—— 





Vittorio Emanuele III 


IBLIOTECA NAZ 





Ct E LAS 


> Tasse lieta e 





ata 


% 


Digitized by Google 


le 


x 











. ha E rd 
ì ; È D 
1 c, ; 3 
k ui > » m = 
. © x . A 
f A) ® CI = A n 
) i Tia n i 
. - LI ta » - 
{ . è. o) . . » ù 
da 
n _ È » DI : è 
PI Pal a A ti % 
5 i h da > cel rosa "ni 
è 
der *, sa 
j - * :® ci ", . | 
. . d% * A » Li 
ai ha —_. è - ti è, HA . ” ‘ PI 
le = " * < E # bi 
. ’ do ng a , 
. sv nl 
; Pe ì PE . 
» . 
* PI = 
i ; . ; 
| x ci i A 
” 
» S 3 . 
» - : î 
3 A N°] » € » a 
È: i gia 
i 
3 x 
. 


I 















































£ 


pd 


2 


3 








+1 


Yobannis Wallis S. T. D. 


Geometria Profefforis SAvILIANI, in Celeberrima ) 
Academia OxoNIENSI, hi ( 


OPERUM MATHEMATICORUM — 
Volumen Tertium. 


QUO CONTINENTUR 
CLAUDII PTOLEMAI à 
PorRPHYRII Harmonica: 
MAnNUELIS BryENNII 


Arenarius, & 
Dimenfio Circuli; 
Cum EuTocIi Commentario: 


ARISTARCHI SAMt1, de Magnitudinibus & Diftantiis 
Solis & Luna, Liber : 


PAPPI ALEXANDRINI, Libri Secundi Colleftaneorum, 
ha&enus defiderati, Fragmentum : 


ARCHIMEDIS 


Grace ® Latine Edita, cum Nutis, 


ACCEDUNT 
EPistoLA nonnulla, rem Mathematicam fpe&tantes ; 


ET ha 
OruscuLa quedam MISCELLANEA. 





OXONIE, 
E THEATRO SHELDONIANO, An. Dom. MDCXCIX. 


il 
var g 0» : 2 
5 i di ? Rari RE Sue” pren si gt 
Wii ? $iî i L, de di ent _® “sa 
«ci » Î ot.4 per vida RA TALE È n E xi * 
il 


armiodeSdt) ix 1aiiiir 


dai piridetiti it si NE 
. Imprimatur,. 
PINO | «Fiat ‘Ifortarmitt 8 Va 


Upon «ve6wGUIL. PAINTER 
Aci: IC pi, ALIA” Ant al ir Ea rai 

si = dani pt A i Da i Vice-Can. Owon. 
Cammi) LORO PERA DILAGA Cu } 


Ri gaiurizin iabrcerHici 


À 


2 







3 Mg nd 


Hutrsor 





sà ToTe19. 


KISXI0M mo0) nh gauirrosdbîa? oxiraat: i 





SERENISSIMO 


GUILIELMO III 


DEI GRATIA, 
ANGLI &, SCOTI A, FRANCIA, & HIBERNIA 


R E G LI, 


FIDEI DEFENSORI, &c. 
Eù zeJesw, re) Eù @egrlem. 
SERENISSIME REX, . 

U B Veftrae Maseftatis aufpiciis, alta Pace frui- 

tur, amplifque Privilegiis, Academia Veftra Oxo- 

nienfis; Qua (poft Deum Immortalem) Clemen- 

tia Veftra par eft ut debita referamus. Cumque 
ipfis vifum eft, Opera quadam mea Mathematica ( par- 
tim nunc primum, partim jam ante fparfim, edita ) in 
Tria nunc Volumina (Te Regnante) colledta, e Ty- 
pographeo fuo in publicum emittere: Non eft ut (vel 
Jpfi vel Ego) cuiquam potius alii quam Mayeffati Veftra 
dedicemus. Qua quanquam Minora fint quam ut Ve- 
ftra Celfitudini offerri mereantur; ea faltem funt qua 
Humilitas noftra praftare valeat. Quaque (utut tenuia) 
Benigna Veftra (fl dabitur) Acceptatione, pretium forte 
aliquod fibi conciliaffe videantur. Non eft ut valeamus 
nos (quod itaque non aggredimur) egregia Veftra faci- 
nora (Domi Militiseque gefta) digne Pradicare, juftif- 
que Elogiis (brevi fermone) Celebrare; fed Admirari 
potius, & Gratulari. Deum Veneramur, ut (Ipfo fa- 
vente ) Felix Fauftumque fit per omnia Imperium Ve- 
ftrum. Veftramque imploramus Clementiam, ut Fidif- 
fimis Veftris Subditis accenfeamur, tum Unzverfitas Ve- 
ftra Oxonienfis, tum 


MajestaTtis Zefre, 
Subditus Humillimus, € 
Devoti[fimus Cliens, 


a» JoHANNES WALLIS. 


corte 


ae 


Merritt 





dedi cdi 














i - cea 2 ‘ s 
è n Patù A > 
‘ P SINNILI î i 
N » ’ . 
Me - n Ù = 
tI }_ mi 
sn TIR id L . 
x = si nei ' = 
‘ PETIIINN Ù n : 
,% . 
“ i 
» 
DI - “ 
=’ Ù nese Et a x È 
- 
. - 
. . NI 
2% e *. , = . Ki 
- e . - 
dx Ss, n 
“ ù " . 
i h, IS TAA la 
“i . . 
v° v Dn 
n . PPTÀ 
» - 
è» 
_ 
.. z - ni > 





SL 
ò 

> 
Q 
® 
IS 
D 
(a) 














PRAFATIO. 


ON longa Prefatione opus erit ad Tertium hoc Operum Mathematicorum 
Volumen ; cum. magna pars eorum qua ad Duo Pracedentia ‘prefatus 
fum, etiam hîc ufui eflè poffint. 

Verfatur hoc, magna ex parte, in Veterum Gracorum Monumentis 
aliquot Edendis, Reftituendis, & Emaculandis; qua in Codd. .M;S. privatim la- 
tuerunt, meliori luce digna. 

Occurrit, primo loco, (audi ProLEMZ&I Opus Harmonicum: Quem ego, ex 
Veteribus Gracis de Re Mufca Scriptoribus, exiftimo Coryphaeum. Qui illorum 
Harmonicam jufto ordine exponit, Methodo Demonftrativa, ut Virum Mathema- 
ticum deceat. Hoc ego ex Codd, MSS. primus edidi Gracèé, Anno 1682, Ver- 
fione Latina, Notif(que, illuftratum. 

Huic Appendicem fubjunxi; quà f/armonice Veterum: Grecorum (qui hodie ex- 
tant) Synopfin compendio exhibebam, eamque cum odierna Mufica comparabam ; 
Diagramma Veterum cum Hodierna Scala Gusdoniana conterendo , corumque Modos 
cum varia (/avium noftrarum Signatura.  Unde patet; quid utrique fit commune, 
(fed fub diverfa Loquendi & Defignandi forma;) & quomodo; Illorum Harmonica, 
in Noftra continetur. 

Quod non infeliciter preftitum effe, .comprobàrunt aliquot Viri do&i, (ha- 
rum rerum periti;) fimulque petièrunt, ut vellem Porpbyris: Commentarium in 
Harmonica Ptolemei, & Bryennii Harmonica pariter edere; qua hadtehus inedita 
Jatuerunt. 

Hinc fatum eft, ut Prolemei Harmonicis (nunc editis: fecunda vice) jam 
fubjunxerim PoxpuyRII Commentarium, & BryENNlI Harmonica, ex 
Codicibus Gracis MSS. nunc primum eruta ; Verfione Latina Notifque. illu- 
ftrata. 

Adeoque jam habemus editos, Veteres (qui extant) Gracos Mufce Scriptores 
omnes. Quippe jam dudum Vir Clariffimus Marcus Meibomius, Anno 1652, Gra 
ce & Latine edidit Ariffoxenum, Euclidem Nicomachum, Alypium, Gaudentium, Bac- 
chium, & Ariftidem, Gracos; (& Martianum Capellam, Latine; ) hoc eft, eorum 
Opera (que extant) Mufica: Egoque jam exhibeo Harmonica Prolemei, Forphyrii; 
atque Bryennit; qui foli (quod fcimus) faperfunt, éx Veteribus Gracis Muficis, 
hadtenus inediti, 

His fubjicere vifum eft (quem prius edideram Anno 1676) ArcHIMEDIS 
4Arenarium ; Librum quidem Aureum, fed mifere depravatun. Hunc ediderat 
Grace Fohannes Hervagius Anno 1544 Bafilee ; fideliter (ut videtur) ex MS. quem 
habuit, fed valde mendofo : Et Rivaltus Parifiis, Anno 1615, haud multo felicius: 
Eundemque interim ediderat Latine Federicus Commandinus, ( Vir de Rebus Mathe- 
maticis optime meritus;) fed, ex Codice item Graco (quod ipfe fepe queritur) 
valde mendofo. Ego tandem (cum Codicem MS, quem confulerem non habue- 
rim) conatus fum ex Conje@uris meis, Verique Veftigiis que fuperfunt in Editio- 
ne Hervagiana, (nam illa Rivalti parum huc contulit, ) Emaculare & (quantum 
potui) Reftituere optimum Authorem, Verfione nova Notifque illuftratum; quam 
operam haud infeliciter collocatam cenfuerunt Viri barum-rerum periti. Quod 

uanto labore ftudioque fadtum fit, (in Opere tam mendofo,) judicent illi qui paria 


unt experti, 
a 3 Adde- 


PRA FATIO. 


Addebam etiam, (quod & nunc repeto,) ejufdem Archimedis, Dimenfionom Creuli , 
{ depravate. prius Hira, fed minus depravate quam erat ufrenarius; ) cum Eutocit 
in illam Commentario. Hunc Commentarium (Latine tunc primum editum ex 
Graco Codice, Notifque illuftratum, & è plurimis mendis emaculatam) fubjun- 
gere vifum cft; tum quod Textus Archimeds tam curtus fuerit, ut Commentario 
omnino indiguerit; tum, ut hinc patefcat Methodus, qua Commentando ufi funt 
pofteriores Graci ad Antiquiorum feripta; tum etiam, ut perfpiciatur quanto la- 
bore, quantaque difficultate, peregerint illi Radicum Extractiones, aliafque ex in- 
tricatioribus Operationibus Arithmeticis, ante receptas (quibus nunc utimur ) 
Figuras Numerarias; quantoque expeditius, & dilucidius caldem nunc abfolvimus. 

Poft hac edita ; edebam primus, Anno 1688, (cx Greco Cod. MS.) Arisrar- 
cui Sami Librum, De Magritudinibus & Diftantits Solis & Lune: Cum Federici Com- 
mandini Verfione Latina; que cum Codice noftro Greco fatis conveniebat. (Quod 
& hic repeto.) 

Simulque Pappi Aexandrini Fragmentum, Secundi Libri ColleGionum Ma- 
thematicarum, ante defideratum.  Quippe, quas @mmandinus ediderat Latine (nam 
Grace nondum habemus editas) hujufce Cole@iones Mathematicas, orditur ille è 
Libro Tertio. Quippe Primores Duo defiderabantur, (atque etiamnmum defideran- 
tur.) Cum itaque in Codicum altero (nam plures habemus Pappi Codices MSS, 
Grecos) repererim Secundi Libri Fragmentum non contemnendum, (atque ex quo 
de reliquo fieri polfet judicium, ) vifum eft illud (emaculatam & Latine item red- 
ditum) hic fimul edere ; tum quia non ingratum fore credidi Virìs do@is, cog- 
nofcere, quid in libris Primo & Secundo, jam deperditis, contineretur; tum ut 
minus fimus de harum ja@ura foliciti, cum conftare videatur haud aliud inibi con- 
tineri, quam perplexiores (ea tate) Operationes Arithmeticas, quas nunc { pott 
receptum /udorum Algoritbmum) nos promptius expedimus, 

Hos autem minutiores Tradtatus ( antea feparacim editos) placuit huic inferere 
Volumini, ut hic cum reliquis habeantur. 

His item fubjungere vilum eft Lpiffolarwa quarundam ColleEftonem, rem Mathemati- 
cam fpe&tantium ; qua inter Viros quofdam Clariflimos mecum intercefferunt. Puta, 
DD, Lesbnitium, Oldenburgium, Brounkerum, Newtonum, Menkenium, Flamftedium, aliot- 
que. Quibns promifcue & fparfim agitur de piuribus Nuperorum Inventis Me- 
thodifque; Utpote, De Infinitorum Artthmetica; De Interpolandi Methodis; De Fr 
gurarum Transformatsonibus ; & Compofitarum Diftributtonibus in Membra componen- 
ta; De Carvilinearum Quadraturis ; De (urvarum Tangentibus; De Curvis Reclificane 
dis, & Complanandis; Pluribufque Methodis huc fpe@antibus; De Serzebus /nfintis ; 
De Aguationibus & Notattonibus Interfcendentibus & Tranfcendentibus; De Figurarum 
Convolutarum Evoluttone, Complicatarum Esxplicattone, & Reftitutsone Luxatarum; De 
Methodo Fluxionum; De Calculo Differentiali; De Veterum Logiftica ut corum Arith- 
metice contra-diftinîta; De rebus Geometricis, Abftracta confideratione Logiftica tra- 
Candis; alilfque. Item, De Cera Exponendis; De Muti Surdifque Edocen- 
dis; De notabili Parallax: Orbi Annut Telluris tandem Obfervata; & Organorum 
Conftrubtionibus co fpeCantibus; alilfqgue multis, 


Poft haec omnia, que Mathefin propius fpedtant ; fequuntur quadam {de plu- 
ribus Subjetis inter fe diverfis) Mifcellanea. Qua fi, ftriéto fenfit, non dicenda 
videantur Opera Mathematica ; fperaverim faltem Viris etiam Mathematicis fore 
non ingrata; quaque tales aliquot a me edenda flagirarune. Que ficui non pla- 
ceat Scriptis Mathematicis confociare, poterit ille feparatim compingere. 

Inter hac occurrit, primo loco, De Leguela Tractatus Grammatico-Phyficus ; 
Anno 1653 primum editus. Quo traditur Sonorum omnium Loquelarium (Lin- 
guarum quas fcio quarumeunque ) Mechanica Formatio; hoc eft, quo Situ Motu- 
que Organorum Loquendi, profertur quifque Sonus. Opus quod nefcio an quif 
quam, me prior, fufceperit. Verum quidem eft, etiam Veteres diftribuiffe Lite- 
ras in fuas Claffes, (puta Labiales, Linguales, Dentales, Palatinas, Gutrurales, &c:) 
Sed totam prendi | ceconomiam explicare, non fcio quod quifquam ante fuerit 
aggreftus, nedum affecutus.  Cujus ope, ego aliquot, plane Surdos, docui diftinte 
Loqui, Huic 


— 





- PA 


P_R A FATIO. 


Huic conjun&a eft Grammatica Lingue Anglicane, (tunc fimul edita,) peculiari 
Lingua noftra Genio accommodata, ( qua, è Linguarum Grace Latinaque ftru&u- 
ra, eft multum diverfa:) Quam poft imitatus videtur Gallorum nefcio quis, in fua 
(quam vocant) Grammaire Univerfelle. ' 

Hanc fequitur /nffitutio Logica, communi Ufui accommodata; Anno 1687 pri- 
mum edita. Qua conatus fum, Exercitium Logica, ex Scholarum Litigiis, in 
Vite communes ufus deducere. Quo videant Tirones, non illud Logice munus 
effe, ut poflint ipfi de Terminis Logicis in Scholis litigare ; fed, ut inde difcant 
rectum Rationis ufum, in Arguendis, Judicandis & rite Difponendis Conceptibus 
Mentis, prout de re qualibet opus fuerit: Et, Syllogifmorum leges, itri&iffimis De- 
monftrationibus plane Mathematicis ita fundatas. ut Confequentias habeant irre- 
fiagabiles, quaque Offuciis Fallaciifque detegendis fint accommodate. Cui fub- 
jiciuntur Tres Thefes congeneris nature ; Quibus Red@fificare conatus fum quadam 
magegiuara, que apud plerofque Logices Scriptores adiniffa comperi. 

Sequuntur Tra&atus quidam 7Peologici, (quibus tamen intermifta funt non pauca 
rem Mathematicam olentia,) qui antehac prodierant : partim Latine; partim 
Anglice, fed qui jam fa&i fant Latini.  Puta, De Funiorum Studi rite inftituen- 
dis; De Federe Evangelico, ejufque Epocha; De Mortuorum RefurreGtione; De Mel- 
chizedeca ; De Fobo; De Pfalmorum Titulis; De Sacro-fanfta Trinitate; De Sabbato 
Chriftiano, die Dominico celebrando; De Pedo-baptifmo. Quibus alia forte adden- 
da forent, nifi quod Voluminis moles fic nimis excrefceret. ‘Tu his fruere, & 


Vale. 





CATALOGUS TRACTATUUM 
QUI HIC SEQUUNTUR. 


LAUDII PTOLEMZI, Harmonicorum Libri Tres; ex Codd. MSS, 
editi; Nova Verfione Latina, & Notis, illuftrati. Pag. 1. 

Cum Appendice; De Veterum Harmonica ad Hodiernam comparata. 153. 
PORPHYRII, in Harmonica Ptoleme;i Commentarius : nunc primum editus, 
: (Greece & Latine; ) Notifque illuftratus. 183. 
MANUELIS BRYENNII Harmonica: nunc primum edita, (Grace & 
Latine ;) Notifque illaftrata. 357. 
ARCHIMEDIS Syracufani Arenarius, (Grace & Latine editus; ) cum Nova 
Verfione, & Notis; varilfque Emendationibus reftitutus, . sog. 
ARCHIMEDIS Dimenfio Circuli, (Grace & Latine;) cum Notis, & Emen- 
dationibus. 539. 
EUTOCII dfealonite, in Archimedis Dimenfionem Circuli, Commentarius : cum 
Verfione Latina, Notifque & Emendationibus. SAT. 
ARISTARCHI Sami, De Magnitudinibus & Diftantiis Solis & Lune, Liber; 
( Grace ex Cod. MS. editus ;) Verfione Latina, Notifque illuftratus. s65. 
PAPPI dlexandrini, Libri Secundi Colle&ionum Mathematicarum ( ha&enus- de- 
fiderati) Fragmentum; ex Cod. MS. editum; Verfione Latina, Notifque illu- 
ftratum. 595. 
EPISTOLARUM quarundam Colefio, Rem Mathematicam fpeGantium, 615. 


Sequuntur 
Opufeula quedam Mifcellanea ; quorum Catalogus habetur fuo loco, 


LI Er- 


ERRATA EMENDANDA. 


Rofat. pag.+. col. a. lin. 45. deferiprus. Lib. p.ag 4.29. qui illius. pra. fa si. p.ras. Schem. EC D. fie pemendun ©. we fit 




















EC la ipfiw CD. È 141, Fig. Tranfponenda fun 40 p 
incerftinGionum. p. 186. ao. duplam.  p. 195. 49. albaris 
Quid p.r73. 17. SH. p. 26. 1.14 funtad aliquid. p. 296. 4 40. ait 
Pop. La? nevica, p.318. La. trifuodil. p.348./.21. Mefen. Ad 
m , p.gst. £ 36. fefquitertia. p. 362. 
p. 380. 1.13. alium. p. 381. 4 5. Aragogai 
remam. f. At, abyer Sadr. 129. pun & dele par Uuias 
fine dele dia ibid, lege unorbwpeobe. | 
p.4S3. Ls. habebic. p. 483. Maier. Pi Og. dl 


chanon. 
P-578. l 41. fiat ur EB. psfa /.14. 2 


608. 1,6, 22 br. 
plicavi. p. 659. 1.4 è fine Berhumus. P. 


P_219. È 34. 35. Kard.  P. 257 


= fugremam, ! 46. ultima, p. 366. 1.8 
398. 4. tarceraperaghinclio conjunifim. p. 395. £ zo. concinat. p. 412. 4 59, fu- 
30, MI, & dele cum virgula 

I. anteges. manentibus. ibid ponitar. p. 446. L 11, 


p. 662, 1. 23. J 
Lf. ;1. tour. p. 680. £ 12, parer. P. 


ast, £ pen. Hypaten. p. 163. ‘. 33. revertimus, p. 1bs. /. go. 
È ga. profertur. p. 243. £. 17. 
Pi 306. 1.7. qanpéripor. p. 308. £ 11. minori. 
netam È, adde, fin mavis, retine; fecundum polteriorem loquendi 
Guivs. p. z71. 425. Prollambanomenen. 


P433. . 29. falam. p. 440. L7. 
im. p.455. Laz. adLi- 
La4. den P 559. 114. fepruageli 
631. Los mm p.635. £. 14. multi- 

. dg3. doge s10, 31°. 20”. 






41, fiant. p.s 
5. fol 














MONITUM. 


U M animadverterim, in duobus pracedentibus Voluminibus, irrepfiffe Menda quedam que 


ibi non notantar : Vifum eft hic indicare 


quomodo fint emendanda. Sicubi vero ali 


five Preli, five Calami, five Calculi, irrepferit Mendum; qui illud deprehendat Ledtor candidus, 
poterit ille vel Emendare, vel Condonare. Quippe, in tam Multiplici Calculo, mirum eft ni 


aliquando obrepat Mendum. 


In Primo 


Pi G. 30. Pun&a in Schemate, diftribuerane per Quarerna. 
p.37. 118. dpogie. p. 39. (. 11. (nom. p. 42. È. 35. Si To) 
liver. p. 69. 42. 3961. p.131. marg. lulr. portionum. p.139. 
Alle, Anno 1657 primum editus. p. 274! 57. ipfi fraudi. 


p.a8o.l39 =. p307. 13. proportionalium. p. 382./13- 
i=iti. p-387. 456. proportionales;) p. 389. /. 18, pro- 
portionalia :) p. 401. /. 37: (ef. p.4ao. /.20. (infra) a,na, 36. 
Pi437. l19. fic refpeltive. p. 438. Lso. 84 p. gf0. L 13. 
SCHOLIUM. p.szy Liz, a;.) fsst. £9 CF ad ch. 
p. 540. 1.16. fecandus, p. 544. |. pen. quia. p. 586. 1.31. in> 


In Secundo 


N Prafatime, p. a 1.47. 1494 In libro, p. 4 È. 14 redegit. 
pit. £ so. Corlellibus  p.14. /. 48,49. Num. 154. pro Menfe 
bri 1683.) pas. {14 tantum. p.64 £ 27. annorum) 

cit. p. 73. /s. SubrraQione. p.74 ‘41. reprefentat. p 84 
L 30. ( feu ad. £ 33. & homologis. /. 39. pro glege 7. p.88. 
f.16. vice. 1.42 apte;) pia. p.go. l9. 9°. P 101. La7. 
8 poft. p.tca. /. 21. pro 4CC lege 3 CC. p.ras. 1.7. obvioque. 


p-139. Lul — cad be=o. p. 170. 433. equabane. 
pata. d gs, 53: 24 v2, 2—-V2. pars: Lo 11. FH 
(=Fc+cH.) piaza. (3. pro wa lege vd. Lo 17, ud. 
Pia39. 1.346,35 fubducatur. p.a4a / 9. Mifcellaner. p. ast. 
Las ch223G. p.389. ‘to; novam hic habemus impoffi- 
bilitatem in Algebre. p. 328. £ 28. pro 'aana, ‘age aaa. 
P-334 417. manifefta. p-346. /. 4 aut Semi. Mipfeos lat. 
pro Flegt gi paso. 1 6. vel (ut. p.359. |. so 19,21 PMO ISSI7 
«doge Dx 3, 1X7%$, TxFXFNT7. #17. cum hac. p.360. 
4 43 arsua) 443. equationem.) p.361. lag. procoderet. p.363. 
zu. memorate, £ 48. 24 O&obris.  p. 370. l. 39. pro 3yY» late 






14 


e 4 e 
odi” 8rdi P377. 18,9 pre VA L® 


o. L pen. pr 
pur ban e Spa 


Volumine. 


cumbit. p. 596. £ 45. indifferenter.  p. 616. £. 17. VIL 
I. 31, oftendetur.) p. 654! 31. punto. p. 

p. 698. marg. G. p.718. i. 36. ( Nempe. p. 
Fig. 164. p.764 1 a: 

ris nie à fi 








726. |. 26. A 
marg. R. p. Suo. /. 26. centri gravita» 
aXT. 948 habens. p. 856. l.31, 
p858 ip /xg. 860. l. 30. Epiflt. s 
8 16. p.904. |. 29. prop.a0. & in Fi duc retam, «b. 
& inter bA interpone V. & inter DC ‘pone H. p.905. 
1,28, prop. 20. p. 909. /. 8. Omnia pyuw Trapezia. p. 939. 
lio, occurrente, p.936. marg. Fig. szo. p. 1016. /, cujus. 














Volumine. 


1) 


ine Q, Q7, ?, O. Lo, in wr 16. pe 9779, 27983, 
Crran?, lege r0nQ, amn Q?, Gra QI. pe 381. L 8 
Equarionum.) p.383. 13 —240 + 2.46 ao. 
P.384 Lx. (1nfra ) 64, go dd, ria did. 18, (infra) 3688093. 
4 11, (infra) gozzo. p. 385. 2.16. ‘AB)P(e. p.386. 22) ipli 
16. è fine. AEB circa, /. pen. CErze. p.h87.L nb DELE, 
p-388. L 19. (infra) 175 d. p. 389.  antepen. Exercitario Geo- 
metrica. p. 391. l. peo. 4x3 03 — xyy, Lul —1X003y 
— 2007) — tot). p.393 la. —xojj}tos}. f.399. 
It. dele ma. 1.6, (infra) —r +5, Pi gar. L 45: habenntor. 
P-443. L30. phanomeni. p. 449. /. 35. petficiende. p. ‘asi; 
1.6. 6a 465. 1.30. viietttr a. Neneri Mie di 
EE reaqagaga me 69s. 1487: L 13, d nf &- p 509. 
14. quem. p. gta. / ar. eum. p. gas. d. 45. 3/13. p. 527. 
har. Fic Po sas. 0. 11, duplum. p. 608. 4, n sé dali. 
p. 657. È. pen, linea C D. pi 660, 418. punfum H. p. 674. 
I. s1. diretum. p. 707. £ 6,8. Phxnomena. p. 719. l. 40. 


funt in C. £ 49. Phan. p. paz. £. 56. Cam. p.754 b4ò. 
equalem: p.789. £ so. in numeris, 


KAAT- 








« ° ed 
si 

. 

. + . 
Fuotfs MALO TT iii 

ATI x. I a (1 I 
* 4 ; F ; 
AR MAIOTAL PRG 
MUKODIZGA ARE 
.‘ ‘ 
BUSAIT AAT. 
“i . 
‘ è 


ligit ibv Google 
igitized by Ge ogle 


> "DI 























MIR SEN i e] e LI panta I APRI | 
- À 


cacr ser vige att È Pip 
BrETT18 3 tae) pro ge Ande 





ì * 
rt a 









tarare TRAI (ig - 
loi arsete olg® la 


cià atei . 
È, gi : x 4 DI; N 
È Nas M 0 


vi ti: e BEE 
“ROLL O IL 


RE 7 rela #4 
Dea: GRATILIA 








LI 


; AncLi&, Scorie, Francre, & Himernia 
| REG &c * 


Sor LA Saggi Perin 


Ex AUGUSTISSIME, 


um) Har- 
ti pri- 
ius, quam 
nì Lau ille defi- 
i fa veft SI in Bi 
 OMnuu: culi È commi com Ve >, tan- 





commendavie: Neque ego, ex Vete- 
— quia Vul Ptolemao quem- 


quam, 


Claudium Ptole- 


.@ 


uam, & publico confpedtu digniorem. Cur Maje- 
ti Veftra aufus fim offerre, id fecit maxime, ut 
fentiat Rex Optimus, Nec in Academia fua Profeffo- 
res publicos officio fuo penitus deeffe ; Et Societatem 
Regiam Londini, ab Ipfo conditam, (quibus me ac- 
cenferi in laudem duco, quorumque mpnitis prom- 
ptior opus hoc fufceperim, ) promovendis artibus fe- 
dulo invigilare. Hog demum, Clementi Veftram 
fupplex veneror; ut.Radiis Veftris,Autor;#fplendegt 
illuftrior; & fub Umbra Veftra delitefcat, Editor, 


Rex SERENISSIME; 


Calendis Ja | Majhati Veftre 


nvariis,168}. 
Humilime Subditus 
& Devotifimus Cliens, 


JonANNES WALLIS, 





è PO 
CNS 


Tare Ad Le&torem 


PRAFATIO. 


e maoda: pere def 

cai NTtEQuAN ad Ptolemai tex- (una Italia) delèribi curaverat am- 
©£8 <tum'accedò; pauca monendus 3 five (quod ego potius exiftimo) in- 
4 reftrertiditus Le&or;*de operis de; codicem B; atque, ex hoc, alterum 
* Noftri inftituto. > A. (Eo animo, ut alterum Bibliotheca 
quafi‘trigin-  Bodleiana donatet, alterum Biblfbthéca: 
ice, è feiriftituta in ufilim Pro: 
fefforum fùoram : fed, cafu aliquo fa 
Qumeft, ut jam utratrique occupet Bod- 
leianà:) Quod'enim uterque fuerît ex 
è eodem-fonte, non eft ut quifpiam dubi» 
tetiquireos ‘inter fe contulerit: quippe 
raro admodum.initér fe differant, idque 
(«at facile conjicias ) feriptoris teso. 
Quod autem» A fuerit cx B deftriptus 
non ‘contita,) ide Conjicio, quia vocu- 
aliquando in ‘B téperio, que în A 
deeft';' non contra? & (cui maxime con- 
} 16; pre «ctetis, Prolemaum..defidera- fido niamsin B} pag. 136. reperiò 
4 ovini 1} (qui ; Ì 3 guanti lor. »eyes tuoni 
be <| iv; i ine, ità @eress ] Savilii manu adferiptam; pro 
ideatur. potius c i ce- quo, in'A, { ASyes cwauBoripss ] if tex- 
tumirrepfit; atque alibi aliquotiesttion 
abfimilia. Utcunque fuerit, hos duosin- 
{tar umius habeo; & ficubìi in A' manife- 
ftum mendum fit quo è B differat, Le 
Corem eo morari non foleò;  faltem 

raro. © là 
) «biGef tertius Codex Bodleiarius, inter 
libros ‘Baroccianos' repofitus, Num: 124. 
i; cam Barocciartis reliquis, erat'et Bi- 
ca ‘olim Barocciana, (anno faltem 
1629 aut co citiùs) Venetiis “huc adve- 





PREC 
(i 


supe > 





Mffich) Guolclmi Lab, 
tuarienfis, & Cancellarii U Oxo- 
se sega vare dr 
Collegio F Oxonie : Ex 

cujus Bibliotheca (favore Viri egregic 
dodti,; Guilielmi Levinz, Dodtoris in Me- 
dicinà, & Grace Lingua Profefforis Re- 
A3 Bh 


P_R A F 
gii, ejufdem Collegii Prafidis Sri, i,) 
utendum accepi: eftque liber pulcherti- 
me deftriptus, (utut non magna 


tb) ca Tano ex cxei Gal (e non malo. K 
ho) 


o È 
ge affette Lon 


accepi: qui sete uti intelligo, ex I (co- 
dice Johannenfi) ante non maltosannos 


defcriptus. Quo pter ubi ( feriiptoris 
meno) abI di Fi ie Le&orem-eo mo- 
Cal 1, part adi pra, cr 
Codici I, p a 
deguea G.tranfe 
= PIT itaca (regna 


anthore, (que in fàaumufum co- 
Sc nonnemo; 


de ora iii 


cenfùi, Similiterque; nonnun= ( 


qua in ig olo ABC, ser rel 
slo ql price 


jus oram, agio dito tn 


A TIO. 
cao RENI (nifi quod, harum 


O nonnunquam in Tex- 
au 000) 


e dubium fit quin 
hic ex i) tali te fuerit deriva- 
| Sed 


lia que dixivin 1 & @don- 


pato roc * 

‘ande: dertirftidiebaît inf DCodicem Phui 
pre n Lirpert (ome 
ue aflignavititerane D; ut cum ri S 
Po dicianie AR@ccnfilmant 1)reftq 

Commentarius:MS; in Lane A è 


ora 


yi 
rorum 















Led i.. <peta mel cali 
Apart bin 1 San Bibliothecis.Bodlciane 
liana Bibliotheca Mathematica conferva- 


= iSed mancus:eft; sutpote non. ultra 
pr icon 0 erp et 


Ioodicer VO, pulchre dfiipios, ce 
dc oca are" 


- 
codice ( unde &G de luatechi) habet- ceat. 
que ad oram caftem fere variantes le@io- 








PV noce 


nes adfcriptas, quas ante ut ex Kde jicio;utcuique liberumà fit fuami 


Tres 







atrio. 

Idem intellige; de vocibus, nunc 
conjundtim, scie i folent, 
& quidem pro: cuj arbitrio: ut dn 
das, cx in uin; sd)’ das ; pad 
pr pl è pensi DI ri 
Pg gb 
3 y8n, & multis aliis ‘in quibiis cam 
ptionem fequi-fum conatus quo ple 
prc n sg inclinatt, ‘ita interim 


‘admodam. fetupulofe ‘tamen; 
fiqua ratio Patiti Geno) puta, asia 
lucas Gu Mie 


cf aa SON 9 È ARIGR - . 
DEI re apre DI 5 


* 


AUFUAT IO 
mon x; cum:quovis cafi; genere, ‘aut numero ; 


gus roptet Gres pren 
tionem vocis. é,) totam vocalem. w- rum : Ra jpe- 
Totus Canna er 


i que, ut rit, quod non nego 
fpiritus ( intermedius prafigi, fc inter- quam. nof negayerim ‘quin: conjundim 
media ) SI Lic tali Sin fi pote a cedere piever, «Latas, ir- 








i PR A F 
in longioriblis fententiis, & © rav 
plenis, mendifque fimul fcatentibus) quo 
quodque. refpiciat, quibufque cohareat. 

Cumque alii aliis interftinguendi me- 
thodis utantur fit autem plane difficile 
certas huit negotio leges figere, quin ju- 
dicio multa permittenda fint: ne tamen 
nulla cum ratione feciffe videar, fi forte 
aliter quandoque, quam vellet alius, fe- 
cerims quid mihi hac in re propofuerim, 
paucis dicéendum cenfui. 

Integras periodos, plena diftin&tione 
( quam vocant) clandendas effe, non eft 
qui dubitet; & quidem fequente, utplu- 
rimum; litéra majufcula ; faltem nifi no- 
wa. fententia, precedenti fuffixa, cidem 
fic adhareat ut inde quafi fufpenfa videa- 
tut; quo cafu, fequens minufcula monet 
ut fenfum vixdum perfeGum cenfeamus, 
faltem minus perfe&um quam mox futu- 
rus fit. ; 

Ubi autem periodus in plura membra 
diftribuenda venit, atque horum forte 
fingula in plures claufulas, ipf&eque in plu- 
res particulas, aut etiam porro adhuc fub- 
diftribuendum fit, (quod hic, in Greco 
textu, fepenumero  contingit : ) conatus 
fum, prima diftributionis membra, ma- 
jori pun&o diftinguere ; horum claufù- 
la minori; harumque partes, adhuc mi- 
nori; & fic porro, quatenus per punéto- 
rum penuriam licuit: ut ut 
ubi occurrit, retrofpe&tum innuat ultra 
ea que ante fuerant minoribus pungis 
diftin&a; raroque occurrat (nec nifi co- 
atte) inter claufula partes aliquas, major 
interftin&io, quam fuerat in iftius clau- 
fula principio. 


Majtis autem pun&um reputo, Colon, 


ta Comma; illudque cum majufcula 


uente, quam cum fequente litera mi- 
nufcula ; gia item (fed non in 
Gracis) aliud folet, Colò & Commati, 
CS interponi (quod illo minus fit; 

majus;) quafi ex utroque mixtum; 
omnium autem maximum eft Periodus, 
nifi cum (prater bujufimodi pun&a) Pa- 


Pn ia rpion Se&ionnm, aliaramque hu- i 


di majorum diftinGionum, ufus eft. 
é& Ob hanc, quam dixi, caufam ; quando 
vox communis ad duo, plurave, (ptinéto 
diftinéta,) referenda venit; (five antece- 
dat, five fubfequatur, vox ca communis; ) 
punto itidem aliquo feparare foleo (fe- 


cus faciunt alii) ut, ad utrum- 
que, vel:fingula, referetidam effe, ftatim 


ATIO.: 


Item, ubi' propofitionis (ut loquuntur) 
fubjeGum, aut pradicatum, (ate aliud 
horum fimile,) pluribus conftat vocibus, 
que tamen omnes ut unus terminus ha- 
bentur, commate non raro claudo (aut 
etiatn duobus commatis interpono,) ut, 
quonfque pertingit, ftatim perfentiatur. 

Idem facio ( commatis utique funt ufus 
plurimi) fiquando fubambiguum foret 
num vox aliqua cum tibus, an 
fubfequentibus, coharere cenfenda fit; 


*quippe, fic interje@a virgula, tollitur ha- 


fitatio. 

Neque me turbat, quod, hoc fa&o, in- 
tercedat forte pun&ulum (quod refu- 
giunt aliqui) inter Cafum (ut loquun- 
tur ) Nominativum, & Verbum: Quip- 
pe, cum jamdudum receptum fuerit, Ar- 
ticulum ©, ri, interjea virgula, è Con- 
jun&ione 671 diftinguere, (& fimiliter, ob 
candem caufam, è,n & #,7, ab Adver- 
biis #71, #m:) multo magis id licebit, fi- 
quando dubium fit, huc an illuc, vox in- 
tegra fit referenda. 

Idemque facio, nonnunquam, ubi Em- 
phafis (aut tale quid) fuadeat, ut vox 
aliqua diftin&e, & cum mora, profera- 
tur; (ut, verbi gratia, ubi vox aliqua de- 
finienda venit; quippe jam, tam Pefini- 
tum, tum Definitio, eft feorfim pegne: 
denda :) Cum enim primus precipuufque 
Commatis ufus fuerit, prolationis moram 
infinuare; ubicunque, clarior intelle&us, 
hujufmodi moram poftulat, non refugiam 
ego ibidem virgulam interponere. 

Ob eandem caufam; ubi deeft aliquid, 
fabintelligendum, aut 3 sowé repeten- 
dum ex priori claufula, ad fenfum perfi- 
ciendum; defe@Qum illum foleo (& fo- 
lent alii) commate fubinnuere. 

Item; ubi, interjeRa voce, aut etiam 
claufula, Syntaxis interrumpitur; inter- 
je@um illud ( parenthefeos inftar ) binis 
commatis, hic illic pofitis, fecerno; ut 
fyntaxeos confecutio, his exemptis, fiat 
manifeftior. e 

Eftque apud alios item receptum, ubi 
interje@um non adeo longum eft, bina 
commata, pro notis thefeos ; fub- 
ftituere; ertim ubi alias foret, una 

alteri inferenda ; quod quam- 
quam ferri nonnunquam poffit, elegan- 
tius tamen cenfetur fic effe diffimulan- 
dum. 

Parenthefeos item notas, in Latinis, 
fr adhibeo; ut que: (poft inter- 
je@a plura) oculum remittant ad pes: 

B lentia, 


PR A F 
dentia, quibufcum que fequintur cohe- 
rent. Non autem, in textu Greco; quo 
niam, he note, in nullis horum (quibus 
utor ) Codicum comparent ufpiam; funt- 
que, ni fallor, ferius incommunem ufam 
recepta, quam feriptus fuerit textus Pto- 
lemzi; poffuntque tutius hic omitti, pro- 

ter verfionem Latinam in confpe&@u po- 
tam. 

Ubi autem has adhibeo ; non, propter- 

ea,omitto pun&a reliqua; fed ea, utplu- 


rimum, (nam & horum ibidem fuus ufus* 


eft,) fic adfcribo quafi abeffent ille. Sunt- 
que hec potiffimum ad que, in hoc in- 
terpuntionis negotio, refpicere foleo. 

Sed pùn&orum penuria non permittit 
ut heec femper obferventur fingela : Non- 
nunquam etiam, fi id fieret, obrueret po- 
tius fenfum, quam illuftraret, punttorum 
maltitudo : Quo in cafù, que tutius ab- 
effe poffunt, omittantur; cumque omnia 
non poffimus obfervare,ad ea faltem (quod 
docent Medici) qua fortius indicant re- 
fpiciendum erit. 

Tandem (cum non fit opere pretium 
omnes iftiufmodi minutias fcrupulofius 
exigere ) fiquid vel mea vel typotheta- 
rum incuria erratum eft, (quod aliquoties 
faGum effe deprehendo,) id interim, nec 

occurrere, nec tanti fore, fpero, ut 
fenfum perturbet; & quod Leétor ipfe, 
non monitus, cmendet facile. 

In Schematifmis; eadem fere libertate 
ufus fum: nempe, fupplendi, refecandìi, 
immutandi, atque ad ufum noftrum ac- 
commodandi, Nam & hic plurimum va- 
riant Codices ;' neque tantum ab aliisalii, 
fed & idem faepe è feipfo; cum eadem 
fchemata pluries fuerint repetita, aliis at- 

ue aliis formis; (puta, cum prima de- 
criptio non placuerit, eam aliter atque 
aliter reformando conatus eft defcriptor 
in meliorem ‘ftatum redigere.) Multa 
etiam, fcholiorum inftar, adfcripta erant, 
uorum in textu Ptolemai nulla erat in- 
inuatio, neque ulla neceffitas,& que me- 
lius abeffe poffent. 

Tale eft quod pag. 2. comparet fche- 
ma; ubi non ea eft verborum difficultas, 
ut fchemate opus fit quo intelligantur: 
Retinui tamen, quoniam in omnibus Co- 


a By dC an Sax 

A BC DEFGHIK 

ippe fic (exceptis FGH, pro 279,) 
Tn Greci ipciine pai (fi 


tàmen, in Greccis, occurrat < inter e & €; 


A TIO. 


dicibus, (fed cum aliqua variatione,) tale 
comparuit. 

Aliaque paffim retinui, que in codici- 
bus comparebant, utùt ea textus non di- 
ferte infinuaverit, que ad phantafiam ju- 
vandam facerent in rebus, obfcure aut 
implicate traditisy clarius intelligendis, 

Sed &, corum analogia, alia, que vi- 
debantur deeffe, fupplevi nonnunquam ; 
quando id eadem ratio vifa eft poftulare, 
Hac autem, & que horum funt fimilia, 
que textuis ipfe non indicat ; pro Scholiis 
habeas; per me licet. : 

In alils; que per implexos femicircu- 
los, aut arcus faltem circulares, (qui mos 
erat Veteram Muficorum,) defcriberen» 
tur; nos Uncinis potius, idem defignan- 
tibus, deferibimus: ut quod typothetis 
foret commodjus; prefertim ubi verba 
forent fchematis inferenda, 

Alia itidem commutavimus, ut poflit 
idem Schema tum Greco textui, tum ver- 
fioni Latine, pariter infervire. 

Quippe cum idem fchema (in Textu & 
Verfione ) literis tantum mutatis, itera- 
re, non videbatur confultum: Horum al- 
terum videbatur faciendum; Nempe, vel 
retinendas effe Grecas literas (qua fche- 
mati adfcribuntur ) in verfione Latina, 
(quod feciffe, in animo aliquando fue- 
rat, nifi quod, prater alia incommoda 
- nitorem ff nt, Latina forte le- 

rus aliquando fit, qui in Grecis non 
fit admodum-verfatus:) Vel (quod -fece- 
vrunt alii ) Latinas literas in. verfione fub- 
ftituendas, pro Gracis que in fchemate 
comparent ; (quod forte fecifflem, fi ordo 
literarum apud Latinos idem plane fuiffet 
qui apud Grecos; quod cum non fuerit, 
obfcuritatem, apud alios fimili in cafu 
expertus, metuebam : ) Vel denique (quod 
potius videbatur) utrafque literas fche- 
mati adfcribendas; quarum altera textui, 
altera verfioni infervirent. Hoc itaque 
fecutus fum, ne legentibus hafitandum 
aliquando foret, qua litere Latine qui- 
bus Gracis refponderent. 

Latinas autem Gracis accommodan- 
do, fecutus fam (quantum licuit ) utriuf- 
que Alphabeti ordinem; Nempe fic (ut 
plurimum, ) " 


XA pos.È 0 7 0 7 VU 


LMNXOPRSTV 
tum pro < € #, fubftituo, in Latinis, FGH.) 
Hexc autem ut facerem; & vocibus item 
Grecis, fchemati inferendis, -fuas itidem 
Latinas 


v-P_R & FATIO. 


Iatinas adfcriberem; aliter aliquando 
@rdinanda erant (confufionis vitande cau- 
Xa ) quam in fcriptis repericbam fchema- 
ta; ita tamen«ut.tektui pariter refpon- 
dierent. Ubi:autem;ezdem fere voces 
tum Grecis tumilatinis literis foribenda 
forent; nuno hassnuno illas omittendas 
- cenfui (cum altera fufficerent:) & qui- 
dem, incerto..confilio; nunc «Latinas re- 
tineo (ut eis favcatur-quibus Gratee fue- 
rint minus perfpete ;). nunc Gracas, 
{ quia textui potius inferviendum videba- 
tur, quam verfioni ;) nunc (fi locus com- 
mode permitteret) utrafque. 

“Latina Verfio, Antonis Gogavini Gra- 
vienfis, Anno 1562 Venetiis edita; quin 
bono animo fa@a fuerit non dubito, & 
laudando conatu; quam itaque depretia- 
tum ire nollem: & excufare malim quam 
(quod facit Meibomius in fua ad Ari- 
ftoxenum prafatione) acriter perftrin- 
gere. Sed Grace lingua peritia erat, ca 
setate, aliquanto rarior; (qua tamen ille 
mediocriter inftru@us erat; & bene qui- 
dem pro ea etate; ) & rarius adhuc, ut 
unus idemque Greca fimul, & Harmo- 
nica intelligeret : Codice item ufus vi- 
detur fatis depravato; & quanquam cum 
aliis illum fe contuliffe dicat, (qui forte 
non multo erant meliores,) judicio tamen 
opus eft, in variantium le&ionum potio- 
ribus feligendis: Sed & rem ipfam que 
agebatur ( quam ob/turam effe queritur & 
|perdifficilem) baud fatis intellexiffe vifus 
eft. Nonmirumitaque fi verfio illa tam 
ubique ébfcura fuerit & perplexa, tum à 
vero faepius aberraverit. 

Necelfe itaque ‘erat ut verfionem de 
integro novam adornarem,:(quippe, ca 
que fuerat, difficilior erat intelleQu quam 
textus Grecus.) Qua in re quid prefti- 
terim, qui noftram hanc cum ea contu- 

lerit, facile perfentifcat. 

Neque tamen cenfui, in Notis quas ap- 
pofui, femper infinuandum, quando & 

uam ob caufam ab ea recedo ; tum quia 
«liber ille in multorum manibus verfatur, 

(ut poffit, qui velit, utramque verfionem 
invicem conferre; ) tum quia nollem ine 
illud fa:pius faciendum effet ) infultabun- 
dus videri occafiones omnes aut captare, 
aut quaerere, criminandi. Ut qui con- 


fcius fim, quam non fit parvi laboris, ex . 


codicibus Manufcriptis (depravatis ut plu- 
rimum, & ab imperitis librariis exaratis,) 
libram emendatum eruere. Laudandum 
potius putaverim virum bonum & non 


indodtum, qui rem ita preftiterit, ut jam, 
poft annos plus centum, nemo ha&enus 
Papa fucrit qui authorem optimum, 
fed depravatum, melius ediderit. 

- ©b candem caufam (‘quod liber ille fit 
in multorum manibus) neque adnotan- 
dum cenfui (raro faltem,) quando quo 
ille ufus eft codex è noftris videtur va- 
riaffe (quod ex verfione non raro conji- 
ciendum erat) aut (ubi noftri variant) 
cumquibus horum confenferit; aut etiam 
numeros apud illum vitiofos, hic repe- 
tendos. 3 

Id faltem notandum ; ut habent Codi- 
ces finguli fua menda, fic erant horum 
plurima omnium communia, ut certum 
fit fatis effe antiqua & ab aliis in alios ‘ 
codices tranflata: Praefertim, que nume- 
ros fpeGant; qui itaque non erant, nifi 
calculo de novo inftituto,, reftituendi. 
Quod igitur, per totum opus, & fato 
opus erat, & faGum eft, 

In Codicibus autem MSS. que occur- 
runt, Lectiones variantes ferupulofius ap- 
ppfui; (quoniam illi funt in pauciorum 
manibus:) ut fiquis aliam è noftra le&ia- 
nem pretulerit, id ei liberum foret. 

In verfione ; non tam elegantiam fe&ta- 
tus fum (modo non fit oratio barbara ) 
quam ut fenfus fit perfpicuus: adeoque 
Gracorum verborum ordinem, & ftru- 
&uram fyntaxeos, nonnunquam fic im- 
muto, ut rerum connexio fiat manifettior; 
& hyperbata, quantum fieri poffit, evi- 
tentur; aut interpunctionibus, & paren- 
thefèon notis, leniantur; infertis item 
(ubi opus videbatur) vocabulis, (diverfa 
charaGerum forma diftin&is,) qua ob- 
fcuras alioqui futuras claufilas illultrent. 
Id potiffimum pra oculis habens, ut, & 
rem ipfam perfpicue exponerem, & quam 
potuerim, fidi interpretis vices implerem. 

Notas autem quas adjiciendas putabam 
(five que verba Greca, five que rem 
ipfam fpe@abant;) mallem in imo mar- 
gine fubjungere (quam ad calcem conji- 
ceré,) ut una cum Textu in cosfpette 
effet. 

Inter quas cum chara&eres, non alibi 
paflim ufitati, fuerant adhibendi ; ne- 

uem illi remorentur, hic eos exponen- 
doi cenfui. Nempe, + eft Additionis no- 
ta; — nota Subdu@&ionis ; * Multipli- 
cationis; & = Mqualitatis nota; > Ma- 
joritatis (feu majus guam;) < Minorita- 
tis (feu minns quam :) Denique } (& que 
hujus fimilia funt) Divifionis indicium eft, 
B2 . ( puta,- 


POR AGE 
ta, numeri 3 2 dividendi ;) aut 
agi pia peli 
(ut loquuntur) numeri Fradîi nota ( five 
fit, ut loquuntur, Fradtio proprie, 
impropria;) aut denique I 
Proportionis indicium; ut fit ratio}, ca 
ratio que eft numeri 3 ad 2; aut qua fit 
ab i=1} denominata, puta felquialtera ; 
adeoque ratio } idem eft ac ratio 3 ad 2. 
Atque in reliquis fimiliter.. Quandoque 
etiam Divifionem fic infinuo, 2) ade 
puta numeram 8, per 2 divifum, Quo- 
tientem exhibere 4. Rationum vero Com- 
fitionem & Diffolutionem infinuare fo- 
leo ari Mali & Dite 
| nis indiciis. (Quippe Compo set i 


citur rationum, fit invicem 





earum Denominatoribus feu? enti- 
bus; ; Difolurio, Denomi s fic 

vifis.) Puta, ratio dupla7 x 
ca ffquil ppi nas inf 
nuaturjxj=î. Itemque; d ne” 
dempta ratio $, exhibetrationem{: quip- 
pes)i(* Atque in aliis fimiliter, 

P. omnium Appe i 


parata. non omnia, pracipua 
faltem fale alicujus videbantur mornen- 


ti) in ordinem congeffi, hac de re, 
ra Veteres Muficos ( Ariftoxenum, Eu- 
n) Gauden- 


idem, Nicomachum; Alypi 
tium, Bacchium, Artide CRI P 
num, Martianum Capellam ) è Meibomio 
nt i Five seit ‘item, & Lacodon 

tos) Porphyrium, & Bryennium, fpar- 
fim occurrunt; atque ex Boéthio, aliif- 
que, nonnulla : Ut uno quafi intuitu, 


five. 
tionis feu 


gendam, utile futurum cenfui. 

Nolim autem expedtet Le&or, ut om- 
nia hic tur que Veterum Mufi- 
cam fpelan (cp preter Harmonicam, 
alia erant complures;) nedum ut - 
Inftrumentorum Muficorum, five Vete- 
rum, five Recentiorum, aut Conftru&io, 
aut Ufus hic tradatur, (cateraque qua 
ad Organicam aut Rhythmicam, non ad 
Harmonicam fpe&ant. ) Quippe illud eft 
ab inftituto meo alienum ; ut qui Pto- 
lemzi Harmonica, tum edenda, tum qua- 
dantenus illaftranda, fufceperim ; & hac 
occafione, qua ad Mufices partem Har- 
monicam attinent. Inter hos itaque can- 
= me continui :. cetera permiffurus 

IS È 

Atqué hac fere funt Led&orem, 
monenda duximus ja Roiliine prima. Pri- 
die Calendas Januarias mox ineuntis An- 
raise aperti sata 

variantes es > quasad , 
calcem conjicere eni e a 
Codicum plizoi feriusad manus meas per- 
venerint, jam fuis locis infèruntur, 


'FO0HANNES WALLIS. 


DINAS 








IIINA&. 


*KAATAIOY ITOAEMAIOY 
Apuormo» Tporor. 


TS fm ch 2 -Bibrio T$N. 


al. ] I EPI 7 ch Apponi xesmietor 
î B'. Tis qneshoas Apponxit. 
v. Mas i, abi rs Upus, 
oEbms è Bapirns owiga). 

d\. Tltei PRAY, PI ados Ajgipopir. 

e. Tel 7, eis ras nizsiftade FP vupa- 
mor, mois Mvdagppriois mera Carol. 

s'. Om ud Reni mA, © Ma 
ipo, rd È 706 ovu@anias. 

. È. Tlos di Unbrnesy di ci asgoi SoelConmo # 
CULPUNTI 

n. Tha mero © aSigtunas * Aix Snoor) 
TRI cuupanar ci 6991 fg Tod porozipitv 
xgsiG. 

0". Om è Stdrrus ci Aessobtruoi, ois djg- 
ipa, è & rds IAS, ppm mis 
cvupariaz 

i. om tx dyas + o/e meosipur cÙLPw- 
rien Slo 1 “ iploas nisseri dar) rovwn 

1a/. Mas dv $ 2g PaloSrras Gadda, 
È ajgi muoi taalor #E rina, N dxraztp- 
Nhù xo. ” 

i. Met È CoA Aeusobaroy È vardY 2fgi 
pioras, è 7 xal Enry merca dpi 

sy. Ted È 1 Apyray 7 wa n- 
meavipita afgaforas. 

dl. Amis, E prberlegi # afgupt. 
may oulen $ PÒ diri iupedis. 


O. sà appganiy 


a sink ni tre fisrie rire È 
6 GIO. deelt mi. O. 


INDEX. 
CLAUDII PTOLEMZAI 


Harmonicorum Liber Primus. 


Continentur, in hoc Libro, bee Capita, 


IL E Criterus in Harmonica. 
II Quis fit feopus Harmoniti. 
ALL Qu fonituum rAecumen è Gra- 
Itas . 
IV. De Sons, earumque differentiss. 
V. De Pythagoreorum traditi circa Con- 
fonantiarum Fypotbefes. 


ie. perperam ratiocinati è fai Py- 


Confonantits. 


VII. Quomodo reftius ieri ratio- 
nes Confonantiarum. . 


VIII. Quo pato Confonantiarum Ratio- 
nes indubitato oftendantur, per Monochor- 
dum Canonem. 


IX. 


eram Ariftoxenei, Inter- 
valli, non i)) 
nantias. 


Sons, dimetiuntur Confo- 


X. Quod non vefle È te Dia-teffaron 
Gf tonorum & femiffis. 


i ad Sen, - 
di dp fre (ope ragno 20 pi pa 
Dia-pafon, quam tonorum fex. 


XII. De Generum divifione fecundum A- 
riffoxentm, ‘è Tetrachordorum iù fingulis. 
XII. De Generum & Tetrachordorum, 


num br e 1 qnd revera Con 


cinnum, 
XV. De 


GI. Kiaudle Mrdipaze agpgroci, VS. deeft Index. 


calgrizras, 1610: È rane "60. ON. 


a Sic 


INDEX. 


XV. De tali Tetrachordorum fecundum 
Genus divifione, qua fit tum Rationi tum Ob- 
fervatis confentanea. 

XVI. Quot fint Genera auribus magis con- 


grua, È quenam ea. 


IHINAS. 
il. Tel Fg edAogpi Ù 70 Pavdedpor 
TI VS mirra x ipiy Sicypioras. 
il. Tidoa "Ri so cumfirea mis duodie 
von, è da. 





CLAUDII PTOLEMZAI 
Harmonicorum Lib. Secundus. 


Continentur, in hoc Libro, hec Capita. 
L O VO paflo Senfu capiantur confue- 


torum Generum Rationes. 

II. De ufu Canoni, fecundum inftrumen- 
tum Helicona difum. 

III, De eis que funt, in primis Confonan= 
tiss, Speciebus. 

IV. De Syftemate perfeto; quodque fo- 
lum fra tale fit. 

V. Quomodo fonorum Appellationes fu- 
muntur, pro eorum tum Foficone, tum Po- 
teltate. 

VI. Quomodo magnitudo Conjunfta, ex 
Dia-pafon &, Dia-teffaron, opinsonem obti- 
nuerst Perfetti Syftematis. 

VII. De mutationibus fecundum (quos vo- 


cant) Tonos. 


VIII. Quod ipfo Dia-pafon terminari opor- 


teat Tonorum extremos. 

IX. Quod Septem duntaxat tonos fuppont 
pr lear quot nimirum funt Species pfius 

ia-pafon. 

. Quomodo rite fumantur Tonorum dif- 

ferentie. s ; 

XI. Quod non oporteat per Hemitonium 
augere onos, 

XII. De incommodo Monochordi Canonss 
ufo, 

XIII. De ess qua videatur Didymus Mu- 
ficus fuperaddidiffe Canoni. i 
De oe, in Immutabili Tono, 
& Generum fingulis. 

XV. Ezxpofitio numerorum, qui feRiones 


“KAATAIOT ITOAEMAIOY 
i Approrixfo Auwriggi. 


Tdi tren ch TS Billa PSN 


al. QE di Ù afg è ajuSroras An 

] j pil di F ouvidev Yard 20991 
. B'. Mel qgimas E xgrh@ 
Toast Ti xeASubpor opyewror Ernfoa, * . 

vl. Mel Fo5 TÙS Qeyras cvupariys 
Eidbr. 

A Meet Evopars mAeds è dm pedro 
moitror Te is ajg masi. 

e. Ios i 7 pur dvopaciy ess TE 
+ Fiom cargubdro), è +7 Nuiazur. 

Fl. Mas i ownupdior pivdos, ca TY 
ale macsîv è djg mosdzan, | TAUY ove 
patos toe Sela. 

C'. Fieei F, 13 TÙsS gAVedus Térgs, 
pera Co) Gr, 

n. On “R$ ajg ractr desledy Ni TYs 
duggs PF advar. 

8, Om porgs fl NI mods Tigs nia 
nia, is dla g ajg mao in elduys. 

I. TIOS dy Unass neubdrovmo È TIVAYI od 
aoydi, 

ta. On Ni nel spun Pb 

l U 
Tgs TY. - 

16°. Mei è Svggnsiag T uoropipidu 18° 
ri. 

ty. Tleed Gv AfSvpos 6 uyands Ste 
DESTINI LO) xurini 

id. Exfas F muti dI + 7ajs 
must reemulo, "i mE duera bin 7 
14, è Fal ieri Yuan 

ul. ExSos TI rosta desRS rds 


(°°) 





a Sic GI. fed O, red ins ci n9 divripa # appigronis alri, £ O, declt mai». c GIO. decit ra. 


20. 


HINAS. 
ch mis EA TOS 4 owvida vrsI xeTa- 
mpds. i 
i. Tlei TRS ob Abpa è dira pero 
usdpon. 





* KAAYAIOY NTOAEMAIOTY 
ApporiS Temo. 


PILA tres ch TS BiCrla r$Sa 


U 


di QX dia GAY AGNIS TE xe 
drdxpiois Hroiro TI 9741, afg 
ren esa Sea opidu sd. 


E. Mi9odbi Der qu, 2fg pi Thf 
cxtà prefer, pere mod Sis Lai TATDI, "palla 


rslemplu. 

Y. Er mio Yuu Feror Tlò n apportò 
Swvape è } 'Airiulw avis: 

di. On 4 E iprroouire Swvasus, nin È 
mis miAmTIENIS TE Quads churdpyd a 
Gpalre?) & parsa Ng n TW ardperrivar 
ya, Y TI vegriar * Eupopor. 

€, Mob ipapsole ra cvupura Td ves 
T4Ys afgporos è Juyis, LI civtar Str 

Pl. MagaGori # 71 ipuoouére varar, 
ÙF 0 ds ver parole 

CM a 7 ner peraboda), 


bixga, Tajs aesunigis PI ug pero 
Cordis.” 
n. Meet è ouosdaitos E MAUY cvIRA- 


ms è Pala picwr P Callar xixAg. 

0. 11h 70 È ipuoouire aiupara è afg- 
Pura, duolus tyd mis ch T Guafgri. 

I. Om Ti @ pivos who 7 drtpar, È 
tpubis cd mis XS toner. 

va. Masi xerai * B4905 rimars F aripar, 
mois cd dpunia vina ECM). 

6. Ong Tals xe 7A dros magsdbis P 
aripor, ipazulion, aj x: Ts * ross pe 
taCoAai. 


INDEX. 
exbhibent, in foptem Toni contingentes, ufr- 
tatorum generum, 


XVI. De es que Lyra & (ithara ca- 
nuntur, A 





CLAUDII PTOLEMZLI 
Harmonicorum Liber ‘Tertius. 
Continentur, in hoc Libro, hac Capita. 


Ly spurl 
sn quin- 


I Vomodo, univerf 
ufus, tum dij 
decim chordarum Canone. 


II. Methodi quibus, per oo duntaxat pesa 
nos, inftitus poffit rei) ufque ad Dif- 


III, In qu e ponenda fit Herme- 
nica facultas, Kos Scientia. 


IV. Harmonica poteftas, omnibus 
quidem, perfeGtiores naturas. fortitis, fi mg 
maxime autem confpicitur în 
mani, & celeftibus motibus, 


.V. Quomodo co grani Confona I Sana 

VI. AED inter Concentus Genera, 
eaque que primarias Virtutes petant, 

VII. Quomodo Concentus Mutationes af- 
fmilantur Anima mutationibue pro defi 
rerum ftatu. 

VIII. De fimilitudine PerfeRli Syftematis, 
& Zodiaci circuli. 

IX. lo que in Harmonico concentu 
Sunt Confona & Sa fimiliter fe habent 
ac illa in Zodiac 

X. Quomodo Stellar motui în Longitu- 
= 4 cemasnig continuus tn Sonis motus. 

ui eft in Altitudine, 
Pia motus, soi ig in Harmonia 
aratur, 


SIT Quod Stellarum motibus in Latitu= 


dinem, congruunt, que funt fecundum Tonos 
mutationes. 


40. ni inno ri resa d dpugincisavri, & Gl. inn} ch wind mid. e GIO. guri. dO.nifabs. e O.ripre. 


XIII, De 


INDEX. MAINAZE. 

XIII Da Analgia qua sh inter Tara- > Tel è dredoria; F ocaziota è 
cherda, '& Afpeflus ad Solema, Ca eds È fAuoy acnuamo pi 

XIV, Sadr quer Pr pi mumeros, = sd. Kama vas È oegrvs dedlle, 
comparantur, Soni tantes fiffema- tg, vi 7 Ad4 cuore icons 
tis, cum primis in mundo Spheris. pHofai, Téis Gesrays ch ni idee oPalegis. 

XV. Quomodo, per Numeros, nn sl. ns du aguCina, 2fg 7 ceslusr, 
Suorium cupufgue motuum Rationes oi F cixetar surhotar, 19991» 


XVI. Quomodo Planetarum Proprietates, d. Md dr dj P FAuagdiar cirudals, 
cum eis qua fent Sonorum, conferantur. -— cyCimowra mais ft pYfar 


KAATAIOTY 
















ONICORti M LEBA. 3 
v rr ento drone 
differunt, excéflus age, 
Tiso aero ta 
ipls fenfibus ur: 
hoc vale i 






rated Micia fed 85; 

i inem 3 ) 

. cimici at e colo se preti fa 
ria fecare, aur dapli iti in pru 
elti (fed non Sirio) Le ro. 
leuibedotte i htm = 
tem. iumere 0) ue tr) 

LA to lan e de 












i 


4 i DARAI 1A, 
ie GAPSIE 
— Qss ft Scopus Harmonici. 


Ujufinodi igitur-Adjutorii Inftrumentum, 
venni) cave Harmonicus; è communi 


fiomine; & quod (cano 
air 
fenfus 









veritatem €a ditigav, in 
Harmonici autem ‘hic 
eft; omnino confèrvare rationales casiCa- 
nonis itato] (fer fuppofitiones ) qua fen- 
fibusme adverfantur, pe fupponunt 
plat. Fa Furie ac-Aftrologi cit, confervare 
Ceeleftium motuum Hypothefes, conformes tran- 
fitibus obfèrvatis; qua & ipfix quidem manife- 
fto definmantur è craffius obfervatis; adinve- 
munt «autem, Rationis spe, fingularia, quam 
aa accurate; > in omnibus enim rebus, 
fcientia utentis munus eft, o- 


















Len E - 
unt; gui rcqu 14 
Pad tre 


\ 
PTOLEMAI Cap.2. 


. p. 
"Th esdea * Apponti. 
010 cul Epger F riaras BI" a 
MAY, albe: appuavies dm È [IZA 
Harmgithos, RE ‘xasileo, nè ms 
dira, anti + Han, malga ut.” Rp- 
porn d' di do mes deoss, ba Bjar toi i 
20Î nÙp Veparàs" radio E sarti” ada- 
È prdapiis djs aldiato puo, Rat 
CARI ss Ape, A MR 
viioey tds F Vegyli pe canNhafiy nu- 
Peivss ras mmpiBlicus migidi dis rubi di 
wird Yer taw, < Gragydk, % 
feti vga 3 ta ret, W- fond 
(D:, iP" toy * Ivar di 
id * #1, Li Iroerlo2% ira 
uri, Td ms port ina riga og 
rime die diri Dito Bua” A 


Ds, poi dio, Verna able 
raPbizus ramondaie, 


% paNs ft 


di‘ ce sedia “port 
»idiaar i pn vo ri Zog 
Cor n Mr leo 4 Ge 
STA 


> Giga. RIDI Tdi & Ue 


dii aio i AA 
STR E 





Cap.3. HARMON 


igloo 
Ias ò; Ei rs Meta, dEi * 19) 


mona re 3° Tiorthy 


®-  fymptomatis caufie 1n-.c0 













% tate confiftat ; 


ICORUM.LIB.I. 5 


CAPI TILL o 
Quomodo forituum Acumen 
Gravitas conftituatur, 


x i ® 

M fomtuum Differentia. ( ut ‘&yaliorum 
omnium );an Qualitate pariter: & Quanu- 
ca.que Acumen &- Gravatatem 
quit, in upro dit im genere ftatuenda fit, 
non, elt diu pr priufquam. hujnice 
lerationem vencrint. 
Que mihi quidem videntir cedem «it. gene: 
earum, varietatuo,, que ex aliis perculliomibus 
oriuntur. ; Oriungur, autem inde Paffiones di 
verfe, partim propter.Vum percutientis; partip? 
propter conditionem.taun corporis perculli, uun 
€jus per, quod fit. percuflio ; &, partum porro 
propre» diltantiam, perculli corporis.à. pringipio 
motus.... Manifeltum enim el, cateris ; pariter 
fe habentibusy horum guodlibet, peculiare quid- 
damicirca Pallionem eflicere,., prout.. id quocun- 
quesmodo variatur. . In, Sonitibus autem; ca 
È dna conditione.camparis perculli cller 


tia, aut omnino nulla clt, aut non fen- 
acus diver- 


fibilis ; quippe quod..& fic fe hal 
fitas sefpetia enfus. » Qua autem, provenit è 
vi pereutients diverfitas; Magnitudinus folum- 

o caufa eit,.son. autefà, Acuminis aut Gras 


- Witatis,, mullam enim inderoriundam videmus 


talem: fonituam. alcerationem;* puta, Lubmi(lius 
aut, clamofius loquentibusy item. Jentius flanti» 
fantibus, aut» vehementius. robulliaf- 
ve; fed folu quod .à foruori major, è 

biliori. minor uatur. « Diverfitas autera 
dr cis eft per qua fiun: perculliones, hic 


s 


tà primo co(aa 

+ , auL rarum ant 
fi so alli fc 
Retvensiitoo me dl ib da 
















TARE 












urto ms ii, PL 


ip 1200 è Spr di Ti 
mi ST DI png Pe È 






+ DMV. 





CADI PIOLEMANT Coi 


guelitarcm, A aleò $ Aetbrrms 
cine ur 





x as itague, 
tro pg sw 5 è È 
dit sadici. im e gra 
i ( d ; hi 
a; € DS 2 sd 





RR Sa 
DINI 


A d'a 





® 


Cap. s. 
d'usaddey Di P 7 Sansnpesy ich. OUTI ! dî 
cixeio mis “du moga riv * iormntv desli= 
pBper Spgparesrduo di È mfea Tav zrepo= 
nin. Kali “ di &Solas Tn radi w 
quirss, On èdi tia, Liddb ira è 7 
arri img Tiro. Aiò È, pi dp tuases, 
Y dA ogas* ds È, È ts iauròv duDo* ò 
dè Aéyos, to» @uess mi, noi duo mis aesimis. 
Kari di lo meds dIdnAvs, drev dio * dnciri= 
vor, Nato misi và Meyer, * cu E mes 
È > izriporiis. Ev cis di, 9 n “ ippedès Kn 
l'ramDain®), È 9 © Cupedés. Eioì di Eppercis 
pub, Gori mari duo aéos Miss, * elDuvos 
myzarsa méos arel Exuereis dî, co pr &- 
ws ‘era. ZvpPeires dì in Pacw day Ng 
BT xdddigor nen ton Viper, è devl, ivopa- 
ammisvmis* 000 È Gue dvrdnte tuba F 
dirgdis* Ka) AraPdrss, d pù Sras ixorlas. 


HARMONICORUM 


LIB.I. 9 


comprehendi polfint: ( contra quam fcientiarum 
proprium eft.) Hi vero (dereti,) huic pe- 
cultares; zquitonoram quidem terminis finxi, 
pro excellùum autem ordinibus invicem com- 
parati: Quos (Pérbongos ) Sonos vocitemus. 
Sonus utique eft, Sonitus unum cundemque te- 
norem retinens.  Adeoque &, folitarius quifque, 
eft Rationis expers; (unus quippe eft atque è 
feipfo haud differen; Ratio' autem, Relatorum 
elt; adeoque faltem inter Duo. ) Prout autem 
ad alios comparatur, (quando funt Inxquitoni,) 
Rationem quandam facit, ab excetlùs Quoto 
«ftimandam. In quibus porro fpettatur, Con- 
cinnum quidem, Inconcinnum: Concinni 
vero ( few cantui apri ) funt, qui, invicem con- 
nexi, accidunt ad aures grati ; Inconcinni ve- 
ro, qui non ita fè habent. Confonos (.5y7, 
nos ) porro dicunt, è Sonituum pulcherrimo, 
( Phone feilicet feu ) Voce, nomen fumentes, qui 
fimilem perceprionem auribus inferunt; & Dif- 
fonos, qui fecus fe habent. 





ti 


s: 

Ilse 7, es tas tanta 7 vuda- 
vuoi, roîs Tlvyagogdos gra u- 
Cavopiper. 


TuParias® di i vd aldras narra 
Caver Thi me Aià mosdouwy wrescazeedo- 


pdl na) È dra mivn' dov i Carepozta 
naXcny TH #7 Aid Tasuv 19) din TÙò 
“n Già rardy nai Djg Tiordpur roi È Aia 
gacruy na) da mivre xa +° As did racay. 
Ai gd astp ralmas, © dPedare npiv, ds 


- Bartàs È ragione mestaro. O di ray? Tmvdee= 


Yopiicay Meyos, porlw avrav, 7 dia maron! udì 


a der , 
da riasdowr, “ avcupei* F cinzia varodioerw 





. CAP. V. 


De Pythagoreorum traditis cir- 
ca Confonantiarum Hypothe- 


fes. 


OT auditus percipit Confonantias; fant, 
que Dia-tellaron dicitur; & Dia. pente ; 
( quarum exceflus, Tonus veneti & Dia 
pafon; item que Dia-pafon & dia-teflàron dici- 
tur; & que, Dia-pafon & dia-pente; & que, 
Dif-dia-pafon. (Qua enim <a has funt, 
quantum ad prafens inftitutum, miflas facia- 
mus. ) Harum vero unicam, que eft Dia-pafon 
& dia-tellaron, cenfonantiarum numero eximit 
Pythagorcorum ratiocinatio : confequenter qui- 
dem ad proprias fuas hypothefes, quas fibi 

pofuerunt 








r GIO. 4) SD. deelt A. SS. decft He. t GIO. icormiin, S. icorina. u A. di pizza K. deva, Si n 


opus i ngidsi 


dr mAUTS. % 


S. isà. y M. deett «ess, x C. diueni rina. a M, diri. 5 varipora & 


( exceflus & differentia ) paffim hic pro eodem habentur: fignificant autem ut plurimum ( nec femper ramen ) 


non eam Differentiam quam Suburaftione querimus, 
inter fe differunt compara 


tum hoc ad illud; ( adcogue ew per 


fed quam Divifione; hoc eft, non quanto, fed qualiter 
Quotum bic malo reddere quam per Quar- 


fum;) puta, quotiplum fit alterius alterum, ( duplum, triplum, fefquialterum, &c.} quae itaque comparatorum 
ad invicem Rationem innuit. Atque indifferenter ufurpantur de utrovis extremo; nam quotuplo Acutior eft 
fonorum alter, totuplo religuus Gravior eft; imo quotuplo Major hic, totuplo Minor ille. (Quod moneo, ne 


quando miretur | 


‘or, minoris tsisex occurrere; ut, Varigeghò È 


È rsorsse» ratione È Ale mwrs.i Idem- 


ue innuit, quae quafi perpetuo occurrit, vox suggtsài, pro collatione feu comparatione; qua quamvis laxiori 


fia de quacunque cornparatione dicatur ; folet tamen apud Mathematicos q 


i rsguecis ufurpari pro Divifione, 


feu quod bujus inftar eft; & magnitudo ad magnitudinera wsegs42M@ Applicari dicitur; ut numerus per nu- 


merum Diyidi: ut 


muegiorà & psgur ads tantundem fere fint, Quod moni 


cenfui ad ca loca re&ius intelli- 


genda ubi hec occurrunt vocabula.  Euperis & csporis ( cantui aprum, & ineptum,) verto, Concinnum, 
inconcinnum: non quali putaverim è case dici voces illas; fed quod aptora ibi non occurrane vocabula; 


haec ipfa reperio hoc fenfu ab aliis uforpeta. 4 S. 
pra pi glia gM.sò, Car.s. a MDO. A. 
prison. f KSV.deeltas g M.af, £ AB --gim. 


ragion. € DMCV. sspop, ( nec male) S. ‘ipopss sy - 
Tai TS de TE 
i C. © a. 45. deli ans, A dini pa 


10 
pofuerunt hujus feéte prafides; his quafi con- 
fiderationibus innixi. Quippe cum peculiare 
methodi fux fundamentum, Do potiflimum fe- 
cerint; 4Équales numeros, fonis xquitonis, con- 
ferre; & inaquales, inxquitonis: Hinc porro 
fic procedunt. Quemadmodum fonorum ina- 
quitonorum, dux funt fpecies inter fe prime; 
Confonorum & Diffonorum; atque ea falehrlo: 
qua ell Confonorum: -Similiter, inequalium nu- 
merorum, due funt prima rationum differen- 
tie; una qua Superpartientium dicitur, eftque 
ut numerus ad numerum; alia vero Superpar- 
ticularium & Multiplicium; eftque hc quam 
illa potior, propter collationis fimplicitatem : 
(Quoniam inibi, in Superparticularibus qui- 
dem, majoris Excellus; in multiplicibus autem, 
iplum Minus, eft Majoris, pars fingularis, few 
aliguota.) Rationes propterea Superparugula- 
res & Multiplices confonantiis accommodantes; 
Dia-pafon confonantiam, rationi Duplx adap- 
tant; & Dia-pente, fefcupla ( few fefquialteri ;) 
& Dia-teflaron, fefquitertix ; ( nempe quatenus 
rem more magis Logico few razionali traétant. ) 
Quoniam Dia-pafon, eft Confonantiarum pul- 
cherrima ; & Dupla, rationum optima : illa qui- 
dem (confonantta,) ut Aquitonis proxima ; 
hxc autem, ut fola (razio) que pas facit 
illi quod exceditur equalem: Item, quia@Dia- 
pafon componitur ex duabus continue proxi- 
mis & primis confonantiis, Dia-pente & Dia- 
tellaron; & ratio Dupla, ex duabus continue 
proximis & primis fuperparticularibus , *nimi- 
rum fefqui-altera & fefqui-tertia; atque, hic 
quidem, ratio fefqui-altera major eft quam fef- 


Dia-pafm i=ix3 


2 3, 4 

dir idro 

B ripuiros y irene d 

ye? 
Dia-pente è Dia-teffaron $. 


quitertia ; illic vero, Dia-pente confonantia 
major quam Dia-teffaron: Adeoque & illarum 
excellum, nempe Tonum, ponunt in ratione 
fefqui-oftava, qua major eft Sefqui-altera quam 
Sefqui-tertia. Confequenter autem ad hac, etiam 
cam, que ex Dia-pafon & Dia-pente compo- 
nitur, magnitudinem, itemque que ex duobus 
Dia-pafon (hoc eft, Dif-dia-pafon ; ) in nu- 
merum Confonantiarum recipiunt ; quoniam 
inde colligitur, hujus quidem rationem exiftere 
Quadruplam ; illius autem, Triplam: Non au- 
tem cam qua ex Dia-pafon, & Dia-teffaron 
componitur ; ‘quod hac faciat rationem, que 





gGl 
opus, & reliquis abett. 
ter C) deelt. 4 V. ni. 
sia 


. 6 AB. iV.mif., 


CLAUDII PTOLEMEI 


Cap. 5. 
divorudi® dis Male ci Î ajpiors artssttrns, 
dar 7 mbrev cavosov. Agxlo 9Ò cinccomitlo 
mnoigdpoi È pedide nat Lù ci 8) ion TAY 
appar PIC pITY FIS intona PItyzoss* 
di 15 vini Ris  aviormvess* Tiyrev de ernbyt- 
ov in, nad rav avarvar DItyyay, dio 
diov did méòs dies "ni necera* 4, Thy 
cbuPiivar, È ° PrdyP AlePeivar, È rdWduor, 
P rav ovuPurar OUT” È, Tdy avirwy apifpar, | 
dio giverry medity diaPopa: Aiywy® pia pr, si 
mi Aegapuivioy Empupiirs È dis cpibpuòs meòs d- 
esbpdv eriteg ) 1 rev Empogior n xa) mMd- 
iacwy dpetvoy no) am, Î Casivay, rar È 
domina È patois "dn pépsS tav La 
dv dv alti, To dinpogswr, n Uarepogi* rev 
3 maman, © aflor E palo. EPap- 
piowns di die ria, SU dinpeeiss rai mA- 
radaciss Niyss, # ovu@wricus* È pv 
FUTÙN, GEICUTIZA, Tè diadacio Miyw ‘73 
2jé mn, "ro iporia dò dì dd mosdpay, 
mr Finicitw® Acgarwmpor pay * Pinxdisvrs® E- 
adi, Tuv Ti vuPuvitor, 1 da maran ti nad, 
nai Tav Adyav è derma dersos' 1 pè, da 
P epr éiney TE lonrws' 6 dè, rÒò pero» Til 
rporlu) olo mie tw areperopiva* a) Vir 
th pùv did musciy cogne cvpuCicaze cu dio 
To» iPebns ra) meciroy cv uPuvio, È * 71 did mriy= 
n sa) * È did mosdeur | T di dierrdeir, cu dio 
Te iDebis na) medtav PInpoeher, TE re ipuodig, 


naì TE dimeite pel ora ‘di, trrvda DEA mE 


Dia-pente è=ixf=4xf 


6 8 ‘ 
ipso di& 

s imogene n tmeydoos È 

Dia-teffaron $ Tonus 


STigita, 7 nputriov Ai Cud dî, È dè mo- 
ipuwy, + dia riv: ovpuPurias. Det % Th arspo= 

) abran, TeTisT d Toreoy, Tk nari è ty 
Tooy Mega da pewy tom, è iui, 78 da 
Tests. Aro\sSws di rime: ©“ è fpivcn È 
& did aura» È - Î dia ma aa piridos* 
di ne ce dio 7 dia raror, * reni e dis dal 
Tarn aparapCavoyms ts ris vuPaerias cn 
Tavtis pèv dnodovdzi T Acyoy ouwic = 
tadaror Cueivns dè, resrdaci. Tè di ced 
dia marty nai È did movapar,cinin' da P musiv 
Aéyey 


O. d' dine È. om S, coregygos. n I. inferitur (recentiori manu) wxes@emedsw { non male, faltem ut 
i habetur item in O, fed in cateris deeft. o KS 3 ) 
O. icimba. r S. in. (S. axis. t S.e. # GIO. inferitur sterirTem, non male, fed neque 

x ht page y CKV. în. ui T. 
e GI. , afame perperam. e . fA 

4 S. veri. Pi CGISVO. #. 4 


. deeft ©. p Ludfspire. G. 2fspipo, utrumque 
x S. deeft n. @ dna # quod in omnibus 

O. decft Bò. g S. deelt 
m GIO. dl. 


prae- 


ma 


sC 





Cap. ;. 
Diu-pafon & dia-pente 1=}x}. 
e ———— __-- 


I 2 3 
; TemAdaD & x 
ta dio B iper y 
Dia-pafon ?. —Dia-pente 3. 


Aégor "T 7 ir ess ti rela ° pr Pnpé- 

ew or, pim mAawidao. ? leguprcin 

| Dia-pafon © dia-teffarn $=ix3. 
e —_____— 


3 6 8 
” aes Yy ) 

Y dirda@ << Tiimems n 

Diopafon î. Dispente? * 


cor di, ata, 6 I mor Stud ras. 
Era 39, "Pea, dla rim, 19 58 $ rire 
sPefis imper da mim, “è fy ‘da 'nay 
diva dis dè riva. Kaj tre ariuPary n dis 
dia aim, Gx des “mdazidaa n ay dic 
midi ab mM vipuparo di. ca 
pig deg n dià mirri. Kami ni aùnì * dî, 
3 da riasaear,' Venbson, npsenr Dar- 














$ 
è —T_— A 
:B 12 
__ B 
45 16 
Y —— — —_ Cc 





mi E dà meri. Tar ico, ® Pari, dà 
mucia, “n dB è rito iPebro Eripor dia 
musi, | è By cin day pd dis did 
muri. è Ere minuw ciuPur “in e di did 
masi “may dea, nr capo, ta, md 
Macrider. dI OI tw Tapdesyr #9 dvn 
pic 8 dudrigar trito mado deg ! tà 
ay dal *tàaB, mMazidaw. Tò deg dà 
Tacwy, mado mesxpor 3 avis, ce 
térw, tn uaì Tè 0 dia racin, dida 
Cneiray 9, tè dè dia more, ipsshoy tè dì 
da Tiordpay, inerme. 'Erd pe, 7 mi 
Aeree, 
Shuseie odyuerry, F paria d6 re It:4 
dia Finpoeian dio cuwmSardiiss Ney, ier= 
dava visse È drag: © pnderos iaflo- 
ves ins mAarrhacs, È dirdaoe. Ka) È ron 
nÙi, dreriFas, tmydis daxbirns, ° dmPai- 





pb. g S. deelt anizego» bOV. dA, i Sir, 4 


ki dirdda® Miyes, varo duo 


#0 GIO. pir p S. serio. 9 ABCSKV. Gudrlo. + GIO. gori s AB: 4 pro sè 
rr paetng ELI n. 28. deall 3 9 GIO. Neon. sS gb SC AI SE 
Sì deeft dpr n ay girk ds ald mario. d V.to. # SV, im 


deelt IViza 1 3. È at. 


HARMONICORUM LIB ri 


Difidia-pafon 17x32. 
I 2 4 
media 
4 aio B dino I 
Dia-pafon î. : Dia-pafon 3. 


eft numeri OLonarii ad Tetvaritm; qua neque 
eft Super-particularis. neque Multiplex. Lincari 








LI 4 

i in gin AT 
Ci 6 

BR rire B 
8 9 


y—— __ CC 





vero more procedentes, codem perveniunt, hoc 
modo. Elto enim, inquiunt, MDia-pente inter» 
vallum AB, atque huic deinceps alterum Diz- 
pente BC; adeoque AC, Bis Dia-pente : Cum- 
que non-confonum fit Bis Dia-pente interval- 
lum; ergo non eft AC, in ratione multipla: er- 
o nec multiplum, ( grippe ipluma bis 
} od erit etiam multiplum.) At confonum 
eft: Eft ergo (Dia-pente) Superparticulare. Eo: 
demque modo, & Dia-teffàron offendunt efè 








d 4 

"è PRECARIO A 
” ; 8° 

B —— _—_——_ BR 
45 16 

VZ Cc 





Superparticulare ; minus autem quam Dia-pente. 
Posa. ato inquiunt AB Da paia presti fi 
deinceps alterum Dia-pafon BC; adeoque AC 
Difdia-pafon.. Cum itaque Confonum fit Dif. 
dia-pafon intervallum; erit propterea AC, vel 
a " Maultiplum. At non eft 
Superparticulare ; ( quippe rparticularibus 
20 iserceli in propio: ) Mul- 
tiplum igitur elt AC. Adeoque AB muluplum. 

ultiplum igitur eft Dia-pafon intervallum. 
Obvium autem elt; ex his quidem, Dia-pafon; 
eflè Duplum: cx illis autem, tum Dia- pente elle 
Sefqui-alterum ; tum Dia-teffaron fefquitertium. 

uoniam, inter multiplas, fola ratio Dupla ex 
duabus f{uperparticularibus componiter; eifque 
maximis: Adeoque que ex binis aliis Superpar- 
ticularibus componuntur rationes, erunt Dupla 
minores; cum nulla tamen fit ratio multipla, 
minor quam dupla. Item cum (confequenter 
ad hec) ofianiiecse, Toni rationem elle Sef: 
quioétavam; ‘Toni femifiem, oftendunt, efle 


i 





ti 


I 


. fCV. iavs dadrozsw, mec male; 
FCOV. n pio patrol 


De) 


Wi 


DI 
2 ? 


12 


inconcinnum : cum megwe bec neque ulla alia 
ratio Superparticularis media proportionali di- 
vidatur; oporteatautem ut, in rationibus falterz 


fuperparticularibus fit, quod Concinnum el 


CAP. VL 


am ratiocinati fint, 


Quod 
orei, de Confonantis. - 


Pyt. 


Alis itaque cum fit, de confonantiis, Py- ' 
& dia- 


oreorum hypothefis: Dia-pafon 
Esp fit cela manifefta confonan» 
tia, erroris convincit ce huic accommoda- 
runt ratiocinationem. Nam (univerfim) Dia- 
pafon confongptia, (co qu qui ipfam effi- 
ciunt foni, de fe nt, poteltate, quafi 
unus effent fonus, ) cuivis reliquarum adjetta, 
illius formam imperturbatam.fervat. ( Quem- 
admodum fe habet, verbi gratia, numerus De- 
narius ad alios ipfo minores.) Jam vero, fi 
fumatur illarum aliqua ad eafdem partes utriuf- 
que termini ipfius Dia-pafon, ( puta, vel utri- 
que in grave, vel utrique in acutum : ) quo- 
modo fe habet ad eorum propiorem, ita fe ha- 
bere cenfebitur & ad remotiorem : quoniam, & 
hic eandem cum illo poteltatem haber Ca- 
nuntur autem Dia-pente, & Dia-teflaron confo- 
nantie, tum per femet, in fitu quem habent 
ad propiorem, ipfius Dia-pafon, fonum : tum 
Dia-teflaron com dia-pafon, itemque Dia-pente 


Ai martiv È did riosdgwr. 


3 4 


Aid TEosdpwr. Aid Tarty. 
cum dia-pafon, in fitu quem habent ad remo- 
tiorem. Debent itaque, eandem auribus per- 
ceptionem facere; tum Dia-teflaron & dia-pafon, 
quam fola Dia-teffaron ; tum Dia-pente ta dia- 
pafon, quam fola facit Dia-pente. Atque hinc 
a omnino fequitur, Tum, quia Dia-pente 
confonum eft, etiam Dia-pafon & dia-pente 
confonum eflè; Tum, quia Dia-teffàron confo- 





C. # dista. DM. mis Mess. 
confequenter 
viag, &c. Ubi notandum porro eft, voces 


aliis integre fcribi; in aliis, per feriprure compendiuîn, 2/s + & 


que rationum nomina, nunc integre fcribi, nunc ( 
(ut plurimum ) hic integre fcribenda cenfui. 
numeralibus (in codi 

mC. ner murs. O. nol iuris. Vingd ds. n C. 7 
sirdarta, nec male. r V. deeltà. s KS.@ Mind: 
declt € 7è Afg munò è Als mimi cippo dira, 


CLAUDII PTOLEMZEI 





in CS) ix cit pro 7; pt re: i, gdeery } i pe Ale 
3; Ign. n , Reliqui, « di 
lo n < ) Qui, & ì 


Cap. 6. 
vci, Tè iipestonior cnpadés* trà P pid), dAG- 
Us mini Pnpep@ pers drddozor 2jereirny* 
dior dî, &r Aigoss Sinpogioss, cia ra ppi. 


OÙ us Detrrws imoniyni, oi IlvYa- 
gogdoi, Td cati * Ta cv pone. 


Ciabms di roy guatons, È li rds cu 
hi Portae, 7 MuSeegopetaay saodioeos* nd 
mast Lia 2jo mosdenr, cv puPuria Pr) 
Cuapynis How, dvrarà + Proper dior va au- 
riv © Niger. KaSiht 9Ò 1 2jgi muri cv uParia” 
Fray avrhò PH & cebvtan, sarà È 
Susapu, inòs d PIogfe arer coeso ® Ri li rv 
cdm, apre © cnens 0 pi. 
KaSzimo ii dexds td, Pipi irc, mode i La 
dirò defipss. Kar Imp Us Hr mè ami 
Frs dxgoss E did raso div Si # Bapimpov 
8 ap@oripar, n mihuy Dà ® ibimpor ds av #xn 
catòs BT iyzomipor aurov, Erws tyd ! Gare?) 
è edo + ariirior Bom dle) arl Cuba 

rbapur xd! Adora 5) di dd riva xa) 
dia mosdgur cvpPavicy, nal' cunìs, ca Ti méds 
n7 ey grpor $ dd maruv guest ” dì dià ne- 
cupa E È dià razi, % adi i dia miyre 
Aid act % dia mere. 

2 


Aia rarty. Aid sriyre. 
È did raso, tati tà È artigo dis 
mi eogras ° È aurlò dvmianto pink, P dusdje, 
È dà Trosdpay È did racoy, T° P poms È 
dia riosdpa d dî did nivti È did rasdn 1 dy- 
Tano, Ti poms * È dia more. * dia rin 
adyrws iparorsday, f 76 pù, # dia mivre ode 
Pevey eva, * dà Tasti È did myre cip 
Paro dry * TW dè, È dia riordgay ciuPer 
diva, 





, ga ei ne C. a A limes. Cap.6. a GIO. deeftmis. 6 S. i fé. c D--wn. ‘d CDMY, deelt piyye. 


siupiripar. h S.7ld i Vr. £ SCV. deelt in & 

R ù ‘ pale mire dale rissa cvufu= 
stosdpon (tum hic, tum alibi pafim ) in codicum 
ale è. & fimiliter inni, imvi® reliqua- 


fimile compendium ) irì +, ir 15 &c. Que omnia 


od & non raro ticio, ubi in MSS. i literi 
Lione sicuibue) ani: icio, ubi in occurrunt numeri literis 
1) 


&; paulo poft, # 4 rd, ubi in 


Uta pro serà tà spia) nec femper tamen. 
E deeft 7 mirlò, p ABS. fap dia DAR. deelt 
GIO. deet n di, #5. 


« KSCOV. 


Cap. 6. 
day 3 Ad vario è ld manie cio 
vor enaj” È Tauri Je veimw txdi, TE dà mm 
è dè raravdindrlo, tic è & dia riasd- 
gov # dià martin, " dvame 1 pane TE dea rrivre, 
> mis T- port 18 dia riasdgav dxod5dws mis 

dor È cragyss weege nameda Saro udjivis; Ep- 
midi “ d\' abnis #7 rogSonO doghe, È n pi 
vos téris, 7 Triureioy % mMamdaotr, atgr- 
dille mis cvpPuriag is” d\ dos prin 
diyw * È, diov * mis Sinremtonis, > fi mis mo 
muoddaciis* ids eds ivos abriis meds Cnetyss. 
Kaj in, DT ‘Careylò mid 7 vudurty, 
ual dr avnì Bihoray esime. Tav dd estar 





HARMONICORUM.: LIB.l 








13 
num: eft, etiam Dia-pafon &:dia-teffaron elle 
confonum : Arque, fimiliter fe habere, ipfius 
Dia-pente & dia-pafon' percepuonem, ad cam 
que el ipfius Dia-tellaron & dia-pafon; ac fo- 
lius Dia-pente, ad folius Diè reffaron: Prout 
etiam evidenti experientia compertum eft. Non 
levem auteni illis difticultatem creat ; Quamobè 
rem his folw Superparticularium & Multipli 
cium rarionibus, ( Duplis; Triphs, Quadraplis, 
Sefquialteris, Sefguitertiis }} attribuunt conf 
nantias ; & non item aliis: uipote, verbi gra- 
ta, uuiquartis, aut Quintuplis: Cum tamen 
cadem fit forma harum atque iiarum. Arque 
infuper ;* Cut eo, quo ipfi volunt, modo Conio- 
nanciarum deleétus fiat. Ab utroque, nimirum, 


ts o Y_ 3 o_I 
e e 
3 2 I I ° 
4 3 3: a 2.0 2: I 
d did riosdpar y y daria RB B. dia rasi a 

Dia-teffaron 3. Dia-pente 3. Dia-pafon 7 


ch Abyss aurdv mabyruy dgabuay È aPugir- 
7IS.° names porada* Larip È 1% apu®eiv* iporo- 
mas; È ò Acemds apiluts 8 zrondi tua 7 
divopucicen® d EP dov ® dy rene daflora Dain"), 
* cvp@Peorsripas cindy Pani. Kai marò | geroiws. 
O "76 9Ò Nos, & por " 7 aedtuv ° aurùy 
misyray apibpaw 1d60s tv Pda mbrran d- 
TÀ GIS Toy dproltos sgprran méds aMNides. De TE 
Ixdm f riad * gum Tè Spain 


tar 4) MITA mr di mare, * 7 aordy 


numerorum primorum ( doc e/f, minimormra ) 
ni illarum rationes faciunt, ablata unitate; & 
ubftitutis, pro amborum conjugatione, nume- 
ris refiduis non-conjugatorum ; Apud quas de- 
mum comperiantur hac non-conjugata minima, 
cas confonantiores eflè ftatuunt. Et quidem 
omnino ridicule. Ratio enim illa, non eft pri- 
morum eam facientium numerorum propria ; 
fed omnino omnium qui fimiliter f& habent ad 
invicem: Ut, fi de illîs ctiam fimiliter.fiat, ca- 
rundem rationum aliquando minima, aliquan- 


3 i n Gip, fp 6 do pn, cone agri i 
dci 2 4 sia 
2 I 4 2 6 3 
B da rari 4 d da rari B 5 darai y 


Dia-pafon î. 


1 die 8 * Trnxdoroews cinacrtew, 7 asrèòv a- 
ORO SRI d_ 2 Î ‘ 
più puùr dani mis eNAroo opere * arcana du 
cor 0*% SE. è, Us inve ‘ alri ton peCoray 
. “ , . , x U 
dPogirres, arm È ipotmns TÙS Nermudjins 
; retro , 
ovpresa dp, ws d rd divopoicar mErnlnts* rar 


Dia-pafon 3. 


Dia-pafen è. 


potior methodus videatur, ) fi cundem aliquem 
numerum, pro fingularum raticnum terminis 
minoribus fubftituamus, puta Senarium ; atque, 
huic eequales è majoribus auferentes, refiduos 
(pro ea conjugatione ) invicem conferamus ; 
ut, qui non-conjugata completantur : Pro 

a ratione 


V.se 23. GI. ief Li, AB. if di. Repono ef i. x AB.Ì. y SÌ. 2 0. A a Gl.dnis. 


a KSCO 
& CDMKSV. è, & forte reftius. e V. «a-. 


vult. Duos” 


cujus ratio eft Sef-quitertia, ) sagem vocat (feu conjugationem, qua rationis 


dC. sip. e DMSV. -—-riger. f Opswrems. Hoc, credo 
rimas feu minimos numeros, rationem propofitam ethibentes ( pi 4 & 3 pro Dia- 


teffaron, 
imilitudinem exhibeat : ) Eos 


autem unitate minutos (puta 3 & 2) vocat «4a (ut qui funt in diflimili ratione ab' expofitis; ) quorum 


fimma, pro expofitis fubftituta, quo minor eft, eo 


potiorem innuit confonantiam. Hoc utique malim, quam 


ut sagems pro duabus abjedtis unitatibus intelligatur; quae & Gmiles dici poffune & sequales, cum reliqui numeri 


fint inzequales. Ledtor utrumlibet eligat. g 
I M.--21®. m D.k. ‘a G 


C.} acri agg. 
c O. acri, d Al 


pra. x 
6 $S. n. 


V. disent.-. 
ISOV. in #, in C. deletur tr), in reliquis abeft. 
9 S. € im. r ABGISO. deeft è. DM. zum ®. s GIO. #7--. S. o. b 
15 Bileto, 2 Cirino. a CKV. vendesi. S. azero. DM. = Alda. 


b S. 00°. iV. deelt an 4 D. --inga. M. por. 
0 M.--im p DM. disà È 
t K. rymerì. w AB. iaia, Sia 


D3 


e mini 


14 i 
ratione Dupla, refidua erunt fex itidem; 
Sefquialtera, tria; pro Sefquitertia, duo. 


que, pro corifonantiotibus, inconjugata majora. 





CLAUDII PTOLEMAI 





Cap. 6. 
nai pù È derrdatonr, 1% iso. ravmi* ara >) 
è puri, agio: nara dî 7 Same, die’ % 
dita, TA ciyopeoro, TU cvuDavetipaI. des 





s 6 73. B 2 
nn A nn 
6 L) 3 ° 2 o 
12 6 6 bi 6 
18 dia massi e È dia rivre Sn dicà reordpay s 
‘ Dia-pafon î. Dia-pente 3. Dia-teffaron $. 


Sed & omnino, fecundum ipforum methodum, 
demonttrabitur, Poft Dia-pafon intervallum, re- 
liquis omnibus confonantius efle Dia-pafon & 
dia-pente : quippe duo hic refidua funt in- 
conjugata; plura autem in cateris omnibus ; 








dî, a nard è £ auraw ipodar, E Tè dia rasi, 
8 rà did rai È dia rive ov uPwvitepoy dor 
Fey?) 7 ® Aoray* dio du di duri nale Mm- 
Bor 7 dopeior mretivar i d\' è Aran mis 
dos" dior new, & “mrw dg rivm, è ro 














7 LI yY 3 a I 
—_ —_ e 
3 .% 2 I I (*) 
4 3 3 2 2 r 
d dia reos. Y Y did sivre B_BR° - da rasi 4 

Dia-teftaron $. Dia-pente è. Dia-pafon î. 
6 ‘9 B 2 ° rY 3 
, 2 2 o 3 ..9 
8 3 3 I x 
" didrar. dia ris. v derar. @ddri a d dis didraciv 4 
Diepof. & dia-te/f.3. Dia-paf. & die-penti. Dif-dia palin 4. 


utpote Tria, tum in Dia-pente, tum in Dif- 
Gia-pafoh. Cum tamen horum utrumvis evi- 
dentiffime confonantius exiftat, quam elt Dia- 
pafon & dia-pente. Et quidem, de Dia-pente, 
omnino liquet; cum Dia-pente, quam Dia-pente 
& dia-pafon, fimplicius fit mmfervalum & mi- 
nus compofitum, & quafi purioris confonantix. 
Dif-dia-pafon vero, ita fe habet ad Dia-pente 
& dia-pafon, (hoc eft, ratio Quadrupla, ad 
‘Triplam ;) ut folum Dia-pafon, ad folum Dia- 
pente, (hoc elt, ut ratio Dupla, ad Sefquial. 
teram:) Nam fi, ejufdem numeri, fumantur, 
tum Triplus, & Quadruplus; tum Sefquialter, 
& Dyplus: felquialteram facient rationem, tum 
Quadruplus ad Triplum, tum Duplus ad Sef- 

uialterum comsparatus. Adeoque, quanto con- 
fonantius eft Dia-pafon, quam Dia-pente; tanto 
erit confonantius Dif-dia-pafon, quam Dia-pa- 
fon & dia-pente. 


dis Dig must Encrips rire» Crapyizzone cup 
Paversoa nidi is, E dà marin È dà mira 
TE edi dè riva, È pdda cherws* "erddi 
Pi dà riva, 15 dà rin dà racin, d- 
maScapiy " 1a ted  dowwderaimper, È ciovàì ° da 
segreti couPeriaz. Tè di dis dià rarow, 4- 
Tws ix artds n dià mire È did rasoy rsrisw 
è rincamAdal® Niyos, antis È nesmAdao ds 
prov n dià raror, néds pesrar Ddià rive r4- 
Tésw ò dirrAdons Noyas, méos Tipssrioy. ERv'd 
iròs desbpt AndIwa? sermAdore te N09)? renga 
TAdAD, x@) miri Mps Te 1g) diritti 
Pare I mese My, è TergamAdos méds È 
ner darer, Kg) è dimddones méds È ipesshion DT 
tir ciuPuritep ta n dà raso tè duà riv 
me" rarero couPovitspon £ Avedey na) tè dis 
diarariv, 18 dà rasi naì dà rire. 


_____—6___________—mn 
8 2 
» B s hi È z 


LANZA LTD 
missing i ‘rendo i 





e ruimì repono 
desio. i MDV.3. 
0 CKS. dxperar—. 
meri 2, tum 


tia. In his autem {imis, & hu) 


é a v jufimodi aliis, nos Uncis utimur ‘om plicati$ 
quoniam, tum idem his exhibetur, rum hoc typothetis eft commodius. si 


ddr 1 iure 


o 2. 
axg= 8.23 6:22 43143 4N.3N. (4. 3) a NIN. 
pro fsi quod eft in Codd. omnilius. 


GI. scrl. C.asrin g SV. deelt ni Ajsams. 6 C. 


£ K. x. S.3, { CDMKSV. deeft F 4 ajs min. m GIO. send. nS. dee. 
f GIO. dali. 9 DM. sim 7 CKSV. sen & refim. /S sim Nenpa, ma 
ius ad triplum (8 ad 6;) tum duplus ad Sefquialterum (4 ad 3,) et in ratione Sefquiter- 


aliorum Semicirculis j 





CAP... 


Cap. 7. 


TIdis ay vp4seegn oi niga dioeil'ow- 
TOT cvudenan 


Ew *iv ay din ris 18) rasmes dpap- 

nio, pi to] duwdpd g Mys tgoiler, 

dà qs pù devrus avny arena pi 
vos mesd4 ) t arri È Puomeirpor adap- 
Cayen® dierorduas © medimv, e15 dn tesa, 
dinsorrves na) diwesr dure Uies. Mpontys due 
sd, dgeris * inina, P 7 iuoPevan deirapor dî, 
PF ovpPever agirw dì, n 7 iuperov LaPés 
P 2ePiezor, n 2g mari, xa) 1 ds dg 
muot, È dev coudeviiv radero © cuevey, 
7 epuedestin® È dis 7° cinertmper &v mumes © ipo 
Provi nf. OesCedaoee | dî npiir; 6 piDeo= 
voi più, ci, sarà 7 siprpavow, i95 armato 
spmitrns È dixgajs* ds ci 2jg mart, ne) ci 5 
avro cuwndi duo. ZipPavo dì, 8 ci efurira 
F opoPir ds È ci dia rivn, ng) ci dii reosd- 
par, % 01 E abrav! d 7 ipoPdveoy acondi poi. 
Epperéis * dî, ci Ar Ar 7 ovpuPvn' ! dos ci 
mvrisjoi, X9) T msrov ci Acimi. Aiò Kg)" curi 
Serj ws, ci LO) juiPano, soi cvpesvors* ci 
di cvp@eres mis superio Tirwy di ” mt 
Aewesr ida penmioy ° ca è dxtAsfo auris 
Niger Ber rabsot abrrlò mis MvSagogeois* 
met, nali, i av ires desluds, mis in 
aovoss P Dias Verri poi rùs de ayio8s, mis 
diyiorrvois* 6r RL TS I asrodey in ddr. A- 
v9A ov rovi îrras ti dex, & no) rds Cane 
pBpas 7 avicoriver Plorkor AaPpeas, TÎ méòs 
mis loemilas tygomm, pg pereciioy Vanoi 
ton” eldos, Om Ti iotrym * mavrn du i7w, dd 
aes Niges, igdvrra T astponl' imp ixor, 
Ct asrlà, ro apro Tav " di iuodd- 
rar, framnamam È * udMicw, ® dià raroy 
Os n riTw pi) iPappslen È dizione dizor 
Vr didìs dià rasun, Inhoven, è dis dida 
om, tenia T nrgamadoey ud * di nes > im 
è paresi t@ “n did rasi, # tà drardacia. 
Mahm 8 pdù Es d'iamaies Meyss, ® givosrr” 
ay ipfemgui È icvrams, ci dixa © Thres iypasa 
Diakpivas* tutisw, 678 puoi È * è dine 
n° 9 dixa type, 7Ancwey Bid È ls dio 
ton Merzà dî rÙs ipoPeirss' " Mporsa Wi 7! vu 


HARMONICORUM LIB], 


Is 


CAP. VII 


Quomodo rettius definiantur ra- 
tiones Confonantiarum. 


Opi igitur hujufmodi errores, non 
A ipfi Rationis natura attribuere, fed illis 
qui cam perperam adhibuerunt: Conandum au- 
tem rationem veram & magis genuinam exhi- 
bere : Diftributis, primum, Sonis ( in'equitonis 
& definitis) in tres formas : Primam quidem 
(dignitatis ergo) Unifonorum; fecundam ve- 
ro, Confonorum; Tertiam demum, Coricinno- 
rum, Nam Dia-pafon, & Dif:dia-pafon, ab 
aliis Confonantiis manifefto differunt; (ut & 
he, è Concinnitatibus ; ) Qua itaque aptiflime 
appellentur Unifonanuz. Sunto autem nobis 
definiti, Soni Unifoni, qui, cam una percu- 
Uuntur, perceptionem auribus inferunt quafi 
unius: quales funt qui Dia-pafon conftituunt ; 
quique ex hujufmodi componuntur, (pata, dif- 
dia pafon , trif-dia-pafon, &c.) Confoni vero, 
qui ad Unifonos proxime accedunt: ut qui Dia- 
gd & Dia-tellaron, conftituunt ; quique ex 
is cum Unifonis componuntur: Concinni de- 
mum, qui ad Confonos accedunt proxime; qua- 
les funt Tonici, ceterique iftiufmodi. Qua- 
pepe: & componuntur quodammodo Uni- 
‘on, ex Confonis; Confonique, ex Concinnis. 
His ita prafinitis: Trahfeundum, ad Rationem 
illis confentancam inguirendam: fumpto qui- 
dem codem cum Pythagoreis principio : Equa- 
les nimirum numeros, Sonis quitonis, attri- 
buimus ; Inxquales, Inequitonis : (Quippe quod 
per fe liquer.) Cumque huic principio con- 
fentaneum fit, Expofitas fonorum inaquitono- 
rum differehtias, pro carum ad xqualitatem 
preposutae, invicem comparandas eflè : Hinc 
taum Manifeftum eft, Aqualitati huic, proxi- 
me fuccedere, rationem Duplam; (ut que cx- 
cellum habet, illi quod exceditur, aqualem eun- 
demque:) Unifonorum vero, aptiffima fimpli- 
citaus & omnium pulcherrimum eflè, Dia-pa- 
fon: Ideoque huic congruere rationem Du- 
plam; Cipfigne Dif-dia-palon, verbì gratia, bif- 
duplam, hoc eft quadruplam ; & fiqua funt 
alia, que è Dia-pafon infervalo, & dupla ra- 
zione menfurantur. ) Porro ; ( poft  rationes 
duplas, ) proxime ad xqualitatem fuccedunt, 
que illas bifariam ‘quam proxime dividune ; ni- 
mirum, Sefquialtera & Sefquitertia ; (ram, bi- 
fariam-proxime, eft prope idem atque, in duo 
xqualia : ) Et poft Unifonos, Confonorum Pri- 
marii 





Car. 7 
— dv, 
. V. lap. 0 DM 
amis. s M. deeftrasrn. 
las. 4 ABCDMK. inpa, 
g Si b Viet. i K. ovpuponia, 


D. deeft in. VS. deeft #. GIO. deelt #. 5 GIO. dia. e AB, cnîna. d S. ds cix--. e DM. 
FGIO. a. g S.deeft. ci. O. al' ci. 4 S. i. i S.decità 7. 4 GIO. d'. / S. è. m M. -Geraj. # S. 

. ss. 23 deeft 9Hygus -- ancore. 9 DM, asrid di i. 7 C. Inferit 
* MD. iso irho. w Gl. A. x GI ngodur. 7 C.rò. MV. diaoo in sò. 2 CV. ci 
5 CM. pusstoîire' no. V. usgoîr' è c S.3. d ABS. yip. e S. rire, 


FCV.deeh è. 
4C 


16 CLAUDII 


marii funt qui Dia-pafon dividunt bifariam-pro- 
xime ; nimirum Dia-pente, & Dia-tefaron : Ad- 
eoque ponendum itidem Dia-pente in ratione 
Sefquialtera; Dia-tellaron, in Sefquiterria. Con- 
fonorum vero Secundarii; qui fiunt ex compo- 
fitione utriufvis primariorum cum primo Uni- 
fonorum ; nempe Dia-pafon & dia-pente, in ra- 
tione que componitur ey dupla & fefquialtera, 
qua cit Tripla; atque Dia-pafon & dia-tella- 
ron, in ratione que componitur ex dupla & 
fefquitertia, que eft Odtonarii ad Ternarium. 
(Neque enim nos quicquam conturbabit, quod 
non fit haec, vel fuperparticularis, vel multipla; 
ut qui mibil tale ante fuppofuerimus. )  Poft 
rationem vero fefquitertiam ; proxime ad 2qua- 
litatem accedunt, qua ipfam componunt haben- 
tes excellis commenfurabiles ; nimirum fuper- 
particulares ipfa minores.  Poft autem Confo- 
nos; dignitate proximi funt Concinni ; ut To- 
nus, & quorquot alli componunt confonantia- 
rum minimam. Adeoque his accommodande, 
que funt, poft fefquitertiam, rationes fuper- 
particulares.  Atque, ex his quidem; que di 
vifiones faciunt bifariam-proxime , funt ( ob 
candem caufam ) concinniores ; quarumque dif- 
ferentia, partes fingulares (/ew aliguotas ) co- 
rum qua exceduntur, majores continent : Ut 
qua propius accedunt ad aquale: utpote ( om- 
nium maxime ) pars dimidia : &, poft hanc, 
pars tertia; cateraque deinceps fuo ordine. 
Summatim itaque ut dicam: Horum (.Somorurni,) 
Unifoni quidem funt; tum primus multiplex, 
tum qui ab hoc menfarantur: Confoni vero; 
fuperparticularium duo primi; quique ex his 
cum Unifoniscomponuntur: Concinni demum ; 
qui funt poft fefquitertiam fuperparticulares. 
Unifonorum ergo ac Confonorum, qua fit pro- 
pria cujufque ratio, jam di&tum el. Ex Con- 
cinnis vero; quod Tonici quidem ratio fit 
Sefquiotava, exinde fimul demoretratum exi- 
ftit; ( propter excellum qui eft duarum prima- 
rum rationum fuperparticularium, duorumque 


* 


PTOLEMZAI 


Cap. 7. 
Qivar, ci n dià raso diga * fis Dietas 
Tensi, 07 dig rrirne, % è dia miovagar Ns 
7 LS did rivm, nons è ipsddico iu nie 
eSey deger 7° dia moscper, nari 7 diigi= 
mo Aebmgu Ni, ci nari mao inattos Taw 
aestwy ui & medra 7 iuo@uvav è 1) dia 
musi è, dia riva, nari T owrdizduw Mgev 
cu & diemezis di, iuorie, È revmAdan è dî 
dia muri è dia mosdear, rari + cumtigdusy 
rega Cn E dirdacia %, Finresrs, è tiv inrà 
tds ni tesa. Nub d sie npas 875, ix dv 
Fnpies® n mandaci, " dvrema” pr- 
dir ge mim? atsimriudies. bas dè, 
+ daresray Meyer, Ivar) av igfuripo f iene, 
ci rumdiras abunv dn cvppingos repogals* 
T#T85W, oi rattzs abriv 7 Tanuogier Mera ?) 
su cvpPuyes, igoudpor ar aprrlà, ci iupeen 
aéis* ciey è O, % ton" amndiani È ed 
Cic cvp@vit. Qe n tire Î ePagpid ey 
mÙs "sd è Simei Sinuredss Myss. Eîey 
Ud) sy xàx térav, “ ci mi diga Eypae mis- 
Spor vas Daupiods, iupericipoi, did t ‘ au 
Tlò ajrian sè, > drav aj 2lePopal pecora caÈci- 
gua anna pier F arcosondian 6n È raume 
> ivfimeg, 8 lov nau n ipuoo, È ambrav 
pae ere, PD tes ro) 7 iPibis naso. 
Zuweérn © d\' etmiv® ca toTor, ipoDuva dp 
d river” ay, da mewirs MMmardaoes, no) dì 
va dint pres pdpos aip®evo de, ci dio 
aes Thy Sinpoghon, È “ci È asrov % rev 
ipoPévar mumSidpon ipperzis dè, di | 
sv dairess tiv Tinpegiar 8 Tav pd) cò 
ipoPcirwy, ® ne) tiv ovuPrivir, è dC ind 
qu di, cpamy Tan ' dè imperio, è più 
ndo, im) deo dv, trnddo award, 
id mis artpogii rin dio medirav impogiav 


Ty 





di. m 
D. atwer--. 9 ABS . Ce. V. 
ug, t CSV.in. « GlO.A'inge, S. i €. 
tom. a CDMSV.i . 65.7, € AB a 
f GIO. #. gS Fr 5 V. deelt + 7 coupirm. è 


è C.irpem, De fc fepe 13. dell i 
, ig 





2 AB. «nes, 0 C. muiîn, p GIK. -ro Mm. 
fed S. zine”, & fic aliquoties, r S.--am /V DM. 
die, Vane. x GIO.èm. y M. avra. s MDV. 
= pi rgart. ABV. Miur. e S. declt ci & avrin sè. 


Expolitorum fynopfis hac brevis efto. 
Soni . È 


A Rationes. 
opel 
ia-pafon. zadi. î=ìx 
Ù Difciia pila. &e. 42d 1. ISni 
Confoni ; 
Primarii ; 
Dia-pente. 3ad2. i 
-Dia-teffàron. 4243. $ 
sensi A P 
Dia-paf. ia-pen. 3zadi. f=ixj 
Diapal. & disaoli &. 8ad3. i=i%4 
imm; 
Tonus. &e. 9248. 4)i(t 


k AB. 





. 


Cap. 8. 
n % vuPanay ci dè 7 E Aosraw, T artsnmera 
Sigur pan Ebon! Co mois " cinetoss roms, Nuò 
di nadais @y éxgos È" èrdpydae ® dored bay res 
rid apgCeCAn dan ‘iva n néòs TÙò ajSuoy 
atri duoreyi du 9 ad'isuinras igandp * art 
nfedpor. 





, 


mi. 

tive reomv * ident * Fencdiooi- 

Toy Tovuderti © Noga, dal TE 
porozopdov xguont». 


O #3) Ev der FP abraw, È ray oveiyfler, 
suessiv Ti wesnuo, n FT bi ras 


xodàs ibagradiar Bagar, apra dà 


n pi duvatk ris mialras d abgdetas di 
ni amefticiezo Pireo” dà dlglodis per 
Mor iperitiv aPoppds ris ‘mipa dios. Em n 
dÒ 7 ave È rev cesare E E dvoeberaz 
alri Gvey 7 È dvapadiz diedwnr in % ri 
mesa, aio è de ni pinn wpgader, 
arl mus radice?) 8 dogisa ka % 2je n, xa 
Gina, sis wAeigus 7 umidi cppctrar, dre- 
Liar ima tor pndey, * ns $ melpans 
iuGords. Emmi 7 artoudpar F xod'ajs Ba- 
par pi Dgroloduor * air di 
daus * morrinze 7 xopdu, dame ng) meds ! du- 
mir iudonv dts i xueono sipen tego Cixim dra 
adr ipy HU 7 Bally Acyss iPappsoy ni Ma 
popdpess N witdiv Pois" 7% KG) rds mvmoTi- 
ess © resfloripos, WF abrajs nicsoY, oripss 
PHoAss mic Medò dè Em mebrigor, P uav vedi 
ga ns Cast duvari, xg) în n pimos Tx 
dar ico ni pelo Bae&; TI TAAOHI FARA, 
s° degrsine Porti xepdis Mgreon asti n è 
monvisoi pamer ds me È die TETI over 
TUA; è 7 Aagov 7 Rapa, "cr mis LiPos 
vianpoxtd. Td apyrNina di muta, sam 
7, remi | ciyuesov, gavordua Lipu imiss 
Frota dè did 7! ayutapioy rDupar i di- 
oxev, È tùs drm row U aguGNiay wevciy n% me 
arAnpurbiu. Esysdes drros. ma E mpiw, èo 
dro: rist, Thò w F Us, % mis ogpars, 
ci og nati Bi dî, di TE narspdiie Ka- 
si, Aemndiagadà, dala ui ip è 
x A6yss tav couDa 


x 





4 AB suomi, V.} amò. /CV. deeit ci, se S. vime cimies. = AB. 
4 V. salsr>. r ABSM. vireritpo. Cap. 8. a ABV. sajsr--. 
e GISO. apo. f S. Asropdpes. g CGIOV. deelt degira. 


1 CV. avrò. reliqui arl. m S. gr. 
0.4 y $. rs. 


anefsicpi ni eresgdiimon OÙ plò ds ina dabiou Tlù rio 


HARMONICORUM LIBI. 17 


primorum Confonorum :) De Concimms verò 
reliquisj; quaenam fint eorum rationes, com- 
mode definietur fuis locis. Jam vero opportu- 
num erit, evidentiam demonftrare eorum qua 
haftenus tradita funt : ut eorum cum fenfu 
convenientiam indubitato fubjeftam habeamus. 


CAP. VIIL 
Quo patto Confonantiarum Ra- 


tiones indubitato offendantur, 
per monochordum Canonem. 





quod eft propofitum; aut, per appenfa 
rdis Pondera ; omittamus : co quod non 
poflint hujufmodi demonftrationes ad fummam 
accurationem perduci; fed calummniandi potius 
occafionem exhiberent, id conantibus. Nam in 
tibiis & fiftulis; pece quod fit admodum 
difficile omnem irregularitatem inibi cavere : 
etiam termini, ad quos funt cxigenda lonpitu- 
dines, latitudinem quandam admittunt indefi- 
nitam: aque (in univerfum ) Inftrumentorum 
inflatilium pleraque, inordinatum aliquid ad- 
junétum habent; & preter ipfas Lina inje 
Giones. In appenfis autem ad chordas pon- 
deribus ; praterquam quod ipfa chorde haud . 
facile conferventur inter fè penitus invariate ; 
(cum & in earum una quavis, per fè confide- 
rata, id invenire fit difficile : ) hand etiam fieri 
terit, ut ponderum rationes, fonitibus è fe 
is, perfette accommodentur : cum &, in eif- 
dem ipfis tenfionibus, fpifliores & fubtiliores 
chorde, acutiores edant fonitus. Quinimo 
(quod potius adhuc eft) etiamfi quis ea fieri 
poflè fuppofuerit; atque equalem item Chorda- 
rum longitudinem : pondus tamen majus, ma- 
jori tenfione, annex® fibi chorde dutantiam 
augebit magis, camque magis denfabit: ut alia 
proinde hic accedat fonituum differentia, pre 
ter cam que eft è Ponderum ratione.  Similia 
contingunt in fonitibus pulfando faftis ; quales 
in is, difcifque, ponderum inaqualium, 
obfervamus :. quique è patellis vacuis plenif- 
que fiunt Operofum utique omnino eft, in 
his. omnibus, materiarum omnem & figurarum 
diverfitatem excludere, Verum in Canone ( qui 
dicitur.) extenfa Chorda, omnium'accuratiffime 
& promptifitine oftender nobis confonantiarum 
Rationes. Non autem, tenfionem utcunque na&a : 


Pio Tibias igitur & Fiftulas, exhibere 
0. 


fed, 


. 0 MD. ind... pS. im. 
, eran, € S.-- Bano, d K.dind-. 
$ nat--. i AB. --raures. £V. 


n ABO. rirradin. o AB. dpréedi ari, item GIS. aòrò, 


fed manifefto mendo. GLii g Vote 7 AB. ded 1GIO. cinmesm. 6 S.int-. V. imp. 


® V. risi. x 


E : 2 K. 


18 
fed, poft examen primo habitum, nequa fo- 
ret in ejus conftruftione inequalitas : deinde 
&; extremis debito fitu pofitis; ut Apopfalma- 
«tum (/ew Finitorum) in Canonibus extrema, 
(quibus tota longitudo determinatur,) apta con- 
fpicuague habeant initia, Intelligatur itaque 


Kasdy dppovixòs. 
K 


A FB K 


ABCD, Rella Canonis. 

AEGD, Chorda. 

AE, GD, Ligamenta. 

EB, GC; Perpendiculares Magadum. 
KK, LL, Magades mobiles. 

BKLC, Canonium, feu Regula divifa. 


Canon fecundum ABCD lineam reftam; at- 
que ad ejus extrema Magades /ive Ponticuli, 
omnino xquales fimilefque ; fpharicas ( quan- 
tum fieri licet) fuperficies, chordis fubjeltas, 
exhibentes: ut puta BE, circa diîta fuperficiei 
centrum F; & CG, fimiliter circa centrum H. 
Sumptifque punétis E G, in corvarum fuper- 
ficierum bifeCtionibus ; talem habeant Magades 
pofitionem, ut quae à bifeîtionibus E G cen- 
trifque FH ducuntur refte, puta EBF CGH, 
perpendiculares fin: ad ABCD reftam. Jam 
vero fi, è punétis A D, chordam ‘conterminam 
diftendamus, ut AEGD: erit Aec EG ipli 
ABCD parallela, ( propter aqualem /Afagadum 
Seu ponticulorum altitudinem ; ) atque habe- 
bit, in E Gpunttis, Finitorum few Apopfabna- 


CLAUDII PTOLEMEZI 





Cap. 8. 
dd, ato sù, peri TIC) dvaneinws mes 
lo condilo * ay cn È * salgondiis avepariar 
fmdra % rev megray Thi aresciuitone rapba- 
virzan Fiaw. iva Td mega 14 è abmis Ye 
parparer, cis dekleny mo mey pinos, cineiag 
mona) Tires Vixn tas dpgas. © Nociodeo di 
Canon Harmonicus. 
L G 


L CR: è. D 
afyd, «9a & nuti. 
amd, zed. ” 

a, nd, ra) Edpupala. 
18, ny, «ade pazdd@&. 
xx, dA pagtdig. ns udue. 


Bury, xavdvior. 


Keo è rara Thò aByd iSrian È parddes 
È ross ris megow abs, murmezide ly n X 
bposey * oPueyràs, ws È în paria, miboy 
rds ar E È xepdis PaParsas » pa Bi 
Ei riva È sipudins FinPavda n l già 

Yu mei nivreor ipziws n ST. AnIiyren Em, 
ov E È 1 mueer, nerd ras digomuiss rev 
uvprav imQuresy Siow ixtrwony fsalrlu aj 
pazaides, &s mi tas Did tane È n dhcoruidir, 
saj rav t xa) G uevrowy, cabammordpos, te- 
nia tl mebd ua; hi ny0, nadires dry 
mrpos Thò a yd. Edb riivu» don Tv & "Kai 
d Aeersivca per xopdho cipuperoor, ost ° 21 nd 
Bpgaris ? ming Ti aByd, Ale n'iov 





*inbes ixdo tas papidag CNY), nata ‘roi nai N'mutia, tas apyds ten * domfrar pd 


Tu 





2 K. deeft a. 4 C. qgrameti;, MSS. Orientales faepe confundunt » &#. 4 CV.izi e S. reida. C. resi. 
& CÈ geglis je, propter unicam hic chordam,) reliqui ee 


d S.deelt oss. e S.--à. f Vi 
- ropdais b ABC. tri. i S.deelti. £ AB.À. 


n AB. deelt i. 0 S.asx®. p ABV. deeRri. 9 GISOV.rf. r O. deeft ino. s AB. ig ij 


1 al8 & n0% & fic infra. 


. decit è. m.ABCV. 
De fche- 


mate autem hic expofito; notandum cft, Magadas utrinque pofitas { in omnibus codicibus } femicirculis de- 
fignari, rete «87? (aut huic parallele, ultra citrave centra, ) infiftentibus; ut Cap. 16. lib.2. quafi totius 
Sphere fegmenta exhibentibus, quorum hi fint feftiones per axem. Pro quibus «go fubftituo circuli qua- 


drantes, Hemi 


fpherii fegmenta innuentes, ranquam Prolemai fcopo magis accommo 


los: tum quia portionum 


intra fummitates 4» vix ullus comparcat ufus; tum quia incommodx effent: Quanquam enim verum fit 1» re- 
tam non pifi in unis pundtis «n fpheras contingere; chorda tamen ‘ » percuffione mota, cjufdem fuperficiei 


fpherice notabilem aliquam, fed incertam, partem continget; unde Apopfalmatum puneta 4 », | 


itudinem 


terminantia, reddantur incerta: fed & ipla 12 »8 (ad centra perpendiculares ) hac ratione non confpicientur. 
Putaverim potius eos femicirculos primitus fuiffe deltinaros, non ad femicirculos in «#7? piano defignandos, 
fed femicirculos rete «è cranfverlim infiltentes ad angulos redtos; quorum centra itidem fiut eadem + pun= 
Eta; & sa ejufdem soprano ( (eu curvature ) media; unde +87 »y8, (fi centra fint infra «87 è sa] 
vel 174 n07 (fi centra fint fupra candem re&am, demiflis reétis à femicirculi feu circularis arcus extremis a 


fubj 


um planum «5y®, nam in hac defignatione variant codices,) fint perpendiculares per centra. 


, er 


lib.2. & 3. videtur potius retinendam fuiffe Semicirculum; &, per dementi intelligendum Cylindricam. 


Dubium item eft, pri pirein ) Canonium, fit feparatim conficien 


rit, applicandum. (quod dicendum videtur fi mi 
potius puraverim ) Ipfa 87 (chorde sn fubj 


oltendat ca notata 


um, & huic chorde, ut res poftulave- 
fix, intra 87 pundta, continuentur; ) an { quod ego 


a) fit hoc,Canonium; quod utique, debita ratione divifum, 
quibus rette infiftens magadion mobile, imperatas in chorda faciar feCtiones. Huic 


itaque fuppofitioni (ut potiori ) accommodavi (chema nottrum. In feguenti vero fchemate, pro magadis fuper- 


ficie (pherica, intelligendam exiftimo magad 


( fecutidum Qua horizontale ). incumbunt (collaterali fitu pofite ) chorda omnes «x 
pro una cademque habeantur (qua eft in precedente fchemate ) alia arque alia ravione, fuc- 
ceflive, divià. 4 S.7 muso. #S. apad-, V. (divifim) dit Jaaugra 


omnes chor 


i 


is oblonga fuperficierà cyiindricam ( plano per axem foftam ) cui 


Nifì potius ille 


* CR. 


Pe — 


Cap. 8. 
mwv 67° alri 9Ò vira) 165 im@às T sugT div 
FiPurai, die a ris 18 È 17Ì saderss 
pink. * Ka) atss avrlò iPapuisuns di Ti 
r'opdi xantviy è perralias V.br nd 
sn pesos, * ivea aESNApITegeY moLdò pre ris by 
perciade* Mero iù * dan Fò payerdpla & cdE 
press digompiar, È sv 7°, di TÈ 
ipurcics digermpias, © olo è A, rame d- 
meydigia, È civa Ù para è 8 Mia, ® dia, 
pagadig ineas imdimea i) crema ' Bege 
2Ò, dnpadduras 5 serra, Fires inte, i0b- 
mis, È ipuotrs, “È pims 8 xupripars 
ggaupiis, ms! ir ) isey TE resovit dì 
xorpian, ® frate tl È" npurretos digorpics. 
ba, tav sù P° at xaedhs pie. Lotravby 
sescsnny tÒù 4a % in PRÀ, TW An dhdew 
iui? aonis, N, Puara 7 cison dun 
Eay 3 pr pereDipapip + dorspasian 67° dd0 
pie, ini gepdlo armlw, iws av ri dxsAsdy 
1 2jerwd' TuTISI, PD Co mis dpuaiois % dvadt 
4015 È imprmen È piav îxsa mlow, Guatmvoy. E- 
dra, $ qusrs narmAnPiivmos, È 'uared)gi 
piStrms $ raovis ris Cunesdiois F uPoviar 
Myess® sipronndu, fon Î, iP" fas tpipa, $ 
pazabis * Spayayis, iudroysudis È drodis, 
di e‘ auerceren, mas * F cinelor PIiykor 
DiaPoegs. > Tontray id d rapGavordins È 


Aouipeaoit. 
Digos = 
Rationes. 
| 4 
+ meandri E 





HARMONICORU M. .LIB.L 


K 


19 
tum principia ; (quippe in his faciet curva. 
rum risse dia, propter EBF GCH 
perpendiculares. ) Ad candem itaque reZams 
accommodantes 1pfi chorde Regala (Jeu ca- 
moniura,) atque in hanc transterentes longitu- 
dinem £. G, (quo expeditius admenfurauones 
faciamus : ) Primo. quidem, ad faétam totius lon- 
gitudinis bifeftionem, ut K; deinde, ad femif- 
fis bifeftionem, ut L; conftiwuamuys ( Z7ypago- 
gia, few ) fubdu&oria, tenuiffima quidem, at- 
que leyia ; qua & revera fint (algadia five) 
Ponticuli ali; prioribus aliquantulo altiores, 
fed fimiliter omnino fe habentes, tum pofiuio- 
nis ratione, tum xqualitatis & fimilitudinis, 
tum medix (curvaminis ) linea; fuper regula 
bife&ionem ftatuenda ; itemque fuper femifllis 
bifeStionem. Ut nempe, fi chorde pars EK 
comperiatur ipfi KG xquitona; & KL, ipfî 
LG; hinc nobis conftet de aquabili chorde 
conflitutione : fin minus; transferendam eflè 
probationem ad aliam chorda partem, aut etiam 
ad chordam aliam; ufque dum hxc conditio 
fervetur; nempe, ut in fimilibus, proportiona- 
libus, longitudine equalibus, eandemque ten- 
fionem habentibus, fit tonus correfpondens. 
Hoc demum comperto, divifaque Regula /ew 
Canonio fecundum Confonantiarum rationes jam 
expofitas: Inveniemus, ( fubdu@torii, ad fingu- 
las feftiones, applicatione, ) auribus comproba- 
tas, quam accuratillime, fonorum correfponden: 
tium differentias. Sumpta enim diftantia E K 
talium 


Probatio. 


ovpPreviay 
Confonante. 


e dis de maso, 





x CK. decft è, & diftinguitur poft ar, non male. y C. 
d GISOV, in, AB. sì, 
È CV. gii k K.x7. / Em), fic codex K. reliqui habent &r'. fed illu 


deelt sis — dixemuian.. e K.n 


. decftin'avri. x GIO. fine. a AB. van. 80. 
S. di, b ABC.h È, 


e GIO. ss. di GIO. ma. 
& paulo ante precelle- 


prafero, q 


rat: Id nimirum voluiffe Prolemaum fentio, ut Canonium hoc fit infra chordam, in ipfa AB rea; cui Ca- 
nonio ita tranfverfim infiftant Magadia, ut reéte è medio curvature fint ipfis divifionum punttis perpendicula- 


res. #1 Malim è. n AB apos, 0 S.et p CK 


d5s, cujus equabilitas (7 «mzegaeere ) hinc colligitur. qe. sù r$. 
v è V. maggotazio C. è n 


leto cb. . aGL-yo. x 57 


V. auris. AB. asmitu. GIO. acri ( quod 


prefero ) fc. we- 
Alg-. (Sca mis. C. ce f, fed de- 


zV. 


+ TIATIE. 


zo CLAUDII PTOLEMZAI 


talium partiti quatuor, qualium KG-elttrium; 
qui utrinque funt ipfarum foni, corifonantiam 
facient Dia-tellaron; propter rationem fefqui- 
tertiam. Sumpta vero EK talium trium, qua- 
lium elt KG duarum; facient, qui utrinque 


funt foni, Dia-pente confortantiam ; propter 


rationem fefquialteram. - Itemque, fi ita divi- 
datur tota longitudo, ut fit EK duarum par- 
tium, & KG unius ejufmodi, erit Unifonum 
DES: pto ratione dupla. . Si fic, ur EK 


conftituatur partium ofto, qualium KG eft' 


trium ; etit Dia-pafon & dia-teffàron confo- 
nantia ; in ratione oéto ad tria. Si fic, ut EK 
fit partium trium, & KG untus ejufmodi; e- 


rit Dia-pente & dia-pafon confonantia ; in ra- 


tione tripla. Si fic denique, ut conftituatur 
E K partium quatuor & KG unius ejufmodi ; 
erit Dif-dia-pafon Unifonum; pro ratione qua- 
drupla. 


Cap. 9; 
tà afertani masdeay, * dimy 69 N n tes” 
ci val incimper avttv DItyye: nica Th) djs 
mosdgwy couPariar Didi rw Tires doger. 
Tosrowr 3 Mapbarowdims È iu tpiuv, dia ew 
1 n die muco ci *iD' inciragoy bada: 
dhe rin cvu@uviar did + ripstdioy déper. Ko 
miAw, tav più È Erws Aiespedri Tè av por; 
ds te alò posò cu indoy dio tunpareor, tThò 
nn TE und trés" icoy rù dhe mint “ dpuo@eovoy 
ad dt dirai Niger. Eav 9, “ds tot 
Ex cuwwdyeo tprpdror inrà, di 3 #4 7 abroiv 
pi 1 die rasi è did TiOrded» isey ovp- 
Povia» narà è intoò meio “mì resa Meyer. Edy 
5, 8 diete thò 10 dx rpopare» eva rear, 
thò dè wn 18 md tris n did mvre È dia ra- 
cu» ipy cvuPavia’ rari È rormicriv Meyers 
Ea dî, 8 ws re Thò ! dò tx cwagady Tp 


parer reosdpoey, thò di un vt dint inis' iry tè dis dià rrariv ius@urv Sg 7 rireg- 


TAATI0Y Meyer. 


CAP. IX 


Quod perperam Ariffoxenei, In- 
tervallis, non ipfts Sonis, dime- 
tiuntur Confonantias. 


VE interim (ex his qua difta funt ) 
non culpandi funt Pythagorei, de inve- 
ftigatis Confonantiaram rauonibus; quippe re- 
&e fe habent: ( fed de eorum ratiocinio ; quo 
à propofito defciverunt.) Sunt autem Ari- 
ftoxenzi: quod nec hifce, utut manifeltis, con- 
fenferint; nec, his rejegtis, meliores exquifive- 
rint: cum tamen in fe fufceperint, Mufica 
Theoriam tradere. Nam, quod affeétiones ha, 
auditui obtingunt, propter fonorum quam in- 
ter fe habent relationem, necefle eft ut fatean- 
tur ipfi: Arque itidem, quod Cherdarars carun- 
dem perceptiones, definitas, cafdemque plane, 
habent differentias.  Quomodo autem fe ad in- 
vicem habent, in unaquaque fpecie, qui cam 
conftituunt duo Soni; neque dicunt, neque in- 
quirune. Sed, (quafi ipli quidem non eflent 
reales; realia vero, que interjacent; ) fpecie- 
rum folummodo Diftantias inter ‘fè comparant : 
Ut videantur faltem aliquid numero & propor- 
tione facere. Quod tamen plane contrarium cft. 


OL è deerrws ci * AesstEtvaa, mois 
fgonunma ro) è mis PiyY0, 
Loi rl pupa 


is "590 di © Ivdagopeioss, Ca térOv, # 

mei f cigiozws T tF copPavicas È Ai- 

vu, papi dAndss gap AMd mei È aj 
morogias abroy di lè camlsa & mesnddia. 
Tois Agusberetois dé, em porm rémis, tnagys 
ig, ovyuanidero pr, cime mise dvris, 
su Upiesipus © idro cia Fempnrntis Vari 
quin è! aesorlwixSy posi. Tò id, rà 
mave mijn 7 dxodis pgrsredey ca 8 rds 
indi i PIas mess dires' avayuazor a 
quis isw ipuodoyem. Ka} atsotn, È, 8 Th aUroN, 
dvririnficr, wear ipas È vs als circy djePo- 
ess. mas " i ixua, val inasw cidos, ci mievaS 
aur ' dio PIiyfi, artds rss” Em Neyson 
èm Carton “an, carie dvrim! più arwpa- 
tav ovray, 7 dì peratò copartor, ras djasrt- 
ade 7 sd putvag imsov ‘a " 7ì dotw- 
ow desi us ® Ney rien Em dî rat rivasmion. 
pony 





su 


z Vv. To. a AB.ret. V.xpd'inriggo. 6 C. sro. € S. sor. d GI. 7. e CGISOV. deeît sm. f AB.è. 

C day, bis 5 AR. deelt è Car.o. a OV.-.un, 6 V. pi mm. c O. eds. d DM. nigopip. e CSV. 

. fS---myzty. g GIO. 7 F asrn. bh AB. A. S. deelt. i AB. crt aabians Ivo Pizza, 5, 

lima; ef. / CS, srepgri #. Reddo autem sîug & amine, per Reale & Non-reale, ( potius quam Corpus de 

Incorporewin, ) id urique hic vult Prolemaus. (Non enim hic ambigitur, an Corpus fit, an Accidens; fed, 

an Pofitivam habeat magnitudinem qua proporrione debear aftimari: & fic infra.) Atque hoc fenfù, non 

mirum fi etiam Spiritibus forte attribuatur nomen Corpus; quatenus Realitatem dicit, & Non-reali contra- 
diftinguitur. m O. deeft #ì. 

: n DM. 


a‘ 





Cap. 9 
reosoy 1dù d sx sel’), rirwt rei, rel 
durò, 7 edi tras, civ tru Sari tray my- 
PrevorBygey, "i ia O, ° drop, in dg 
Poe Tie PIA, imyden aEsxirrar Mar 
ADD Padus dvaPoes part) méos FRI n F deh 
Say tn Kadeseo Sr Trey o xl dA 
yaoi T5 djs nosdoar 1g) 75 dla mn’ Kai 
aos È coicdrosas, 4" Sid ra appeso, i) 
TeopSyns mimo È 2jg mosdeor, i 7 day 
vis” dA inavis dns, indem 7 mAuiray dla 
Poodwv, ovoada nel * durlò. Kay Pindaro» 
#Bu Sè, È piyados È Medeyidime Cerepoxiis* sd 
aiyrluò DorPalysri " yweis dns dà por 
ay " esser, di rogni, ddo musrev * div n mù 
dià mordpey! mn ng) reotlu aù mire ad 
* div # did marin diradio» È abpxarciwas 
a F Morar tes dv SEreardizo dA n di- 
Ar, * civ i rasa, dio. Era, * sdì Srhs 


8 Ther 





HARMONICOR.UM LIB.I, 














zI 
Nam primo, non definiunt ( hoc patto) fpe- 
cierum' per fe quamlibet; qualis fit: ( Quomo- 
do nos, interrogantibus, quid elt Tbnus; dici- 
inus, Differentiam effe duorum Sonorum, ta- 
tionem fefquioftavam continentium :) Sed re- 
mittunt ftarim ad aliud quid, quod adhue inde- 
terminatum cft: ut, cum Tonum ellè dicunt, 
Differentiam Dia-teflaron & Dia-perite : ( cum 
tamen Senfus, fi velit Tonum aptare, non ante 
indigeat aut ipfo Dia-teflaron, aut alto quo- 
vis; fed potis fit, differentiarum iftiufmodi 
quamlibet, per fe conftituere. ) Quin &, fi 
queramus, quanta fit jam ditta differentia, ne- 
hane indicant, abfque alia; fed folummo- 

o, talium forte dixerint elle Duo, qualium 

Dia-teffaron eft Quinque: atque hanc itidem 
( Dia-seffaron, ) taltum eflè Quinque, qualium 
Dia-pafon eft Duodecim : & fimiliter de reliquis- 
ufque dum eo tandem redeant, ut dicant, Qua- 
lium diftantia Tonica, eft Duo. Porro, neque 






Tonus 2 


|») 
| È 3 |P 
= "6 The Tonus 21 #, [5 
il tie li 
Lu - |a Hperorew —Hemitonium r g s 
8 Thor Tonus 2 
B Too Tonus 2/9 
Z|i3]f To Tonus 2 {8 | » 
3 « Hpsrinor —Hemitohium 1 
Rs Larogàs deslsai. dià è pù titmus dv di- fic Differentias has definiunt : quoniam eas 
#5 sirnie ha se dr: cum illis quorum funt Differente, non com: 


- dimfpos * nd cwvaxicer') 
nell inas , Fabibvrcy auris pù > 
esloia. Ss dai tir, pndî ris n dia mass, 
s toga, mibons Digos; tv È oppesvomilcus, 
Mekday teis cuimis “AIN dei rds alrds WTF 
dfrmgaus È trees mwisday Peggvniegs. Ma 
pata mo Bior ge ddr T “iran cvpuPe- 
Viu xatd Td Cnipa 7 mesto, Gix io mivnre 
ipy È Caripoxiis i ddigurio* dn; i ur 
tuus DIioAes airav Pao pelati dA, 
pica ilo di n° Baguimpas, ‘n. 81- 
tà a N "1 
u@Frror Bio 78 
Ha Dà Di) 


x 


parant: Indeterminate quippe funt que colli- 
guntur, in fingulis rationibus, differentia, cum 
nondum ante definiti fuerint sermaini qui illas 
faciunt differentias. Adeoque, ob haric cau- 
fam, (in conttruétionibus inftrumentorum ) ne 
ipfa quidem qua Dia-pafon ( verbi gratia ) fa- 
ciunt intervalla, eadem ferventur: fed femper 
ea ipfa, in acutioribus tenfionibus, conftituan- 
tur breviora. Collatis item inter fe cifdem cor- 
fonantiis, fecundum earundem extrema altera; 
non retinebitur idem exceffus intervallum: fed 
fi carundem fonos acutiores invicem coapte- 
mus, majus; fi graviores, minus. Ponatur enim 
AB ipfius Dia-pafon intervallum ; atque intel- 
ligatur A ejufdem extremum in Acutum: fu- 
mantur autem bina Dia-pente intervalla ; al- 
terum ab A, in grave, ut AC; alterum à B, 
in acutum, ut BD: Minus utique erit inter- 

vallum 


x 


» DM additur ipuòr. 0 AB. dre. pS.C&W. g S.-m. r GIOV. Fau. s V. sauri. t GI. pops. a AB. 


img x K. ef, ter. 7 O. è aloe 
MDVO. alii tw. ‘c S. deeft 


tie agitur, non ipforum intervallorum.) $. 
AB. /5. dec è. 


perperam. x GIO. d' ius. CV. dl ire. a CKV. yi. 5 Sic 


don dà mis air. CKV. deelt semi & hoc forte reftius, 4 S. stista. e S. 

keira. M. duiezo. f CKDMV. male tranfponunt voces prize», inse. ( nam hic de itudine Differen- 
aber laden. £ V. nd--. 6 AB deet®. #0. omanp. 

E 3 m S. 





22 CLAUDII PTOLEMEZI Cap. 10. 
6 8 9 12 
dtorepor la 9 18 Gopirpor 
Acutius n gu Gravius 
A D B 


vallum AC, quam BD; (quia.in acutioribus 


incidit tenfionibus : Ue Major autem excelfus BC, 
(quo Dia-pafom A cl AC Dia-pente,) 
quam A D, (740 ea ra-pafon fuperat Dia- 


pente B D ) Et quid inter abfurdifi ima vi- 
deatur, aliquam ftatuere Differentiarum ratio- 
nem, que non oftendatur per eas magnitudi- 
nes que has exhibent differentias : ipfarum vero 
magnitudinum, rationem nullam; è quibus ta- 
men, illa differentiarum, ftatim 'haberi poflet. 
Quod fi dixerint, non ‘elle, Differentiarum in 
fonis, comparationes illas: Quorumnam alio- 
rum fint, dicere non poflunt. Nam nua di- 
itantia, & longitudo mera, non eft Confonnm 
quid, aut Concinnum; fed neque Realè. Di- 
citurque de magnitudine folitaria: At Compa- 
ratio, non eft nifi duarum ad minimum; ca- 
rumque inxqualium; nimirum, Sonituum qui 
ipfa (confonum, & concinnum) faciunt. Has 
itaque fecundum Quotum comparationes, non 
eft ut alterius cujufvis eflè dicant, quam Sono- 
rum, horumque differentiarum. Quorum illi 
quidem neutra reddunt cognita : funt autem, 
natura, junétim definita, & communem ratio- 


i 4 dasuris È RI, did muar' ibvrisar m- 
Few qeicttwy* pian) By caro è rad. 
Kaj Gus i, n rav antowmitwy dv dibas, mis 
di nartporàs Mye ms ° cade abit, 
pù denyvudie Pd) abrav 7 miévTev civràs pe 
vii ni ®) perimn 9 poderds, ag (7) E) "$ 
Cretvioy sip tren xo. Ei 3 pù ri & ns 
Phiyzas Umpegzir, Proaro, ev mis gle 
dae" Tap dev Ho, au du i zony dnsiv. où 
TI 9Ò Digirucis ms veri, è pros pbror, "i 
ù ci uDuvey PIE ippuedis* bi O to patiney 
sròs di uu, samia nd” pueridrve” dà 
dio Tv aeGray È réror wir, TERA re 
mibyrt ara Viper. Os n tds mard è 
moti Huber paderòs ame dwarèy diva 
Pdoxey, & Pri TY Phi 1) o Umripozgoy 
aurar. Oy Bdinea mita nrdgipa ! Cuéivos 3 : 
n Qual cuvapia ada % eger xguri mvxmere, 
al Èi, iva no) È conv cri, dexvuny, ros 
tgsow ci Lipu eos dMirss, D' dua UT 


arte 
nem fortita ; fecundum quam (unam fcilicer candemque ) ‘oftenditur, Quomodo fe ad invicem 


habent Soni, & qualiter inter fe differunt. 





CAP. X. 


Quod non rette ponunt Dia-tef 
Jaron Confonantiam, tonorum 
duorum & femiffis. 


Que peccant etiam in dimenfione mi- 
nime primeque Confonantix ( Dia-te/fa- 
ron diffe ;) utpote quam ex duobus tonis & 
femifle componunt ; (Unde colligitur, Dia- 
pente, tonorum elle trium cum femifle ; Dia- 
pafon, fex tonorum; &, pig fingulas, 
confequenter ad has. 5) Ratio etenim (que in 
differentiis hifce minutiffimis, multo eft quam 
fenfus fide dignior ; ) omnino monftrat, rem 
fecus effe: prout erit manifeftum. Conantur 
utique ipfi, propofitum fuum, ad hune modum 
demonftrare. Sunto enim ( inguinni ) duo Soni 
( aurium judicio ) Dia-tellaron confonantes, 


ti 


On dx i ? algo ULT ovu= 
Quridu, do È ‘ua Wai 
VI) TON». 


ol Ae ui Dispaerdito "oi mei Thò 

I mis inaxions % meme ovpuDavi xa 
ma perenr b ruwndirns avrò ce dio rive» 
3° pio os n TÙò 2a mn cuwdzeiS4 
dagir d pio rar 7 dì 2ie marc lA 
Tayiy” à T dI ÉNdGNI NATA P_TAITIS dle 
Gan. O 9Ò 2ég0s, Mumani® © dv nn È ap 
«Pis, w F rw Ppaxvranys Rrasnli 
neyzd TEn 8 Eros pà exe ds A isey diro. 
AUDI sd dv! dee) È aes IZ do 
TW. Estwouw Da) duo Psi: da nosdpwy ovpPe- 


vivns, 





mS. ah. 
# muro. 9g MD. pad... 
babetur 75 71 gue--. 
fem 
decit rim. g V. Hrw. 


» DM. sirene. 


rABSV. #. /S. is. 


. deelt is. iS, otra. 


o ABCDM: deelt Uedezio. 


p S. 2jg 7 reason. COMKV, d° ccrin 8 diva 


# S. deelt cui Fi 1 Pief crociera. V. deelt cuci 87 
« AB. at; rl, "oh, to. a GIO. 


r; fedin C. egg uam, recentiori calamo, reftituitur —-&. 4 S. spin rina È ruietes. 


er. CS. tes, 6 S. cent. è CS. ros, & fic 


eV. fS. 
4V 








G 


18 ERE 


UEISRSENTE 


3 


Re 


\ 


Taeko x 


uan 


Cap. Io. 
ins, i 7 B CIMA dirovey IA 
PI, in È pù, Pay dn di té B ipoices, 
img fap, direvey iii, Pe) BI txdmipey 
dpa 7 ad % YB, io “esi, È dini di de 
Astrid P dirovor 78 dial avdpur* ari dy dà, don 
di 71 d di mosdpur API, n n dò, 
tè de dan di rs Y ipoits da mosdpwr, eni 
è Bapo, rò YU Emi riu trampo 7 al Ba 
È VC dh mosdosr tw i "it md By ro 
aC. xard © rà aura di, % tè ad té Be. 
los dea td miosapa 2iaripard ta dida. 
ADA P 6A TÒ Ce, T dia mn Paci 1 amsiaty ov 
Porizr. Rs n, em 6 dj) a B dia riovagaris, 
tè di'de da mere Langponì d\ asravrà Ca 
è Be cunauPiraga sù Tore sareremedy, 


mos sndrepo dì aura, * renna $ ad È By, 


HARMONICORUM LIBI. 23 


A&B. Acque, ab A fumatur, in acutom, AC 
Ditonum: & è B fimiliter® fumatur, in grave; 
ditohum BD: (asrium judicio, omnia.) Aiqua- 
lia igitur erunt AD, CB; & tantundem utrum- 
que quanto Ditenam deficit è Dia-teflaron. Ite- 
rumque ( asriznz gadicio ) è D fumatur, in acu- 
tum, Dia-tellaron DE: atque è C fimiliter, 
in grave, Dia-teflaron CF. Quoniam igitur 
tum BA, tum CF, eft Dia-teffaron; erit & 
BC, ipfi AF aquale. Itemque ( pari de cau- 
fa) AD, ipfi BE. Sunt igitur, hac inter- 
valla quatuor, inter fe aequalia. ‘Totum au- 
tem FE, facit, inquiunt, ( amium judicin) 
Dia-pente confonantiam. Adcoque, cum fit AB 
Dia-teflaron, & FE Dia-pente; carumque ex- 
cellùs, FA & BE: hinc fequitur, tum hac fi- 
mul fumpta, unius effe toni ; tum horum utrum- 
que, ( adeoque uttumque ipforum AD BC,) 


Ald rroteipor 
dirover 
TTT Ae 
dimora 
(eererione icslezane 
& Sad y BR ' 
. 
Rap 3 (0) 
h Grave Acutum 
; t A Cc B È 
Se 
als riarizar 
Al riamdzar 
dla mire 


triprvis, Ame di oons E ay, "È 8 dB 
% n a dle rosdper, duo: gi nuiat cuunzrR 
awos. O de diyes, amb E * mus define, 
imydie ud E did mordper, Pareyrs * di- 
re aurefey ® midi, nt arcoglo fi Uasspizd 
Tè die rasdeay 78 * drive, naruto di au 
pa, idefleva civay * rpuervie. ? Andbevg Dì) 
depluî, 78 “meste duvari data tè gii 
puo, È 05 #5 pordduv adi s° imydeà * dp 
abri, paery è iFapun «Tgr di in tary- 
di 0 7 baud: de dirla ge 77 
aPA Ag ie! drone Ea dè è Firmems 


dimidiî toni. Cumque fit tum AC, tum DB, 
Ditonum: erit itaque, ex duobus tonis & fe- 
mifle compofitum, AB Dia-telfaron.. Verum- 
enimvero Ratio, {ubi femel oftenfum fuerit, 
Tonum eflè Sefquio®tavum ; &, Dia-teffaron, 
Sefqui-tertium; ) manifeftum inde facit, Ex- 
ceflum quo Dia-teffàron fuperat Ditonum ( Lim- 
ma diétum ) Hemitonio minorem effe. Sum- 
pe enim numere (qui hoc oftendere pof- 
ît, crime 1536: Sefquiogtavus hujus cft 
1728; hujufque itidem Sefquiotavus 1944: 
quem itaque, ad 1536, habere liquet ra- 
uonem Ditoni. Eft autem, ejufdem numeri 


1536, 





4. iso. MD. ri im /O.declt ?. an AB. #8. n Sit 27, AB.is ri 87. 0 O. deelt' mì p CK, ton. 
Sic GIO. fed MD, mer. AB. susieno, CSV. avgra, r S. Za GL st. s AB. deeît seria CV. habet re 
riso ingempoo. t AB. sperma, bis. # S. habet € Ta {non male} fed omiffo € ri «#8. ABGIO, habent È n «8 
{nec male) fed omifiò è # è8. CKV. habent » # #8 (ex utrilque confulim.) Ego integre legendum 
puro, ut edimus. x S. xe. 9 V. dala Sì den. x S. haber ani sù GI. md ro, O. vira. AB. madire. 
CKV, muény. Ego primum pl. aV.Ajyr-. 5 S.dep-. c S. otro. dS.iin. e K. deelt db. 
FCK: deelt sin g Sic ABFGIO. d' in C. di (omiflo in.) S. A am. 48, pro d habet » & fic 
paffim. i S. ta in, reliqui' fere dn, fed malim. hic disjuntim legere. #4 ABC. deeft ra / V. 
UaZLA 


mV. 


24°. 
1536; Sefquitertius ( eb/ohvens Dia-teftaron 
sue Eft ergo Limma, in ratione 2048 
1944 At vero, fi numeri 1944 fumamus fef- 
qui-otavum, habebimus ( pro tomo sertio ) 2187 : 


CLAUDII PTOLEMZI 
mis FadAs, i 7 Bpr Tè dea" \iupa 


Cap. 10. 


& Miyw td rw tÙv Pun aos "ri band 
AN tar © 75 7 had pd 7 my doo adcwdp, 
etondu edu t Prev PprC. 9% in pridan i 


i pf 8 SS drrg SÙ E 
eftgue ratio 2187 ad 2048, Quam 2045 xo or epr neòs ri Bur, tirov Gun 
Dia-telaron si. 

218” 2048 I 1728 1536 

VIL44 fun Psa ati apas 
Thor Tuo Thor 
Tonus Tonus Tonus 

l_r—_————___t____——_6 

243 216 192 


ad 1944 ( Nam numerus 21847 fuperat nume- 
rum 2048, plufquam hujus parte decimaquin- 
ta, minus vero quam decimaquarta : numerus 
autem 2048, numerum 1944, plufquam hujus 
parte decimanona, minus vero quam parte de- 
cimaoftava. )  Illud itaque quod, una cum Di: 
tono, intus fufcipitur in Dia-teflaron, eft ter- 
tii toni portio minor. Adeoque Limmatis 
magnitudinem , hinéà colligitur, minorem effè 
quam Hemitonii: (‘totamque Dia-tellron, mi- 
nus effe quam tonorum duorum cum sai 
Eltque huic ( Zimmiatis ) rationi, 2048 2 

1944, cadem, qua eft 256 ad 243. Jam vero, 
repugnantiam hanc, neque Rationis, neque Sen- 
fus vitio Rie Si ere er eft: fed hy- 
pothefium diverlimode conftitutarum ; & recen- 
tiorum, qui, preter utriufque judicium, eorum 
indicatione abutuntur. Senfis enim tantum non 
clamat ; clare atque indubitanter  agnofcens 
Dia-pente Confonantiam, quando, in jam ex- 
pofita per Monochordum demonftratione , fe- 
cundum rationem ea fumitur fefquialteram: & 
Dia-teffaron, quando fecundum fefquitertiam. 
Illi vero, his dla confeflionibus, non adhz- 


rent: (ex quibus omnino confeguitur, tum 
Exceflum fosse pra don qui 
unius Toni, in ratione effe SefquioRava ; tum, 
Dia-teflàron confonantiam, minorem effe duo- 
bus tonis & femiffè.) Verum, dum in his 
((majoribus, inquam, difterentiis ) quibus judi- 
dalia eft idoneus, fenfui plane diffidunt; in 
illis interim eidem fidunt, quibus judicandis 
non. fufficit, minoribus feilicet differentiis : 
Quinimo judicia fubnegtunt , prittitus pofitis 
tilimifque, plane contraria. Quin & vide- 
a porro Demontftrationis illorum infipien- 





neòs riad, Tà Md d Pprd, ri Bar 
piloni Bò va 8) tà remuudindro " al 
UA pioa sda FEE movapirradnara* 
ni) Pun row 29 pd, piloni pd Uzregi- 
axd'nra tnarw " avtov pie Dar= 
mu jr inranedindrto. Tè fatte dpa TE 
Tekrs tive Tuyua taròs amiAn) td dia nr- 
oripur, meds Ti dirova* Ds 1a Td UÙÙ TE " Aekya- 
pars piùdos, Naflev mpusrovis mwdpatk* tò dì 
dià mosdgey 0Aoy * shatloy dio È iui rivoy. 
Kaj n” to tv fun, eds ri Aud di 
ve, d uuttos, * draw TvS méds ni Ty. Th 
di ratlo pdrlw, è TE Miys, < adi È ajchi= 
ceas, arodatlion, aa rv djaPipos Caioni= 
Fardin, apaprias dn tiv viwtipOY, mp dip 
Pinpa ni xgunipic, Ti ovyuaradint nexpidior. 
Hd) P ajdnos ® puovovò rixparfu Prgaves- 
enzo ouVas na)“ ddiseuras, To m did mv 
cpPaviar, dr, hi È Candendins pevoxipd@ 
Terkews, nerd è “ipssruoy np dopar° @ Tia 
movdpur, Cray nari è dinéira. Ovmi dì, cix 
ipubyrior auris F iporozius: cjs mt mvTAS 
arreda, tim è arseorlò ran cond cop 
Poorscal, Tviajar Eouy, a imydiw ank Miyw* 
2 Tè, + did riosdewy couPoriar, Mafleva auwi= 
SeSX, do % n pio revar AN Cw dis 189 inan 
8 egg riDoe, "7271 ty 7 peoni djePopaic, 
dimen colti Mardi tu dis dì ix ! ésw 
culrapuns , Term & FP Matleow Varipogais, 
metis piamer dè, esorta xesode tvay= 
mag ms medmys ug) nupiatamae, * 1doudu 
d\' av! in 1g) Tè mis detews auraw sundes* 
Trdogs 








mV. Eris n S.Aiuao & fic aliquoties, ( manifelto*mendo, ) ob fimilem fonum { apud multos olim } 


V. deelt #. 


ipforum » «+ &c. 0 AB deet ri. CV. 

SAB. deelt », bis. t Gl, asrè. S mint #5 

a GI. ape. S. deelt. 4 ABGI. deeft è. e CKV 

Brcdar tas d Vi. pjso cin n 

indicio tranf 

fed nonitemO. £ 
ds ceels a e. 


sche 
iCS. in. # AB. #2. 


Mipapegeres. pi 
. (126 refpiciens #4 


,) , e SCV. fe, 
pofitionis, quod omittit O; Et fimiliter m 
AB. iquis 


S. deeît claufula » in -- ed; ad. r S. sirf. 
S.deeft ine. > S.deelt nî. 2 Sr. AB. deett. 
, ) reliquis &N, (tanquam refpi- 


S. aperiner. O. spuideer rigor spin & fic GI, fed cum 


OX ch imyida dira Xinek, tranfponendum innuunt GI, 
ssi Et fi sE 4 


n. 


6 GIO. sinrim seri smorsimmn, dizw 5 ch aoiîs phtonr 


m GIO. 


$ 
Cap. ro. 
Diregiaidu 7 piredos È E Alupans meds 
” nipetrmvser dpadapis Enid d Ms 1745 vd 
dio Ayas, " ami è aydo&, "ema ns 


* Digipery Tv Sinueeswr loi "5 eye mita 


o dia Mijoi Tenydev, dm ? Srunraudirans % 
è riflaraydirams' Ein av nari + perabi ws 
rst‘ Aiyoy, D ipuronoy TETI, 7 padre pr 
r8 Fifarudinare, idatleva 3 78 dan 
dindra* Ea, rw guy, nd ts, pelo ud 
pipos iflanzudinamo iNatlor 9) fi inueudiname 
Fosa cundiyrav cumày, té Sn TRY 16, 
ky Adyw 9ivee& Tò Musrivioy Eypase, TOT ‘Tv 
mes ri ruy “Edaxm ) * ré Adupans è 
digas, è Tuv*GVS mis rar UY KajTs des 
pas des tè ipurivion diisd ra TON TIVA Aiyw 


mis td Fyo' is in) TinuamodirosrydiO» 


HARMONICORUM LIB.I, 


25 
tiam; computando, quantilla fit Limmatis ab 
Hemitonio difer panua.  Quippe cum, in duas 
aquales rationes ( vereris effabiles ) non divi- 
datur, aut fefquioîtiva ratio, aut iuperparti- 
culacium quavis alta; rationes vero dux pro- 
xime-equales, felquioétavam facientes, fint fel 
quidecimafexta & felquidecimafeptima: omnino 
erit Hemiconium in ratione quafi barum inter- 
media; nimirum, qua major fit quan felquide- 
cimafepuma, & minor quam fefquidecimaferta. 
Eftque numeri 243, numerus 15, major quam 
pars decimafeptima, minor vero quam decima- 
fexta. Adcoque (additis invicem 243 & 15) 
erit Hemitonium in ratione 258 ad 243 proxi- 
me. Sed & demonitratum cit, Limmatis rationem 
elle, qua eft 256 ad 243. Differetitaque è Lim- 
mate Hemitonium, rauone 258 ad 256 (nempe 
iefquicentefimavicelimaoîtava, few {3 ) provime. 


nparoriov. 
Hemitonium. 

ee e *e ee” e ì 
258 256 243 
cv ovs cuy - £ 

ET Pa 

VATEPOXM. espe ptt. 

Differentia. Limma. ‘ 


Thò } Beazian irw ape rayhò, * duwanv 
ava xe È dsgajs, 8 av avrì Prog. Ei 
ni nuw &dizi”) * nesta Thi aidow nascera 
grsoy mò peer av todizoim nerd rl) 
BF Gisirar leur away wylu imsiov memvev 
auris i atsantia detis* ress a) È ajg mr- 
ariguy a ptavondie, dis 38 © dirore, ari djg- 
Piess Sisls: mn, bb) ama mino dir 
dingyotis, atsxdpi isw auris Mao 9 dv 
momodav tovov n dirmen triti rep dò avrds ul 
è rn iuperss * n'ta, % (7) my div Meyw' 
P 8dì dozoder divo, Cnpsdés® ds av ty da- 
vo TUF TA ot ib d PB sb 
ctav svn limeg ra! copusreonpa. 


Hanc autem tam cxiguam diferepantiam, ne ipfi 
uidem dixerint, nos auribus aftimare polfe. 

am vero, fi fieri poffit ut fenfus audiendo, 

una vice, tantundem crret; multo magis idem 
contigerit in plurium fumptionum congerie : 
qualis in expofita eorum demonftratione con- 
fpicitur: Ter quidem fumpro ( amrizza jrdicio ) 
Dia-teffaron ; & Ditono, bis; idque in diverfis 
politionibus : Cum interim, ne femel quidem 
exhibere Ditonum accurate, ipfis in prompru 
fit. Promptius enim Tonum exhibuerint, quam 
Ditonum. Quippe Tonus quidem, Concinnus 
eft; utpote in ratione fefquioîtava : fed ditonuna 
incompofitum, inconcinnum ; utpote in ratio- 
ne 81 ad 64. Sunt autem fenfibus fumptu 
promptiora, que funt magis Symmetra ; doc e/2, 
quorum communis menfura major eft. SaÈ 
SAP. 


m GIO. it ir. ri GIO. el. 0 ABS. deelt die. C. 8 modo. V. die meio. p. S. innaud-. g V. deeît sb. 


r S. art sb firan, pro eur. /GISVO, deelt am. £ S. epr. u GIO. deett idtiza=- ct mi eur. x S.rpr, 
nempe propter f(imilitudinem p & win veteri fcriptione, alterum pro altero aliquoties ponitur. y AB. --rstiy:-, 
x C.-- ff a SV. ri mr. 5 V.als. KS. aj. e V.afer--. d ABSV, deeft è. GIO. deeft asrà, e V. 
déeit ri. fS.iw. g Gl:4), bis. £ AB. devitmo. i Sippecte (commenturabile) hic intelligicur, fi vel com-> 
pararorum minus ( ut in mulkiplis, ) vel faltem differentia (ut in fuperparticularibus ) utrumque metitur: & qui» 
dem, evupersenpan ubi pars ca { quaret communis mentura ) major eft; ut, fefquialterum magis quam felquiter- 
Pe & hoc magis quam felquiquartum (quia pars dimidia major eft quam tertia, & bac quam quarta; ) & 
ter in cateris. 


CAP. XL 


Quomodo, vel ad ipfum Senfum, 
oftendi poffit Spa Canonis Otta- 
chordi,) quod minus fit Dia- 
pafon, quam Tonorum Sex. 


Anifeftius autem arguetur propofitum., 
M ( preterquam ab illa Aurium impoten- 
tia,) ab ipfo Dia-pafon Unifono. Affirmant 
enim (confequenter ad hoc, quod Dia-teflaron 
confonantia, fit duorum tonorum cum femiflé, ) 
Dia-pafon elle Sex Tonorum : Quia Dia-pafon 
continet bis Dia-teffaron, & porro Tonum. Sin 
imperemus ( vel Mufices peritiflimo ) Sex qui- 
dem Tonos, continue & per fe pofitos, exhi- 
bere; ( non fimul adjeltis fonis aliis, ante for- 
matis; ne ad aliud ini confonorum defe- 
ratur: ) non faciet, fonorum i/erwn, primus 
ad feptimum, Dia-pafon. Jam vero; five hoc, 
non propter fenfus impotentiam, contingat (ut 
qui tonos illos non arpa ig 3) Sed potius 

uod fic fe res babeat ; falfum fane pronuncian- 
fam eft, Dia-pafon confonantiam, fex tonorum 
effe: Sive etiam doc ideo fuerit, quod non pof- 
fit, Senfus, Tonos exadte fumere : multo minus 
ei fidendum erit in Ditonorum fumptione ; quo- 
rum ope fe putant invenire, Dia-teflaron duo- 
rum elle tonorum cum femifle. Quod & ve- 
riffimum eft: Nam non modo non Dia-pafon, 
fed neque aliud aliquod, omnino efticitur ad 
differentia ( aliguoties repetende ) magnitudi- 
nem precife ; five ipforum jam aptatorum 4f- 
ferentie, five (wecungue ) ex esfdem femper 
repetitis. Sin ad eundem modum, continue 





CLAUDII PTOLEMZZI +» Capi: 


1a. 


Ties dv # afgi P adoro; * hdi 
Xin, TO fg vuoi taedloy îE 
> ron, di “detuneede xgwiv@. 


Naggistgy d\, dv deg imdiyxom Party 

nesudpor, ui È crtos Ti Tprinalme 7 dirsi 
aduwapia, Yor È 2ja rustv ipePaviaz. Am 
Paperny Sd d avrò it var È asoridas té 
th did riosdpuy cvuPoriar dc ng) © spire 
diva tivav èn 9 dià rar dìs id © diè no- 
ougur, * €n tivo. Edy di Tinnttudy, ri ps- 
cinmritto, “minozy tovas, iDebns * xal'durds, 
65° pi 8 ovemcaMogdpar dò Tu tiv cstgip- 
pospdiioy DIivar, ‘va può narePipn') eds dh 
Mom ro cop@Porar è mewns PHAD reds 
T t6dopar, & misoi è dà racov. Edi pr 

i Th) adivaay La aidiows cvplaive 
ris MedO dv ‘dorPaivin, + da ra- 
civ couPoriav i “ cvaj rivor Em! 76 pù 
dubada; rapGdren " auvrlò Ciò rivss dngs= 
Gas mAù modi cx " iry moi, méds È raw 
dirivor Anlun dp dor eveszvew © ciovrg, Tè 
dia novdeuI > dio È P spire river. Tim 
9 di tam! dAnSesuper & 9Ò paover È very Td 
did raso, daN sd di n, * méòs tè pi 
IO mirws mis dlaPoeas , om rav av 
ro deuolordiur, " or Hi “Th avriv da *. 
Kai 7 MapCayiyrwy nuov, vare È aurèv nec- 


TI, 





Cap.ir. 45, indugi. 5 GI. riro. e CK. infuggde. d C. deeft claufula axgrida; rin. e S,--oros, 
f C. rudi. g Sic GISO. ( & C. intextu,) fed ABD. (&C.in margine) acwmamutareti ( omiffo item 
Hi wu.) 6 Ciruin, reliqui —me. i V. (disuntim) xirì gare ri # GIO. ris cinq. l V.rà m AB, agro. 
» AB. in. 0 ABCV. eivry (nempe Senfus;) reliqui (de perfonis) ciermy. p CS. --1w. 9 GIVO. d' isin 
r A)n3isipe, expono, versffimum ; quoniam (ut aliis, fic) Prolemzo frequenter, Comparativum fenfu Superla- 
tivi ufurpatur: nempe hoc veriffimum eflè affirmat, non conftitui Dia-pafon Sex tonis. Si quis autem fenferit 
fenfu comparativo fumendum effe, (quali, pramilte disjun&tionis membrum pofterius, Prolemaus hic pretu- 
lerit, ut verius, ) poteft quidem hoc ferre fyntaxis; fed diffuadet ratio, quoniam ex Prolemai fententia (quam 
hic profequitur ) verius eft membrum prius; nempe, quod non tam ex feniùs impotentia (quod non poffit 
tonos esadte fumere ) quam ex natura rei contin La tonis continue fumptis non haberi Dia palon ) ia 
Dia-pafon non ex fex tonis confiftit. di CVMD. 2/s. # GIOV. #r°. « MDV. ixi ambra 7. x Senfus hic 

‘fubobfcurus et ; fed hoc, credo, vult Prdlemaus; ex repetito aliquoties Tono ( que &ft Dia-pente à dia-teffarda 
differentia ) non conftitui ( praecife ) vel dia-pafon, vel aliud aliquod muficum. intervallum, (puta, dia-pente, 
dia-teffaron, dif-dia-pafon, &c;) fed neque ex ( pluries repeti N) alia iftiufmodì differentia; five fi ea jam 
itorum quorumvis differentia, five alia quecunque identidem repetenda.. Nam revera, (excepto folo 
dia-pafon aliove multiplo, quod Ptolemaus, credo, hic exceptum vult, ) nullum intervalium muficum ( pur 
tonus, dia-teffaron, dia-pente, &c.) pluries identidem repetitum, faciet muficum intervalium; (nam dif-dia- 
teflaron, dif-dia-pente, aliaque ifti i, fune ex Prolemzei fententia cui, atque ipfum ditonum hoc fenfu 
fumptum, hoc elt bis-feQquioftava ; nam ditonum ipgaris, eft ex felquioftava & fefquinona compofitum.) Hoc 
utique hic infinuatum vult Prolemeus, non ex pluries repetitis eifdem minoribus intervallis, fed ex difimilibus 
continue pofitis, componi majus; ut, in verbis proxime fequentibus, ex dia-teffaron & dia-pente, dia-pafon. 

In codice S. tota claulula fic legitur, # 78° gere è pinry rò musi, da dii ei n ruvrò pig; metros È 
ess dr Padri aquolipdpo, re ini 7 siria dl. fi hoc vellet; Premiffie disjunétionis pofterius membrum 
cenfendum verius (non poffe fenfum precife aflequi minutas diffèrentias,) nam, tx tono fexies continue 
fumpto, neque fiet Dia-pafon, neque eadem femper ulla nitudo; (fed nunc patilo major, nunc paulo mi- 
nor.) Sed neque fic verba funt fatis perfpicua ; & priorem leftionem prafero, propter lequentem dra 
7 GIO. 








rist ra0Ohts Coe Gahan 


Gap. IT. HARMONICORUM. LIBI è7 


mo, iPebris; * ti nda Tiosdpar, È Tè dia min {umamus Dia.tellaron & Dia: pente ; extremi 
TE° mogeeoy di diupes 7ò dii rari dn rodi foni faciene Dia-pafon: terminis fic aprius con. 
# dxdals is sivgasirica. TA Aly pi mm Brucntibus. Quininio fi Ratione, fumantur fex 
” ÙE river i Zi LEE 28 continue toni: facient, extreini foni; magni- 
Mipdyran E rivan iDibis peizoo "10° Pest: sadinari cor aliquanto inajoreni quat eft Dia: 
za E dii Serao ci api: PIiyki AunTEO Me pafon; tum eodetti fettiper excelfu majorem; 
2%0s' È nari è dolo \iersporlio mirmre rs riempe duplo illius quo Limma deficit ab He: 
nio, tl) Aahdnay Î +8! deiupars méds 7Ò fititonio ; qui itaque hinc colligitur, ( pritiis 
fpurovin iris © Eygase omvdizary ty Prnbnios hypothelibus congruenter, ) in ratione fefqui: 
sorirpra È Miya' F mecirgs rev arodireot Di Ferri A proxithe. dre hoc tai 
20. Nada "e » is obfervata facile; nein unctis, uni ils 

dro bar. E d\ pi ai etc urta» in Canone, Ghotdis aliis pdc Siti crstoine 
nr cuwdacy iRà xopds MINA #7” RaVOII fituque; (0 fupra offenfum Cap. 8.) Quippe 
Ti pio, nata 7 Opciay avagion te rg) Fica fi xijuitonos aptemus ‘oéto fbnos, in eifiiem 
Edy 9S iosrdves apporre pete su: dard PIiAes, precife chotdaram longicadinibus, ut A BC 
ir ionss mis P x00 prison dxesbos, ws hè DEFGH: & Canoni dein a licatione 
a BT? Ca 3 intra, dè f +8 ra Gino a rametti ces vas prius 
dI = LIT È ne i è, vili, ) cuique fonoram a Ibcamus, IM pro- 
a iolpniai = ‘% Sai page crioa pria Colufgsé f&ctione, fimile Subdndioribr- 
©y8s Agupederzas, TEO, Ra dai 8, nempe, fit AK diftantia, ditancie BL 
str Pidyger, v a ele ola -—  fefquioftava; atque hac ividem, diftantix CM; 
Th cixeiaty dipl Boa inyde ture 4% atque hec, diftamie DN; & hec, diltantie 
Digos È BA, noi am! dv raw EX; & hac; diftania FO; atque hac de- 
# dr, È aim deb, CI, de % am # mum, ipfius GP: fique porro AK ad HR 
7° Pmi di È nix rese } e 4° dad pi la: Hi quidem Lc dE e 
Mae" È. va a dxesoos di cxHibebnne umforium Dia-pafon pre- 
sò , LAGO lav vetg ma, 0 pÙ, cife; erit autem PG; quani R H, èxiguo qui- 


CINA, re) vò der miri, ic * time® dem (fed femper coder ) ‘acutior.” Quod 


«lA 8IBO >[C 8|[D G E <[F. «|G #8/H 





#|M 
a|L 
*|K 





È* dAjaPepiow ai veda, xy mAdss da, auem perinde fe habent he Chorde, utut plu- 
pai in h Siria alan ida Si res, ac fi una effent cademque, & fiant în eil 
Lee us vI8* Emudì dd Fresa cav, da dem longitudinibuis equitone : hinc fiet mani- 
da GT CRECI DI TESI da feltum. Quippe cum, in hifce, tria fint, qua 
TETWN, ni aina sE n dò è no pù 1 ale ditferentiz, que in acumige & gravitate eft, 
Poess* dv n iÙÙ, tv TI AVIUORIA T xogdar ® funt caufe; alerunì in clordarum denfitate, 
di. vw ri “logi n 3 dì, è TI dlaser* alterum in circuitu, ( few\sole profunditatis 
kimpS vivery i LP an 2 TUMVOTEPAG, crei) Ara ta pato fa) termi- 
by Li dT Mia se Morsm aiitantia; fitque acutior ille fonitus qui 

È refloripes, è È rari t mala fit è chotda desfionis ab exiliori; 8 jo qu 
iltantia 








GIO. ripagare. c S, deelt zena suizerzi ci, leziturque sm: ini itmees mestre C. habet #05», ut frepe. 
AB. ewiltr4. 4 Nam Hemitonium ad Limma (ur ante ottenfum ) eft ut 258 ad 256, (eu 129 ad 128- 
eftque {if x it = {6 = 171 prozime, e AB --pd. Schema vero, in omnibus codicibus, unam habet con- 
tinuam reftam «As chordas omnes fecantem: Quod cum Ptolemai mente non convenit: ( Quippe talis rafta 
nott fscabit chordas iftas in debita proportione ; faitem nilr seine dilaia pònarifur, & £ proocedara; quo- 
ram neattum bic innuîttr:) Singulis itaque chordis fuami reftituimu$ fedtionem: fto. gs GIO. 
Simo. BK. an i V. 53, È and 8a, perporam, 4 Siam) & fic im feguentibus. £S. 77 m Si 
# GIO. #. 4 GIO. cime. $ è reftituo pro 4 nermpe 9739, & quia F (equituti 9 A.€.B.T. r Sic rette 
CV; reliqui «rico. /$ Mep: _ # AR pen ce. w S. inferir3. ‘* AB. in rei. A ig 3 S. tittale 
Serigogi. ABGIO. fabjungurit rd # sube; 9%», non male; fed quod ee fcholiv era in textuné irfe pla, 
& i reliquis CKS, 4 GIO. d'eî 5 O. doelé # Pia : pr 

+ aa € fl 


1 GIO. 30 n fg riapre S. 3. 4 GIO. £eszò. TentV. fod qued recenfiofi manu fit--x8. 


28 ICLAUDII 


diftantia eft minor; fubltituatur autem in illis, 
pro denfitate, tenfio, (ut que roborat & indurat ; 
unde fimiliores redduntur Cherde cis que funt 
in minoribus diftantiis; ) manifeftum eflt, quod 
(ceteris fuppofitis pariter fe babe.) ut 
eft tenfio major ad minorem, fic qui eft in ma- 
jori fonitus ad eum qui eft in minori : Ut au- 
tem major circuitus, ad minorem ; fic, qui in 
minori fit fonitus, ad cum qui in pn Dico 
jam (his ita fe habentibus ) quod, diffimilium 
chordarum, quando fata funt in diltantiis &- 
qualibus aquitona, id quell propter majorem 
circuitum fonitui deeft, ab eo compenfatur quod 
propter majorem tenfionem redundat : atque 
omnino fit, cadem majoris circuitus ad mino- 
rem ratio, qua eft majoris tenfionis ad mino- 
rem. Sunto enim, in aa aquali- 
bus, zquitoni foni A & B; Pr ipfius A 
quam B circuitus major: manifeltum eft, mi- 
norem efle tenfionem ipfius B quam A. Suma- 
turque alius, in eadem longitudine, C; qui cir- 
cuitum habeat eu eum B, tenfionem vero 
candem cum A. Quandoquidem igitur C è B 
fola tenfione differt; erit, ut in C tenfio ad 
tenfionem in B, fic fonitus C ad B fonitum: 
Iterumque, cum C ab A folo circuitu differat; 
erit, ut circuitus A ad circuitum C, fic C fo- 
nitus ad fonitum A. Sed candem habet ad 
utrumque rationem C fonitus, nempe ad A & 
B (quales utique funt A & B fonitus) Ut 
igitur renfio C ad tenfionem B, fic A circuitus 
ad circuitum C. Eftque, ut C tenfio ad ten- 
fionem B, fic A ténfio ad tenfionem B, (xqua- 
les enim funt A & C tenfiones:) utque cir- 
cuitus A ad circuitum C, fic circuitus A ad cir- 
cuitum B, ( equales enim funt B & C circuitus.) 


Srus i nda © des mpòs Thò 76 B' iny 


PTOLEMEI 


È ai fa 


i Cap.1r. 
vw NaegAapCdveny “d\ ir abrùv, dvn mis 
musvmones, " metes' mici 9Ò, na) * omdapiva* 
È dle rin* pani da F cv Nadia Algeri 
av Gore Andev tw, 06m, 7 dMav verona 
pdiv tiv autoN, dos LÀ 1 SrAetay viveny mins 
atis è atlova, irws è xanì + GAetevas ri 
PS wtis T rari è inarlwa” ‘dis } 1 pile 
MEoxi ngos T deflora, 8 Érws è ara è idar= 
nova ipo mos è xardt peifova. Aîy di, 
TÉtWy STwS tyfvray, im, 7 dropoicor Xopdar, 
Gray tv ionys Djgrioror ® icrravos minIdar i da 
myamipsri, P Hg T peilora oto 
dif Lips, tù ag Tlhò wAeiva row i 

Cammern® » pe) ivras, 6% pelo mbro 
2IS méùs T idailora Mjos, d auris TU È Ade 
VO races méòs è ngreiragg rd, lo 
iovis pois, icaro: do PItylos, Poi a ® B 
è palo atta È E PP kaj de, 
en 1% 1 riv Dalla, E B reds To f 
a. EP n 1am@, siva pina, 6yY° È 


RI 


si 7 TE B, "Lido dim d 
di fa x B. as deg rs y taoss pds Thò rd 

= ang) npe ch 10 7. Kaj 
i de rd y ras reds Tò nf B, 
È y reads iinda 


2 restò Sy, sas n nla Ex reòs rhò nl B iny Pair By aboyai 
Ka) 




















pr cituazi. peror rds, 
» Il] — 
major circuitus. major tenfio. 
Y SESSE —__— C 
ladra afezi. Delle vas. 
B 
minor circuitus. minor tenfio. 
Demonfirationis Syropfis. 
Data. Demonfirata. 
itudoa=/8=}y ty tB::fy.fh 
Somtus .. a= fR 


Circuitus y=cB<ca 





Tenfio... y=ta>(@8 ta.tB::ca.ch. 

e AB. 3 inì. C. jim F. d ABGI. cnaspatin, O, nda. e CV, dvi ga. AB. deeft co, S. pito nidi ine 
ei sppa. FC. è 3. S.apsior 3. g S. deeft fre anD sò idioma, 5 KV. ine, iS, g6. & C. 
deelt £S. deeft ce. 1° GIO. lotrmu pHyzsi. KV, dno--. S. die pHygoi icbr--. » AB. i. 0 CGISOV. im. 
p C. daarin i. 9g V.deet è. r CSV.deelt inarla, i 7 A et rd F #4. ABGIO.#.. £ S.imw. « Prod, 
sulim «7, bia a GIO. lee degl zCV.an pà fig a i epor et 
È Ars. c no. V. inferit gi y @ im i mox 
Ccnitie tn 8 ite lena e eni FA, GIO. ana 


es. 


è 


di pe 


«Brie Kt Pa PI 


4,8 0,% 


METRI Ai 


EREPPLAÙWÌ 


asi | 


> È 


- 


Cap. 12. 


Kaì ds dea A TE a Td7/s mpòs là ri B rd 
cw, Srus pria wbwxi wpos Teri Bale 
xo. Tén d\' dr avnis * ouvicane È a murrd- 
aC rory mu È ddjePogirns trés. 
IaXw dì av, } Térdy Srws sgprran, dioy TE 
aB à tri yd, pas Digsaale micio doiose, 
peswvns Thò i inegr, ds pixent ye isey ds 
"BB dgsuris reds Thi yi djgisurm, sTUS 
ifyi vee. ps +4 aB Lido. Eridn 
pela rw, 51 Yd djgirreri ‘aoùs ro yi 8 dìd- 
ah Srus d # ye Neo: ri uri 
De im "di te, (in aB 4 
y 3 è d ab Lipo Ta Î 7% Lv 


HARMONICORUM LIBII, 


29 
Ergo, ut tenfio A ad tenfionem B, fic A° cir- 
cuitus ad circuitum B. Hoc autem illis pari- 
ter eveniret fi omnino ellent invariate nec ab 
una cademque diverfe. Porro autem, in ita 
fe habentibus, pe AB&CD); diftantias fa-, 
ciamus. inequales ; carum alteram minuentes, 
usputa ad CE: erit, ut AB diftantia ad diftan 
tiam CE, fic CE fonitus ad fonitum AB. Quo- 
niam enim eft, ut CD diftantia ad diftantiam 
CE, fic CE fonitus ad fonitum CD; xqua- 
lis autem eft tam AB CD diftantia, tum AB 
CD fonitus: Ergo etiam, ut eft AB diftantia 
= E eeasli CÈ, fic CE fonitus ad fonitum 


deg soò ws n aB dels npos thò vs diasucw, Hrws è mis Ye LIO meòs + mis aB 








vida. 
CI) B 
A B 
Y £ d 
Cc E D 


Dift:y9(=da8).dys::fy:.fy®(=fat)::del.dys::fyi. fat. 





ib. 
Ilse 7 * x) Aeusclero 7 Tgevan dfgi- 
ln * è TW al gs Te 
meanopd. 


Eeì pù &v “7 pairar è » ber Late 

2008 Bigi Popav rerum ii * 
Memory * did Mass, E) rh 
| posti rareperoione 7 Co pe@am di ves 
da pCaverry TH da movdpuwy € ‘ness Miyss dia 
ese xarà ? drshid mis | aresdiaear dios 
E rego. ba ù ASP rredorw ipuoPeover, hi or 
ca duo 7 aperwy cuenta "i cube 
è di red avuParer Ca mputar ! Eppsdssoiy, 
pexei nd rho diradezino megivorns desbpeò. 
pn ds ev Delon * hi dà movdpar, # 1 
dry mera zii, 1 copione amen d\ 
Pata cavie. Toy pdù axpar dio Phirfar 
sBporron, ‘i va m mpari. È magnesio ipP 
ver sap lè alias xadicw dunòs seine Tdy 
dî peratò dio svs dicon ‘ba mudiriy 





CAP. XII 


L'era 
etrachor- 





De Generum divifione 
riffoxenum , lea 
dorum in fingulis. 


D' majoribus igitur fonorum differentiis, 
hac nobis definita funto. Tranfeundum 
jam ad minores, que nempe primam confonan- 
tiam admetiuntur: Que, ex divifo Dia-teffaron 
in tres Rationes, oriuntur ; pari ‘modo atque 
in predefinitis. Ita nimirom ut componatur 
primum Unifonum (Dia-pafor,) unum exiftens, 
ex duabus primis confonantuis; & primum Con- 
fonum ( Dia-re/faron, ) ex tribus concinnis, ad 
cum numerum pertingentibus qua illius propor- 
tionem terminet, ( doc e/?; #f, a primo termino, 
continue fum np rationibus, extremi ter- 
mini fint în, i ia-teffaron, ratione 4 ad 3.) 
Ipfius igitur Dia- silice divifio, non 
sa contingit; fed, nunc hoc, nunc alio 
o conftituitur: extremis quidem duobus fo- 
sa manentibuo, ut propofitam fervent confo- 
nantiam, (quam ob caufam Stantes appellantur :) 


n avioss 
“. —Motis autem duobus intermediis, ita ut inequa- 
rùs Fw cri Qhiyluv \rigozas. KaA#m4 les faciant fonorum inibi excellus. Vocatur 
igitur, 
e S. -0. f A. deelt «ti; rhè 4 Algsuo, fed in B habetur. Unde Codicem A potius ex B fu- 
iffe delcriptum, quam hunc ex illo. £ GIO. delunt 2fgru & pipe. 5 dio i S. i si. £ AB. 
ri. £ Sic C. fed ABS. pirernyy È ds è. GIO. pinery ins, È 5 deg. Cap. 12. 4 GISO. wr” 65. 
sei GIO. 9. PEAS e GIO. al'inì. FO. ebrd--. g K. ms, 45. deet. iSicC; re 
Mani eni prius prafero propter evupuna» pracedens. £# GIO. rl. /S. cpsait-. m S. —m. # 
F3 o K. 


‘ 


o CLAUDII 


igitur, talis motio, Mutatio fecundum Genus. 
ER utique Genus, in Harmonia, Qualiter fe 
habent ad invicem, qui Dia-tellaron confonan- 
tiam componunt, foni. Generis autem prima 
diftributio eft quali in Duo ; prout aliud Mol- 
lius, aliùd Intenfius eft. Eftque Mollius, id 
quod Modum exhiber Conftrictiorem : Inten- 
fius, quod Laxiorem. (/w èo /cilicet foni inter- 
medii propius adberent gravifftmo, adeogue mol- 
liores feu graviores funt ; in boc, magis ab eo 
diftant, adeogue funt intenfiores few acutiores.) 
Secumda diffributio eft quali in tria : interpolito 

uodammodo tertio, duobus jam diftis interme- 

io. Atque hoc quidem (#m5erfelZu ) voca- 
wr Genus Chromaticum : Reliquorum vero; 
Enarmonium voca/4” id quod eft eo Mollins ; 
Diatonicum, quod Intenfius. Eftque Enarmonit 
& Chromauci generis proprivm, quod Spillum 
vocatur: (quod eft, quando que iunt in gravi 
rationes due, funt, fimuk fumpte, una reliqua 
minores.) Diatonici vero proprium, quod vo- 
catur Non-fpillam ; (quando, fcilicet, nulla 
trium rationum folitaria, fit dua î fi- 
mul fumptis major. } Horum vero ipforum Ge- 
nerum, taciunt quidem, Recentiores, diltribu- 
tiones plures: Nos autem, imprafentiarum, cas 
deferibemus que funt Ariftoxeni; que fic fe 
habent. Dividit ille Tonum, nunc in duas, 
nunc in tres, nunc in quatuor, & nunc in odto, 
partes equales.. Tonique partem quartam, ap- 
pellat, Dielin Enarmoniam : partem tertiam, 
Diefin Chromatis Mollis : quarctam. unà cam 
odtava, Dielin Chromatis Sefquialterius : hemi- 
tonium vero, commune fac? rum Chromatis 
Tonici, tum generum Diatonicosutà . Arque 
hine conftituit Generum (purorum ) Differen- 
tias ( /ew fpecies) Sex: Unam, Enarmonii ; tres, 
Chromauci, ( nimirum, Mollis, Sefquialterius, 
& tha reliquafque duas, Diatonici, (ni- 
mirum, Mollis & Intenfi.). Generis igitur E- 
narmonii, @ttervallum quod in gravilfimo eft 
(feu Sequens,) item, quod medium eft, utrum- 
que facit Diefeos. Enarmonie ; reliquumque 
(quod & Pracedens dicitur) duorum Tonoram. 
( Utpote; pofito, pro tonoggumero 44 ;, utrum- 
que facit Spifli intervallumy*éeruadem 6 ; reli- 
quum vero, 48.) Chromatis vero Mollis; In- 
tervallorum, Spilfum conftitueritium, utramque 
facit Trientis toni; religuam vero, toni unius 
una cum femifle & parte fimul tercia : ( Utpore ; 
illorum utrumque, 8; hoc vero, 44) Hemiolii 
vero Chromatis; intervallorum Spilli, utrum- 


que facit, partis quarte agug;oGlava unius toni ; 





PTOLEMEZI 


Cap. 12. 
#3 dv n miami simris, pereorr xara 90 
° Kai 90, P è appia, ud gia tds 
dins FI aundirrur Obéguy Ala no- 
ol, ovp@Poriar. TE di fis, Mosm ei 658, 
des es dio DigPoeg' sari © padanito nai 
rata 9 cuurivetItv. En di paaxsnoor ud, 
È mwasmiiriza $ Hiv" curarcirizer dè, P 
* Aafeorumuzinioo. Adiriog di, ws es resa 78 
ad tests perehi ws 7 condor dio ‘mire 
dis. Ra) TiTO Md narermy Xowpoarmor. Ti 
di Auror, Evapuivier edi, d padraxcimpoy a 
T Atatorixor di, 9 ovrmempori rdkv “di in 
S più ivaguovis, È # agapannod, È nad 
pBper Tuxysy Gray ci meds Ti Bapurae dio Mi- 
qui, E Morri tròs, EMaflus * Avery cuwtuPi- 
mpa TE Y di Diarvint, 7 wadsudor Arronven 
orey * pndì is 7 restor diywr peidew ® givery 
F Aoray dio cuwapPoripur. Mosiyry di xe 
THrwv aUTAY ci vesmpa Ass DiePopds. AIN 
npueis, Sn ga & mapivas , tàs | Agusoterass 
< asoggantautp, ixgans Erws. Tùv rIWw dissi, 
mr ud) eis duo io ii di, es tea mai dî, 
dis miovaga' mri di, vis into. Kai n Hd ri- 
muori curò pio», nali, Alerw tragpovior® 
nidi resm, Aiiow qesuans pararsd 7 dè 
rim E md iydos, Aiow aedpars ipio- 
Ne n dì nurnvior, “ rowòr rviais revpans 


È 7 diarpucr Suo. ES av | VPI daPeess 


7 apryo Sport. Mia dd, 7 ni ivappovis® 
Tois di nd zespanod pararsi n, k: 


pur 
ik, * rviaus Tas di Acsaris dio, movi 
md Td, paraxz qhò dî, curr. TE 
dv ivagporiz Sues: Tè Sì mgès rò Bapurdro, 
Fede derma, ù Tò pic, indrapeor ml, 
its ivappuevia” è Aenw % ySrduor, duo 
Teva Ole, vanentiibs xarà t ter dest, 
Fai 7) nd avi dagpirin inamtor F 
E rav aura tè dè Acmy pn. Tod dî par 
rarsî agdpar@, ixaren * Sb Temù 
avusos diagquatar, amc, ! tesmipogiov reyov' 
Tè dì Aormr , 6ròs xo) “pia ! neù resrv 
2 Oieys Casivar uiù tndreger ”° nur dî pd. 
"rad » dì ripurodicu gosdpar@ 7 dp TE m- 
wi duo diampuarm, indripor ® musi, Terdonw 
È cydds rows" TÒ dè Acmar, rds PA I ipulozos 
réliguum vero, toni unius atque femillis & partis 
TeTapriu* 





0K.in506-. p.Si. g S. sum. 


r AB. cwnr--. 
È dgr = # GIO. csend--. S. ritepdpiar. u GIO. el'is. x SV, ren 7 S. deett } 


5 C. Afgazbriga, &, in margine {& in Cod. D} 


2 $. 3 pali, a S. 


a BCV. <-nss c O. and. V. qui. d GIO. el. e A. rsa, f S. igisury, Cipe mis. g B. 
# adrar } dersin n, ( perperam omifio ri cum interftinétione, & As pro ae fubitituto :) fed, propter 


fenfitm lic imperfedtum, fupp! 
itaguss & propreralia ejulmodi. indici 
1 erippo pa. Sed omnino praferei 
trpisgar tie. ABGIO, --iesm e. C. — gia rie. 
bus conformem. £ CS. ses D.ipirss: / O 

P GI. deelt €. 4 CMS. sus. D ar 


letur urcunque im margine ( recentiori manu ) 7 i7498a 
conjicio ex codice B ‘exferi; 
el, quam pari le&tio a svn apt dt deeît X. iS. 

Ù ‘o propter fyritaxin ibus & fubfequenti- 
è m AGIO. cin, n GIO. A 08. pis cheers ar 1) 


; ». hic autem in A_(quem 
) irrepfit in textum, # acràv } der 


rs. 


ti 


Cap. 13. 
migTe” Gion, Cacetvay bg, incirapor S rin) 

EB. 18 3 mviaji agipars, 7 sh g murs 
hi 1 di Nasnpdrar, va patrie mie 1) 
nor, srds TS i % * rpaior® Gion, Cadyiy sde 
iudmp 18° 16m di Xe. Em 5 7 Mor Hg) 
droni dio Qui È iù rando cv apdon- 
pos! | Ajgonpa, mig rido npemie Tav ° 3 
A w dd tà padarii Ajereriti, È di 
pier * * pia È merdiprs 7%, PL di nyéudpor 
105 3 muraiprs* civ, +8, LILO gà° Ey dì 7 
cut Aeris P sd eduri mpesreniti. TEN 
di Aes, nu pico x9) Ray, incirapor 
qiajoy. dior, 18 A %d * È Kd. Ns Vastuen?) 
di dedi. 








HARMONICORUM LIBI. 31 


quarte : ( Utpote; illorum utrumque, 9; hoc 
vero, 42.) Chromatis autem Tonici ;. Duo- 
rom Spilli Diaftematum, utrumque facit, He- 
mitoni; reliquum vero, unius bop cum fe- 
mifle: (Utpote ; corum utr » 12; hoc 
autem, 36.) Reliquorum vero “Alia gene- 
rum, non-fpiflorum ; intervallum fequens in 
utroque reunet Hemitonii: Eorum vero que 
continue fequuntur ; facit quidem, in Moll 
Diatonico, medium, femillis fimul & quadran- 
tis unius toni; pracedens vero, unius cum qua- 
drante ; (utpote, 12, & 18, & 30:) In Dia- 
tonico autem Intenfo; {e uens, hemitonii; re- 
liquorum utrumque ( ium fcilicer & prace- 
dens ) tonicum; (utpore, 12, & 24, & 24.) Ut 
funt fubjeîti numeri. 











| Evapubrior. Xpilza È Xpape, Xeiua | Ardrmor | Gidraroy 
puarenio, È Auusnior, Toridior. padatiir._ L quit. | 4 utum, È pre 
OH idv un po et. qu a 425 36a got 5 cedens. 
Voc le 6 89 gus 12}: » 18/28 24! Medium 
Bagò iride 6a 89 98 1248 Je LI B 13 (Grave; È confe 


E sog — 60 E__Sog Go 





Go È 60: i 60 ‘quens. 








Enarmo- | Chroma | Chroma | Chroma” Dream Dia 


nium. mole. \ fefquial.! tonicum. | molle. intenfiom. 
vy. CAP. XIIL 
De Generum' & Tetrachordo- 
Tispì È *27° Aggira» #7 fuin È 7 rum, fecundum Archytam, di- 
TS arde deugiona. vifione. 


Trs pd) » db, © rr Pas”), È pe 

dir n 78 Mya Peerrione ada mis pad 

* pere mer Phiyfar * Dieripan 8 dagjous 
nè ni fn Di) È pù F ari atos dIAIMIS arego- 
2x4” né pù He TU diaPopiv, ds dvaima, 
x n pd, È È miegne * pre, È earapbde 
ve mis di» coupe ? xeyois vesonpas 
ris pgboras. Aa ° TER, div aura pires 
dixa dieupirmi dan mermenzi rs supero; riv 
Sinpogicy PAsyay 9 dapis 7 tesi ri 
Fexosdir, Apgsras trap i TaegrivOh, paris 
TÙY * MuSeeyopeicar Tinpersdis paendie, mesa 
sù n rara 7 aber dash dar silar * civ 
tw # cvp@erics pisor, dda Fr me 
n6pd ar dieugiorow® dos cinsie TI Quod Tav spp 


IC igitur (Arifforenus,) prout hic li- 

quet, Rationes nequaquam curat : Sed, 
per fola qua fonis inserjacent intervalla, deti- 
mit Genera; non, per ipforum fomorw inter 
fe Excellus, Jeu Raziones.  Ipfifque difterentia- 
rum caufis, pro non-caufis, nibiloque, nudif- 
aa extremis, perperam habitis; ; comparationes 
uas inanibus & vacuis inzervallis accommo- 
dat. Ob hane caufam; nil penfi habet, ubique . 
fere, bifariam dividere Concinnitates: cum ta- 
men, rationes fuperparticulares (guales he funt) 
nihil tale patiantur. Archytas vero Tarenti- 
nus, (qui Pythagoreorum maxime ftudiofas 
erat rei mufice )) conatur quidem quod Ra- 
tioni congruum fit, retinere : non folum in 
Confonantiis, fed & aliis Tetrachordorum di- 
vifionibus: ( Quafi Concinnorum natura pro- 


pria 








7.S. deeft Die 4 CS. --tas, ut fe » fi non 8 femper. £ GIO. Alsriuga. « GIKO. 4°. x CS. say. 


y GIO. 4°. = C. dee ». ABGI V. deeft È «3, 
minus, depravaram, fic reitituo; in fine Si rich 

6 DM A. c S. sprint, C. Cir mire. 

14 


8 


uod reftituo. 4 Tabellam in fingulis Codicil 
rag Pa fimiliter Cap. i. so: Doe 


Cap. 13. pil 
È dir, gperrions. e C. poros. 


S. deeft 
I dugiezs, O. diugioa,  GiDM. è. i GIO. deelt ube. & CKSV. arggarsar. / GIO, A°. pe 


seggi Arp n C. xassis. 0 S. rim}. p CKSV.wrim. q$. pd--. r S. imugrion fed in marg, wviugo- 
pun. 3 


È E osupurias pron, dà È ci roi Free, 


. 1 Ine 


31 
pria. foret, excclluum Commenfuratio. ) Cum 
vero hune fibi omnino fcopum propofuerit; 
ab eo uunen in quibufdam errare plane depre- 
henditur: In plerifque autem, cidem adhieret; 
ita tamen ut ibanifelte recedat ab eis qua fen- 
fibus dirette fin: comperta: prout mox vide- 
bimus in retrachordorum, fecundum illum, di- 
vifione ' Tria nimirum conflimit ille Genera ; 
Enarmonium, Chromaticum, & Diatonicum. 
Singulorum autem divifionem ad hunc modum 
inftituitRationem fequentem, in tribus his 
Generibus conftituy candem; nempe, fefqui- 
vigefimamfepumam: Mediam vero; in Enar- 
monio, fefquitrigelimamquintam: in Diatonico, 
fefquifepumam. Unde colligitur; Generis Enar- 
monii, pracedeniem elle iefquiquartam;  Dia- 
tonici vero, fulquiottavam. Sed, in genere 
Chromatico, fonum ab acutiffimo fecundum, ab 
eo defumit qui cundem fitum habet in Diato- 
nico: Ait enim, fecundum ab acutillimo in ge- 
nere Chromatico, ad fimilem in Diatonico, cam 
habere rationem quam 256 ad 243. Confti- 
tuuntur itaque hac tria tetrachorda, fecundum 
rationes expolitas his numeris mimmis.  Siqui- 
dem fonos tetrachordorum acutiflimos confti- 
tuamus 1512; adeoque gravillimos ( in ratione 
nimirum felquitertia ) corundem 2016 : Fa- 
cient hxec rationem fe[quivigelimamfeptimam, 
ad 1944: toudemque erunt, in tribus generi- 
bus, fecundi è graviflimis. Secundorum autem 
ab acutiffimo ; elit quidem ille generis Enarmo- 
nii, 1890; (quippe-hxcsag 1944 rationem fa- 
ciunt _fefquitrigeliman ; ad xs12 au- 
tem, fefquiquartam: ) vero .Diatonici, 
corundem, 101, ( nam hxc. ad' 1944 rationem 
faciunt fefquifeptimam $ ad 1512, fefquiotta- 
vam:) Chromatici autem.generis, .corundem 
erit r792; (quippe hxc, ad 1701, cam ratio- 
nemì ‘habent quam =56.ad 243.) Subferipta 
autem ‘habetur corundem mumerorum jam ex. 
politio ;. fic fe-habens. . 







CLAUDII PTOLEMAL 


Cap. 13. 
Nav ovrss TE * ovppuirea Tu arteoggi. Taùrn 
d\ duas TI asta ana, ds ! îna 
180 È * rihew cuvis Vapve®) Licpaprivar tv dè 
mis Agus, E i) miste DEMERTÙY, arsdev 
di onQus rev avangvs dn 7 cibraoy duodozi= 
pb” dis * autina etotpuia cn * nat amy 7 
mvazioduy dieupioros. * Tesa vi È nivuo ins 
SUPima fin mm Crappovior, * n age pare 
nen, 4 7a diaringy Exciguv © È abtwy miimYy 
7 diaipiov, ‘8rws. Tè 18) d imudveor Meyer, 
RF Testv fuor, T adrv d iDizio, % * Td- 
usodecdopor To dè pio, Sri uu 78 ivagueris, 
Simeiarosim user cari dè 18 diarovins, JRC- 
dopo Oa & Tiso TE 8 wapueria Yues 
ouviga& Pinrerepreoy TÈ dè diarcnns, inty dor. 
| Tè dî, & TO reapanza ria, debmpoy dor 
mE aburera * loro rauCdva, did TE T avrò 
Sio txor® &w rò daremo Puoi 9, Miger 
iu! T ivo zewpanio delmper Vr ri che 
TUTI, méùs 7 opewy "7 & tw diarevinà, "TF 
TS mis tà TRY. ° Zuwis') di rà roaùne 
Paela meaxoda, rarà chò cunduives Aiyss, 
tv Imgarois aesbpais tÉT0S. " Ev 9 hè pù 
unirss 7 amgaziodar “aroma ti pie a D1 8, 
cs dì Bagururss nani 7 dies Myoy * 7 a 
rav Bus: rene pa) muiot + Sirdrecdi Io pos 
tuereis nd” ad % rorsrav îoov*) metduy iv 
ris ves rffiow ci deumgo darò 7 Bapuriroy Tor 
d\i dare is ibvrire ddrigcor, * è 18) £ Craguoriz 
pes MC IOZZA TUTE DÒ IDE CIZENTT) 

mia i Trrngiarasom prev doyev mess © dì nl 
DIR i Haro O dere Sarai Pes, 7 
aurov isey ad ing) tm d COTE 
4A Ud 7, emedopeor mie dizer, pds de nd 
a PI Tinto “è diri rewpanri, Zu 
ns i avrav ap i 3 mi Déger.8%4 pos 


rdaVpa, vid tas apos Ar uyi Tinpiogatia * dè è n travi acsuin indios, tion irws. 














Am- 
| Eraguoris: | Xiquantiy. Duatrovixby. 2| . 
Ei de ian it © sia 2918 1512/2p0@ 1512'/n Acutum, precedens. 
j dh î | dall 1j 
ped 1890,4-4.48 1792 ata ; 1701 
de è !s % Ii rs #1 
iam 1944129 1944|2 a hd | 1944 
di ate agi al Isl 4x7 1, 
Lis fopd,trtubns.! B15 2016/15 1 __3016),815.g 2016|7# Grave, confeguens. 
Enarmonium. | “Cbromaticum. Diatonicum. ‘ 
| ixitx3_=4 NL n quixa =4 





Sata n 


# Zowuinge. Ita fcilicet ( quippe hoc vult ) ut vel comparatorum alterum (ut in Agi) vel faltem 
+ Tiievon 


eorum Differentia (ut in Su 
7 S.asna. 2 AB »3 ari. 
Spirra. 
£CS. deelt è. m GI. 7, reliqui +. a S. rl. è 
rS. rin /V.--ou. 
& 6 
nu. 
3. e S. deelt .. Numeros aliquot in Ti 
reftitui. 


S. 7 et mi y GS. quali perpetuo # pro 3. 


ribus) fit utriufque communis menfura. » A si 
KV. rar’ avrò. GIO. ner’ aurin. Sx è. a AB. agivs. -£ GIO. dn ida e ABS. 
d S. deeft a. e GIO. A. f CV. re. g ABS. igisura. 6 S. drgnts--. i GIO. 7. 4 AB, giga. 
CKV. awisna. pSV. deelt rsin. 9 GIO. stess mis 
# AR. decit 7 azran. u CS. imeagmidus. Et fic aliquoties v pro e. Sic Hifpani v 
‘omifcue fape & fcribunt & proferunt : ( fed & ex noftris multi & & &, quali ev&av.) x AB. deelt 


im. «KV 


x S.iuas. a Gl is 


V.muî. c S.decit Î. dV. 


(nunc his, nunc illis, nunc omnibus codicibus, depravatos j 


Car 


= mio 7 


Cap. I4. 
sd, 


Arridubis E * undertegy 7 afgipioru 
aule © nf dvr superio. 


Aes pùù di + * mesdion, ds * iPardo, 
cuni runsi)y ni qewpanms ted xo- 
do. 5 d 7 Eat aepuòs, En 

mtòs “Trav aP1B mus dor Sinpogsr Eri 

mòs è 7 «Dub. Magg )T Im Tad 
dp nn resuanmor, x) 1 Crappòvor 
er Pera ri cavndus. zewpanzi 
pelera narerapCdrogdu Ts 8 im CI bps 

Ka) T ce rw Cragporico midi imudpor, 7 nis 

Mors fio ipear d Mdtira mA Pad pdpor, 

do alrmis asendemy. Kaj mgos rime, fidare 

ra und è pio, lv merano rl Mya, 

mid, cnpertis avmugus 78 miti mevrI- 

NI ponte: nadò ro mods rt Bapurirw paga- 

as, tu pérs ouwisw") palor. Taora dò di de- 

nei TE dopanti ueamiela @Eeminoy T dleorlu 
in, and cho camdeudius Meyss, Cari 7 mesi 
sudan sint, grrdins È TE ori rala- 
pais & djgriteng tè ippuris. Oi d* Gute 
su, Tn atguadiay Miyan È Fmi dos 
n'a derma, x Pappi 
son niis " Gpusroyspdios deo "co F pedw 

. © Eoue 7) x tò PAIS Tav pan, ani 

sù è Apxirar, ed ir n PeTehs Bi poro avrò 

Tò Crappivior, dMa n'7 guanti, xs) 

tè La indimpor povcndis, ! aradedus, 

Kari di è Agsatoo, Vassgcamen dii Tri ti 

gpopanii, * riv mr padano % TE ipudis 

chicran, “ ebosemetipr» pipes * rons diaPipurtr, 
ds padepian abioroyoy F alBioeow iuris me 
esdayli dev? 3 Ta 78 darmad, TAO 
sur Pascpdper Pas F peradundiia * ds 
cn td avi imdegmeridan itiey onori. 

"En di sx ipas, sd, iT@, in Th reym- 

son don AMA di ni imiduao dio peri)r 

7 pics myrexii naredapbascpiys pelo 

dm dan, toa TÀ meds tù Bapurirw PI 

diacnuata Ti m * diarors, Ke} TÉ roviafe ype- 


HARMONICORUM LIB. 33 


CAP. XIV. 


Demonfiratio ; quod neutra Divi. 
fionumharum, retinet id quod 
est revera Concinnum. 


T vero, contra quam erat propofitum 
( uti diximus ) ab eo conftituitur Chro- 
maticum tetrachordum : Numerus enim 1792, 
neque ad 1512, neque ad I rationem fa- 
cit fuperparticularem. Contra fenfus autem evi. 
dentiam, tum Chromaticum tum Enarmonium. 
Nam rationem fequentem, Chromatici ufitati, 
majorem audizu percipimus quam felquivigefi- 
mamfeptimam : liemioe, fequentem 1n Enar- 
monio, que multo minor cernitur quam in re- 
liquis pes fimiliter fit, illis xqualem po- 
nit. Praterea, minorem ea ponit rauonem me- 
diam, ( nimirum in ratione fefquitricefimaquin- 
ta ;) cum tamen hoc, manifefto, fit ubique in- 
concinnum; nempe, ut, que in gavilimo elt 
nitudo, ftatuatur major ea qua in medio. 
Videntur autem hc, Criterio quidem Ratio- 
nali, opprobrium inferre ; quod, fa&ta, fecun- 
dum rationes ab eis expofitas qui illud tuentur, 
feftione Canonis; non confervetur Concinnum, 
Nam rationum plereque, tum fupra expofita- 
rum, tum ab aliis Pyrbagoreoram propemodum 
omnibus deformatarum, non congruunt modis 
melodiarum comprobatis.Videtur item; nu- 
merum Generum, fecundum Archytam, jufto 
minorem effe ; cum non tantum Enarmonium 
(quod & aliis folitarium eff,) fed & Chroma- 
ticum, & Diatonicum ( quorum: i4ud Ariftoxeno 
triplum, boc duplum e. ) non nifi unius'efle 
forma utrumvis, ab eo itatuatur.  Secundum 
autem Ariftoxenum; jufto majorem quidem in 
Chromatico; cum Diefes, Chromatis mollis & 
fefquialterius, inter fe differant non nifi toni 
rte vigefimaquarta; ut nullam, fenfibus nota: 
ilem, faciant diverfitatem : jufto autem mino. 
rem in Diatonico; cum evidenter appareat, plu- 
ra cani: prout ex ftatim demonftrandis viden- 
dum erit. Sed neque reéte, hic idem, duas in 
Spiffis fequentes magnitudines facit invicem x- 
quales; cum femper percipiatur, media, major 
quam altera: Neque itidem, quod xqualia fa- 
ciat que graviflimo fono adjacent intervalla 
tum Diatoni, tum Chromatici tonizi; majus 
utique elt ud Diaronici, quam Chromatici, 








parui è pale ri ypwpanii corsivi. ca 
. 14. a AB. pad” iriego, 6 V. deelt ©. c AB, . deeft #, 

sO 1 gl. 

» CSV. deeft cé ras psrndius. 0 GI.--xn p Cai. 2 ù È S. vent. 

1C0înK.F3. ARS er fee SL dgro si; i a , nt, A ori ca 
a le ni 2 dx dpi n . 

y,GI0: x S. dec ds a S. im dre. x) op di a Dia ci pre 


lonem notatam videas cap. 15. lib.2. 


Algrbe. K. Ajerim mor. (in aliis mura melius abelt, na 
meri gene, om lee ale d Malim, ele $ ale 





34 
CAP. XV. 


De tali Tetrachordorum fecun- 
dum Genus divifione, fit 
tum Rationi tum Obfervatw 
confentanea. 


GE vero jam; quandoquidem neque ab 
his, ita > fesfibus Grigia, dino fue- 
fint tetrachordorum prima genera : Conemur 
ipfi & hic fervare quod fit tum Concinnitatum 
hypothefibus, ram Phenomenis, confentanenm ; 

rim & divifiotum narma congruis fugge- 
tionibus obfèquentes. Pro Lemmiate aucem 

(ad pofitiones & ordines quantitatum ) affi» 
mimus ( tum ex hypotheli primitus polita, tum 
ratione,) hoc omnium generum commune, Ni 
miirum, Sonos, etiam m Tetrachordis, continue 
pofitos, rationes inter fe femper facere. fuper- 

ruculares; que nempe Ipettant ad soris fe- 

jones ‘in -duas aut tres rationes propexqua- 
les: qualibus ( Sedfionibus ) ditenminati erant 
pera confonanuarum exceflis; que & il- 
ic ad ternarium ufque procedebant, ut qui 
fufficeret diftantiis ommibus ablolvendis. A Dia: 
pafon enim Unifono, & rauone dupla, ( qua 
terminotum extremorum exceflos xqualis con- 
ftituitur «illi‘ qui exceditur;) fumebatur, (in 
recelfione ab aquali per viam Diminutionis, ) 
tum ratio fefquialtera, (qua eft Confonanu® 
Dia-pente, ) qua extremorum excellos dimidiam 

rtem continet ejus qui exceditur; tum ratio 
efquitertia, (qua eft confonantia Dia-teflaron,) 
qua excellus éxtremorum tertiam partem conti” 
net ejus qui exceditur: In receflione vero ab 
aquali per viam Avionis ; #02 fumebatur, 
tum ratto tripla, (que eft confonantia Dia pa- 
fon & dia-pente, ) qua exceffùs extremorum du- 
plus cit ejus qui excedftur, ( quod ex adverfo 
eft parti dimidix;) tum ratio quadrupla (que 
eît Unifoni Dif dia-pafon, ) qua exceflus extre- 
morum triplum facit ejus qui exceditur, { quod 
itidem ex adverfo eft parti tertie.) A fenfus 








Cav. 15. a S.rîm. 5 C, io ferme. 6 S. declt Agios. 45. nf. e CKSV. doelt m. f DM. deelt sì. 


GCLAUDII PTOLEMZLI Cap.:s. 


sE. 
Tee a n EDO vo) © Qasb- 
pSpor dI 1T° pen@- Tersanepdtw 
afgietooi. 


Egi ni no tradi mp udì > virus iue- 

DD aridias F djbtora dip mi ae 

me fim ro mogazibdn neegdapdu 

aivr, * udirratija * diario, RT nT 
pe anodiorn È mis Paros uSjicrs densa 
trito # mediras È x9) nari Piew F press più 
Prkorals. MporAapCavodu 3, eis mis Ferds È 
mibas 7 * maoemar, pg di È CISAE,.) 
ramodimws, ng) È Mys, È xpuyoy FUT TOP 
Suor, è, Cdm 7 nreaxioden, du idro 
PIiyfes dei arse AIA Sinpogits min Ne 
YES, I mixer raw * ele dio mugiods ness 
maejcus mu die | empaivovn " % di 7 aed- 
tav cv evo Varscogai È pixe4 È cesdidos 
PGovsony reti Digi 7ì sum emer cuTRS TE 
sù» 16» diacono. Amd # de mardr io 
Pers, rg E dienagie Mya, al dv 4 rigo» 
xi to» iii suverppuei Ti Varepe xo duo, 
SH di Td E io nodo, © 07 Apusidios 
alan A6pes, È Digi rr opParizz, uall 
è i Lareezd Te sixpr, iuov ? wÉdza pi 
1 8 eroe oi 1% d' drringins, È Lee 
moscijen mopParios, mal è ertpoxi Tav de 
xa, mes mesi pie TE‘ Careggi 
Eri 5) rlò dò È iam ubnow, dr "Tek 
ida dies DapCdnn, È dla must» xa) 
Dia mim copuParias, nel è n Carso Tav 
dupur " dio di i Lamperonduas, la divi» 
Siad 78 * pin piess' Kai è mea dIOS, 
i dìs 2a mera iuoQuiva, nell èv n Career 
Thy akpev Y agis ma du Lercpezenduse, ce 
deyridtrd midiv TE tere pipes. Maeg di È 
opuoda- 


g Hnaémb: ( intellige, # $%4y%am five fonorum ad invicem ) hic verto quantitates ( prout ab aliis, non di 
Tim quam accurate, cxponi foler,} Eosautem innuit five quotientes, five ratiomum ieslininotere: aut perch a 


( divifione inveftigandos ) quibus indicatur agio fit aut quanta queevis ratio, 
aut qualis pars, &é.) ut in Rationisapud Euclidem de- 


s ad conlequentem ( puta, quotuplus ejus fin, 


feu gualiter fè babet verminus 


finitione, 3/def. 5. ( Vir plerique haud fatis accurate perpendunt, } tibi n 7? mAnenma 65 dida ve giore 


cit ca ingr fe 


feu Habitudo ) gralitetive (hoc elt, qualiter fe haber ‘hoc ad illud,) gue eft fecun- 


dum Quotum; ( puta, quotuplum, feu quota pars, &c. nifi dicere malimus quantuplum, & quanta pars.) At 


que 


intellivondum exiftimo, ubi cadem recurrit vox anatris. 5 S. ngi. 
hic ct emphaticum; mempe, non tantum Confonantiarum fonos ( quod 
in tetrachordì divifione fonos (quod non omnes obfervabant ) in rarione 


i CKV. dcelt €, quod tamen 
unt omnes ) fed etiam continuos 
fuperparticulari conftituendos. Quod 


in omnibus religiofe obfervat Profemans, praeterguam in Diatono ditonizeo, quod, ad calcem fequentis capi» 


tis, fabjungir religuis generibus ; filtem ut, ob fpecialem caufam, ferendum. £ S. ca. 
[) pure din È ine. quod, credo, ex fcholio In textum irreplit. # S, muerise. 


hic addit rpGey dn F ire. KV: 7 
08. dn. p V. vepizt g C. deeft daplula 
r GI imrimgrò reliqui rele inirto®. 
y S. declt 9565. 


ùè - 
SGIO. deux. 


IS. impor. #0 


Mereazenipe. fed in margine fuppletur recentiori manu. 
f S. sergerà.-, n $. ai dio, x CS. ere. 


xS. 


—— De ———_ 


BREE 


ci 


< 


‘Pet 


di 
n 


Da 
z 


PETTAII 


25. 


Cap. Is. 
opeoroys dins aibiaras* nowdr dp * Sppoiais 
sinti TON Gui * Na ubavo du, © ma diri 
Tav nesdor pegsdar iAaflova cewisuday riv Aes 
raw inamipa* 1Aja 9, Tav Lù 2 sronsèn “ egiva 
TAN, È Ti ts tw dro, dio riwapPi- 
meg, Dailora nok 75 aneds ra ibvrdra* rav 
3° dminvar, 7 pandir Tew pasdir pcor xa- 
dista riv Aowray dio cwapPorigar. Tirwy 
i Carrapiror digupodu new T Srernò 
Ayer, È Dia masdpuv copuPoriag, sous tvtsw, 
es dinpegiss Miyus die' "teis 5 pivery pò- 
vas. MAAw È n Cnr, essre plarouivay 
mia aùriv tessiv iPebrs cnzogior, $ “7 
cFamrapra, »CS Trmpilte, '» 18 Priurs. 
Evpariopii 9Ò © imrestor, tw pv nterdpre 
aessihiùs 6 * imerincudinar@ ri di immip- 
dio, dl imivar@» rudi tmiuro, 6" tmibde- 
por è # rérss, dio pievs " dois impo 
gio, GU da ciposde cvmdituov 7 immestoy 


HARMONICORUM LIBI. 35 


autem evidentia, pro Zemmate fumimus; om- 
nium itidem generum commune quidem; Se- 
quentem Trium magnitudinum; ininorem fem- 
per eflè utravis religuarum. Propria vero 3 
eorum quidem generum que Spiflum habent; 
Que in graviflimo funt, magnitudines duas fi- 
mul fum minores ellè quam illa qua eft 
in acutiflimo: Eorum autem qua fpillum non 
habent; Nullam efle magnitudinum /ineula- 
tem, que major fit duabus reliquis fimul fum- 
ptis. His igitur prefuppofitis : dividemus, 
primum, rautonem fefquitertiam, ( qua eft con- 
fonantia- Dia-teflaron,) quoties licet, in ra- 
tiones duas fuperparticulares. Quod ter dun- 
taxat fieri poteft.Atque hoc, fumptis que 
illam continue fequuntur tribus fuperparticu- 
laribus; fefquiquarta , fefquiquinta, & fefqui- 
fexta. Sefquitertiam enim complet, adjuntta 
fefquiquarta, fefquidecimaquinta ; fefquiquinte 
vero, Loreiiona ; & felquifexte, fefquifeptima. 
Poft has autem, non aliis duabus iuperparti- 
cularibus compofitam reperiemus fefquitertiam. 


d3meeroe tree hy 


dA Sh n° dai I Bh s' ar 
A pre prin, felini go n day 
°E DI wi rd A 5 »” 
60 25 80° 4 54 60 6 7 8 
eee ny e? Sw‘ ve 
1 I 1} 1} li 1} 
_—_——y______6 Se _—_—__—__-—' Ne eee” 
14 1 15 
i 3 3 
1u=4 . $x=1 = 


Meyer. Emi pùv Pd TI 70 muwÒv mesiXirtay 
oPucin, emidn peites cio èv aùmis ci 9 nyé- 
«Spor Mger cuvap®eripeoi té arri, ii” pù 
£ peidovag Miyus to Cuoesuivom cvludatin, T- 
Tia n'a, È “Timmy è 7 
timer sPrieporw * roîs nyspivos euri di- 
quis Losi di Aermùs % Md vas, TETI mv © 
immonneadinare, È 7 Emivare, È t im:6douo, 
mois * cova pPoriposs riv Aowrray. lie) dè È n ré- 
Tuvinde digipeos, xatà de tmpuiyss dio i- 
p65,* daplanpivay ans tiv) dis resa topa 


Jam vero, quantum ad ea genera qua Spiffum 
continent : quandoquidem, in his, rationes pe 
cedentes majores funt binis reliquis fimul fum- 
ptis; rationes expofitarum conjugationum ma- 
Jores ( nimirum, fefquiquartam, fefquiquintam, 
& fefquifextam, ) rationibus iftorum generum 
precedentibus adaptant ; relfguas vero mino- 
res ( nimirum, fefquidecimamguintam, fefqui- 
nonam & fefquifepuimam ) utrifque fimul re- 
liquis. Fit autem harum cujufque duvifio, 
pro duabus fequentibus rationibus ; fumptis 
ejufdem in tria feRionibus: quippe fic Te- 

trachordi 





2 S. decft spsivs. a CSV. asuicetuie. 5 Eripdpa # sui» rationem intelligit tertiam ab acutifimo fono: 


poreft autem media major effe praecedente ; ut in diatono intenfo. e Enarmonii & Chromaticorum generum. 
d Generum Diatonicorum. e ABGISVO, rs. CDM. agi. quod omnino retinendum. f GI. È ri mim 
nido. £ C. rum. £ GIO. deeft m & è. i C.deelt € F imiere, fed recentiori manu fuppletur. £ AB. ——rm. 
£ AB. iminar®, per geminum », fed plerumque (ut reliqui ) imiuerss. fed V. fere femper tsrmnan. mo S. iris. 
» AB. asus. è Pro numeris 60, 75,80, pofuiffe licuit in eadem ratione minores, 12,15, 16; fed eos habent 
omnes Codices. P KSVO. m. 9 AB. so. r S.deet È. /V.pétes. 1 K.imnpPt wCoa «CV. 
ch mis, M. ipuesionpb ci mis. 9 S. —-ritam. x S.t piro. a CKOV. rapsaregiv. & K. im rsa. Senfus eft 
fubobfcurus.  Cur, fcilicet, in tria divideret hanc rarionem, cum dux tantum defiderentur que (cum prace- 
dente) complerent Tetrachordi tres rationes.  Poterat utique expofiram rationem, in duas fuperparticulafes 

requales, dividere; minimos eam exhibentes numeros duplicando : Puta, fi ( verbi gratia) rationis fef- 
idecimeeguintae numeros 16 & 16 duplicemus, ut fiant 30, 33; intermedius 31 faciet cum utrovis rationem 
fperparticularem ( nempe fefquitrigefimam & fefquitrigefimamprimam, aqualibus differentiis, & prope-®qua- 
les,) propter fjx}f==1f: adeoque i x ji x}—= $. Ile vero triplicat; fumptifque, inter triplos 45,48, 
duobus intermediis 45, 47, rationem expotitam in tres partitur ( 2qualibusexceffibus, & prope-equales) propter 
3 x8} xii = =}: quarum duabus in unam reduétis ( be x u=t= #) tresilla in duas redeunt ipxi= 6. 
indeque ( cum precedente i ) habentur Tetrachordi rationes tres j x34x45 = Cur autem has ( quas tripli. 
cando elicit) prioribus illis ( duplicando elicitis) pratulerit: non video, quam rationem innuit, nili ut, ficy 
trium fequens, fit, utravis reliquarum (nombilke ) minor; ( prout ante fuppofuerat : ) qua, alias, futura erat 
prope-xqualis mediz. Ga si €$8 


è 


36 
trachordi.rationes tres inde perficientur, ferva- 
tis differentiis aqualibus, rattonibus autem pro- 
pe-equalibus, (aqualibus utique ut fint, fieri 
non poteft.)  Primos itaque numeros qui ra- 
tionem faciunt fefquidecimamquintam, ( numi- 
rum 15 & 16,) fi triplicemus; habebimus 45 
& 48: medio sg inter hos, cum differentis 
aqualibus, 46 & 47. Comque jam numerus 


CLAUDII PTOLEMEI 


Cap. 15. 
dla Pd medie Miyas © hd TE merca zteda tiv 
nude VonmAsdey” ri posò sepozian rip idcov 
d irav, TAN dì iyuy magica, emi pù duwarw 
leur. Tùs pd P aeosras mibrlas apluds tim 
memedinare, Miyw" di} {11 È TLT, Tek 
maoidorens* iopdu BT pe ù tr perse 
auriy, tv imue \aaripoziais, TuTCT MU TE 


Evoppusrior. 
Enarmonium. 


ha ps hey 


TÉ 
360 


rÈ» 


368 


- 4 non faciat cum utrifque extremis rationem 
fperparticularem i fed folum numerus 46; 
( nempe, cum 48, fefquivigefimamtertiam ; cum 
45) ffruie ragefimamquintam: ) harum ma- 

jor ( fefquivigefimatertia ) erit ( propter me 

fitiones initio pofitas ) proxime jungenda fef- 
quiquarte ; reliquaque ( fefsubquadragefima 
quinta ) fequentem occupabit locum. Porro ; 
primos numeros qui rationem faciunt fefquino- 
nam (nimirum 9 & 10) triplicando ; habebi- 
mus 27 & 30: atque inter hos medios ( cum 
differentiis aqualibus) 28 & 29. At numerus 

29 non facit cum utroque extremo rationem 

Va gg rali fed 28, facit quidem cum 

€ 


nd 


_ 
dim 


li 
ip (=) 


AS) #2 È pad resbrres méds dpeoripes tÙs de 
uQus impebggor Miger pins dî T8 Lis, Tpòs pin 
+ fn, è imenositeara” mods dì è * pe, + 
immovagarosimizilo è pd pride è mesi 
mess, Na rùs aexiis andirde, cuwaPU- 
oe°) é tmardpra* è dî Auròs È tmmosagg= 
recimuii@», Tiri duor cv pranpiiod Abgar. nd- 
Av, tÈs wputss milirmes apibpòs T imivany, 
rana > ddt T, TEDAACICITE, stout î 
#2 %% 1° pics m abràv, & inys Varipo= 
dis, PT En TRS da è 0) 3 pùs 
diuPoripss tÙS dixpss È midi Myoy impubgior è dì 


30, fefquidecimamquartam; cum 27, fefquivi- cm mods 7 Sd A, 7 irmovagirnaudina me mes 
Kpripua pudendo. 
Chroma molle. 
® darurs. 
ii ___ 
he da a 6h s 

n 

Uda pas pas pi 

140 135° 126 105 


ti 


I 
pan(= 5) = 


fimamfeptimam. Hic ergo, fefquiquinte, pro- 
ra jungenda eît fefquacimaguara; ea 
linquenda, pro loco fequente, (efquivigefima- 
feptima. Similiter; Primos numeros qui ratio- 
nem faciunt felquifeptimam, ( nimirum 7 & 8,) 


dito, imbuodiCdapov ws 7 ucv rode ° ovs» 
Re ? pò, 7 immiprlo, è irmmorapiorandi. 
ary I ardetm& dî, narà 7 iropdpor TY, 
+ imdroDiCIopov. Opoicos " rÙS musveEs T smi 
Soproy Niger mperss dpibuts, te CT 

Tpioràa 





e Sì. d AB.Fime3. e K. 3. S. deelt. 


immmnmmeadisger È ibuacdinat», perperam. g S.deet è. £ GIO. 


Si 
deeft di #5. deelt pa & S. px. Sa fece Sè bufwé è. direte. Nempe, cum, pro literis nu- 


merabilibus, imperiti librari fubitituere aufi fuerint integras voces; ordinales pro cardinalibus, 
fiepe fubftituunt : ut bic aliquories. Et fimniliter fepe peccant, ubi, abbreviata vocis, 


tuere conantut.! m C.#., # AB deet È. 


di ci. 


0 GI mwerlio, p AB. deelt È. g GI. venarlio 


i, & vice verfa, 
terminationem relti- 


r KOV. 
SS 


3 RE PETITE 


x 





Cap. 15. - 
tererandozetsà, tordut ua nt xd parve va 
anutan, ta iotys Vaupozai, TT uB È'tay 
tai dì xY pu milione mpòs apPoripas rùs d- 
npes impopior Noja da pors ri x, pòs 
pò è xd, imidinat mpòs xa, “im 
regipor owaPpice) pù narrò , 4 imixra, 
è emerdinans* è dè imposipon® è imtsdu 
papa 

Chroma 


HARMONICORUM. LIBI Pe 


triplicando, habebimus 21 & 24: atque his in- 
termedios (cum differentiis site) 22 & 
23. Cumque 23 non faciat cum utroque ex- 
tremo rationem fuperparticularem ; folus 
22; nempe, cum 24, fefquiundecimami &, 
cum 21, felquivigefimamprimam : Hic ergo; 
fefquifexte, proxime jungenda eft {efquiunde: 
cima ; locumque fequentem occupabit fefquivi- 

OUTIOr, 

intenfum. 


13 


rit 


iPita rim. Kamldn padarsiraero piv în aly 
raw F fpor È crapporen 6dìs di ms diario DA 
È awrwampy, arr unt, uan pogrom, 2g 
meta È paaxotips aeiuane, * int té 
ouumiwTEE4, utds Ti iDebris 7 amet È dla 
TIitr* padania 3 Pare), xadiàa, ra 
adora 7 nYSd0Y Exorme Niger, è cuwrvmEA 
mi cAdloya T) 4h) cubi due mredoedey 
ca È tmreripra % imfuogatedta È immioIaea= 
nosuni cesonpardu TO Grapposit pn. È i 
iuduor cn F emme * x, tmtovapirnaa- 
dindra % impuosd:Cdi ps, ro pararerigu ri 
* xpapamiso rè dì cumdegdpo ca $ im 
TE % imuderdre % imenogiuiri, 76 cuvTIO- 
Tipo 7* ypapanzo. Meodyso di deibpdì neù- 
mi X9) TavTE PI Teja tereazonda, xomwoì Lù F 
dupar, GTET Mi, 7%, xa) 7 Mida xa 





gefimaprima. Jamque; cum gegus Enatmo- 
nium fit omnium molliffimum: fitque, ab illo, 
uafi ad intenfiora crefcendo via, per mollius 
roma primum, deinde per Chroma inten 
fius, & fic ad ca continue gua funt Spilli va- 
cua feu Diatonica: Eaque, univerfim, appa- 
reant molliora, que rationem precedentem ha- 
bent majorem; intenfiora vero, que minorem : 
Tetrachordum -igitur illud, quod ex fefqui- 
uarta, fefquivigefimatertia, & fefquiquadrage- 
fio componitur ; generi affiximus Enar- 
monio : quodque ex fefquiquinta, fefquidecima» 
quarta, & fefquivigefimaleptima componitur ; 
Chromatico molliori: quodgue réx. fetquifexra, 
fefquiundecima } & felquivigefimaprima \com- 
ponitur; Chromatico intenfiori. Numeri aw- 
tem minimi hac tria fimul Tetrachorda con- 
tinentes , fune; conmmunes quidem extremo- 
tum, 106260 & 141680! propri vero fe- 














cundorum 
Erupubrior, Meet pudetaby. Mpa sutra. Î 
Ogi. |Mi. sé 106260 Mi. ssé 106260|Mi. ssé 106260| Acutum. “ 

dh S' i Sr 1} s li 

pene ate 132825/Mé. $i 125512/M6. 7% 123970! 

da ti din ad Ir Gi so It 

Mo. ax 138600,Miy. sg 136620 Miy. po 135240 

dh ue Igl dux til Boa Ist 


Papi, [ud ax 141680 Md gxr 
| Enarmoniun. 





SS. deelt è. £ CSV. è pì. GIO. T Al'inyri reire pi 
3 AB. @ sior-- € de. S. dee 


Chroma molle. { Chroma intenfum 


pet pa WE PETE, 
irbx=i 1 fxixj 


141680 Mid. ax 141680! Grave. 
-_ i 


I 








par Fi CREES 
228 *i Xi, = 





ii ni 7 5. panda 


. # CS. 


e x 
è im dd. a M. --pgem, dis. 4 B. deelt imiere, fed in margine, recentiori 


manu, notetur defeltus: indeque A. reftituit in textum. e GIVO. fuper M ( myriadum notam ) fuperne po- 


nitur « ( myriades numerans ) quod x { ill “ (pu 


Et fimiliter in fequentibus Mid. My 


à fequentibus diftintum. ) 
figuram ex w deformatam. Goga- 


vinus, quafi hac nihili effent, omittit; millenarios, cum fequentibus, folos apponens, & quidem depravatos, 
6260, 2325, 8600, &c. AB. pro cifdem ubique fabflituunt ra (vocem hic nihili ) cum feguentibus nome» 
ris depravatis, aggadim sriî. uppadiuran. sugadioo Zar uazadian de uozadiv Cri, uszadia sro. uozabiorsà, 


KI; 8. Et fimiliter in lg 7 tabella, xo 
betur. Itemque in GO. quali ex 


ee sold. pggriciat Yup. &c: Fademque tabella in CV. ha- 
tranferipta. Ta S. tia minna ft deprevare; depeatara rameni Ego mu 


meros ( ut vides) ex calculo ( verique veftigris) hic & in tabella reftitui. 


G3 . d 5. 


38 
cundorum è precedentibus, 132825 & 127512 
& 123970: tertiorum, 138600 & 136620 & 
135240. Prout habent adje&te deferipriones. 
Quantum autem ad ca genera qua Spiflum non 
habent: cum pradetinius confentaneum fit, vice 
verfa, Minores rationes, carum que ex prima 
fefquitertia rationis divifione ( nimirum in bi- 
nas) provenerint, locis precedentibus ap, 
nere; eifque conjugatas majores, ad eundem 
modum, dividere in duas fequentes: Comperta 
autem fit, fefquidecimaquinta, omnino inido- 
nea que Îocum teneat precedentem : ( fi enim, 
qui reliquam, fefquiquartam, continent, nume- 
ros triplaverimus, nimirum 4 & s, ut faciant 
12 & 15; quibus intermedii cadant, differen- 
tiis equalibus, 13 & 14: non faciet quidem 
13 cum utroque extreno rationem fuperparti- 
cularem; fed 14, cum 12, fefquifextam; cum 
15, fefquidecimamquartam : quarum neutram 
licebit,in loco fequente collocare ; utpote ma- 
jorem futuram, ca qua in precedente ; nempe, 
fefquidecimaquinta : contra tum ipfam fenfus 
evidentiam g tum: initio pofitam rationem : ) 
Difpofita vero, in loco pracedente, fefquifepti- 
ma; qui reliquam ( fefquifextam ) continent 
primi nes 6 & 7) fimiliter triplicati, fa- 
cient 18 & 21: mediis Levico ( cum 
differentiis aqualibus) 19 & 20. Cumque er- 
go non faciat iterum 19, cum utroque extre- 
mo, rationem fùperparticularem : fed 20, cum 
18, fefquinonam; & cum 21, fefquivigefimam: 
harum itidem major (fefquinona) proxime con- 
jungenda crit fefquilepuma : minorque ( fef- 
quivigefima ) fequentem occupabit locum. At- 
ue ad cui modum; pofita in loco prace- 
inte, felquinona ; fi reliquam ( fefquiquintam) 
continentes numeri 5 & 6, triplicati, faciant 
15 & 18; mediis incidentibus ( cum differen- 


‘ tlis aqualibus) 16 & 17: non faciet quidem 


17, cum utroque extremo, rattonem fu 


par- 
ticularem ; fed 16, cum 18, fefqui 


vam ; 


CLAUDII PTOLEMEI 


Cap. 15. 
idlos Sdi rav sdù dripur dor rav yspdior, 
Gre rev My. Bari, “giravme. CPI, 
cCIFMO. yo raw di resrwv, o te UV Mry. 
nX © È d TG Mey. 7 KA, ° È ò Tu Mry. #0 pe 
ws igor È aj rarungaPai. Em dî ran dminicv 
Puy anali is aresdimpia dive Born, &. 
tÙS pùr ® Mdrlorag rev cn È medmis È ng) ie 
do djgupiorws nd imtedTE Miyan, dvardiv, 
Ari raviyspivar Sivy rrwv tÙS dì pete 
Coro Ti! luysvrav auris nareDdigiptir, + 
ary aeimy, "ds tÙS duo tÙS impérss* O pèv 
immrtinadiname " siedo”) pi duaris dv è 
myssdue tmagiin Tm Edy ÎÒ tÙs misvmus de 
edipès è nard è mimmo, seria + d è 
STE, rimando 2A, iva I muigwar 
TBàtT re, È piomicun' rar ims vzryo- 
2as Gre sy “6 10 ò pùv 1y mess dpPo- 
ig tÙS Gupss è mufod Mz impigior, ò dî 
10, neès pit 1, men, méds di 716, im- 
reovapiorcudinaro cv sdirtpor i yymetri nTiroy 
nari 7 iropdpev rimv peslora covvduar È xant 
Tiysdo, stia "E immatencudindra hi 
ret tudeydan abrlò, na) t iLagxns doper. TE 
di * ime6do pus ruoropirs nari T 1ys due To9° 
ci è Aosrov naì imexrov V wEexertis cdipilpurà 
melito, dre S nai è a * mey Éyris 
Òpeios, mega Tin nai Tua, pirty ti inys 
a umeoyiais © MauCancpivoy $ te 19 al t5 x. 
6 pv &v 13 mA i manici mos dpPoripss TÙS 
diupus Eripbpior Aeyor, 0 dì x, meòs per tim 
Emiévatov meòs dì + xa, ire ® dv è- 
pois è pùv peslev xaì iriivar® oovaPoeryg 
“6 irubdipo dd) ender nai Eriduosis È 
irouduor ovpueranpiri rom. Rand E muri dî, uaì 
TÉ ETRVATE miovopivs nori È nys pavo mv fav 
ci È Aovrràv na) emme urler Ere xovtes dpilpoì de 


65, emanare, muirwa Tie" mv n, pira ta lens Umpogiaie worm, 8 7619 A mE 


10° d pèvr È méds apuPoripus tds dupus & munod Aegov iripuopiov 6) 19, pds! per tàv in E troy cone 





mos 
Maraziv Aldrerer. 
Molle diatonum. 
è3rrerros. 
_———_——____—____—_—_———_KP__ 
Ea ET] EE 
eee er” re 
to) (4 a nd 
63 mn 80 84 
—_——_— _ _ —T_ ve 
1j 1} Is 
= (‘pa>l= 








dS.deeti. e CV. è 7, quater. f DM. irira aj. g O. deelt ms. £ Gl. iaia. #0. deetè. & Cin. 


4 S.ovturiors. m Via n C 


KSVO. sx &iginung d--. 
ugurzi rbos. (AB. deelt è. # S.xamemim=. wu V. male chiggiae. x Gl. ini inni. K.imediwa, 


0 GIO deetà. p C.--nisb. gS. rude. rS. 


7 S. perperam 
eodem 


inferit sm cum Abiecdigu Map. 2 S.--ieueris, a S.--xj. 6 GI. more, reliqui omnes dqus—, 
. n 


fenfu. e S. immer, 
& ABC, imiy--, bis. 


e GI. sì. fS. imumme.-. g V. mira. b AB. deelt è. iS. det 


IC 


npòs 


| 


o 


= Ehi. 


Cap.1. HARMONICORUM LIB.I. 39 
Intenfum diatonum. 
da Y hd 
n _________—————— 
hs. ted oa 
nr 
oé DI 4 4s 
72 80 90 go 
fee eve eee e” 
1j ri Ig 
__—_—_——_—_——_—_@m€_————__& . 
. 1} 
x(t 


areds di Tue, Firmrniandinare. ds mt Wd 
pHilora % * itydow cwarde& + trivara* iv 

È Acirdr xe) erimirminiadinaze iPagpustey ri 
fmidico rs. AMA wes +étay mtrran, 7 My 
1d iroydtos tipo?) nel dor Lazar rv va, 
Gm larteegis TÀvd ereiircn o pudontr È, 
ueeuraì n° tUAD9O M SÙ diraryuasion, iDeAovros È tè 


sy rdpor iniggiio ® rim, riv ivfica eds duròv » 


vez ny Digi P pendiva rav riuogian dopu 
Ampi P per ars thy THiresran è fd iritvans 
Pireives comppir® avril vari + arts ivo 
Alain è dtirutdout citi dè rr pùr 
Ps pira 108 ur pet air, rav dì Aovràv 
#5 tv trimesrv, rarisi Tèv itdrocdiGdopor dar 
Friorper I rd impero Tira, Kavtaoda " di t- 


cum 15, fefquidecimamquintam: adeoque major 
(que elt fe Quiottava ) erit fequinone provi. 
ite corijuntta; reliquaque (fefquidecimaquinta ) 
fequenti loco congruet. Verum ante hac om- 
nia, ratio fefquioétava per fe comperta fuit cohs 
tinere Tonum; (ex duarum primarum Confo 
nantiarum excellu : ) quam quidem oporteat 
(tum ut rationi congruum tum neceflarium ) 
priecedentem itidetn Tocum obtinere, conjunttis 
Ipli qua proxime oe api quandoquidem fus 
perparticularium nulla cum ipfa complebit fef 
uitertiam: Et quidem fefquinona; jam ante ei- 
lett conjunéta eft, in divifione modo'expofita : 
at felquifeprima, nondum. Quapropter hane 
etiam eidem, loco medit, praga ge reli. 
quae ad fe@quitettiam, que eft feQuivige- 
imafeptima, fequenti loto tribuemus. Atque 


Min pueden Aldrror. 
Medium molle diatonum. 
ny 


nn nl n 


il 
ix(=)R=1 


day dro Mbdos rid periti TU Mya puircar Noyon È 
pù vornSipueror meregzopdor i E irnttie 
x 78 briwara È 18 rog train rà 
piadrvinia Diari Ud di mrdiperey in tETE 
trivdre " rg) rs imydist ri idamerencidini- 
ts, 7h carino Djgervins* È dè corni pesi în 
me TÈ emy don 1 irucdopus È 7 crduodd46- 
dips, ru pemzi rus ts parati È ti stiva, 
xAgdirn “d)'apetdiyws rviaia, Zig È ide 
air dvaq tè nybpeor und Timv. Meer xso: 
dì xe) tavra na tesa tiregyoda meumi dr 
eHpd, xoncì pèv tiv axpav, è TE TEv DÀ rei 


hic rurfum, (prout precedentium rationum 
magnitudines eg quod ex fefquifeprima, 
fefquinona, & fefquivigefima componitur te- 
tràachordum, molli Diatonico accommodabimus : 
quod ex fefquinona, fefquiolava, & fefquide- 
cimaquinta componitur, Diatonico intenfo ; 
quodque ex fefquiollava, fefquifeptima, & fef- 
gra componitur , generi quod 

quodammodo molli & intenfo intermedium ; 
quod commode vocetitt Tonitum ( fer 7o- 
nicum,) eo quod tanti fit illius locus prace- 
dens. Qui autem hac tria fimul Tetrachor- 
da compleuntur: numeri primi, funt; com- 
munes quidem extremorum, 504 & 672; 


proprii 








2C. deelt è. m AB. igm. get gf 0 V.rimaiyy-. AL Drsra di. S. per avrò ir--. gqGl. 
“LA FI , . i . a. 


” 
decit A°. 
ì; « AB 


CLAUDII PTOLEMZI 


Cap. 15. 





40 
1 Marzxdr didroror. Mico parardy Sidroroy. | Eubroror Sedrmron. 
OH. led 504/89 50499 504 Acutum 
E, 1} 2 i e sii 
ges ‘ubletto s67/08 5601 
dn 8 1 #% 1} dna ti 
xR_, 640 XU» 648 a , 639! 
. Pi 13}} dh 13}j he Isf . 
Bapu, |x08 672x986 672'x08 672.{Grave. 


|_ Molle Diatonsm. | Medin molle diaton.\ Intenfum diatonum. 





i s'e =4 
De i 
t) 
proprii vero fecundorum è precedentibus, 576 
& 567 & 560; tertiorum autem, "p & 648 
& 630. Prout habent adjefhe defcriptiones. 
Quod autem non modo Rationi congruant prz- 
mille generum divifiones, fed & fenfibus fint 
confentanez ; licebit rurfus percipere ex Oda 
chordo canone, Dia-pafon continente ;_ fonts, 
ut diximus ( cap. 8. ) accurate examinatis, tum 
refpettu aquabilitatis chordarum, tum qua- 
litatis fonorum. Fa@tis enim adhibitarum re- 
rum fegtionibus, prout exigunt cujifque 
generis rationes ; & conftitutis ( his conformi- 
ter ) fubjeftis Magadiis: tam commode apta- 
tum erit Dia-pafon, ut nihil quicquam fit quo 
perturbentur etiam us mu peritifli- 
mi ; quin potius, in hac circa aptationem fyn- 
taxi, namram admiremur: Quippe cum, fe- 
cundum hanc, tum ratio age, quafi & ef 
formet melodia confervatrices differentias; tum 
Auditus quam maxime Rationi obfeguatur; Ut- 
pote, per ordinem ui inde et, co adaQus; 
atque agnofcens, in fin ulis, quod x eni 
riter gratum: Quique hujus 1m le par- 
a vthores Pa iP peque divine Arch 
lum rationem r fe potuerint; ne- 
que fenfu pnl abirivenire dignati fue- 
rint. 


er) 
5 





I pxix=4 


* mxbede avivB, dcefaspazian rin GI, de 


pt | 

OTO 
3 

“if xe dica di 71 A) dA need 7 iya- 
pdiiar, è *m ron Por Co TP $ è7 PI 
7 di reitwn, è mtv KH *% 076 zan 
tà» XA. Ds iguon di saruncaPai. On dè & 
siaepr ix piro ai resnet ua, Tim “focir 
piris, dmà dd È aida riuQurr stia 
amdiy rarmeyoem doro E dig muri Ed gorns ix- 


ù, o. PE 


ù) 


cmd, rari n ris è TOY 
qs iamvias. Tais PD garde row 
pBjian * naucricor sarampais, dnebdws “ris 
iP'indigav Sfuss Mepais” awamradisadiur tv 
aragorn pazadiur sT4s in e dle me 
cur rppso pduior, ds phd' dvd qvgàv En 
my CI pusrneomiTts* dà * Ieov port, 
ndo 1) DE; P ipuorsdiier autaba è Pian # 
Hd ar csrl Mya mAarlorns dare È * dg 
LA vros rs E cwsuas E pirss AaPoegs È 

È dios miupgione ds ivi pudicne TH die | 
7%, NÉ; rhò & and rébw ! Sras “ferre 
dine, È n° ciméioy * do l inageys Tav aresrpo: 
eur trripavaoniione” Ti di " crtosuirtan nu 
muérs P pipus namepiva,, © pm dì abrov 


mis sUAsyos Ajgupioron iritarir dumbir 


r 


P 
Tv, im I ràs ad me alSiorcos * suPanlodi “ ardogan cticioirror. 


Ties 





i. twpgorindo, Qi 


im -—ess. m CS. cotsruiras, codemfenfu. 
tiffimum. x» KS. pis & forte melius: 0 C. 
gieks.) reliqui ròn quali Ayas refpicerent. 7 
fit, Non i 


B . % AB. deeftm. aS.deet © 7 
fer, aptatum, fumed. Quippe è SLea, aptare, pali 

pera CV. xe. ABGIVO. Iuvuglasi # ©, fed nullum 3 reff huic È. 
lente. Et xs (hoceftà e) malim quam x» hoc 
i. 2) , quali, melodiz differentias reales; quo fenfu iu, mugmon 
O. a. i CV. ira 4 AB, deeft eo. GI. ingras, mendofe. ABKS. i 
(quafi refpiciat # etsrpigam) fed quod aliquando fuerat ing, & recentiori mana 

Atittoxeneos notare videtur; forte 8 Archytam, fed priores 
Epi peo A CV i (te 
è Ù +. K. —sus. reliqui, —rus n ut 

poffe cos, rationes has, utpote fenfu comprobatas, negare aut tollere. î r ; 


e GI 


n 4 S. NSIIOMINI NITETILAIE, 
im hic occurrit eo fenfu quo nos 


sù fAB. 


agro 


V. mic (nenipe ale 


Car, 


1 DPS 14 1 dottor 


Gap: 16. 


LA 
45, 
Tioow "6%ì ri cwmdesteg Telis cixaoijo 
Pofin, x tive. 

AI pù mi Fani Gui rà 
K Ajgronnà darte &y evpodu omnia È 
angegs' ui d\' iuoiws #7 © cragponor, #7 
°F pepanucy è padarsy dm 8 avv “xalpsoi 
iis cPidha cudarusdiicis 7 iSav 8 argue d\' 
3 devia le 1 ogle è padano ale, ping; 
E ‘curve geo pas PHatazy. “TO È md, © 
dreilerd mus n $ parati Pins &còs + E cuw- 
guri, sarà tim mestimy è Yu nigra 
salpò camavdev ca Tn tòs P pedacirager idwi Ni 
pon 13 tarazda add to TH aeùs d cuvrneTser 


HARMONICORUM LIBI. ql 


CAP. XVI 
Quot fint genera auribus magis 


congrua, 6° quenam ea, 


I from ex generibus jam expofitis; Dia- 
tonica qmdem omnia experimur auri- 
bus congrua: Sed noù pariter, vel Enarmo- 
nium, vel molle Chromaticum ; quia non ad- 
modum deleftantur modis valde foluus: ut- 

te fatis habentes, verfus molle progredien- 
o, falrem ad Chroma Intenfum pervenire. 
Spiffum enim (quo quafi Mollis Intenfi 
natura diftinguitur, ) in hoc genere termi 
natur. Hinc quidem incipiens, in tranfitu 
ad mollius; ibidem itidem definens, in traa- 
fitu ad intenfius.  Preterea; quantum ad to- 


Kaj in, sarò rho ds dio Niyss S 0As merca 
xipds mulò, sis tyymirw È imomns, È i9e- 
His, diana dios Teri TO © irdintO xi 
mare erriscdopro "diga digupioi + odo rey 
dinpav Vizriporl. ° Abmm sn dia rà ato 
endia, aresr Popcirerv Paivery ms droni’ È 
emipov iui esca ma Yi opaco dress don 
mis hg ras ioonilas P owsssdins I supe 
Metals, rai coretta * ne toy Tp Pop 
muimabis ni Djs movapor, cbapyiis dis nese 
è muesrse Niyss dauedivr®, tv iogs mu 
N. Umeoxais. Zuundiza pù Ddr # min 
203, om immvar® Nyo, nai è indina- 
O, "dè erudinar®» tesmanadia 
Bpoiws Tur weTor demmuren 9. desi più TI 
room, È maniror ciò dò (007 des. 


pls = 7 wi ia i, rd 


tius tetrachordi in duas rationes fe@Rionem ; 
defumitur ea, #4 doc gemere, ab eis rationibus 
que ad aqualitatem proxime accedunt, funt- 
+ fibi invicen» proxima; nimirum fefqui- 
exta, & felquifeptima; que quafi bifariam di- 
vidunt rotum extremorum exceffàm. Ipfum 
igitur, propter ante di&a, tiîîm auditui videtur 
gratiflimum ; tum & nobis faggerit aliud adhuc 
genus: Feftinantibus utique ab ca concinnitate 
ue fecundum xqualitates jam conftituta eft; 

È difpicientibus, fiqua haberi poterit, ipfius 
Dia-tetlàron grata compofitio, ipfum jam pri- 
ma vice dividendo in tres rattones prope-xqua- 
les; cum xaqualibus itidem differentiisì Tale 
enim genus componunt, ratio fefquinona; fel: 
quidecima; & fefquiundecima ; catisy ut 
ante, primis numeri rationem fetquitertianà 
indicantibus ; exhibituris numeros' corftinue 
fequentes, .9, 10, 11, 12; rationefque itidem 
continue 


Cap.16, a GIO. és. 5 C.ofin. c C. carSapper. d ABGIO. air sip. e AB. fS.--m gS. 
darderi. b VK.aimis. AB. asmianiu. i GIO. reneusy reliqui ema. Ett quidem, 26349 rendi, nomen generis 
fecundum Ariftoxenum; fed.non fecundum Prolemaum, cujus hic genera recenfentur, ergo retinco rari. 
+CSV. ira / GIO. A. m AB. deett nf. x dire non exaéte, «5 sex, fed ds meigson, in prope-scqualia. 
0 C. avrifo. p GI. rus. 9 C.--rias. K. inud. r Coin, SABV. ruiro. e V. declt x) è inmdirens. 
# KO. — pop. x S. T ino, @ T Neto, rà indie t9, È Adina. Sed potiores hic funt numeri cardinales. Pro- 
ceflus autem hic.cit; triplicatis 3, 4, (rationem fefquitertiam indicantibus, ) fiunt, 9, 12; interpofitifque 10, 
11, habentur 9, 10, 11, 12, continue fequentes. numeri, qui expofitas tres rationes confhituunt 19x {h 


xi =4 
H .  Y ABV. 


4qL 


Gidrovor Suarby, 
Diatonum quabile, 


dnatiros, 
n 
i ni hotel 
‘ ta 18 
10 II 12 
1} tri Int 
Hi 
riplt=4 


continue fequerttes, jam expofitas.  Prapofitif- 
que, hic itidem, majoribus rationibus; habetur 
tetrachordum, intenfo Diatonico non abfimile, 
ipfo tamen aquabilius: tum, per fe quidem ; 
tum , adhuc magis, fi compleatur Dia-pente. 
Quippe fi, cum fono precedente, connexa 
fuerit Delio ( feu È onus art 
rationem faciens felquiottavam; efficiet illu 
xqualitatis peculiare, non jam per tres tantum 
exceffus, fed & per quatuor; ratiomibus con- 
tentos continue proximis, è fefijuioltava ad 


Aià maswy 


CLAUDII PTOLEMZEI 


Cap. 16, 


cià myni. Dia-pente. 


I; 
puro =1 
Ì Petro deyus tès candodis. Mporsoro dii 
9 nelvrabibe F pedirar Miyun, pm) mTesNop= 
do, bg n cusnver djarernar, * spardnpor 
* Cade end duri, % * in pio im È 7 
Ale mir * ovuanpuirtas. HIS TG NYS dI 
< PIo muadusdin Aialkitis, mito. do 





gv imydca, cixim DEI piva ras tp6s Umpo- 
was amppalery n mis ictmr@ idv, dama 


aj © nei mis tilacas* ! mEnzoplros Myers 
mis Pb, don TS imydis pixes té 8 Prw. 


Auro 


me ee ee e e TT 


EIIETTENCA 


Da I, Breme 


n ———e—————___—_———nù 


dn Y 


hoy 


e °P—_____MNn° —_———_—___b 


toi: dh i dn ta 


dhe 


hl dh del 


NDIOSSNNSI SS-Pn-SZ_ STTT_SLZTSAOISAAPOZOMZS ” 
| 


xd 


mx xB xl XA XY A 
18. 20.22. 24 27 30 37 36° 
SNNINIINTNNI 
13 tri Ir ti LE Ir Int 
, e 
1} li 1 
Dia-teffaron Tonus Dia-teffaron 


Dia-pente 15 


Dia-teffarm 15 


Dia-pafon. è. 


puktixi(=3)x 


fefquiufidecimam. Faciunt igitur. hujufmodi 
Dia-pafon, media interpofita disju.étione, hi 
numeri. primi; 18,20,,22, 24,37, 3533530. 
Suîmpta vero, aquitonorim, fecundum-hos nu: 
meros fetione ; comparchit modus quidem in- 
espedtatior «& quali fabrufticus ; alias’ autem 
fatis gratus, & magis adhuc auribus accom: 
modus, ut haberi. delpicatuì minime mereatur, 





y ABV. mM Speed enioepar. 
disun&ivus, di duobus 
to, IO. ignà--. 4 CS. --im i ABGI 


. 2 Sera a GI. deeltin 64$.-- ian 
Dia-reffaron disjunétis e e (cum illis) Dia-palon. e C.im, fS. 


pas) = 


dixdrs. Togo: pr iv n" mir dle miss, 
lafeltews pins meine, i stami 7 apibperor, ò 
11,%0%, taonB rai nd, n0%0,u446A, 
7 6AY, uu dh 5. Tris ©) d) aura xaranpis 
CndapCasepims, i 70! iovrvaton *, erwcirepoy 
pir mus naì " cingememipor nos namPanioery 
artsonis ® di’ dmas, xa) uaey ovfopurali» 
sdper È drgais* ws pr deevrews ° av rapiea Piva 





e K. dive. d didîets, eft tonus ille 


tf © dea /S ri * Regule Gram- 


‘maticales, A Accentibus, docent, Genitivos Plurales fecundz Declinationis effe in ultima circumflexos: Sed 
excipiunt naros è Nominativo fingulari in ix; adeoque fcribendum foret mupaman lozion, icaro, &c. Sed 
omnes codices MSS ex quibus hac edimus, quafi communi confenfu, habent am quos itaque fequor. 


cum farpius cccurrat; femel efto mionitum. 7 ABS. agguer--. 


n GIO. «0 iuai. 0 GIO, deelt 


#5 


P16, 


ULWEz35 JJ 


A Brit È 


3 È 





Cap. 16. 
Dio Pn rd pere i iajglo, 19) lg # n- 


mey dar È roreri pars tn), on, xay nel duri 
d pwedima, cx Gu furia F sian | cresrne- 
shò ò È piro | “ gedàr ovpesonee Ta perw Tav 
Djlarvinoy Tav ar, sal x cur #8, Bia 
, cune peo dior &w 3 TI arti P ° eimudpe Dia 
Tevingr pito, we DOXWLAY dwwagdjar creey roà pd, 
eun, rami ni Bagimeg 7 7 Ale 
Cuib med xonda VapCdnmy ni >) uri 
nea, nare Ts oFinea. KaXsda sdù av è rr 
P9) Ri 2jgiraroy opador dor 8 ovpotonronse 
Tris 3 TAR 5: ade Spar a draneprws ca- 
AapGaropdins* td pscer % mwiajoy T djg- 
best ciuy al der ny axes Da Gernitorny, 
s nie CESTI nea srgeris iPappéri, %, mis ty 
P rij nideipe ami is © resto». a) © Lariengi- 
TT iAY dppaogets* Tè * b) ripudio» & 8 { cuntivs qga- 
pearinti atis dun piypa, iS w ipa #86, par 
darsis* i nibripa 5) d Tesmais* sthri pad 
ns Agri 2006 "È maje piypa 8 rois per 
maboAugis ha, F ty nsdrtpes agua Tò lo) 
TÉ covrvs djigrminz ts È qabicgor piypa, nis 
puereeoAugis nirom, è arto ci miupude, AY- 
dìa » Idra. ITAL nadir ads 8 drorbdrs 
tw aderito 1 avrve darmi, netdamp sb 
igy ema Vor È 7 cineloy asti Aoyay aa 
Corse, ! aepsCory * de empiy ny, cvey- 
vio si Cnewo, m$674per a dmws' dio È 
mite: de ivardiss, mes * * Zosny, ds pro 
avrù vopiCiton, nipustivior ws dì è Nopos Uan 
Card, li rariudp rippa. Vpoxapti d\i ab 
mig min), Pla P prdini abioriyw dia- 
Pie ha pia È, tv mis inpeperas TRIS) Niger 
t tmydew 76 Vnwdre pin È iv ris impòois, 
tIrmmrnadirare 7é Mepparos. Far dd. né 
oB desbps Aebndu “7 © Srivaro LO) t 
sarydoov sTO: pò musi t Prov Fd) Cnfinos 
div? row È sy è tmydo@ té Prawdrs 
I Troydennosis® è avns dî, S705 sì A0708, nai 
TE! dirne meta 18 dis imydis, miòe rà Fn 
niraf, | ds ds med * 75 dvappoviz pirss* 
n$ùs d Tèv T&b Es dpr pòv, ò pùv TOS 
matdiy mica tiv, 68% dis imydo@ ròv* row 
Ta. Ouoiws i imì ma Ss Ti Adppars, è 


HARMONICORUM LIBI. 


43 


tum propter melodia fingulare quid, tum pro- 
pter bene ordinatam feîtionem ; tum etiam 
quia, licet per fe canator, nullam infert fenfi- 
bus oftenfionem. Quod fere foli competcbar 
Diatonicorum medio: ctera vero, per fe quis 
dem, haud abfque violenti coaptantur; pof- 
funt autem, in mixtione cum ditto Diatonico, 
admitti; quando rimirem que funt illo mol- 
liora, ad ca quidem tetrachorda fumuntur, que 
funt Disjunétionibus graviora; intenfiora ve- 
ro, ad ea qua acutiora. (44 74 Tabellis Cap.15. 
kb. 2.) Vocetur igitur genus hoc ( ab hoc ejus 
accidente ) Diatonum A°quabile. Aliorum ve» 
ro (& confuetorum) generum ut diferetionem 
faciamus; Diatonicorum quidem Mediun, (quod 
& Tonicum, ) quando per fe-& pure confi- 
deratur; congrui, tum, in Lyra, Solidis; tum, 
in Cichara, Tritarum & Hypertroporum apta- 
uonibus : Ditta vero Diatoni Chromatici cum 
i admifto , in Lyra quidem, Mollibus; in 
thara, Tropicis: Diatonici autem mollis cum 
Tonigo mixtio, #4 £7ra, modis Mutabilibus ; 
in Cithara, Parypatis: Diatonici intenfi cum 
tonizio mixtio, modis mutabilibus, quos vocant 
Citharoedi Lydios & Iattios ( 7, e: Zowios.) Pra- 
terquam quod, ubi canunt fecundum jam di- 
um Diaconicum intenfunz, ( prout videre li. 
cebit ex rationum ipfi peculiarium collatione, ) 
aliud adaptant genus quoddam, iplì quidem vi- 
cinum, fed LIA in prompty; pracedentes 
enim duos locos, Tonos faciunt ; insane i 
ut i quidem exiftimant, Hemitonium 
ur erit Ratio, id quod Limna pi, 
Quod quidem iplis non male cedit; quia rion 
notabili aliquo inter fe differunt, neque, in 
locis pracedentbus, ratio fefquioftava è ef 
quinona; neque, in fequentibus, fefquidecima- 
quinta è Limmate. Si enim numeri 72 fuma: 
mus felquinonum & fefquiottavem ; hic qui 
dem cxhibebit 81; ille autem 80; eritque fef- 
quio&tavus, fefquinoni, fefquioCogelimus. Eft- 
que hxc ipfa ratio, eadem = Ditoni, ( hoc 
ell, bis Kehiuiottare,) ad fefquiquartam ; que 
eft Prxcedens in genere Enarmonio, * Nam 


«numeri 64 fefquiquartus, facit itidem 80, & 


bis fefquiottavus (doc e/f, fe/quiottavi fefqui- 


elfavus, ) 84. Similiter autem, quoniam ra- 
tio Limmatis elt ea que numeri 256 ad 243; 
hujufque, ( 243 ) fe quidecimufquintus , 259 
drv ovs ates * do uy * rire dèi, > 

proxime ; 





pS.ì.- 9 S. iAfelo®. pr S. >dim. ABV. din. 
x GIO. ars 7 SV. cusepepdioo, x V. def. e | 
uos, mutato sE fequor.) S. sgimm, (q 

(os e GIO. «i FGIÒ. 


eredò fcribendum crat asia, ) nefcio an rette. 
Afsrhe. S. dìzaw. g ABCSV. deett mis 


V. decît trim. 
4. 5 ABC. deelt ri. 


£C. pugno. n S, onpatitunio gela. 

e GICVO. axàs #, AB. spin 
d AB. vr 
is a, nefcio an refte. GI. re- 


tinent; & fic Jegeraî Gogavinus, ex quo (fi vera fit ca leGio } fappleo in Lyra; quod ipfum forte melius ab- 


effet, ut fine, haec #9 persons, iple in Cithara Par Pais: 
Ve: 


dia & laftia. 6 C. rim. i S.--tora. + GIO 
S. 0 T a mis in-- omillis intermediis, to pe svapdpen 


p C. decît ©, bis. 9 KSV. imaydbcogsis. GL ini 


tudine foni decepti ) imybiaz- 
isa, cir. # So rerio; 


6 SV. decit imm. isy 6 È. 


“ Hp rage! 


mp, ® 


£ 


wi, C. i Avagris &G 

ine deaxgss: quod retinendum cile, calculus docet: quippe IL 
sso 

LOV. deett F. , V.3: reliqui 4° 


i prout alia qua fequantur fequantur perse, vocantur Ly- 
/ GISVO. deelt x. 3 CS né » GIO. psin'f. 
atris dizoo 7 imzdoor È immairu pim. 0 S. decft rs. 
vinus, fe oplelazanadicra Soli AB. 
Sed, cum pro samy. legerane ( fimili- 
To temere. r AB. Afgrim. RT 
®CKSV. ni $. e CSV.53 


Ha e Sup 


44 CLAUDII 


proxime ; erit fefquidecimiquinti ad Limma ra- 
tio, ca qua 259 ad 256 proximie; atque om- 
nino cadem cum fefquio&togefima. Idque hinc 
contingit, quia ratio fefquiquarta aqualis ft, 
fimul utrifque, fefquiottave & felquinona (hoc 
ef, i=8x'5.) @Quapropter, in neutro expo- 
fitorum generum, contingit ulla notabilis of- 
fenfio, fi perperam ufurpentur; puta, in Dia- 
tonico itato fefquiottava pro fefquinona in 
loco precedente, & Limma pro fefquidecima- 
quinta in loco fequente : &, in Genere Enar- 
monio , bis fefquiottava pro fefquiquarta in 
loco precedente, & Limma itidem pro fefqui- * 
decimaquinta in fimul-utrifque rationibus fe- 
quentibus. Pariter & nos igitur hoc etiam ge- 
nus fupponamus: tum ob facilitatem commu- 
tationum è genere tonieo ad mixtionem cum 
illo; tum quia Limmatis ratio peculiarem quent- 
dam refpeîtum habet ad Dia-teflaron & To- 
hum, pre aliis gua non funt fuperparticula- 
res; ut que necelfirio confequamr ex dua- 
bus in fefquitertiam incidentibus fefquioétavis. 
Sumi autem poterit Limma, tum per fe, tum 
per Confonantias, ficut & Tonus Hic qui 
dem ex duarum primarum confonantuarum ex- 
ceflù ; illud vero, ex Ditoni differentia è Dia- 
telfaron confonantia. Faciunt igitur hoc ge- 
us, hi quidem numeri primi, 192, 216, 243, 
& 256. Apte autem dicatur, Ditonicum : 

quod precedentés duos locos habeat Tonicos. 


PTOLEMZI 


Cap. 16. 


mrmneudirars è 7 crÀ, * yi Dal è 18 
Simonneudiniza n 7 Adipeua dijos, 0 TUY 
719 ess * mIo IA ò © di civras ta 
LI Ts TO *imydomesdi. Ten dì, 6 ori È è dr 
nitugns Myos lens 69ì vuvapPoriposs ton my dia 
$ ra Srrrdre. Acfrep è sdento 7 7 Candudicor 
sudo omwisee TR) ns abiirozes | otro sar 
Npia dicon abrov Hri pid TE cvrriva Alermint, 
Wola imydiv dm g Prvdrs nari T nysuduoy 
trimr, % rÉa Meipupani dii È Trermeudindri 
xa t sntrdper nm Thi di £ | Capperi, To 
"dic emydiw arri dPrmmiprs narli 1Y6- 
Fl mnY, % ra Melppan aday der ré Parmew- 
muiuderdra rar vvapiPeripés a imebiivs M- 
y4s. * Zuwumueicdua d\' P Evipiy grin rò mivos” 
2jci me TÒ TEbNdOoV T pemeboran 17 dard TÉ via 
oSiius Tri td dì und piy pa 3 Ae"? 75 Ae 
pars Mizar "ixdo nra cinema ngis nt) dla 
movtipun, È è rire, Spi nè dae 7 © pai dh 
puessr, an ner TÒ dvayuajoy * immode ere 
mis irilsoe as è dirimere ! duo imydius. 
Esey gle rus [2 To Mei pupucs uall durò xo) Da 
ovpuPeavic, dAmpdion, dico È ir ins 
ab în Fees 7 F ager dio couPuvi 
2 Cuemwo * di é Caf Umeoxie TE È diront Cal 
dle mardpuy ovuPuvics. Moon più Ev % Era 
(rà fas dedbpòì nem, sre7p3P, CoTris, 


È è rr ey xaj dro Vo. KAndtin d\ av cinsrws na) curò drain on au myurduss dda 


Miyfes Exd mnaivs. 


Aidraror direviaiior. 
Diatonum ditonixeum. 


4 IS 
- 192 216 


© Ardrwer Suarbr. | 














tonus ti 


KDE 


ixpxig= 


Didrovor Serwialioy. 


È, 


cuy sor 
243 256 


limma 35 


i 








OE. pos s76 pes 3 Acutum 
6 zi (E li 
xk 640 x un" 648 
hi Ig dr 1} 
49 nogi dai 729 
dh del Iril Mipua tI 
Bepi |&E0 > n6BI4E® © 1768) Grave 
Diatonsm dpeai. Diatonuna Ditonicum. 
Sata pai _ 
d rodv 
E cranio quod vel deeft pelegi rag re d GIO. èF. e GIO. 4. den, 
go O. arido DIA impdea-. GI Gog cpu pes . perperam, ut ante. # GI. dari 
ABGIO. iz. GI. «gue. m GI. pieni B. Form. 0 GIO. venite, pS. i 
7 Malim sò vel sà. FGL.id. e ABGIO. È # CKV, decft sì. x AB. imue--. y AB. 


gol dale. 
». c< AB. aGLA. 
tis ad formam reliquarum in Capite precedente. 


5 AB. 2jgriw. c Tabellam ii pro dsobus generibus hujus Capi- 


d Hujulmodi 





Cap. 16. 
& rosav cube. 


Evdpadyior, 

iù. 

pl dos 
poet «TRI 

M, TE 
da pi TE» 
, Ugilua purarir, 
nor. : 
Bn e e' 
dad ti 
Bart 

S po 


bar. 
de Es 

sa [O] 
dh ra' La 

Aidroror pusdarir, 
or. 
p-* Er 
a lo] 
da BS 
Ardraor piso, 

her. 

x pE» 
&r pad 
mir 3; 


ideroror sul, 


250. 
dà NE 
da è 
Pe "0d alla 
ur 
Aidraror Gusrby, 
er. 
dal R 
hi bg 
dda re! 18 


HARMONICORUM. 


epr. 


xa 


apri. 


#3 


vo 


ara 


LIB.I. 


Generum expofitorum Synopfit. 
Enarmoniun. 
"n Ai 6 
33 360 15 
" 368 
i (4 =) Et 
Chroma molle. 
Ratio, Differéntia. 
t 10 
i 126 pre 
ti sà 5 
$*(ix=)5=4t 
Chroma intenfum. 
Ratio. Differentia. 
ri pia II 
ali 8 n 
Ist sì $ 


ix(B= 


)i=t 


Diatonum molle. 


Ratio. Differentia. 
lj si 9 
auto SI 
s to Ao _ 
pr('B=)i=t 
Diatonnm medium. 
Ratio. Differentia. 
PI 168 RE 
1! 189 2 
11 216 3 
si 224 
tx(3x=)B=# 
Diatonum intenfisrt. 
Ratio. Differentia. 
1 al 4 
ri sh 5 
Ir 48 3 
*($s=)5=£ 
Diatonum eguabile. 
Ratio. , Differentia. 
I 9 I 
* «<»° 
Tri 12 z 


10 mu DI 
PRE-LE:T=2A 


sudrivor 


DI 





d Hujufmodi Tabella, fed mifere depravata, habebatur .( loco non fuo) inter Tabellas fecundo libro fubjeftas 


în Codicibus omnibus, & Gogavini verfione. Nos hanc, ad mentem 


ram, hic apponimus; qua continetur 
«cedente Capite, traditorum, 


rolem: 


zi reftitutam, 8 fuo loco reddi- 


omnium, fecundum Prolemaum, brevis Synopfis,' hoc & pre- 


H3 


eC. 


| 46 CL. PIOLEMZAI HARMON. Cap. 16. 


Audraror Srreviglior, Diatonam Ditonicum. 

; dato. == Ratio. Differentia. 
mr [E LAS “ 192 24 
mr agi xè ri =" 27 

- 3 
Amppa ere " Hi 256 13 
ixixpi=1 
e Tin F oesri 7 apuorizio. Fimis libri primi Harmonicorum. 





e C. Kaaodie Mipipusia deugrizio, P as rgia, tm. TA, VRosmedia M'ipapase appgrizio depre ri, O. Ti-. 
9 È etpra Biria 7 agugnzio È Msg, 


È KAAYAIOT 


P.16, 


O. Ti 


vr 


47 


KAATAIOTY ITOAEMATOT 
APMONIKAON 


*TAN EIZ TPIA TO AETTEPON, 


CLAUDII PTOLEMZAI 


HARMONICORUM 
LIBER (EX TRIBUS) SECUNDUS. 





, 
L. 


Mi de Ale? cid; dla 


em n 
di F ousifur Suav nego. 

ACoidu d\' ar xa nab trice reime 

ms abs cvppareiog Tan ovdur nai 

tb perezaieizin FE duo@is ofuin OVX, 

Gicreg vuii, dor pers TÉ s0A0YS Yurantis dum 
ms BjaPoeas' Entra catsaiartis, Dia ti na- 
ver, 7 dor ToN Paoopdpar paprvepas' AIN 
dvdrw, mectepor cnmderduos mis 2g puis 
albo cwvisediae apporets* intra dev) 
T6, dr abtiv, TS dnoX&éSys Niyss, F xa 
murapbaro dica, PD indeov Pius, rv DIA 
ito Umpogais. Tmmdipeda di rdvrasda 
pira > ri dd aa vuoremuiva” Tè 7 pò 
Ala Tiosapor cvuPoriae Prresrw we di- 
gor Tdi riva, ereydeor. Tav di pg mis we 
Frpodiis perudspivar tergaziodor, remmda 
aeume, Tè Von vims pixea rapine, dj 
Tiordpur, 7 raAspirav “nec ws tè 4/3 y d° 
mha nari È ir ruosopive. Aîyw, om cori 
xenq Ùn auri rò T% cureuivs È ea Pa 
ms i Kai medita, tm d per tav a (3 de- 
Si pedi few è dì reo BI smicdopos ci 
d rev BY. xaì Fd, è mira daro 
Eve Guoonmy srivu piCor Fav milvres piyedos 
ixatipo, ci re 213 seu ci BI renna palora 
7Ù imydis e Niyw Kai irm i ruvad imagine’ 





CAP. L* 


Quo patto Senfu capiantur Con- 
fuetorum Generum Rationes. 


Uin, alio adhuc modo, fumere licebit 
cafdem Generum proportiones confue- 

torum & auribus familiarium: Non, 

ut modo, ad folius-rationis normam carum dif. 
ferentias formando; cafque, dein Canonis ope, 
ad Phenomenòn teftimonia perducendo: fed, 
vice verfa, primum exponendo, qua folius fen- 
fus judicio inftituantur Chordarum aptationes; 
atque ab illis poftea rationes monftrando, quas 
exigunt qua in quoque genere ‘ percipiuntar 
fonorim wqualitates aut differentie. Atque 
hie etiam fupponimus few » (ex eis 
ue apud omnes in confeffo funt ) duntaxat 
fuo ; Dia-tellaron confonantiam rationem 
fefquiterttam continere: Tonum vero, fefqui- 
ocdtavam. Jamque, ex Tetrachordis que mo- 
dulantur Citharcedi; Primum faciamus quod è 
Nete ad Paramefen eft, Troporum (ut dici fo- 
lent) Dia-tellaron, ut ABCD: pofito A in 
Nere. In eo continer?, dico, expofiti Chro- 
matis Intenfi Genus, Er primo quidem, ratio- 
nem ipiorum AB fefquifextam efle; & BD, 
felquifeprimam. ( Que enim fint ipforum BC, 
& CD, rationes, poft oftendetar.) Audira 
enim comperientur utrique (777277772227, tum AB, 
tum BD,) dra rn Tono ma- 
jorem; hoc elt, rarioném felquiottava majo- 
rem, Eftque carezze <AD, ratio felquiterua 


Non 





Car. 1. a Sic plerique: quibuldam decft Fas reserà. OE alri apugunzo Pixies Arvripar, b CV. Pnp 
en rds sagre ppon, redtius. e Sic dici videntur, quod fepe contingat hujus Disjun@arum retrachordi fonos, 
in fonos Conjundtarum { sgimeX ) converti; {quod faciunt noftri mufici pofito 6 molli, in è fa b mi:) & 


vice verla. d ABrrae. e AB. Mao. 


f Numerj 


Tav Sià 7ianigor. 
s pi fusa i 








vera 9% 

5 ; À 
i=1 

Sharm | ps 105 

8 B 

mim . cid gay 14 
tant ———— terre 
ì 7 “Ralo pi 1 Paola! 

b) D 





Non funt autem alie rationes due ( fepar:. 


ticulares ) fefquio@tava majores, qua felquiter- 
tiam compleant, pretee ipfas felquifextam & 
fefquifepumam.: Adeoque, rationum AB & 
BD, altera erit fefquifexta, altera opp né 
ma. Sumatur jam, ipfi B, aquitonus H. Fiat- 
ue (ab Hu acutum ) Tetrachordo ABC D, 
fimile aliu® EFGH. Comperictur A, acu- 
tior quam F. uitoni autem funt BH. Ma- 
jor ergo eft ratio AB, quam FH. Ponitur 
autem Feijlipfi BD aqualis' Major ergo eft 
AB rasi qu BD. Eriy AB felqui- 
fexta, & BD fefquifeptima. “Porro; manente 
ABCD tetrachordo, fumatur, ipfi B, aquito- 
nus F.‘ Atque,;hoc ftante, fiat è Paramefe in 
genere E peste masico ( quod vecant ) Solido 
ruth Dia-tellaron: ut ÉFGH; pofito E in 
Paramefe. In hoc, inquam, continetur To- 
fici Diatoni genus : nicgigato, ipforum E F 
rationem elle fefquiottavami; & FG, fefqui- 
feptimam; & GH, fefquivigefimamfeptimam. 
Faciunt enim EF tonum precifè ; hoc eft, 
ratiònem fefquioftavam. Et amaiza comperie- 
tar G ipfi D xquitonus.  Adeoque ipforyum FG 























cuiTIreI  aguuamz». 
via 4 90 
Pi a dr A 
1i 
TRENTA pt 105 
nn pie nl 
meiti  fIS fny It4r 
1} 97 ——_—_—_———_-/ 
É Sauri Ma 120 
è D 
Ci 


CLAUDII PTOLEMZI 








Cap. 1. 
on pi n8ì 
E-—T_—_———tT__-! : 
i |] : 4 ! A 
ui=t 
gabry 9 
egg s 
può 1005 
- — r= 
ig 105 





AMo: 3 duo Alzo, peilores E tmydea, + Thi 
agi & copri meda, d i pù ò imme xa “i 
imcdou dis a ù Fab BI yer, è dd 
imo@ troy times, 65) mp imicdout. Ei 
15091 di ta Bia i n° È mrside 
am ind em + ikimge medyepder, Gpuosor 76 
aByd è 5Cn " Eipgia) nin, i a È 
Figure loro: dî ® ci | n' pelev iv 
deg #07 40 Mes, 8751 dd Fi 
abròs ars) LU BI priGa» ich deg è Di 
aB YO tav Bd è NiravaBiegiry 
tmexms, 6 dè to» BI imicdouS. mdnw, pé- 
porre ts aBYd tengazonde, dXipla ir 
rà Bi 3° Kaj, icons uri, mito È dra 
agis © impi pamagr TE» P cage did Tig- 
oupur, de Tè 5 Cn, TE € nam 7 A 

miovepive Afya, on weexe ) a arts ITà TE 
TvIGIZ 2igrors Si % è puèv Tv ES Aiy@& 
smydeds csw' è dè r@v:7l imicdou@» è dì 
Tùy ld n imbrecdhiSdou@. Oi te SÒ 9 musot- 
cv digpicws tiv TUTI imydow Myoy dd 


7 inm@& sippioe) td dic Te 1A Era 











Aeywy 
Brypavamy Tr sist, 
mondi Sietreror, 
Segn, Sy te 93 
— -- i 
pi pi 105 104 
Forio adire 
1} 
Mzente © U pr 120 
tn ent. s 
aupurata XP E. 124t ° Ig 








f Numeri fchematifmis hujus capitis ad(cripti, funt in omnibus codicibus (& Gogavini verfione ) valde 


vitiofi: nosex calculo veros reftituimus. Et 
( accuratius ) indicamus. Sed & ( 
mumeris &. 0%. #3. =». hoc elt, 66. 77. SE 88. £ 
I C.--6w," m C. prin. n ABC. deettei. 0 


‘olemi minutias fexagefimales { vero proximas } per ordinarias 
‘o prima parte hujus fchematis ) habetur in,ABGI. aliud 

Omn. ed, as. 5 Omn. ss. i AB. f3 4 GI det è 
KV. --xlò, p Er vocantur rettachorda quae in fe ha- 
bent ronum diazeu@ticum. 9 G. sè qusrer imis, I rò rire iair. AB, PV 

/ AB. deelt 27. # ABGIO. deelt =. # GIO. pr. x ABGIO. giò. 


fchema cum his 


7è È Quais. CV. 7ò Gue. 1% 


y Vi 


\ 


Cap. s. 
Mio, È ar eva 7 TOY B3 rsrisy imib- 
dipor * xameAd@picerj 1a è ran Gn dios im 
rdicduO= ds E ri imydia è 7é trmeCd opa 
apangoi È emer. * Efns mid È è ran 
nasidian iagiasdicor, Td Vor © rednis Sim 
Uarney Ne masdpar, os na yd, Ta Kar 
mit rest ruosegdiie* AîY2, em Laz) ar 
aori, n Ti “dirvi darne YO E0) 
sd iyssdian Meyer indriftd) taryd Lo, è di 
Mumis 6 75 Aepparos” Kai i7w abrider d'iAor 
ira dd dgpslev') di ritapadò, des Tévev dorme 
ped Can rv dB, (AI ray teTs 
Tinbydcov Abper' > nameAemoX 8 iis yd è 76» 
ruY ctis ni TrS, “ds cv udIpii ns duo 
tmjdiass 7 ini Darlor di produ ri 
imenranoudendte, paCan di ts tmmiancudi 
ndr. Edy sdu ros TE anegois nSss ixonduri, 
d, pù Td cocozApa  perascoNis, ! mid tè Car 
ssd mredzopde ci dò BY mid * don 
Mesor È rover, na È smiydocy Aogay' ci di a B 
Braghi ton alla dies È pù téTE Miyor m- 
Few varrà è perdeva ov thaflivay 7% imydis, 
rena è imoare Tdi !ravyd, nari 7 tri 
menincudinarer ds cUpardnpoi Apa Ti TE Em 
varw È © rw imydowT imtestor " % wise 


TÒ TS muwrévs diarora ° YO. MaMuy, pera 


nia legasrian als I 
Siroridior Stdroror, 


melma 90 
d@e____—__A 
LI 
n3 sueguim = pas TOI] 

















pio ty vd 11338 
pende 
3 Alperris pr 120 
D) nà 








78 aBYI ja mosdpur, Miyi di 78 nari rlhà 
dirviaic apurylo mind int 76 d è 


n° à iepida dr unt Tiri è itù, è dor pi 
ms Tri andro, w F ogings, 2je mosdpar ds 
5 C18 € mira t mapvazilu Pupò, 67 


ati) ta und, PE pareri Narws gives” 
xado 7 iù mysduor d6yer vipina du Fede 


pov, È dì pic tmirari, È di Non imdregir 


"om pap d TE My imicdopss 67, dvi 


Ser Fi oepsir ddi dc d cluraly travi nenim') 





> 
= q 
e ABGIO. 
è. » CGIVO. deelt e. 


ro. f 


0 ABO. ovs. 


HARMONICORUM LIB.II 


49 
rationem, eandem eflaque BD; nimirum fef: 
quifeptimam. Et relinquetur ipforum GH ra- 
tio felquivigefimafeprima; ut qua, cum felqui- 
ottava, & fefquifeprima, complet fefquiter- 
tiam. Fiatque deinceps, Jaftixxoliorum (ut 
vocantur ) è Trite, in genere Diatonico, Dia- 
tellaron; ut, ABCD, pofito A in Trite. In 
eo conuneri, dico, Ditonici Diatoni genus : 
quo pracedentium rationum utiaque clt fel: 
quiottava ; reliqua vero., Limmatis.  Eftque 
per fe manifeltum: fic enira chordas aprant 
Cithareedi, ut conficiatur Tonus, tum ab AL, 
tum è BC; hoc cit, ratio fefquioctava; ad- 
coque relinquatur, pro CD, ratio 243 ad 256, 
qua cum duabus fefquioftavis complet fefqui- 
tertiam; elque minor quam fefquidecimaotta- 
va, major autem quam fefquidecimanona. Sin 
expofitum tetrachordura ita velimus eflicere , 
ut modo accurato adhaercamus (ex /olis fuper- 
particularibus ) non. illi in quem proclivis cit 
commutatio ; Conficient iterum BC tonum, 
adcoque rationem fefquioétavam: AB vero, 
quod tono fit paulo minus; adeoque in cam ra- 
tonem ( /uperparticularem) incidet que maxima 
fit minorum quam fefquioétava ; hocelt, in fef: 
quinonam: eritque CD in ratione felquideci- 
maquinta ; ut que cum fefquioftava & felquie 
nona complet fefquitertiam: Indeque confici. 
tur Diatoni Intenfi genus. Porro; manente 


cusrorar Sidroves, 











netta 4 9Ò 
A e e & 
meguim — 100 ba 
n tn Î 
du 
pon pia A ini (* 
v—_——— ——7 








ABCD Dia.teffaron , nimitum in aptatione 
Ditonica : fiat ipfi D, tequitonus H : Atque 
huic in acutum ‘coaptetur, è Mefe ad Hy- 
paten, in Tritis Dia-teflaron; ut EFGH, 
pofito G in Parypate. In eo, inquam, genus 
continetur Mollis Diatoni; in quo rationem 
precedentem invenimus. fefquifeptintami ; _me- 
diam , fefquinonam ; reliquamque , felquivige- 
fimam. Quippe, rationem EF fetquifepri 
mam eflè, jam oftenfum eft, in Solidis: ( nul- 
lus utique corum hic moPetur.)  Oftendendum 


antem 


Vicpo. x Kaloeghierray reftituo pro rruinp)aer; ( quod eft in omnibus codicibus, ) fenfir id esigente; 
uia xi mox fequitur codem fenfu. 4. GIO. ipifis. 5 CGIVO. deelt ri. e C.#reims. 3 
AB. sres. g C.#. 6 GI, © è. K.#%. i AB --6,p. 
p GI. pa. 9 ABC. pò. GIO. pey i. Sed & prima parte hujus 


d Gl cos. 
. & Ced. LABS. m AB 


£chematis, habetur, in ABGI, alia figura cum his numeris #48. ee a. epy s#. er. Sed delenda funt minuta 


»#, verique numeri funt 192, 216. 243. 256. r GIO. snai» IY dn 


t ABGL 


CLAUDII 














PTOLEMZAI 














so Cap. 1. 
puadardy didroror, 
4 99 pica 4 20 
Îcn A E $ ; 
n3 toa 1011 mgeris x Bra 1028 di } 
e BF -—— s 
13 n sy v8 1135? mapumita ci y 12 1143 È 1; 
DI 2 Cc G— td li 
6 
H pa 120 verdi e 120 tai 
a_______ D H—_ » 
autem reftat, quod ipforum i dg fit fel Aeoerior d\, am Co priv 7$ very imbvans, 
quinona; & GH fequivigefima. Jam ergo ;jJi *rò 2 is Eipe9 2,80 al 
( auditu ) comperietur È, exiguo acutior quam é di rita impogis- Ei d, 480 ri mo 


G: adeoque minor erit ipforum GH ratio 
quam CD; hoceft, minor quam fefquidecima- 
o&ava. Facientque FG minus quam Tonum: 
adeoque minor erit horum FG ratio quam fef- 
cr leg Eftque ipforum FH ratio fefqui- 
exta ; ( cum fit E rie sg Sefqui- 
fextam autem non complent alie rattones dua 
( fuperparticulares ) quarum altera minor fit 
a fefquio&tava, altera minor quam fefqui- 
ecimao&ava, prater felquinonam ‘& fefquivi- 
gefimam. Effgue GH minor quam fefquideci 
maoltava. Hecitaque erit fefquivigefima : re- 
liquaque FG fefquinona. Denique; manente 
EFGH tetrachordo, fiat ipfi G, equitonus 
C: &, ftante hoc, aptetur ABCD Dia-tella- 
ron, generis primum pofiti Chromatici, pofito 
A itidem in acutiflimo; ut fit ipforum. BD 
ratio fefquifeptima. Oftendendum, quod BC 
ratio fit fefquiundecima, & CD fefquivigeli- 
maprima. Comperietur utique ( audita ) D 
paulo acutior quam H; adeoque minor erit 
ipforum CD ratio, quam GH, hoc eft, mi- 
nor quam fefquivigefima. B vero quam F fen- 
fibiliter Gravior; adeoque minor erit ratio BC 
quam FG; hoc eft, quam fefquinona. Nul- 
le autem fefquifeptimam complent rationes 
due, quarum altera minor fit quam fefqui- 
nona, altera minor quam fefquivigelima, pre- 
ter fefquiundecimam & fefquivigefimampri- 
mam. Eltque ipforum CD ratio minor quam 
fefquivigefima. Haec igitur eft fefquivigefima- 
prima: adeoque reliqua BC, fefquiundecima. 
Que propofitum erat demonttrare. 


6Y 186 *Penrd bime®- dice eta civ 
T rev Cn Myra Tovyd, < tema TE enon 
taneudndra mifosn dè doi TC iNaflor rs 
GET TU TC Ayer tAdrrlova svay * try don* 
Keîì 6 dò rv “Fn Aby® imme» Bim È è 
mov 65 tmicdcpes. Kaì & mAnedow a Moi dio 
Mayor È ermenty, tv è pv " Maflay fs emy- 
dis, c di iNaflwr imonrancudinara, « pr 6 71 
imivams È è ememosis* în dî ri imontanee 
dencira CAdflen 0 TÙV È My Sms pè ciege 
try Prduosts® è dì T“» ST érmivars. Acwy 
dì, pivnr@ 78 i45 Cn mreazipde, remnida 
imm tw € i y° %, isur® ari, rippo- 
da afyd Die movapur 78 ibapyns gew- 
pani, 78 a medi ama È dere To eos peri” 
ds n? rev Bd Acyov évey imiedopy Aeverter, 
on xg) è pè 3 ravBy My isy imevdina- 
1, i di 7 y9 imirosipo@ Eipipoery 
teivuv è pù d' 78 n | Peagdito "ds TE 
ma CMafova cvey + ron VI Aeyo TE rav Cn 
renati Nimirosnd i di Brig % 
aidyris” dis m Adria cinag È T ray By he- 
ya 18 t@n SC, tenia TE ermare udives dè 
deci ambdiv cvpumrangion 7 erscdoper, cy è pv 
° fAalflew Esvemivare, è dè iAdilew ir , 
dpi ir imindinar®, È Pd erdreruoD* è 
78 crdresad rara o rv yd Miy©® dig 
ms» pr try Eriduogipuont Moe di, è r@v 
By, imdinat@» dame cntsindro deteg. 
Iegs 





? ABGI pin ss. # C gs. ABGI. piy »3. x CG 
hujus fchematis, habetur in ABGI. etiam alia 
160, 168. 2 C, deelt #. 4 AB. deet È. 


quo igitur, in AB, 
Etc TL 
i . 17Cn ALA . i n 
ram «slo, p CGI. deelt è. DELLE 


I. pa sA. y C.decit «%. Sed &, pro pofteriori parte 


figura, cum his numeris, pes. pwd. pE. eEn. hoc et, 126, 

I 168 a GIO. seggi. c AB. perperam inferitur 

+37 0 #87 quod quamvis verum fit (ut mox dicetur) male tamen inferitur ante reria 
n A betur ia a'. fed altera le&tio fequenda. 4 AB. è «i 9%. e AB.Fir--. f GIO. 21 

O. è imi €, redundante priori è, quod in AB. abeft, & in C. deletur. 4 CGIVO. 


ge fcholio } 
im a. pro 


ram picor. 
me Gl. idario, mV. imdnom. 0 CGIVODM. perpe- 


9 GI 


Cop 


n, 


Ing 


dai 


dos 
îi 


vo 


a; 


un 


e è % 
































Cap... HARMONICORUM LIB.II $I 
vole» cwsTIOr Ypmua adi, 
4 9 fa wa 898 ! 
E - T) d—___& TA Ta 
i ni q r8 va 1025 tp © 104 da 
Fr rt s. 8 riti B 
si ni ra 114j u pds 114} da 
ti G —_—_ Y a Cc 1j 
3 pr 120 4 pi pd 119} dui 
H— —_—_—_—_——_ » ——_—_—— _ — D 








B. 
Tset aeioews "ra go ag 
ug pSppor opyesror Ensune. 

1 4dù Er Ei rà Jin canile dia 

Poegì, samò réTES ipy west Gone Ch 
neimus, dle PF. dvicerivan Diter dvarei 
mus È CoXss.. T'ivorr d\' dv n xami è curi 
need reutra E De mart © 20105 È nel ire 
gov aebm, DG AP arbuduor ippavev ENindva, 
memumidier mis don 7 paSpparov, cis è indaby 
TUT auPorius Myoy, stWo Tus. Ernie) 
mredyorw, ds PaByd. Kai, dels diva 
rùs aB ta I, raràrài È <*° imld- 
into pi rds #0 È B7Y. Didi di, hd 
spray, desde Be, Pe ded 
n, TAN Aùrdev sd Ei, ) 4Y, inamicas 
iz Big ld) restar) dimana È in réruy 
inanica, T63° iMirggihaBdae an dt 
2Y, È 1 13, merca tAdniaa drag” Normis di È 
* Fx timer. Aero) dì în 3i PEEGRLX] 
diarrea ia indio ds iù TY ed +7 A 
Srasidpagstip ds dinBancistaà, 
m rsria ary ws nd y aeòs è. Yp, #rws 18 
méedst Anno) Na rin, ds 1 Bd ast n 
n #TwSs 18 la mébs T°Àn È CLIVIA ds Bd 
messi RL, Frasi pnmest in. La) deg 
dyà dd rp rporia È di 7A tesmdasia. 
Ss rs digradiody xopday rrovdpuv icorivar xatà 








CAP. II 


De ufu Canonis fecundum Inffru- 
mentum Helicona diltum. 


fi ig itaque fecundum ‘Genera 
differenti, his modis è nobis conftitute 
funt, per fonorum inxquitonorum examen & 
collationem. Fieri autem poteft ipfius Dia: 

fon applicatio ad O&achordum canonem a- 
io adhuc modo; fecundum Inftrumentum He- 
licona diftum; (à Mathematicis conftruftum, 
ad exhibendas Confonantiarum rationes 3) qua- 
fi ad hunc modum. Exponunt utique La 
dratum, ut ABCD. Atque, bifettis AB & 
BD, inE&F, jungunt A Besa 
ri ue AC, per E punîtum, para a- 
TO E per barn È parallelam 

GM. Hinc utique'conficitar, AC, utriuf: 
que ipfaram BF FD, dupla: atque ha- 
rum utraque, dupla ipfius E H; { propter AB 
duplam iplius A É:) Adeoque AC, ipfius EH 
quadrupla ; relique autem HK felquitertia, 
Demonftratur autem & MG ipfius LG du- 
pla : (quoniam ut DC ad CM, fic elt DB ad 
GM; ut autem BA ad AL, quod eft iterum 
ut DC ad CM, fic BF ad LG: & propter 
ca, ur BD ad GM, fic BF ad LG; &, al. 
ternatim, ut BD ad BF, fie MG ad LG.) 
Eft igitur AC ipfius GM fefquialtera ; ipfi- 
ufque GL tripla. Difpofitis itaque quatuor 
chordis aquitonis, in his ipfis AC, EK, LM, 


tàs doràs Sisde, PràS T aY $ 1% Ci 
& 





Lt pt FARGLI de LC me pe Glat pe t GL. pè pe, C. f, omiffis minutiis. w GI. pa. 
bi 


1. cà6 #. Sed &, in ABGI, habetur etiam alia figura, in cujus priori parte habentur numeri per. guò. 
ek. fin. fue modo: ) in pofteriori, pà8. pò. fia. cer. hoc elt 132, 154, 168, 176. Car, 2. 4 AB #. 4 ABGIO. 
ievr—; 


altera le&io potiort videtur, ( utpote refpici 


5) atque fie CK V DM. & Goga- 


caput 

winus: 7% vero iseris vocat ( tum hic tum alibi paffim ) cas chordas que, quantum ad tenfionem, eun- 
dem fonum edunt; (hocelt, in cadem longitudine, eundem fonum:;) differunt autem pro varia longituding; 
ast nempe fonorum acumina fint in longitudinum ratione reciproca. c AB. «gin. & C. in margine; fed, ia 
textu 2g « AB. addunt ractess. e AB. addunt maia. f AB. addunt 536, ha deeft + sla. 5 AB 
dec ds, i B. if, in marg. #. A. # in textu. + GIO. de. YCKV.sa. #m CKVO. desit, ryrio rido di 
# dy as rl yu. x AB srosù. 0 K. ag, P AB si. I K 

2 bd . 


s2 
& BD re&tarum pofitionibus : fuppofitoque 
eifdem Canonio in fitu rete FGHA: nu- 
merifque apte accommodatis; re&x nimrum 
AC, 12; HK, 9; GM, 8; utrique BF & 
FD, 6; itemque LG, 4; & EH, 3: Confi- 
cientur Confonantia omnes, & Tonus. Nem- 
pe, Dia-tellaron, (ut que eft in ratione fefqui- 
tertia,) a AC& HK; itemà GM & FD; 
atque ab. LG & EH: Dia-pente vero, (ut- 
pote in ratione fefi uialtera,) ab AC & GM; 
item, ab HK & FD; atque è BF & LG: 
Dia-pafon vero, ( in ratione dupla, ) ab AC 
& FD; item è GM & LG; atque è BF 
& HE: Dia-pafon & dinffiroo, | in ratio- 
ne 8 ad 3,)è GM & HE: Dia-pafon & 


CLAUDII PTOLEMZI 


Cap. 2. 
PACE) sita È vraxSivns auris sowmis ar 
13 $ Cuba Fiow iPappodirrar n degli, 
Ti' day Ti 716, mnjIx 187 $, ti dî 
apriT n, naripa 37 RCECI 775, ne) 
mriday Ta dd dn 787 d, 71369 787y° don’ 
Ab mioas vis cv uPeri, È tr È pd 
2 nosdgur # rami è Pater Aeper wie 
Bis, a n TOI 4) HG) Îx, roi \zsè vw 
n pra) CÌ, a) ad riv An ra) ved Pi 
wirm ti TO podio Mya, Car nta y È 
nuti Sarai ld, a ca RCCAn 
3 Ale meri ug) uarò 7 diri Mya, an 
* rav ay 19) Cd, no) ar riva prg) it, xa) 


ai Te ua) Te mis di Ala must naj 


2Jò movdpi», &a 7Ù TÙN "7 cei 7 Ney, Larò rev np ra) Se È È dle muri ra) 





La 


dia-pente, ( in ratione tripla,) ab AC &LG; 
itemque ab HK & HE; Dif-dia-pafon vero, 
( in ratione quadrupla, ) ab A C & EH: To. 
nus denique, (in ratione fefquioftava , ) ab 
HK & GM. Porro; fecundum hoc ipfum 
Inftrumentum, fi exponamus utcunque Paralle- 
logrammum, ut ABCD; (/ive quadratam fît, 
five aliud uscungue parallel ‘ammum; ) atque 
intelligamus Ab & CD, ad Chordarum A 
pfalmata few Finitores ( quibus chordarum 
< gitudmnes ifrcsa terminantur;) & AC BD, 
ad extremos fonos ipfins Dia-pafon: Deinde, 
( protratta, ipfi CD, aquali DE,) fecemus 
{ pro canoniis) CD Îatus, pro rationibus cui- 
que generum propriis ; pofito, verfus E, ex. 
tremo acutiori; perque hujus fe@liones fic fa- 
&as, tendamus chordas ipfi AC parallelas, at- 
ue inter fe itonas: atque, hoc demum 
fallo, commune futurum chordis fubdultorium, 
eifdem fubjiciamus, in fitu rette que puntta 
A E conjungit; ut AFE: Conficiemus ite- 
rum chordarum longitudines, in eifdem ratio 
nibus; qua itaque recipient rationum examen 





uaò 7 
ay "ran, » nad Fx na) Se d di dìs dle 
musi», Ha) sari È mereaAderor Mya, sò 7 
ay ra) 18 na) in E ms, narà 7 try dow di- 
gen, Carè 7 < Canary Nagg fi rim i 
pavo, idr énSd pedra PLAN PA por dd, 
us faByà sabvscandi mis di a Braù 7 
sarà nà Yorfdh ta» Xoeday mis di ay 
ro BI sarà dv dupus PIA # ag murdN 
intra, aresrenbariras ti Yd îolo è 7Î%, na 
matipupip, rr tiv xanosiar, è 7 deg 
sis “ cineloss TO Spin Nigis, Ta E € è ifù 
stess! drenSiduor nel De Tav pavo dpr tar” 
Baloris moi * reno du ris xepdàs ogAAIAI 
mTH Ly, Nei loris LINUS" È, TETE DIV 
edit, È xo o0pdpor \arayuzia tav X0d4r, 
i Canoa “arie, sarà | Ti È nl de 
ybmstà & © mpita dio, os ta Ce 
oopdp ad  Tà para Ton dv, vis av 
mis Miqis' d5 n dIndixsk è rin eQne pos pijicor 


TUUS 


2je mivm * è and è aes dare Mpar, 


Los Viana w GIO. Ss x GLF 
è e A-dull, as dia died Ria 
’ 


ima di Par. è . deeft faltem @ #x sò #0, € GIO. T#n d GI. si. 

2'AB. dispo, È. cizius, & fimiliter aliquoties. f CKVO. vert. g V. amis. 6 AB dirrio—. i CV. 
Goti. & KO, minor. 1 CKVO. iui veni dine. m GI. mine. è 

sC. 


Cap. 2. 
mis sis " Aiyuoy dvduesn Emddimp os ° ai 
dan ss Mapbartoduay sarà i Yd mess GM 
Ney igm, P irw ad ai djs To» megran av 
riv draporduay 1 DPS Thò wy pixes È #C, 
ibum méds LANA Oior, dis i ey mods Th ed, 


Eày dè darhaCirns midw, den 8 yd, ‘ rhù j8ù 
Y xarà è rerpry pie» Fey tlù di 70 
rarà 9 Test È eum vasta pd ra) dig 
tavn na F xoedàs, ws tàs nuA naù [TA 
ridera sale ei aYà 
na aindy Pirresmr, È dì e ipusoricn® ia 
muri È dC rlò* di Ve Pare, ! Thò dî 
Tx ipuoriar rai im Th * 7 $ 0 fa tarydooy 
moto xa) abmy néde Lies ùs * dnobtws 
quis Abyris cvpupaviag TE act» hg 
r9deSniaoms noti Si row pemebò “riv mea NI) 
dem d rapCaropdiv rprpdrcr ty mis cineioie 
To dvanesvordpicar Abyoss. Exd d\' è 1 medie 
ns meine pg rény atsxdomeor, “* pi dav 
soir TÀS dr ddier destato ton vopday 
E7@ dì wap Cadivor, 76 7 xomdv txdi zraya= 
Ha, xa iva, xd) xarà piar Fioy naìîm, Tè 
da raricaloduor asròv dii TÈ ©, ds 
dii tha 06 Fiow, obimpor musiv dA È river, 
«pdusms È sarà "TO NG idiimems* Emtì na) 
és 1 Ya, Pip rev, eds Thò 8003, trws 
tar n E Y meds Tlhò dd xaì Priravane di 
pois. TAM 7° aù xamernidicspey è 1) rpm 
O: ixd reoms Pg rÉ70, (Td coltiva din 
ave \araywynig all indeny depoya” sO» 
di my Cuetver, rò TàS xeedàs dA 6 

eew nai parén nat ius avuti Dgrrtods, dà 


HARMONICORUM LIB.II. 53 


fingulis generibus congruentium. Quottiam, 
ut fe habent inter fe, rette (ab E fumpia) 
in CD; ita fe habebunt inter fe, qua rs ca- 
rum terminis ufque ad AF, aguntur ipfì AC 

allele. Puta, ut EC ad ED, fic CA ad 

F: que propierea Dia-pafon exhibebunt, 
quoniam in ratiohe dupla. Si antem porro, 
à CD, auferamis CG, reéte EC partem 
quattam ; & CH, ejufdem partem tertiam: 
atque ad G.& H chordas ftarvamus, ut GK L, 
& HMN, primitus pofins aquitonas; adeo- 
que fiat AC, iplius GK, fefquitertia ; ipfiuf: 
pr HM, fefquialtera ;. itemque; ipfius DF, 
efquiterta HM, & GK [rid iti- 
demque GK iplius HM fefquiottava : Fa- 
cient & he ad invicem, confbnantias rationi- 
bus illis confentaneas.  Simileque pariter con- 
fequetur in fuimptis. fegtionibus binorum te- 
trachordorum intermediis, fecundum debitas 
examinatorum rationes. Prior autem ille mo- 
dus,. ad hunc comparatus, hoc habet magis 
expeditum ; quod non opus habeat chorda- 
rum inter fè diftantias mutare : Hic autem, 
pre illo; quod commune Mabeat fubduéto- 
rium, unicumque, & eodem fitu pofitum ; Et 
porro quod poflit, illud fubdulferinm ( per 
E tranfiens) detrufum ( puta in fitum XÒE,) 
iii tonum acutiorem pn j cr 
te fua generis proprietate ; uoniam 
verbi gratia, & CA sd FOD; hc XC ad 
OD; & fimilicer in reliquis. ) Iterumque, 
hoc habet operofius prior ille modus, pre hoc 
altero, quod plura oporteat removere fubdu- 
&toria, in fingulis aptationibus : hic autem pre 
illo, quod chordas integras transferre opor- 
teat; atque etiam quod chordarum diftantias 
(non aquales quidem, fed) fepenumero mul- 
tum tes, tranfite oporteat, taftus expe- 
diendo. 


madri paro djePiedons, rumba ras rev * Foaiay pembdols. 





ti 


y. 


Tleeì dl è 7a meprA4 vUda- 
4 LA ad 
vicus: dor. 
Aydì cub nÉì ms cvp@arics, rg) mis 
* ipupuedetoto To vor Pdevpadpa ner 
Roo 05 fa Sgr, pg siro ip 
< armata audeipcargdtiar mis vu 
Pois È F ipoPavian. Zuexss dè rémus tras 


CAP. III 


De eis que funt, in primis Gon- 
fonantis, Speciebus.. 


DÎ$ Confonantiis igitut & Concinnitatibus, 
fonorum ad Apopfalma pofitorum, que 
confideranda erant, us nobis expli- 
catum ; Unifonantiis juxta cum Confonantiis 
comprehenfis. Cumque jam proxima efler de 


Syfte- 
®. e = 





C. aigse iodygnar. | 0.A_B. di. 
“ GIO. deett n x ABCV. deeît È. i ’ 
-ger:®. item in A B, fed in his reftituitur —sr@. 
ago 


AB ire. 9 GIO. ed r AB. din È, /V.i. sA 
P, zG a 


3. e GIO. n. AB. FAB. deelt rì gÀ 


B. sordo. 
IVO. —Sxs, in reliquis -Jur. 4 C. 
I in reliquis —sn. d GIO. eg 
3. 5 AB ipsiar. i AB. deelt n. V. ri ridera. 


4 AB inmimo. CAP.3. a C, dia & fic fepe. AB st € GIO. dinner. na 


s4 


Syftematis differtatio; definienda prius veniunt 


rimarom Confonantiarum ill differentia que 


unt ( ut loquuntor) fecundum 

idem fic 56 habent. Species di Ce 
iter difporiutitut: que funt in unoquoque Ge- 
nere peculiares (fe CharaBeriffice ) rationes; 
in fuis terminis. Suritque ille pecultares ratio: 
nes in Dia-pente & Dia-pafon, Tonice & dif. 
junétiva ; ( para, tomas diazeuBicus : ) in Dia- 
teflaroni vero, rationes duorum fonorum pre* 
cedentium, qui faciunt mollioris intenfiorifve 
diferimina. ‘( Aempe, illic, è la ad mi; bicd 
fol ad la.) Primam autem fpeciem' cam pariter 
ih omnibus vocemus, quando illa peculiaris'ral 
tio ‘pracedentem ( doc e/f, acuiffimam,) occu: 
pat locum; ( pitecedens utique, primum eft: ) 
Secundam, quando locum è precedente fecun: 
dum: Tertiam, quando teruum: & fimiliter 
in fequentibus. Et propterea tot funt fpecies in 


CLAUDII PTOLEMZI 


Cap. 37 

5 dei rav cumpatay Aoye mtsdegizion rds, 

narò P nadbduor RIEN, lv mediTAN cvpuDose . 
piaiv DjaPeegs, tags irows. EI: 10) miro 

ia did Sine, 7 nell ins YO: idoli 
Tur, &r vis cinese! dpors, Mayr. Eîty di, do 
im. pd Ae rr, È Sal rr, ci 
viajoriò Ajeldmmei B::) dig rordpen, ci 

riv Aveva Sto ® PIivfar ci mis mia Tàs 
gle. tiphimy pd) sv adito id nous, : Grey 
d'idfdlam Miyes Tyson ! try Tv om 
È n stysuduer, pom. Auirigor dî, orev 7 dui 
var dor E syedia © ret, dra È tes 
ra) natà ® ibis Eruws. Aiò % noabre tsw dn 
ses incese, “cons ‘È rimi Fey Ti dd dle 
mosdpuy, tesa: ri di. dig mini, mosaga' TÉ 
di dle murdv isla, * Kaj di ovpeCnne, 75 3d 


unaquaque confonantiarum, quot funt rationum ” 
loci: Nimirum, Dia-teffaron tres habet fpecies; Dia-pente, quatuor; Dia-pafon, feptem. Atque in 
tota he s 


. 
*:Zn hodierna Mufica Species ille canuntur ( gravi in acutum) 
bis vocibus, Pocem imam (unde aftenditur in acutum,) omitto 


in omnibus ; qua non femper certa eSt > prita nane mi, nunc fa, în 
Dia-teffaron. ‘ : 
Species Dia-teffaron. Species Dia-pafon. 
Ù dass. di sa fi 
Ci Ci ' 
la la la i fa fa. fa 
Sd fd 3 la ‘la la la 
a 2 Si pl fi Sl fol 
0 fa fa fa fa fa fa 
Species Dia-pente. mi mi mi mi mi mi mi 
la la cla la la la la n. 
fi fsi Sl fl fl fl fl 6 
fa fe fa fa fa fa fa 5 
mi mi mi mi la la la 4 
la la la 4 fl fl 
Sd Sl. 3 fa 2 
fa 2 ; 1 
s 
. GStabiles, da, mi. 
Suntque toni $ . 
Mobiles, fa, fil. 


Quanquam. enitt, in Mufica noftra, qui uno folo Genere utimur ; nempe, ut creditur, Dis 
tono Ditonico ; ( nifi potius, quod malim, Diatono Zutenfo;) fa fol non esa ftabiles fine quam 
la mi; In Gracorum tamen Mufica, pi Genera variabant ( puta Enarmonium, & Chroma» 
tica, Diatonicaque varia ) manentibus fonis quos /a ti dicitmus, loca fua mutabant ( pro va- 
Fd Generibus ) quos dicimus fa /o/; nunc propius, nunc remotius è ftantibus /a & wi di- 

tes ) 





d Tuà gie in definitione Rationis, j ue Generis in Harmonia, eft Qualiter fe habent (feu quas ra- 

tiones féu relationes habent ) inter fe Ie Precio! fed sel Sine in Tpeciarum detiticue SA ° 

liter fituantur: puta, quotam fedem occupat, in qualibet confonantiarum, ratio quam Peculiarem feu Diffin- 

&ivam vocat. ‘Eft autem ea tatio diftindtiva, { prout cam proximis verbis definit ) ea qua in acutum ) ca- 

mirur, (in hodierna Mufica} vox #i, po Dia-pafon & Dia-pente; & vox /a, pro Dia . Que Spe 

toe apponentir. e AB. gin: perperim, ‘f AB. xgsr ipo. g GIO. 0 Ni dé. 6 GIO. PHyza. 
em 


4 GIO. 


el 
a 


PEPE 


im 
i, di 


att è 


i 


© 


sb E ia Pi 


teri BE 


Cap.3x: HARMONIC 
dà mostguy, tv id@ psv, * a resort, ! UD 
isurav Edy pi: £ 3 Ale mon, duo 
pira, n TER E TITO # di dia ra 
cav, tesa pova, n n TETI, XL Timaprn, 
È P dopos. Ev 9 cuSeipeda diè morder, 
n aByd 4 a "uan + chimrm " Play 
vospdprs, % TéTw È ouwwanfwpdy Eragoy Ta n Ba- 
PÒ did mosapay Gucics txer, n dedi È tira 
Tovo dpoiws, T n6' x@) muri Paù tir HI 
dia riosagur, tè Buk w TsTW?) Emipor dia rsa- 
oripar, LO prio Esame Lady to) 7 Plan, 





tia zd%n% 3% na) o. T8 di dia 
Tiosdgar, wp sù) dd@, tè peo dsorepor 
dè, tò AL resmdi, tò xY uaì ' pero, vD 
indirar QIiver | dixer im wEnxi dun, ròè po, 
‘di rp TE dida miri, porn pd) des 
isey tè nu desrigor dî, Tè CA res dì, tè 
x ti di, ròd'® sai piva diro in rs 
TvUD isdiror PIiyar wErxondpa, 16 ri n 
spor ne "tè dI, riruer. Kai ri did mu 
ver, mpom pù dd iny tè ne nia di, 


to * € %° neirov dî, tè” v rimeproy dî, rò 


ORUM LIB.IL 35 


Dia-tellaron, contingit, unam duritaxat fpe- 
ciem, ‘nimirum primam, fonis ftabilibus conti- 
neri: In Dia-pente, duas duntaxat; primam 
nimirum & quartam; in Dia-pafon, duntaxat 
tres; nimirum, primam, & quartarà, & fepu- 
mam. Si enim exponamus Dia-tellaron, ABCD; 
atque intelligamus A in’ fonorum acutiflimo : 
Eique conjungamus aliud, in grave, Dia-tef- 
faron, fimiliter fe habens, DEFG; atque 
huic fimiliter ‘Tonum, GH: Atque huic ite- 
rum Dia-tellaron, HKLM: & huic demum 
aliud Dia-teffaron, MNXO: Toni ftantes 
erunt, A, D, G, H, M, & O: eritque ipfius 
Dia-tellaron, fpecies prima, MO; fecunda, 
LX; tertia, KN; & harum unica (ut pa- 
tet ) fonis ftabilibus comprehenfa, nimirum 
prima, MO: Ipftufque Dia-pente; fpecies pri- 
ma, GM; fecunda, FL; tertia, EK ; quarta, 
DH; ara his (ut liquet) ftabilibus 
fonis comprehenfe, prima GM, & quarta DH: 
Iplius demum Dia-pafon fpecies prima, GO; 
iecunda, FX; tertia, EN; quarta, DM; quin 
ta, CL; fexta, BK; feptima, AH; harumque 
idem folx {tabilibus fonis comprehenfa, GO 
prima, DM quarta, & AH feptima. 


du* misto dì, è" yR turov di, tè Bar iGdopor dî, tè #6 * pova dè naì ritov aid UD 
isdrar PIoyfan wbszidua to ra dn, srediror naì tò “de, rirapror xa rd 46, (6dcpor. 



































CAP. 

d isis iso Sti isur ide igur 

a B_r8 0 2%» 80 x a&uo v È è 
xd |» lil Le s|aftlzlalila” 
la dn MICI | GER Fi 
È, È ì 
° || Ta | | 

5 lalalilala (i iz la la[ilalatfle 
A FIERI RETI FIRE IENE ZENO 
ai gel ai e ll RA LET 
ia 
da Li d file ftans Ù fl Ù Tia 


——__—_———— __ NNL__ ——T_—__ 
Dia-tellaron. Dia-teffaron Tonus Dia-teflaron Dia-tellaron. 








4 GIO. è «7. AB. rì tire. ! Codd. omnes, &c fere ubique habent spssirar conjunetim; raro, fed re- 


tius, sp intra q 


uod retinendum, hic & in fequeniibus. m GIO. @ è itiriee. # ABVO. g%yze. o GI 


iqufu p AB. ari +. GIO. miri ni, q CE in r V.--m. / CGIVO. durim, AR. dee. 1 AB 


sò atm È d ing È . # 
fit reliquis conforme. e AB. deelt pura 3. 5 K. xe. 


Ajg sir mi wu. 4 AB. deelt ri. x GIO.EZ. 7 GL n. 2 ya fubitituo 


An U 
e GIO. au. d AB. habetur aliud etiam diagramma, 


huic fimile, fed cujus intervalla aliter notantur: nempe ut in fimili diagrammate in fine fequentis capitis, fed 
fine ultima chorda, que illic defignatur =. Nempe, generi Diatono Intenfo, accommodatur illud fchema; ut 
hoc, Diatono Ditonico: per Hemitonium, intelligendo Limma. 


56 CLAUDII P 


CAP. IV. 


De SyStemate perfetto; quasi 
Solum Dif-die. offer ta 


HS praexpofitis; Syftema quidem fimpli- 
citer, dicitur, magnitudo ex Confonan- 
tiis compolita : ( quemadmodum & Confonan- 
tia, qua ex Concinnis componitur magnitudo : ) 
eftque, Syftema, quafi confonantiarum confo- 
nantia. PerfeStum autem Syitema, dicitur, quod 
omnes continet confonantias ; cum fuis cujuf- 
- fpeciebus. (Nam &, univerfaliter, Perfe- 

um id eft, 4) omnes fuiSpartes continet. ) > 
Secundum ergo primam definitionem, Dia-pa- 
fon eft Syftema, ( atque hoc quidem” antiquis 
fufficere cenfebatur ; ) item Dia-pafon & dia- 
telfaron ; itemque Dia-pafon & dia-pente; at- 
que tandem Dif-dia-pafon. (Horum enim unum- 
quodque à Confonantiis conficitur ; duabus, 
pluribufve.) Secundum vero definitionem fe: 
cundam, Syftema perfetum, folum erit Dif- 
dia-pafon. Huic enim foli infunt omnes Con- 
fonantia, cum earum expofitis fpeciebus. Et 
quidem, que ipfo majora funt Sy/femsara, ni- 
hil amplius habent prater ea qua in ipfo, po- 
teltate, continentur: Qua autem ipfo minora 
funt, in nonnullis deficiunt, corum qua ipfi in- 
funt. Unde liquet, id quod ex Dia-pafon & 
dia-teffaron componitur Sy/femza, non rette dici 
Syftema Perfetum. Septem enim ipfius Dia-pa- 
fon fpecies, nunquam continebit : & quidem 
quatuor fpecies Dia-pente, non femper. Sed qui. 


| 


| 
| 


—___y___ 
Dia-tef.  Dia-tef. Ton. 


dem, quando hujufmodi fitum fortitur, ut duo 
conjun&ta tetrachorda, fint, tono diazenlfico, è 
tertio disjunéta; quatuor quidem Dia-pente fpe- 
cies conunebit: ex feptenis autem Vissani 





TOLEMZAI Cap. 4. 


d. 
Tlecì Zushuaros TENSE, # Gm muovo 
* qoititoy TO dk 2g auobr. 


obrii di atsunfdia, Ziopa sì 
dii, xareimy, dè sryuizdo pis 
Ca copper na deep ZupPenia, ty 
sBpar pigads 6% ippici x tn aree cvp- 
Puria copuPuria ta ovrvpa. TiAeso di simpa, 
Nn), la Eder mious ris ovpPericg, 1° Ù 
xal indon eda. (Om A rider brr adire, r 
È ion” pon mriyne DEA x. Kari più iv t 
pria por, potra cvsipa ne) È 2ja muriv 
idina vs aoraznes vg at mis mo cusis* LO?) 
P dle mariy x Aia mordpa, aj f dg arerd 
È 28 mira, è ° dis did masér Exatsoy dÒ © als 
To vai ovuPericy nea zeny, dio n Taessrar. 
Rari 3 7 IA o dI n na cv 
et dt Paese 
Pera bra, 1 peso cone cid. xi rà 
sd rip avn | crdior div dv iz Toy & 
Cairo duvd, da parodia Tà dV Ual 
abr, Aetmit dy mo roy è Cuelrg. (6.7) la 
auwrmdirBuer è cn n dia marin na) did mosd- 
gur, compa Tie où ralos fx nalto" 
Tà dì È 3 ila dda ni dè murdy oddi- 
mm otite ni di rioragg dà min, # 
mvam AN Grey più citws txn Fioras, dic 


INNI 
I 
LI 


Dia-teft. 


® 


UM 7) NaCuynia n pruon prrbiiee dia 
Tiresgoda ni sis, è MI riovaea din Ti 
dia rim abita iron dì & di mei ida, 


DL ” 
|| 


I 
AGIERIONIA 





“DIR Dietk Dink Ten Dia-tef6 = Dia-tef. Ton. 





Car. 4. a AB nosin di. CVO, min n ds. 


eGl pra SC. sai. V. di wai. g AB. inferitur imm. £ AB 


6 GIO. 305po. calo ia. d SicCV; ag aini, 


ni ton aleldi& i Al 
k AB 


. 


lap. s. HARMONIC 


bva tiosaeg md, mi dp omrigs 7 diga 
ra d\ s74s tz Binas, ds me 7 700 em 
ò TECHE rat, À ni TEKa meri zada sur Piante ati 
Qua, iv peòvoy ad& pedta, DI dè mirri 
adi TE did suc, n n AEGRY, PIET) iggary 
ipaPoripur. Ds iisy onorcm, da È atgnee 
Sins nameyeg®is, Finawdlsow ari na 
EALTERW F megtwor ev o puoicos mixo. tergd 
copdor. Em di » g dis dia rarow, cry Cal 
nè avrà ue Gpucitos Exorme tà dio dd rarùw 
| owwisery, KaTd stouy LIL) 7 alette 
tpxlò, ss re 7 did ragùy dd ara, rai 
im ta ° tenda mr, ua nd dà Ttordpar, 
sipncnd DEdrurdha nai conio Pilo w F 
red dis did rardr ierselodais. 

















u_—_——— 


Dia-teffaron Dia-teffaron Tomas 





ORUM. LIB.Il. s 


fpeciebus, folas itidem continebit quatuor; (que 
nimirum funt alterutri extremorum proxime. ) 
Quando autem iftiufmodi fitum forutur, ut to- 
num illum in extremo habeat, & tetrachorda 
tria'conjun&a : non nifi unam folummodo fpe- 
ciem continebit, five Dia-pente, five Dia-pa- 
fon; nimirum vel primam, vel ultimam, utri- 
ufque. Quod vil erit in precedente de- 
feriprione; fi utrivis.cjus extremo fimiliter an- 
neétatur tetrachordum unum. At vero, in Dif 
dia-pafon; fi ad cafdem partes, atque fimili- 
ter conflituta, ponantur duo Dia-psion; (quo- 
modocunque contingat disyunttionum princi. 
pium; ) contentas inibi comperiemus, tum ip- 
fius Dia-pafon, tum & Dia-pente, & Duia-tellà 
ron, fpecies: Nibilque amplius in eis qua Dif 
dia-pafon excedunt, 








» A sa » E a Ci 

] 
dn9' | Ban PORRE PRA Peo Vaart | zien 
ri Nb È n 
K L M N XxX 0 P 
Dia-teffaron = ‘Dia-teffarom —Tonus 





, 


£. 
Ila aj T DXRYYY dvouaoioy EI 
te Tw Frey Cmagpaeavortoy; To 
7 Snap. 


or HRù cuò dia rrastr xa) dd rese 
aripuar UTI Li agi dna rw dis dia 


Tacan, &w pis de ipiv zo” fiv 
isy. ris dr mow tn? rides neì dis da 


marty < PIfesi mytoraidina susa ins 
da n uè ia Ardey nd Lo Bapurips xai 
ni curigov dia rara È, xai alt 
© Tori 17) mae durò rl Siow, qa obumpor 
amd i Bapympor incpalod Mico udì, 





CAP. V. 


Quomodo fonorum Appellationes 
fumuntur, pro eoruna tum Po- 
fitione, tum Potefate. 


US: igitur fit quod Syftema Dia-pafon & 
dia-tettaron, ipfi Dif-dia-pafon, perperam 
adjungatur; in fe cquenbus ob oculos ponetur. 
In illo autem quod eft revera Perfeftum Syfte- 
ma, nimirum Dif-dia-pafon; Sonis qui illud con- 
ftituune Quindecim ; ( quippe unus eorum com- 
munis eft, tum graviori, tum acutiori Dia-pafon, 
eftque omnium medius; ) Nomina imponimus, 
Aliquando quidem, propter ipfam eorum Politio- 
nem ; puta acutiorem fimpliciter, aut graviorem : 

Nimirum Mefen (feu chordam mediam,) dicimus, 





tà dmiediion £ rondo riv dio de Fed communem illum fonum, modo di&tum, duorum 
.. Dia prioni 
k AB. deelt è. AB. impo m GIO. decit te. # GIO. awisnmy. è GIO. deelt n. p CV. inferunt 


sir Ti reliquis abelt, ) & deelt sn Cap. s. 
d CKVÒ. additur cuessuydiu. e AB. 
4 AB, decli spoieÈ die Ale mu ETA 


a V, deelt iuir. 6 GIV. mass. c GI. deelt #Xyyms. 


peri (E rg clrlà rl Fiom, TI Si rugan ris È Aosirigon ineugilorete: 


K E Meola 


58 CLAUDII PTOLEMEZI Cap. s. 


Dia-pafon: Proflambanomenon .vero (fonum EeesrrauCasebuor dî, è Bapirern® na) A rt 
affumptum,) omnium Graviffimum: & Neten 7), vawtCoraior, è imm Elma hè Wi) È 
Hyperbolxon (ultima excelentium,) omnium presrda peurigdper, i iù, pica È pube 
Acutiflimum. Deinde, qui Proflambanomenon billo Gode «o nti | 
fequuntur in acutum, ufque ad Mefen ; dicimus, î>— \27% abit artioli agorà 
Hypaten hypaton ( Lera fipremarum;) Pa To vai "° Aizgondy NATO, % \SFATÙI più 
rypaten hypaton (/ubfupremam fupremarum,) ©tv, % mepvnitlo picur, ra) Mixed piroy 
Lichanon hypaton ( indice fupremtarum,) Hy-, Tès 3 & qhò piclw, iuoiws, pixes È rime 
Dea E Supremam vr arse mov enegCoraiar, " papicho, na ° res 
fon lupremam mediarura,) non or. Pai San ; 7 
mefon, radice mediarum:) Qui autem Me- aldryslion, atei dcdryibion, 
fen fimiliter fequuntur ufque ad Neten hyperbolzon, Paramefen (prope-mediam,) Triten die- 
zeugmenon ( fertiama disjuntfarum ,) Paraneten diezeugmenon ( penultimam dispunttaruma , ) 


E) 





& Tperaaunanio@, occurrit fere femper genere Mafculino, quafi fubintelletto 9377355 aut «n®- reliqua vero 
nomina, rem, sagvarzim, # Aigarie, pui, ruggpion reim, muegnim mm, genere femper Foeminino, quali fubin- 
tellefto egli: & quidem uzrdm, wapumzim, nom maggoim, in forma Subitantivorum ( fia Appofitionem ) ut patet 
ex Genitivis pluralibus, U&zeràn aagumarào, mrén megraràn, circumflexis: (quod & de Agus intelligas: qua 
vox alias, pro digito fumpta, eft è 23es, fubintelletto dxmi@- fed, in Mufica, femper » ze; fubintelletto 
217 aut etiam, quod notat in Lexico H. Steph. mutato accentu, apud Ariftotelem, » xizew® ) Sed pim & 
relm in forma Adjedtivorum; ut pater ex Genitivis pirar, re4rem penacutis : (idemque intelligas de cuzuppbim 
distetiy dfn, CarsgSoaaia, ) Num autem hoc confulto primum faftum fuerit, an cafu, haud facile dixerim. Fierî 
quidem potelt, ut qui Proflambanomenon adfciverint Chordarum numero ( multo ferius quam plerafque reli- 
quarum ) non fatis attenderint ad nomina prius indita; adeoque ( fonum noviter affumptum refpicientes) no- 
men huic Mafculinum affixerint. Utcunque fit; cum ita fuerint locuti Veteres, nos eos fequimur. 4 Nim 
que & nem nonnunquam fcribitur, eft noviffma feu ultima (iltius nempe Tetrachordi,) aut etiam infima (at- 
que fic Hen. Steph. mm ultima fèu ima chorda,) fic mete fynemmenon, nete diezeugmenom, mete byperboleon 5 
cui opponitur vm fumma. Adeoque rrrts, ran elt fetracbordum infimarum ; ut Varerin ell fupremarune. 
i GI, perubò, £ Ynfm fuprema. Videntur utique Veteres ( fecus quam nos facimus; qui Acutum reputamus 
fummum; & Grave, imum; ) Grave in fummo pofuiffe, & Acutum in imo. Adeoque tum tetrachordi chor- 
dam graviflimam, varerle vocabant (quali chordam iftius tetrachordi fupremam ) ut bypatex bypaton, & by- 
pate mefon: tum graviffimum tetrachordum, varerà» quafi cherdarum fupremarum ; quodque huic proximum 
et, pira, mediarum ; acutiffimum vero (quo tempore tria tantum habuerunt tetrachorda, eaque invicem con- 
jun&ta, ut in (yftemate quod cwmudber conjuntium vocant,) mera» ultimarum, aut etiam infimaruzm, ( ipli &a- 
ran oppofitum, ) nempe quod jam segua» dicimus.  Poltquam vero tonium diazeudticum cceperant inter 
nere; tetrachordum hoc ultimarum, fic è reliquis disjuntum, (quo à conjunéto diftinguerent,) rr» Ataya 
dixerunt (in fyftemate quod Ayer diceretur ; ) illud vero, rirsa eumupdiur Arque tandem, adjedto adhuc 
alio in acutum tetrachordo, mera» varipssàaiw hoc dixerunt. Que nomina, ewnpdier rerso, dildy dpr ran 87 
LaripsoAajen mrée, apud Gaudentium etiamnum integra confpiciunturì (nec tamen, quod cenfuit Meibomius, 
mendofe. ) Sed ut plurimum (fubintelle®to, brevitatis gratia, Subltantivo mràr) jam dici folent fimpliciter, 
cuumppipur, dl Bper, Carriero, | Mapomim, fupreme proxima, (eu fubfuprema; ut regni, ultime proxima, 
fcu penultima; muegpion medie proxima. Alii ( quodminus probo ) tarathw & muvrziriv reddunt siae sat 
& prope-principalem. m Aizaràs, index; fonus in tetrachordo fecundus ab acutiflimo, feu tertius è graviflimo : 
fic (credo) diétus, quoniam hinc indicium fumitur de Genere, prout eft Intenfum aut Molle. Quippe, quo 
minus diftat hic fonus ab acutiffimo; eo Intenfior eft ille fonus; Genufque ipfum intenfius: quo magis diltat; 
co mollior (hoc eft, gravior,) eft ille fonus; genufque, gravius : adeoque ab hoc indicio deftmirur Cheat? 
Generis. Quod innuerar Prolemzeus Cap. 3. hujus. Idemque valet aszeròs in tetrachordis varrà» & pira quod 
segni, in tetrachordis cucauptfur, dilAyidpon 8 varigsodzior, Sicut &, in his, res, idem valet quod in illis 
sraspuanima, # K. musogpuiezo, mendole. 0 Tesm, tertia; nempè ab iftius tetrachordi chorda acutiflima, feu Nere. 
Idemque valet (ut modo di&@um) quod alibi rpm fecunda è graviffima.  Nequis autem miretur unde 
fata fit haec nominum diverfitas in aliis atque aliis tetrachordis: banc ejus occafionem fuiffe judico ;' nimirum, 
in fingulis tetrachordis, feorfim confideratis, chorda Graviflima dicebatur Vrsm /uprema, (& huic proxima, 
suprazioa, fubfuprema;) Acutiffima vero, rm e/tima ( & huic proxima, rzegnim pesu/tima.) In tetrachordis 
autem conjundtis; cum contigerit acutiflimam unius, eandem efle cum graviflima proximi; puta weten bypaton, 
eandem atque bypafen rpe/on; (neque commodum cenferetur, ut eadem chorda foret binominis;) negletto 
nominum altero, (mete £ypatox, ) retinuerunt reliquum, bypaten mefom. Cum vero, in eo tetrachordo rejeta 
fuerit vox nim vareran fupremarum ultima ; rejicienda erat & vmpgnrm penultima ; ejufque loco dicebatur auzars 
urarà, Similiter, in tetrachordo pime cum, pro rim pie, ultima tetrachordi sesdierzzo, diceretur pim media; 
{nempe totius (yftematis perfetti, chordarum quindecim;) rejicienda item crat amegnim pisa, mediarum per 
multima ; epalque loco recepra elt Azarìs pivno, mediarum index. Contra vero; cum, in tetrachordis acuriori» 
bus ( mrar diGtis) mole varda, ultimare wltimarum, retinere placuerit, ( ut prius varsrlo vsraràm fupremam fapre- 
maruzi,) huic proximana dicebant aegnirlw pesultimam, feu fecundam abacutiffima, (que in aliis, ubi a/time 
nomen non comparebat, dicebatur Agen ; ) atque huic proximam,.(adeoque ab acutiflima tertiam, ) retrte 
tertiam dicebànt; non autem (utin illis alteris) rayvmazie fubfupremam, quoniam bic rejedta fuerat vox ram 
fuprema, (adeoque rejicienda erat rapreim /hbfuprema;) Nam, pro varem ererppdiu, fuprema conjunttarum, 
dicebatur, pim media, (qua nempe cum illa coincidebat; ) Similiterque, pro rem dil&ydpur fuprema difz 
junétarum, dicebatur, sueguim prope-media; item, pro dm varare fuprema excellentium, dicebatur, nm 
dileypinn ultima tetrachordi disjunttarum. Adeoque in his, pro mayvaim, que eflet /ecunda è graviffima, 
dicebant resrbu, némpe fertiam ab acstiffima, Sed non fimiliter, pro raegnim feu fecenda ab acutifffima, di- 
cebahnt { ubi nim non diceretur ) reivte (eu terfiam è graviffma, (quia fi retm fignificarer, nunc rertiam ab 
acutiffima, nunctertiam è graviffima, confufio metuendaerat,) fed (novo induéto vocabulo) zeri. » ABGIO. 
dee è. 

! aGL 





Cap. 5. 
x vrrlw daldoyidiiar, È rexrlo ® Casigcoraion, 
sei rrlw viaregooraiay " Mori d hg 
Fò dedaps avrò, n as Pel fron 
di mesmo iPagusswns, ns Fiom, rs xa 
md era, dipesratcoroy Gimua Fuvdpes 
nd ds dia rara cir romàs tr nun 
ouiudpos mis narizoeias tev ‘mi Sisray vai 7 
dave paoy ® perda bano auris Ti riv 
May. Tèv 9Ò tres Tav * ca TÙ dis Ajgi ra- 
em dio tivo, dor È ti Sial pims ’ cada 
Corres: na) wpadivres und, nol * snatrepey 
pid, dio TeredXosda cunuodia, 7 &w TÒ 
GW Tiovdpuy je 7 sTEpav rev ® Ti Mods 
è Bagrritw 7 diemparay Vondirns: Mirko 
#80 ti duodpa, artgdu, Vor È sm rare 
sumo, è Pacimpr, È oburiegs DNadelbews® 
ro) papioho, 7 ikimpoy tiger ha pocssudpor 
di, ù mrlu eregtorajar, 7 Bagurigoy » mis 
Bapvrieas nigdittias® È Urirlw uraro, 7 
umor Elma picev 80 Umebrlo, È now ToW 
cmonuriicar dvo Baguripor nreaxipder, cd 
tlò Bapvriogi dfaldtw virlw 5 del dry Bir, 
è xowdr rav cuonppdper dio d SEvripay nTeg- 
xipder, 3 tò cturiegv 2 ir Kaj mi 
Am, trlw 18) vata, “7 den E Ba 
perire dump, £ 18) Th) Baevriegr Mal d 
by mrganpeda ne) Nigossy Vraruy, è Tei 
nv Mapurrrho 3 picùv + dm E) Bagurirs 
deimpor, nd ced # ‘iburiprs Dadittias m- 
rearpoda È Mixosdy psror, 8 T Teo Elma 
Test pd Aly dar, T don nd Bagr- 
mars deompow, nd 1° Thò ifuriear MNkdkw 
rercazipde na gv deltoyidicr, ny 
teinv Tektlw di vmgcoraiev, è dm nd Ba- 
purata devregon, nd ed È Bapuricas Aielei. 
bus rereaziote * cPpanirlw vrescoalor, è 
Tesnw. Kai di, xarà unus Ùs ivouanaz, T- 
Tim tàs Tov duwdpsan, povas dv xardiv wu- 
eius, 7 PItgfan, iswres pù, WTF 7 ftov pe 


HAR MONICORUM LIB.II 


59 
Neten diezeugmenon (u/timam disjunftarum ;) 
Triten hyperbolcon (serziam excelentiumi,) 
Paraneten hyperbolzon (penultintam eacellex- 
titan : ) Aliquando autem, propter eorum Po- 
teltatem, feu Habitudinem ad aliquid, (Nempe 
Qualiter fe habent inter fe relate:) Hoc utique 
refpettu; poftquam Pofitionibus decommodave- 
rimus cas, qua funt in Syftemate quod Immu. 
tatum vocant, Poteltates ipfius Dif-dia-pafon; 
communefque in co fecerimus tum pofitionum 
tum poteltatum appellationes, (2 puta, in Tono 
Dorio : ) cafdem poteffates in alias pofitiones 
transferimus. Etenim, duorum qui funt in Dif- 
dia-pafon Tonorun Diazeu?icorunì, alterum; 
ab ca qua eft pofitione Mefe alio transferentes ; 
cique apponentes, irì utramque partem, bina con- 
Junéta tetrachorda, (ut. qua fint omnino qua- 
tuor ; ) atque tandem illorum ‘Tonorum (duerur) 
alterum, reliquo, nimirum gravifliuo, intervallo 
adjicientes : Mefen potefltate, dicimus, (prefenti 
conftitutione ) Acutioris disjunétionis ( ew fon 
diazeuttici ) fonum Graviotem; &, Paramefen; 
ejufdem Acutiorem: Proflambanomenon vero 
(que & Nete hyperbolzon ) gravioris disjun- 
Clionis fomum Graviorem; & (Side hypaton; 
ejufdem acutiorem: Deinde Hypaten mefon, 
communem binorum tetrachordorum-conjuntto- 
rum graviorum, nimirum qua funt poft gravio- 
rem disunétionem : & Neten. diezeugmenon, 
communem binorum conjundtorum acutiorum, 
que funt poft acutiorem ce ciali Ite- 
rumque Parypaten hypaton, dicimus, fecundum 
à gravillimo iftius tetrachordi quod eft poft gra- 
viorem disjunétionem proximum; &, Lichanon 
hypaton, ab eodem tertiun@: Item Parypaten 
mefon, fecundum è graviflimo ittius tetrachordi 

uod acutiorem disjunétionem precedit; &, Li 
chanon mefon, ab eodem tertium: Deinde, Tri- 
ten diezeugmenon, fecundum è.graviffimo iftius 
tetrachordi quod acutiorem disjunétionem fegui- 
tur: &,Paraneten diezeugmenon, ab eodem 
tertium: Item, Triten-kyperbolzon, fecundum 
à graviflimo iftius tetrachordi quod precedit gra- 
viorem disjunétionem, ( merzpe, que Neten 
Hyperboleon, feu Proflambanomenon adjacet : ) 


&, Paraneten hyperbolzon, ab codem tertium. Jamque, fecundum ‘has (nimirum Poteftazum ) 
appellationes duntaxat, proprie dicantur ( in Generum peranafagionibus ) fonorum alii Srantes; 





q GI. veryssalà mendofe, pro vrwssdga. Dicitur autem tetrachordum imezsraju” vel, quali Extra: 
tium feu limites excedentium i Quippe, cum ante fuerant tria tetrachorda; /upremerum, mediarum, c> el 
rum; (quod quidem ultimarum tetrachordum nunc erat reliquis conjunétum, nunc tono diazcuético ab ilijs 
4 5) aliudadhuc ( extra ultimas) adje@um tetrachordum, 


disjun 





WE lie (NIN ita 








+ 


e dixeris Extravagantiùm five exorbi- 


ium: Vel etiam (ut exfuperatio haec in meliorem partem fumatur) quafi Ezxcellentium vel Excedentium; 
quo fera uni Lalo: iipriee petni video. Videatur utique, quod, antequam hoc retiguis adjeftum fue- 
rat tetrachordum, ( non utique funt ejufdem evi omnia, ) modus loquendi cosperat immutari; ut jam Saper de 
Acuto diceretur, quod ante dicebatur de Gravi; (adeoque hoc, omnium acutiflimum tetrachordum, ex/&pe- 
rantium aut fupereminentium diccretur :) Quod 8 magis adhue liquet, ex T'onorum appellationibus Cap. 7. 
&c. tradendis. lidem tamen émarle reddunt prisscipalem: quafi haec fit Dignitatis nota, non Loci; ut, nunc 
Grave, nunc Acutum, pro digniori habucrint. r GIO. Additur € nil impssasio, quod in ABV. deeît; in 
C. difpungitur, ut redundans : quippe, huic chorde, nomen erat jam fupra inditum. (Sic CGIO. conforme 
fupradiétis, mg’ «crt rhò Firm, è è5--. Sed AB. 7 ct n ai ine Viren ni tg as. # V. det n. 
x AC. rupe. x V. deeît enni. y CKVO. chdapzirene. 2 GIVO. impo a C, ©. 6 AB. deet # pu 
puriege. c V.decît #& que fequintur ad proximum #. 4 ABCKO. deelt ituripew in GI. perperam ha- 
betur Rapurisam pro quo reftituo «vriper, fenfu poftulante. e GIO. #. fCGIVO. perperam £agureimi 


desio Ka , + GIVO. 


60 * CLAUDII PTOLEMZI (Caipy. 


nimirum, Proflambanomenos, Hypate hypaton, 7uCoAaîs, cesrAapCai vos, al irdm iran 
Hypate mefon, Mefe, Paramele, Nete diezeu- 76, ua) vrdm picur, uaì pim, » Pa play 
menon, & Nete hyperbolzon ; (que una ea- xa rim del bian, rv ireplzhai ? si 4 


lemque eft cum: Proflambanomeno : ) reliqui #0. \ ? è 
Mobile Tranflatis enim, pofitione, Potel ta 75 son % n cum) Tu aesrhauboascuipo” rivi 


tibus ; non eifdem (guibas ante) locis con {9% Ade, di Aormi. MerabiCalendior DÒ ti 
veniunt, Stantium Mobiliumve termini. Pa- dial roy duvapesar, sun mis auris TmIS è- 
tet autem quod Primam Dia-pafon fpeciem, (in Pappizon di Tisorav i murs i dpos. A%- 
predifto Syftemate, Immutato didto, ) ob cau- Aey di, on rai © 44) mese dd@ ri als 
raso, & T4 atsrapiva cvsipan nalspiro d\ aperto, dia Tlò derpirlo airiae, 
7 aba- 
Zisuua Tirov Steyr, duerdtoror, 
Sy[fema perfefum disjuntum, immutatumi. 






































































































































(002% . Acutum. 

vi aripharalr. "ultima excellentium. 

t rino —— - 7 aa lamire 
gaparimy tata, penultima excellentium. 

s —— : = 6 g folre ut 

° vetta plaza. tertia excellentium. 

‘ - —_—_————_ ini $i È fù 
ram Selevyudilar. ultima disjun&tarum. 

a _—______—__-»< ——_— 4 elmi 
mrasegrita dilewy iditor. penultima disjun&arum. 

vrr-——- — NRE 3 d da folre 
nei Sf diy bicor. . tertia disjunétarum. 

Sl eZ]f eee] \ 2 c fol fa ut 

raggiro. prope-media. 

CI ee e 1 b fa b mi 
pira, media. 
4 PIRISSANAZZIO - nalamire 
Miyarss puisur, index mediarum, . 

È ci 6 G fore ut 
apra ra uirwr, fubfuprema mediarum. 

tf _____———_—T —— s F fam 
vodm pivr, fuprema mediarum. 

tie iii ion 4 E mi 
rapeerds avaro, index fupremarum. " 

rv —T_—_———————————————— ———————_——————< 3 /0/re 
sur “rate. fubfuprema fupremarum. 

(di i 2 C fam 
vedra varator, fuprema fupremarum. 

a REA 1Bwmi 
Nesoraptaridor. Affamptus. 

f —PT —T_____—_—___ TA re 





Grave. 


Adferipta litere aa, indicant@@ infitu naturali, qui idem elt atque Tonus Dorius; ) fpeciemy 
Dia-pafon primam; #8, fecundam; 77, tertiam; &c. Que litere ( in Codd. MSS. ) alligantur 
invicem arcubus femicircularibus, implicatis. Adjtnxi, ad marginem, chordarum nomina, prout 
nunc dierum appellari folent. 


Innuunt hoc Syftema Mufici noftri, omilfo 4 molli in è fa bi. Quod nos canimus his vo- 
cibus, la, m%5 fa fol la fa fol la, mi fa fol la fa fol la. 0 Q 





o ® 


6 GIVO. d'. i Ops termini, feu attributa. Nempe hoc vults Cum, verbi, gratia, poteftate Mele ( que, 
in Tono Dorio, eadem eft & pofitione Mefe,) removetur, puta, ad pofitione Piramelen, ( ur in Tono hey 

i0;) jam, qua eft pofitione Mefe, fit poteftate Lichanos Mefon, PI sr fonus mobilis; & in reliquis fimi- 
icer: ut non fpe@andum fit, hac in re, quam. pofitionem habeat quague chorda, fed quam poteftatem; quo 
ftatuatur, ftabilis dicgada fit, gn mobilis. cs 








Cap. 6. HARMONIC 
afixto, 1 n puion È, i Ure FP Ureran* 
È demieor, Pia 7 dele bien © * 
fragurdm 7 Urato» È) rtesm, nn vi 
7 deldry dior ©: Mixosds & vratan È) té 
qupro, pre vi 7 dldy di * 1 dram 7 
- picuv 3 muro, n re agimy 7 veeGoraicy 
$i ragrdam 7 picav n) n, i re Hg 
vir 7 vmgeoraitr, è "i duxaros row pirov 
TÒ M 3 ECdopor, n te vIDI TAV UmpCoraiav " nò 


, 


crsrlapcavi ut è “n pim Os in, TE 


ORUM LIB.II. 6I 


fam jam diftam, comprehendunt, Paransefe 8 
Hypate hypaton : Secundam, Trite diezeugme- 
non & Parypate hypaton: Tertiam, Paranete 
diezeugmenon & Lichanos hypaton : Quar- 
tam, Nete diezeugmenon & Hypate meton : 
Quintam, Trite hyperbolzon & Parypate me- 
fon: Sextam, Paranete hyperboleon, & Li- 
chanos mefon: Septimam, Nete hyperbolzon 
( five Proflambanomeénos ) & Mefe. Prout ha- 
bent ( facilioris conceptus qua] quae fubje- 
&e funt Syltematis Immutabilis delignationes. 


avesncios È Snkoris Pireno, ai Carnediy E cperalire cvsquans I apgnpeirte, 





s'. 
Ila ® owmupipor uireSs, în E 
aio musi È ajg Tiosupar, TE- 
net ausnuatos * 96 dobav. 


OÙ Lù) ouò ® cUsmpa digery na) dk- 
Cry duo arts dvndigso rho no rap 
Canoe nani È cumdiudpor pixis Ca TE 
dla msdn È 2jg mordpar, è naXery cwnu- 
pdl ® irene nl nidi ixdo, dvn È ala 
Gibeas, tI pern mega zopdor trip dn rd dpv° 
atsonzarto dor Ka) aUTò cum perdiiey, don È 
cpbeenens Wario nai Td dilloyidior EP 
5 aid cello 8 cumupivar, è peri Th) 
pislo QIiypw aharirlo di cunppivar, 7 
#ns* nai T yEdmev nd merca Xieda, ua ist 
me, vigrlw cuumppivcor. Eome piv Tu, TO TUETI 
simpa, apgmmiday ris mdawis, crtss i- 
mp GdO peretoris* dorme peraSoAney n 
Tae cnevo aperatoror, OÙdîè dd, rw narà 7 
19 pù permodhew, Miyary “queto, d6 mr 
vo romniv in mayruy TU pair dà © tw 
atà Th) n tive dulapw. Ein) di è, ada 
">! 57m deyaudper Tor, peraGorty, FA atu- 
mq digPopai" pia pù, na nv 0A Tè pi 
2 ibvripa taod, 8 et, n dr Bapu- 
riga, mesvas tb dle 7ouròs nd des dr 
asta ddriea dî, na LO tx dAov tò pix 
ita Adoseny mi Tar, pied di n PI Th) 
shape dinodedian' diò sa) naddit av ari, 
n pérss pador, di nd rire, perabori Kar 


. qua è principio fuerat. Quapropter vocetur hac, 


» 


CAP. VL 


Quomodo magnitudo Conjundta, 
ex Dia-pafon & dig-teffaron, 
opinionem obtinuerit Perfetti 
Syffematis. 


] T OC igitur, guod prece/fit Syftema, etiam 
ab e 


Disjun&@um dicitur : in contradiftinétione 

o quod fumitur fecundum magnitudinem 

ex Dia-pafon & dia-teffaron compofitam; quod 
Spftema Conjunétum appellatur; co quod ( pro 
org feu tono Diazentfico,) Conjunttum 
haber, ipfi Mefe, tetrachordum aliud in acutum; 
quod etuam zetrachordum ( ab hoc ejus accidente) 
Conjunétum dicitur ; ( quemadmodum & a/re- 
rum, Disjunétum. ) In quo itidem, Triten fyn- 
emmenon, (few tertiam conjunéarum ) vocant, 
que elt proxima poft Mefen; &, huic proxi- 
mam, Paraneten fynemmenon ( penzltimiara con- 
junéfarum:;) &, Tetrachordi Precedenten (fta- 
bilemque ) Nceten fynemmenon, (conjantFarune 
ultimam.) Videwr utique hoc Syftema, d ve- 
teribus perperam adje&tum, propter ‘alteram Mu- 
tauonis fpeciem, ab ea que cft fecundum Genus : 
ut Motatum, refpedtu illins quod Non-mutatum 
Syfiema dicitur. Nam neque illud Immutabile 
dicitur, quod non mutetur fecundum Genus: 
quippe omnium generum commune eft: fed quod 


non mutetar fecundum Toni five tenoris potefta- 
tem. Sunt autem mutationum fecundum ‘Tonum 


fic diftum ) diverfitates principales dux: Pri- 
pi 

ma quidem, qua totum concentum acutiori ten- 
fione percurrimus, aut graviori; fervata tamen 
perpetua fpeciei confecutione, Secunda vero,qua, 
non quidem totus concentus tenfione variatur; 
fed, ipfius pars aliqua, preter cam confecutionem 
Concentus m424/f0, potius quam mutatio Toni. 

Secundum 








A V.isoritm biî. / B.si. A.3, perperam uterque. » AB deeft}. x ABV. €. 0 CV. deelti. p AR 


deeft inv. g Maegmusires, defignationes : Ap 


Car.6. a GIO. deeft ig dita, 5 V. deeft mes F 


‘ 


À iris nem, 
fecunda; (& fic de ceteris; ) que arcubus item femiciro 


: cmumuazivoo. € V 
f AB rss. g KO. ditapbe reliqui omnes dit ab «ju co. 


literis numerariis «#, pro fpecie prima; #5, pro 
ribus, invicem implexis, (in MS>.) jungebantur. 
mim. d C, i mem, reliquismm + AB. 


K3 b AR. 


6. CLAUDII PTOLEMZI 


Secundum illam enim, non mutatur ratio Can- 
tus, fed totius Tonus: fecundum hanc vero, Can- 
tus quidem à proprio ordine divertitur; Tenfio 
autem, non pront eft tenfio, fed, quafi Cantus 
gratia, variattr. Et proinde, prior illa, non in- 
fert fenfibus imaginationem diverfitatis qua fit 
fecundum Poteftatem, unde canzionis Ratto mu- 
tetur; fed folummodo fecundum Acumen ant 
Gravitatem sotins: Hac autem, cena excidere 
fenfum facit cant folito &‘expeftato ; quando 
magna quidem ex parte proceflerit debitus tenor, 
deinde vero in aliam fpeciem tranfit; five fecun- 
dum Genus, five fecundum Tenfionem. Ut puta; 
quando, è Diatonico continuo, declinat alicubi 

enus in Chromaticum : Aut, quando à cantione, 
de foleat tranfitiones facere ad fonos Dia-pente 


Cap. 6. 
Cuetrlo Bò Pd, cin dAdoseny © pi, dra 
è dis n@» rari moro 3, P dò più@ 
Cungemeny È cine Tafios' 1) nine, sx de 
hazions, MN dos vena È pers” 59, Caen 
sd, cx È iui ns adi Paros i 
e È sani gp pe st 35 we] È 
105, ama ubvis È neri 7 ipunpor i Papim- 
eo aim È daro Camiser durò ma 78 
owiwvs n) mesrdonedie piùss, dtav cr 
corior ed cvveprry n dritto, | perabajm 
di mv avis info di@, 1 mi vari Mr) 
IO, i sarà tl) mio cio, Grav dr djgn- 
ed rwexSS, dorudim mv tè YO dii 204- 
pamdr >) dray do pirss di 3 dI dle men 
ovpPii- 


Zisuua sumubSer, 
Syfftema Conjunétum. 















































Opi. Acutum. 
Niry cwwnundioor. Ultima conjun&arum. 
@o_——_—_—_——_————_—_——+— —__—— —_ ——__ rr  M fore 
Tisporim sunpultor. Penultima conjun&tarum. 

= - — c fol fa ut 
Toi awvapuebion. Tertia conjunétarum. 

IT inni b fa b mi 

Miom. Media. 

e a lamire 
Arpers pisr. Index mediarum. 
e e e E Gf re 
Tlapurdmy pisur. Subfuprema mediarum. 

nn — F fa ur 
Trim pisr. Suprema mediarum. 
e e e ———_ E &ami 
Augerds rari. Index fupremarum. 
lessi iii ——____—————<@<-<D /lre 
Mispordra ratto, Subfuprema fupremarum. 

n —_________—__—— C/au 
Trira rari. Suprema fupremarum. ” 
—_—r—È—————_——__r_—_———————___———— — Bmu 
Spor rapCariuwgr. Affumptus. : 

mm ee ee E A re 

Bapi, Grave. 


Innuunt hoc Syftema, Mufici noftri, pofito è molli in è fa b mi; 
fed non item in Bri. Hoc eft (in phrafe Ptolemei) poft decan- 
tatas voces oéto primores (ut in primo fyftemate ) in tono Dorio 
(/a, mi fa fol la, fa fol la,) tranfitur pro tribus reliquis ( mutata 
clave) im Mixolydum; (ut tertio canatur fa fol da; quod, in 
priore continuato, foret ms fa fol.) , 


| Syltema Disjanétum, quod preceffit, vocat sueritmor quod Zwmutatum (feu non-mutatum ) 
potius verto, quam Zizutabile, ( utut hoc voci Greca videatur aptius convenire :) Infinuatum 
utique vult; non quidem quod non .pe/fit mutari, fed quod nondum mutetur, fy{tema hoc perfe 


Gum, in 


aliud. Ubi vero, muratione fafta, tranfierit in hoc Syftema Conjunétum ; jam 
piirutonizàr, ut quod (è 


te perfetto ) seuzatwea fit in minus perfeRum. 


itur 





6 AB. seen. i Gl.crissro int. £ C. ima. / ABC. m AB. doelt rì. # CF - coupe. Vin - 


o CKV, 


Cap. 6. 
cvp@iorss cdims mist ris perbdols, ° Hei 
Tè chì du Ala mosdpar Snr ms Careomi* 
abeti Siri 7 Carediar cvmparar. AvaCaor 


Tè più da Thò pil, Gm pù, ds Ges 


dx, Siì tà 7 dildyidiev rereszoedor inÌn, 
sarà Tlò 2g ma ovpuPoriar t@ 7 pirav 
dama, wtiaradir, diarep P cova ess tò 


ovr Joy Ti pon mreagoedor ds n, avi ju 
vue ri Pera ro «teffàron, ad fonos illos qui Mefen precedunt; 


T8 2) mira, tè 2je rrardpav mio, aoeàs 
cò aeò S pims PHifes: stamani vera È 
1 din E adira, E Nuopere LA TÙ DET 
FeunSir. Ka) mesrPoy@ pi, ome cipuereD 
* covajpiois no) ipperis* dmeorPop& *), orer 
tivavizi. Liù radio ng) pia duwdpe adi 
fan, 1 dpcia TI ctsconuin, rviajay Aepubansor 
vlo * wtserfimlò  peririloon,  2jaDiper tà 
Dig mirra 75 Aig riosdpav. Ti pèr 9Ò rowòs 
civ F futon è torSh, * è dro auris tuPayi 
dudarey mniciv Th puelatorbo 7a dif & mis 
tereaxopdeis Mayer ETeo®», * ita Mciorem Tè pui- 
NO tw Zoippere®, ds av mewms cuwISH- 
7 ippuedov; pito peegotNog mis Caboanie 

E pirss, pure Boggi mvo nadiztray dvo- 
Daxesrw 9Ò inareco titav Paxos, Civtry 
pò dr tesa tereavonda nari tò ibis comp- 
pira neès TO È qooms peluGors idv, pibet 
mì pieni dio deldrypivar compare, trav 
Ga dlePipwowy dire nard T tiv * Td 
Dia riovapar. Ere di ’ È mesmesPe mis 7 
Reucis 1 pexea T8T0v mapaltbnors 7 * Tivy può 
ves 9Ò nesso tiv te Ades, È 7 deUvior, È 
T Avdloy, drì Tovo AaPiporlas dire” ds pri 
Pheivew cri * È 76 jet tiordpuv eburtpor n, Bam 
euripor È ci fygores dts ded 7 daldry pio 
vey mujrucv iPegns rela teredxopda' cvsrua- 
mis wcpam Eito Tè cuumpupeevor, lr ixoai 
aéoxdiw slò Curepislo piesolo. Kadors 
pi ni ga, SI F Tovan, TO TÒW 2jgi riorapav 
Uaripigortar aMihey tav re, "7 med È dpusiag 
tibews “ty inarigw Tereaxopder, Tè TE 
aburies “ cuwa@i TG TE Bapurips tm td it, 
mi TH Bapvripw rela rercdxopda cuunpo 
puis, div Ti perevegdty givery Gbiramy idv 76, 
F perà tl) ipsiar aldkw rereazipdn, rò 
té Bapuries d owa@Pi tw mi sburips ini Ta 


Ò 








HARMONICORUM LIB.IT 63 


confonantes, diverfio fiat ad eam que zranff. 
tiones faciat ad fonos Dia-rellaron confonantes : 
prout in jam expofitis Syltematis, Cantus enim, 
ad Mefen perveniens; quando non (ut moris 
fuerat ) ad DisjunAarum tetrachordum proce- 
dit, quod eft in Dia-pente confonantia ad ze- 
trachordum Mediarum ; fed, alio diftraRus, cor- 
ripitur quafi ad tetrachordum ( ipli Mefe ) Cons 
junétum ; adeoque, pro Dia-pente, facit Dia- 


immutatio & deceptio fenfibus centingit, re fe- 
cus eveniente quam erat expeîtatum. Eftque 
gui quidem dice inzzzutatto, quando contra. 
tio commenfurabilis eft, & concinna; ingrata 
vero, quando contra. Idcirco pa ell 
caimmutatio, & una fere ( poteltate,) preditta 
fimilis, que afcititiam tranfiuonem habet in to- 
no, quo differt Dia-pente è Dia-tetlaron. Quip- 
pe tonus ille ( diazenlficas, ) co quod omnsuze 
generum fit communis, poteft in ess omnibus 
corfipicuam facere mutationem; eoque quod a- 
lius fit à rationibus in tetrachordis, cantum im» 
mica coque demum quod commenfurabilis 
fit, (W qui fit concinnorum primus, ) digref- 
fiones in cantu facere nec valde magnas, nec 
valde parvas; quorum utrumque auribus eft 
haud facile dijudicatu. ’ Fiunt ergo tria quidem 
tetrachorda continue conjunéta, (fecundum quod 
hujus mutationis proprium eft,) miftura qua- 
dam partiali duorum Syftematum disjunétorum, 
que tota inter fe ( fecundum tonum) differunt 
magnitudine Dia-teflaron. Quoniam vera non 
co ufque procefferat, apud veteres, tonorum in- 
crementum; ( folos enim cognoverunt Dorium, 
Phrygium, & Lydium, uno inter fe tono dif 
ferentes; ut non pertigerint ad ewm qui toto 
Dia-teffaron, fit acutior graviorve; ) adeoque 
modum non habebant quo, ‘ex Disjun&is, fa- 
cerent tria continua tetrachorda: Contunuum 
hoc, Syftematis nomine complexi funt; quo in 


promptu haberent expofitam mutationem. Ve- 


rum, univerfim; In Tonis, qui inter fe diffe- 
runt Dia-teffaron; Sive-tetrachordotum qua fi» 
milem Disjun&tionem precedunt in utroque, A- 
cutioris toni tetrachordum conjungatur in acu- 
tum ei quod Gravioris eft; faciet, in fono gra- 
viori, tria Tetrachorda Conjunéta, quorum, 
quod fic transfertur,; elt. acutilfimum: Sive te- 
trachordorum que fimilem. Disjungtionem fe- 
sg in utrogtie, Graviotis toni tetrachor- 

um conjungatur in Grave ei quod acutioris 





0 CKV. imì sì Al, ABGIO. ini ris 2jg, fed omnino retinendum utrumque, Redi inì © (phi) in dg 
suomi n. — 


Ala rionsgun ( svupime, Gus madick 


purziode) Sawraj ns crtoni. p AB 


q GI. mim r ABGI. eo 


dxt--. CKVO. «tr. /Eum innuit tranfitum de genere in genus, qui elt in generum mixturis, ( de 


quibus agetur cap. 15.) ubi tranfitus fem 
Quei.) C. iper dom amis Fuse, fed 


. Buaiwesty. (#% 


fitin tono diazeu&tico. # AB. cv sima Suwswny (omiflis auris e 
sa GIO. «fw. x GIO.?. CV. n. y AB iN. x T4 


e. "Toni vox, { preeterquam quod alibi fumitur certo SR Soni tenore, ut cap. 4. lib. 1. ) in hoc 


capite, promifcue fumitur in vario fignificatu. 
quio&tava: Nunc peculiariter pro 


unc quidem fimpliciter Toni magnitudine, in ratione 
‘ono Diazeuttico : Nunc demum eo foto quo apud alios pria dicitur, 


o Tono feu Modo quo totum Syftema graviori vel acutiori tenore canitur; ( quales funt Dorius, Phrygius, 
Lydius, ceterique toni, de quibus agitur capite fequente ;) eoque fenfu hic fumitur, & infra fepius. topi 


ciendum eft 


AB. + re, quod retinendum. 


uo fenfù ue in loco vox ea fumitur, ne perperam intelligatur. e C.#. GIVO. 
nel UV. : v. d'ABrenefichie 


. e GIO. seasapiona, ce inpriga rsrpeziod 


eV 


64. 
eft; faciet itidem, in foro acutiori, tria Tetra- 
chorda Conjuntta; quorum, quod fic transfer- 
tur, eft graviffimum. Efto etenim, ab A fono 
acutiflimo, tetrachordum in grave AB, aliud- 
que ipfi conjunétum BC, atque huic conti- 
nuus tonus diazeuticus C D: itemque, fub eo, 
duo alia conjuntta tetrachorda DE & EF. 
Sumatur autem, toni qui fit Dia-teflaron acu- 
tior, ipfi CD fimilis dico GH, cique in 
pu conjunéta duo itidem tetrachorda HK 

KL: Tonique qui fit primo illo gravior 
Dia-teflaron, ip CD fimilis Disjunétio MN, 
eique, in acutum conjuntta duo tetrachorda 
NX&X0. Quandoquidem igitur fonus H 
eft ipli D fimilis; erit ipfo acutior Dia-tellà- 
ron. Eft autem, ipfo K, tanto itidem acutior. 
Sunt ergo dEquitoni D& XK. Poterit ergo ipfi 
D, in acutum conjungi, KH tetrachordum ; 
adcoque tria fieri, in tono AF, continua te- 
trachorda,-( quorum illud erit acutiffimum ) ni- 
mirum FE, ED, & DH. Item; quoggam 
fonus N eft ipfi C fimilis; erit ipfo gravior 
Dia-tellaron. Eft autem &, ipfo X, iti- 
dem gravior. Sunt ergo Equitoni p* X. 
Poterit ergo, ipfi C, in grave conjungi, XN 
tetrachordum ; adeoque tria fieri, in tono AF, 
continua tetrachorda, ( quorum illud erit gra 
viflimum, ) nimirum AB, BC, & CN. Sub 
je&a fequitur deferiptio. 


‘CLAUDII PTOLEMZALI 


Cap. 6. 
Bagù, mici md to Ti curipo tesa medzop 
da cunprdia, “ ty P perngdir givery Bar 
gine. Esw 9, dn $ & sbvrare | Ha, 
mredzndo Thi # Basd è #B, à Enpa adriò 
cuogpdior è BY, n 7 ePetns Digldn 
mes è Yi È mir ize' E br times duo me 
redroda sumprdva, " 1a di ng) "dd 
«NiPIa E A ouios “ ri Ag mordpay 
TIVE, 1 1dù dpucia tiyd daltbis nn 0 cus 
npurdia d\ auri atss P Bapù dio md n 
aedzoeda, 10 1 Pu % PRA È di ra dle 
mosdpuy Baguries tin aes T ear, 1 più 
dpeia Dilts Ti YÀ, n uv cunudia di 
auti meds tè GHù dio mrgazopda, rimvt È 
Tè te Ered ninuw è FF PI6 Gpuosos ta 
To d, cump@ try cur ri dig Tiordpen 
indi dg sbury@& T@ duro iotrwei dese 
siov dre d È ix' dis te duwarèv toy cuna= 
PIlsay ta I, im tè bù, 7ò #0 rerpdzaedon 
È minoy tesa iPebis to TÙ #0 tiva tereg- 
gle dv abTi i9e4 iburame, "mi Cer d% 
dò. nda emtdi è V PIA cpoés va 7A 
Y> Bapinp& ice auris tÙ Dj mordgur ist 
dig tt Bapuregt 79 drei iotrvai deg civ 
rey 6° dis te dwarwy " iroy cuva- 


PIvay 7ù Y. Pi d Baed È EI renedzepdor, 


© minay midu Tela pers dv tu &C tino mregzoda, av abrò isy Baum, Pri a È 


By è vr. 2 EGis i aropgapi. 














Tek 
a-——_——— A 
26 d Dia-teff. 
G_—__ È B__—__— o CD) 
ù Tonus  Th@ dd I Dia-tef. Dia.teffi Fà ® 
Dinteff. dad "Tore Tonus Dicnfi sas * 


Dia-teff. Già ® 





—— D 
Sa Diateft 


A tg —T —- 





_—___ ——— 
Tonus 76 
—T —_T——— 


x 


Sa I Dia-teft 
—_—TT___ F 





e V.ds. FAB. deeît giyye. g C. airin. 6 AB. defunti n & dì 
Ajgricciser, è né. !C. nè bis, reliqui r. 7 Gl.is. » Sic AB. fed in 


storaz. O. rim ni Algriaripan, V, 7 


Ù 


#GIO. ca F. 4 GL riu n als 


CV. deelt; in GIO. Subjungitur, razze di dem è divi asia riresxagdìo, tria autem (qua dicit) tetrachorda, hec 
Sant, que Prolemei verba non effe, (fed Scholii; ) liquer ex vocibus è aivé. 





ge” >» de gle 


- 


* n -°- 


I 4 |! 


Cap.7. HARMONICORUM LIB, II 65 


C. 
Tisei T, 13) dè xgAspbpss * Toys, 
puerakor i. 


TI pù in pgrandins, mis dildo 

pdpiois metis cvgiuan, È rari v da 
mosdguy > mpaloris, mupirua dè cumurdior 
cignua’ ui & © undi Tè È made Dion, de 
d'imudo, fxdr Dia Témv vagorira dilov. Aie- 
essio di auhw, on 7 na dda ris ovsttnte 
€ poropdiicor peracoray as narBudu idiwos Tivss, 
hg P TH isf da ulciren ris duPoogs* dvd 
pa sd dro tn e AIR, dario af 7 
PIiyfar pera 9Ò DePipa PIoyle è Td Neg 
US 8 SÈ, Tù owders civy, map Cuetvor 
dowsder nadamp spappi, dm sde- 
vos dad rita !nwAveweTss fav mV onpatoy 
* pron, idv mi Tlò GNlw vespulò, perPipa- 


. n A X 
au im chè omvegiis roms Evipyatz 3 ri ese, 


tia diro desco indi 103-709 
Aid ® medis av civ Gp 7 DÈ ch rvss Fre 
Aso % TeAs dy cv opos T vi a 
esiduav, dis, 6D " erdgns 7 ovuPevizr. med 
ns pù, xal dv 6 7 dxpay rndy dios ouvisz- 
my deomp@ dî, sall'è P avide 7 paretò 
7 dixpuv neims di, xall'èn aj reds dMdirss 
Uartpoza) Ties. Kademe in 4 De riosd- 
cav, Pie arav int UuuZii muÉa dogey 
ci apo T Diter xe), 0 puo nedis ci cuw- 
mdirns è 0A È. Gm ruaidi ai 7 Myuv dig 
Qoegi. ° Milo safiroy réT@r VI) 7 cpav, ina- 
505 Îdky xd © alme. Em def avo, ® «mv 
TUWS TG Meoitw Tiov opwy ci, Aowraì duo, puas È 
È amis sxondpos THuagPvNassis* »”s È dnods- 
Sar dypotonoms ci'crA cigni, DjaPipws naso ca- 
i TOY deu” ci vò er Tehaflo & Dia 
mus dv PIrtswwms* di d\ ir abn peivor® ci de 
n'e palo rénv atoerlo ma gd Tric 
de to viwtipev ahi a‘ andutipss 
Gnpcordiino dvalneter È Ei dè ipporidior Piordis 
7%, Dormaresatonws di pubvn megive dvaynaity 
fs Tlò riv tonpdjion arpa tav dasuay ds 
@ pin È rare slo Purlò perbarews iva 
T avnv ixdr 6pov duwarvdins, porre È nat da 
n riv! mmourtar A ipss* oÙdì 9 ine 
taw " Bapuripev n sburipcwv * Pevav cuposdu dv 
Thò cisuow È nari Tè rory peraSerns fn 


CAP. VII 


De mutationibus fecundum (quos 
vocant ) Tonos. 


O igitur (cum, in perfogtis Syftematis 
Disjunchis, fieri pollit ipfius Dia-teflaron 
adjedtio ) omnino fuperfluum fit Syftema Con- 
Junétum, ( prieterguam quod neque Perfetti na- 
turam, uti diximus, habeat, ) ex diftis efto ma- 
mfeltum. Definiendum porro cit, quod muta- 
tionum qua per integras compages fiunt, (quas, 
Tonos, proprie dicimus ; eo quod Tenfione fiant 
ha differentix ;) multitudo, eft quidem pote- 
ftate Infinita; ut & Sonorum: (quippe hoc 
folo ditfert, è fono, Tonus hoc fenfu ia tus; 
quod compofitus hic fit, ad illum incompofitum 
comparatus ; quemadmodum, ad Punfum, Li- 
nea: cum etiam hic mil probibeat, five folum 
Punétum, five coram Lineam, in continuos lo- 
cos transferamus : ) Allu tamen, fi fenfum fpe- 
&Aemus, Finita: ficut & Sonorum.  Quapropter 
tres funt determinationes, fea deffnitiones, co- 
rum qu circa Tonos confiderantur, ut in Con- 
fonantiarum qualibet. Prima quidem, qua to-° 
norum extremorum ratio ftatuitur. Secunda, 
qua /fazuitur numerus corum qui funt extre- 
mis intermedii. Tertia, qua /laswitar quinam 
fint continue proximorum inter fe exceffus, 
Quemadmodum, verbi gratia, in Dia.teffàron; 
Quod rationem faciant, extremi foni, fefquiter- 
tiam ; Quod tres fola hane totam componant; 
Quodque tales fint rationum harum differen 
x. Praterquam quod, harum determinatio- 
num, habeat quidem fuam quelibet propriam 
caufam: In tonis autem; ad primam harum 
determinationum, confequuniur quodammodo 
dux reliqua, una cademque cautione nixa; cu- 
jus exigentiam cum ignoraverint plurimi, diver- 
fimode conftituerunt dererminationum fingulas : 
Alit quidem citra Dia-pafon confiftentes; alii; 
in co ipfo; alii vero ultra ipfum: Affeftanti. 
bus fere femper junioribus hujufmodi procef: 
fum aliquem ultra quam quo antiquiores perve- 
nerint; ab ipfa aptavionis natura & reftitutio- 
ne alienum: qua fola determinare oportebit 
diftantiam tonorum extremorum : cum neque +» 
pollit tranfitus humane vocis, neque eorum 
cujufvis qua fonitus edunt, unum ecundemque 
terminum habere. Non enim, graviorum acu- 
tiorumve vocum gratia, faétam fuille comperia. 
mus hane Mutationis fecundum ‘Tonum contfti- 


tutionem, 





Car.7. 40. rin. 6 D. per. c ABGIO. pij. d GIO, Grupo. e CV. Pe. 
deeft ros. £ CV. dì. i ABV. audverrs. O. xgdienens, 


C. deelt'ri. g O. 
4 GIO. sa. £ KO.3ve. m V. és omnino rette; 


fed reliquis deeft. » AB. sus. 0 GI. hoc habetur Scholium, inter Gm puigge dì puivor, sdeò Moppueis idignoo si 
prdpo Parere za quod, buc ufque-duntaxat, reperiatur Porpkyrii Commentarius. Scd in DM. continuatur ad fi- 


nem hujus Capitis. p V. iena. 9g A 


BGIO. ia7ore. C. ieri. r ABGI, pitone CKV. ri pilo. [AB wx- 
rasueripus, CV, dass. t CKVO. meairran. 4 AB. sboripri sera AB. decft durò». 


70 


66 


tutionem, (cum ad hujufmodi differentiam fuf- 
feccrit integrorum inftrumentorum intenfio, aut' 
reimilfio, nulla interim fadta in concentu mu- 
tatione; quando totus fimiliter, ab artificibus 
graviori aut acutiori voce preditis, tranfigi- 
tur:) Sed hujus gratia; nimirum, ut, ab una 
cademque voce, idem concentus, nunc è gra- 
vioribus, nunc ab acutioribus locis inchoatus, 
modi quandam converfionem efficiat : co quod 
non ad utraque cantus extrema fimul congruant 
extrema voeis, in tonorum variationibus; fed 
femper ante definat, in alteris, vocis extremum, 
quam exwemum cantus; in alteris, extremum 
cantus, quam vocis; ut qui, ab initio, vocis 
diftanta congruebat cantus, idem, in mutatio- 
nibus, nunc deficiendo, nunc tranfeundo, al- 
terius modi imaginationem auribus exhibeat. 


CLAUDII PTOLEMZAE 


Cap. 8. 
pdilw ire néès Tu) rabilu 2igPreg 1 r6v 
ippabviay I Ghun tmmeois, "fi mu) avisos * dp 
uéi, padepias ge apaddapis cati è pires dere 
TiAsydins, Gray Chov opeaicos car TOY Papuda- 
voripeey î tab skuprorigar ay aniztv Ajamegie 
viry dA dirne È rari pias Der È 
abrò peNS mè db dora rav oturipar * riruw 
dexter, morì di doro rav Bapurigur, teorlò 
ma nd vs DorareAév TO pnrim neds inaripa 
ni megla ni piùss cuvaTApiCEDy Ti È Vu 
vs &w rev Toner cia Mazojs® dA di at 
salerigàr, n db Faria, Tè È Puviis ripa 
d nd nd piùss' tr di © rà cuowma, Tè IU pi 
des mieas $ È Pumns* dis te Td tapyiis iDae- 
più 15 sipolsi # Quris pie, i 


darAéimy a vajs pilacrais, mi dè Frapbdver, ‘ irios imnus Darcis 8 mupixd 7 drgais. 





CAP. VIIL 


Quod ipfo Dia-pafon terminari” 


oporteat Tonorum extremos. 


fimilitedinis Reftitutio; in . Unifonorum 
idem primo ; hoc eft, in Dia-pafon: quippe 
qui ipfum continent foni ( ut ante oftendimus ) 
perinde fe habent acli unus effènt. Item; 
quemadmodum que cum. ipfo ( Dia-pafon ) 
componuntur Confonantir, tantundem faciunt, 
quod facerent ipfe per fe pofite: Ita & can- 
tuum quilibet, fimiliter poteft iritegre excur- 
rere, five in ca fola diftantia qua eft ab Uni- 
fonorum primo ; five in ca que ab hac cum 
ipfo ( Dia-pafon ) componitur; fumpto ab utro- 
vis extremorum fonorum principio. Quapro- 
pter &, in Tonorum permutationibus, fi quan- 
do velimus Tonum qui fit Dia-pafon acuuor 


} Sto igitur prima & precipua, in concentu, 





3 O. doelt Ma. x AB deelt # web. 
deelt si. f AB, inpimms; gee--. g Maiim musigdr. 





a AB. muri. £ GIO, ine, 
Cap.8. a CKV. #. 





, 


n. 
On “rd ag usw seslsk du chè 
diapus TI TIVOY. 


E=: ninw 1 nen xe) verra È ari 
Pigpeosdlo iuotmizs doronarizzos, o 
tw medrto modi Toy iuePeivar, TUTA TO Ag 
murov tar SEexivian av Piove, ds tre- 
data, aDjaPeebrrov iris. Kaj, Warep al 
aundivdpa per rt tiv cvpuPovian, 57 
mdc, Casp ay tmiav “dd ug) all duris i- 
cun È Erws ne) ti party fnasw, © dari ps 
vs mis nari È atony i usPevev Digrtrews, 
n far uns cuvmdediis, diary, div dg 
alè È ratir dp inarips tiv, aupar DIikor, 
opoiws diudfapim Atò 8 nav mas riv TIv&Y 
A puedappozegs, Grey % È 7° Dig muri porge 
RS 


% ‘ 





c KO, qa. d AB. risa. e C. 
6 GIO, 1 # entre, c AB. è 


nat cris rus icuo n 1--. d CV. svw. e Verbi gratia, {in hodierna Mufica,) fi cantilena cujufpiam, prout 
jam canitur, vox prima fit #?, in Gam-wf, ( ut canenda fit mi in B mi duro, hoc elt, acuto; iterumque in 4 
fa b mi; quo cafu, Chordis B, non afcribenda elt nota 4 mollis:} velim autem ut acutiori tono canatur ca- 
dem cantilena ; puta, qui fit, vel Dia-teflaron, ‘vel Dia-pafon & dia-teffaron, acutior expofito; (quo vox #f, 
que prius erat in I #f, jam fit, vel in C fa #f, vel in c fol fa ut:) utrovis cafu, cadem facienda cit Clavium 
mutatio; nempe, Chordis B fingulis, afcribenda erit nota £ mollis, (quo vox wi, que prius caneretur in B, 
jam canatur in E, ubique:) Idemque faciendum et, fi velim ur Tonus fit, vel Dia-pente, vel Dia-pafon & 
dia-pente, gravior expofito ; quo vox w?, qua prius erat in Gem.wr, jam fir, vel in fa ut, vel in CEC 
fa st, ( infra Gam-ut;) adeoque wi, non in B, fed in E. Duorum enim fonorum, Dia-pafon differentium, 
ui ab altero diftat Dia-teflaron fonus intermedius, à reliquo diftabit Dia-pente: puta, duorum, C fa ut, & 
C fa ut, fonus intermedius Gam-w?, qui ab illo diftar Dia-teffaron, ab hoc diftabit. Dia-pente; adeoque 
cum wt fit inC, erit mi inE, ut prius. Sin velim ut tonus fit Dia-pafon acutior graviorve expofito; ut vox 
ut, que fuerat in Gam-u?, jam fit in G fo/ re wt; aut vice verfa : cadem, qua prius erat, mancbit Clavium 
notatio, (propter uf in G fingulis, adeoque wi in fingulis B, ut primitus; } idenique ( potcftate ) Tonus. Idem 
utique valet, Prolemao, mutatio fecundum Tonos; quod, nobis, variata Clavium notacio. f V. «Sn reliqui 
ati, utrumvis non male. g Pro «è, hoc eft € & quod in codicibus omnibus ©. excepto ) habetur, reltituo 
ng h. e. è ce & ficaliquoties; feniu poftulante.  £ Sic in ABCKV:; fed, in GIO. punterà, codem fenfu, 
i ABGIVO. #. C. #4, quod retineo. 
& Malim 


Cap. 8. 


hs Bapirpo Gradi permdabey, diva wi 
visdu tav PIovfar, | det ro uvivas <a Ln 
Rommjs* dA alri Mm 6 rt è dune n) 
mw shapxns* È rirw, droréFws, è di xarà 
=P Ae mordpar no ibaeris NaPipor, TO NA- 
TÀ È Ale muriv è Die mordipav diaPiorm rÈ 
an 6) varà è 2jg mira nd bags da- 
Pipuv, tw xarà Tè Ale maràr xa) dle riva 
‘own & cur È im riv dev ippeicos, 

As ci pù tderipw $ 2a murs aPoeilorns 
GP dupes r°N var, CIX dv dev Vracadegie- 
ns tà neuersdior îrey pde ns er; aber 
dro dna mis aewTIS. ci "di carini 
e Md - 2ig marty, e da sind 16 
2le racùv arwTipO, Tapoubrras aroniw- 
my art de I rode mis DEA 
ados” tetta, È Si dle rarty, mo ebapyns* 
ns È lav dmxolas TE 2jd marty, mis im 
amo im rà avrà nd ibaoxis. OÙ deoy- 
tas dr, &dì ci péxea poveri dig raso ate 
irnes, ovyuai buza mis rivos +" tà 
iapxiis Die rarsv. Tabr d Paniowry me 
mrdins nie CzripSalnso rev Cnusitpor cpv" 
Tali sadico Sri di, iD' tves" Cadivoi dî, 
E miacrey. Os mi dinaius av dbriis " îaray 
mibray pi 7 TPinpoder, ds rhò doro 
3 dò dina aggio Ud Laripioris* € Ò 
erat NapGdvieny ns 6 aùròs im 76 tg 
lav, ds 6 did raciv “rw iLapyiis, © na 
Mie Y Prize &y messe È raÙs mis dermis 
1 its dvres * drddeyey. Kai ni x, nf * pu 
dev rd IF rev cpv rd dia marin paresi 
de tas è ar duwapas' dà TO DAIH 
Tav cuwmbiyray © asrd Nye apadesy a 
vir Sp dor Tor ar nt ata 
monday cidav ila SÒ piva roma mivas d- 
malati: Candia rav misvray abrà 
en intà moyavivttni @ Sdè Gs iv comi 
dor ‘nd Baevrars, Piet rem, in) tè Ba- 
fù dapSayipuoy, Enpey dd@ © miÉTÀ néd- 
Ts È, Seri tà abra, BIMm r$ ifvrare* dè 
Tè %, nadora, mivoniv tè sarà + auròv aei- 
mr È dd inaripe riv dupav TÈ dè TArdb» dip- 


s0iodveo, rl ario ml dura | 








HARMONICORUM LIBIL 


m AB.x. V.deeft. » GIO. ol’. 


67 
graviorve fubftituere, nullum (ir Tetrachoi dis) 
movemus Sonum, (cum, in reliquis mutazioni. 
bus, femper aliquos moveamus;) fed & ipfe 
Tonus idem manet cum co qui ante fuerat. Et 
confequenter etiam ; Tonus qui Dia-tellaron 
iffert ab co qui primitus erat, idem ef cum co 
qui inde differt Dia-pafon & dia-telliron, Qui- 
que Dia-pente differt è primitus fito, idem 
cum eo qui inde diflèrt Dia-pafon È dia-pente 
Et fimiliter in aliis. Adeoque, qui quidem, ci-° 
tra Dia-pafon, diftare faciunt extremos Tonos; 
haud in integrum reftituunt concentum; fed 
femper extra cos reperiettr aliquis, qui erit dif: 
fimilis omnibus ante pofitis. Qui autem, ultra 
Dia-pafon, fupergrediuntur: eos qui inde lon- 
gius diftane quam Dia-pafon, redundanter fup- 
ponunt; ut qui femper tidem funt cum ante 
fumptis: Nimirum, qui Dia-pafon diftat, idem: 
cum primum pofito: quique, ab co qui Dia- 
pafon diftat, diftant xqualiter ; iidea cum illis 
qui equaliter (ad cafdem partes ) diftant è pri- 
mum pofito. Haud rette igitur & illi faciunt, 
qui,, non nifi ad Dia-pafon procedentes, Tonis 
connumerant eum qui Dia-pafon diftat è pri- 
mu pofito: Idem enim hi facere videbuntur, 
atque 1 qui expofitum terminum tranfcendunt 
sii quod hi quidem in uno, illi vero in pluribus 
tranfgrediantur. Utin ipfos merito retorquea- 
tr, ab cis pa exceffus arguuntur, quod ipfi 
principium & caufam prebuerint fic excedendi. 
Quippe fi femel fumatur Tonus aliquis, cui ante 
pofitorum aliquis idem fît, ( ut, qui Dia-pafon 
diftat è primum pofito,) quid probibet (inquiane) 
quin & adjiciantur qui fimiliter fe habet ad're. 
liquos deinceps confequentes ? Quinetiam, quod 
non oporteat, numero Terminorum ipfids Dia- 
pafon, cenferi Porellates: fed, Rationum nume- 
rovipfum componetitiun ; liquidiffimum habe- 
mus: exemplum, è Specierilm wumero que ipfo 
continentur : Has enim ‘feptem* duntaxar elle; 
omning omnes fupponimus ; ‘cum tamen qui 
ipfas'efficiunt Soni finto®o : Et nemo ell qui 
ixerit, Dia-pafon quod fit è farò graviflfimo 
(verbi gratia) in grave fiimptumi, aliam Speciem 
( ipfius Dia:pafon) facere quam rimumi( & ad 
cilfeti partes) ab acuullimo 'umptum; Eo 
quod (univerfim) quodeunque denim fit, quod 
codem modo ab'utrovis terminorim ipfius Dia- 
paleo principium fumat, eandem conficit po- 
tem. 


* CAP. 


0 AB.sì. p CKV.dect rise 


; main. GV. +GIO SC. sam nempe + pro » (ut fepe) perperam polito. # A B. 
kxar--. 4 GI. riali, O. ri olii. x Cr. y CRY. sine zGl. a AB. Pc 6 GI. 
patio. c CV. cuni. d V.deelt E <- and, e GIO. aan, reliqui omnes rei. 


FAB. in. g AB.inì. &V.ig” 


Li 


68 


Up. SL; 


Quod feptem duntaxat Tonos fup- 
poni oporteat ; quot nimirum 
funt Species ipfius Dia-pafon. 


E° igitur nos deduxit oratio, ut Tonorum 
numerum confideremus.  Commodum uti- 
que fuerit, cos totidem facere, quot funt ipfius 
Dia-pafon fpecies; Quippe & hx totidem funt; 
quot duarum fimul primarum Confonantiarum; 
fecundam fuaraim cujefque Rationum exigen- 
vam fumpia : ( Are, sres in Dia-tefaron, 
& quatuor în Dia-pente ; quot fit ipfarson ra- 
tiones; © di testa tales utrobigue, pro quogne 
Genere, quales cujufgue generis natura poffnlat;) 
quarum neque plures, neque pauciores, natara 
patitur fupponi. Quemadmodum igitur, fiquis 
voluerit in plures partes divifiones facerè, puta, 
ipfius Dia-teflaron, quam tres; aut fane, toti- 

lem, fed excefTibus quomodolibet fumptis; aut 
etiam, determinatis quidem, fed aliis ab eis que 
fecundum congruam rationem (pro quogue ge- 
.nere) fumantur: reclamabit ftatim tum rationis 
naturaf tum Experientia : Similiter, fi qui tonos 
in Dia-pafon contentos, qui confonantiarum na- 
turam confequuntur, originemque illarum gra- 
ua fortiti funt, ( nimirum ut integra ctiam $y- 
ftemata confonas habeant differentias, ) aut plu- 
res fuppofuerint quam feptem ( quot funt iplius 
Dia-pafon, tum Species, tum Rationes; ) aut 
aequales omnium inter fe exceflus; non erit eis 
concedendum: Quoniam ne quidem probabilem 
liabent quam affignent caufam; five quod om- 
nium incrementa fint equalia, ( quod, in Har- 
monia, ingratum elle, omnino deprehenditur; ) 
five quod Tonici fint ( verbi gratia ) corum in- 
ter fe excelfis omnes, aut etiam Hemitonia, aut 
Diefès; (ex quorum Suppofitione determinant 
illi Tonorum numerum, pro corundem, Dia-pa- 
fon conftituentium, multitudine: ) Ecquid enim 
eft, cur mags hos, gears alias, excellus facerent? 
«cum ( fecundum ipfos ) Confonantia & hos, & 
illos, & plures alios poflit admittere; tum in 
Generibus, tum in diltantiis ordinandis. Neque 
enim eft quod dicant, Quod hxc quidem magni- 
tudo, ipfum Dia-pafon, cxatte dividat; illa ve- 
ro, non exalte : aut, haec in membra ( forte) nu- 
mero paria ; illa vero, in imparia: Quin imo 
fi Tonus Dia-pafon in fex dividat partes @- 
quales; & Hemitonium, in duodecim; & toni 
Triens, in o&todecim; & Quadrans, in viginti 


Car. 9. a V.declt F ale 64 V.éri. e AB. conjun&im, 
tinendum is (cum reliquis } propter vn@ruoss Sag fequitur. 
lo aliqui, ) fed receptum fcribendi modum 

#. C. avra È, fed & ( pro varia leétione } sure sì. £ C, 


omnes habent wi 3 disiunétim, (ut & alibi aliqua 
cine Pipe demiir. b O. deelt è diciaias. i AB. mera 
musi, I ABCV. x bis; fed fenfus 
man: p GI. deelt, Afggin 


'CLAUDII PTOLEMZETO 





‘ lat gi, h. c. È ci, non È ar, 
Ale muri, cudvo 3 Im amencubes. g*AB. el bis. r AB, pù 


d. 

On poss Ma da cè civas Gai- 
dk qoic sidea "E ale rus 
iovpibuss. 

Fer d & nuas è days ds # TAII25 

a 7 river wide. KaMés SÒ &v ixe mis 
ni da rasi iderv imeiSpss avchi miav 
on nraini icì Kg) ri awauDorisa Faedrey 

o uPunty ari P arehety aurdla nic 

nah ‘naci Nigois* av Puos n dass dm 

Mafie carnet soy Xp. Kafremo iv di 

n idides nari TAAw Pip mitici dis Dias 

pers, COSCIA nd aj mosdpay, ag vis 

nedis* Ù vi dia monsres, © ts qvXsrYs Uwipe- 
xls bi Friday < wesrrdiiis vj), è» trinas 

d Farà è dppiforme Myer edapudior eifis 

pizze 1 MUeg, È È Quaid DITA 

% 4 ris var th Dig racdy atuziudize F- 

vs, duod&hus tras ti Quad riv ovuPavtn, 

HG) Thò fio Cretvan even cidnPiras, ‘va È 

Cha è cvsiuane couPiivss NauSdm Da®o- 

ess, i ass T ima did raro ddav 

na yard dins, fi “nat fans sey- © 

Tav ersogas diNihun, è cvyXWNIA. Erre 

| padè txson drev mivlò ajrco, pr È ua 

ci sons i ; 

ni Th) d' tray sito ins, dwtso Dire 

Tenda cv apporta & TisTE aree uSa 

vede pi nf Tvialati, E Piece drei, hay rei 

ous mis \aargoxas, 7 meu fuerviajoe, © pi 
denis ap dv venier, È 7 ded aùy 
desCorra TN TOY, Xati To Tav | mibvray djg 
raro cis. Ti dÒ prumey mhinairas cy 
auris “ muy ni udire, ner abris, ug 
qua, udusivag, È miete da Trader ia, 
lady Fri Yui, | nd mis tév dlusret 
mritior; OÙdì 9Ò tveav "adnis dedi, dn 

Premi Ti piridos dimemondias P Algipii 

n ale FATEW, ue di ax dimore os” 

"i, TE Ò),tv deriais "€ rogoi pegaruioìs, Céva 

aditratoris. dA iù Td ets 2% 7 dieupri 


k 


ali tav è 
SA A an pegnie AE x 
n 2le TUT) # TÒ MpuTiviov 6 dedera, % Tò 
® ris tesmy ds inrunzidena, so nreprv ie 
sinooi % mosaga* 3 rw TÉroy édèv dverejInroy 
quatuor : etiam fic, nullum horum habet diffe- 
ixd 
Soreggionae, E Simgsrpivu;. d GIO. rùs fed re- 
e C. @ in; AB. E ns er. f Codices 
fequor. g GI. 


mC. ca. n AB air. 0 C. 


/GL 


Cap. 9. 
xd chò diuPorgy. Tivag cws, im ms, daes- 
giov To» Sila rav Varepoxas; im pm cis 
ida isvs 26745 Diespiiny 7 dè rrasav, pi 
at, avicwv trrwr, cesxden ia tè “miss craly 
Uziondid4y neue. Ts Vas rav medray 
cvpuPevitv var’ errare gow edenediivs, prrioy 
ni Très nEAemdius cu f n da no- 
owtewv, èsròs & dia rasdy, iP indimeg rape 
biosws* È avms Sms "È nd dè ma we 





HAR MONICORUM LIB.IIL 


69 
rentiam imperceptibilem. Quofnam i itur, (di- 
cat quis, ) Ratocadom ci, 165 elle acri Loa 
norum inter fe excellus? cum neque in feptem 
aquales rationes dividatur Di-pabo ; neque, fi 
in inaquales, facile fit ditu, Quas earum opor- 
teat fupponi. Eas, dicendum, que ex primis con- 
fonanuss, per juftam confecuuonem, comperian- 
tor: Nimirum; que, in utramque partem, ha- 
bentur ex continua additione ipfius Dia-tellà- 
ron, intra Dia-pafon; que eadem eft cum con- 
finua additione Dia-pente, ad oppofitas partes 











(027 Acutum. È) - 
pi 
È Aiace u 
È È 
i sasa 
ds & EAGLE 9 'ÎS 
è È Tor. Tonus. $ . s 
CSS 2 
13 9 neri EC 
spell 
tilt lidi 
à [SÌ 


—_ rr —_—____—_——_—< — 


Bepi. 


0 qeivonmia cuisurdime: ced * 65 dè mord 


cur mvds Sa PHAS, TÒ dia mrevre 
mo ipoPuws cure) serà * Tè Bapurpey vivtry 


info È è Td dia mosapar mòs im, 
rò dà mn ni iuePive ars nari tò dire 
per given Bapime®. Avaya * di 670, qu 
durata piro, ama % veredi, mena È 
ouimmàdty vi iuQora 7 co puDeiver, Li) 
ciuQura TW» immane ds me È rin Titor TÙS 
cuDines dii Rapa mewmv sim, nds 
dia P zotsegis rÉTAV svescnoudnes; imici me 
vis tw dov dis dx * dra, fi cis mùs 6Pebris 
Tivss pereSadorws, eresrPopoy mine uzi pere 
Colo, os È iis ms F wpsimgs LjePieorras 
LD appuricas. . i 





f Gl.mie. # ABGI si. CKO.# malim &# { propter ezrugiris, 
bus,) vel potius #3 E Ale stes - casssuim. C, babet # nd, reliqui #, fed È potius. « C 
quod retineo. @ AB. #rar. 


y GIO. det a.» 2 C diin. AB. j tm, GIO, fi im 


«Dia-teflaron ; idem eft, ejufdem 


Grave. 


fumpta. (Quod fafius exphicatur capite feguen-> 
te.) Quippe, qui fonus' eft, aliquo gravior 
Unifono ad 
grave pofito, acutior Dia-pente. Item qui 
aliquo acutior Dia-telfaron; idem elt, ejufdem 
Unifono ad acutum pofito, gravior Dia-pente. 
Oportet autem, (non hic folummodo, fed ubi- 
que, ) antecedere, atque ante fupponi, Unifona 
Confonis, & Confona Concinnis : Adeoque, ex 
Tonis, eos oportet primum fumere, qui funt 
Confoni; deinde, eos qui illorum inter fè ex- 
cellù inveniuntur, qualefcunque demum fue- 
rint: Quippe cum non tam'gratam faciat mu- 
tationem, qui ef in proximum Tonum tranfi- 
tus, quam qui in cos qui differunt per primas 
confonantias. i 


CAP. 


—___—_—_—t_ 





quod. mox fequitur in omnibus codici» 
. ri curia, x Gia. 


£ GIVO. -orixe. 


o CLAUDII P 


CAP. X 


Quomodo rite fumantur Tonorum 
differentia. 


VI autem illi qui ad Ofto Tonos pro- 
- ceflerunt, ( propter unum fuperflue fepte- 
nis co! ratum, ) in proprios illorum excef- 
fus ul e inciditle; non autem debita con- 
fideratione. Simpliciter enim tres, omnium an- 
tiquiflimos, fuppofuerunt; Dorium, & Phry- 
gium, & Lydium, diftos ; ( denominatione è 
gentibus fumpta, unde ceperunt originem; aut 
prout quis aliaei caufam aflignaverit; ) Tono 
à fe invicem differentes ; quapropter & Aqui. 
tonos nominarunt. Indeque primam fecerunt 
Mutationem, Confonam; è trium graviffimo, 
qui Dorius ft, excefle Dia-telfaron in acutum: 
quem tonum Mixolydium vocarunt, propter 
ejus ad Lydium propinquitatem ; quoniam non, 
ab co, toto tono differt; fed ( Limmaze, fen) 
ca Dia-tellaron parte que reliqua eft poft di- 
tonum, quod eft è Dorio ad Lydium. Dein- 
de, quoniam Dia-telfaron infra hune fitus erat 
Dorius: quo item reliquis fubjefti habeantur, 
Dia-teffaron itidem graviores; cum qui fub Ly- 
dio foret, Hypolydium nominabant; qui fub 
Phrygio, Hypophrygium; qui fub Dorio, Hy- 
podorium; cui tono qui foret, in acutum Dia- 
pio (cundem cum ipfo exiftentem, ) appel- 

bant ( ex contingenti ) Hypermixolydium, ut 
qui pn Mixolydium fumptus eflet. ( Vocu- 
lam Hypo perperam adhibentes, ad indican- 
dam partem que eft in Grave: Hyper vero, 
ad cam in Acutum.) Eftque ( confequenter ad 
primos illos) Hypodorii item exceflus ad Hy- 
pophrygium (#£ Dori ad Pbrygium ) Tonus : 
di fimalicer Fiypophrygii ad Hypolydiem: hu- 
jus autem ad Dortum, Limma; [igiod ipfi vo- 
le effe Hemitonium.) Verum (uti diximus ) 
non oportuit, è Concinnis, defumi Confona : 
fed contra, ab his, illa. ( Quoniam Confona, 
& fumptu funt faciliora, & magis principalia ; 
tum ad alia omnia, tum ad Mutationes facien- 
das.) Quod quidem fic rite fiat: noziruma; 
Si, premiltò acutiori Tono,sut A: fumamus, 
mo, qui huic fit Dia-telfaron in Grave; ut 
aliumque qui hoc adhuc fit gravior Dia- 


B' 


Dalccspdu * arpesre T Urére de Tiosdpeuy imì 7 


TOLEMZEI. Cap.ro. 


, 


b. 


Ile dv Uguaic AgpaCavonmo Td rive 


« e , 
9) ejogal, 
Feiee doi pera F onràò Tvr resà- 
Sims, dla è iva è afioris mis cià 
cuvaesl ps idpor, F 130 cinelaus alri Umipegdis 
orwrby è Gv E pù 7 rari Ti disouo 
Finkorli. Addis Ò mÙs reds mÙs dexouori= 
mus, nare udive d Adeser, * È opigiey % Atdior, 
hi mis dp dov ripper eSviiv ivcpasias fi, 
orws ms “tripws ajmoAoyew BiXery" rivw We 
Pipolus aMirer, ramdigdua xo) Ale TUTO 
icorves aUnùs èvspalevms* Am téray miIGcI 
merlo percorli ripQero, dn E Bagurdrs 
Frei, dè dwess, Tlhò Thi n iù 2/6 mosd- 
eur “aresoupopeiznis TE 7 Tévor Migoridiw, 
ca Ti aress È Aidkoy efumims, om prin rviaiae 
orlo atss asd tmia Thi impor, add 
Srari e Edad E da Tordipewy pio 
MH 8 TE dwgie Thi è Audiev dirooy. EI 
re, erudito ® vasi ! 7870 Lù chè mosdpar net 
id è dee ‘ha è ns Namis aride 
Daci ToÙs did riorapey pus Ts ad 
T "Abd toruduor TmAVd6Y divuange +3 sd 
T Spia, TmPpinor è 3 art ddp, Ta= 
dep * d tinW t dd mart todo TA tè 
iù, è asràv ila, | ertsagiedine Tmpputori= 
der, dn 78 cvueeemons, ws Ump è pubori= 
dhey canpardue ro pd Carè ® sare prorivduos, 
sess Thi im tO Bapurpor deb né 5 Ùrio, 
«ess Thò tri tè iunpo. Kaì qherq, xard 
Th) riv iaporar drodedia, ardwgie 130 
muy Teùs rega dee TiVos* È bpucios 
arnPpunis, pds roAidion 7ÉTs 5) pos è dd 
pio, Td Adppars, è SiAso: mie" privo. 
oÙ dai, ds “ipaddu, dor 7 iupurcr rapid 
Vik Ta riUPava” Tivantiov dè, dora rértv Cuti- 
va. Alm tà ciuPora È evAnslined Pin e) 
xveuimeg Tpos Ti ta ama I ace, È apòs 
Pres pereboras. Orto ay Suor, ara T 7 p00) 
xv ceimy, “i Eomper tiv rpodivns, WstT a" 
è Bapurepor, ie è Bè tin té sd di 


Ttovdocy 





Cap. 10. a GIO.4A°. 8 Sic AB, ( 
imp. d CV.P €. e Gl.--p&ons. f 
C. dr riso vò. LC, -- ia 
cenfebatur in fummo (& Acutum in imo) 


ari fequor 
.è. g GÌ 


rant ( prout etiamnum folent ufurpari ) inferivs pro gravi 
p V.im. 9g GICVO. aim non male; fed prefe 


) fed CGIVO. inverlo ordine, + arr € prix. e C. 
O. 7-—Afgriv. £ GIVO, ii. i C. rérur £ AB. F ras, 
. m Abufos, dicit, feu perperam ufos, his vocibus; -quoniam, antiquioribus, Grave 
unde Hypaton tetrachordum, erat omnium graviffimum; Hypate 
Chorda, graviffima tetrachordi : fed, ante hac nomina Tonis impofita, in contrarium fenfum ufu 


ri cospe- 
x D. iure. 0 GIO. dx. 


i) & fkperius pro acuto. 
GIO. és, neque hoc male ; fed 


r V. deeît mis. 


TO. 


reliqui omnes &. # A. inferit È» quod reli uis abeît, etiam ipfi B. unde A. defcriptum puto. « AB. sera nf 


Ala rravdcar Anpiripo, codem fenfu. x GIVO. imì rire, C. im rim. 


, GIO, 


Cap.io HARMONICORUM LIB.II. 


Trosc guy Bapurepoy, * cvros * va E 2jg muray 
ntasgdper, 05 Ty dra emudime, è sto dè 
riosdgar * ri n Bapiripo, arenile $ aj 
susy, "7 id'uva psv duri, TetiA è oHiTEgoy 
5 9 76 dà mire, Maborris, ws è d sulw 
© aù TrsTs Bapiripey tw dia riasdpar Feinudy, 
dos te Cin, don 90 E Bagureps re dd 
tiovdoay TE E, did # na) TER Uma TE 
dè sardv, mag st Urepoy ni mo dia mivre, 
+ C. fréms dè mdhw è Paguri To did rioré» 
eur Fiinady, Tn. Térav9d #Tws Gm perdpicoy 
aunier doro pù) PIE did trosdear, mewte cvu- 
Pers, aweis im # Bapd xaboycicews, ms 
ir, ds tOapdp, 1 avnì mà dal'mivre ns co) okù 
pavia, MUNTWS sfaroAsMusd, n mis udù 7 
YS À 875 Pa 7 BI, è 7 d$ Umpoxde, 
qicles awisutk mis de ta, % (a, 78 na 
rupdjita Neippares Eruminds* Edd 9d è d 7 
IO A i TO dia TiosdguI csureo® art 
ser, n di y "To dd more 1 toy 1 
F yi Vimpexi. Opiws indi è Gris sù PI] rà 
dhe riordpar ssw oturepo, Ts dit ru dia miy- 
te mn try È 17 En Umepoxi. Maddy drsì è 
iy dirww Aniaieta si 1, Sd té dà 
tiasdgey 1 7 Bn Umesxì abita n Ada 
Atm dè, iaddhimo dia riosdgur siow di re 8% 
È di di, Xin Rei aB, ds telo pù raw 
sy Umpo ) iolw cwigeik ti rav dB, Thò 3 
TÙV © TH TW (9, th dè ray Bn * Le] To 
aC rale pd ese % inarieg ren Bd È Cd 
TH dè Aeppans n riv al! Kay Vdbondp di 
ma ti y did macîv, i tù @* vnzian da- 
Aeon x, HTws her Tha mpòs MT i xiduor vepo- 
xl Sid 7 mùs ay ti dìs dia riosdser misy- 
Ts, rl Torw Aetady n dià rari. Kai isw è 
nbò & nani è puboridr dè C, mar è Ai- 


7I 
tellaron, (intra Dia-pafon itidem futorum ; ) 
ut C: Deinde; quoniam, qui huic foret Dia 
teflaron in grave, excedit ipfum Dia-pafon; 
fumpto, qui fit illi aquipollens; nimirum, qui 
fit, ipfo O, acutior Dia-pente; ut D: pona- 
mus itidem, qui fit, hoc ipfo, gravior Dia-tef- 
faron; ut È: iterumque, pro co qui fit Dia- 
teflaron gravior quam È, (quoniam hic exce- 
dit Dia-pafon, ) conftituamu, ipfo E, acutio- 
rem Dia-pente; ut F: atque, hoc iterum, Dia- 
teffaron graviorem ponamos; ut G. His enim 
ita fumptis: propter continnam prime confo- 
nantia, Dia-tellaron, in grave ablazionem; que 
cadem elt (ut diximus, ) cum Dia pente in 
acutum accellione; hinc omnino fequiter, Ex- 
cellus ipforum CE, & GE, item BD, & DF,. 
tonicos exiftere; fed GB, & FA, Limma 
( quod dicitàr ) continentes. Quomam enim 
{upponitur, D tonus, Dia-tellàron acutior quam 
E; & Dia-pente acuzior quam C; exceflus ip- 
forum CE, tonus cri Similiter ; quia F, 
quam G, eft Dia-teflaron acutior; &, quam E, 
Dia-pente; tonus item erit, excellùs ipforam 
EG. Iterumque; quoniam C eft ditono gra- 
vior quam G; &, Dia-teffaron, quam B; ipfo- 
rum BG exceflus, Limma continebit. Deni- 
que; cum Dia teflaron differant tum BC, tum 
DE, tum FG, tum AB; adeoque aqualis 
exiftat exceflus E C, ipli DB; & EG, ipfi FD; 
& BG, ipfi AF: tonicuserit uterque, BD & 
FD; limma vero, AF. @Quin fi alium fuma- 
mus qui af lan differat five è C; five ab 
A: patet & hujus itidem à proximo excellum 
fore tonicum; (nempe, iNe ab A, hic è C, 
diStabit tono: ) co quod AC, bis Dia-teflaron 
facientes, tono deficiunt è Dia-pafon. Eritque 
A, in tono Mixolydio ; F, in Lydio; D, in 
Phrygio; B, in Dorio ; G, in Hypolydio; E, 
in Hypophrygio; & C, in Hypodorio. Ut & 
ratione reperiantur, lidem ‘qui crant utcunque 
traditione accepti, corundem inter fe Excellus. 


duv dd I, xard è Qpipsar è di B, nani t daieun è dè 7, ara t vroridior è di e, sara 
Tappi: è di y, naràt esodo dis TE sUpiIiorsdy TW Niyw, tds irumub apgde 


Cerdfiag, aurin vmpoxide. 

















CAP. 
Ù, A . n ; 
n Touitoridior SE — cen Hypermixolydius 
Pl Ter tonus è . 
pensio: a —<—— : A Mixolydius 
Abita pie limma È 
ndo t-—_——T— F Lydius 
TI tonus a 
Coca $-_————— D Phrygius 
; Ter tonus È 
dior ra Tian B Dorius 
« amenities a ini nl G Hypolydius 
5 Thor tonus i; 
mngripoe, ei =" tn E Hypophrygiùs 
Y Dai Give C Hypodorius 
. 
GIO. deett chris E 2fe munii indotspo. 2 CV. a Gl.deeft imirò Augimpo. 5 C.deeftè. e GIO. 
olai pri CV È bri si: codem ua omnia. AV. ESSA perperar. e V.F. FGIO. milan 3 vers, 


g CGIVO. deelt F. 5 CV.eo nf. i GIO. 73 rim. #O,deettri. / AB. € asso. m Gl.9ì. » ABC. 
tonus hic in fchemate non adferibitur, (ut qui idem fit, cumy, in Dia-pafon Unifono; adeoque ab ipfo non 
diverfus; ) fed in GI. adferiptus eft ( fed colore rubro, cum reliqui fint nigro (tripti: ) itemin O; & in textu 
Ptolemazi memoratur; ( non quidem ut alius, fed ut cum 7 coincidens; ) tono differens ab a; ficut, qui ab 
differat Dia-pafon (adeoque cum co coincidat ) tono differet à y. c 

x AP. 


7% CLAUDII 


CAP. XI. 


Quod non oportet per Hemito- 
nium augere Tonos. 


Atet autem porro, ( Tonis hifce à nobis 
p pofitis, ) Ilius qua eft (in fingulis) po- 
teltate Mefe, proprium aliquem elle /p/fematis 
Dia-pafon fonum; quippe quod idem fit ho- 
rum (zonorum,) atque Specierum ( sp/ius Dia- 
pafon) numerus. Si igiur defumatur Dia-pa- 
fon, in locis quafi mediis perfeéti Syftematis 
Situm; nimirum, qui funt ab ca qua elt ( po- 

* fitione) Hypate Mefon, ad Neten diezeugme- 
non; (eo, fcilicet, quod deleftetur vox, circa 
medias potiflimum melodias, verfari atque oc- 
cupari; raro ad extremas excurrens; propter 
moleftiam nimirum & coaftionem quam habet 
ea que eft ultra mediocrem five remillio live 
intenfio ; ) Mixolydii ( poteftate ) Mefe, loco 
accommodabitur Paranetes diezeugmenon ( Pe- 
multima disjunéarum;) ut tonus ille, in Dia- 
pafon expolito, Primam faciat fpeciem Dia-pa- 
fon: Lydi vero Mefe, loco Trites diezeugme- 
non, ( Zertie disjunéfarum;) pro fpecie Se- 
cunda: Phrygii vero, loco Paramefes; fecun- 
dum fpeciem Tertiam: Dorii vero, Mefes loco; 
fpeciem Dia-pafon Quartam faciens, que & 
media eft: Hypolydii vero, loco Lichani me- 
fon; fecundum Quintam fpeciem : Hypophry- 
più loco Parypates mefon; pro fpecie Sexta: 

ypodorii denique, loco Hypates mefon; fpe- 
ciem exhibens Scprimam. Eo nimirum fine, 
ut poffini, in fyftemate, foni quidam Immou 
permanere; qui, in Tonorum mutationibus, 
vocis magnitudinem confervent ; pupe cum 
non pollint, in diverfis Tonis, poteltates omnes, 
in ipforum Sonorum locos incidere. Sì autem, 


PTOLEMZLI 


Cap. Ir. 


‘ 
W, 


On è da xl ipsronor Sgbtey 
cè ovss. 


HAey *3 60m, È, tsTav dd) ron pr 

npiv Frivou, È al tag Ti duwdpd 
pimsssg@ips ns e) E Do marin Dbsy- 

ns, dla tè iasesper avrav m ng) ti cda 
EmrapCosodis d E Da marti sara è pe 
mesi mos TE mad ovsuans Tirss TETÉa, 
de dr È ri Siad 7 perdi ande dii * rl 
vitlo delay idv tra 78 Thò Puylu) © iu- 
Quoxsiguws araspi Pet % rampvecdy Ei ris 
ppicus pds perde oNigetnis charì mis duporg 
Cubajrioe, Dig Tè È hd tè piresor add 
osws 7 narertorws Prey È Betiazidio® i 8 
TE puorudis pim rato thè duiauw, d iPap- 
pifery ta T07W È aparmims 7 del doy piva 
“ly 6 tv Tè medita id, tv rl tsrduiva, 
mujon i T8 dle meri. H tdi, TO TITO 
d tem # delAbypivor, xatà tè devmpor ci 
d@- Hdi ti Pps, tw 7I7w È dpypins, 
sarà Tè Tesmy id H di rs daeis, to Ti 
Tw È. pins, mid Tè TerupTr È pico da 
Digi raso» H dî 78 ques TÒ TiT® 

È Nnixoud 7 pico, natà To miurieo GN H 
di rh vro@pupis, to Timw È rapurims F 
pico», nata Tè intw dd@ H dè té arde 
eis, tl Toww 8 mis tuv picuv Umts, natà 
tè E6dcuer dd&. os n duladda) mas èv 
Ta cvguan mpecdy PIivlss auwitss, 4 F 
To TONY padespporois , adpgPvrdosnas Tè 
pirds mis Pons Dia Tè under ras &w 


DiaPipois Toros dpaieg dundude, mis TAV avray PIiAar TOMIS Ende. * mMeacyey dî 


F 





Cap.rr. a GIO. in è re rira. 4 O.deelt rl. e C.--®&. d C.--tik. 





e Nempe hoc vult: Dia- 


pafon illud expolitum, ad Hypate mefon, ad Neten diezeugmenon; hoc eft, (in Mufica hodierna ) ab E /a 
mi ad e /a mi; his vocibus ( poît primam) cani, in Tono Mixolydio, fa /o/ of fol la mi ; que eft prima 


ao 





Dorio, 
là fa: 


fpecies Dia-pafon, habens mi ( feu ronum diazeultitum ) in 
loco pracedente, feu acutifimo: His in Lydio, /0/ la fa fol 
la mi fa ;:qua eft ipecies fecunda Dia-pafon, habens my in loco 
fecundo ab acutiffimo: in Phrygio, /a fa fol la mi fa fol: In 
(ee la mi fa fol la: In gpl tag tagl la mi fa fol 
n Hyde 


Hypopbrygio, la mi fa fol la fa fol: In 


rio, mi fa fol la fa fol la: qua funt tertia; quarta, quintaz fexra, & feptima Ipecies Dia-pafon ; habentes mi, 


in loco tertio, quarto, quinto,.fexto & feptimo, ab acutiflimo: 


omnia, in Mufica noltra, Molli & Duri 


notis, varie pofitis, indicantur ; ut mox dicemus. f Sic CKVO. fed in ABGI. deet F. g O. deeft è. 4 Modi 
feu Toni, per Hemitonia progredientes, (quos hic refpicere videtur Prolem®us,) recenfentur ( è Meibomio 
ad Alypium) numero quindecim, ni i irid Hypoiaftius, Hypophrygius, Hyposxolius, Hypolydius, Dorius, 


_ Jaftiusy Phrygius, AEolius, Lydius, 
Hypermixolydius,) Hyperzolius, & 


rdorius (qui & Mixolydius, ) Hyperiaftius, Hyperphrygius, ( qui & 
yperlydius. Ex quibus, omnium graviffimus ponitur Hypodorius ; co- 


dem Hypoiaftius eft acutior Hemitonio; st hoc acutior hypophrygius, adhuc Hemitonio; adeoque tono 


integro acutior quam Hypodorius; hujufque 


tinue, Hemitonio quilibet acutior quam eit proxime preecedens. Ubi (ut videre cit ) 


rol.ambanomenos, in Hypodorii Hypate hypaton; Reliqui con- 


tolemai modis qui 


Tono diftant, interponitur alius; ( non autem eis qui diftant Limmate ;) aliique porro continuantur : Quos 
omnes fic inter fitos, arguit Prolemaus, fuperfluos effe; & non è fuis diverfos: puta, Hypermixolydium non 


alium effe ab 


ypodorio; & Hypoiaftium (quem vocar ille graviorem Hypophrygium } coincidere vel cum 
(altero) Hypophrygio, vel cum Hypodorio. Et de reliquis Eolie 1 : 


i V. 


Cap. II. 


rv TIVA, Tai TéT4s, carondandicar bj mb 
cv ci ta mis ipunrios très Varngexds curi 
gi orms* dra puaico ty, dio viver pics 
ivds tr” È mivras Pappe 1 dd 
cale x sisdo4 tà SOGNATA, xard È rho sis dd 
mes To dio rirer rav pefrepperyla” panini 
metri ronlò ma Th sLapyns TdOW, i 
sese ® idv È Peorrs* Tris Bi 209 té 
Urzstd wess, Pipe tiri, ri fi duwdpa pins, out 
CA y pims 7 varà To Sia ta» picav \ardry” 
la dè ri ramPevzie TI tà» pirtr rapurira* 
+ Aaposduo però TATON TI, narSduor 
1 dì Ur asroy Rue ieri poraer, rag 
Cactivor impo, deci Thè ant piom, im rara 
sl ardalo ixer, dis È ndo» È ra 





i V.merà. — es, £ AB. n. / GIO. dl. 


HARMONICORUM, LIB.II. 


73 
hos, Toni plures fupponantur ; ( quod 
fine: ui carena esce pa Hoabonita ad. 
augent : ) neceflè erit, ut, que funt duorum 
atene Mefe, unius Soni loco n 
ue tota Syftemata movegntur, ( in duo> 
pa orum Tonorum inter fe\ commutationi- 
Sa) nullam retinentia communem qua ante 
fuerat tenfionem, ad quam pic cad quod vo- 
cis proprium eft. bei Are ypodorii (vet- 
bi gratia È que eft (poteltate) Mefe, conjungatut 


po Ao el 

ty ipfi Parypate me- 
fer ca) ‘diarum fuprema proxima :) 
oportebit dd “i his fumatur intermedius, 
( Hypophrygius gravior, ab illis diftus, quo 
ab acutiori ilo nguatur ; ) habere Mefen 
fuam, vel in Hypate, ut Hypodorius; vel in 


MO) Hypate mefon (mediarum 





m AB. declt amp’ casina. 







































































Nbrr \afploraiar. aa  Netehyperbolxon. 
muggrira veptazio. —g  paranete hyperbolzon. 
reti after, ——_— £ © trite hyperbolzon.__ 
, ven ciba. “e  nete diezcugmenon. 
. , Sfgrimi defevyidiar, dd  paranete diezeugmenon. _. ‘© A 
spe eae reim Indevpbior — Cc | © trite diezeugmenon. _ Iv pese 
Lu meg, "b  paramele. RI 
— pnogia pon » du a mele. a DOESE 
sai emi Ar i G_ichanos meloni: pyoolydli me 
n ss li meviri dr. _ F  parypate mefon. hypophrygii mele: 
vendgi fim, EST Mr E dypate meOm __ hypodorii mele. 
aperte: rain, D lichanos- i hypaton. 
map Maran. , C__ parypate © ypatori.  — 
Vadra dear,  ——"B hypate hypatori. 
evrrabartdugy. A proflambanomenos. 










Lydii 


sl 


+ E 





Nota (ad hanc & fequefites rg; uod, 
Al mire; & Paramefe pofitione, eft, fa dn 


z 
esi palce (Ptolemzo , ) eft (olii 
'aramefe poteltate, meg fap ti (ha 
propior) qua (pro varia clavium usa) beni sd mi; & 
rei Haga ab hi 
poreltate, P. 


ws) pt 


Mefe poteltate, qua canitur 


is utrinque diftant Dia-pafon, ( quibus itidem canuntur re & wi altere, ) funt; 
O, & Hypate pi Les 
Unde, de intermediis, co n 


uibus altera diazeuxis ( feu tonus disjunéti- 
t judicium. 
Pary- 


74 
Parypate, ut Hypophrygius acutior. Quod quia 
contingit: quando inter fe commutamus tonos 
illos, hujufmodi communem habentes fonum; 
movebitur quidem hic communis fonus, vel in- 
tenfus vel remiffus Hemitonio : cum vero fonus 
hic communis in tonorum utroque eandem ha- 
beat poteftatem, nimirum Mefes; hanc confe- 
quentur ceterorum fonorum intenfiones aut 
«remiffiones; (quo eafdem confervent ad Me- 


CLAUDII PTOLEMEZI 


Cap. II. 
rà Th) rapurdrlo, ds ne) "i ctim@ ar 
Print. OÙ cvpueziverms, emfdav cis a Nirus 
perdo peo ci pere  °7 xgsvàr Diygor sirnpie 
mus TIv8s* xendior) pur P Eros Samades i xa- 
radi furia TG di rho avrlò, tv inamipa 
tv rv, duvapew txen, TETISI Thè È pitms* 
dixoAspieson ai To Norrroy cercutam Diivay 


Prnrdade È gardods: ina ni cuwmpin, di 





» C. deeltà 0 K. 7 oi fi. 


p C. iran 





a. Abu Ti. 



































Gisus. Auvipes, 
Nim efplorzione 7 Nm Gita ip 
gra plain —Èi gra teploralani a magdaozdo 
seit flora _____ tm lai eploraior, 
vira Inforyblon —xz vira Iilevyibrr "— ine. 
Sfera Feletto 7 IENE charm Sitewyilior | mediato 
rei Paterno © Te Pater Sudenyision 
x x £ 
£ da di , > me@r. È 
pira ><" pura s (SCA 
ine © ET Tn 
anpurita pilo agg saper Ta picwy A 
ardra pibcuwr — _ vadm picay ME E 
mqaràs a =s mperi: varare) mensiandio 
amugorita varare —W augura \raskf rar, 
vedra veraîli” —g * verde verifi! ; iso. 
smetta, «| TT strata «© DIO ine 
4 Codices MSS. in Tonorum horum tabellis, nonnunquam habent 2/g seordper, im ( codem fen- 


fu) messe». Ego sertezd» in omnibus retineo: & qui 


piosa, diftoy pdpom, 8 dafficraian, quibus inter fe difti: 


in hoc fyftemate, non comparetj ut eft alteri fyftemati i uod 
"Fonsi Vero Diesealiconesa {la Slptidtt ) AGGI dii È Mia si 


conjun&ta Tetrachorda. ) norum 


Î (faltem in hoc primo) fubjungo voces vrerà» 
untur haec Tetrachorda, (fed Tetrachordum eswapapiian 
fe dicitur, haberque tria 

lee 


fen; Gravior, è Proflambanomeno ad Hypaten hypaton. 


MIS 


Cap. 11. 
evcis rhò pin Miyss, i wav mis aeò È 
ÙS, KATA "È x9IWÙN duPoripan TAP TIVO 

Lor Dapbarpivos Ds n pad), ay impor Tin 
Stay ri dida 7 rv Tapà + nebmpor dal 
zed Ses maddy, VT avv Lro@prgsor, " ctu 


N 


HARMONICORUM LIBIII, 


. fpecie cenfendus fit; fed vel 


73 
fen rationes, quas ante mutationem habebant, 
fecundum utriufque Toni commune genos : ) 
ut Tonus hic, ab éo qui ante fuit, non alius 
Spal ite- 


rum, vel i quanto dun- 


i Hypophrygius, 
taxat aut acutiori 2ut graviori voce prolatus. 






































Pevirago ads Î * BapuParorper purea. Tè pù ceri igitur, tum rationi congruum fit, tum & 
av eÙNozir mi na) alragnas riv sà var, pixes fulliciens, hos tonos feptem Îtatuere; us 
siroy \amnrdda, declaratum. 
9 GIO. #. r AB. —-rerigs, bis, Videtur autem legendum, vel Zogaeriga ms, vel frpurimpo wi. 
I. Dorius Tonus. 
Pofitiones. Poteltates. 
Nete hyperbolzon CRE VERSA Nete hyperbolzon 5_— ftans, 
Paranete hyperb. = - Paranete hyperb. Tetrachordum 
Trite hyperbolzon set Trite hyperbolzon excellentium. 
Nete diezeugmenon ugo a Nete diezeugmenon 3 --—- ftans. 
Paranete diezeugm. rr" Patanete diezeugm. | Tetrachordum 
Trite diezeugmenon — 3——- Trite diezeugm. disjun&tarum. 
Paramefe . —— E_—  Paramefe ST ftans, 
Mele n Mefe + Tous ftaos. 
Licianos mefon  ——""_  _ richanos mefon | Tettachordum 
Parypate mefon PRE IENE Parypate mefon RAC. 
Hypate mefon SRO, CEN Hypate mefon e ftans. 
Lichanos hypaton SERA, VE Lichanos hypaton Tetrachordum 
Parypate hypaton IAS, ESERE Parypate hypaton fupremarum. 
Hypate hypaton PINI RAI Hypate hypaton fa +" "Regzna {tane 
Proflambanomenos —! Proflambanondenos  -T-2BUS 


“— ———— ftans. 





II Hypo 


CLAUDII PTOLEMZI 


Pofitiones. 
Nete hyperbolzon 
Paranete hyperb. 
Trite hyperbolzon 
Nete diezeugmenon 





Cap.11. 
IL Fypolydius Tonus, 
Poteftates. 


LI 
Hypate hypaton 
—— Nete hyperb. Prof. .XFonust 


——— Paranete hyperb. 
—i_ Trite hyberbolzon {'T*trachordum. 


ftans, 
ftans. 












































Paranete diezeugm. gr Nete diezeugmenon “——— flns 
Trite diezeugmenon —__ 1 Paramefe diezeugm. 
Paramefè Pe: È Trite diezeugmenon Tatncicalan 
Mefe Id Paramefe ftine. 
lì : Ti 
Lichanos melon  —__t_ _ Mele i idro PR 
Parypate mefon LL —  Lichanos mefon 
Hypate mefon el. Parypate mefon Tetrachordum. 
Lichanos hypaton —— Hypate mefon È ftans. 
Parypate hypaton ——___ Lichanos hypaton 
Hypate hypaton RIETI III Parypate hypaton Terrachordum. 
Proflambanomenos. —— 18 Hypate hypaton flans. 
III Zypophrygius Tonus, 
Pofitiones, Poteltates. 
Nete hyperbolon  —— Parypate hypaton | 
Paranete hyperb. 2 Hypate hypaton Ten ftans 
Trite hyperbolzon 1 Nete hyperb. Profl, SS fans 
Nete diezeugmenon —L.— Paranete hyperb. 
Paranete diezeugm, Trite hyperboleon | Tetrachordum. 
Trite diezengmenon RO a Nete diezeugmenon —— ftans. 
Paramefe —— -—— Paranete diezeug. 
Mefe —A Trite diezeugmenon freccia 
Lichanos melon ——_—® —_ Paramefe ‘—— fans. 
Parypate mefon — ii Mefe £Tons -—— ftans. 
Hypate mefon I. Lichanos mefon 
Lichanos hypaton ii Parypate mefon î sai 
Parypate hypaton E Hypate mefon — flans. 
Hypate hypaton I Lichanos hypaton } 
Prollambanomenos. ——!____ Parypate hypaton _ s pien. 


IL 





Pa Ma 





















Cap.rr HARMONICORUM LIB. Pai 

R'. Imre rh@. 

Nira vafploralar 7 Craira Crariy 0 -— isae 

ompgrima LiffCoralr a bra tek. cern LOC isde, 

soir ieblaraior i mese \blralar sesta 

Hire Prlevy plan E ra elia Rerdin a 

maggio Sil wyutrar —— Ea "i Fever —_— idr 

setta Bilevyitrar —_—— fr meegrimi Silewyitrar 

vesto IRR "1 attra Sud drain 
pin Si saeguion er isde. 
aa . a bros, 

mparàs slow — è Me pdc Nesaziamzenti (1.;1 

artporira pot ——4% Mad: pube 

verdre pica —? augura pc pd. 

Maerd: rari E) vedra pour n ind. 

resi x Br. Aperte Gres Ted opdde. 

dard reti «ek maperdra imariy i 

esa lari peros, ela vee cc in 


Cis, 
Nity Cafploralar 
Sari vpi 
verme Nn Coratar 
rem Sitevyabian 
mmegrima Inlvyadiur 
metro Sly udrar 
sraegiiboa 
sn 
nparis puioor 
aupunire piouy 
varda picwr 
Mpeeròs \irertor 
mpom TA aretrie 
varda dararta 
eso naularbuaros. 


II 


(6) 





& Hxec una chorda, eft, tum Nete h perbolzzon 
matis (in Acutum) fecurrentis. Er Giltilirer in ta 























7. Troppi TG. 
ì Asd, 
a aapvnito arterie I 
x Vadre araràr —_—@——_——— wr, 
a sia d TInÈ. , 
Be — md. avra, i ile, 
E veira deploriian eiolrento. 
A hh fa = rlra Silovyuiror ——— is. 
Ki Ses Storia » 
—Ga — rin ar ; 
nr Rsu Sir i 
ee e. * TI in 
SAI I orti red 
ni arata puior 
gg Myers darai 
to: Temd perde. 
miei TO 
ea 
e 
—_——————m——_———.t masi i 


(son Gravioris; tum Proflambanomenos novi Syfte« 
is fe ibus. 


M 3 d. To 


tf 























78 CLAUDII PTOLEMZ.I . CGap.ir: 
d'. miu G-. | 
Giors. Aud pts, 
Nite VeliCanaler mit ardarde vira? 
pari vploralar — sapuniro Vara! prefer 
= Vitale —— 7 gna Cri i 3/7 i 
vira Dale yabpir ET rire alpe. esooragl. sede, 
£ af: radar 4 L 0 si; co 0 
s > dd su artkvopdor. 
mieguira Tae vir STndewydferr isde. 
e 3 peer 
acqueo plosr — gg — mim Indi 
sepico pie Nt mio "RE 
vadm pican Essa A LIO: ita 
argani: rail! di eine È 
, 34 a meme xegdbr. 
Rd rail —5Ù>- ssaa pica 
varda varark) ae saga dee —_—— mise, 
aprorbaribpor. _t__ Aperis tres” Ì 
d. Spr ra. { 
Cin. COTTA 
Nim alploralur —5 magarima Ccleloraler 
megrima pla «7 — rire caldaia puntate 
geira \epCoraiwr “= rien Trlowy bian —_ ink 
riera Snfewybior & maparera Silevy bian 
mesiim intorno — = cala la TIE ope. 
nelra Selewy sb «e * isde, 
messia — gr 
ps & puson . 7 ine 
pira Be Marte pra retta. 
aquròs poor Ka sapere ben 
magerima piowe Se = dada piowr —— int. * 
Ordra por CET a cli 
nperde vai ET reprdr drill liane 
Susenira Credi — i iam im ire 
brdra Gru SRI" rire ibn, DO ide. 
orata. =muperire salvalo. | 
02 
IV. 


IV. Hypo 


«Cap. II. 


Pofitiones. 


Nete hyperbolzon 
Paranete hyperb. 
Trite hyperbolzon 
Nete diezeugmenon 
Paranete diezeugm. 
Trite diezeugmenon 
Paramefe 


HARMONICORUM LIB.IL 


1V. Ziypodorius Tonus, 
° Poteftates. 
rana Lichanos hypaton 
se Parypate hypaton } Tetrachordum. 
— __E_____ Hypate hypaton n 
li ES $Tonus, Qtans, 
— i Nete hyperb. Prof. ‘-— —°____ {ns 
PT. SIIT Paranete hyperb, 
3 Trite hyperbolzon Tetrachordum. 


























79 









































n Nete diezeugmenon “-——— — fluns, 
Mefè —_—_ Paranete diezeugm. 
Lichanos mefon  — nè, —. Trite diezeugmenon Tetrachordum, 
Parypate mefon E Paramefe fans. 
Hypate melon == Mefe TI ge: 
ILichanos hypaton — Lr Lichanos mefon Tetrachord 
Parypate hypaton —_PT _____ Parypate mefon nti 
Hypate hypaton DOTI. FONDI Hypate mefon tt fun 
Proflambanomenos. Hi Lichanos hypaton Ì 
V. Phryzius Tonus. 
# 
Pofitiones. Poteftates. 
Nete hyperbolzon RENI Paranete hyperb. , 
Paranete hyperb. tassare" Trite hyperbolzon Tetrachordum. 
Trite hyperbolzon n Nete diezeugmenon ftans. 
Nete diezeugmenon z Paranete diezeug. 
Paranete diezeugm. I Trite diezcugmenon Liana 
Trite diezeugmenon ia Paramefe ia» ftanis. 
Paramefe tc. Mefe Su ftans. 
Mefî ti Lichanos mel 
lele . [ os mefon 
Lichanos mefon — din Parypate mefon Iaia 
Parypate mefon i Hypate mefon cei fans. 
Hypate mefon Lichanos hypaton hord 
Lichanos hypaton di, — Parypate hypaton n su 
Parypate hypaton 1» — Hypate hypaton cea {tans. 
Hypate hypaton iii — Nete hyperb. Pròfl. deli mrie flare, 
Proflambanomenos. ———_ — Paranete hyperb. sx 
0a 








CLAUDII PTOLEMEL 




















VI. Lydius Tonus. 
Pofitiones. Poteftates. 

Nete hyperbolzon ages o Trite hyperbolzon 
Paranete hyperb. ss e Nete diezeugmenon 
Trite hyperboizon —*— tt Paranete diezeugm. 
Nete diezeugmenon 13 Trite diezeugm. 
Paranete diezeugm. -—'%_____ Paramele 
Trite diezeugmenon —— 1 —— Mek 

© Paramefe ARA Lichanos mefon 
Mefe ——3—— Parypate mefon 
Lichanos mefon Saia Hypate mefon 
Parypate mefon ____ Lichanos hypaton 
Hypate mefon ri Parypate hypacon 
Lichanos hypaton de Hypate hypaton 
Parypate hypaton —! i+ Nete hyperb. Profl. 
Hypate hypaton li - Paranete hyperb. 
Proflambanomenos — Trite hyperbolzon 


fe IO ITTIII1L 


/ 


VII. Mixolydius Tontus. 

Pofitiones. Poteltates, 
Nete hyperbolzon ——_ Nete diezeugmenon 
Paranete hyper ——____ Paranete diezeugm. 
Trite hyperbolzon 2? Trite diezeugmenon 
Nete diezeugmenon ———> _ Paramefe 
Paranete diezeugo ——— — _ Mele 
Trite diezeugmenon —L_ Lichanos mefon 
Paramefe — —-—— Parypate mefon 
Mefe — —£ — Hypate mefon 
Lichanos meon —-! Lichanos hypaton 
Parypate mefon — "a —— Parypate hypaton 
Hypate mefon -— + —— Hypate hypaton 
Lichanos hypaton —— —— Nete hyperb. Profl. 


Parypate hypaton 
Hypate hypaton 
Proflambanomenos 


VI 























' 
nl Paranete hyperb. 
2 —— Trite hyperboleon 
tal 


———-——— Nete diezeugmenon 





PI 1 dl 
="=—«go4® 








To —— flans 
Freni 


‘5 Tonus, flans, 
% —— fans. 


‘Tetrachordum. 
e flans. 
pra 








Freccia 


_— fang 


A Cap. Il. 


Capi. HARMONICORUM LIB.IL 


D, 


4 


©tous, 
Nim aSlorator 
opa vaplorzia 
nei plat 
vira Sugevyutiiar 
muggyata Salewy uber 
vetro Sulewyuirar 
raggi 
ara 
Mgerds -pdowy 
sraqurra boy 
vardra piowy 
digarìs \irania 


merca barimos. 


7. ANG IG. 

Awdpes, 
ten "> —— mem later 
EC vira Ile uivor 
RP ei 

bi neita Srievyuirar 
Rada 


um 





ha 


Ci 
i - Myavàs ice 











Gi Agg 
fe © n 
SIE cm Myers varati 
md # 



























8I 





, ” 6h, POSSE: Brin, — oi 
apud TA e DR 4 ——— mr i, Dre, St. igle 
dard rara * se aa State ae [e 
sresr ra plat uaros. —T_ netta abfloraian. î 

C. MENING IG. 
Nira \afploralor > vir Srifevyeizan 
muegolin pedala . vat meggriera Selev tra 
selta apialar AGIO agita Saldo putin 
vera Falery ibror MA Pa a 77:10) 
mmiggara Stdevy pira ar — gson 
sim Begeaie | STES rr 
pena CTR LE 
pon IRA dn u&rdrn xiowy 
Nigris ubrtar fiere Miyeods reti 
mapurata plot FI A epr dt 
Verdrn pubs wa Gi dra dra 
niqevis rar GE ti vira «i SEA, 
, mapurdra Vera RAI TREIA EE ol 
adr Varani a — inn pera 


Pol. 


82 CLAUDII PTOLEMZEI (Cap.ir. 


Oft hafce Prolemai, de Ton®, Tabellas; libet hic fubjungere (ex Meibomio, in Alypium, 
P fere defumptum ) ‘Tonorum Schema ( faltem pro genere Diatonico ) ad eorum mentem qui 
Tonos ( five Modos) per Hemitonia continue adaugent: Quo ea, qua de-his à. Prolemzo di- 
cuntur, reétius intelligantur. 

Genus autem quod hic exhibetur, eft Ariftoxeni Diatonam Zntenfum; quod idem elt 
Ptolemai Diazono Ditonico; nifi quod, Prtolemai Limma, habeant illi pro Hemitonio. Similia 
fchemata peo Chromatico & Enarmonio, Meibomius itidem. ibidem habet: Cum Notis (in omni- 
bus ) quibus loca fingula defignabant Greci; quarum vicém fupplent ( jam per aliquot fecula re- 
cepte ) vulgares Note Mufice, fecundum fcalam (quam vocant) Guidonianam. 

Verum hic (ut inter pagine limites Schema coerceamus ) pro Chordarum nominibus è Gre- 
cis inditis, literas adfcriplimus quibus d° Scala Guidoniana ) cafdem hodie defignamus. Ut, 
nempe A fit Proflambanomenos; 4, Mefe; 4 a, Nete hyperboleon. Unde de intermediis fiat ju- 
dicium: Puta, B, Hypate hypaton; C, Parypate hypaton; D, Lichanos hypaton; E, Hypate 
inefon; F, Parypate mefon; G, Lichanos mefon: Item, 5}.Paramefe; c, Trite diezeugmenon; 
f Trité hyperbolzon; g, Paranete hyperbolzon. 

Volunt autem, Toni graviflimi. ( Aypoderii difti ) fonum graviffimum ( Proflambanomenon ) 
graviflfimum omnium effè ( quafi ab ipfa Natura ei) qui diftinéte poflunt auditu diju- 
dicari, (ut, qui hoc fint graviores, potius confufa murmura, quam diftinéti foni, habeantur. ) 

Huic proximum, /7ypora/fium ab. ipfis dif&tum, ( Piolemzi Hypodorio & Hypophrygio inter- 
jettum,) Hypodorio volunt effe acutiorem hemitonio ; ut hujus Proflamb. fit medio loco pofitus 
inter ill Proflamb. & Hypaten Hypaton; & hujus Mefe, inter illius Mefen & Paramefen; hu- 
jus autem Hypate hypaton cum illius:Parypate hypaton coincidat: ceteraque chorda, ut in Sche- 
mate. 

Tertium vero, 7#ypopbrygium diftum, hemitonio acutiorem quam Hypoiaftium; adeoque tono 
graviorem quam Hypodorium: ut hujus Proflambanomenos coincidat cum Hypodorii Hy pate hy- 
paton; & hujus Mefe cum illius Paramefe. dite 

Quartum autem, Z7ypoeolium, ( Ptolemei Hypophrygio & Hypolydio interje@tum,) faciunt ad- 
huc Hemitonio acutiorem : ut hujus Proflambanomenos cuionidia cum Hypoiafti Hypate hy- 
paton, & cum Hypodorii Parypate hypaton : & hujus Mefe, cum Hypodorii Trite diezeugmenon: 
fed medio loco fit inter (proximorum ) Hypophrygii Mefen & Paramefen, Hypolydii vero Me- 
fen & Lichanon mefon. Et fimiliter de tonis ceteris judicandum : 77ypolydio, Dorio, Zaffio, 
Phrygio, Aolio, Lydio, Fiyperdorio, Fiyperiaftio, Hyperphrygio, Hypereolio, & Fyperlydio; in 
acutum continue promotis hemitonio. 

Horum autem Quindecim Tonorum; ‘eft quidem, Zyperdorias, idem qui Ptolemei Mixolydius, 
adeoque ab ipfo agnitus : Z7yperphrygius vero, idem qui Ptolemz1 Zypermixolydius, atque ab iplo 
rejeétus; ut qui alius non fit quam Hypodorius poft Dia-pafon recurrens.- Item Zyperiaffizra, 

Iyperaolium & Fyperlydium, rejicit Prolemaus (codem argumento quo Hypermixolydium ) ut 
qui non alii fint quam Aypoiaffius, Aypoeolius, È& Flypolpdius; pot Dia-palon repeuti. Item, 
Hypoiaftium, Fypocolium, Taffium, &</Eolium, rejicit; quomiam, ( verbi gratia ) fi Hypodorit 

poteftate ) Mefe accommodetur chorde qua eflt ( pofitione ) Hypate mefon; &, Hypophrygii 
pas item ante pofuerat ) ei.qua eft ( pofitione ) Parypate mefon, ( fed hemitonio magis in- 
tenfe quam pro fitu naturali: puta C 4c4f. quippe Parypate mefon, elt tantum hemitonio acu- 
tior quam Hypate mefon, fed Modus Hypophrygius quam Hypodorius tono integro ; ) inter quas 
alia non intercedit chorda: Non eft cui accommodetur Mefe (interje®i toni ) Hypoiattii ( Prole- 
mao dii, gravioris Hypophrygi:) Quippe fi Hypaten mefon aflignaveris, cofmcidet cum Hy- 
podorio; fi Parypaten mefon, cum ante dito HypophrygiossPariterque de Hjosalio, Taflio, 
& Zolio judicandum. Ut foli fuperfint Ptolemei feptem; ins, Flypopbrygius, Hypoly- 
dius, Dorius, Phiygius, Lydius, & Mixolydius. Totidemque agnofcit hodierna mufica, Lor: 
min F, G,a, bic, d, e. 4 , tn ; ° 


CAP. 








83 


HARMONICORUM LIB.II. . 


Cap.1s. 





N: 


ii nalii LETI i rotte ZITRT 


CAP. XIL 


De incommodo Monochordi Ca- 
nonis ufu. 


UM vero, ad evidentiam integre often- 

dendam, rationis cum fenfu convenientiz, 
adhuc Harmonicum item Canonem fe- 
care; non fecundum unum duntaxat Tonum, 
ut in Syftemate Immutato ; aut fecundum unum 
aut duo genera, prout qui ante nos fuere fece- 
runt: ti fecundum Tonos omnino omnes, fin- 
gulaque melodiarum genera ; quo communes fo- 
norum locos habeamus jundim expofitos : Pau- 
ca prius percurremus de Monochordi Canonis 
imperfeCtione : cui tamen nihil haftenus vide- 
tur infuper excogitatum, quo qua ratione in- 
{tituuntur aptationes, in melodils univerfim om- 
nibus, dijudicatu facilem fortiantur ad fenfus 
comparationem. Videtur enim hoc inftrumen- 
tum precelluiffe, utpote tum ad manuale exer- 
citium comparatum, tum ad eorum fpeculacio- 
nem quibus harmonici concentus ratio abfolva- 
tur. Quandoquidem aliis 2nfframenzis non vi- 
detur utrumque horum competere : fed Canoni» 
cis quidem, illud folummodo quod ad Specula- 
tionem attinet; Lyris autem, Citharifque, & 
horum fimilibus, quod fpe&ar ad exercitium. 
Quippe cum, in hifce, concentus quidem in de- 
buta ratione conftituantur; non autem hoc ex 
ipfis demonftretur : cum neque in tibiis & fiftu- 
lis illud exafte habcatur; qua tamen ad utram- 
que indicationem magis comparate videantur, 
quod fonorum habeant differentias, longitudi- 
nibus refpondentes.  Perfpicuum autem eft, #w- 
firumentum boc pre aliis quam plurimum defi- 
cere: quippe quod, illis, corum faltem alterum 
accurate competat; huic vero, neutrum. Pri- 
mum quidem, quia nec xquabilitas chorde ex- 
ploratur; neque extremorum fitus : imo neque 
rationes particulatim tradite refte fe habent; 
neque omnino quidem, ex ratione, faciunt fe- 
gtiones: fed, ubi chordam contenderint; fub- 
duétorium hue illuc transferunt, donec quali. 
torum fonorum quilibet auribus occurrat, ibi- 
que congruam fg&tionem nota delignant, remoto 
co cujus ope hoc faftum eft ; pari modo atque 
illi qui inflatilia conficiunt ibirumenta. Dein- 
de; quanguam, fi feftiones in Cubito rette 
fuerint peratte, (fubdu&torio per otium ad- 
moto, ) poflint foni mediocriter comparari : 





CLAUDII PTOLEMEI 





Cap. 12. 


Bi. 
Teei È Nagprsias E poronsede rge 
rv. 


rà * di tras, eis » Tlò A dans È 
crappaias det È E eye creds Tlù 


djbnow dpodoziag, E ug) T appevinoy 
newsra È rarempen è nal' iva puivev ovew, dica 
cds Tr E dparatire ovoguans sti MS în, 
5 dio, sari ni avnì TS Gti por dà nana 
av die I rss, xe) 7 pereodeSiicoy 
nuoor Enast “na È ads nomss 7 DI dro 
mus x uwrdy © cippa mwvianFiuipes Box zio neg= 
dirlo pedes DE È dmddag tire di è puoro- 
xieda navint £ di péxgi vui Edîn 8 Payvery 
ctscemvivenidior, #5 9 mis diyw puoudiiaz dp- 
wo os, în FA di GAY perrwodìus, UDINE 
So Til reds ris cpbnads patorli. Amd 
Bi d raprnrvdtry È | qsti torero, eds 
agio dpa geguparlo, r, Fees 7 Yorende 
cpamuir $ ippor dis Mys. Emddi mis dmois 
uu iPalrero 7 cipnidicor ixdripor * vandoger® 
ama mis ph |! navovinsis, È Feuprpamndy ps 
voy Aberus " dî, È suapous, @ ® mis dpoioss, 
È pensor. Kay TimIS MI E TE ra pmorros 
Aiys omwsspdiitor F ipupeedesan® pù d'esmruzdie 
di d° 0 avray am P pndì HT avrev,xg) È 
oveAvian dè qubrv anpibdna* è pardor dv fx01 
néès auPorieas Ts tudlters mAsimper, 6m T0iS 
prinecn arorsdss Mapubare mis F PÌior da 
Poegs. Kare@Passin d\, av cAeisay doey TtÙ» dMtoy 
dir T@ TETI DB, I yiv Erpor axpibcio 
andere: ami dî, " undinzo. Desmo dò dd, 
Diet n porre Thu Guarini È xopdris eKerdlek, 
porn tds Fiale rav | megrav nuo) pndì nds 
pedderdpes rev narà pio Aoyss upatis i 
xh * adidas" en Ti Aegis miivry tds sarero- 
pas dia trrivarns Thò xodlò, mt zra- 
yugia ipevnis, tws av axodis \ararmon - 
* rv dinCats span. PIcor tnasos, Cnii n 
pestvrag tlò cinziar rulè, aPigduo 78 meds è 
YmiQune È avre neon mis Ta iumidise Ev dp 
pelvv namerndralo dios. Elma, nay detyrws “6 
IQuS È narra pende, rara ggodlò pù pa 
qopirs TE Varaywgias, Fussurr dv cs Pleo: 


nate 


Carpe GIA 5 GIO. ris. c AB. deelt os in. d GI rire e GI. deeltiuo. {GI de. 


ban, di sa, bis. è 


C.min. £K. ring 


. GI. as. mC. deeltj. aC. È 0 GL 


g Ab x nt 

mirs. p GIO. può", incateris pà } disjungtim: & fic aliquoties: fed receptum feribendi modum retineo. 30. 
deeft rè qsuò impo. 7 ABCV. può” trigo. SV.atarngita, mendofe. * CGIV. ti” ae; « Gli. x AR. 
dec? #, y AB. sipro. 2 CVO. i è mixos. Et autem #ixvs, id quod nos Celum dicimus; ea pars inltru- 
menti Mufici, qua notantur Chordarum loca digito premenda pro fonis variis. 


« ABCV. 


lap. 12. 
soglie penis Fair di pemboado- 
St, dlé Pà perdo; pets % è svpubpor, 
sine” ) dpoias* < pi ramda paro dar aredciis 
ars 7 ciueiey mpessiorar, pndi svdixrs dir, 
Jo P nio È agrari. Kaj È zgiocas 
dî very, toga è dv tn I nbytord oppeevor ten, 
è dodevirere è e: om TI pèr agubfera, Fi 
È rese Xogds, $ E più hrajy goa dis Ti 
Sai TO” & TI xdpspria xa disay, My 
dà diov * è adpi, ovyugsorws, diva 
(15, namemionie, aUgpans, È 0Nas È dle Te 
szvepcaran Pier evprionzis* Dig ! 3 7 
‘esso yieg, pics So, pr ris pais se 
ntods Lartebaiveo dubasy fadìos, pin dio 
slaPsosrray gr aldo nTEv dad a dn xo) 
dò P cuvixdar tin fida, # " Cnpszone 
ides mEdxsau, &m undira milo icone ° pr 
lì diserpirm dra palio Carte greta, nerd 
hi IU RI agi tmungdu dev, TI DpyPpd 
rey zraywpion, Srrovgsyran © dp TI TI 
reina F xopdis nÙs qubTES 77685» ale a wi 
Va dé duròs diarte È | ari Mk arts 
mÙs diapio prss norus' 09m edi mis Te XUTPOIS 
ibpoic cier m ‘rinX fedias. Kai pos ‘ djs 
rune doxtow, ci | perdete duri È LA qudnv deg 
ev, cunddins mus carflesonai To E ppc pivs 
pIAar, pidimn piso durò megix È aid 
rei adi tarir ta , VA ali name Né dpr 
î mameropiC odor” a F & Cutivey * ramxi 
mor Aewdrim * Ajgpaprivor. 





HARMONICORUM. LIB.IL. 


tr 


quando tamen celerius transfertur fabenttoriza, 
prot melodiz confequentia & rhythmus poftu- 

ant, haud pariter fiet; quod nimirum defigna- 
tiones illa debita, negue percipi poffint accu- 
rate, nec facile attingi, propter tranflationis ce- 
leritatem. Atque, exercitium quod fpectat, ell 
certe omnium poftremum hoc inftrumentum, 
& debiliflimum: Non modo quod qui dec wri- 
rur alibi apret, alibi cdordara percutiat, & una 
manu; agio defint ca que in manus artili- 
cio fune cherrima; qualia funt, nimirum, 
fuccentus Teai/alune, ) idtuum concurfis, im- 
plicatio, replicatio, traîtus, atque omnino om- 
nis diftantium fonorum complicati; eo quod 
manus percutiens, cum unica fit, neque majo- 
res diftantias facile tranfire pollie, neque di- 
ftantia loca fimul contingere : Sed porro; quia 
fonituum motus continuus ( alicniffimam ab 
harmonia fpeciem continens, ut que nullum 
ftabilem & terminatum /oz4077 exlubet, ) necetle 
hic eft ut per plurimum temporis confequatur; 
ex tranflatione fubdultoriorum, hujufmodi fo 
nos una cum friétu chorda protrahentium : 
propterea quod quafi tranfilire non pollini, & 
in locos dilterminatos infilire. Quamobrem etiam 
ineptum elt, ut celerioribus rhythmis facile ad- 
hibeatur. Arque ob hanc caufam eft, ut mi-. 
hi videtur, quod qui hoc traétant inftrumen- 
tum, (lapfuum confcii, quibus à concentu de- 
viant foni, O re: illud folum exhibent 
fenfibus probandum ; fed accinente femper ti- 
bia fiftulave comitatum ; ut hifce j juxtim fonan- 
tibus celetur id quod erratum eft. 









CAP. 
£ Merbaopdbe agro. 
Monochordus Canon. 
a ABCV. ifjviger. 5 AB. sxir. e GIO. decft pò. d CKVO. asrin, e Gl. a. fGIO. mirrus. g AB. 
sug. b GI. mis. K. nîn 8, credo, reftius. Volune utique Ap foemininum xse. fieri in duali maf- 


culinum. 
nuum motum foni in acutum aut gra 
vo o Mufica ps o dixerat ; Flos ineptos. a 


. dont=. (A i EV. 
Schemi 


GI. £ GIVO. inì pars, disun@im. / 
È di ve: quo fenfu prata lib. 1. diftinxerat fonos in eaxis & 4 


“ CKVO, © mà i, 
di Canonis, adfcribitur hoc Scholium, sim mi magg Tipegis ngdérr I rmuivegi boc bodie 


tì. mm Per ewsixiw, hic intelligit, conti- 


+ 9 GIQ. pò. PC. gegio. 


x C. maine. y GI. ria, O. 


spud Turcos vocatur Tampuras. Sed apud Gallos temsour, & apud noftros tasowr, eft rympanum, 


Car 


86 


CAP. XIIL 


De eis qua videatur Didymus 
Muficus fuperaddidiffe Canoni. 


Dm autem Muficus conatus eft quidem 
imus, ejufdem correftionem aliquam fis- 
rinducere: nec tamen eo pertigit quo opor- 
ache Soli nimirom fabduStoriua salini 
commodiori modo profpiciens: Reliquis inte- 
rim difficultatibus quas enarravimus,’ pluribus 
quidem & majoribus, nullam medelam potis ad- 
invenire. Sumit enim fonorum diftantias, non 
ab altero duntaxat extremorum, fed etiam ab 
oppofito ; fecundum hujufinodi quidem pofitio- 
nes, quibus inzquales funt ad extrema bina lon- 
gitudines; habentque, ad totum, utraque pro- 
priam alicujus foni rationem. Ut puta; Quan- 
do funt inter fe bina partes in ratione dupla: 
cum tota icilicet longitudine, eft quidem pars 
major, in ratione felquialtera, pro Dia-pente ; 
minor vero, in ratione tripla, pro Dia-pafon & 
dia-pente. Quippe fi longitudo tota, pro Prof. 
lambanomeno, ftatuatur; ejufdem pars major 
qua totius vi dux tertie, ) Hypaten mefon 
faciet, (que e/f Dia-pente acutior : ) minor au- 
tem € calde diet): Neten diezeugmenon, 


CLAUDII PTOLEMZLI 


Cap. 13. 


, 


y. 
Tiseì @v Aldiu@ è psanòs te 
| mega TS Ngnivi. 


du "3 è patio mei I ini 

gir tvà meims cimé dipSuow è pld 

Pinvera) ge E deevms* piva TÙ È me 
vogis simpuripo wesotarav % 7 amor du: 
apirar, è dado, emessrar evrav % pedi- 
rav, & duurdis sigsiv va Fseamian. AapuCcvi 
DI rds Digsrtals F PIA, I dor povs TE 
inips means, “ dà % doro & Cucum narà 
mis quasnes pd 101 Fiode, diD' dry * dio n 
given arts indimegi nà miggre puis, Mizar 
txd findmpov, otss d anir, cinciov tds Prede, 
KeSeerep, Gray 8 artgs deAnAa pù ty diadacita 
Aérpeo gavery meò do pier catgs ) P an, Idee 
von, P pù piiÙoy, tv npeioNie, PRE) je vir 
e diary, & aeizA adi, xatà è Al ra- 
gii È Dj iv TE IÒ dAv prints narà 7 eso 
Aapbavo dor meorouivs' + puèr peiilor F' rpey- 
parer, n È dipospas un, minoi rò imirlw 7 
pioar d* de matlor, è neiroy cant, Tleò vijrlw 7 


pelo Tpbitie èr Muodip. 


+8 12 





1» 18 


(que eft Dia-pafon & Dia-pente acutior quam 
. Proflambanomenos :) Et pariter in aliis, ubi 
uid fimile contingit.Verum hec accommo- 
atio, ( in confeffo eft,) fubvenit quidem illi 
defeftui qui eft è continuitate promotionis; 
( cum polline fiepe fubdugtoria, pluribus pulfa- 
tibus, permanere, in communibus duorum fono- 
rum locis; tranflato ittu, illorum vice, in alte- 
rutras partes. ) At perplexiorem reddit metho- 
dum (ubi cantus non conneftit communes fo- 
nos) propter diverfos corundem fonorum locos; 
profpiciendo nimirum utro potius utendum fit: 
cum non: permittat, pulfuum continua corfecu- 
tio, tempus aliquod deliberandi ; fed expeditior 
fit (quam plurium dele€tus ) confecutionis de- 
terminatio ad unum femper eundemque locum. 
Item, circa feétionis rationes, nihil porro ad- 
ftruit quod fit cum’ experientia conjuné&tum. 


————____—————— _“b>pl. 


—_ _______—_ _ T  "enatuldug. 


s6 
ine ripa, È serriazio, 


delAyuiver È dì T°V May, ten ® hg 
earn Tindexo pivey, dpotws. H dè ruabm arts 
minas, Bondi più dpuodoyspivcos To uità TÀS 
oungiis | za yanas vdiguan mmaxi duva- 
piva tiv  Vzrayugior Sinpuivw tv TAeicor 
pico sarà TÙS xomis dio PIofav riT8S, È 
agis dar' aurely iP indien tà t|uipala pe 
mirapbarpims Ka iegy pv ni " mei 
Thò piùoder, dry 19) cdi © péros rÙS rawds 
PPirfes, iv 76 DePioew tÈs ° adriv rss, Ei 
Toda TE mripa pensio ds dv pù coyxusgiv 
ns, Ts uarà P Th xpiow mwxie, \aroAopsr pui 
LI mà pivey dà aresxiporipas Gy tonpive, ra 
e? 7 GAesoray Cudoyiw, È narà n° i6n5 iD' iva, 
ra alora dî) rim TincoNis. Kaj wEì tÙs Myus 

ti ralarpiis, sd n cesaroni 7 Pawcperay 


txodvore 





, Car. 13, 4 GIO. A°. 6 AB, heuzaziîr, e AB. dà n} vis diri rinaetiz. C, dad diri F ciare. d CKV. ip" 
Cas 


V. dr levi n, mendofe. f 


GIO. ingimes. g AB. inferitur #. £ GIO. 4°. 


i Sic C. item AB. nifi 


. 
quod in his defit . KO. rprggiren «rà, è * doge. item GI. nifi quod in his defit sì. # GIO. 4. / GIO. 


trtay=, m GIO. 


“lr. 1 GIO. musr. 0 GIF miriam. p AB. deelt rh. 4 AB mc 


» GIO. 








2 mid 7 gi | nave. maje cofei prog on] 


d CV. 





88 


(fia praxi Sagra illas rationes : quo folo 
{e potuifet cum fenfuum perceptione com- 

paratio. Atque ob hanc caufam; rationes qui- 

dem criar li (que etiam in una Chor- 
da, in duas partes E examinari poterant,) 
rette delomblie liquer: Concinnitatum vero 
rationes; (que non nifi ex totius fyftematis 
compofitione contemplandx fuerant; quod non 
in una chorda licuit exafte | perfpicere, ) omni. 
po falfe. Redarguantur enim evidenter, fiquis 

Tellicaei fecundum eas, fecerit, in expofitis è 
nobis otto chordis quitonis; utpote qua fuffi- 
ciunt concentus mexum auribus indicare ; ut 














CLAUDII: PTOLEMAI 





Cap. 13. 
autor 2gr0v 1D' is pims “ndusam 
Carico F è adire nameiiaa. Kaj 2jgì 
Tn, i LS) tiv cv uDevstiy My, È 2jg puas 
x0edhs stero wwaydjiss, * sari 7 darvi 
E peeyrpiov,. Upadis eda@ims Pair do su I 
row tpupedestoy, TH cuvdirt © £ d aa sosia 
pirws aa FeupnStrmas, | me cvx tal im its 
xopdis anegcis dregbris ic, xi : aivu depderdiias: 
Edey adv “ d ay Gragyis, dre nat abc 
min mis uamer as im Tè | camfdiar + 
[and icorivev durò xeedor inasîv ict dn 3 } 
= dep TE piùss db mus dnedjs* ‘ina 











120 
pa ” 
* pa| 120 
ri 80 
iel| {188 
“È 
E 6o Sa È 
| + |os | 5 
NIE Ta 
| di | 
ii 
(URIT]I 
LIB LI 
fai È » 
Grave 2 xowòr mipag X) notrì puazds. I acutusn 


Commune extremum, © magas communis. 


dipanare valeant quid na 3 quid 
non fit. Jamque, quo facilior nobis inftitui 
pollit.comparatio, rum earum qua à nobis de 
nuntur genetam divifiohes, tum ‘carum,quas è 


fuperioribus. traditas ‘accepimus,, ( quibus: qui-» 


dem hadtenus, incidimus;;.) exponemus primum 
particularem ilarum collationem (Jeu juxta c% 
fitionera ).in mpedio Tono faui Dorius.eft, ) 
ad indicandam tam differentiam. 
Univerfim pesata diyifionum ap- 
paratus,. non.eo, modo. quo. antiquiores,» fecan- 


tes pro i fingulis totam longitudinem. in de- 
x È Ea Good one: cpl a È Esci 


Ps 








dpnsuonm que futura eft (i, Gia gra:%.» 
vifhi 


mo, ) in fegmenta equalia totique- magni- 
tudmi commenfurata; 


metros. ( ab-acutiori: termino initium.fumentes ) 
pro quot licebit particulis:. Eo, fine, ut, cum 
rintlicana In cis rationibus conftitùtos que fint 





; atque illis apponendo nu-® 


nam pudd ari TR YI, 3? d pi. Kaj ‘va 74 
mEOXAe & np 1 Rpg" Verme, zur n nal' 
us fuit 2jgipeorar, $ Tuy En avwdey mu 

Cadiz, è 004s ysv creo nd” mesnima ida 
ez; ppi \TsTwy Vagsen lin pers CA 
duweis 1008, PSA dabu, P avtis poyoy» > DIS 
canedms, + da @eegs. Kato ET Ea 
puefre rs TOI Digugicta TA è 7 cun 
ceomY_ mis pgrdarrpas, mprorns mal inasor 
QItyger To) cdey pijnos. Gis reds. ieonugradits 
Agyss: dla La REL ly È poi 
ns, i a) (i Feste 













7 cd pura O) send 
ns abriis, ms È agis me GEÒ eps de. 


dis. LI desbpds, de douy da ey Xp purea ba 
TÙS CN TS diettis Meyors: oviserdite, indo 
Th 





d CV. -raeni, malim idia/--. Sed Le Hdi, Ps dicitur codem fent; tranfeunte è augmento fIlabico in 


temporale. e ABCV. in C, et 
{Oro ay 
Gta. n 


i ect pò 


. dis E Tar do puesr pago Edo. 
ur. ‘GI. canti. m C. épuò re 


° rGI0. 


AB. zinmy. CV. i. 0 Gl. data A ABGI E par gar q GI. inferitur iuorigs.. 


Cap. 14. 
mov Qloger, doro E eipapdia soi means, i- 
xons canddidiss, araya dei mesgepas 
im ms Ce TÙ navevis diconugsrodiiss rrss TÈ 
darrfparpale to xivepduor pazadiar Kard- 
di, mùs awixntas depipds' ris rivàs tiv v4- 
vv diaPeess, es £ puesddas cuntilen vuoai- 
va purader " 6Auy di opduior cuvegenoti- 
psdre s0Î5 eyyorirt peas pos, pexea TOY MEG- 
Te È puis pwad& mocar dis 7 pndimr 
ter nds mos È cv tn get Kay 
vis puis poiegs diveynew rs Àdg. Em 
udì Sgpdagi * Bapvripu È dialeitews dà na- 
cupar 1 Alga mesaroria ! DEri xy pipa, è- 
sus AgysterO aromidemy' aeds 2 % 7g xar 
abry diaupios, im 4 peidor * dorma pbdroras 
moeaxieda tura, dig rev apilputir xarayoav 
*inaro LÙù % cn001 rpnpatan eredita, P, 
dra Ti soni miegns, pos, in + 'Bapireny 
PItygey ri Carnapire dig maron © 7 3, rari 
Teme Nip, T birpo art rùw die mosd- 
par dis a ST pivrò die mem chumpor 7 Ba- 
purts, Toy autdiv 7 pAvedey, neri 7 Mpusdioy 
Roger è 35 dbirar TE dia sacd iSinorme, 
nani 7 dierdaony Aigev' Tow perazò nuvspiveov, 
dnsigdws ns pago sfuso Aegis, dapbaviy 
tu TÙS dpibpss. 





iù. 
n » e UT x 
Ex%eos T must devdun 7 afgi 
\INI_T> 

quot rg lemulò, Pare È dulla- 

Ph 24 Di 
Cons Tv, #7 gh Encsov gevdin. 
TP Aveitante * dì revinia dreja. $i 
ZAN pubv iuagar Gard. € cedadicoy È pv 
agony, mira dè di deompo, inré* © 
di tes, dina: Tois wtsmmeypuiris mbvTAn 0e- 
Adless wpymapims È rafeas rev PIA. Tò 
per By mpeoray navivior Ex TÈ Craspputnic, Fin 
tri pù TE store cridie, Puarà Aggitay, è 
Nigess * Firmrdero, * ingiarsm pilo, 9) 


HARMONICORUM LIB.II, 





89 
cuique fonéffam propria, (è communi extremo 
jam dito, ) expofitos habeamus ; expedite fem- 
per poffimus, ad eos locos qui ex Canonio de- 
fignati fuerint, mobilium magadiorum apopfal- 
mata fubducere. Er quoniam ita contingit, ut 
numeri, communes generum excellus fimul con- 
tinentes, ad myriadas excurrerent ; nos integra- 
rum monadum appofitarum partitiones (quam- 
proximas ) fimul adhibuimus, e ad prima 
fcrupula fexagefima unius monados; ut nun- 
quam plus ditterant comparationes ille, quam 
unius partis (in feftione canonii) particula 
fexagelima. Porro; ut Dia-teflàron diftantia 
(illius nempe quod eft disjunétione gravius ) 
partes contineat_ triginta, quot fupponit Ari- 
ftoxenus; quo divifiones etiam ad ejus mentem 
fafte, ( in majori, tetrachordum exhibentium, 
fegmento fumpte ) numeris deprehendantur : 
partium Centum & viginti fuppofuimus longi- 
tudinem cam, que eft, ab extremo communi, 
ad fonum graviflimum expofiti Dia-pafon : No- 
naginta vero, (fecundum rationem fefquiter- 
tiam, ) ad fonum qui fit illo acutior Dia-teflà- 
ron: adeoque, ad eum qui fit graviflimo illo 
acutior Dia-pente, ium Oltoginta, ( pro ra- 
tione Gipi 1) ano ad ejufdem Dia-pa- 
fon fonum acutillimum, partium Sexaginta, 
( pro ratione dupla: ) fonis mobilibus interme- 
dus, numeros fuos, prout cujulque generis ra- 
tiones exigunt, fortitis. 


CAP. XIV. 


Expofitio numerorum /eGtionem 
ipfins Da n facientium, in 
Immutabili Tono, & Generum 
fingulis. 


DET: utique tria Canonia : Ver- 
fuum fingula o&onum: Pagellarum ve- 
ro (few columnarum,) primum quidem quinum; _ 
fecundum, ottonum; tertium, denum. Adno« 
tato, primoribus omnium pagellis, fonorum 
ordine. Primum ergo Canonium, genera con- 
tinet Enarmonia: 1 prima quidem pagella; 
fecundum Archytam ; in rationibus fefqui- 
quarta, & fefquitrigelimaquihita, & arr srt 
fimafeptima : 





r GIO. see. / Difficultas utendi magnis numeris (qui ultra Myriadem excurrerent ) ante adhibitas 
(quibus nunc ic) figuras Indicas ; fecit ur Greci veteres (Ptolemazus faltem, & poft illum alii, ) fexage- 
fimarum partium ufum introduxerint, (quos Scrupulos primos, fecundos, tertios, &c. dicimus; ) cafque mal- 
iene (ut bic & alibi } quam magnos numeros adbibere. _# KO. pira. w GIO. 4° x Gl. gi GIO. 
«fidi. x GI. rms. a A.è # € e. Bè @ =. CGIVO. re@tius ingr» È #) », quos fi ur. 5KV. si}. 
e C. €. d GIO. 2°. Car.14 aGl.j. 5 AB. deelt resa, sio È tom tarlo, ue 3 pot mudie. 
e GIO. aida. 4 Reftituo tmrtrizra, quod eft in omnibus Codd. imririprus manifefto mendo: & fimiliter 
in fequentibus rationum nominibus, quotquot terminationem adfcriptam habent. Quod hac, credo, ratione 
contigit; nimirum fcripta fuerant, per fcriptionis compendium, (quod fieri folet, atque in plerifque horum 
hic fit,) rationum nomina, im d', im as, im al &c. & quidem fine terminationibus appofitis, ( ut etiam hic 
in quibufdam Codicibus;) quibus alii demum Scriptores fuperne addebant terminationem es, (nm a4' cs im 4 
eis &c.) conformem terminationi intis Aé2. Non animadvertentes ( quod oportuit ) hanc vocem ideo 
pluralem effe quod pluribus fiogolelbyseo ur: adeoque mox fequitur X5294 78 # (non mis #) #' ad, € 
em a3/, © im MW. Quibus itaque omnibus visa bas CA GI 
e n 


CLAUDII 


fimafeptima : In fecunda ; fecund dà Ariftoxe- 
num; in diftantia partium 24, & 3, & 3: In 
tertia ; fecuridum Eratofthenem ; in rationibus 15 
ad 19, & fefquitrigefimaoltava, & fefquitrigefi- 
manona: In quarta ; fecundum Didymum; in 
rationibus fefquiquarta, & fetquitrigefima, & fef- 
quitrigefimaprima : In quinta demum ; fecundum 
nos; in rationibus fefquiquarta, & fefquivigefi- 
matertia, & fefquiquadragefimaquinta. Secundum 
vero Canonium continet Gemera Chromatica : 
In pagella quidem prima ; fecundum Archytam; 
in rana pa “ È, sui ad 224, È fel 
efimafeptima: In fecunda vero; fecun- 
prveez} tana mollis Chromatis ; in diftan- 
tia partium 22, © 4, © 4: In tertia; fecun- 
dum Ariftoxenum ; Chromatis fefquialterius ; 
in diffantia partium 21, & 45, © 4i: In quar- 
ta; fecundum cundem Ariffoxenun ; Chromatis 
tonici ; în diffantia parttum 18, è 6, & 6: 
In quinta; Jecundum Eratoftbenem; în ratio- 
nibus fefququinta, & Jelquidecimaottava, è 
JSefquidecimanona : In fexta ; fecundum Didy- 
sero in eppoi fefquiguinta, & Gli 
gefimaquarta, lefquidecimaguinta: In fepti- 
ma, pra nl Chromatis ; in qui 
nibus fefquiguinta, & fefquidecimaguarta, & fef- 
qeiviociansepeome: A 'ava, pale i nos 
itidem, intenfi Chromatis; în rationibus , fefqui- 
fexta, & felquiundecima, & Sefgusvigefimapri- 
ma. Tertium Canonium continet Genera Dia- 
tonica: In prima quidem pagella, fecundum 
Archytam; in rationibus fefqauioftava, & fel- 
quifeptima, & fefquivigefimafeptima : In fe- 
cunda vero, fecundum Arijtoxenum, mollis Dia- 
toni; in diflantia partium 15, & 9, & 6: In 
tertia, fecundum Ariffoxenum, intenfi Diatoni ; 
in diftantia partium 12, 12, © 6: Za 
sarta, fecundum Eratofibenem % in rationibus 
efquiottava, & fefquiottava, & Limmatis : 
În quinta, fecundum Didymum ; în rationibus 


Sefquiottava, & fr & Jelquidecima- 


90 


quinta: In fexta, fecundum nos, mollis Dia- 
toni; în rationibus fefauifeptima, & fefzuinona, 
@ fe/quivigefima: In feprima, fecundum nos 
itidem, tonici Diatoni ; in rationibus fefquiolta- 
va, & Jefquifeprima, & felzuivigeftmafepti- 
ma: 


In oétava, fecundum mos etiam, ditonici 


Diatoni ; in rattonibus fefquioltava, è fefqui- 
offava, & Limmatis: In mna, fecu 


mos, intenfi Diatovi ; in rationibus fefquinona, 
È efguiottava, & fefquidecimaguinta ipse 
cima 4 nessi fectndum nos, equabilis Diatoni ; 
im rationibus fefquinona, © Mpa è 
Selquiundecima.  Sequuntur Tabella. 


dv Myois imevario, na) imdinito, xaì imodinato. Etis rà ravina.] 


PTOLEMEZI 


Cap. 14 
FndroddeCdi pu Pri di E ddmpe, # narì Apr 
dire, Spal pr 5d, 37,87" 
3E tests, e xani  Eegrdiylw, tr Miyss TA T 
160095 10, è Frrgiaroseydiw, È Frngiarosi- 
vdra* 67 dè # rerieTS, P rari Lidupor, & Ni- 
quis Premiere, * nrgianesi, È Farmesanoso- 
piva tri det mire, Pal fuis, ty Myas 
Timmeriprw, È è im, % d A NOGOTE e 
Feo. Tò dî TP nastrior MEx4 8 [mi 200° 
pamià fin ir duri medtt dis, È nat 
Apyiray, & Agos tù 7 AB mods xC, $TWF 
o pYy mess xd, È re Padrodeedi pu 7 dî 
TE ddnipss è war Agagiberor, 78 È pd 
pane, ty Djgesatad pospiv xB, % 0, è d dir 
dì tE te4TS, È nat’ Agysibevor, TE ipuodis xpò- 
pars, ty djgsta puoipaiv xa, % d % nuices, 
d x rpioros” dh 18 rdprs, Pat Agsst- 
Leroy, TE mini xpopars, iv Diga pospiir 1, 
7, €75 indire murs, Par Eegrodirlw, 
5» Ayas immipuila, È imontanaudndta, è im- 
entaxcudexita” 67ì 4 TÉ ixrs, 9 arà Aidu- 
por, 6 doyass inimiprl, È] imfroseatdsto [$ 
immrancudinate* eri di rù (dis, rire 8 
pas, TÉ padart vpipans, i Myers mi prat, 
È smnos. dro, % imiuocdeCdip erì 
di 78 iydis, È rall iuas, 5 muwrws xedpans, 
ty Migeis imintw, % imendindrw, È i memosopina. 
Tò dì aeirv ravoniv Ei Tà darminà Pin 
eri dp TE mete ceridìe, P ar’ Apgoiray, fr di 
gus imydia, È imebdipueo, è € miuoddeCdi pes 
tri dì ri ddmpa, dar Agssiboor, E padari 
dams, iv astri porgn ie, È Î,$5° ri dì 
TÉ TEKT8, Par Agusobevoy, TÉ cuvTIvt diarws, 
Éy diasurt puospiivi 3, 1, E) 5° érì dè 8 rdp- 
74, à rar’ Eeamodiolto, tr Mgois imydi,È try 
dee, na) rw TE Adiupams' 67 de ri miuoile, È 
xarà Aidupor, iv \ogess imydiw, xd) imurdro, 
x) immrmendinaro irì dì rs inrt, © sal 
Nus, T8 padart diary, ty Nigoss imscdi puo, € 
imudiro, ng) imdros im) dè rd edit, Pl 
pas, 78 rnaji diarivs, tv Adyois tmydio, 19) 
imbdipu È è bpev irì dè 78 dydie, 
Pal npeis, 75 dirmviaje diarars, îv AcY0S Emy- 
degna) smydio, sa) tt TE Mep mas dn) di rg 
srars, Pual' ipas, cuvriva diarwa, iv Atyos time 
vdîa, xa) inrydio, ra) immrnmaudinito” (7) 
è Ts dixdrs, d nal nua, 78 cuadt diartys, 
Kae 





eGLè + file retineo (quia fic eft in omnibus Codicibus) quamquam forma nominis videatur po- 
Propria nomina hujus forma, infle@untur non raro, in quibufdam cafibus, ad formam prima 

ice, (ut Aessaparle, &c.) & quidem Codex C. in Tabellarum harumtitulis, babet ubique 
kegl : cm «Sid, unicam habemus (in MSS. fingulis ) vocem bmw, (qua occurrit 
inferius fuo loco: ) Reliqua ( secon È pe nefcio quo cafu exciderant, ad mentem (quam imus) Pro- 
hay | fupplevimus; Prolemaica Tabelle prime dele 


ftulare in, 
declinationis parify! 
EegbSi, pro xs. g Poft vocem 


lemzi, ingenio noftro ( ne mancus foret 
Tabellis ipfis, adjuti ; quas in MSS. habem del 
autem, vel haec ipfidima fuifle Prolemai verba; vel 


ipla docet. N jor eft haec i e G ji 
pi e leque major carini magi cuj 


fcripta, five ante de 
Cap. 14. Lib. IL sit 


ta) ingenio fup| 


iptione, & 
vatas. Audax hoc forte facinus videatur : non dubito 

non abfimilia: ad hunc faltem fenfum fuifle, res 
tria capita ( five à Pro- 


jufdam, qui 
plevit fo. od i stelo, i gaia 
ab, 


Cap. fg HARMONICORUM LIB.II. gi. 


Kaybrior a', Evaguòria mire Mugi. 
Tabella 1. Enarmonia guingue Muficorum. 












































Appena Aeusobire Beetrodiras Ardipo TTrAegcaba 
| dpporirg. apuorirg. dipparizdi, dsuorirs. dpprovingi. 
«È a 60 o —— 60 0iE 60 o'È 60 og 60 o|r 
BIb ce n5 Ole os 76 olfe 76 oi oi "5 ole 75 0/2 
Nole 8 77 9» 78. 0|g en 58 ok da 77 zones 78 16/3 
Sa 80 o7 80 ol 80 07 80 07 80 04 
lirtrtpo—_]n__=_y=o_yuùò_[juqn—n_nan i innùun_nnnùnn | 
dî 90 04 90 ol 90 ol so 0% 90 05 
sd a 112 30 pò 114 o|pò 114 0|pé A 112 30'pé A 112 30|6 
gray 115 43 117 olb pg 117 oles 74 116 15| #4 117 23/7 
alp 120 0‘ 120 ope 120 ols 120 -O;pi 120 0/8 
drchytea | Ariftoxeni Eratoftbenis Didymi Piolemei | 
| barmonica. barmonica, harmonica. harmionica. harmonica. | 
| ixis*i=i 124+3+3=20] tixiixi=i | pelbuli=4 ixxf=1 














Karbrioy È, Xpopanri F mrre Munxor a "fin urb, 
Tabella Il. Chromatica quinque Muficorum, o6fo genera. 



























































Apgoss Aeesotira b para | Aessotine Npuoris | Acusottre Torni 
Prini c | ago | aspre, grep 
«È 60 0'È 60 0, 60 o'£ 60 OI 
li SR cl SR cc DI LIRE MO 
rg 49 7 9» 77 20/4 77 0% 76 03 
Dica 8 Di) È or 80 oh 80 ol4 
si 90 04 90 0/4 90 04 90 ol 
siepe 4. 106 40/6 I12 0pia XII ojgm 108 0j6 
pes sy IIS 43/05 116 Ops A 115 30 pò 114 0) 
nipr 120 je 120 ox ___120_0op 120 0/8 
VO drchyta | Ariffoxeni mollisi Ariffoxeni Jefqui-! Arifloxeni tonici 
|  Coromatica. Chromatica. terius Chrom. Chromatica. © 
Rpa= lat tap paolo to=io 
Egeradires | Audi Hol persi Hd curia | 
pi | apopens 1 agopemd | agopemo — 
salÈ 60 0E 60 o 6o cÈ 6o or 
Bice m_ od ”n De n 0% no oz 
zl 56 ob ns gi 7 gs né 2213 
Sa 80 se 80 07 80 ola So 0l4 
sz go 04 go 04 go 04 go 0/5 
sp 108 op : 108 0] 108 op 105 0,6 
s È T14 o,7 pe è 112 30/64pa/py 115 43 MP 0AY 114 33] 
"pe 120 o/e 120 op 120 0g 120 0!8 
Eratofibenis |  Didmi | Noftri mollis | Niftri intenfi | 
Chromatica. + _Chromatica. omaLica. + - Cirasa 
papg=i | feti | papi | ppr=i 











Tab. I. 4 In omnibus ne (hic, & in spa) oa o Ladri gni nota (ubi nulle adhatent 
partes fexagefi ua vinus im itera numeraria, ubique reddit 70. ius 
‘omittendam preti Numeros ito {in fingul tubelli ) ex Calculo, & ante indicata pati Baal sr 
6 V. ey. e Omnes habent « neque male; quippe verus rigor poftulat plus quam 8, fed minus quam 9; pro- 
pius tamen ad 9 accedit; quem itaque numerum reftituo. Simileque occurrit aliquoties. d CV. pra. # GIO. 
ed. f CV.ed. g CV.et. b CV.pg 2. i O.0. GLan £ CV. mn a. £GIV, deeft a. m ABCV.a GIO. n. 
Tab. II. Tabulam hanc (& fequentem fimiliter) quia totam non ferret pagine amplitudo, in duas partes 
divifimus: quod & in MSS. faQum eft. a Sic V; reliquis declt fon serà. fimiliter Tab, 3. fo. 4 Sup- 
pico agamd. c Omn. ey. d Omn, deelt è. e GIO. es 4. f GIO. «a. g GIO. pe £ dio. e. i CV. 
#3 & AB. pa ZABV.deelt wr. m Omn. pa. » Omn. pa. La si 

È 0 ab. 


9. 


CLAUDII PTOLEMAI 


Cap. 15. 


Karinior Yi. Asarwizà F mirra Msomor, dixa. 
Tabella III. Diatonica quingue Muficorum, decem genera. 

























































































| Amore, | Aessotine pareri Aeusottra suutin | Epamdivus | didie 
Algronzg. "0 Aferorind. Als. — li. Algrorig. Bleronrs. 
«'È 60 o| 60 DE 6o ojE 60 0£ 60 oli 
BRA __ 67300 no 0% 68_oger 67 308 x 67 302 
dla Ca] 77 9 n6 0] 76 0%: ns s6a "5 93 
E 80 sr 80 07 80 or 80 0/7 Bo 04 
:5 90 °.f so go 04 go 04 go o|s 
cupa se IOI I$'ò pr ros 0/6 10. 0 ffa# i0r Ig d pasa Iot 156 
RIA ERE e ESSO A el EA Gi i 
Gion ey 115 43,0 pò 114 old ped 114 08 ty 3 113 g4qli gf A 112 30,7 
alpe I20 0 120 Op 120 of 120 >R 120 0!8 
cei meo ilari iroiona; ferie rile | Sr 
Archyte larforoni mollis|«friftoxeni intenfi,  Eratofibenis Didymi | 
| Diafonica. Diatonica. Diatonica. Diatonica. Diatonica. 
DEI lo-Foti=pla pas inizi | int | 
i Hdi parere Hai Torsats | Hol! Sroriate Hall cuuTIve Hof suari 
j Aferorré. 2erorizi Afgroring Ajerorizg. È Aferovirg. 
«' 6o olè 6o ol do 0'£ 60 OE 60 01 
Bk __68 34» 69368 07 golf 66 qolle & cat 
| sa 61108 77 9|a ss "5 s6|p a n5 0g 73 20/3 
da 80 o 80 ol, 80 07 80 07 i O 04 
È 9 04 90 04 9° 04 99 04 so os 
spe #73 va .102 SI pa #6 IOI Isigt # ———10I Isip 100 06 100 0j6 
cn pid 2 11417 pt ky 117 43}py 009 113 pria A 112 30/# 110 °/7 
» px 20 ‘oss r20 cip 120  0/px 120 0/8 120 © 
Nojtri mollis Nofiri tonica | Noftri ditonici ! Noftri intenfi | Nofiri equabilis | 
Diatonica. Diatonica. Diatonica. | 








pei 


Cnr 
5TI fx5xi=4 


+] dixig=i 


Diatomea, | 


1023 4 


Dratonica. 
uit 


xfxi=4 





CAP. XV. 


Expofitio numerorum, qui feltio- 
nesexhibent, in feptem Tonis 
contingentes, ufitatorum Gene- 
TUM. 


Sui ergo à nobis jam exhibit fefiones he, 
ad folam (uti diximus) differentiarum qua 
Genera fpeftant dijudicationem. Quod re- 
itat; ad commodiorem Mutationum ufum in 
Dia-pafon, adhibuimus, ad eundem modum, nù- 
meros in feptem ‘Tonorum fingulis conftitu- 
tos; fingalifque Generibus confuetam cantus 
rationem continentibus : Atque infuper, quo- 


Tab.III, a V.dectez. 4 V.55. c ABCV. gia: & fic e 
in veteri fcripriope. 4 ABCV. pa. e ABCV. è. f V.gna, gG 
h 4 GIO, a / GIO, «1 cs, m ABCV.re 2» ABCV. pia id. 0 ABC. pa GIVO, 


CV. ps. i CV. ps A. 


ti 


iL. 


* Exfeo de mitra ded mis 
è mis ina ro TH cuwigw 
peri Agata. 

Try pù dv ripiv aj varumpai roy Xnia 
estere wp, meds pubvlto, ws Pasdp, 

D È avangiom © F fpinto djePopiir. Acrmy 3; 
dè 2jg aus iv 7 puro» xpicuas irene, ia 

Coup, narà 7 cari cem, sv cuwisgdine di > 

esbpùs ig indsw 7 srllà ruwv 2997 imdexo- 

adi © © owumies È percodìaz fur Kai tn, ds 
ixase * 





ropter fimilitudinem literarum « & è 
. pd abfque È. ABC. pry sa. V.piy pae. 


ra. pGliO. ur q GIO. p. Cap. 15. « Exds, exhibitio, (cu expofitio Marhematicorum fenfù; quibus 
Exponere, eft, exbibere, feu ob oculos ponere ; & fic Cap. precedente. 5 CKVO. svireua», fed ABGI. per- 


peram draxegatr. € 
fed, que 
dem 


nempe, omnia Diatonica, & intenfum Chroma. 


GIO. # fas» € F, reliqui rettius 7 Pea non quo fenfu Generale oppone Particulari ; 
ad Muficorum 3f# tpegtant; ut ante Cap. 13. quo hrc refpiciunt. 4 GIO. dec ; 
. habet acri pro Ac. e AB. re ssénfis. Qua autem fint bc Ulitata genera, docuerar Cap.16. lib.1. 


ali masi È qui- 


fAB 


Cap. 15. 
txasa abroy di Ae $ Ulss cuweipey | ridu 
x Tuna, t8 pdu 8 sal duri x nadirs È pe 
rud'edy d'uvagdys* du nis opsorfuior Mipess 
den pdjius apibpis* 7 nari Thò ness Tin 
psesdò pigw, è pi mis diro Bialedey, dè 
ox 7 nenegsduav Aiyuv, TS cinesois P pibews 
nomi iPappolorduss Iva Aadeiy duwndavdp % 
i guroì miegv 8 dies \Carepexmilorms, maior 
kde sario DEL Te 7 owidur sSpiw 
xamenpas” Erba di narrata sasso sd, 
dirmaiss Fila rvar AXuv LÒp) dpasivos Enac 
iurà, mis 8 dla must PIsfos " inse ii pon 
ati ij rim, rara P DI 7 may 
fan Dpsiggio dè ci dé ° Caripuetodpo: nas 
ns iù, cv mtivmas apilpes ° dm È Ti 
Sist vis 7 deldyidior, di è Bagù, dle 
must Poi dì vsoneiudpo. € Tbms, dv miss 
sus apibpùs 9 Im f Ti Head "is, n me 
vims 7 Uaregboraior, Tri è Bagù, Ie mara 
 ixardo ap imniegs dv 7 dpyi ctspei- 
pui micidiy TèS dppords. Em di, ci 18 
Î aeonyisdua dio narins Lazio T pisohi= 
dior aarov* ci di deimpoi, È Audio ci de resra, 
È Revy ci dì rirueri nai pio,  despior 
ci dì miprlo:, è UzsoAide' oi di ixra, è Caro 
Ppipor ci di iqgara, T rredespier. Kai div 
oeridiar di, tà Lù atua, nal incsov roy, 
mUÉ R * piypa TE cuvTNS Yeiparns, nai TÉ 
mais damme rà di delega, è‘ uyua nù 
parari * xadsidis diarivs, xaì * nd rmiait 
dare rà dì rene, vall'’ durò na) dxea- 
n Tè roviaior * Ajgrovor rà di rirepla, tò 
piypa 78 toviais diarove, na) 7% * diroviais* 
rà di ripa, 18 tonais diarore, naì 7 oy- 
Ta daro TU più apibus muirw È rdtiws 
7 PIivar apgrdi dis toig meditoss ceNidioss* 
Tàv di rarà Ti» ai YO impaQan rip 
nispdiiun èn Trois cinetoss tiMIS. Mpore pad 
dì ravrabd navivior, dor sign iù * dixa, 
<orrdiwr di inrà, wErixor musus tàs cuway:i- 


HAR MONICORUM LIB.II. 


93 


anodo (per totam altinidinem ) connedi a 
tum fit eorum quodlibet : ( Nimirum; in ilo 
genere, quod per fe atque in integrum cani 
po, Scilicet, Diatono Tomico, numeros adbi- 
uimas homogencis rationibus diftributos : -In 
cis vero gemeribus que partiali cum illo mi- 
itura canuntur ; nifi quis velit vim interendo 
detorquere, swmeras cx commiftis rationibus, 
in debitis mifture locis, accommodatos: ) Ne 
videamur ipfi ultra modum excurrere, ufitato- 
rum generum feftionibus ulterius quam par eft 
immorando : difpofiimus quidem, & hic, Ca- 
nones ( fee 7abulas ) quatuordecim, ( duplo 
numero tonorum feptem ; ) Verfuum itidem 
oftonum fingulos ( quor funt numero -foni to- 
tius Dia-pafon ;) Pagellarum vero quinque, 
( fro numero generum ufgsatorum. ) | Qui au- 
teim prapofiti funt gir Canones, numeros 
continent Dia-pafon illud conflitaentes, quod 
eft, ab ea qua eft ( politione ) Nete diezeug- 
menon, in grave: Quique eifdem fubjiciun- 
tur feptem, numeros qui Dia-pafon illud con- 
ftituuni quod eft (in grave ) ab ca qua elt 
( pofitione ) Mefe, aut (quod codem recidit ) 
Nece hyperbolzon: Ut pollimus ab utro ma- 
gis placuerit principio aptationem inltituere. 
‘orro, primores ( #2 dinis feptenariss) duo ca- 
nones, tonum conunent Mixolydium ; fecun- 
di, Lydium; tertii, Phrygium ; quarti ( medii- 
que ) Dorium; quinti, Hypolydium; fexti, 
Hypophrygium; poftremi vero, Hypodormum. 
Pagellarum vero ‘prime, in unoquoque Tono, 
mixturam preftant intenfi Chromaus & To- 
nici diatoni ; fecunde, mixturam Mollis (quod 
dicitur ) diatoni, ejufdemque diatoni Tonici ; 
tertia, genus idem Tonicum diatonum, per fe 
& è miffura purum; quarte, mixturam ejwf- 
dem diatoni ‘Tonici, cum Ditonico; quin- 
ta, mixturam ejufdem diatoni Tonici, & 
diatoni Intenfi. Appofito itidem primis pa- 
gellis, numero ordinis fonorum :. Infcriptio- 
nibus item, pro Tono & Genere, fuis in lo- 
cis fupra-pofttis. Adjunximus denique hic Ca- 
nonium, (verfuum decem, pagellarum vero 
oéto, ) colle&tas continens, pro fonis fingulis, 


nume. 





fAB- g CV. nad” cià pad Fuvaiplpae © ngeforiniizo eodem fenfù. 5 AB. rì ped, reliquis melius 


abelt n. i V. avrei af 


k CV. i da, reliqui sà. 


4 AB. imm. m KO. «pg, CV. --purs, re- 


liqui redtius «pen. n veripeeigipe,, & Cani fequitur ) vespa, inniunt Prolemzum hos 14. Canones in 


duos ordines redegiffe ; feptenis fupra, 


non (in grave) refpiciunt, (ubi tonus diazeu@icus eft duobus aron inte 
Mefe, five è Nete hyperbolzzon, ( ubi, duobus conjunétis Dia-teffaron, adjungitur in grave ronus. ) 
ro ( quod & in MSS. fattum eft ) quo pagina confulatur, ordine fequuntur, 

hi Vocantur autem (in Canonum Epigraphis ) illi quidem, da nims, ( puta, è 
ingrave; ) hi vero, dì zie, nimirum à Mefe in grave, feu (quod tantundem valet ) è Nete hyperbolzon 
in grave. © GI. diri sii Geri ir. AB. 7 deri dii ri Gioni meme, fed CKV. nd 


illos, 


totidem infra pofitis: quorum illi Dia-pafon è Nete diezeugme- 


ia-teffaron interjetus; ) hi vero, five à 
am ve- 
rimum, is illi; &, pot 

ete diezeugmenon 


Gin puions 3 #65 nims (O, 


3 we) perperam infertis gio è ris ex fequenti claufula defumptis. p AB. deett claufula si $ vermi; — afg 


ameris, quod videtur contigifle propter imì rì fupò 
’ CKV. 


Als maria iterato recurrens. 9 GI. deeft rì (ut ante ad ».) 
hic omittunt yess # # quod in priorem claufulam perperam retulerant. / C. com- perperam. 


? ABO. resue bis, manifefto mendo. « CV. deelt rasa. x CV. deeft r#. y C. decft curi xa sesore 


si, (V. dec duntaxat @,) GL habent avra --+ ( quafi fubintelligatur #6, non 


Ai®) AB. asrà--rè (quafi 


in neutro genere, fed cum » paragogico. ) 2 AR. dec 2fgrme 4 CV. dra rete, fed ABGIO. afgre--, 


pro dirar-, quod fepe peccatur. £ CKV, did, reliqui reftius dis. c V. eda. 


03 


Numeri 


94 CLAUDII PTOLEMZAI Cap. 15. 


numerorum omnes diverfitates : ut fit nobî@ p4ys rad inaso Dico PF debpuiiv daPoogs* 

de gain) pr cagiiri SeBronum pa Li ha die pi Î, ti n ANI 7 TITOW, salò 

s tum qug fit fimpia diltantie magnitudo ) n) peg # ralaucarodins diesis, (0 

pro fonorum fingulis, in expofitis omnibus; Img Priar, a a da E È go 

mutationibus. A apri sisinaci Carene 
pelaborajs. 





Abellas hujus Capitis ( in Codicibus omnibus, & Gogavini verfione, ) ita depravatas depre- 
hendi; ut nihil inde fani (cui fidendum effèt ) elicere potuerim; preter veftigia pate 
quibus colligendum erat quid inibi fibi propofuerit Ptolemaus. Horum igitur ope;-(quoniam 
alias defperatum erat de veris numeris ti av È pela mente Ptolemri, calculum omnem 
ab origine repetendym cenfui. Quod non fine labore & ftudio faftum eft: in indaganda pri- 
mum Prolemei mente, methodoque; deinde in ponendis calculis more noftro; numerifque fic 
inventis ad Ptolemai minutias fexagefimales reducendis. (Quorum omnium rationem, in appen- 
dice noftro, huic Capiti fubjetto, fufius oftendimus. ) Sic èrdinatas ( prout hic vien) à no- 
bis Tabellas, ( fecundum cam formam qua in Codicibus comparuit,) cum depravatis, ( librario- 
rum incuria & ignorantia ) numeris contulimus. Qui quidem tum inter fè, tum è noftris nu- 
meris, fepiflime variant; ita tamen ut veri veltigia plerumque fuperfint, & erroris occafio fimul 
compareat: Puta, non raro ob fimilitudinem quarundam literarum in veteri feriptione; (ut « 
& 3, qua hic fere promifcue ufurpabantur; item 9 & 3 non raro; item s&y; iema&yp, &c.) 
aliquando etiam numeri ex verfu proximo, aut proxima columella, tranfumuntur; aliguando 
etiam penitus ‘interciderunt numeri ; aliquando alia item acciderant qua: occurrere folent in ex- 
foribendis libris numerorum plenis, ab eis feriptoribus qui rem ipfam non intelligunt. Quas ta- 
men è noftris variationes ( ut ut manifefte mendofas) hic apponere placuit; ut leftori liberum 
fit, quid in Codicibus reperiatur intueri, & de reftitutione noftra judicium facere. 
Columellarum feu (ut loquitur ille ) Pagellarum tituli, debuiffent, in fingulis Canoniis ( ut 
ex Capitis textu liquet ) iidem recurrere: comparent tamen tum varii, tum vitiofi. In prima 
columella, nunc habetur ggomanzòr susmven nunc piyua aeapamir cwsbrwor, Munc piya geom 
suwTbv, NUNC piyua nes pers cuvtIni, NUNC piyut recuar@r swbreror, MUNE pipa 2gupatmàr Teridiors NUNC 
7, x è» rar, MUNE pirati deren siroror, nunc plyfsa Derrini swvrivIzOn, NUNC piypa xe 
parade cuvrriale, &c; pro quibus ubique reftituo, piyua xedparoo ouwrir: Mixtio Chromatis In- 
renfi, ( nimirum, cam: Diatono Tonico, quod & hic & in aliis fubintelligitur. ) In fecunda, nunc 
habetur sima drone peraxi, mune piyua Serovini perni, nunc pira Derwrixir perni, nunc piva ale 
mero parxi, NUNC piyua diropiaie parti, NUNC piypa rift pareri, NUNC pira Algrorer parerì, nunc 
pbyua Also nusrora pro quibus ubique reftituo, iyua diertn peri. In tertia, nunc rorrate da- 
Om, NUNC diaroriale, NUNC dieroricleor, Nunc Afsrorgy roriale, nunc Ajerorar rorials, nunc Aferorov rorsdiore 
nune dersre roviais; nunc Algrwer dieroriaior ego reftituo, aAlerwror roriaîor, nempe per fe & fine mix- 
tura. Tn quarta, nunc iyue denis dir, nunc pizza Algrwer diroren nunc piyma aldraror roviate, 
nunc giype dlarorizis, NUNC pryua swsrovoy ditroriata, NUNC pusyua Algroreh roviaiv, NUNC piYua Algroror Sva- 
rormi, MUNE piype Sierore roviaie, nunc piypa Seerorizis Suariva, NUNC piyut Sidrorey torio, mune piva 
Sidroror Siri, nunc uiyua Sidroror Starine: ego reftituo, piypa Stzziva Svrenixi, In quinta, nunc ha- 
betur piyue Siazine suvrim, mune piya Siereriaie cuntirs, NUNC piypa Sidroror cusreror NUNC piypa 
Sidrorer ruszina, Nunc piype Siarkre cusrorr, nunc piyua roriala nusrorer ego reftituo, pizua Sarire uu 
TÉrs. 


Kasko» 


Cap. 1. HARMONICORUM LIB.IL 95 


Karbyioy a', Mugorudîe, Sad rimas 
Tabella I. Mixolydii, è Nete. 





































































































| Miyze agipars | Mizua afgrive Aidravoy | Miypa se gat Miyua Alerint 
suuTINE, puararii, TovIALOY. GUUTINE, 
Hixtio Chromatis| Mixtio Diatoni | Diatonum, toni- | Mixtio Diatoni Mixtio Diatoni 
| intenfî. mollis. cum per fe. ditonici. | intenfi. H 
UA 60 0È 60 o 60 0 60 0i£ do sla 
BE A 67206 A 67308 a» 6730 6730 a 67 10/2 
p;alladi di 38 45|$ 59 _m ola cr NS 56 00 r5 75 $6|o re ns s6. 3 
Sano 85 ssid my 85 43/75 8 86 47] & 86 qr|e ns 86 4714 
sf go_0 ol; 90 04 99 _0|4 90 c4 90 0'5 
di fa 101 15jpa e "10Pisig fa d  IOI Isf # IOI 15‘) 100 0|6 
Cm #Y 115 43|p #y 115 43 pit &y 115 43/pry 513 113 squpé a rI2 39/7 
n'pi 120 gip 120 o'kpe 120 ojfp_ 120 i. km ___120 08 
Iebpaet) pole | peppe | pp | peppe 
xixii FELETA] 1 1x5%3} PIE FETI 
Kasirioy B'. Audiu, fm sn 
Tabella Il. Lydii, è Nete. 
Miypa ygduars gate: Alerive Audrovor } Mizua detrore Mizua diari 
| GUUTOTE, Toviaor, | dirai, AWwTINE, 
Miztio Chromatis! Mittio 4 diatoni | Diatonum toni- | Mixtio diatoni | Mixtio diatoni 
mtenfi. mollis. cum per fe._|___ditonici. intenfe. 
sE n 6o s7'E 60 S7IE an = 6o suit 60 0] bis 59 161 


Bey com 63138 1y 63 13/8 63 13/7 + 63 13/y 9 63 132 














ydu î n 70i 71 et 29760 i Het _ 133 
dat em 82 38 2a 15 81 16/7 80 0,7 80 or cr 04 


sha «a 946 90 18lg 4a ur 9I 26:42 w gr 26.48 85 gr 26/5 


sb 94 agli CES'TIE 94 49|i dd 94 495 I 94 49 
us 106 40fps w 106 4o kps 106 40/E ee K 106 40 pi na 105 ps 














ee r$ 21 54,1 pra nd r2I Sgr 033 121 54,0 120 20 opa pe 118 31'8 
[8 fa "Pai mapei 1x'9x pepe ix His: de | Ma: pxîxtx 
nx:fx} mepaf Hx:3x} Bepi 1 gen 





Kavirior y°. Sppis, dro rms. 
























































Tabella WI. Phrygii, è Nete. . 
Miypa xsdparie }  Miytaa Sierire Audrozor Miypa Siarons Mizua Siarira Î 
suutwre. pareri, TEVICLOY, Srrovini. suwTbE, 
Mixtio Chroma-| Muixtio Diatoni | Diatonum toni- | Mixtio diatoni | Mixtio diatoni 
tis intenfi. mollis. cum per fe. ditonici. intenfi. 
a 60 Di 60 o 60 DE " 60 o|aà is 
Bin bad 68 34/80 23 68 34'cE1 d: 68 gal a 67 zojets # 66 qolz 
get Mae 0 71 776€ 78 < Ti Tre € S__n_T3 
s fr 80 07 — 80 jr 80 0/7 80 07 80 0 04 
ly g&* 93 20/4 hw 91 265 90 04 90 0Ì4 90 op 





slipa # id 101 491 01 35|/€ ra 102 st|mg re | 102 s1ln{ ora Iox SIG 
cer gu 106 1, (1 106 40 # 106 49[65 “ 106 4ols È 106 |a 
120 ol 120 ol 120 og 120 OFem ae 118 31 











le [FELTRE 7 [pae af Pen] papi] po nni 
Hxi*:$ LELIR: 1x3 x:8 px: î e 5 
Numgri vitiofiin Tab.I. a GIO.:3. 4 GIO. deet é. e GIO. 1. d GIO. ra. e V.re. fGIO.» g GI. 
n db ._# GIO. pa, #0. po x ter. Tab. II. a GIO. è. 4 V..ey. e Omnes, ir. 4 AB. sa. O.s. 
E GIÒIIBT f ABCV.*. £ GIO. 4. & GIVO. fa i ABCV. fa quater. 4 Gl.xr Vo. s m G. pò. 


i I ae. È 
» GIO. 4. V. pes. ABC. ra. 0 ABCV. ra pv . 21, reliqui omnes AG, Tab. III e Omn. È 
è Omn. da « GIO. È d GIO. 24 ABCV. 2% e V.ty. f V.ma. g V.deeita 5VO.2. i 
È ABC. pa. V.x. £ GIO, pe. ABCV. pe. m ABCV. ma n ABCV. pa. 0 ABCV.xw. p GIO. 9 
po. r Omo. p & decit da. sta 
ab. 


96 CLAUDII PTOLEMZI. Caps. 


Kassrioy d", Aneis, Sri vee, 
Tabella IV. Dorit, è Nete. 

























































































































































































Mizua ygdpuare | Miypa derive Adro Mizua 2jgrina Miyua derive 
suwrire. padri, Tevidiey. LZA uutbime 
Mixtio Chromatis| Mixtio Diatoni | Diatomum toni- | Mixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 
___intenfe. mollis. cum per fe. _ ditonici. __ Intenfi. | 
«i —— 60 08 60 0È 60 o 60 i 6 01 
08 A 67 zol& LI 67 slk A 67 198 A 67 zola gs ®@ 66 40! 2 
rd 59 ml sget__m mt __m 9daer “5 s6|fa 5 03 
da 80 0, 80 olr 80 ola —— 80 olr 80 0|$ 
__90 oli 90 04 90 ol 90_0l4 90 055 
s|g er 105 og ra 102 gipan OL Isa " IOI Isjpt n 101 15|6 
&|pd say 11433 &08 & 114 17/08 &y o 115 43/90 @y  XIS 43/98 @y  X15 43/7 
wp 20 Of: 20 Om I20 op 120 _0 __no 0 8 
pe xi xixfx: prix tag: SETE [irE fx xfx EE fx CPETIT sx: xi fo 
Dop ix uti FERES] [ELET x$xî E 
Karbriey . Trowdie, Niro vis. 
Tabella V. Fypolyaii, 4 Nete. 

Mipa ypduaee | Miyua algrire Aidroror Mizpa alsrini | Miyue Alerirs 
GULTONI, parati, TIrIcÙOY droni. suvthre. 
Mixtio Chromatis\ Mixtio Diatoni | Diatonum toni- | Mixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 
intenfi. mollis. _cum per fe. _ ditonici. ___imtenfi 
al x 60 208 ak 60 1.|E 12 6o s7E 1 — 60 s7'È La 60 571 
din 6310357 635359 635, 3 1315 63 132 
zia È q1 70 @ 71_7|a%X_ n Be di ‘4 do E 70 143 
Sira 65 Bi 16 ra cis 81 16/78 ss 81 16/27 —_ olCd a Pi 79 14 
Alfa 484 17)fat &_ 84 vr/fat &_B4 far gg Bua 89/5 
59 i 94 4959 19 94 4909 mu 94 49m | 994 49/048 dd 94 49/6 
clan x IO 37 108 22/5 w 106 49 # 106 40" È 106 40|7 
"er # 120 40, ce ad 120 24 n 121 4 lim vr 121 LI s4 [pa _@ __t21 5418 
x: (CLELE Ha: ii CE sx guixii o xi gxfx Be |? xfx 
"pa tun UITAtCO aria Pap x:3 1x3 
Kaybyior s'. Tropea, Sani rire. 

TabellaVI. FHypopbrygii, è Nete. 

Mizpa yeduare | Miyua alerira Aidreroy Mizua adletim Miypa daerbrs 

Î suvrire, pareri, LITTA Sironi, suvrirs, 
Mixtio Chromatisi Mixtio Diatoni | Diatonum toni- | Mixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 
___intenfi Ì mollis. cum per fe | __ditonici. intenfe. | 
sano 62 13/È 60 $o 57% 60 oÈ 60 OE 60 olI 
BR n 67 33/8 he 67 43080 9 68 34 © 68 >4lincnt 68 34l2 
fi < ULI 217 nre n 7,9% ra G ere LI Fjea 4 "I 1i__7|3 
nes È od 80 o!7 80 o T 80 old « n9 14 
i[fa ew__91 pr ade 9I gr ablie re _ 91 26|F4_ ___90_ men 88 3315 
s5 PA 94 4959 8 94 4959 
Ut: 4 106 40 les 7 106 49|mss 106 4o'r K 106 40 we & 106 by 
ad ox 124 27/poa 13 121 S4 ME ogi____tm0 2 0 120 08 
Rafitaia [5 xii: xi $abx:fxfx | ixiix: pix 5xiix vxpa l 
pel | saper | geni |'apepa D'ibepa | 
Tab.IV. 4 CGIV.#. 6 ABCV. deeftà. c O. deefté. 4 ABCV. e. e GIO. s. f Omn. eve 
è Omn. pets. i Omn. ey. £ Omn. pa py. / C. pd. Tab. V. a GIO.#. 4 GIO. ca. e GI. a. lx dV. 
ma, e Omn. i A. f ABCV. +, quater. g GIVO.«. £ ABCV. 4. i Omn. pa. # GIO. 4a CV.Z. /GIO. 


be CV. (ee m ABGIO, 4 x GIO. se. si 4. 0 GIO. 4a. p Omn. defunt integri duo verfus. Tab. VI. 
si. 6 Omp. va. e GIO. de. d GIO. = a. e V.xe. fV. ja g Omn.w. 5 ABCV. za quin 
quia. den GIVO A V.ud. ZO. 4r, bis. m V.gr. » GIO. pe. 0 Omn.ma. p GIO. se Ge dest: 


tti iri IER iii tit 


oo A ie e 


Cap. is. HARMONICORUM LIBIL 99 


Karbrior l'. a Trrodkpie, Sai rime. 


























3-8 3 Tabella VII. Fypodorii, è Nete. 
Miypa yeduaris | =Miyua Siarire Aidraoror Miypa Siaron Miyua Fixrira 
SUWTINI, pari, Todi. Seraviad, muwTÙrS, | 
Mixtio Chroma-\ Mixtio Diatoni Diatonson toni- | Mixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 
«| tis intenfi. mollis. cum per Je. | ditonici. -__J intenfi. 
ali 60° 0È 60 oÈ 60 o _ 60 oi. 60 Gil 
Bo so ola dB, 68 #8, 67 zol a 6 308 ca 69 30/2 
nei 76 226 1a a 9 m_9gtî__m 9€ m_s3 
DE 80 07 850 07 80 olr 80 ol 80 Tola 
44 go_ 04 9004 9° _old4 g_oirmeno 88 525 
sif nm 102 sl'f re 102 02 safe ra va 102 sI fes 101 Isl Tico se ale 





cer 106 4o's n 106 40} K Me a 106 40/85 106 40) 


ape 120 Olpr 120 0/6 T20 Ole 120 (°] ai 129 018 
EN SAR "ra ER i 
iulbxfirifx xx xxx: ILE DIE Le PN pf: xi gx î puipa: x le 

txixf "IA x xijx FERITE ala 1% 
q*n , i Hi {4 î i 16 








Kastriey n: Mitornodie, a 350 pio. 















































% Tabella VIII. Mixolydii, a Mefe. se 
Mizua yeduans | Mizua algrive | Didrorey Miyua alertra Mizpua Agri 
| quuTivI, pareri, | nw1diov, Sira, suwTIPA 
Mixtio Chromatisi Mixtio Diatoni | Diatonum Di Mixtio Diatoni i Mixtio Diatoni 
| intenfi. mollis. cum perfe | ditonici. | interfi. 
alè — dos ‘ 60 oÈ ‘o E 60 o 60 ol 
nba 30/8 a = 6730 fai 301 ba 673068 w 66 402 
ver. i io ei Tp e. Rd 
80 07 80 ol7 80 0/7 80 07 . 80 04 
pri go 0) 90 04 90 0' go 04 9 os 
ssi 10$ © dad Era t0ù silepa si 101.15 fa d8 ol IS pra to 15/6 
cid ay ria 33 nd KR TIE VIa pg 115 43 ly sis agi 115 43/7 
alpe____129 ne 120 of s20 Om t20 ol ino 0j8 
> xi xii TELITA | xxx uf: WETITETITTÀ SETTE TRE PINI x pati x: pi] 
euri 53 ii pb bet Pi 
Kasbrioy Y. Avdiu, Sri pone. 
Tabella IX. Lydii, è Meje. 
| Mira xpsparie | Mizpa leone Audreroy Mizus Aerim | Mizuadlsrira 
PUUTOWS, . pedar, morir, dirorisi. quuriva, è 
Miztio Chromatis| Alixtio Diatoni | Diatonum toni- | Alixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 
intenfi.__ I polis. cum per fe. © ditonici | tntenfi 








af ac Gioge ‘60 di 60 578 1 60 57 È D4 60 53t 
Bliy cn e. 136. 63 1357 633549 61355 613 
rita 4 76 71 708 $ mm aja î n Tsed 70 143 
Hr i 162 81 ai 81 a và x 80.00 fa —  r9 114 
sad È 84 17,73 C4 84 17(xd 84 171679 84 17 578 84 17]5 
sli 094 49i@ 1094 dini 1094 490 I° 94490 mi@_94 496 





























dn rio 33” sé 108 22,05 — 106 40 40 # 106 40 ps & 106 497 
ae nu 120 Pi xd 120 24'pa pe 121 s4 per 8  12I 34 pra + 121 548 
in:fubxiix | Hx:gxt vi gar: xt xx 3 x:fx uu : a xfx 

|a pupi 3x: DPI px: pe xixfx5 Î MERTRO 





Tab. VII. a CV. decft fac tota tabella. 4 GIO. xi. AR. 23. e O. dec». 4 Omn. 4a e GIO. sè. 
fAR. 3. g AB. Tab. VIII era iarlea 5 C. deeît a. e CGIOV. è, & detta dVia 
e GIO. n. f ABCGIV. a x g Vip bC. decitu. i Vin &V.n reliquisr. AC. dest ey mV. 


* pero. Tab.IX. a ABV.a 5 Omn. 6. e V. a, d V. cr. e Omn. è. f Ommn:a. £ Omn. ra. 5 V. 


sè x. GIO. na, sm» reliqui sx 4. i Omni. a bis. £ V. a reliqui e. /Omn. #7. n Orma. i. n V. pe 
0 ABCV.sd P SA 
x . . . ‘ab. 


98 CLAUDII PTOLEMEZI . Cap.15. 
. e Karbrior e, Bpoztu, Sab pins. 
TabellaX. Phrygi, è Mele. 
Miyua vedere |  Mizua Aferine Atdroroy Mizua dlerbr * Miyua darbne 
suvrbre, pUedAANE, | mridio*. Srrorink, cuvrbrs, 
Mixtio I Mixtio Diatoni | Diatonum toni | Mixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 

















intenfî. mollis. . cum per fe. ditonici. intenfe. 
a' an 6. 13/08 1 = 60 s7lE 60 oÈ 60 oi 60 0% 
BR cr 67 535% duy 6743 9° 68 zalinent 68 34lfa fan 68 34l2 
dl SM RP RIEN > Re I ERE A A pol SRO 
da 80 o'r 80 07 80 OT 80 0/59 « 79 14 
ssa gu 91 2602 be gr 2a6ide ae 9I 20% go 01 kry 88 53/5 


SEO 94 49d 10 


94 40M PI 94 49 19440018 94 496 
Css n 106. 40 95 { 106 40 ss 106 40 


es 106 40/5 w 106 40!7 














nogid pri 124 27/99 13 121 s4riw Io orm 120 _0fm _t0_068 
uni Lx (ELLA) LED DUE: Fxiix:fxfx IRE LIZIE 
° xfx xfx: Exix:t i x:3x} LEE LI | 

















Kasbrior ia", Aqete, Ya pics. 
Tabella XI. Dorii, è Mefe. 
, Migua Alerine Aidrovoy Miyua dferine 
pareri, TviIdior. droni, CUUTIWS, 
Mixtio Diatoni è Diatonum toni- | Mixtro Diatoni | Mixtio Diatoni 
|__cum per Je | ditonici. intenfi. | 
I 


Miypa >gdpar Miypa Afertm 
SUWTONE, 


Mixtio Chromatis 

















| intenfi. _ 

«È 60 o 6o. o'E 60 olÈ 60 0È 60 0 
Bo 70 o|f1 ax 68 34£ a 67 30/8 da 6730 a 67 302 
yes CE 76 22l5 ia 76 1149 n 949 17940 mn 93 
da 80 cla 8007 80° 07 "80° olr So ol 
15 90 04 90 04 go 04 90 Oolemry 88 5355 
sii fra 102 srfe ra 102 sIfî gra 102 sr fas 101. isp 100 0/6 
8 









































i rr 
de Pm 106 4olbfs # 106 gole | 106 40 fs & 106 40 5 # 106 40 7 
n'pa I20 Ojip 120 _0,ft 120 op 120 Op 120 0 

Derpxipxi dx | pope | Depp | dei peri 


sxixg tx 28x} 1.8.2 pursix:t infinito 
« 














‘ Karivior K°.. Yrrorudis, Sira petons. 
Tabella XII. Hypolydii, è Mefe. 
e Miyua yeduar | Miyue algrine Aidroyer Miyua disrims | Miyput dierire 
SUUTIPE, | perdi, TOIdIOY, rovini, WII, 
Mixtio diatoni | Diatonum toni- Î Mixtio diatoni \ Mixtio diatoni 

intenfî.. mollis. | cum per fe. ditonici. | intenfî. 
ale ia 56 II'rs gia $6 115 qua 56 ris ai 56 irrasa 56 II!g 
ei dn 63135 cy 63135 63 13.87 n 63135 > 63 13/2 
ajdo_m_ 3 4ared fo. 72 t4lgnî n pet n nel n "g 
Sri 80 27/7 #15 80 16//ma is 81 16/7 m005 81 16/72 65 8 16l 
sa 33 4 84 17/9) 0% 84 15|9.79 < 84 17/79 % Byrne 84 17/5 
sp& 09 94 49/49 068 94 491749 19 94 49149 #3 94 49le4y ni 93 296 
L'm 2108 22m 06 108 22|1pa «108 22755 @ 106 4olepe ra 105 2I Pi 
ng rà 112 22 fg 0% 112 22 1 pi #6 113 22196 x» 112 22j#p6 112 22'8 

De Dabepe | pe Beta | pei] pata | papato 

ai xf xii CRETE: 1 85 xp 


\Mixtio Chromatis 



































Tab. X. 4 GIO. a. ABCV. dd. 4 V. a £ reliqui an Ye ABV. pz. d Omn. pd. e GIOV.aa. £ C 
sa g Vira bV.c. i Omn.4.«#Omnor /0. pò. m GIO. x ABCGIO. de. 0 GIO. pe. + AnSY: 
«n GIO.:® 4 C. pò. V. deett. r CV. ped, bis, /C. pd. Tab.XI. 4 V.à, reliquia. 4 Omn. delta. 
€ ABCV. xd. 4 Omn. deell®, bis, e V. 4 rx, reliqui mn re, AG 1 g ABCGIO. si. 5 V.d. i O. pr. 
Tab. XII. Magna pars hujus tabelix decft in codicibus omnibus; alia depravantur. a Omn. 5, quinquies. 
5 GIO, s5. e GIO. +7. d Omn. et. e GI. et. f Omn.a. g C.eî. £ GI. a. iOmn. ar. £# GiV.c 


O. as. / Omn. x, ter, ,m ABCGIO. er. = Omn. ra. 0 Omn. defunt minuti, quater. :p O. pd, religui 1. 


Omnes perperam repetunt, ex verlibus fupcrioribus, ex %, & w «. (cum mendo # pro rx.) r GIÒ. 
ABCV. . SABC. pm. £ Decem loca vacua ( cum minutiis fuis ) in omnibus coda” Quae AR cx calcula 
fu pplevimus. Tab. 


°° 6@1#»’’éòo man o e ro 


+ sqaree 
Uh 


Cap.i. HARMONICORUM LIB.IIL —. 99 


Kavbrioy ty. Trrogeuzie, Nrd piene. 
Tabella XIII. Fypophrygîi, è Mele.» 





























Miyus aebuaro | Miypa afgrine Aidrovor Miyua Algrire Mizua Satira 
suutbra, udenti. Tovigio. Sironi. suwrbre, 
| |Afixtio Chromatis| Mixtio diatoni | Diatonum toni- | Mixtio diatoni | Mixtio diatoni | 
| intenfi. mollis. _ com. per fe. ditonici. intenfi. 
È Go srt. done 1 60 sale 60 0/9 59 16! 
Ri Y 63 135% 63} 13/5 + 63 1315 #9 63 13/Èy 63 13!2 
gle f 23 Net n 9 i et n 6 973 
Dl 82 587 81 16,7 — 80 olr 7 80 07 80 ol 
1124 A 90.304 90 18/4e xe gI 26] +5 9I 266% x 9I 265 
S| 94 49/59 #8 94 49,59 19 94 49/43 HM 94 494 18° 94 496 





<br 106 4055 4 106 4o|ps & 106 40/55 # 106 40 pt xa, 105 21/7 
lcpia vò. 121 s4'pia v8 121 s4ipet 9 121 54; 120. O fin de 118 21/8 
Pope | Fap tax 3xfu:fxfx | #6x:Qxfx3x Hx:fafaix 
x: fx} x: fxf #x:$x | Bx:fxf ix: tx} 

Kawsrior sd", Trodbgiu, Nrd pome. 
Tabella XIV. Hypodorii, à Mefe. 
Mizua yeduare | Mizuz Svarire Qairoroy Miypa Suarirs Mizua Siarira 
GUUTIVE, padri, meridia, - Strona, suvire, 
lMixtio Chromatis, Mixtio Diatoni | Diatonum toni- | Mixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 
intenfî. | Vmollis. cum per fe. ditonici. | intenfi. 




















—- —_- ___ 





«È 60 o È 60 0lE 60 olè VT 60.0 
Abin nd 68 34'ctn rd 68 34lin ad 68 341% da ‘67 30 


0% et Ra i RI 


ar 59 IGI 
els ® 66 q02.. 
= 7193 
Ue 80 o'7 80: o|r è 80 0,7 80 0,7 80 0l4 
al fix 93 20% x 91 2614 go 0% go 04, è» 90 0|r 
#9 101 4qgifa ae TOI Z| re 102 sr dp ra 102 516 ra 102 51/6 














106 4o|fr # 106 405 # 106 4ofs #_ 106 40.65 # 106 407 
np 120 0‘ I20 0,6 120 .0 120 07pm 2 118 31/8 


pula _——_ »r—— — ____—_— ' ——__———__—_—_—_—_ _——_m——___€'em@____9 
OPEL . 8738 +8 28 . 36 > 16 y- Î 
î x xgXi5x xg Xx gXx x xi gxgx x xigxgx 
iripafx:dx i A) 13 Peiiata Lai DI, oh i | Uni i | 
nasx:ò LESLaS! xx 3*ipx: ri: 








Tab. XII. Hac tota tabella deeft in codicibus omnibus; exceptis column prime primis numeris; qui 
SICA habentur, fed abfque minutiis fuis. Suntque, ex paucis illis, nonnulli vitiofi. 4 O. 24 reliqui ay. 

CV. 4e. c Omn. pe. Nos, ex calculo, integram reftituimus. Tab. XIV. a C.rt x Vide. 5 V. tr a. 
GIO. E». e GLE 4 Omn a e Omneshic exfenbunt ex fequente verfu ed {. fG.4 g V.en. & 0,65, 
i 8 defi 2a : a i 

Pangie hi uidem funt variantes numeri à noftris ( faltem potffimi ) in his quatuordecim Ta- 
bellis, qui habentur in codicibus ABCGIOV. Quinam fuerint in codice K, non liquet; quippe 
vix ulli inde exferibuntur ( quod alibi fit) ad oram codicum GIO. Codex S, hic deficit; qui ul- 
tra primum librum non procedit. Gogavini quem fequitur codex, non minus erat quam noftri 
vitiofus ; & quidem cofdem ut plurimum errores retinet (aliofque asce eofdemque defe&tus: 
hos autem, cum jamdudum editus fit ille liber, non cenfebam neceflarium hic recenfere. 

Tabellis hifce quatuordecim fubjuneta eft { quam in textu innuit Prolemxus ) tabella alia (E 
codd. CGIOV. fed non in AB, necin Gopviai verfione; nefcio an in K.) cui titulus, in aliis 
xgairior n. (Tabella 15 ;) in aliis, xw. 24. hoceft ( fi rette conjicio ) xarivier xweriar, Tabella tabel- 
larum: fin malit quis legere xertnor xesorini» Tabella univerfalis; ego non repugno. Prolemaus, 
ni fallor, in ejus Ta memorat) otto columnis, numeros qui totidem (in Dia pafon) fonis re- 
fpondent, feparaum cxhibuerat : quos igitur in ea forma nos exhibemus. Librari vero, ejufdem 

mentem non faus aflecuti, & ad naturalem numerorum confecutionem folummodo attenti, 

in fex columnas ( fed inxquales) conjecerant omnes (mutato in paucis ordine Prolemai, ut natura- 
lis numerorum confecutio confervaretur.) In prima & fecunda totidem erant (atque iidem fere)} 
qui in noftris prima & fecunda. In tertia itidem lidem fere cum noftris; nifi quod, qui eft noftro- 
rum ultimus, È ibidem primus columne quarte. Huic, in columna quarta, fubjiciuntur iidem 
fere qui in noftra quarta; fed (poft € ») inferto (in GIO) y #4 feu (ut reftius in CV.) 78 4, 
quem nos habemus in primo loco fequentis columna. In columna quinta, reliquos fere habent 
inte noftre; omnefque noftre-fexte (parum mutatos) exceptis duobus poftremis. Hos duos, 
omnefque noftra fepume & oftava (parum mutatos) conjecerant in fuam fextam; fed primum co- 
lumnz noftre oftava, proxime poft quartum feptime. ua noftris variant, infra notantur. y 
. aV. 


100 CLAUDII PTOLEMZI Cap. 15. 


È Kasònor xguoior. Tabella tabellarum. 
Bidias 7 irruoraliio» dr mois aguorius dedi, 8° imtowy Merlay irgsos saplcreni, 


Tabella exponens numeros qui in Canontis difponuntur; [In duo membra divifà, quia totam non 
caperet amplitudo pagina.] &, cum.guibus minutiis ecrum quilibet ufupatur. 




















was $6 I1'Èy y 63 1350 & 70 144 « 79 1 
19 5 so 16|c 85 u 66 part; n 7 80 o 
A 60 o A 67 3016 fd 2 14/7 # 80 16 
IE 6 60 1a/ du 6743 w n 457 4 80 27 
x 60 20] n 67 sila 35 Ora se 8 16 

E 5 Go s7etn 8 68 34] re ns s6al m 82 58 
& boy 62130 50 0] bia n61r/m vy 8543 
ink 796 22/mm n 85 ss 

I | bd 8 377 giov e 8647 

NS: LHR 3: PIRO 














|a % 84175 M 93 395 rue 105 2I/piî x 112 22 
m pr 88535 18° 94 49 fire w 106 qolpa ya 118 31 
I 9 0? 100 0'pn a 108 22|px 120 0 
om 90 18lsa # IOT Is|p al 110 37/px 28° 120 24 
4 x 90 3ZO/se de IOI 35/p A 112 3O|px # 120 40 








x T a6ipe 19 101 49|fpy #8 113 s. pat vò 121 s 
Ì 9 + 354 4 
yy % 93 20 6 gra 102 srl € 114 17/8 2% 124 27 
la T10s Opiò Ay  TI4 33 
Ra oc PRI 


a V.s reliquia 64 Omn.d. e V.tr. d Omn. pd. e V.fx fOmn.a. g GIO... b5V.a ; CGI 
e. EC. e a. G.0s #. GIO. 73. mV. deelt as. n G. pa. 0 GIO. 77. p Omn. ad. 9 Vira. rV.° 
x. £V. in ordine integrorum, inter ss & pr. perperam inferit alterum ws; quo fequentes integrorum numeri 
fede fua detruduntur, & cum minutiîs non fuis funguntur. # V.pr. « Omp. y. x Omn. «e. y Omn. aî, 
2 GIO. «n. Qua quidem variationes in 464 f pw xy  funtres nihili (utpote unius minuti primi diffe- 
rentia;) & cegbik/mnogrft funt manifefta menda. Unde porro liquet, tabellas, ut à nobis re- 
ftitutas, cas effe quas voluit Ptolemaus. 

















Oft has Tabellas, quas innuit Ptolemai textus; fubjungitur ( five hic, five ad calcem Capitis 
P fequentis,) in omnibus Codicibus, (& in capii verfione,) alia Tabella, five Canonion, quafi 
continens omnium fonorum differentias ; hoc elt, Generum è Prolemeo expofitorum fi noplin. 
Sed, mifere depravata; & quam ego exiftimo Ptolemzi non effè, fed ab alio aliquo adito, & 
non fuo loco. Locus enim effet hujufmodi Tabelle, ad calcem Cap. 16. lib. 1. ubi ( nequid de- 
eflè videatur) talem fupplevimus, quantum licuit, Prolemai menti conformem. Hanc autem, 
quoniam in omnibus codicibus comparet, hic etiam fubjungimus, è feriptorum mendis repurgatam, 
atque in ordinem redaftam ; fed non Prolemai menti per omnia conformem. Nam ( preterquam 

uod exempla non fint in minimis numeris, quod in omnibus peccatum eft, ) Rationes ipfe, non 
illa femper funt quas in his Generibus adhibet Ptolemxus.  Nimirum; in genere Enarmonio, 
rationes hic habentur j x îî x }$; que fecundum Ptolemeum ( cap. rs. lib. 1.) funt gx34x 46. Item, 
in Chromate intenfo, rationes hic habentur (perverfo ordine, ) 7xjîx fî; que funt apud Prole- 
mzum (ibidem) xx Numeri vero ( praterquam quod fint confule pofiti ) funt fzpe vitiofi. 


4 Eragon, Enarmonium. 
Mya. db afporai. Rattones. Differentia. 
8a SS aoÈ TIT ri 1260 315 
Th gh ra' Lf CL) I Sui n 75 
i dar Fi x; 5 pei 1650 30 
ax 1680 


(=) = 





a Rationes ad hot genus fpeEahtes, funt, apud Prolemeum 1, H, #; fecus quam bic habentar. ‘4. GI. 
vareyî, & fic poftel Titulus aigu cit à me additus. cOmn.ezr. dC. gm. V. age. 
e Omn. 


Cap.i. HARMONICORUM LIBII 10% 
Moie parer. . Chroma molle. 
7 Mya. A Rationes. Differenti. 
’ qeÈ 1260 
Pose Fare ta ? RA Ist ® ne 
g rit « LEX E i fi î 1620 60 
EXIT n) 1680 
{(A=)3=1 
xeiua owimrI, Chroma intenfur. 
Mya laforai. Rationes. Differentia. 
e I 
3h ra î lo if 70 
(e {ar dea mi pia Ii sio 149 
ix(#ui=)i=f 
Medaxdy Alerorer Molle diatonuni% 
digot, i Rationes. Differentia. 
è Li nol 13 394 72 
t:231 ; pos t4 bi ni 7% 64 
dh x xK ac 13 + 32 
206 672 
fupxdi=i 
0 Maaxòr prroror. Molle entonum. 
3 rel, Rationes Differentia. 
3 (e) 
da a Iata Èy ri 704 6 
iI Ta 1} 39 si 
dh xl xoe xd I3j 672 
x5x5=1t 
Zubrwo f Aero. Intenfum Diatonum. 
Myat, eprral, > Rationes. Differentia. 
CH) 504 
DI casto SL i so 5 
ale o e N 8 È 
Hxpxlf=4 
J Quay Afgreror. : ° 4quabile diatonum. 
afgon, . \eoral. Rationes. Differentia. 
Foti: d se 68 17 18 2 
o. et 0 3 
Ba ad A ., BR rg 26 è à, 
Sxbxh= 
4 Didroroy drrialior, Diatonum ditonicum. 
afyan. È Ratiomes. Differentie. 
è bi ese xd n agi 1 se 
dd ca ba [24 ri I 27 
ae douy i 256 243 
pa ere. L4 si 256 x 3 
i trixii=1 
PRI 


—_—_———=——===————————= == __ _ —°mm}/-_—____II xxx 


x 


e Omn. a. f V.a98. PA 6 AB. deelt axr. i V.azen £ ABon. / Videelte 8g. mC. 
ex. Rationes autem apud Prolemzum funt 7, 1}, #7, alio ordine quam hic habentur. » C. «. 0 Hoceft 
quod Prolemao dicitur, piem agro 2fgrwe, vel Algree reiuîa. p V. pre gq GIO. deelt gig. r C. fida 
SOGIOV. deeft Alsrarwe. £ AB. # reliqui d. w C. ger pr A sr. y AB sugadazò, V. 

2 CV. defunt 84,8, 4 GIOV. 2/graw 2lgrenaîe, gia 6 Omai,r. « Omn.r. ft Pi ter. 


P3 Appendia 


102 CLAUDII PTOLEMAI Cap.is. 
Appendix ad Notas Car. XV. LiB. II 


Abellas Ptolemai ad Caput hoc fpe@tantes (in omnibus quos habuimus Codicibus deprava- 
tas) qua M lo nos reftituimus, dicendum reftat. : 
Generis Diatoni Tonici (Cap. 15. lib.1.) nuntur rationes, {x3xjf=$: Que (ad inte 
um Dia-pafon ) bis repetenda funt, interpofita Toni ratione $. Adeoque, pofito primo fono 
fa eft acutiflimo) 1, reliqui habentur hac continua multiplicatione, ° 


1:xfx5xjj:xf:xfx5x{=2 
Unde prodeunt hi numeri, 
1335i5fRh5= 


ro fonis ofto unius Dia-pafon (in illo genere ) cujus Mefè eft in Mefe naturali ; pro Tono 
isa Modo ) Dorio. ( Numerus minor pro acutiori fono ponitur ; major, pro graviori; in ea 
ratione quam exigit chordarum aquitonarum longitudo. ) î 
Cumque (per Cap. 10. lib. 2.) Modus Piuygina ponitur (quam Dorius ) uno Tono acutior, 
( feu acutior in ®tione g; ) & Lydius, uno adhuc Tono acutior; & Mixolydius, adhuc Lim- 
mate acutior ( feu in ratione 71$:) Hypolydius vero (quam Dorius) Limmate gravior; & Hypo- 
phrygius, gravior adhuc Tono; & Hypodorius (quam hic ) Tono itidem gravior : Si numeri 
expofiti ( pro Dorio ) ducantur feali in $; habentur numeri (uno tono acutiores ) pro 
hrygio : atque his iterum dultis itidem in $, habentur numeri pro Lydio : qui demum duéti in 
#3, exhibent numeros pro Mixolydio : Tidemque numeri ( pro Dorio ) dueti in 314, exhibent nu- 
meros ( Limmate graviores) pro Hypolydio : atque hi in f, numeros pro Hypophrygio: atque 
hi demum ing, numeros pro Hypodorio. Nempe, pro Modo 


Mixolydio * 


» i aa): è gi 
, Podio to 348 Es BERO" 
, Phrygio (NESS 0 
* Dorio I è} i 472 
E rp BB n 
*.iypopheggio Pi + A 
È Hivpodeio 41 q 52 R45 


Suntque hi numeri porro continuandi, in utramvis partem, facili opera: Nempe, ficut ( verbi 

‘atia ) in Modo Phrygio, numerus oftavus '$, eft primi $ duplss, ( quoniam eodem eft, toto 

ia-pafon, gravior ;. adeoque in ratione dupla : ) fic, qui hune fecuturus eft 2 in loco nono, 
erit duplus numeri 1 in loco fecundo; & fic deinceps: Et fimiliter, in Modo Hypolydio, ut pri- 
mus feu acutiffimus #$, eft o&avi feu graviffimi 8} femiflis: fic ( fi modus idem fit in acutum 
Egon | qui codem numero prumo proxime futurus eft acutior, erit $, femiflis feptimi 
si Et fic ubigye. Tranfeundo nimirum in aliud Dia:pafon, quod fit expofito gravius acu- 
uufve. 

Jam vero, cum ( per Cap. 11. lib.2.) quo Modi expofit melius inter fe comparentur, ea 
chorda que elt cujufque ( poteftate ) Media, ( nimirum, qui acutioris Diazeuxeos, five Toni 
disjundivi, graviorem fonum refert, ) fuam fibi fedem affignatam habeat, ( reliqueque, cum re- 

ad hanc, fuas fibi fingula fortiantur; ) Nimirum Dorii Media, in Mefe naturali; Phry- 
gii, in Paramefe ; Lydii, in ‘Trite diezeugmenon ; Mixolydii, in Paranete diezeugmenon: item- 
que Hypolydii, in Lichano mefon; Hypophrygii, in Parypate mefon; & Hypodorii denique, 
in Hypate mefon: Numeri Jam expofiti, pro cujufque Modi Dia-pafon, fic erunt fuis fedibus 
conftituti. Nimirum 
è. 


Nete 


Cap. rs. 


HARMONICORUM LIB.Y. 































































pet TTT 
+ TParanere hyperboleon {3:592| {x st 
(re iginin Sa EEE, 
Nete diezeugmenon d|s I li 
Paranete dinner FI Pe } Ì bd d 
Trite diezeiigmenon ala nota fi |° 
Pare Ri a 1 lo b 
ss LR 
Saras ‘mefon hf "li de 3 G 
Parypate mefon Î |? pl 51|F 
inn pl DD rale Lar 
|Lichanos: hypaton Pi | | iaia a 
‘|Parypate hypaton Ba A ‘s [al 
Hypate hypaton È «ui E | È Ù | 
| 





Proflambanomenos 


His ita expofiitis: Quo Mutationes, gia de modo in modum, commode exponat ; Unum 


de medio Dia-pafon feligit Prolemeus ( x 
Mefen habens in fitu naturali: ) numerofque, feu fonos huc fp 
quoniam, in modis.Gravioribus ( Hypodorio, H 
tur, manent quedam loca, verfus Acutum, vacua; 


lete diezeugmenon, &biHypate melon, terminatum; & 
intes, inter fe comparar. Et 
phrygio, & Hypolyd:o, ) prout hic exhiben- 

in Acutioribus ‘( Phrygto, Lydio, & Mixo- 


Iydio, ) vacua quedam verfus Grave: aliague hic in Acutum, illic im Grave, loca que limites 
modo diltos excedunt: Heec rejicit, illa uppler ( ita continuando ut modo diximus: ) - Quo 


faîto; numeri, pro hoc Dia-pafon in Modis fingu 


i 
| 
| 





anog 


01pf]jodkH 


oiSAydodkH 





OIPATOXIN 




















E 
[Etra 






































| 
Nere diezeogmenoni (1 ff I |é.|t i 
Paranete diczeuguî, * î u bi lle 
fra Sirene ul alia lali A) 
Si, lParamele NI DE: 
Me a © Tuta ti J'ntala ta 
Lichanos.mefon papas la #19 G 
louepate con |“ (alslelal ll F 
[elybare Telo 2 A la |'8]2 [> [e 











is, fic comparebunt. Nimirum, in modo 


14 LAUDII PTOLEMZÎ Capis, 


Denique ;' quoniam hujufmodi numeri fracti haud ita commode poterant ab illis exprimi, qui 
Figuras Indicas (quibus nunc utimur ) non habebant; numerique abfoluti, qui omnes has in fe 
rationes continerent, futuri eflent mafores quam quos illi commode traftare poflent : Prolemeus 
( pro more fuo in aliis iftrufmodi cafibus ) numero Go exprimit id quod ego per 1; adenque per 
120, quod ego per 2; numerofque intermedios ( quam proxime) per hifce proportionales, ad- 
junélis itidem ferupplis fexagelimis ( five, ut loquuntur, minutis primis ) ad majorem ( quantum 
opus erat) accurationem. Nemipe, pro mumeris nòftris, hos habet, in fingulis refpeltive Modis. 
vIZ. 


eni Lydio. |Parogio | Dorio, Hypoly- Hyfo- |Hypodo- 
dio, dio. |phrygio.] no. 
60 060: s760 + 060 0/60 5760. 066 ole 
7 3063 13/68 34,07 30|63 13|68 pi 30;d 
"7177 




















msn an 277: gl dn cdm ge 
86 80 0,80 0,86 081 16/80 0/80 ob 
_|90 di: 26/50 0:99 0,84 1791 26/90 ola 
—d__——_———_——— regi, veacsan A i 
Iot 1$|94 49/102 SsI|IOL Isl 49/94 49.102 si!iG 





115 43|106 qo' 106 so 
120 OjI2I syi120 0 
# a 

Atque hi quidem fline numeri (& fic excogitati ) quos haber (in medio loco pofitos ) in Ca- 
noniis feptem primoribus ( pro Tonorum mutationibus ) in modis fingulis; nimirum Generis Dia- 
toni Tonici puri ( nempe, prout per fe cantatur, abfijue mixtura cum modis aliis,) pro illo Dia- 
pafon quod sr ria vocat: nempe, à Nete diezeugmenon ( in grave ) ad Hypaten mefon; in 

‘ quo, Tonus diazeuéticus, medius intercedìt, inter duo disjunéta Dia-tellaron. 


IIS 43 
Io .0 








106 4ol106 40106 40!F 
121 s4|120. 0120 o|E 








Sunt autem horum Rationes, in Modo 


. Mixolydio  g:x fx $ xfx gt} 
Lydio Bix fin Fx f xiixgx È 


Phrygio = 3 xgfsx fix fx 3 ppi 8 


sò 
x 

» 
ivo Si 
» 
cos 


Dorio ix fix fx 5x5 


Li 

7 
Hypolydio  33:x f x 3 xî8ix f:xfx$ 
Hypophrygio $ «î:x fx $ xi:x fix 8 
Hypodorio — $ x $ x35:x fx 5 xi ix 7 


i] 


Sequitur aliud Dia-pafon, quod va wisas vocat; sn Mefe (in grave) ad Proflambanome- 
non; aut etiam (quod tantundem eft ) à Nete Hyperbolzon ad Mefen. 

Hoc aliud Dia-pafon (in eodem Genere, Diatono Tonico,) xrò wins diftum, numeros fùtos eo- 
dem.artificio obtinebit ; nifi quod hic (propter Tonum duobus conjunétis Dia-tellaron, ad grave, 
fubjeStum, ) fumendi fint illi ex hac continua multiplicatione, 


Iixfxixif:xfxfxi:xf=2 
Unde habentur numeri (pro Modi Dorii Dia-pafdfi vò ww, ) 
i VETRERIA 


Atque hi quidem dugti!(ut prius) in $ x $ x? (pro Modis Pheygio, Lydio, Mixolydio ; ) & in 
6xî xî (pro Hypolydio, Hypoplrygio, & Hypoderio ; ) exlubebunt numeros fequentes ; fedi- 
bus fuis (more quo prius) fic accommodandos, 


Paranete 


HARMONICORUM LIB,II 105 


Cap. 15. 























Parypate mefon 











te hypaton 


Parypa 
































Proflamb. & Nete hyp 
Paranete hyperbolzon 


ITrite hyperbolzon 





Hypate hypaton 








-pafori 
‘onico, 


, ) ad di&um Dia 
) in Genere Diatono T. 


ue redundant, 
Mefen) i 


( five è Nete hyperbolzon i 


hinc ( fuppletis ut prius qua defunt, & refciffis 


ad Proflambanomenon 
pto Modis fingulis, habentur hi numeri. Nempe, pro modo 


ele 


A 
à Mi 





106 CLAUDII PTOLEMZEI Cap. 15. 


Hoc eft, in numeris Ptolemzi: pro Modo 
y 


Mixoly-| Lydio. Phrygio| Dorio. | Hypoly-| Hypo- |Hypodo- 
dio. = | dio. { phrygio.| __no. 
60 ojfo 57/60 0/60 0/56 Ir60 57/60 ola 
67 3063 13063 34067 3063 1363 13/68 346 
77 91° 771 uk 975 700 7971 7|F 
80 081 16/80 080 0/8 16:80 0/80  olE 
90 0/84 17/91 26|90 084 17,91 26/90 o!D 
101 1594. 49/94. 491102 s1|o4 4994 49/102 s1|C 
1I$ 43106 40,106 40/106 pn DoS 49/106. 40 B 


120 0jI21 s4lI20  o/i20  o|112 22/121 54|120 o|A 
tt tutt! 


























rm 





Atque hi quidem funt numeri (medio loco pofiti ) in Canoniis feptem pofterioribus ro m 
dis fingulis ( Geazce Dimoni C'oasi pori) da Dia-pafon x alone. ti i adi 


Suntque horum Rationes; pro modo 


Mixolydio 2x3 xifix f:x gx txt 
bi 
o) 


Lydio Fix 2x5 iiix fix gx 8 
Phrygio UG EZESTETE 
Dorio ax fx xi 8 


Hypolydio — gix-3 x.$ xB:x gx x 
Hypophrygio îî:x g:x1 x5xi:xfx8 
Hypodorio — $ xif:x f:x fx x3:x8 ‘ 


Ad eandem fortmam, Die reliquis Generibus ( que cum Tonico Diatono commiféet Prolemzus) 
habentur numeri : ( Unde videre erit, quinam ex uno genere, quinam ex alio, in miftura come 

riantur. ) Ì 
"Nera Chroma Intenfum Ptolemzi, pro Dia-pafon è Nete diezeugmenon ad Hypaten Me. 
fon, in Modo Dorio, componitur ( ut liquet Cap. 15. lib. 1.) ex his rauonibus, 


1ixfxtf*xfixfixixlixii=a. 
Unde hi habentur numeri, (pro modo Dorio, ) 
1it8313f12 


Atque hi continue duéti ( ut prius) in3xîx%3 ( pro Phrygio, Lydîo, & Mixol dio, ) at 
in 3 x%xf ( pro Hypolydio, Hypophrygio, & Hypodorio ; ) cxbibene hos pd : fine 
x i 


pro 
Mixolydio i soli ì REA è 
Lydio do slo BEST 
Phrygio 153*5 B145 Y} 
Dorio I è i i 3452 
Hypolydio 3% l 4 i 5 # 4" [Hi 
Hypophrygo - ‘#94 5 #04 9 
Hypodorio 158452288 


Quibus numeris in fitum debitum relati (ut ante oftenfum eft, neque hic opus eft repe. 
titu ; ) indeque refciflis wu redundant, pia ex primoribus, pg tribus; in Ly- 
dio duobus; unoque in Phrygio: &, ex fterioribus, in Hypodorio tribus; in Hypophrygio 
duobus; unoque in Hypolydio : ut qui fedes fuas habituri funt extra Dia-pafon SRORANTE 

totidemque ex contraria parte tig o ( pro locis vacuis replendis : ) habentur quafiti nu- 
meri Ga ad Dia-pafon è Nete) in fingulis Modis ( pro Intenfo Chromate puro ) hi qui fequun- 
tur. Nempe 


Nete 


Cap.is HARMONICORUM LIB.IL 10% 











































































































TT TINA] 

BRAM: 

BRARGL 

RIA TTT 
i diezeugmenon | I “ Ù I ui I le 
Paranete diezeugmenon 818 "5 11#5)'8! ta 

|Trite diezeugmenon al bi] ntal sla c © 

pare FEE da "t) fjb 
Mele a 1187/41 54lgti sla 
Lichanos 2 10) ILL 
Parypate mefon it | 4805/45 USE 
Hype mein Lolunlala"agtelfe 








Hoc eft, in Ptolemei numeris; pro modo 








Mixoly-| Lydio. | Phrygto. (Dorio. Î Hypo- | Hypo- {Hypodo- 
| dio. | | | iydio. | phryg. | no. 
60060 20/62 13/60 0/60 20/6. 136 ole 
67 3063 13/67 53|70, 0/63 13/67 53|70 od 
28 4slar int 7426 La2lz3 dsl 9176 nale 














85 55|82 DE 0,80. 080 27/82 58/80 ob 
so__olso 30093 20/90 ol84 17/90 30/93 202 
105 094 49/I0I. 49/105 0/94 49/94 49|I01 49/G 
114 33/110 37|106 40/114 33|110 37/106 40/106 40/F 
120 _ 0|120_40|124 27|I20  Oo|i20 40/124 27/20 OoJE 




















Quinam autem ex his numeris, cum Tonici Diatoni numeris, commifcentur : ex Canoniis Pro- 
patebit. i 


Suntque horum Rationes; pro modo | 
Mixolydio* $i Doxfi xx px 
Lydio 3 ik dix Doxt xftix 2 x 
Phrygio ti xii Rix xi xii 7 
Dorio z 

Hypolydio ix dx xfx fix Dx 

Hypophrygio iî xiîix B xi xiix fix 2 

Hypodorio — 3 xi xît:x 7 xd} xitix 2 


Similiter ; pro Dia-pafon è Mefe ad Proflambanomenon, in eodem Genere ( Chromatico In: 
tenfo, ) fiunt numeri, pro modo Dorio, ex hac continua multiplicatione, 


DOME 


LEI n. . LEI 2 
6 XI XRiix fix Dx xi 


Ttixtxfixiixiixiixiiixf=a. 


Qa  Reliquique, 


‘ 
10 ‘ GLAUDII PTOLEMZI Cap. 15. 


\ 


Suntque horum Rationes, pro modo L 


Mixolydio = gix $ x xitix 3 x'5xE 


ur 


Lydio Hix fx $ pata 
Phrygio 3 xilix fix $ 09 «pix f si 
Dorio 80x39 xiix gx tx o o 
Hypolydio 33:x 7 x5 xiix Fix È x19 
Hypophrygio $xgiix 3x8 «it fix 
Hypodorio — 3 x'3 xiix î x5 xii f 


Similiter ; Dia-pafon è Mefe ad Proflambanomenon, in codem Genere ( Diatono molli, È; 
ftituitur ( pro pn Dorio ) hac continua multiplicatione, ( pn 


1:x$x '$xiinfa xii =2 


Unde hi habentur numeri ( methodo qua prius, ) pro Modo 


Mixolydio 3 $ st 3 8 $ 3 
Lydio 85) 5 35 RI DS ONOR 
Phrygio Ds sE Rw ON Ò 
Dorio d > s il wo a 
Hypolydio - 8î fi 15 H 18 de iso 
Hypophrygio fi #8 "i "# Fs [HH # 
Hypodoro = $ f fs 5 ‘B# #3 


Adeoque ( relatis omnibus in fitum debitum; indeghe rejedtis qui redundant, & fuppletis qui 
deficiunt, ) habentur numeri quafiti, ( pro Diatoni mollis Di pafon à Mefe;) prata, in Molo 

































































| sl 1.1 {g{8a] 
Slisì |BIEIS 
| a|8|818|E/E/A 
| SIE AIESlE 
Z'H A DT sl 
Mefe | 1} 565" uh 061) #88, di la 
Lichanos mefon } sg 38] 3136! 5 S8'1G 
Parypate «&mefon Ines 5 cs [bl 398 1F- 
(Hypate mefon | siena 4 Po sal sE 
Liclianos hypaton | 1 | ‘pron | ai #60) |D 
Parypaté hypaton LETI "Eri, sii srlas,C 
» Li » : 
Hypate. hypaton li 1561 509 (9001 39 6] 
[Proftambanomenos _ l'abas Ri alata a 


Cap. 1s. 


Hoc eft, in numeris Ptolemzi ; pro Modo 











HARMONTCORUM LIBIII. 














Miele | Lydio. regio Dorio. Hypoly- | Hypo- Hypodo-! 

dio. | io. | phryg. | rio. | 

* ‘60 060 ne 57|60 0|56 11|60 12/60 57 
68 34563 13/67 43/698 3463 1363 1367  q43|G 
76 r1ja2 24/2 7/56 11/72 1471 7971 9] 
80 o'80 16/81 16/80 ol80 1681 16,80 o'E 
90 0|84 us 1891 26/84 17]90 18|or 26/D 
102 51]94 49/94 49/101 3597 1994 49|I0I 35] 
114 17|108 22|106 40/106 40/107  Il108 22/106 40;B 
e ojizo 24/121 s4lizo o[i12 22/120 24/121 s4|A 


Quinam vero ex his, cum Tonico Diatono, commifcentur; ex Canontis liquet. 


Suntque horum rationes ; pro modo 


Mixolydio 


1% >® 
Lydio EI E 
Phrygio 3 xiix 
Dorio 3x9 xi 
Hypolydio — fix 8 x* 
Hypophrygio j:x f:x 
Hypodorio "9 x}:x 


. sy 8 gl y21 
ix fix gx 
vipix gx 3x5 


E TIR, 
xi nigra gx 7 


Diatonum Ditomcum Ptolemzi componitur, pro Dia-pafon è Nete, in modo Dorio, ex hac 


continua multiplicatione, ( per cap. 16. lib, 1. ) 


xixfxfxgsixfixfxfxfj=2 
Unde habentur numeri (ut prius, ) pro Modo 


Mixolydio 


i 8 8 
Lydio i] ui 
Phrygio 1] 1 î 
Dorio I î& 
Hypolydio 38 #% 4 
Hypophrygio  $ 3 
Hypodorio { 1% 


I 


Hi 


7 


E 


102 
n 


138 
s 


16 


9 


tam i 
5 1 106 
$i #0 
3 ii 
5 2 [8 
52 BS 
25: 


Quibus in fitum debitum relatis; indeque rejettis qui redundant, & fuppletis qui defi- 
ciunt; habentur quafiti numeri, (pro Diatoni Ditonici Dia-pafon è Nete:) Nempe, in 


+ Modo 


E VGT 


Nete 


98 CLAUDII PTOLEMEI . Cap.15. 
. e Karbrior e. Bpezie, Sad gione, 
TabellaX. Pbrygii, 4 Mele. 
Miyua vedere | Miqua dferine Aidrorey Mizua dlgrbre * Mizua diari I . 
sustbre, pueden, Toridio». Sereni, suwrbre, 
\Mixtio Chromatis\ Mixtio Diatoni | Diatonum toni- | Mixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 

















intenfi. | moltis. cum per fe. ditonici. * intenfe 
ei ann 62. 13/5È rt 60 s7lé 60 o 6o o|È 60 0‘, 
Be emo 67 53 du 01430 > 68 34e 68 34lin fa 68 342 
A i E IR Di VI II RO) I 
da 80 o'r 80 07 80 0,7 80 0/0 « 7914 
alta gu. 91 2602 bar 91 26i4 5 91 20/4 90 omkn 88 53/5 


mort del int ese et 9406 
Ces n 106 4055 W 106 40 gs R 106 40les 4 106 40 95 106 407 



















































































mopd pri 124 27/992 1 121 s4rp I20 orp 120 0fsx 120 o[} 
CESILIELEE. | CILULIE | feta | Papiri fata | Pata 
Aia pacto | saper | gfend | pesa | 
Kaybpror sa’. Avete, Vi piows. 
Tabela XI. Dari, è Mefe. i 
Miyua pedpare || Mizua Alerina Adro Mizua 2ferore Miyua 2lerine 
GUUTORE, pariari, TOVIdIOY. drorins, cuvTINE. 
Mixtio Chbromatis\ Mixtio Diatoni ; Diatonum toni- | Mixtro Diatoni | Mixtio Diatoni 
| intenfi. moliis. i cum per fe. ditonici. | intenfi. î 
slÉ 60 o 60. o 60 ol 60 oÈ 60 olr 
bo 70 olzu ar 6834 a 67 30lg Ba 6730 a 67 302 
yi ce 76 a2ls sa 56 119 n 9749 1904 mn 90; 
da 80 07 80 07 80 or = 80 ol 80 04 
| 
15 90 04 990 04 90 04 99 oléaniry 88 5355 
sp fra 102 s1po re 102 sIf gra 10. sIfa i IOI I$p 100 0/6 
des & 106 40l8f # 106 golpe 4 106 40 ps & 106 40 f5 # 106 407 
n'pa I20 Ojifx 120 _Of____I120 op 120 Opi 120 0,8 
Ixfixiix:fx | CETCLRL | Qutxibxi gx  pebapa | pub xii t9x o 
5xixf sx xf 5x3 xii x: dxiix:} j 
. L, on gti LI 
Kasirior £",. Yrrudìs, Smo ione. 
Tabella XII. Hypolydii, è Mefe. 
‘ Miya vygduar | Miyua 2lerirs Aidrorer Mizpa deri | Miype dierine 
GUUTOVE, | PELETTA TOndi:r. rn, | SUWTWE, 
\Mixtio Chromatisj Mixtio diatoni | Diatonum toni- | Mixtio diatoni | Mixtio diatoni 
intenfi. mollis. | __cua per fe. ditonici. | _ intenfi. 
alre gia 56 I1'r5 Qia $6 11! qua 56 I1vs ate s6 r1rmaia 56 Ir!r 
ei) don 6313E cy 63 13.5 631387 63 1387 63 13), 
ydo_w 73 450% fd 72 14lgoa 2 n ah Nod n_9 








ì ; ES = 3 
Sr 1% 80 27,7 k 6 80 16; 7a ts 8I 16l/7a mi 81 16/78 05 81 1604 
AL 1 k 84 UeiLA 0% 84 179.78 84 1378 84 17lead E 849 
«pw di 94 49/5300 94 49/749 9 94 49149 9 94 4gliy 93 39/5 
tim + 108 22/0 108 22/1 2 108 22/555 @ 106 4o|tpe re 105 LI P 
ngi rx 112 22|/pi 0% 112 2247 pil 4 112 226 x Is 22/te6 112 22!8 











FRESPUPETE pe Dexia: | quifefx ix: WFPETETE PIE EPETTPE PE 
8,39 838 | 8,38 26 (5) 16 
xh 8*5*5 Ex * EI ti prix 








Tab. X. 4 GIO. a. ABCV. è. 4 V. ax È, reliqui «n £. c ABV. uz. d Omn. #d. e GIOV.an. 
ra gV.se bV.r. iOmn.£.-#£0mnre. /0. pè. m GIO.R. » FACCIO 0 GIO. pre, «lay; 
#2. GIO. 9 C. pd. V. deett. 7 CV. più, bis. SC. pd. Tab.XI 4 V.à, reliquia. 5 Omn. dee a. 
€ ABCV. «f. d Omn. deefl@, bis, e V. 4 xe, reliqui uva. fV. sx g ABCGIO. #3. 5 V., iO. er. 
‘Tab. XII. Magna pars er tabella deelt in codicibus. omnibus; alia depravantur. a Omn. :5, quin vies. 
6 GIO, ss. c GIO. +y. 4 Omm. e}. e GI. «t. f Omn.a. g Ces. £ GL e «. iOmn. ar. £ GiV. e 
O. as. / Omn. a, ter. ,m ABCGIO. es. 2 Omn. re. 0 Omn. defunt minuti, quater. p O. pò, religui ed 
fra ‘peram repetunt, ex verlibus fuperioribus, ex 2, & + «5. (cum mendo # pro ra.) r GIÒ. ss. 7 
BCV. «è. / ABC. m.  # Decem loca vacua ( cum minutiis fuis) in omnibus codd. «Que nos cx calculo 
fu ppievimus, Tab. 


Cap.is. HAR MONICORUM LIB.II 99 


Kartrior ry'. Tropez, im pier. 
Tabella KUI. Aypophrygîi, è Mele. . 























Miypa ggduaroo | Mizpa alyrivs Asdrovor Miyua Algrire Miyua Sartre 
suvrbrs, pareri. Toridier. Sirormi. cuvthre, 
Miztio Chromatis\ Mixtio diatoni | Diatonum toni- | Mixtio diatoni | Mixtio diatoni 

| intenfî. mollis. _com per fe. ditonici. | intenfe. 

«E 6o 57€ 6o sE  - 60 sal do 9  s9 16/r 
Bir mo 63136 63 13liy yo .63 1369 6313/69 63 13/2 
A meli RO LI i SA O PO A peli IMMORALI 
Nat 82 sBlra uc 81 167 80 olr 80 07 80 ol 


sa 4 a 90 304 w go 18|6e » gi 26 » gi 26 4 »# 9I 265 
+ |A 094 49/49 1994 49,99 19 94 49/4? 19 94 4908 4894 496 
<bi # 106 qops & 106 49|F7 17) 106 40 ps # 106 40 pi xe I0$ 2I|7 

















ncpia rd 121 s4'pea 8121 s4lpeo® 121 sql 120 0'pn de 118 31/8 
Mairiel | Bxgx:5xx EFILE LIL | Mali tgxifafafa o 
ix: fx} RESFEI Fx:3x5 Bx:fx? EERELE i 





Kawbrier a”, Trodbgia, Niro pone. 
Tabella XIV. Fypodorit, è Mefe. 






































Miypa ueduare Miyuz Siarira Dudrovoy Miypa Sutrir | Miyua Siarira 
suvtive, padri, Ryidio, | Sirovide, suvrire. 
Mixzio Chromatis, Afixrio Diatoni | Diatonum toni- | Mixtio Diatoni | Mixtio Diatoni 

| intenfi. | moltis. cun per fe. ditonici. intenfi. 
alf TT 60 cd 60 ole 60 olé 60. ola rds 59 I6r 
Abin n 68 34'ct ad 68 34|e 29 68 3418 da ‘67 3zolels ® 66 40... 
zen qa n mC more 7 pi e 
3a 80 o'7 80: olm 80 0,7 80 0,7 80 04 
fly 93 2048 x 91 2615 so 0% 90 04 90 ols 
5253 #9 101 golpe x 101 35|6_re 102 sl be ra to s1,£ va 102 sile 
cn K 106 4ol;s # 106 40 fr K 106 40 e 106 49 15 17 106 407 
alp 120 0‘ I20 0g _* 120 0p 120 O7fm ad 118 318 


"————_—__ - —— 
Bxitxgx:3x | Peabafx: gx 


xi» (LE SLTELEE | psx: È 
CRETE LELE: 1Xi:$ Pri7*: 5 





n n .9 
m*s*!8 


TE | 


| (PE Py PIE FO 





Tab. XII. Hxc tota tabella deeft in codicibus omnibus; È e columna prime primis numeris; qui 

uidem babentur, fed abfque minutiis fuis. Suntque, ex paucis illis, nonnulli vitiofi. 4 O. 2% reliqui ay. 
?) CV. 4. c Omo. p». Nos, ex calculo, integram reftituimus. Tab. XIV. 4 C.rt x Voda. 5 V.Eraa 
GIO, 8». e GI.È 4 Omn « e Omneshic exforibunt ex fequénte verfù es {. fG.4 g Vice. £ 0.65, 
i Omn. pa» & deelt a . E Ai . 

Arque hi quidem funt variantes numeri è noftris (faltem potiffimi) in his quatuordecim Ta- 
bellis, qui habentur in codicibus ABCGIOV. Quinam fuerint in codice K, non liquet; quippe 
vix ulli inde exfcribuntur ( quod alibi fit ) ad oram codicum GIO. Codex S. hic deficit, qui ul- 
tra primum libroum non procedit. Gogavini quem fequitur codex, non minus erat quam noftri 
vitiofus ; & quidem cofdem ut plurimum errores retinet (aliofque fuperaddit) cofdemque defeétus : 
hos autem, cum jamdudum editus fit ille liber, non cenfebam necellarium hic recenfere. 

Tabellis hifce quatuordecim fubjuncta eft ( quam in text innuit Prolemxus ) tabella alia (in 
codd. CGIOV. fai sca in AB, nec in Gogavini verfione; nefcio an in K.) col titulus, in aliis 
xgoirior o, (Tabella 15 ;) in aliis, xge. 2. hoc ef ( fi refte conjicio ) xeririer quorian, Tabella tabel- 
lerurn: fin malit quis legere xsebrior xstninò», Tabella univerfalis; ego non repugno. Prolemaus, 
ni fallor, in ejus cante memorat) otto columnis, numeros qui totidem ( in Dia pafon) fonis re- 
fpondent, feparatim exhibuerat : quos igitur in ea forma nos exhibemus. Librari vero, ejufdem 

mentem non faus aflècuti, & ad naturalem numerorum confecutionem folummodo attenti, 
in fex columnas ( fed inxquales) conjecerant omnes (mutato in paucis ordine Prolemxi, ut natura- 
lis numerorum conf:cutio confervaretur.) In prima & fècunda totidem erant (atque iîdem fere)} 
qui in noftris prima & fecunda. In tertia itidem iidem fere cum noftris; nifi quod, qui eft noftro- 
rum ultimus, fit ibidem primus columna quarte. Huic, in columna quarta, fubjiciuntur idem 
fere qui in noftra quarta; fed (poft #6 ») inferto (in GIO ) #y 4, feu (ut reftius in CV.) 29 4, 
quem nos habemus in prio loco fequentis columna. In columna quinta, reliquos fere habent 
quinte noftre; omnefque noltra-fexte (parum mutatos) exceptis duobus poftremis.. Hos duos, 
omnefque noftra fepume & odtava (parum mutatos) conjecerant in fuam fextam; fed primum co- 


lumnz noftre o&tava, proxime poft quartum feptime. Qi noltris variant, 4nfra notantur. 
. eV. 


100 


Tabella 


, , 
« Kasorior Xesoyior. 


tabellaruta. 


CLAUDII PTOLEMZI 


fidare FP irmovaliior èr mis aguorins ded, pl dmtowy Mellor rgsos deultrenia, 


Cap. 15. 


Tabella exponens numeros qui in Canonits difponuntar; {In duo membra divifa, quia rotam non 
caperet nbgliudi pegion.] ©, cum. quibus minutiîs eorum quilibet uifia patur. 





siriò y 63 13/0 & 


























vw aut 70 144 « 79 1 
19 #5 59 I6|c& ®@ 66 qova € n 7/7 80 o 
E 60 ol A 67 3ol4 fa na 14/7 se 80 16 
E 6o 12| duy 67439 73 45,7 Pd 80 sc| 
E x 60 20/8 ry 67 53 nm Olra 5 8: 16 
za So s7eC8n 28 68 34|a 15 ns s6a6 8. 58 
ge È 62 130 70 o|ws dia 6 11/1 ur 8543 
is 76 22/mmno 85 ss 
| | #49 77 gas n 8647 
ci 1 RA 
|oat % 84.175) 8 93 39/p rx 105 2I|pt x 112 22 
mm pro 88 5359 #9 94 40/fre u 106 golpa gra 118 31 
I 90 of 100 0'pr x 108 22|px I20 0 
4 om 90 1Blsa # or Isp_ af I10 37/0 x 120 24 
4 x 90 30 pe de IODI 35ipe6 A 112 30]fx # 120 40 
|ia as 91 260] 29 101 49//py #18 113 s4pze 03 II 54 
idy x 93 20 gra 102 sins 4 114 I7jd a 124 27 
pi 1os Om Ay TI4 33 





a IIS, 


a V.4 reliquiss 6 Omn.d, e V.ty. d Omn.pd. e V.ix fOmn.a. g GIO. è. 6 V. 4 è CGI 
ef. EC. et a. Gerd. I GIO. mV. deelt mi. # G. pò. 0 GIO. 77. p Omn. sd. 9 Vim. rv. 
xa. {V. in ordine integrorum, inter pw & se, perperam inferit alterum #; quo fequentes integrorum numeri 
fede fua detruduntur, & cum minutiîs non fuis junguntur. # V.ir. « Omp. n. x Omn. «4. y Omn, as. 
2 GIO. xx. Qua quidem variationes in a 6 d f p u x y = funtres nihili ( utpote unius minuti primi diff 
rentia;) & c eg 5ik/mmnogrySt funt manifefta menda. Unde porro liquet, tabellas, ut à nobis re- 
ftitutas, cas effe quas voluit Ptolemeus. 











OA has Tabellas, quas innuit Prolemai textus; fubjungitur ( five hic, five ad calcem Capitis 
P fequentis,) in omnibus Codicibus, (& in Gogavini verfione,) alia Tabella, five Canonion, quafî 
continens omnium fonorum differentias ; hoc eft, Generum è Prolemeo expofitoram fi nopfin. 
Sed, mifere depravata; & quam ego exiftimo Ptolemzi non effe, fed ab alio aliquo additam, & 
non fuo loco. Locus enim eflet hujufmodi Tabella, ad calcem Cap. 16. lib. 1. ubi ( nequid de- 
efle videatur ) talem fupplevimus, quantum licuit, Prolemai menti conformem. Hanc autem, 
quoniam in omnibus codicibus comparet, hic etiam {ubjungimus, à feriptorum mendis repurgatam, 
atque in ordinem redatam ; fed non Prolemai menti per- omnia conformem. Nam ( preterquam 

uod exempla non fint in minimis numeris, quod in omnibus peccarum eft, ) Rationes ipfae, non 
ile femper funt quas in his Generibus adhibet Prolemeus.  Nimirum; in genere Enarmonio, 
rationes hic habentur { x5î x}; que fecundum Ptolemaum ( cap. rs. lib. 1.) funt gx xi Item, 
in Chromate intenfo, rationes hic habentur (perverfo ordine, ) x jx{î; que funt apud Prole- 


maeum (ibidem) 7x{7x3. Numeri vero ( praterquam quod fint confufe pofiti ) funt fepe vitiofi. 


4 Evapubyior, : Enarmoninm. 
abgot. biaporali Rattones. Diferentia. 
FS CI4A sui ri 1260 u 
3 (Bra apoe i ja Ri 1575 ‘i 
n Bar car È BILI 1650 3 
day La) 1680 3 


i»(Fg=) = i 
Kprrgaae 








a Rationes ad hot genus fpeltantes, funt, apod Prolemeum 3, H, ff; fecus quam hic habentar. 4. GI. 
Laripegi, & fic poftea. Tirulus aspx eft è me additus. < Omn.azr. 4 C. am. Vi. aza. 
: e Omn. 


Cap.i. HARMONICORUM LIB. it 


. Mya pararir. . Chroma molle. 
abyot. pori, Rationes. Differentie. 
Bret CL4A € 11 1260 , 
do gia Fase ei vst ia ® at 
e - &4K* 3 1620 
drat: exe È tai 1680 do 
s*(#xF=)5=t 
xpiua sw, Chroma intenfsra. 
Moe Vaporal. Rationes. Differentia. 
ms sog kos 1} 1260 210 
cia ; den cy iL: 1340 70 
dini isxa mi pei Bini 1689 149 
pitt 
Marandy dlgroror. Bolle diatonuni» 
siga. È Vafporal, Rationes. Differentia. 
8a f nol 13 3 5) 72 
af ve "i i OO 
dn x Di ae 13 Pas 32 
FEREF:EIA 
° Meraxy P trraor. Molle entonum. 
4 abyot, è rai, Rationes. Differentia. 
' CD) 504 6 
LÌ Y I 
meg Ti i 3 si 
dhul' ae 2d - Izj 67 
puixi=t 
Zubrver f Aero».  Intenfum Diatonum. 
asgl, prral, » Rationes. Differentia. 
3 (e) 
dn 9 1 504 
I 
, A o 
Ga to S e #6 Pari sa 42 
Exfxii=$ 
5 Opadàr Agro. Aequabile diatonum. 
abyot, - dporal, Ratiomes. Differentia. 
I w 26 1 19 2. 
Di xC BR Is cc 2 
Ba ui mer , B Hi ,3 
(PETE TSTÀ 
4 Dudroroy diroriaiior. Diatonum ditonicum. 
ago. ipod. Ratiomes. Differentie. 
PIT ANNI O 
n cu deuy L24 Lei 243 27 
- 256 
dea ere. |! Li) ) 256 33 
ù fxfx EA =4{ 
2% 
A LI 
TZ Gi ® " erre 


e Omn. a. FV.ad5. g V. dan 5 AB.deeltaxr. i V.azen 4 ABen. / Videefte &eu. mC. 
gx. Rationes autem apud Prolemaum funt }, 13, #2, alio ordine quam hic habentur. » C. e. o Hoceft 
quod Prolemeo dicitur, piem gra: Afgrue, vel Algre reséo p V. cusrog. g GIO. deelt giz. 7 C.xp 
SCOGIOV, deelt 2jjrere. £ AB. $, reliqui 4. « C. der. x Omn. rr. y AB iugranò. V. eius ugranir. 
2 CV. defunt #88, 4 GIOV. aAlsroo Algreaiw, AB. dirmaîo. 6 Omn,r. e Omn.m. 4 éiò. cor. 


P3 Appendix 


102 CLAUDII PTOLEMAI Cap.is. 
Appendix ad Notas Car. XV. Li. II 


g'Abellas Ptolemzi ad Caput hoc fpettantes (in omnibus quos habuimus Codicibus deprava- 
tas) qua Medibdo noe sellitalso dicendum reftat. i z 
Generis Diatoni Tonici (Cap. 15. lib. 1.) ponuntur rationes, fx5xjf{=4: Que (ad inte- 
um Dia-pafon ) bis repetenda funt, interpofita ‘Toni ratione $. Adeoque, pofito primo fono 
Tha: eft acutiflimo) 1, reliqui habentur hac continua multiplicatione, . 


1:xfxfxifixfixfxjx3=2 
Unde prodeunt hi numeri, 
13355852 


ro fonis fto unius Dia-pafon (in illo genere ) cujus Mefè elt in Mefe naturali ; pro Tono 
{sa Modo ) Dorio. ( Numerus minor pro acutiori fono ponitur; major, pro graviori; in ea 
ratione quam exigit chordarum aquitonarum longitudo. ) 
Cumque (per Cap. io. lib. <) Modus Phrygius ponitur (quam Dorius ) uno Tono acutior, 
( feu acutior in ®tione g; ) & Lydius, uno adhuc Tono acutior; & Mixolydius, adhuc Lim- 
mate acutior ( feu in ratione Hi) Hypolydius vero (quam Dorius) Limmate gravior; & Hypo- 
phrygius, gravior adhuc Tono; & Hypodorius (quam hic ) Tono itidem gravior: Sì numeri 
am expofiti ( pro Dorio ) ducantur finguli in 3; | soste numeri (uno tono acutiores ) pro 
hrygio: atque his iterum duétis itidem in $, habentur numeri pro Lydio : qui demum dui in 
33, exhibent numeros pro Mixolydio : Tidemque numeri ( pro Dorio ) duéti in 3$, exhibent nu- 
meros ( Limmate graviores) pro Hypolydio : atque hi in î, numeros pro Hypophrygio : atque 
hi demum in'g, numeros pro Hypodorio. Nempe, pro Modo 


. Mixolgdio = 3 BAI 1 Hi 
7 Lydio ft 38 E FR 
, Phrygio e 
* Dorio t ped di Pa 
E Fiypolpdio # Bed n 48 Ga 
“Eyponigio 318952058 
Hypodorio 1 1552 B48 


Suntque hi numeri porro continuandi, in utramvis partem, facili opera: Nempe, ficut ( verbi 

‘atia ) in Modo Phrygio, numerus oftavus '$, eft primi $ duptss, ( quoniam eodem eft, toto 

ia-pafon, gravior ;. adeoque in ratione dupla : ) fic, qui hunc fecuturus eft 2 in loco nono, 
erit daplus numeri 1 in loco fecundo; & fic detnceps: Ex fimiliter, in Modo Hypolydio, ut pri- 
mus feu acutiffimus #8, eft oftavi feu graviflimi #3 femiflis: fic ( fi modus idem fit in acutum 
continuandus ) qui codem numero primo proxime futurus eft acutior, erit gt, femiflis feptimi 
di Et fic ubigye. Tranfeundo nimirum in aliud Dia/pafon, quod fit expofito gravius acu- 
uufve. 

Jam vero, cum (per Cap. 11. lib.2.) quo Modi expofiti melius inter fe comparentur, ea 
chorda qua eft cujufque ( poteftate ) Media, ( nimirum, qui acutioris Diazeuxeos, five Toni 
disjunétivi, graviorem fonum refert, ) fuam fibi fedem aflignatam habeat, ( religueque, cum re- 
{peu ad hanc, fuas fibi fingula fortiantur; ) Nimirum Dorii Media, in Mefe naturali; Phry- 
gii, in Paramefe ; Lydii, in ‘Trite diezeugmenon ; Mixolydii, in Paranete diezeugmenon: item- 
que Hypolydii, in Lichano mefon; Hypophrygi, in Parypate mefon; & Hypodorii denique, 
in Hypate mefon: Numeri Jam expoliti, pro cujufque Modi Dia-pafon, fic erunt fuis fedibus 
confttuti. Nimirum 

*» 


Nete 


7 
| 


Cap. rs. 


His ita colti! Quo Mautationes, fè 
de medio Dia-pafon feligit Prolemeus ( ho diezeugmenon, 
Mefen habens in fitu naturali: ) numerofque, feu ta hucf 


HARMONICORUM LIB.U. 
Ne Eypebolkon "TIT ii T] 








Paranete kypéfballeia 7 sit Hi 















































Tri byperbolxon E 4 : &' 4 
Nete diezeugmenon |r sl: l; | e 

| Paranete tici PI li } Mi Ed d 
Trite diczeigmenon [Hla [#18 à 1#I_|° 

Paramele Co RE fr b 
Mete lapo 
Lichanos mefon esa] ala lt SCA ti 
[fon pia | È n i [alle] 
Hope meta > ||| binal2e 
Lichanos' hypaton 4 | | mula D 
*[Parypate hiypaton (È sia Isla 
biypae hyparon — Sl ERPA STE a do ls 

e Li 


| 


Proflambanomenos _ 


ranfitus de modo in modum, commode exponat ; Unum 
te mefon, terminatum; & 
ntes, inter fe comparat. "Ex 


quoniam, in modis.Gravioribus ( Hypodorio, Hypophrygio, & *Hypolydio, ) prout hic exhiben- 


tur, manent quedam 


loca, verfus Acutum, vacua; &, 


in Acutioribus ‘( Phrygio, Lydio, & Mixo- 


Iydio, ) vacua quedam verfus Grave: aliague hic in Acutum, illic in Grave, loca que limites 


modo diftos excedunt: Hiec rejicit, illa fupplet 
faîto; numeri, pro hoc Dia-pafon in Modis va 


' 































































































ZICIRIV IE RE, 
PSR 
Del S JE Ù 
mne dicesi Da d.lr jr fe 
pass diezeugm. TIR sanzio la a 
Ka* diezeugmenon als #13 187 st S| 
Pain lr oa Risa | 
Mefe Lal: i lhi Tali | 
Lichanos mefon OF 3 i 
lpuespete mefon #15 labels 5 18 4 s|F 
pic nei) i-gANA 








( ita continuando ut modo diximus : )- Quo 
ngulis, fic comparebunt. Nimirum, in modo 


104 LAUDII PTOLEMZÎI Gaps. 


Denique ;' quoniam hujufmodi numeri fraéti haud ita commode poterant ab illis exprimi, qui 
Figuras Indicas (quibus mune utimur ) non habebant; numerique abfoluti, qui omnes has in fe 
rationes continerent, futuri eflent majores quam quos illi commode traftare poflent : Prolemeus 
( pro more fuo in aliis iftiufmodi cafibus ) numero Go exprimit id quod ego per 1; suona per 
120, quod ego per 2; numerofque intermedios (quam proxime ) per hifce proportionales,. ad- 
junétis itidem ferupplis fexagefimis ( five, ur loquuntur, minutis oss ad majorem (quantum 
opus erat) accurationem. Nempe, pro numeris néftris, hos habet, in fingulis refpeftive Modis. 
viIZ. 


Mixoly- Lydio. |Phrygio:| Doria, | Hypoly-| Hypo- |Hypodo- 
i | |" dio. |phrygio.] no. 
60. 060: 57601 + add» obo 57,60. 060 o 
67 3063 13/68 34,07 30 
ni__ssiit atte 717709 














e 
63 13/68 34/67 30/d 
1 dica 


qI 29r 9|e 


























]86 fo 080, 086. 081 16/80 . olo cib 
î | di: 26'50 0190 084 17/91, 26 90 9a 
Ior I$î|94. 49/10% SsI|IOk cIslo4.i 49/94 49/10% sriG 
115 .43|106 g4o 106, solris *43|106 4ol1o6 Mo 106, 40'!F 
120 -0|12£ ‘$4| T20°_\0/120 o|121 54|120. 0/120.. o|E 











Atque hi quidem fùnt mumeri (&fic excogitati ) quos habet (in medio loco pofitos ) in Ca- 
noniis feptem primoribus ( pro Tonorum mutationibus ) in modis fingulis; nimirum Generis Dia- 
toni Tonici puri ( nempe, prout per fe cantatur, abfque mixtura cum modis aliis,) pro illo Dia- 
pafon quod sò rim vocat: nempe, à Nete diezeugmenon ( in nai Hypaten mefon ; in 

‘ quo, Tonus diazeugticus, medius intercedit, inter duo disjunéta Dia-tellaron. 


Sunt autem horum Rationes, in Modo 
Mixolydio = gix f x $ x3i:x î x5 3 


Lydio Hi fix fxfxBixfx7 ” 7 
Phrygio Soxitix fix gx 5 xfx 8 
Dorio 3x3 xiix fixFx fx 


.Hypolydio  33:x fx 4 xHix fix fx $ 
Hypophrygio 3 xiî:x f x $ x381x fx f 
Hypodorio 3 x % x38:x xt xBxf 


Sequitur aliud Dia-pafon, quod sx zia: vocat; nempe è Mefe (in grave) ad Proflambanome- 
non; aut etiam (quod tantundem eft ) à Nete 1, pi call ad Mefen. 

Hoc aliud Dia-pafon (in eodem Genere, Diatono Tonico,) sì wi diftum, numeros fuos co- 
dem.artificio obtinebit ; nifi quod hic (propter Tonum duobus conjunétis Dia-tellaron, ad grave, 
fubje&tum, ) fumendi fint illi ex hac continua multiplicatione, ‘ 

” rixfrix3i:xfxfxi:xf=2 

Unde habentur numeri (pro Modi Dorii Dia-pafoh sr pin) 

1031152 


Atque hi quidem du&ti(ut prius) in $x$ xi} (pro Modis Phrygio, Lydio, Mixolydio ; ) & in 
4x8 (pro Hypolydio, Hypophrygio, & Hypodorio ; ) exhibehunt numeros fequentes ; fedi- 
bus fuis (more quo prius) fic accommodandos, 


. 


Paranete 


[| 


Capi... HARMONICORUM LIB. II, 105 












































Paranete dizcugmenoni | lj E sb 4|d 
3 Sie 

a fama | lib FRE Hi 
Paramele ali IRITZIOI 
e 35 Pu Ma TI" 
Lichanos mefon (ta 3 G 
Parypate mefon sl FRENI E) "I hi 
Hr la letali lee 
Lichanos hypaton OLO "ri D 
Parypate hypaton | [9° stalal Cc 
Hypate hypaton Î ! islx |414ls 
Proflamb. & Nete hyp| | li dal ‘ala 
[Paranete hyperbolzon n é GE Hi al 1 {r 
Trite hyperboleon Bia HE slg FF - 
[Nete di diezeugmenon _ |S|3IE]E | Is da 





hinc ( fuppletis ut prius qua defunt, & inten pe redundant, ) ad diAum Dia- -pafori 
ch Me seni Proflambanomenon se ive è Nete ce, ro m cale Vecani. in Genere Diatono Tonico, 
fingulis, habentur hi numeri. Nempe, pro 






























le] I | [slfla 
IRA 
«fue Î il sr manie a 

Lichanos mefon #3 (0 
Pecypaie alia set sla 3|F 
Fivpare meo -«— Îslaglsli : sli 
Lichanos hypaton 1 [RR 3 bel 3 |D 
‘Parypate hypaton stalyialo "a "| 4|C 











H Li 4 |B 


al 2 mal] 











h 





106 CLAUDII PTOLEMAI Cipis. 


Hoc elt, in numeris Ptolemai: pro Modo 
s 


Mixoly-| Lydio. FEES Dorio. | Hypoly.| Hypo- |Hypodo- 
dio. | dio. | phrygio.| no. 














60 ojfo 5760 0/60 0|56 II.60  57]60 ola 
67 30/63 13/6 3467 30/63 13163 13/68 34/G 
dI 9g 72771 71M 9 70 Nn 7 
800/81 16/80 olo  oj$r 16:80 0/80 olE 











90 084 17/91 26|90 084 17,91 2600 oiD 
101 15/94. 49/94 49/102 st|o4 49/4 49/102 s1[C 
TI$ 43/106 4o.t06 40106 Li SS 40/106. 40 B 
[i20 ol121 54/120 o/120  olr12 22/121 54|I20 0jA 


i 





Atque hi quidem funt numeri ( medio loco pofiti ) in Canoniis feptem pofterioribus ro mo- 
dis fitgali i Generis Diatoni Tonici puri ) in Dia-pafon sì glow. da 
Suntque horum Rationes; pro modo 


Mixolydio gx $ x3:x f:xf x 3x5 


Lydio Fix ft xii fix gx 8 
Phrygio 3 xifix fx ail fix ì 
Doro = gxfagixtatogit 
Hypolydio —g:x-g x $ xB:xg x8 x 


Hypophrygio î}:x g:x 2 x 3 xit:x fx j 
Hypodorio  $ xi8:x dix x$xB:x$ i 


Ad eandem fotmam, Vate reliquis Generibus ( quae cum Tonico Diatono commifcet Prolemzus ) 
habentor numeri : ( Unde videre erit, quinam ex uno genere, quinam ex alio, in miftura com- 

riantur. ) l 
grad Chroma Intenfum Ptolemei, pro Dia-pafon è Nete diezeugmenon ad Hypaten Me. 
fon, in Modo Dorio, componitur ( ut liquet: Cap. 15. lib, 1.) ex his rattonibus, 

1ixtuiixffixfixfxtixizz—a, 
Unde hi habentur numeri, (pro modo Dorio, ) 
ritgiimna. 


Atque hi continue duéti ( ut prius) in 8xf x52 ( pro Phrygio, Lydio, & Mixolydio atque 
in î5*$x} (pro Hypolydio, Hypophrygio, & Hypodorio ; ) exhi ni los piera : ci 
pro . 


Mixolydio 3 11: ìî ug è 
Lydio SOB naso 
Phrygio 14°8 BR 146% 
Dorio ILE i 1502 
Hypolydio 85538 O SO 
Hypophrygio - #8 # 4 #04 4 
Hypodorio 1458742 1 E 


Quibus numeris in fitum debitum relati (ut ante oftenfam eft, neque hic opus eft repe. 
titu; ) indeque refcillis qui redundant, (use, ex primoribus, grant tribus; in L. 
dio duobus; unoque in Phrygio: &, ex pofterioribus, in Hypodorio tribus; in Hypo rygio 
duobus; unoque in Hypolydio : ut qui Fides fuas habituri funt extra Dia-pafon expofitum :) 
totidemque ex contraria parte fuppletis, ( pro locis vacuis replendis : ) habentur quafiti nu- 
meri ce Dia-pafon è Nete ) in fingulis Modis (pro Intenfo Chromate puro ) hi qui fequun- 
tur. Nempe 


Nete 


» 


Capii HAR MONICORUM LIB.IL 10/7 













































































sta pag o fi 
ERE 
Selle 
ps diezeugmenon | 1} pf "| I a I fe 
Paranete diezeugmenon îl 36" 1146) '2 La 
Trite. diezeugmenon al # nta miala c ® 
par SUEDIZDO b i 
Mefe 11$ 4 sha tl 4la 
i lione mefon al IEEE si F 
i A e 








Hoc eft, in Ptolemei numeris; pro modo 


Mocly| Lydio. nei lic |Dorio. LA cina 0] Hypo- oe 
lio. phyg | rio, 

60 o 60 20/62 13 0]6o 20/62 13160 — ole 

67 30 ‘63 13:67 53|70, 0|63 13/67  s3iz0 old 
28 ssa nn 7096, 2273 «slm 976 6 sale 

8555 0,80. 0/80 27/82 58/80 ob 

Lo dos 2090 _« of84 17/90 30/93 20 





60 














105 0; 94 49jIor 49|ios 094 49/94 49/I0t “le 
114 33 TIO 37|106 40|It4 33|110 37/106 40/106 4o[F 
120 0|120 40|124 27/120 O|I20 40/124 27jI20  0|E 




















Quinam autem ex his numeris, cum Tonici Diatoni nùmeris, commifcentur : ex Canoniis Pto- 
lemzi patebic. 


Suntque horum Rationes; pro modo | 
Mixolydio# gix Dx «fix Dx 


xîi 
Lydio ix fix Dx o xitix fx 
Phrygio Ho xii fix xxx i 
Dorio Lx “fix fix 1 xH x 
Hypolydio  fî:x 1 xi xfx fix 3 *H 


Hypophrygio iî xiî:x 3 X{z xHix fix 2 
Hypodorio — 3 xi xitix 1 xii xHix È 


Similiter ; pro Dia-pafon è Mefe ad Proflambanomenon, in eodem Genere ( Chromatico In- 
nio, ) fiunt numeri, pro modo Dorio, ex hac continua multiplicatione, 


rixtxfixiia: iuRat: xi=2 


Qa © Reliquique, 


è 


108 CLAUDII PTOLEMZEI, Cap. 15. 
Reliquique, pro cateris Modis, inde ( ut prius ) derivantur. Nempe pro 
Mixolydio 3 3 #1 1 4 1 
Lydio Uf 2 5 IHO0# 


so 
1) 


f 2) i 
Phrygio IRE # | 
Dorio It $$ $$ 5 = 
Hypolydio #5 55 i85 "8 MS CR mi a 
Hypophrygio ij ii $# i # & Wi S$ 
Hypodorio $$ 8 4$ # FA SS 5 


© His itaque (ut prius ) in fitum debitum relatis ; indeque refciffis qui redundant, & fuppletis 
qui defunt, ut in tibus fatum eft; habentur quafiti numeri; (pro Chromatis Intenfi 
Dia-pafon à Mefe, ) in Modo 


dn_r_____—_ 








i 






























































È ol&la 
È olo! 3 £'3 . 
-EISIFIZISISIE 
'ete SELL più 
[Lichanos mefori ULLULLI, 
Parypate mefon utt a] gi RIF 
leaypare mefon lite % sha “ sle 
Lat Boga _ 109 0381 N73 lo 
Parypate hypaton @ | 3 hi ta cai niglc 
Hypate hypaton lal salse efe 
Protambarmeoe _ lil ssaa (A 


Hoc eft, in numeris Prolemzi : pro Modo 


Dorio. | Pypolye| Hypo. |Hypodo- 
I phrygio.| SLC 

s6 160 20/6. 132 
63 rAl6s 13167 531G 
3 4 77 7E 
o, 


MOT | Lydio. | Phrygio. 











60 o 60 20/62 13/60 e) 
70 0/63 13|67 s3iz0 (e) 
n6 223 45|71 TRS 22 
j5° 0]80_ 27/82 58/80 ol80 27182 58/80 

D 


go 084 1790 30/93 acta 17 [90 39/93 20 
IOL 49/9 20/94 49 




















1905 0/94 49,94 49 IOI 49 
[ess 33/rT0 37/106 40106 40 107 16 (110 37/106 40 
l124 27|i20 ‘olriz 22120 40|124 27]A 


. @Quinam autem ex his numeris, cum numeris Tonici Diatoni, commifcentur: querendum eft 
în Canoniis Ptolemai. 


Suntque horum Rationes ; pro Modo 


Mixolydio iii «rx fix fx 
Lydio fix doxpi Hi fix xt 
Phrygio To xitix 3 xB «Bia fix} 
5 Dorio 3oxiî “ix 3 xH xBix 
Hypolydio Fix 2 xi} xHix } xi'xB 
Hypophrygio 3î:x fix } xi xHix f xE 
Hypodorio 1 xiz:x fix fx xx 2 


Diatonum 


Cap.i. HARMONICORUM LIB.IL 109 


Diatonum Molle Ptolemai ( pro Dia-pafon è Nete ) hac continua fia licatione (.pro Modo 
Dorio ) conftituitur, ( per Cap. 15. libri. ) ) a Cor 


rixix'9xixfixix 8x2 

Unde habentur numeri (methodo qua prius, ) pro modo 
Mixolydo 3 $$ % 1 8 5.3 N 
Lydio fo #8) #8 OR HA 
Phggio © 9) 8 SOR 4 ORO ROS 
Dorio iI î 8 $i 354 
Hypolydio 55 fr ma "i "i #i #8 I 
Hypophrygio fi fo 5 # 
Hypodorio $$ % ®& ‘4 2 [1 ‘8 3} 

Quibus in fitum debitum relatis; indeque rejegtis, ut diftum eft, qui redundant, & fupple- 


tis qui defant; habentur ( pro expofito Diatoni mollis Dia-pafon ) numeri quefiti. Nempe, 
pro Modo 














































































































po E E 
DA A dl #17 81° 
| QMFABRE 
3 Zia a USES lea) E| 
Nete diezeugmenon 1) #8 & 11H% Si re . 
Paranete diezeugmenon î ibn 11856804 Li 
ri diczeugmenoo |} 8| FIS! ne 38 ,c 
Paramefe #64 Mai 36; si 
fe ilaatnela sl 
spesa mefon | Ki m%| UL) 8 :9G 
las mefon es ui si 8 ws ls/F 
È [Bypate me mefon fn. 2 bi 1) È J sila 


Hoc eft, in numeris Piolemzi, pro modo 











MESE Lydio. prose (Dorio. | Hy sali ddl Hypo- jb podo.| 
[ae | | pago! rio. 

60 0|60 DA 37,60 060 12/60 7(6 c'e 
6 30 63 1367 43/08 34/63 13/67 33|68 341d 
77 971 7|71 7176 nico 14|7I __76 1rjc 














rà 43 16;80 080 1681 1680 ob 
Aa 18'91 26,99 cls 17/90 18/91 26la 
102 SI]94 499% 46101 351G 
114 17 108 22/106 40/106 40 A 
120 t20 24|r21 sgilpo — olE 














94 49|I01 35 
108 22/106 40 
120 24121 54 


102 51 
114 17 
120 0 











Qui autem ex his, cum Tonico Diatono commifcentur: ex Canoniis liquer, 


 Q3 ù Suntque 


‘ 
Io ‘CLAUDII PTOLEMZI Cap. 15. 


Suntque horum Rationes, pro modo 


Mixolydio = gix 8 x'3 xiiix $ x'9 x 


Lydio ix dix desi ta Ga 
Phrygio "oxgiix fix 8x3 xgiix 3 RI 
Dorio 3x9 xfx fixfx8 xp È 
Hypolydio — gi:x $ x' xiix g:x fx 

Hypophrygio '$ xii:x 5 x'$ xii:x fix 4 


e 


Hypodorio — 3 x'9 xiiix $ x" xi:x f 


Similiter ; Dia-pafon è Mefe ad Proflambanomenon, in eodem Genere ( Diatono molli, 
ftituitur ( pro modo Dorio ) hac continua multiplicatione, ( dai 


1:xFx pria ia'Sxiiaf=2. 


Unde hi habentur numeri ( methodo qua prius, ) pro Modo 


Mixolydlio 3 f Sf 1 8 8 4 3? 
Lydio fo 33) #5 HO DOCH 
Phrygio 38 # a NO | 
Dorio t 3 8 RI {= 
Hypolydio = $$ ft fs wi la de sa 
Hypophrygio 5 5 #8 # WS [Hi $ 
Hypodoro = 4  # ‘40 4 | 


Adeoque ( relatis omnibus in fitum debitum ; indegtie rejetis qui redundant, & fi pletis qui 
deficiunt, ) habentur numeri quefiti, ( pro Diatoni mollis ri à Mefe; ) Nempe. in Mole 






























































| È |. |s{èla 
2 ola lat 
| SF HEGIEEÒ 
Mele — | LE) [Ae i 
D* mefon i Pi * 3 sgl Hi SG 
Parypate &mefon DE nilo sale : 
iHypate mefon | slasi Tm sie 
L'idinos hypito = | i Muri: vila|D 
Parypate hypaton i nl "iui sa alc 
Lipgtega nine nf srl salisla 
Pro "> SOA 2 si al al sani "A 


Hoc 


Cap.i.. HARMONTCORUM LIB.II 


Hoc eft, in numeris Ptolemzi ; pro Modo 








versi aa Lydio. licia | Dorio. ld Hypo- ‘Hypodo-! 
._! phryg. | nio. | 
e ‘60 060 "12/60 E 0|56 11/60 12/60 s7,à 


68 34/63 13|67 
n6 11}72 14|7I x 11|72 14/71 171 n 


80 0'80 16/81 16|80 ol8o0 16,81 16,80 olE 


spe 1790 18/91 26)84 17/90  18|91  26/D 
ca 51194 49194 49/101 35/97 19/94 49|I01 35; 5 
pie: gli 22/106 40 11108 22/106 


120 ojizo 24|i21  s4lizo  ofrta 22|120 24lrzi An 








F 

















Quinam vero ex his, cum Tonico Diatono, commifcentur; ex Canoniis liquet. 


Suntque horum rationes ; pro modo 


Mixolydio 3 x'$ xiix fix Fx x# 
Lydio Aix 8x3 ilix fix 3 253 
Phrygio 19 ira È x35 xiira fix 3 
Dorio 3oxtf xii dx xx 8 
Hypolydio fix $ x'‘$ xig:wi$ x'5 xi 
Hypophrygio it:x fix $ x' xibix È x} 
Hiypodorio gina fix $ ef attix 3 


3463 1363 13/67 43|G 


III 


Diasonum Ditonicum Ptolemzi componitur, pro Dia-pafon è Nete, in modo Dorio, ex hac 


continua -multiplicatione; ( per cap. 16. lib. x. ) 


rixfxfxi$:xf:ixfxfxîf=2 
Unde habentur numeri (ut prius, ) pro Modo 


Mixolydio 3 2 8] 1 %& 8 3? 
Lydio = $@ Mor 8130 
Phrygio )Qiî 84631 | 
Dorio tr fu 4 33% ti 2 
Hypolydio 3 8 1 #4 2 [& 
Hypophrygo # 4 31 542 R$ 
Hypodorio  $ 3 ‘$$ 2 [ff Î 


Quibus in fitum debitum relatis; indeque rejeftis qui redundant, & fuppletis qui defi- 
ciunt; habentur quafiti numeri, ( pro Diatori Ditonici Dia- pafon” à Nete:) Nempe, in 


» Modo 


Nete 


sn CLAUDII PÎTOLEMZEI Cap.1gi 




































































be 

| Be 
ose ditocegmotsa © | ipa} t}1) I IRA 

Paranete diezeugmenon | î |îf st] ad 

Trite diezeogencn lulal Esiti siHifio 
rr Rim i 

Mefe i 11581 3 

Parypate mefon ii dl È) Aa Li sla 

[Hypate n mefon_ __la al 21 2 al 2) 2lE 











Hoc eft, in numeris Ptolemzi; pro modo 
Mizcir] Lydio. [Phrogio. pa | Fap | Hypo- - [Prpodo: 
| dio. d rio. 





























io. __| phrygio. 
60 0|60 o do o|6o olgo 0|60 0]éo c'e 
67 30/63 13/67 30/67 30/63 13/67 30/67 30ld 
75 s__s6 L 7|71 7175 s6|71 7|7I 77556 s6le 
8 è? 26 80 i 0,80 o|80 0]80 a: ojb 
90 _olgo 0190 __0|84 _ 17/90 ola 
IOI 15]94_ 4ojioi ISjioI 1594 49/94 49|101 151G 
113 $4|106 40|106 40/113 su 4ol106 4ol1o6 40|F 
120 olizo0 olzo0 oliz0 ojizo o|1z0 olizo 0]E 

















Quinam autem ex his cum ‘Tonico Diatono componuntur ; ex Canoniis liquet, 


Suntque horum Rationes ; pro Modo 
Mixolydio dix dux goxtifix Fx È x 
Lydio ifix fix fx Fxigix fx $ 
Phrygio i “ifix Fix gx fx È 
Dorio px gxiifix fix px $xBf 
Hypolydio = 3i$:x fx fg *iigix fix Fx $ 
Hypophrygio $ xijfix fx f xif:ix fix $ 
Hypodorio dx iz px pifi $ £ 
Idem Diatonum Ditonicum, pro Dia-pafon è Mefe, componitur ex hac continua molti» 
plicationey 
1:xfxfxwj:xfxfxwfixf=2 


Unde 


Cap.15.. HARMONICORUM LIB.I. 113 


Unde habentur (ut prius) numeri; pro Modo 


Mixolydio 3 3 8) 1 1 5 i 
Lydio fo rs # #0 
Phygo fr tî 818 4 
.  Dorio iI gw 5 1 $ 2 
Hypolydio 3 03 "4 "#5 5 
Hypophrygio # 1 i ‘f 5 > Sf 
Hypodoro $ î # $ > # 5 


Quibus in fitum debitum relatis; indeque rejedtis qui redundant, & fuppletis qui defunt ; 
habentur quafiti numeri ( pro Diatoni cri De ita à Mefe. ) Nempe, in Modo 



























































“uu ur ma 
sì [.] [s[Éel 
Dlolg |a 3 

! GERA 
«Mefe ION LE i 1'3%} |P 
lLichanos mefon È ui 3] 136/38 iù 
Parypate mefon al via sl s| ale 
|Hypate mefon il da il Al dle 
[Lichanos hypaton ì RENEE I 
lParypate hypaton | A alma lc 
[iypae typatoo las] ‘(5|5( | 51512 
I eroica ii al al 2598 al ala 











Hoc elt, in numeris Ptolemai ; pro Modo 


Mal | Lydio. | Phrygio.| Dorio. Hopoly:| Hypo- |Hypodo- 
dio, | | dio. |phrygio.| rio. 


60 o 60 oléo 0/56 11/60 0/60 (e) 











o|6o 
67 30/63 13167 sole .3063 13/63 13/67 306 
PSR 27 Kr a E 
80 ojf0 0/80 080 0/80 080 086 E 








90 084 1799. 0}90 0/84 De olgo o|D 
Tot 15|94 49/94 49lior 15/94 49/94 4olior 15|C 
a s4jto6 40/106 4o|jro6 4olro6 4olro6 4olros 40B 


120 o|jizo o|rz0 o|I20 0|I1I12 22/120 0|120 [e] 











Quinam vero èx his cum Diatono Tonico commiftentur ; ex Canoniis liquet. 


114 CLAUDII PTOLEMZAI . Cap.15. 


Sunt autem horum Rationes; pro Modo 


; Mixolydio ax d xigix fix Fx 2 xf D 
Lydio gi Pe baffo de dai 
Phrygio f “ifix fx dxit:x fix $ 
Dorio fox do xiifix Fx FHfix È 


Hypolydio Fix Fox fifa fx $ xi 
Hypophrygio #j:x fix 8 x 3 xîifix 8 x 8 
Hypodorio fifa dix doc dif 


Denique ; Diatonum Intenfum Ptolemzi, pro ea à Nere, componitur, in modo Dale 
.ex hac continua multiplicatione, (per cap. 16. lib. 1. ) 


1r:xExfx:ixfix'xfxif=2. 
Unde habentur hi numeri: Nimirum, pto Modo 
Mixolydio 1 4:15) 1 3-13 4 


1 
Lydio fossa 
Phrygio Jr ki SI 
Dorio CON i N O Di 
Da Hypolydio | if 38 O "8 0 [8 


9 UT 


Hypodorio 18/102 [3 


33 


Hypophygio f & $ # 5 #5 # 
8 
3 


Quibus in fitum debitum relatis; indeque rejeftis qui redundant, & fuppletis qui defunt ; 
habentur quafiti numeri, ( pro Diatoni Intenfi Dia- pafon à Nete. ) Nempe, in Modo 











































































































J BE 
. i S SÈ È 
SEIUELESO 
= |SlRIT lE 
Nete diezeugmenon 1) R| 18 Hi l 
Paranete diezeugmenon 156) ‘35 #6085/d 
Trite .diezeugmenon d sl mi 118818 | alc 
mf ar 458) 4)t er b 
{Mele È ssletalelala 
gno aaa ile 
Parypate mefon È CARINI 
Hypate mefon | dae "i sle 











— Hoc 


lei. adi 


Cap.15.. HAR MONICORUM LIBIL 


Hoc eft, in numeris Prolemxi; pro Modo 


Mincte| Lydio. ai o | No. | cis rendo: 






































rio, 

60 059. 1659 16|60 0/59 16/59 1660 ole 
67 30/63 13/66 40l66 4063 13/66  4oles 4old 
vil I 79 7195 0/70 14/7 2125 ole 
84 “0 1168 È o 80 0/79 1]79 1j80 ob 
90 0188 53/88 373/90 0|84 17/88 53188 _s3la 
100 0/94 49/100 00/100 0/94 4994 4900 o/G 
112 30]10$ 21/106 4ojIr2 3ojtos 21/106 4o|106 40|F 
120 0|118 31/118 _3t|120  0|118 3:jr18 3rli20 O|E 


Qui autem ex his cum Diatono Tonico commifcentur ; ex Canoniis liquet. 


Sunt vero horum Rationes; pro Modo 


Mixolydio = F:x55 x 3 xif:x' x f xif 
Lydio ix dix xj:x55 * $ 
Phrygio do xfx $re3 x podio? 
Dorio 8 x} xifix g1x9 x È xjf 
Hypolydio  if:x'3 x } xif:x f:x2 x$ 
= Hypophrygio $ x{$:x" x 7 nffix fx 
Hypodorio 9 x $ x{f:x53 x f xIf:x È 
Idemque Dîatonum Intenfum. 


continua amultiplicatione De 


Tix 'fxFxif:x'fxfxifixf=2 


, Unde,habentur hi numeri; Nempe, pro Modo 


Mixolylio 3 3 id 1 % 4 # 3? 
Lydo = 8 SM Ran SUM 
Phrggio - Dt 3OROROS OT 
+ Dorio 154 108 15: 
Hypolydio 55 36 MORI MN 18 (8 
Hypophrygio B 38 8% "8" [ROS 
Hypodorio 4 f 3,5 8 #1 


Is 


| pro Dia-pafon è Mefe, componitur (pro modo Dorio ) ex hac 


Quibus in fitum debitum relatis; indeque pr redundant; & fuppletis qui defunt; 


habentur numeri quefiti ( pro Diatoni Intenfi Dia- 


fon è Mefe) Nempe, in Modo 


Mele 


116 


__ 


Mele 

Lichanos mefon 

Nes miefon 
Hypatt 1 mefon 

Lichanos “hypaton  — |3|'4 8 

Parypate hypaton 

Hypate hypaton 


Proflambanomenos 


l'i elt, in numeris Ptolemzi; pro Modo 

















112 3zojlos 21106 4o}106 
[ha olurs 31/118 31] 3iizo _c 





"di | Lydio. Pasi Dorio. PETE Hypo- ‘ Hypodo| 





CLAUDII PTOLEMZEI 



























































gl | 13 [È È 
MESTRE: > 9 
CARPE 
|] k ch Eitti i 
"| AI 53 i mule G 
16 x cla ai ale 
neon — Tal asiago mis sle 
GRU D 
È} lata pupi 
nl ssi n \ MR xs 





altare 


al 

















phryg. 

60 AA 16,59 16/60 0/56 it!59 16, s9 16'a 
66 sv; 13/66 Le 66 40,63 1363 1366  40G 
= “o 14,71 775 Jc di 14,71 771 7;F 
80 0|79 1179 180 079 1/79 180 E 
go 0/84 1788 "5388 53184 17 88° 53]88 53/D 
100° 0l94 49/94 49/100 093 3994 49/100 0C 


40|105 2Ilio$ 21/106 40B 


ojrra 22|118 _3rjxt8 zilA 


Qui autem ex his cum Diatono Tonico commiféentur ; ex Canoniis liquet. 


Sunt vero horum Rationes ; pro Modo 


Mixolydio ox fx if x È xf 
Lydio © 1$1x'5 x Bogfixdix x 
Phrygio î x17 1x5 xd xif:x 96 
Dorio IE RTITTIFA RI ix È 
Hypolydio BRIGA “if: xx} x1$ 
Hypophrygio i$:x fix! x 8 xif:x'$ xf 
Hypodorio — $ xi$:x 13 x fai 





» Cap.15. 


Atque 


Cap. 15... HARMONICORUM. LIB.II Ii7 


Atque hi quidem ha&enus traditi, funt illi numeri qui Generibus Puris refpondent; hoc eft 
per fe fampus & non inter fe commiftis. Non quidem pro omnibus è Prolemao traditis ; fed 
pro illis qunque que Ufitatiora pridem dixerat ( Cap. 16. lib. 1.) atque inter fe commifceri folita. 
Quippe Genus Enarmonium, & Molle Chromaticum, ibidem exclufèrat ut minus ufitàà, atque 
auribus haud admodum grata: Genus Diatonum Aquabile, commendat ibidem ut fatis gratum, 
& quod per fe cani pollit; non vero ut quod foleat cum aliis commifeeri; quod itaque ad hunc 
locum, de Generum commutationibus & mifturis, feu tranfitu de genere in genus, non fpettat. 

Superfunt itaque, qua hic traftat, Diatonum ‘Tonicum (Diatonum Medium aliquando diftum) 
quod tum per fe cani folitum, tum aliis item commifceri, dixerat. Atque ( cum hoc mifceri fo- 
lita) Chromaticum Intenfum, Diatonum Molle, Diatonum Ditonicum, & Diatonum Intenfum: 

Quoram quidem, per fe confideratorum, numeros jam expendimus, fecandum Tonos feu Mo- 
dos omnes; five pro co iu quod %m rime vocat, ( nempe, à Nete diezeugmenon, ad Hy- 
paten Mefon, quod habet, in ficu naturali, tonum diazeutticum duobus Dia-teffaron interjetum ;) 
five pro eo quod vocat ri gir» ( nempe, à Mefe ad Proflambanomenon, quod habet conum dia- 
zeufticum duobus continuis Dia-telliron fubjeftum, in grave: candemque effe rationem docet, 
ejus Dia-pafon quod eftà Nete Hyperbolicon ad Mefen, quippe hic etiam duobus continuis Dia- 
telfiron fubjicitur Tonus quo Dia-pafon completur.) 

Quomodo autem hc inter fe commifteantur Genera, docent ( hujus Capitis ) Canonia Pto- 
lemzi. ° 
Hoc autem in eis omnibus perpetuo obfervandum elt; Nempe, in ipfa Diazeuxi ( feu Tono 
Diazeutico, duobus Dia-tefliron interjetto ) tranfitus omnes fieri de Genere in Genus. Nempe, 
duorum Dia-teffaron que tono Diazeuético in Tonico Diatono adjacent, vel utrumque retinerur 
( utpote ubi Genus illud purum eft, ablque miftura; ut in Tabellarum columna media :) vel re- 
tento altero alterum mutatar; & quidem gravius duorum mutatur, vel in Chromaucum Intenfium 
fut in Tabellarum columna prima; ) vel in Molle Diatonicum, ( ut in fecunda ; ) acutius vero, 
vel in Diatonum Ditonicum, ( ut in quarta; ) vel in Diatonum Intenfum, (ut in quinta: ) quod 
ex infpettis Tabellis liquer; 1pfeque ante docuerat, Cap. 16. lib. 1. nempe, ea genera gue /unt 
Tonico Diatono molliora, (ut fune Chromaticum Intenfum & Diatorium Molle, ) afGuzienda efle, 
ad Tetrachorda qua funt Diazeuxi gravivra: que vero genera funt Diatono Tonco intenfiora, 
(ut funt Diatonum Ditonicum & Diatonum Intenfum, ) ad ea sesracborda que funt Diazeuzi 


acutiora. 

Sic, verbi gratia, in Dorio è Nete ( Tab. 4.) Tonus diazeufticus eft ratio omnium media, $; 
& duo utrinque Tetrachorda, pro Tonico puro, ( columna tertia,) Jxfx:xf:xfxfxif: 

orum, in columna prima & fecuada, retinetur prius { diazeuxi acutius; ) religuumque ex mi- 

ura fappletur ; (in prima, ex Cheomate Intento; in fecundi, ex Molli Diutono: ) dona ve- 
ro, in quarta & quinta, retinetur pofterius (diazeuxi gravius; ) reliquumque ex miftura fupple- 
tur; (1n quarta, ex Diatono Ditonico; in quinta, ex Diatono Intenfo : ) Quod quo facilius per- 
cipiatur, fingulis columnis rationum ordinem fubjecimus. ì 

Idemque precife videas, in Mixolydio è Mefe, Tab. 8. 

In Phrygio à Nete, Tab. 3. col.3. ( $xjj:xî:xf x5x31:xf) Tonus diazeu&ticus eft ratio or- 
dine tertia, 3; poft quam fequitur, in grave, Dia-tellaron fx3xif; aliudque inchoatum $, con- 
tinuandum fupponitur duobus porro in grave fecuturis x $x îf, pro quibus ( quippe in aliud Dia- 
pafon tranfituris) habentur totidem è capite îx ij, eifdem Lilia ( utpote integro Dia- 
pafon inde diftantes. ) Horumque, in columina tertia, duorum Dia-teflaron ; confervatur, in pri- 
ma & fecunda, illud quod eft Diazeuxi in acutum; in quarta & quinta, illud quod in grave: re- 
liquumque ex miftura fuppletur. Nempe, in prima, ex Chromate Intenfo ; in fecunda, ex Dia- 
tono Molli; in quarta, ex Diatono Ditonico; in quinta, ex Diatono Intenfo. 

Idemque i Hypodorio è Mefe, Tab. 14. : 

Similiter in reliquis: Quamcunque habeat fedem Tonus Diazeulticus, (ut quintam, in Tab. s, 
& 9; fextam, in Tab. 6, & 10; feptimam, in Tab. 7, & 11; primam, in Tab. 1, & 12; fecun- 
dam, in Tab. 2, & 13:) retinetur, in Col. 1,&2, illud Dia-telfaron quod Diazeuxi continua- 
tur in acutum ; in Col. 4, & 5, illud quod in grave. 

Ubi notandum porro eft; quoties tonus ille diazeu&icus eft in fede quarta, que media eft, in- 
regrum. Dia-telfàron in acutum, habetur in principio; &, quod in grave, in fine. Ubi àutem 
‘itra medium, ( puta, in tertia, fecunda, aut prima fede; ) quod acutiori Dia-tellaron deeft à ca. 
rire, habetur ad calcem: Ubi vero, ultra medium, ( puta,.in fede quinta, fexta, aut feptima ; ) 
uod graviori deelt ad calcem, habetur è capite: five fit ex Tonico Diatono, five ex miftura 
um illo, Dia-teflaron illud fic in partes divino: si 

Atque hxc funt qua dicenda videbantur, tum ad Tabellas illas reftituendas & rire intelligen- 
as; tum ad Mutationum (ut loquuntur ) fecundum Genus do&rinam. . 


R 3 CAP. 


118 


LAP. XVI 


De ess que Lyra «& Cithara ca- 
nuntur. 


Xpeditus igitur feftionis modus: Indicatio 

iteni, tum rationum, cum ( generwss inter 
Je ) communionum, (ex Canonus illico defu- 
menda; ) ha&tenus è nobis confiderata funto, 
ar autem, in Lyra, vocantur cujufque toni 
Solida, continentur a generis Diatoni Tonici 
numeris, ejufdem toni : Mollia vero ; ab ejuf- 
dem toni numeris qui funt in mixtura Mollis 
Chromatis. Eorum autem qua Cithara canun- 
tur; Tritas quidem continent, qui funt d Ne- 
te, Diatoni ‘Towici numeri, toni Hypodorii: 
Hypertropa fimiliter; Tomci diatoni numeri, 
toni Phrygii: Parypatas autem ; mwumzerî mix- 
ture Mollis: diatoni, zeri Dorii: Tropos au- 
tem; mumzeri mixture Chromatis intenfi, tori 
Hypodorii : queque ab iplis vocantur laltixo- 
lica, qui funt mixture Ditonici diatoni, toni 
Hypophrygii: Lydia vero; nutneri gezeris To- 
mici diatoni, sori Dori. Cum vero confpicia- 
tur fonorum omnium acuufiimus, è communi 
extremo diftare partibus ss, circiter ; gravifli- 
mus autem, partibus quafi 125% oporteat au- 
tem, ultra hoc fegmentum, fuperelfe aliquod 
intervallum ad oppofitum extremum, quantum 
capere fufticiar femi-latitudines, tum manentis 
magadis, tum mote: Ablato igitur, è tota 
Chorde fongitudine, quantum duabus illis femi- 
latitudinibus fit aquale, aut etiam quod eo ma- 
jus fit; reliquum partiemur in 25 fegmenta, 
que partes quinas contineànt fingula: Ita ta- 
men ut fubdivifio in partes fingulas, non fu- 
tura fit necelfaria nifi in folis illis quatuorde- 
cim quinariis, qui partes cas feptuaginta con- 
tinebunt, intra extremos fonos politas; nimi- 
rum è parte quinquagefima quinta, ad par- 
tem centefimamvigefimamquintam. Utile au- 





E K 
ae Ko ag 
Cap. 16. 4 ARG. deefttitulus. 4 


AB. im. 
GIO. di. g Glu. 6 C. deeft 9 vndegie 
— despuss. k GIO. iu. PKV.iasederaia 


CLAUDII PTOLEMEI 


e 8 ge 2 CE 
È Sn 
e 


€ ABGIOV, deeft i. d'AB. rim. 
siow* mi 3 eripotora dpagiog, ci 


Cap. 16. 


, 
15, 


“ Ileet DI do nipa 19) riQuga pe 
nuda piper. 


O pù ni vuw wesgepr  rarumpis, È 

him 7 Aoeywr % 17 xowertay trder- 
bis, avrider don 7 xaviriur Mapbank duva- 
dim, Dia TETUV piv narerivontw. Iegsxe) 
3, 7a dp da Ti Mpa raresdpa cipa ts n 
vis, as Fd ri rvajù Lfrva degl pucor, © TE 
wu ve ni 3 padarà, ar Ta TÒ piy- 
pan t8 parari qeipans desbpar, 78 und 
gus. Toy "di co Tu xideiea piraderduar, ris 
18 eius weazzan di doro vinis Ti vvajt 
Dgrine 8 desbusi, Ti Vardwess tin rà 
di Uzsipreoma ipciws, È ci t8 rvicUS daria ! d- 
esbpo, ts Ports” tas di mupumiras, ci TÈ 
piypans 78 paraxi diarivs, 75 * duggs' chè 
di neérus, ci 76 piypars rÉ cuvrive agua 


Te, 75 Wes ta di rari Bua nuo av- 
mos lianamNniaia, ci 75 piyparos 76 " diro= 


viais diativa, TE aroPpupie” ra dè Aidla, ci 
TE rinajs darws, $ ducis. Erà di 2 iddm 
F Qbogley arvrar è pi ckirems, amar TÉ 
soi meares ° L rds Pyepeicas® dea 
eurars, ° a exe PA di, #2 rim 
Tpipa, ramermdai m dignua pixes TE 
dymuendia mparos, 2 1drrdyfro dor rs" ipion 
n wddrss, Fn pdubns pazid® % È ny 
sdins” SiPedevmes, GAL TE pine, ® io mis 
sipradiici dda omapPoripos, ti È fm più 
Cod! dor deAspdp eis mi xi merapoa” 
Puaràd poigar Prdiaspirews doredyorpime Thi 


(pivav 7 dinamosdpar serra poggi 7 «nea 


chv TÀS perafò F_dugow DI poigas ©, 
numi TÙs dom È ve perpi È pre *. Xosorer 
dì 





G 


cD 


AB. deelt  avri rh, 
cate Algrre cestagi. i GI. 


m ABGIOV. Afernajs afgrie. C, Arnaje Algron fe rim, 


# C. iupam. 0 CKOV,. adi (circiter) bis. p Numeris rotundis utitur; Vult nimirum, mom minus ce 553 


& non plus quam 125; fed-prope hos numeros. asi (ut ex Canoniis conftat; ) acuriffimus ef 


iffimus, 124. 27° Ile autem, de Quinariis mox 
S'ABV. =sma. GIO. virizgne.” £ Vi der 


* Rem totam 


66. 11°, 


urus, rotunde dicit, 55, & 125. 9 C 
hoc fc a 3 


darsdenp 
hiemate illuftrabo. Cum Sonus Acutiffi= 


mus, in Canoniis (modo eshibiris ) expofitus, fit (ut ex Canoniis patet ) partium 56. 11°. ( adeoque paulo 
pere 55:) Graviffimus vero, partium 124. 27° (sdeoque paulo minus quam 125 : ) manifeftum elt, nec 


eviori chorda opus effe. 
que magades fire BE & CG; mobilis vero 


uam partium $5; nec longiori, quam partium 125. Efto chorda AEGD; due» 
‘ kK; duoque apopfalmata EG, chorde longitudinem terminan= 


tia, gua itaque cit EG, five BC; commune autem longitudinum omnium principium, E, five B; oppofi- 


tumque 


Cap. 16. 
dì "is n9) È mis roMdlos imper ioeedlurs 
BrpaniCen ci vis armuedpos # nasir@ meg 
ov Cardo # padias èy ri mega T* xegday na- 
espipew avrav i pin E id, vaduvrs' $ 
di, cinrivorns, 7 aLeyirrar auris rAdbar 
Kaj în ” 9 mudiy al > è TI * meio xiv 
pdiiss Tri E ddr 3 TE nasoves, iveney Siri 
pos F perorar, xal' lè, puis paid cda- 
mia * uzotaMovdiins, ajuani idr smo 
7 xoeddiy © mifanoi rs cinetag dppozds S. Duc 
pirdicor DI anthiv ddo raseviwr, inv TE prin 
7 pdusrir pazidan, cs ris ona du pe 
usò F dupur DIsday poipos' è © artonde dpr, 
ssarips 7 | paradar Binarica, sari Tlò Ji 
i cunà avrideoa F inv dpibpay aj natà GAd- 


HARMONICORUM LIB.II 


119 
tem erit, Clavis (few Zerticillis; pro chordis 
tendendis & laxandis, in uno chirdarum ex- 
tremo poni folitis,) totidem alios (ad oppotita 
Canonis extrema) ftatuere ; quo, in Atonlicoa 
examine, facile transferamus earum longitudi- 
nes alias atque alias; clavorum, eas continen- 
tium, altero relaxante, altero intendente. Item; 
eofdem facere , in parte fecuriformi. mobiles 
fecundum latitudinem canonis ; propter ufuum 
alterum, quo (una fubje@ta magade lata ) 
chordarum motus in latitudinem, debitas fa- 
cient aptationes. . Nam, divilis rurfus duobus 
canoniis, magadum manentium longitudini a- 
qualibus, fecondom fuppofitas, inter extre- 
mos fonos, partes; eifque adbibitis, (magadum 
alteri altero, )sta ut, oppofiti numeri aquales, 
ad idem latus ponantur; (pura, dexrrorfam, 
aut 





tumque extremurh, G, feu C; fi 





uo » 


12,0 
Zi 125 


no 
120 
meta 


larum vero longitudinum rerminus, ubicunque pofitum fucrit mobilis 


is punftum K. Cum fopter latitucinem five craflitiem tum ftantis, tum mobilis magadis, ) 
pio gel mobilis KK, tam prosa admoveri ftanti CG, ut punta KK i îis CG congruant ; fed 


( etiamfi ita 


moveatur mobilis ut magadem fixam contingat) citrà confiftent K 


7 


puncta, faltem quanta 


fi triufe is femicraffities; tanto faltem,*aut etiam aliquanto plus, diftare oportebit maxima 
Fester Soprani citra totius ‘chorda extremum CG. Sumpta igitur pro arbitrio ( gua faltem 
tanto deficiar è BC) longitudine BN; fupponenda eft hac dividi in sequales partes 125; {co fine, ut tot 


i rorum fonorum quifque poftulat;) quoufque faltem opus elt.” 
eg risata primum in ica e 25 requalia; quorum itique continebit quodque par- 
ngula (faltem qua funt pot numerum 55 ) fubdividantur Spareni quinque. Verum, 


* vidatur, inquit, ea lo: 
tes Sri Gg 


lugutt, { quia brevioris chorde quam partium 55, puta BM, non erit ufus) fufficit 


Id ut fiat; di- 


haec fubdivifio in qua- 


im illis quinariis inftituatur, qui fune in MN, intra numerum 55 _& 125. His utique in partes fin- 


Bs 
# Sic CKV. reliqui is. x C. deeft godi i 
mis quos. 6 GI. voryo--. e CK 


furis; (a 


ivifis; it ad ha uamvis admoveri s 
Coco Pine “ndicio reticoli proce quifque Da poftulat. Hoc utique eft quod Prolemaus 


) si 3) pi pid : 
Îiic fuccin&e docet. Nos fubdiv vpi pare mn 7 ta E: non male, fi referaturad sig, non ad zg/n- 


i fd ciamus. 2 C. muso. a G 

#6 ut reddendum fit Quo item pre fi = a meli iis a 
in oppofiti is, ( non fitu lio, fed ) oblique pofitis, in B 
MN; ino sog daria alier vgr Mg parte estas "Rri@tiorem altera; ) ita divifis ut MN preceden- 
rdae, prout aliis atque aliis funt ab invicem diftantiis, ita variis crunt sd invicem proportioni- 


mobilis { & ad hujus quibus opus erit particu- 


avinus vertir Camores, quafi legerit 
vult: Magadibus oblongis, MN, 
fi producantur occur- 


. be Tnogioniion; puta ut BM ad BN, fic MM ad NN; & fic ubique. Adeoque (cadem manente ten- 


fione ) alias atque L: 
prout aliis atque aliis diftantiis removentur. 
tvirieg. ABV. inpripa, quod 


ias facient fonorum inter fe rationes, & varios aptationum modos, ( (tvera/ mays of tumirg,) 
Kr - e GI cite. ABGK 


VO. «sin. f KO. — dis. g CGIO. 
£ AB. 


120 
aut finiffrorfum, în una ficut in altera: ) His 
petit chordarum fecundum latitudinem 
motiones, eis qui funt “pani peritis.  Clavis 
autem lic ( dina? ) conftitutis, eafdem quidem 
retinebunt eorum foni tenfiones: His vero ita 
manentibus, continget, chordas ( propter hanc 
in obliquum tralationem, nunc longitudine pro- 
tra&as, nunc contradtas, ) indigere ut de inte- 
gro ad aquitonium denuo reftituantur. 


Libri fecundi, Harmonicorum 
Ptolemai, Finis. 


CLAUDII PTOLEMZI 


Cap. 16. 
ns at xd aparpiole dr avrir d4- 
xbrcrry ris dpuslek duwapdiiors® 7 di i xd» 
rabay, * suerducor adi, xgj avra ci 
Iii! mesa tas abràs rdode rSverrcar dì, 
ooproema rds xoedas, cn è Thi tà cidpa 
mpaPoegs, mrè i ® xarardia, mrì dî 
Prruosdiiae, Feudo mir È ibapxiis Shi rds 


lonraviAg doroKeresttritOs 


Tin@ ri rie Aff E Tlmae- 
pags cippovsdio. 





5 AB. megggir--. i VO, hic, & fupra, nunc xs, nunc sgàî-, promifcue. 4 Gl.t-: ABCKOV. 


-. £CK. mpiova. mC. gd. 


» C. decit 7. V. dee È. - 


KAATYAIOT 


121 


KAATAIOTY ITOAEMAIOT 
APMONIKON 


* TAN EIZX TPIA TO TPITON. 


CLAUDII PTOLEMZI 


HARMONICORUM 
LIBER (EX TRIBUS) TERTIUS. 





, 


a. 
Ila dv i d° das ® aelioie Te è diat- 
uesois © YAvoITO T Aeg dfgf merTe- 
noeudingzopi xansv©». 


rinipors È 18) Er dibes, * cvess 74 Thù 
A 1 aregnesdpilo fidi indatw, x) i pé- 
Da ves pivs È 2g mart 2ens” news 
dwardi Erg & durò Thò arco nu pi 
Ms idicw @ Ala Ersm, ds toe, avoparidie 
ig mertir, È &dì iardò, nad n deriva, 
È P dla miovagar, dor 78 7 abusa ae- 
ni PIigfor aesbpt. Ei di ms cn wtsoiag Bs 
dora cupa pi, TG neuîn, P dìs 2jg marty 
cimpa, È mavradis minsdiag wine dis Ta wtso- 
mov, mis ixrà PHihus, TI iRà Actmrras, 
ds i è Ti Nea dinarrira, 18 dis 2je ra- 
cuv pszifius® cnigeg puSadever È Th ruavrlu 
vedi na pr Beazia xa: oudua Ti 
tav iSurarer PIiar, dunigas di DILETÀ 
più Ta Sesmvinatda nesta pexpi TE Îs 
dig rar MauGdin tds djguipirto® iav qwet- 
Gad, F tana F iggomoi To xopdar, ina- 
meo Te dxpor dig racan At i) dr 7 
pioc coess T iburerw iggromipdo intò * DIoy= 
quus, liserants aMirois mpopd, ta TH nare rlò 
piow "3 cines dv west podim nia rds I 
dowrbs % © pesoripus dla td, ddideis 8 
se 





CAP. L 


Quomodo univerfim , Rationum 
tum ufus, tum dijudicatio fiat, 
in quindecim chordarum Ca- 
MONne. 

Ufficere itaque videatur, (ad eam quam 
propofiimus indicationem,) etiam ufus ille 
qui ad pari folum pertingit: Ut 
quod primum poffit in fe omnem cantus ideam 


;‘continere ; quodque ob hanc (ut videtur) cau- 


fam nomen fortitum eft Dia-pafon, per-ozmes ; 
(& non Di-otto, per-off0; quemadmodum Dia- 
pente, per-quitigne ; & Dia-tellaron, per-guattor ; 
a numero fonorum ipfa continentiutn, worse 
Sortitntar.) .Sin, ex abundanti, velit quis, in 
canone, complere Dif-dia-pafon Syftema, om- 
nimoda varietatis ergo ; adeoque, fonis oéto, 
adjicere feptem reliquos, qui defunt ad guinde- 
cim, rx in Lyra funt, pro Dif-dia-pafon ma- 
gnitudine : licebit hoc fupplementum compendio 
tradere; ita ut neque -breves qua reftant pro 
fonis acutiflimis /orgitudizes, reddant eos fonitu 
difficiles; neque opus fit, ut, que adhibenda 
fiht Canonia, divifiones recipiant ad Dif-dia-pa- 
fon ufque. Nempe; fi, tenfionibus & chorda- . 
rum exilitatibus, diftinguamus invicem utrum- 
ue extremorum Dia-pafon : &, qui funtà Me- 
on zerraebitido, in acutum, exiliores otto fonos 
(chordas, ittellige, bis fonis deflimatas,) «quitonos - 
invicem Habeamus; (wémpe, din fo lime fumt 
egquales,) in ca tenfione que commode ad Mefen 
applicetur: reliquofque feptem, crafliores, equi- 
i tonos 


Cap. 1. @ Sic plerique Codd. quibufdem decli riv ds ssim ri. 3 Gogavinuslegeratazion. è ©. gin, dint 
8 piero. reliqui gr. d GI. declt sì. e AB. «x. fGIA. sine. B. utrumque es, & sie. 
g GIO. #6. £ V. ras. O. mu. i Malim # pio, fed alferum non male. £ #%y75: foru?, hic paffim oc- 

B. 


currit, jro chorda ad certum fonum deftinata, / F. Cir. 


guenr-=, male. 


eF, 


122: 
fonos itidem inter fe, (in ea tenfione que ad 
Proflambanomenon convenzat ;) cum oppofitis 
autem fucientes Dia-pafon; quanto /cilicer gra- 
vior eft.Proflàmbanomenos quam Mele. Quippè, 
hoc modo, que eft pro uno tantum Dia-pafon 
feétio, duobus ordinibus congruet: faciens, in 
eis fingolaum qui efle debent (47ort0phoni) Uni- 
foni, rationem ipfius Dia-pafon. Si enim intel- 
ligamus duos fonos (chordas, intellige, certo tono 
tenfas,) in longitudinis diftantiis xqualibus, pura 
AB&CD; ipfumque AB, acutiorem, Dia-pafon, 
quam CD: & aquales dein intercipiamus AE, 
&CF diffantias: Erit & AE forus, quam fonus 
CF, Dia-pafon'acutior. ‘Nam, univerlim, Quo- 
niam eft, ut AB diftantia ad diftantiam AE, fic 


C4 


oper 





CLAUDII PTOLEMZAI 


Cap. 1. 
ioorvss, ta TI Kami? arto da pendio riad 
avis 3 nùs dvrnaudiss v djd must mibvnas, 
he è xy È pis, Bapimp& hi i aresrda piani 
@. Ourw 9Ò P ij ves povs dle muri nere 
ui, mis dva TAY pacw Pap pdsd* Iso 
nal inazo, rev Gue@divwr iDAeyray Greg, 7 
nd dla rardv Méges. Edy 9Ò voirwdp dio 
Pross ca logs Djasetoro È poiuss, ds nds 
ab x yd, x Tab nd 7d 76 dé 
civ èsumen " trame ione Vomdlu du rds 
STA) IL 10) 7A mE TI 16 A 
co ciro try. Kabthe od, ind tv ds 
più n aB Algras, tè Thò ae, Srws è 
B 
- Acutior 





dab.daer(::far.faB.)::d758. dr (::/38.S38) 
Sar-f1C.::(SaB.fyR::) 2.1. 


AE fonitus ad fonitum AB; utque CD diftan- 
tia ad diftantiam CF, fic CF fonitus ad fonitum 
CD; eftque, ut AB diftantia ad diftantiam AE, 
fic CD diftantia ad diftantiam CF : Erit etiam, 
ut AE fonitus ad fonitum AB, fic fonitus CF 
ad fonitum CD: &, alternatim, ut fonitus AE 
ad fonitum CF, fic AB fonitus ad fonitum CD. 
Adeoque, cum fonitus AB, quam fonitus CD, 
ponatur, Dia-pafon acutior : erit & AE fonitus, 
Dia-pafon acutior, quam fonitus C F. Quod 
ipium, in inftrumento continget, in fonis illis 
omnibus, intervalla feptem continentibus; ea- 
dem feétione Canonis utrifque adhibita. At- 
que fic igitur aptationem inftituat, etiam qui 
fola percipere novit aquitonia. Ille vero qui 
accurate caller, quas fieri oporteat, in fingulis 
fpeciebus, fonorum differentias: poterit con- 
traria ratione facere.  Nimirum; quomodocun- 
que fe habeant ( tenfionis refpeétu ) Soni ; 
magadia, fecundum unius (cujufeunque demum) 
generis, tonique, feîtionem; conftituere ; & de- 
inde, aurium ope, aptationem inftituere fuppo- 
fivis conformem. Quippe, cum hoc ( pro uno 
genere tonogue ) femel fiat, tranflatis dem ma- 
gadiis in alterius generis tonive loca, etiam fic 
‘aptatum hoc erit; ( aliaque omnia code mo- 
do:) eo quad, prima illa aptatio, fonos itidem, 
in longitudinibus saqualibus, equales confti- 
werit  Sunto enim, fimiliter, duo foni AB& 
CD; &, ab utroque fumantur fegmenta in- 


dr È ae iO es è dm da di 
1 Yd dass aes Tò 7C, Bros ‘dd È 
16 ViP@ creds TIM Py ii, dedi 
ab dlgrns tic Thò Mi 1” Yd atds 
Ty Esy rà, ws ddt ae fePE reds 
TI a, srws' ddl PePos med 
TIDTYÀ duamat, os ‘i dm ae li 
PS reds Tamtyo, Urws bam È aBli- 
OS aeòs + am #yd. “as m, ind d dm È 
dB, $ am yd, vartna?), ri dle rari chi 
me 7 bam at, TÉ dm dYÙ, ts TO 
dle rasw iinp@. 0 mp, dh aiTav TAV 
inlà dachuari SEexorrar Pie, * rar $ 
Sppaver, ovpero:) è abriis muns ti rowivS 
dpPoriposs pgrdesdins. = oUTe pù sy Pay 
de puioryo € à ò pebviav rv icomvidiy dymdapocye 
day width. Evisey 3, 7% È rds iParbons 
pivesdy diaDregs ran liver nell inacor ci 
des * inesCamon, P avdrady mv TETÉGW$ 
imwrty egirrty riosws 7 Phoar, radica, rà 
pagddia meùs ivo © MS sfiss ron narra 
pilu È cir apuiteda, Faroe, dxeX5Iwc 
mis Carona udois* T8TE SÒ ara prorddiiz, pe 
mese ndr rev papadior eis ame fuss 3 rv 
Trss, ripper ide isey xa) TEM X Er dna 
selve erri % avra ein die e, Tlò redrlw 
appeylò, icoroves mid cy mis i001s * usiueci, rs 


2 , SPpeyio, 4907 e. f 
Ployfes nadistren Esmone 9Ò spots ' Tio hide, ci a Bad A araripia rall'indmper dvion 


Tp 





0 F.ò». GI. és, male. p ABGI. deeft i. 4 GI. deelt muîm. 7 GIO. iner. /F.m. 1 CVF. deelt è ter. 


u ABGI. fequitur è innal, omiffis intermediis € far — 
. % F.€. C. È ipgaron, a Gl sro. 6 GL.deelt in 
e O. deeît m&. f GIO. dl. g AB. nia. 5 V.urxim i GI. ci die. 


7. C. dim. y AB. decft è 6 dim-- itime® 


>. d AB. ins. 


diri #78. Sed O. decft È imumat -- di #7. x GL. dic 
« C. deeft 


kV. 


n 


Cap. 1. 





HARMONICORUM LIB. II. 123 


& ‘ : B 
obo ——— Acutior 
A E - B 
i i : > ? Gravior . 
c F G D 
: das (=dy»). dt (SISSI. 

S di aeX7Cl' feud “rus, és equalia, puta AE & CF : aptatioque fic infti- 
TRE 1 prata sE see F pg iaia. di fonitus panignl CE 3} fonitum ip- 
edito N78 0 rey, dm fius AE, eam rationem habeat, quam habet AB 
ix, è dat pento». Rees TY Mya, longitudo ad lopgitudinem CF. Dico, equa- 


” 


ug) mà low tpnpare ti PIiur ictrava 904. 
AnAIDIO DÌ, tas dlgs, im ya Ere 
1 di tw, de n di Alasos, 7#MWH YA, MÙS 
zhò 72° "i dm è 70 N60, mele mè de 
dae, dle Piras nppusda È, aeùs 7 dm 
$Yn Ab vibarzis aronduduor È avv 
iba Mi, sam YC MiO, meds n è dm 
È as, È méòs T dm È gn dea troy, 
si aC Yn pin 7 Phon, <» i0vs prixion 
dana Andev! 5 isy, È nar' durò 7) 
drappo, P deddy dior VotonaSica dia Tav 
papadiari UD +, cos dmudp, apuodhva, ns 
PIires, ded ci paCayorms mis sous 
ns bale lens. “Evororuey d, ‘ indmpov ra 
mov ! (aypare larmvoy a duri, xa] di uDimegi 


* afos day ta TR djg rasoy * os è a var 


7 m6oTapeY retro riarendi pad e > muro. Kaj 
padiva > rvetra © Aids Tav DIoglav dry 
wr dwvapa, % deri È von ertusiuero, 
iù fpuuow &vos' Grsp sav |} Tasrdrraoy 
dirti TAXI iguaprivort &y air. OÙ 
SI lui ipger “5 rasi, Î 2jg puas 
edlpci vendi, i mAsrar edi, * aQuesridier 
"erat P aids, Tursi TÙs rav cupe 

} Reyes” dia ddl, P, di irwrav, in 
mon 8 poro ! xopdiv; ‘na ragirzon cis 
Lapgaadnrss pas, aguicuòk, * pivw 7% Mi 
Via, 38F trp av diporto ci penare 4 
dilodis. MdNisx pd), apgsrorws inn, tu» È 
Qiaras dnpispipirar, ng) È ! Eras d'apy 


one er È 
| denis. gpenows. temi di 5 tm ds 


3 : idabir, ve aneeirar 
pere Aoyiy, © Emmi puv by & $ripu reò- 
E hse gronosss, ? Meyaò dî, nall'èv 





lia fonorum fegmenta, fore itidem aquitona. 

Sumatur enim inde, diftantie AE, «qualis CG. 
Quoniam autem eft, ut diltantia AÉ, hoc eft 
CG, ad diftantiam CF; fic qui fit fonitus è CF, 

tum ad cum qui tit ab AE, ( propter aptatio- 
1 fic inftitutam,.) tum i: cum gi frà 

» ( propter primitus { ita : ) eandem igi- 
© tur LAND Lcacponenì ni dia fina fond 
ad eum qui fit ab AE, tum ad eum qui fit è 
CG. Aquitona ergo erunt fonorum portiones 
-AE & CG, xqualibus longitudinibus fumpte. 
Sed & manifeftum crit ab ipfa /enfus eviden: 
tua, quod monftratum eft : Tranflaus magadils, 
( poftquam fic, ut diximus, aptati tuerint foni,) 
in loca que diftantias omnes intercipiant equa- 
les: Inveniemus enim, (ba fa?0,) tum utrum- 
que ordinum efle, quantum ad fe, aquitonum ; 
gn ambos, invicem comparatos, difterre Dia- 
pafon : prout hoc ipfum, in priori modò, pro 
fuppofito habuimus. , Nec quemquam moveat 
Sonorum multitudo: quippe quod, poteltate, & 
fecundum quod in commdne fnppofuimus, ni- 
hil ab ‘uno diffetant: quod quidem nifi illis 
omnino contingati erroneum, plane eft totum 
wegotium. Quippe hoc nonis opus, non, 
pr unam numero chor E etiam plures, 
ed certa multitidine oftendere con- 
cinnorumrationes : ‘fed, fimpliciter, per quot- 
cunque chordas, ( dummodo fint ex membris 
xaquitonis, ut indifferénter fe habeant ac fi una 
forem,) fola ratione id. omme aptare quod apta- 
veriot mufices  peritiffimi aurium ope. Atque 
hoc, potillimui quidem, pro comparandis in- 
vicem (few. juxtim gala ) opificiis nature, 
hujufque artisincomparabilis : confequenter ve- 
ro, pro hujus ipfius exercitio. Atque hoc efto 
uppofitum, ad earum rarionim tum inven- 
tionem, tum indicationem , que concentum 
armonicum reddantacciitatum, In canonis igi- 
tur utendiî, modo quidem altero, Niro, de 
chordis 















d 
LÀ 


{que conveniat. 


notol 
sio 
HI 


: 
î- 
_ 
è 
È 
È 


AB. ire. m CVF. in et mpel% dA rò, 


imar mi a è va, pio. r GIO. A. (CF. dee ning mi. # AB 
digunGtim de de d. ira x O, xoire. 

ar, foli CVF..-—r», quod retineo. ga 

) religui pos i GIO. 1) diva pp. & CF. epuinf. ABY. 


V. deeît =. / AB.deelt }. n V, deeft i dii #77 yi9@-. item ad oram GI. notatur deefle, in K, i am 
yi9®, quod in C. Cone babetur; ut videatur codicem K. alium è C. fuiffe; utut cum co in 
ia. » CF. nt è F. deeît Als n rus spusd. pOde 

(i 


Jo rà Gaps è dm dv 
de 
V. hi dia, Pipe. 4 GIO. rér° 


F.rò dpr. GLI sgusepdpu dig. 0 CVF. im. p CVF. 


Sa qAB 


124 
chordis fingulis fingula fubjiciuntur magadia ; 
nihil pan diftributo folee toto 
fyftemate, in duas fimiles fe&iones, ad expofi- 
tas omnes differentias aptandas: In altero vero, 
quo nimirum duas folummodo magadas opor- 
teat duobus ordinibus fubjicere; smpedimentum 
fepenumero continget; sempe, quod chorde, 
que funt juxta magadum extrema ea que funt 
in canonis intermedia latitudine, prahendant 
( in ea ad latus tranflatione qua in aptationum 
mutauonibus occurrit ) oppofita magadum ex- 
trema, nec poflint ulterius fuas confervare lon- 
gitudines. Quapropter, ea fola fyftemata, li- 
cebit, fecundum hunc modum conticere, ‘in 
0a, di&orum fonorum alter, unum eun- 
lemque in aptationum tranflationibus, locum 
retinet. (Quod potiffimum contingit in eis 
qua cithara canuntur. ) Quibus folis conten- 
tos elle oportet, in expofito continuarum ma- 
« gadum ufu: ut etiam clavi, fonorum in eis 
communium & immobilium, manere pollint 
( fecundum latitudinem ) immoti. 


CLAUDII PTOLEMZAI 


Cap. 2. 
tndon te» Xopdcn papedior în 1 amPipe?), è 
depia vin) wtsremi opévis TE SAS 
cusipans e dio ras spoiag amenuds, méos 
è arlous dppilendy tas Caneipira Dia Pops 
"Em dè rs erioa, nab dr dered dio povas par 
pda vanta Mnedy mis duoì € rdyuao, cv 
Giice") mAdws, tàS, xatà tà & toò puratò 
Sedan 6 nanivE mieara toy pazidur, xep- 
das, < ti rev pefuppoyir dii td idpa 
peruPepa, namedapSdre Td drmueuira miea- 
me tuv pazadur, È pnrin divady ta cinda 
prix Tipi. Ad pira tyxwes TOY CUSIudrur, 
xatà * tiny mipalreod T ecm, lv ò imp@ 
“rv simpirar Plivw, iva È *T ary, &w 

uogoris Emy rimv. O pddisre ovpGe- 
Chxe 70îs dia 3 sidatpors puedwd s ptvoss* dis % 
piivors ® cipuezio, Pri yiv È Cuxdpims Tiiv ozvi- 
xe paradiar apiorws' ds n * TÈ romabss, 
rav rewan È axntov ta auris PItyfar, duda- 
dey pivey xatà È mhans dpueTegDiTES. 





è CAP IL 
Methodi quibus, per otto dun- 


taxat fonos, nstitui ig Je 
ha 


Gio totius Dif-dia-pafon. 


OÙ methodi exponantur, pro fefione 
rotius Dif-dia-pafon, etiam fuppofitis ab 
initio non nifi o&o Sonis: ad hune feilicet 


modum. Intelli toti longitudini con- 
gruat, Regula Li (E ita fecetur, in C 
punéto, ut dupli AC fegmentum, fe men- 


ti CB. Atque abfcindantur, utrinque è C; ni- 
mirum, verfus B, CD; &, verfus A, CE: ita 
quidem, ut totum DE, tantundem intercipiat 
quanta eft unius ex mobilibus magadiis lati- 
tudo, aut paulo plus eo; fit autem EC, ipfius 
CD, duplum; quo & reliquum AE, reliqui 
DB, maneat itidem daplum. Jam; fi utrum- 
que fegmentorum BD & AE in tot partes di- 
Vidamus quot pertineant ad fonum gravifli- 
mum; fumptis, ab A & 3, numerorum ini- 
tiis : deindeque duplicem us. magadum 
fubduétionem ; pro ipfius Diaspafon ad utra- 
que extrema collatione :*A pplicationes ille, que, 
eofdem numeros, communés. fortiantur ;  du- 
plum itidem praftabunt, pro quoque fono, 
quod eft ad A fegmentum, illius quod eft ad 
B: Quare & totum quod eft ad B Dia-pafon; 








B 
: dai 

MeSodbi mess To, dg por 

i x , , V 
deo DSi, gcer E dì 2g 

muso, “xglerulò. 

I} 9) fposine ba) av, n # dis Ala aura 
VA rarinpò, % povav rav ibapyiis Sarò 
Piove Varmedper t reomv rETW. © Nod- 
Fa, d iPappilev Cha TG prime nowsviov, 7 
aB % nrpiòu rari È y ouéioy, ws 7 di- 
Tide mie Pay ruipa, & yR È drei 
MiPlo, iP indmiea E Y3 reds dd PB, è 
vd ads Pa, e ye den du de 
char, inds papadis Fnuvspbiicor, n © pepos paci 
w, dns datdapibcdven È d TY, £ 7Ò, 
fvg dimo ‘iva È dormy È ae, durg È 
88, din diede. Eay È di iudrpey Tv 
18° Cat tundra dirupdu ds mis uixes | 
E Bapurits PIiyys Phassows poiccs, doro F 
a“ B rapCaverns ris 7 desi dere» 
intra deo micpeta Tlhò 7 paradia \zra- 
yalò, & ti, ces inanea " ri micare, 78 
dj mura Corsi aj mis auris dest pucis 
made, paiolo, 0 indss Pbiyys, è reds 
Nr@a tipa, TE meds "to B, ° mpiosa mt 
day dizaon dis m # dor Pais "Tù B 2jg 
NACH, 





AB. vanpapiry, È 
Pi F.F. £ VE Gee. 
deell sù e V. puxpaie. FL 


der; 
gavinus habet D, pro BC. deelt n 


F.irà. (KO.sAdém. CF: eadéda. £ C. riva. u Gld 


mo. x O. 


, deeft 

4 F. apusio Cap.2. a F.--pas. -6 V. dix. CF. ra, c Fina. d AB. 

dio i {Fish bCKVF.}. 
o 


i K. #y. & Sic noftri omnes; fed Go- 
i i è AB. 


+ decft mi lege.» CVF.rò quater. 0 GI. npéa, 


Cap. 2. HARMONICORUM LIB Ill. 


125 
« n Y * B 
p_——————Hj_ 
A E 


rasa, ? ibimpy cmisx& 78 meòs " Ta da, 
Trà Slo marty. TÒ, di Ev nawdviey ETWS * inc 
‘dineneSper. * Ere Î, F inrò DIty yy irorivcov 
vani dlar, dvayua ho obumirss 7 dio ajg 
mar, xarà tas ® Hpictas 7 di BI da 
Casopduss, durzis nadismecdg, è pds * È 
neòs rù B, #3 raw sgpidrar dle rh) Bra- 
rime ray MUSVTOY ALA Tpnpdrur Y Magg- 
PuritouSb' md, dis na Cuzilol movaegs 
PIyyss iagoripts * m evay ddr iù 
iovtwas* ibutigss 9) tv \aroxdrw movdgar, T% 
dla mirn' d TETOY Levtivan dA ipso. 
OùT® 9Ò, * i pixes pors TE 2jgi mosdouy, tw 
di pPeriposs mis mreazipds da To Papvrd- 
tav din Pitù, ralenpò, * mins tè 2ja mari 
oundidpoy, in n È pg P pos, Th È 
djs movapun act ag Thù rdow, dii È 


eo quod eit ad A, acutius erit, Dia-pafon. Sic 
igitur efto divifa Regula. Quoniam autem, fi 
aquitoni fupponantur oéto foni, necelfe ef ut 
ui funt in binis Dia-pafon acutiffimi, fecun- 
um ipforum AE BD femifies fumpu, fonitu 
difficiles exiftant, ( prefertim, ille qui ad B,) 
cum adjacentibus ; propter brevitatem fegmen- 
torum qua eos faciunt: Curabimus vicillim, 
ut, qui fupra funt foni quatuor, exiliores 
fint: aquitoni quidem invicem; fed acutio- 
res Dia-pente quam qui infra funt; qui & 
ipfi fint inter fe aquitoni. Quippe, hoc pa- 
Do, que ad unum, ufque Dia-tellaron per- 
tingit (in utrifque tetrachordis, è gravifli- 
mo in acutum, ) fefio, conftituet Dia-pafon: 
compofitum quidem ex incremento, propter 
longitudinem, ad Dia-tellaron ; &, propter ten- 
fionem, ad Dia-pente. Intelligantor enim, in 
tetrachordorum altero, fegmentorum extrema 


dle mn, aogrbinws. Node dd, dn 78 inps riv mrgagipdar, rprpdror tà pè nd 











« ———— - -————rro— ——r__ ——————@ 

A Kb E 
Als rrastoar dia-tellaron. 

ei, palo i £ 

B Tw@r. tonus. N 

, MATE, ni » 

c ‘. L G 
als nardiwr. . dia-tellaron. 

d B 9 

D- feno A H 


megra, rara tia By d roy di is 
pra DIsyyar, è vi cirens, das È dî 
mrapns ar art, sb "È Tips pòr, è 
Yi iydi@ di, è SS oSunpa di sara Tlò 
rasw, vi at € BC, “ray vn è dI, Teale 
mim. Ka) ampia ion tuipala, td ax % 





Stiro -- muri. 9 CF. deeft nî. r AB. declt im. 
PORDE AB, (ita in C divita ut ft AC dupla La CB,) eximenda et, 


hoc vult. Ex tota longitudine 
ED, quanta : 
duotaa {int, alterum ad D, alterum ad È, 
illa fimul confiftere nifi tantundem fit DI 


faltem sequet craflitiem unius mobilium magadum, (quippe fi duarum 
quo utriufque Dia-pafon fonus graviffimus : 
interftitium, quantum (ufficiat faltem dimidiis utriufque capiendis,) 


communia, in A B C D; fonorum autem 
(chordas intellize pene) longitudine aqualium, 
acutiffimus. quidem, AE ; quartus ab eo, BF; 

uintus autem, CG; & vus, DH. Ten- 
fone vero; acutiores Dia-pente, AE & BF, 
quam CG & DH. Atque fumantur inde, AK & |, 


CL 





CF. dep-. e KO. im. 


: Pa 
punta media 
3 non [une 


AE, dupla. ipfius BD. His demum ( AE BD) in totidem sequales partes divifis, quot continere cen- 


featur fonus unius 


ia- pafon graviflimus; puta 120: quarum tot, pro fingulis fonis; capiantur, quot fua 


jufque poftulat proportio; puta 80 pro fono qui fit Dia-pente acutior graviffimo: erit, qua ab A ad tot par- 


or 
" i, fonusacutiffimus, longitudinem chorde 


media. 


È i itudi ftular fubduplam, ) adeoque ad partes 60 pertinget; hoc 
Y dopo agio, longieadicne s'aidem femifite ( perni ni femiflis ipfius BD 


è perti: i illi ingii ipfius BD: adeoque hujus fonus, 
pertingit portio, dupla illius que à B ad tot pertingit partes i y 
i illi eadem chorda (feu qua ipfi equipolleat ) fumptus. In utroque’autem Diaz 
arti Registe dg radi quam haber gmail, (qui cum 
ti 


ad ipfarum 


n |, erunt, propter bre- 
Ann: PA agri Ar Ca incommodo fubvenire fatagit, cenuando pro fonis acutioribus È esi quo . 


poffint effe longiores, adeoque fonitu 2 
Noe Babes e GIÒ.®. CVE.È 
deelt Fr. . 


iores. x GIOV, ran. : i 
d AB. misi. è Csa repetit € mipuntos — A fV. 


V.--up. 2 C. 8, fed ad marginem sm. 


53 £ CF 


126 


CL aqualia fegmenta; ita quidem ut corum 
fefquitertia fine BF & DH. Subjeétis utique 
magadiorum apopfalmatis, fub H L FK pun- 
&is; manifeftum eft, Dia-tellaron acutiora fo- 
re, tum AK quam BF, tum CL quam. DH. 
Quoniam autem, fupponitur itidem BF, quam 
DH, acutius Dia-pente; & AK, quam CL; 
(eo quod ita fit totum AE, quam CG; & 
BF, quam DH :) manifeltum eft, tum BF, 
quam: CL, acutius eflè tono; tum AK, quam 
DH; Dia-pafon. Similiterque continget in feg- 
mentis intermediis. Quippe: quo, univerfim, 
Sonorom quatuor acutiorum feétio deprimitur, 
ratigiffibus ( ipfius Dia-pente ) felquialteris, ul 
ta Qiam foret fi effent omnes xquitoni. Ut 
nempe fi, quantum, ratione tenlionis, acceflè- 
rit acumini; rantundem,,ratione longitudinis 
imminute, detrattum fuiller gravitati ; ad quan- 
titates reducerentur rationum primitus pofita- 
rum: (nempe in fobemate primo.) Quapro- 
pier curandum eft, ut acutiorum tetrachor- 
dorum loca fumamus fefquitertia eorum que 
numerorum expofitione delignantur ; eafque 
inferamus in feftiones ad utrafque partes Ca- 
nomi fumptas. Quas hic producemus ad uf- 
que partes 132, faltem 131; ut fit unde nu- 
meri, ad gravillimum fonorum quartorum ab 
acuullimo fpeétantis, ( partes 86, cum fcrupu- 
lis 47, continentis, ) fefquialteram fumamus. 
Quin magis adhue augebuntur acutiorum fo- 
norum longitudines, fi diétos quatuor fonos 
faciamus toto Dia-pafon acutiores, quam cos 
qui fub ipfis funt. Ita ut non jam (ficut 
prius ) ab ambobus tetrachordis conftituatur 
duorum Dia-pafon utrumque; fed, vice ver- 
fa, ab altero alterum: Nimirum acutius Dia- 
pafon totum, ab acutiori Tetrachordo; &, è 

raviori, gravius : eadem’ utrique accommo- 
data festione. Intelligatur enim figura expo- 
fita, totam continens longitudinem alterius ex 
tetrachordis : Ft proponatur; graviores ip- 
fius Dia-pafon quatuor fonos acide, ad 
A BC Dextrema: acutiores autem, ad extrema 


<$ 2je rastiv È riosagas Pliyyes “darti pod, mods mis a BY dipana rùs di iburipss, neòs 





CLAUDII PTOLEMZEI 


Cap. 2, 
ByX dis n Pine dvy avre, mè BL xo) 
hd. raaxSirrav di rav è ns papadios 
domfparpdre, cas ni Si << pia” 76 
18d 2ig mosdoav ibimea ! did in try, Pn 
ans Bi, Ce ya E dd. Em CeaB%, 
1899; veartna) “7 Ale miva ingr dd 
4%, t8YyN om Î GA Pat Ti ULI haI4 
TE dI vasigor, on % # 8) 4% TE! yÀ, 
av isey ibimpa ® de ax, r8d3, 10 2jg 
musi Ti wNydioe, nari roy peratò miley 
T@VTpIparay, cvpbagerios: dre, nadids, È rav 
aburipev mosdpwy PIior LATATI IS o uaroe 
Calerdyns, eis 78 Dig mivre Aopors ° nipurodicss, 
pg Td Guolo P av icorivay mtv Radsx- 
bp "na p do, cn È mirsws, n È ibòù 
mupnvbri Gua, tm noir, Caf TE priss persi 
aus, em x Fagù afegpidivres, eis mis tw 6b- 
apxiis Mery dornaras oi mAetias. Aiò ts 
ezio, 0rws, imadav mùs t@w dpuripuv mrea- 
zipdun mes Cara pedro du TÙS Mpuodise ri 
1 2lgmugrordio dor mis cudinws desbpa, 
do Pippdu eis ris cineblog iD indrrog 78 
sowoyit'uametspude* ds I aresrentari ud cyrdee 
pixes popin eXBripha, i) iau ri narà 
T Bapirery ti» rerderav doro TÉ iburtre DIdy=. 
yu aesbut, wtaxovns peicas “75, RC, 7 
np Cuhapdrey. MazawsrSyoery * d\' tn 
puedey Ta perno rav oburigui Diter, tav” CA 
tiù dle must» iburipes miùudo, tÙS eipmpuirss 
Tiosapag Dieyyss, Tv Var' auris’ ‘ha cvp- 
Calm, peyuen, xaSotmp méoniper, Liza” dpPeripuy 
To» mreaXipdev > fuel rape owwistk Tu * dio 
dle muss, aIA avarra)w card deries Setrapey 
TuTÉSI, n° puùv bimpey chey rd 76 iburipa, è 
dî Bapinpw ami 16 Papvrips, Î avms ralar 
pais ‘9° tsarips wpamdipems. * Nesta dd 
anegnetduor gg put, Evie» Gov È pros TÉ trip 
7 amearieder È mesnetdu, tùs pùr Baovriows 


mis 





g CF. vd. £ Omnes habent rè dI, fed nè redundat. 
( ut aliquoties ) divifim fcribere ; ut quod hic fignificet, non tam frilicet, quam parer quod. 
o AR. ipuodi. è Copa omnes habent ausrina» conjunttim; fed fen- 

gr î 9 0. Alen 
foni, in > Dia-pafon (nempe eo quod ad A, & co quod ad B, } fumantur 
‘ ) fefquialteri (longitudine ) eorum qui forent fi craffitie ®quarent gra» 
1 ; intiae feu longìtudines utrobique fumend& fint, loco carum quas, propter nimiam bre- 
vitatem, incommodas fore ante dixerat: ut brevioribus illis diftantiis; haud com 


qui deftinandis ) non fit'opus. /Loco admodum perplexo, & in Codicibus omnibus depra 


. m CVF.. nGl venia. 
fus omnino poftulat ut disjunétim legatur 4 isere-. 
acutiorum tetrachordorum 
( propter chordas Dea exiliores ) 
viores; he quidem diti 


lam adhibere conati fumus: Quippe numerus hic, 
riantur, ut haud fatis inde culle p 


quod retineo; ut Non ni 
130 porrigitur. £ . siosdpen, GI. 
dente. x K. en pf. CVF. ma 24, Gogavinus 88 
+ 15, cap. 15. lib. 2. ubi numerus maximus pro fono 


i Omnes habent dyaein conjuntim; fed malim hic 
È V.rì. /CVF. 


gren. r Hoc, credo, vult; Nimirym cum 


is, ( acutioribus fonis alio- 
vato hanc mede- 


& qui mox fequitur huic refpondens, ita in Codicibu: 
: atis in quinam fint Sonendi Sed fenice pr te hic pia 
fefquialter. E utique in GIO. 24. in AB. pre, in CVF. p6, & in Gogavino fimiliter 132; in gd, 
it faltem fefquialter numeri mox ponendi 86, 47°; cuitis felquialter, faltem a 
. KO. 3; pro Tg lego rimi:rer, potius quam riorsgar, feni 
89; ABGIO. 


pottulare videtur, ut hic fit illius 


fu fi 
ms #, quod retinendum effe liquet ex Tabella 


quarto.ab acutiflimo, eft 86, 47‘; ut qui ante comparuig 


ab. r. pro Tono Mixolydio. x F. An. y AB. fw. 2 Sic omnes; fed in GI. innui 
effe, ut legatur uwisus ingirigo. 4 CF. deelt die. 65 GI --X. e GIOV. 7 d GI. dee pig | 


"din Tipio=a 


fGIO. 


Cap. 2. 
mist C1 3 rspivd3 2grospirs dsni 
Bagireny È obvrami ri dle rara ri “dì 
EPihys, TeTin TÀ Yu ds rùs dia rss dripes 
dere toy eigapriviov ra de È, as ràs dio rùs Ca 
Tos &TOTW4Y avtdv T4diae, ss tesdui Brùe 
NTdETSS ATO TV aNpur' d5 7a Eri id 
tw rdsw arè ts obvrars him t Bapurar, 
da rev 3 "Ci ina By d. Eu di 78 
REAprpers nascris, mios indrmpor pie®h, 45 rai 
mecdAnppava &y To diemiacio Acyw prxn, 9 peri 
Cor pevey as Turi pa apanderns mis Phiygors, 
Cradbdf' ds ti, 67 pù toy agstiv mosagan d- 
erp, Tv aprlu tav porgo È ris $ ” < € 
1 mpan Papuelew, ren alleva and 18 S 
Mapoarouevar &m dî raw saoxis morde», ris 
a By dripan rwdiler, tar ivafoyay va 
TTI amò 74 & miày dapbaropivar naro 
Pigwpdp ta pazadia Fai rev dedi uv dla 
ompgare pivass mpuais* mind dndovon è pò Fx 
PIny&, rv cbirarm rl dii rasaw i dì 














HARMONICORUM LIFEIIII, 


12% 
EFGH: Divifa quidem, DH, in ipfius Dia. 
pafon fonum griviflimat & acutillimum ; &; 
proxime fequente, mimirum CG, in duos è 
Jam diélis fecundos; & BF, in duos ab cif. 
dem teruos; AE denique, in duos ab eifden 
extremis quartos : ut circulauim contincatur 
ordo ab acuullimo ad grgviflimum, per HG F E, 
& ABCD. Si jam; pradite regule (in 
prius fumptas longitudines divife, ad utraf: 
que partes, in razione dupla,) fegmentum fem- 
per majus duntaxat fonis applicemus, alterna- 
tum: (ut, in quatuor primis numeris, partium 
inchoatio congruat extremis H G F E ; fum- 
pus ab H minoribus: quatuor autem prumi- 
tus pofitis, extremis ABCD-; horum iudem 
minoribus ab A fumptis: ) & mugadia dein 
ad fetlones numeris defignatas admoveamus: 
Faciet. uique HK fonus, ommum in Dia- 
palon acuuilimam; GL, fecundum ab illo ; 
FM, tertium ; E N, quarctum; item AX, quin- 
tum; BO, fextum; CP, feptimum; & DR, 
oîtavum: Atque fi eidem adjungamus aliud 


nà, + devnpor dr wind sdilat resmr dd tr, è rirapmr $ milo, è pv ak, è muto 











è de Bo, mr ix idi yr, 7 cdoper i did'e, Toydon Kay Pamela ° ars ® <rpor 
; mred- 
pon a M- E ’ 1 amegpira 
mefe A 504 x N 448 E paramefe 
myaris ubcwr i Ù E < rem Ibovyeblcar 
liehanos mefon B 576 0 M 432 Ftrite diezeugmenon 
guri puis  Y = ” LI 0 ” bari Ailovy ic 
parypate mefon C 648 P L 378 G paranete diezeugmenon 
ved powr d e x DINA, vi Dry 
hypate mefon D 672 R K 336 H nete diezeugmenon 
im “RAR . o te diezeugmenon 
rim dl dryidiar H 36 E" igme , 
magari Key dor = sà paranete diezeugmenon 
nea dnlevy bar * sari trite diezeugmenon 
1 , 
Sat E N paramefe 
« H 
pia —— mele 
A 54 X “ 
Arperàs gni nq lichanos mefon — 
rr pboroy ESSA i parypate mefon 
dae Cc 648 .P 
è $ 
vedm piowv MRI cosa | hypate mefon 
- ol'igubis. V. 3 ibis g CF. rows. 4 ABGI. € # sogurire. CKOV. ini rò gugimer, repono ri è Aep--. 
i teo Ud LÀ ‘re deeli sl n8vÎ. m VF.ra. n AB, --op3», bis. 0 CF. avrò, * 


2 AB. 


128 
‘Tetrachordum ; fumentes item in illo fedtio- 
nem eifdem numeris tonftitutam: Duo faciè- 
mus Dia-pafon : Que quidem, cum. utraque 
Tetrachorda fint aquitona; erunt & ip/a Dia- 
pafon inter fe, fingula, equitona ; & quafi du- 
pla: cum vero erracherda, Dia-pafon tenfio- 
ne, inter fe differane ;qgrant & ipfa Dia-pa- 
fon, cadem magnitadine invicem differentia ; 
atque ad Dif:dia-pafon ufque conjunéta. Id- 
circo; quod quidem ( polt /erzprara ipfius HK 
longitudinem ) non, hic, ultertus procedat (ad 
locos acutiores ) /ongirudinis diminutio, (quod 
in priori magadiorum applicatione continge» 
bat; cum alii ibidem foni acutiflimi fuppone- 
rentur ; ) per fe' pater Eft autem È& mani 
feltum, quod; fecundum huhc: modum, prior 
duntaxat mragadiorum ufus locum habet; non 
item ille qui fit per magades communes. Quip 
cum, que fent fecundum latitudinem di- 
e eredem necellario fervehtur per totam 
chordarum longitudinem : Illa quidem difpo- 
fitio, rationes qua eifdem fonis ( 6. e. chor- 
dis fonoris ) continentur, cafdem tenebat in 
utrilijue extremis ; (congruenter ad corum iden- 
titatem diftantie fecundum lacitudinem ; cum 
nempe fupponerentur ommes, in partibus op- 
pofitis, Dia-pafon facere: ) Haec vero, ( ut 
uz onmino faciat diflimiles rationes, que eif- 
da fonis, chordifve, & eifdem fecundum la 
titudinem diftantiis, ad contrarias pattes con- 
tinentur,) fion poteft itidem, his per totam 
longitudinem fimilitudinibus debitam, excef 
fuum rationem completti. Atque ita quidem, 
methodotum ( quibus, dimidiis numerorum fo- 
nîs, duploram Fyitemata fecemus ) ex potiori- 
bus he funto. In univetfum autem; Expo- 
fitos numeros, quantum ad tos ufus qui Dia- 
fon duntaxat continent, illos vportebit àd- 
ibere, qui è Nete diezeugmenon feltionem 
continent; ut. in mediis tenfionibus fumatur 
cantus: ad eos autem qui Dif:dia-pafon’ cor- 
finent, illos qui è Nete hyperbolzon, aut è 
Mefè, exponuntur; ut, ad utrumque extre- 
mum, fimiliter itidem fieri poflit aptatie. Por- 
ro ;. cavendum eft, ut, quamquam minor fit 
mobilium magadiorum latitudo quam eorum 
qua apud extrema permanent £ quod omnino 
convenit, ne magnam partem abfumant: longi- 
tudinis chordaraze ; ) ejufdem tamen in ottitii- 
bus curvamina, aqualium faciant circulorum 
peripherias ; neque fiat variatio, circa longi- 
tudines apopfalmatis interiglias; eo quod opéor- 
teat, magadia mobilia, alt habere pofitio- 
nem, quam extrema. Intelligatur enim bafis 


Canonis in AB rea; cique ad reflos angu- 


\ 


CLAUDII PTOLEMEI 


Cap. 2. 
maedroedor, Cuba pGdvorns % er” oueivs Thu cx 
FT ebrov de pb pati sentori nale pl dia 
Paforiu dia muriv icorviv 18Ù dipuPomgey 
ivrav È meaxiedar, È civrà iste dIAIMUSI 
È dare dida ap@Poripey 1) Ti E die me 
oi" AjaPepirrar mici, 2ydicorre Crw ded 
periià A avaria pers 8 dis did na 
cor. On adù kr rin ® cresirofey errata, 
È *d9% pros, dd vò duripes rr rar 
Iojpeons” domo oeuviGeoo TRi È mr poripas deo, 
ripev Cuéi 7 urdrar PIyeov ande ar 
aurider dimer. dasspòr d\ om È pom ati rÈ- 
Ti dela, i pira penne dia) rrpoxio- 
pi cmin 7 1 did 7 sont» Y pazidar daje 
Gavoydin' Tav 3Ò serà caidins deroga F edurdv 
ibardyuns, di dA4 E pens F xopdar, mespi- 
= den a 
ver luss Aeyus, eripes, crede inetrroge Ta 
mipalo, pg woidas ti mmm È 
natà © mAdros cbrdv doraggis* entdme * Cari- 
set mujeres dinins, lv mis dvnnedios 
ieri, > P dè rracdiv am © >, ws Saras 
Fora i@usre dim Miyss Lrò ro auto 
ur, © F asrav art amare dorezgir, +0 
ixcmpa bro nb” SMR Tala) agai 
nehv 7 adepozav Fd 0M4 E poinss iosa, 
ntmapldven, Ai 8 dò dî * mievipoy 7 ip 
dor, xaS ds Î ay tu mis npima “7 aes 
PHyges tà rv dmacior cvsipare ! xala- 
riporti, " quale ves dv dv. Kadors dî 
rpountio, he camagdivs desbpede, Fd È 
dà rari ubi oLagiage ieina, rùs dai 
NR rn rev del dar ° aorlas Th rela 
fia & È pings tdreoy caAapCdn®) 
pirGS E 3 Pro dis did raréy, rss dan È - 
viins ti area, 97 pims, I cent 
edit la nat apuPoriguy tiv dnguv % besito 
SDapuledoy Siumitn, En), pocentior, 6745, 
navate i è me vd papadiar idr, 
T+$ Fritti le mipan vert, ame “ngi 
ciGNb9 ty soll va pù sv%rov pi : Lr 
35 pense tà yev | tire nupropiata aiyTav, 
inuy rindav * mm tds media: pì 4 
mrj ns Dpadayi, Lì tà pemiò riv dor 
farpdray poni, did è ‘ dev ra rnéodua 
té papadicor imaoripar rÙv dxpov trav Sir 
ay. Nosda d i Bdas nÎ rav va mie 
aB ida xe) amatore orti crede Gpdats 
yuviss 





AB. «i. 9 ABGI, deeft j. CK, habéne. O. È. 
det #. 7 GI pggallm. x ART 72. @ 


Li ii 


K. ct. x AB 


r CV. Alspssore. reliquis det. MABGIO. $_ nf. 


it 
AB. story. £ GIO. 


n. c GI. «. d Nam, verbi gratia, (in Genere Diatono Tonico) inter AB intercedìt ratio g; fed, inter 


EF, 38. 


rire. fMAB. decità. * GI. 
pò din quali fit, 


e F.ipo.-, f F.Fuium. & C. pri m-. 6 CGIOF. -rimig. i KO. decit @. £ VE. + dgripgo. 
I ABGIO. -- rop$p. rm ABCVF. — fm # O.decftà 0 GIO. ixiens. p V. deelt ai. 
» CF. deeft rsre, nialim rire. x ABKOV. 6. 
mon poffert ; fed in AB. declt è quod 


î K.canhp--. r KO. 
.+-f nil, 7 CGIOVE. 


& VE. 


prefero. 


Cap.za, HARMONICORUM LIB.III. 129 


, . 


ario aj ayd II À. xirngois mis Y *% los erigantur ACD, & BEF? Centrifque G 


1, 9196dDl run palg widor, nari ms svpmiS 
7 PEDepras, mi nd $ FC ds n 


& E defcribantur circulorum portiones, fecun= 
dum curvas magadiorum fuperficies, GD & HF; - 


a jor fit B AD: D 
peiCora cincy Fò FC È ad dic mi iPada ita ut major fit BF quam : Ducaturque 


oa DE 


ES 


Va ; te 


ai 
E) 


i 


«A Bia 7 sro. Bafis "Canonis, .6B 


7 oEpeprir side, rarà "rà 7 è F,137 
Pimfizlone dd dry € SE muridda Zan 
79, ed e 70 cede, narà ® x° 
asd 1) Pel dpuoiws CxCAnSeims, narà PÀ. 
Tv dn 2g pers? wddrss 7 pazadiar pie 
Bir ei dda xatà Tù d 8 È C musa mera 
sp iv "aj dd è BL! re È ara 
Paj 7 xeedan, “rara tà d % € mueta, rà 
dorfdr pare cuoisuvmy. Andoy n xa} 1 180 
mescheos md sowvis, mis Mw RA mega 
n morit, debe d XA pros 1?) per 
mutò 7 aAndvay imper % dere adparar, mi 
dr 79. Kaj é50 ivo È ° Ya Telyvor, 
tw 69% dn Ch yu apgaaris ta Ted % 
yi, ted. Asd T8mdi, #0 169 eds To 
7% PETos1TA mebs Td Ina iron ud deg 
srevT YN È 19, Terisy inv xurdar tpripalo 
mura" 7ÎICEnd Epp imiayù a 
BÈ FA ri A TEA dA, dti 7° Ae 
n perda poss DlePioew Thi cura bove dillo card 
E xasovis Digiszon® dAyIwiis. Avira dé suini 
miprfnoery è mus N° inp m digioery 
Tuipa digit xarunpris, TE KaTà Quow cuvi» 
seeudiis. Kai è ud tesdexera Tlò mario apgr- 
day, Ir mivtav dcardis È PIsgr, sù 7 
alriv mila Aezov* Cp dv cmutSaoiv di mtyre 
Tà pazd9ig tas lous tmia mpòs tà megra 
Digsrods® dd dv demilu & ti pero niis 
auris piotow avbordiar n pdssdior 7 Meyer 10° 
ixdons Fxepdav Ere d\ avayuaiw ce mons 
divisori * muiew nin tas tav) pazadiariziaya- 


(.peripherias in G & H contingens) reéta HG; 
atque jungantur GC & HE; fecetur autem 
GH, à ( produ&a) CD, in K ; atque ab EF, 
( fimiliter produéta, ) in L. Reftis jam qua 
per mediam magadiorum latitudinem defignan- 
tur, in DF pun&a cadentibus; quibus traji. 
ciebantur AD & BF re&e; in eifdem DF 
punétis, chordarum contattus, ipfaque apo- 
pfalmata, conftituuntur. Pater item, quod re- 
gula applicatio ad KL terminos fatta, longi- 
tudinem indicabit KL; que autem eft inter 
contaftus veros, & vera apopfalmata, longitu- 
dinem exhibet GH. Eftque triangulum CGK, 
triangulo EHL, eguiangulum ; (quia paral- 
lela eft tum CK ipfi EL, tum CG ipfi EH.) 
Et propterea, ut EH ad CG, fic HL ad GK, 
Cum igitur equales fine CG & EH, (ut que 
faciant, aqualium citculorum, portiones peri 
pheriarum HF & GD:) aqualis item erit, 
tum HL ipfi GK, tum tota KL toti GH. 
Adeoque que per regulam fumpra cft diftan- 
tia, neutiquam è vera differt. Sin circali fue- 
rint inequales ; hoc non fervabitur: fed alia 
per feftionem indicabitur portio, ab ca qua 
natura exifti. Et quidem fi ita contingeret, 
ut hec variatio, in omnibus omnino fonisy 
fub eadem ratione caderet, (quod foret fi 
omnia magadia aquales facerent ab extremis 
diftantias : ) nullus. foret in ufu lapfus; (cum 


eifdem partibus, vel augerentur, vel. minue- 


rentur, rationes, in chordarum qualibet : ) 
Cum vero omnino fit -neceflé, ut inequales 
fiant, magadiorum fubdu&ibus, longitudines ; 
( unde fequatur, etiam excellis, in diftantiis 
majoribus, minoribus conftare differentiis ; 


205° dis droAeda, è x rds Carieoxas, din 1807 pedirav dmziir, a * ela ire DaPopais* 
i in 





x VF. deeft xe- a GI. n. 8F 
decft uggadim g CF. decit è. 5 G 
ni 


+ AB: deeft n ri DÈ L equa, È IV. assidua (quod retineo,, 
è a AB sh. 7% AB. Asptaregdin. F. muegdatus. 0 VF. yu p Ciro g Cda r Aa 
AB. (x ad. + Iv alteris ia», in alteris an utrumquie retinendum cento, ia da ri. # Gi 
mu. 7 GI. usage. x GI. iasilen otwvirnsà. 

[d 


nai i. c GIO.A dGI. deelt j. «Ki 
IL i. i AB. crude, CKV. carie. GI 
3. 


OV. N, reliqui V. 
O. Heserdbbag.int a Sha 
} reliqui @&has. mm Gls 
GIO. è 
derftn x Vi 
T av 


130 CLAUDII PTOLEMZLI 


in minoribus autem, vice verfa, majoribus : ) 
non levis continget error, circa fegmenta, 
i E mean ad ipfarum KL longitudines fecun- 

dum eiolinodi aptationem; nifi ad eum quem 
indicavimus modum, faciamus adiorum , 
tum permanentium, tum motorum, fitus & fub- 
du&iones. 


« Cap. 3. 
dà ) 7 Waflovay, aviradw, w peideon 8% 
n mogioa "var dv dpapria, > DE 7 rari 
mi porn Fwd rari gusto ripper pdlov Tr 
partn, tav pi nell dv direi pedie meme mid- 
ped rs F pagordicor T © 1 sdpevrir È riw 
uwegdiuv Ficls n % Carayuzas. 





CAP. IL 


In quo genere ponenda fit Har- 
monica facultas ejufque Sci- 
entta. 


O% igitur, etiam in Concinnis, proprias 
rationes habeat concentus ( few apratio- 
sis ) natura, & quznam ille fine in Sogna; 
abunde fatis oftendiflè mihi videor: ut de co 
non ulterius ambigant, qui, preter eorum que 
fupponuntur cum ratione congruentiam , ad 
cam etiam qua eft ex evidenti experiehtia pro- 
bationem attenderint, ( nimirum, ad Canonis 
ufus, è nobis methodice traditos, ) ut, in fpe- 
ciebus omnibus, perfentifcant, ipforum fenfuum 
comprobationes. Quoniam vero hinc apte con- 
fequatur, ut, qui ifla confideraverit, tum ad- 
miretur protunus ( fi quod aliud pulcherrimum) 
Harmonicam facultatem ; (ut rationi maxime 
confonam, & qua, cum omni accuratione, in- 
veniat fimul & efficiat fuas fibi cujufque fpe- 
ciei differentias; ) tum defideret, (ex divino 

uodam picreti quafi genus ejus intueri ; 
& quibufeum altis corum que mundo conti- 
nentur connexa fit: Conabimur, quam fieri po- 
telt fummatim, hanc itidem propofita ' fpecu- 
lationis partem reliquam confiderare; ad aftru- 
endam hujufce facultatis magnitudinem. Cum- 
que res omnino omnes, principia fortiantur, 
Materiam, & Motum, & Formam: Materiam 
quidem, tanquam fubjeftum, & Ex quo; Mo- 
tim vero, tanquam caufam, & A quo; For- 
imam autem, tanquam finem, & Cujus gratia : 
Harmoniam, neque ut SubjeStum reputare de- 
bemus; utpote quod fit ivum quid, non 
ex Paffivorum numero: neque ut Finem; 
quippe ipfa, è contrario, finem quendam ope- 
ratur ; utputa, concinnitatem, modulationem, 
regularitatem, & decorem canendi: Sed ut 
Caufam ; utpote qua fubje6to inducit aptam 





’ 


y. 
Ev row Yue * Fertor To TE dipuon- 
ulu) duvapsr rg) Tò Vrsnulw 


OE Bb ir, ® pexea F ipperesiy, civeto 
NI ix ris n È riepeosdie Dios, sd 
mos indsur, auripnas è dla wire d 

didnt moi Fonsi dos pin av din dista 
du, dpa tw wriyw 7° areata, È meds 
Thò dig d' crapyetag deripacian, 8 tsTIA TS 
d pGod Lordlas ipiiv nowovinàs geo, Pidor- 
purcupdpss, inno È dia mvtay 7! dor rar 
maivonany is doro 7 ajdrorur vyuamdiris, Ere 
d\ arerév dv cin ro Frwprown muore, * nè 
nirivparivay più 69, "ei uoj mire Trad 
Misan, Thò apperodeò dubapw, ds Mopanerrrlw, 
3 perà rione 22, Hay elesoxsote m % mio 
mis T civetuy esdav Aig@oeas® mir d\ ro 
m@ iewrs Fels È PG) alvris Warep Fedra 
ade, > Fiom Amis umilia 7 iv tade TW XE 
O pe nada paro dior n mlegoride ua 
Veswdîss, dos vi pare, wesremonetak, ti78 
dig ° Aero Ti reonetin Fresa pit, ds 
pg 8 È Priavnis dwapias peridus. 
Toy ovTewy 7 vw dmrtt deriais rexpnidicoy* 
Un, È sid, na) Gder tn 190 UM, ner È 
Lesonepdper, $i E TI vid, ar © dino, 
PE 703 dda, vari PAS, dfn 
sy TÙÒ dppovian, Dim dis È Cronedpor," dora 
Jexzior 7 mmmuav gap nici, È “edera Toe 
Fri” ‘in das PMO tall aim, ri- 
vaste, dmprileny n AGD, diov tpupirnos , 
iogubpias, civopias, sirocpiar dI ds P aj 


meo, “on To aronadio Er © cio 
Gd@. 





fe. 6 GI, at FAT ri patrio Fi md 1 ipse per rprsgra ( omiffo pofteriori 7.) O. «tà # 04 
i roi FA sr ri #-, (tranfpofito ra & omiffis pix 7 xa.) AB 


n. V.é wipn. m GIO. rai nm, 


aV . 

pin? n nima itngrrbfo rpasziro. c. lei 
ngraquina È E 7 mire ipu-- ( Omiflis mì & xè, conjunttis xgruixs, tranfpofitis n qué.) VF. «iti rai pu 

7 bim n ippao ùpan rpapgirar e CVF. deelt rs. Cap. 3. 4 C. rigion vi GIO rate, ir 
e ABCK. sind--. ‘4 K. ini. CV. imrlena e CK. vieni. PCV.cnn—. £ AB.declt rerin. Pagana 
pudediupdpes. i Rida fpecies, bic & pallim, vocat Ptolemzus, qua Ariftoxenus Alsriugraintervalla vocat. 
Toe» habent al rs Jeuygixine, manifelto mendo. TÈ. uzripro, 8 dele 
» 


È 


4 ipa, o C. aerir. O. Acîren. p AB, mass. 9 GI. sl ds. O. i sas. Sic F. ii 
se ren; ia aloe e CRVE. din 7 GIO, ddr 8 CROVE 6 na me 


® < #GI0. 


| 


Cap. 3. 
GG. Kaj plùò ru ainav te dvuntro ae; 
zu bapbavodior * 8 dò bg Th) Pio, 
Lia ere perov E di ag 7 doge, Pa Ye 
sù edi pivo E di pg *7 Jr, CL À 
de va. T) xarà ql agpoviay, n pg ri 
Pia Senior, & 9 è divy Emi mis zoones 
pBpos' dre hg 7 dr, tra di, È del d- 
veg, metro tav aimor dMà dydovoni 7 
Nyo, ds peratò te donudfior * alia MAY, 
inaripo cuvantppetery è «U' * mis pò» dois, 
dei candr, ws È av asi ns auris bov mis dî 
Quensis, &n aiioy, &m mbyTws, Dig ivavmor. 
‘ETà 3 $ naràd 7 Aégey aints, Pu fr dos 
vis, eg P Hinpoy ad@ la d\' os n- 
271, È ap abmr è Aigor ® d\ dos 63os, È 
dg Thò Piow nel Uraviza rl appoviay ei 

sud dv È regie n id RAD. O pù 

d Aiyes, dades % radire, TAbeis tai È ovpe 
perescs nErminmizos® è d\ appermos, idiws, È 
ati n aussi ju ws è Parresos, È Ei 
n sean È è mesmos, È Eli n voirw. Ka- 
api di sl &w ns aussi raw, lè iupi- 
May idìws xaX&udu, Dig n î Ieoprriis roy 
cvpptretòr sipioras, wg Tr è dè f xt 
esppiiis autor tdettias, pg rv nale » 
dad agrorsrmois iumdesas, LT i 
Tim 8 de, in dad nadine ® Nigos evesrnd adi 
n «, Irwpiiy TALI di Fe n 1 rara 
PIù, " cusgyay epopea di dini n ron 


puo, Rifle ° dis ta emorws *, thò rovlò 7 


Taeg È My cid, include” idios di na-' 


regdilo, paSipamidu pù Senese (parsd riv 
saddiv pome, aarep div tvis rod dor dd 
Codebiws ipt x pedims, & avis È agro 
Aipiozas PoEgivopdiitr. Kexpnry dd, cerevose 
Warp nai digaovos, 1 Tav dwdapss , maje 
drordreo nai Fvpanramys riv aichiorav, 
ia xa) dior I rerpdicas ud) price riv 
day ts To rigaporner piveus ” dè Cusivar, 
sx don am rensags tà ardua, m- 
aù dî cregmpor tu nad, KaF indonr pù 
Tan aichioev ciciag av ms supos rev alcdyray 
DiaPoeas® de “iù dari Tav deattv, © Nl- 
mov nai "ri piday, Piece cimiv dii dî rar aus 
sam, n obù xaì D Bapi cri dî rin irpega- 
raw, ro evwdes È n dvrwdes* Pr di rav yy, 
TI Yvxd eù n mmugiy* dadi rav asa, 7 pa- 
Maxey, ei qiXoI, nai Ti oxdapiy rai 1 dia 7, 
nad indony TOY AjaPopa, EST Popoy "7 pi Tò 


HARMONICORUM LIB III, 


13I 
formam. Cum vero fint caufie ( ut altius re 
petam ) in triplici differentia : alia ad Natu- 
ram, & Eile folummodo: alia ad Rationem, & 
folummodo Bene eflè: alia ad Deum, atque, 
tum Bene elle, tum Semper eflè : Ea que Har- 
moniam fpectat, neque ftatuenda eft, ad Na- 
turam ; quippe non, fubjeCtis fuis, EMè preftat: 
neque ad Deum; utpote qua non primario 
caufa eft Senpor@rilindi: fed ad Rationem 
fcilicet; ut que, diftis caufis intermedia, utri- 
que concilia Bene ele: Diis quidem, ut puta 
cis perpetuo afliftens ; tanquam eifdem femper 
exiftentibus : Naturalibus ‘ vero, neque omni 
bus, neque fsmper, ob rationem contrariam. 
Cumque caufa ad rationem fpectans, alia fit 
ut Mens, & fecundum fpeciem diviniorem ; 
alia ut Ars, & fecundum ipfam rationem; alia 
ut Mos ( few babitus confuetus,) & fecundum 
ipfam Naturam: in omnibus, Harmoniam inve- 
niamus proprium fuum finem perficere. Eft 
enim Ratio, fimpliciter & univerfim confide- 
rata, ordinis & julte proportionis opifex: Har- 
monica vero. razio, fpeciatim, iftius ordizis qui 
eft circa genus Audibile: (ficut razio Perfpe- 
étiva, ejus qui circa Vifibile : Judiciaria, ejus 
qui circa Intelligibile.) Dirigit autem eum qui 
eft in Audibilibus ordinem, quem fpeciatim 
( concimnitatera feu ) modulationem vocamus j 
tum per fpeculativam proportionum inventio- 
nem, tanquam Mens; tum per manvalem ca- 
rundem exhibitionem, tanquam Ars; tum per 
experientiam executivam ( /ez exercizium,) tan- 
quam ( Z/aditus feu) confuetus Mos. Hoc au- 
tem, quia Ratio ( univerfim) invenit quidem 
iso Bene elt, fpeculando ; exhibetque quod 
ceprehenfum haber, operando; fibique aflimi- 
lat fubjedtum, affuefaciendo. Ut merito qui- 
dem, utpote tum ( qua formarum fècundum ra- 
tionem omnium communis eft ) Scientia ; tum 
( qua fpeciatim dicitur ) Mathematica exiftens; 
cenfenda fit, non fola «pulchrorum contempla- 
tione occupari, ( prout opinati funt aliqui ; ) 
fed exhibiuone fimul, & exercitio eorum que 
ab ipfa aflecutione exfurgunt. Utitur enim, 
tanguam inftrumentis & miniftris, hac facul- 
tas, fenfuum nobiliffimis & maxime admiran» 
dis, Vifu nimirum atque Auditu; qui, pra ce- 
terisy principi facultati ( inzeZle@4i) maxime 
intendunt; folique, fenfuum, non ex fola Vo- 
luptate aftimant,objeta , fed potiflimum ex 
Pulchro. In fenfuum quippe fingulis, pecu- 
liares quis invenerit fenfibilium differentias ; 


«(ut puta, in Vifibilibus, verbi gratia, album 


& nigrum; in Audibilibus, acutam & gra- 
ve; in Odoratis, fuave & fetidum ; in Sa- © 
pidis, dulce & amarum; in Ta&ilibus. mol- 


le, puta, & durum; & fane, in differentiarum fingulis, gratum aut ingratum : ) at vero, 


Pulchrum 





x GIO. è È, y V. #, bis *CF. #. Diis autem Prolemus connumerat altra. 2 GI. ajriar. 4 GIO. 


ni È Né, cidlu. 4 AB. deeltà. e GIO.inF. d CVF. tue. 


e GIO. più. f CF.ù7. g CGIOV. 


a. 6 F.deelt è i AB. dee og £ V. deelt €, / AB rermaup--. m ABGIO, cippo. n CF. Gowî. 


 pVietegas. 


GIO. 
quafi è re quos fequor. r do. A. SVF.deet È. 


pass, forte pro rr :dpass fubordinatis ; Reliqui, mrpdis, è 70M 
LA 


t GIO. deeft . x AB. 
pur* x AB. 


132 
Pulchrum aut Turpe, de taîtus, aut guftus, 
aut olfaftus objegtis, nemo dixerit; fed de vi- 
fus duntaxat atque auditus obje@i5; utpote 
de Forma, & Concentu; de motibus item coe- 
leftibus, atque aGionibus humanis.  Atque hinc 
eft, quod, fenfuum omnium, hi foli , vicariis 
invicem operis, alter alterius percepuones fa- 
penumero rationali anima paru fubminiftrent; 
quali vere fororia fuerint facultates : Nimi- 
rum, Vifibilia, Auditus per fe monftrans, enun- 
ciando ; atque, Audibilia, Vilus per eo nun- 
cians, deftribendo: Et quidem uterque horum, 
mon raro, efficacius; quam fi fua folus expo, 
neret. Quemadmodum quando, que verbis tra- 
duntur, per diagrammata & charaîteres nobis 
redduntur tum intelleéta tum recordatu faci- 
liora : item, qua vifu dignofcuntur, per poeti- 
cam enarrationem magis ad vivum reprafentin- 
tur; ut puta, undarum confpeîtus, & locoriim 
pofitiones, & pugne, & paflionum circuniftan- 
te; ut pariter afficiantur anima narratorum 
fpeciebus, atque rebus ipfis confpettis.  Idcir- 
co, non eo folum, quod uterque percipiat 
quod fuum eft; fed eo etiam, quod libi quo- 
dammodo cooperentur invicem, ( ad edifcen- 
dum & fpeculandum ea qua fecundum pro- 
priam utriufque rationem perficiuntur; ) ad id 
quod pulchrum eft & quod utile procedunt ; 
tum hi ipfi; tum (qua hos refpiciunt ) ratio- 
nis maxime participes Scientia : nimirum, ( que 
vifum refpicit, motufque locales corunr que 
duntaxat confpiciuntur, hoc eft coeleltium cor- 
porum, ) Aftronomia; & (qua auditum re- 
ipicit, motufque itidem locales qui duntaxat 
audiuntur, hoc eft fonimum,) Harmonica: que 
uidem, tanquam inftrumentis minime dubiis, 
ithmetica utuntur & Geometria, ad primo- 
Tum motuum quantitatem & qualitatem: Sunt 
autem ipfa ( A/fronomia & armonica ) con- 
fobring ; ex fororibus genita, Vila atque Au- 
ditu; enutrit& vero, quam proxime fuo ge- 
neri, ab Arithmetica & Geometria. 


CLAUDII PTOLEMZAI 


Cap. 3. 
Ba sario È ciggio, rin sò ill È gd, 
n toPeavro, sds dv * uamigepiory perwr dî 
TUÙV dEgTUV Nei Tav dnsciy, cio pop@ns x pé- 
Mes* n aridi 7 Seavioy sviorur, * xa) rev dy- 


. Spemviy medbicar. 03% nG) pevay tiv dr aj 


Srorar ris dA * rarsdinlas * dvndla- 
versvr4 tw Aeyanto È Luxiis mAaxi, radio 
dis Midvis adirma) * ridu, ri di cena, 
piras i dun dembicoa Digi To ipplwetv ni 
d\ ansst, péras i ius “ amiyyiizon 2g 
FU tor %, Ads Crapgisepoy inarieg 
TErAY, ” creo porn nel dumis tpplodes ds Grey 
ni pdù Ney paderi, &' iarpauparar 
xaeguripwy tldidarioneg mi È eo um uortoromza 
d ipiv nadicavty ri “9 ila piera, dig 
mummie ippliveins iuDatrn") piprmnciripoy div, 
svpdrer ones, è di, #9) pix, 19) 
atustric maduy de n cuvDiandeok mis vu 
xas mis dear tan ‘ dmmyemordpar, ws dot 
pdpeis. OÙ pusvor Ev, 70 È idhy E inaripa na- 
mrapiaren, Mad, 16 mwayaviledai wwe 
diius artss P perdere È Geupev ni sarà 
È cinto mms da dev Dà dio E mal 
2548 pencipe, dino», aim m È raw Buar 
abras Jrisruin ai Nepiriirery hg 1) Tha 
lu, È, ris mar rimY veviode row povws iea- 
TU, TERA TOI Begviuy, dsporopia’ nuegi dì 
th drolw, È rds xarà r6mv midi siniods riv 
piras dussi, tua TV iper, cpponzoi* 
pebiduag dò ippavors È diva ui Cammnis, dies 
Bpymui m è pevperia, méis n may È È 
idv tav stato rmorar * annua d\' darte 
Bay ra)! ary Guida © dò + aderpa 
ias È dios’ mica È), ds eurito 
meds ofies, a' desbunnais ® m naì ° gec- 
ETRE de. 


CAP. 





x AB. -- fis. y 
sep ( potius rà.) CKOVF. # goeuisn ni È È 


g.Ali --rieg, alii — rig. utrumvis non male. 5 V.xet'avr-. i 


F. i sot. 2 GIO, iondip-. a AB. -rioris. V.--rirm. 5 AB. rd prirbpag. Gl.rd 
CO, -- piason. d F. addit me GI. A. FCF. armyzirine. 


CF. siuges-. £ GIO, inquiry ! GIO, 


sens, teliqui avmai. m VF, declt È. » CF. deelt ri. 0 GIO. --apais. 


Cap. 4. 


d. 

On i E iguorpipe dwsapus, mim 
TÈ roi TENHOTEPOU TAG Diads ovv- 
saprà ngrudere) de por 
dig te) ardpamvar * Jura, è 
T degvicy È pope. 


TI 4dù Sv nr È deporias dwusapis, di- 

dis n 8 meg È Mogey aims, è “mei 
qs toW uwirloy cuppercios nai " Fewpyrsn 
rune Tasiun, pafipanuns tav Ades, P “me 
eì GhY Miyss Tav ausrtiv DiePoedy nai avra 
Diartvo, Tri Thò cn È Inwesa vai lgs 
ae porws egrodilo mis è Ùlodios eva 
Kiay 2ja rérey arnivi dit. Mpeoragg pu- 
Gyrsor d\' 6n % vl riasilo duiauy, avaryuaier 
più do dn, nai mato © mis apxle ca * avre 
egeor xivnorws al ioeviv tavaipygen, dario al 
ras dog: piadize 3 udì $ SAS, Bric ne 
Meotigas nai Aeganatioas Dirros HIXSIVWIAEO, 
ig Th cinesmre d ofpirews' cv dis na) pdvois 
saraPaivetX duvary, “OA re nai cupa, cu 
mupioa, ds în pddisz, TÙò iposma Tv 
A agorPeper sai ripper piior, tv mis djaPietav 
idea, musvrav Moyuv. KadiAs ul dd, inasw 
mov UA dissi Aoys mvs nengevcinmzer, Ev 
n soa nai F zione das UAeys® * è5 
ip *orav pdi | dwia') mpsdeg, sarà P cip 
pertor, è amis itas n ir, ei red, nei 
cwrieza nai aziy on ay Dt spal" uar 
mpapoir ces di È cinciag Funds, 
ip dv ° rinudize”), Pardria ii rà drouna 
ThY comedy, sai ntds P zoo fran thò o- 
slo. AN, dii dd rav aumis È UNje des 
mino svioroy, & cvoegmy più $ ms rar 
avrlò, pin 5 mot, dia rlò azuo, deste 
day dwapirs cri di rev mis dda, È 
Gis, draspePo piva. Avry 9 dé siom, di T4Y 
teresoripur, dis tPasdu, nas dopanti pay TÀs DU- 
ae: e, pr tu ' Geiuy, al rav Seaviay 
im dì ri Surrov, ai rev dvSewriver price 
Vuzav im pins inarigois roy cienpirar, 1° 
mis means xdi TedaotdmIS iniotws, TUTA MIS 
sarà gem, fim ai! Aopangis civay * copube 


Cure. Kara@aiverz ti, na) deixwvow, PD doov city 


HARMONICORUM LIB.II. 


133 


CAP. IV 


Quod harmonica poteffas, om- 
nibus quidem, perfeGtiores na- 
turas fortitis, ineSt: maxime 
autem confpicitur in anima- 
bus humanis, «& colestibus 
motibus. 


E W jaos igitor, Harmonia facultas, caufa fe- 
cundum rationem fpecies fit; simurma, 
ca que eft circa motuum Juftam proportionem : 
quodque, que cam contemplatur fcientia, fic 
fpecies Machematices ; ca zerzpe que eft circa 
rationes differentiarum corum que audiuntur ; 
atque hac fe extendat ad eum, qui ex fpecu- 
latione & exercitio affuetis oritur, decorum or- 
dinem: haîtenus declaratum efto. Monendum 
porro eft, quod fit neceflè, facultatem hanc (fi- 
cut alias ) eis omnibus inefiè, qua utcunque 
in fe habent principium motus } prefertim ve- 
ro, & quidem potiffimum, eis que perfettio. 
rem & magis rationalem participant naturam, 
propter peculiarem originis fux conditionem : 
in quibus itidem folis monftrari poteft ( uni- 
verlaliter & manitefte) confervare ( quam fieri 
potelt maxime ) fimilitudinem rationuri, que 
( in fpeciebus diverfis ) gratum & concinnum 
faciunt. Univerfim enim, omnia que natura 
gubernantur, rationem aliquam participant; tum 
1a motibus, cum in fuhjeétis materus: Quae 
quei ratio, in quibus confervari potelt fecun- 
Um proportionis exigentiam, fit in eis gene- 
ratio, nutritio, & confervatio, omneque ;id 
quod preftantioris* compellationem fortitar : 
Quando autem hec (ra//0) fua faculi 
ftituitur, in eis {ubi hoc contingit YPomittia 
funt diftorum contraria, atque in deterius ver- 
gentia.  Verum in cis motibus quibus ipfa ma- 
ieria alteratur, mon confpicitur ; cum neque 
qualitas que fecundum cam fit, neque quanti. 
tas, ( propter ejus inconftantiam, ) determinari 
polfit: Sed in eis r05784s ut plurimum, con- 
Jpicitur, qui circa formas verfantur.. Sunt au- 
tem bi 72045, corum qua natura funt petfe- 
@iora (uti diximus } & rationem magis parti 
aritia : ut puta, in divinis, corporum ccele- 
ftium ; in mortatibus, humanarum maxime ani 
marum. Quippe diftorum utrifque, folis, (pra 
ter eum qui primus eft.perfeflflima que mo- 
tus, localem fcilicet, ) contirigit. porro, ut ra- 
tionem participent. Apparet autem, monftrat- 
que ( quantum quidem & quatenus id. homo 


capere 





Can 4 @ Fo derit ufo 5 GIO. guri € GI. ang bisi d AB ge. e Coste. F.docfî nîr. f Ma- 
sinto g Vor. 6 AB 0 OUT ie 7 GI detisg, n ABGL «pira VP. pere 


lim adreîe. V. di. 6 AB. otipepor. i V. ds. £ 


» AB. deelt è. - è GIO. sîr. p GIO. mar’ ivi mirare, pGIO. A. r Gi.suò. (F. în. £ ABK, deeltrì. 


» AB. xv 


T3 xF. 


134 CLAUDII P 


capere potelt ) fecundum harmonicas fonorum 
rationes ordinatam adminiftrationem. Prout vi- 
dere licebit, poftquam utramque fpeciem fepa- 
ratim diviferimus: Et primum quidem, cam que 
fpegtat humanas animas. 


TOLEMEI Cap. s. 
mis * dy9pirw Nati, th vara civ dppo 
mods T&v DIbyfar Abyss duiuman® dis eFesoy 
Y omomtiv pier dieAopévoss iudrspoy 1:00" rai 
meine, È nata tds dvdoewrmag uyds. 


COLEI A ze SIE 


CAP. Y. 


Quomodo congruunt confona,, pri- 
mis anima differentus ; cum. 


fpeciebus fuis. 


Unt utique, anime, primarie partes, tres; 
Intellettiva, Senfiuva, & (gue snanimas 


etiam communis) Continuativa. Prima vero 
Unifonorum & Confonorum fpecies, itidem 
tres: Dia-pafon, ( unifonum ; ) ( Confona, ) 


Dia-pente, & Dia-tellafon. Ut congruat qui- 
dem Dia-pafon, Intellettiva ;-( plurimum enim, 
in utrifque, fiuaplex, & aquale, & indifferens.) 
Dia-pente vero, Senfitiva; & Dia-teflaren, Con- 
tinuativa : quippe tum, ad Dia-pafon, propius 
accedit Dia-pente, quam Dia-teflaron ; ( utpote 
confonantius, propter . excellum ejus aquali 
propiorem :) atque ad rationalem, propius ac- 
cedit fanfitiva, quam continuativa ; ( €0 quod 
& ipfa perceptionem quandam fortiatur.) Por- 
ro; quemadmodum eis gr ineft partium 
continenti, non femper & fenfus ineft ; nec, 
quibus fenfus, eifdem femper & intelle€tus ; 
contra vero, quibus fenfus ineft, cifdem fem- 
r ineft continentia ; &, quibus intelleétus, 
eifdem femper & continentia & fenfus : fimi- 
liter, ubi eft Dia-teflaron, non femper elt & 
Diaggente ; nec, ubi Dia-pente, ibidem femper 
& Be-palon; contra vero, ubi Dia-pente, 1bi- 
dem femper & Dia-teflàron ; &,, ubi Dia-pafon, 
ibidem femper & Dia-pente, & Dia-teflaron : 
agi hzc funt imperfeftiorum concentuum 
coalitionum propria; illa, perfeétiorum. 
Quin &, Adunative partis anima, tres eflè 
dixeris fpecies; totidem quo funt ipfius Dia- 
teffaron: nimirum, que Inccementum, que Vi 
gore & que Declinationem fpettat ; quippe 
ze funt illius facultates primaria © Senfitiva, 
quatuor ; totidem feilicet quot ipfius Dia-pen- 
te: nimirum, Vifum, Auditum, Olfatum, & 
Guftum; ( fiquidem, Taftum, ‘omnium commu- 
nem ftatuamus ; quippe, fenfilium taftu quo- 
dammodo fiunt ipforum perceptiones : } Intel- 
legtive vero, feptem itidem maxime differen 





x F. cofpemanta y GI. 
sdamarriego, O. id rimrrtego. 
maf. ad Simplicium, praefertim 02..306. & Cic. 
quod fequitur isa. 4 CF. d 


i 
prò ingege». 0 CF. ambre, fed in margine demo, Ut 


, 


€. 


Iles spapuola TA ciuqpuna To 
aggira 2g è darf, 18 


” ?’ LU PENSI 
7 ciusiov cito. 


Ex mei pu Ti pù) medie È furie * pen, 
aela' vospir, dymey, inmor Tà >) mea 
ns 7 dpoPurar ù divay dda, tesa’ nq 
Dig martin quiPwrr, È riuPana aderire 
n è Did movagar. © Ds n iPappsle& è 
A) Did riv, TO vospds Tg 9Ò I ina trplo 
n aGEr, % Îrw, è dMsDopor P 5 dj rim, 
ro ajSnmt © 3) 2jg mordpar, TW inmuto. TE 
n 9Ò Ale mrdir, ipripe È 2g Tim mued è 
Lia novdgur. ds ci uPuvimieo, da e rho vmpo 
vl d Apaesiay fxdo E ire È $ voep? R die 
Saror iygiato ragà È inter, da è per 
zii mòs xe) avra xatuinfeos. “En 5, Ware, 
tw dis pi i bis, 8 avrws alInas' 8 ddì, èw 
dis albnas, % vis mavt"ws' dydrarw 9, &v dis 
albnns, È ih ravras xa) w dis ves, nai 
iti ra) aiSnas rdyras' Sus, 678 di) n dj 
movdgur, È Tdvtus na; © dla mm si dra 
È 2ja mir, a) e di racav rdyrws' È dyd- 
xarw dèi, cms © da met, sd did rosdpuy 
aeyrws' na dr dia rasor, nai P dià mire 
said dià mosdpay tarrws* tm n 8) Far 
Megigay isv iper m nei ovyueporor * ida 
mi di, 7 mdecripar. Kai plò 5 4 innus È 
Luxis, tesa ms dv dm ni dda, mis È dè 
mosdpey imelpa nr art TÙò altrov, rai 
thò axplò, nai thè PIZiow abmy d ur met 
my Suvipeas: TE de aiSnmed riosaeg, sis 
14 dà sir cvpu@urias icleslpa” n n rarù 
rho ilo, xo tl " das, rai tiv " ioDerav, 
ua) thò qelon ei. TIS aPrs dario Samos 
voy Frinudy ° drarto, ent Pri dfflecdey rav 
alSarar imoud micuvty TÙS dvaripas au 
mov TE di veg rar iù 17 puidize Bled 

a " corre, 





susrlò. Cap. 5. a CF. declt pipa. 5 ABCVF. deeft n e GIO, de". d CVF. 
e GIO. ia el. CKVF, int. f Quid ita hic, & Zuseas inni, Videatur Sal- 


de fin. lib. 5. paulo ante med. :g GIO. è. £ Sic 


g- 3 
difti uia fic in dentini fed codices omnes aliter; ABV. mera: } dérado, 10F. #7 srdr-> 
i i sa, omilto a , Rot la vaio OGIOF. Al dir. 


Die [GI + 7. m GI. spia w F. seg for 
ini POOL 90. des 
r AB. 





Cap. 5; 
Ts È dia rarav! dideo iniesbpa Pas 
Sole Hi, mad Thò “ # aitirov 2lgideon 
vv dè, mago ml mestlu rirwew' ivvoras dè, 
gupà thè 7 rorwdivrwv nanzlò È prio: 
2igvoras 3, meeà th dvamdnoa È Firmen di- 
bas de; rmpoì Tlù “ iFermmaas * siasi v 
È rapa Th ce neson Tingiplw dè, raga 
alù dritta È thò xariAytur. Em nar' ddov 
agimy Djeipsdirys Di npuyns ipsa, san "è 
Aopisaoo, % Fupeison, È * Frpoprrmin ù sb 
* Aegasuiàr, 2joi ris dpuoirs F cienpdicas dint 
ns ajmas; ViPappilondp dv dnirws TO Dia 
Farty 2 de Gupsnòr, © oceey lor Ta curii, 
ta dla mim è dì Frfvpnnadr, Vamordto 
*mreyuàio, tè 2g mosdgan. Tim È dda 
ni mei ris dll à mis tuatezas PICLOTI 
ov NI TRe, now cy 8 ndr TETEN Aya 
Phon x9) tas ab tag È cinetav pura din- 
Parsieas DioDopas; imue49 ss ay sposi rei 
rr F val inasor Gd@ 7 medita È svpPuvicay 
on' 7 WI, © dp ippedis, deri ns ts 
abrov ® di cupedès, xaria' È * dragpi farm, 
F Jugo, si dp deri, ippiresd mis i duran 
Capidaa di, ) aria” nali 910 w dip@omiposs 
1 nis Gua, e © ippocidpor # " pipow, în T& 
xard Quow inamge” % © dudgpos, è 16 Taga 
pria Elev A do 25 pini Trrpuparint,* tà 
tesa rd apenis dn, rasd thè Da mosdpur 
cvuPrricn IrPporeia pd, ce TA nameDporioà 
7 idevav iyuedrla dî, WF Caropovais tuw &s- 
dad aidas di, w7 evraCems 7 alggoy TE 
di Wpuxs, td zioraeg È deere dm rapa thò 
2je mivn cvpPavian measms ados E! dre 
srenians “ Urad cogris* aPobia dî, È dna 
los asd ro atso dona dpr Tewir ardita 
f E ramPeonorn ru wvduly saprei 
dî, vF Campordis rin voy Ta D N ila Ca 
xata 9 * Acgasixor apenis dn gior ay sims 
ud, n mei Tè sixivimo sU@via dè, 1 mei n 
ha + > defivora dè, ii med è dopariniy i 
Curia dî, n mei n sesrivde apia di, i mei 
n Geprrssty Ppimnois Îî, + mei Tè mtantivi 
iperdeja dî, n mei n doxntinti. Made, dare 
da E ripper dia, eni da tas Th» dpo- 
Peivay asegeisole, * eil’ irodoy mbe tds tà» 
copuPeveav È Tav supero ds TÉ NÈ “ad Hi 
medny ti mis Daf Myois * ragdi ere Dì 
per, couy iv mis palonr nai nugsuripus® ET 
buy F fuxais, Prnsa Bi mipure a ventina 





r AB. 
a V. spo. 


soususiass. (GIO. va”. 1? GI. rime. _w CVF. 3. 


HARMONICORUM 


bd P. £ V. mi, w F. disunttim iii. x F. dawsiae. y F. deeftrì 
Go. Depustudp. CVF. ipapuitu ® e C. -giton F. 2a. d GIO. 4. 
FGIO. reg. g GIO. rsimì. £ GIO. vr L dg LI e pate svE 
a Pi ius. 4 ns. 18 n , aper. A 
Rein, fed CKV. pag», quod melius. » era i, o : 6 e lo 
miller n ri@. CVF, raegmdit. GIO. mupgdit=. Laga. 


LIBAI = 135 


tes; totidem nempe quot funt iplius Dia-pafon 
fpecies: Imaginationem, ‘ob fenfibilium tradi- 
uonem; Mentem, ob primam ipfarum impref- 
fionem; Cogitationem, ob impreflorum reten- 
tionem & memoriam; Difcurfum, ob recolitio- 
nem & inquifitionem ; Opinionem, ob fuper- 
ficiariam conjefturam: Rationem, ob reétum 
Judicium ; Scientiam denique, ob veritatem & 
comprehenfionem. Porro; alio adhuc modo 
fa&a divifione anime noftre, in ratiocinantem, 
irafcentem, & concupiftentem: Ratiocinantem, 
(ob fimiles jam diîtis aqualitatis caufas ) ipfî 
Dia-pafon refte accommodemus ; Irafcentem 
( illi quodammodo accedentem, ) ipfi Dia-pen- 
te; Concupifcentem vero (inferius ordinatam,) 
ipfi Dia-teflaron. Nam & alia, que dignita- 
tes fuofque invicem complexus fpectant, acci- 
dentia fimiliter ex iftis defumi poflunt; & pe- 
culiarium, in fingulis, virtatum infigniores dif: 
ferentie, 1rfteniantur itidem numero totidem, 
quot funt, pro fingulis Speciebus,  primarum 
confonantiarum differentie. Quippe, & Sono- 
rum Concinnitas, éft eorum quxdam virtus ; 
& Inconcinnitas, vitium: &, (converfim, ) 
Animarum Virtus, eft carum quadam concin- 
nitas; & Vitium, inconcinnitas : Et, utrifque 
generibus in commune, pastium n er ell, 
quod fint fecundum .naturam, utrobi ue; in- 
congruitas, quod prater naturam. Cuinino, 
partis Concupifcentis, virtutis fpecies tres funt; 
( prout in Dia-teflaron confonantia ; ) Tempe- 
rantia, in contemptu voluptatam; Continen- 
tia, in fuftinendis indigentiis; & Verecundia, 
in vitandis turpibus : Irafcentis autem, quatuor 
virtutis fpecies ; ( ficut in confonantia Dia-pen- 
te; ) Manfuetudo, ne ab ira commoveamur; 
Intrepidus amimus, ne calamitatibus impenden- 
tibus percellamur ; Fortitudo, 1n contemnendis 
periculis; & Tolerantia, in laboribus perferen- 
dis : Ratiocinants item, fpecies virtutis feptem, 
(#2 in Dia-pafon;) Acumen, ad expedite agen- 
dum; Ingenium, ad faciendum appofite; Per- 
fpicacia (/îve fagacitas) ad prompte difcernen- 

um; Judicium, ad riée ftatuendum ; Sapien- 
tia, ad clare fpeculandum; Prudentia, ad re- 
e agendum; Peritia, ad prompre exequendum. 
Rurfus; quemadmodum in aptandi negotio ( /ex 
ad concentum redigendi, ) ‘principem locum ob- 
tinere debent Unifonorum accurationes; &, 
confequenter ad. has, Confonorum & Concin- 
norum; (quippe exiguus error non tantun- 
dem in minoribus rationibus cantum er- 
tit, quantum in majoribus precipuifque: ) fi- 
militer, in animabus, tum natura compara- 
tum eft, ut partes intelle&tive & rationales 


prin- 





6 
i eV. 


136 
principatum fortiantur in reliquas & fubordi- 
natas; tum & majori accuratione opus eft ad 
id quod fecundum rationem fit; quippe quod 
ille penes fe habeant ( vel in integrum vel 
maximam faltem partem) quicquid in eis " 
cati eft Atque omnino, ca que elt prei 
tiffima anime difpofitio, Juftitia nimirum, con- 
fonantia quadam eft; utpote ipfarum partium 
inter fe difpofitio, fecundum rationem qua in 
primariis prefidet. Quippe, qua ad rettum 
mentis & rationis ufum fpeétant; Unifonis af- 
fimilantur : qua ad fenfuum habitufque corpo- 
ris bonam conditionem, vel ad fortitudinem 
& temperantiam, Confonis: quaque ad effettiva 
psi: & que huc fpeftant, harmoniarum 
ciebus Concinnarum: totaque philofophica 
ifpofitio, toti fyltematis perfetti harmonix; 
faftis quidem collationibus parcicularibus, fecun- 
dum ipfas Confonantias & Virtutes; co/azione 
vero completa, fecundum quandan$ ex omni 
bus confonantis atque omnibus virtutibus com- 
pofitam, Confpnantiam & Virtutem; tanquam 
virtutum & confonantiarum, tum melodicarum, 
tum animalium. 


CAP. VI 


Comparatio inter Concentus Ge- 
nera, caque que primarias 
Virtutes fpeCtant. 


AM ergo, cum fint in utrovis Virtutum 
Regno, Theoretico nimirum & Pradtico, tria 
enera : in Theoretico quidem ; Phylicum, Ma- 
deniani & Theologicum: in Praftico vero ; 
Ethicum, Oeconomicuam, & Politicum: que 
quidem poreftate non invicem differant, ( com- 
munes utique funt trium generum virtutes, at- 
ue invicem conjuntte; ) fed magnitudine, & 
diga, & hg apparatus : Apte comparen- 
tur, utrivis generum triadi, tria ( equivoce di- 
&a ) Harmonix genera ; nimirum Enarmonium, 
Chromaticum, & Diatonicum : qua & ipfa, 
magnitudine quadam, & elationis feu contra- 
&ionis mole, differentias fortita funt: qui 
tale quid, tum pofitione, tum poteltate, dale 
habet Spiflum & Non-fpiffum. Enarmonium 
itur, (4 priori triade ) cum genere Phyfico, 
(in pofleriori) cum Ethuico, conferendum eft; 
propter communem in his, ad alia comparatis, 


Cuagpsvior, ti n Piani " xaì TE nÙxs muegtAntio, 2a Thò ronlò mà ° 7 dna nd 


CLAUDII PTOLEMZAI 


; _ Cap.6. 
Nopissincì puion, Te Nesi * Carrera y pda 
dsenbeto di mett dry, atòs P “vani 
igav dos * È ca Cuevas dpapriog è mar, È ri 
È GAéigr, dora mp “iauriis. Kaj GNus, 7 
negro È uyis digdeo, How 3 divcuocum 
opuParia Ts inw, dario tiv paper auto eds 
dada nani è Tri 7 svezwtiper atsny sd 
Agr fiv pù meg Thò 8 coyoian xa) tlò sù- 
Dopszion, Gomstwv mis dpoPodinoss® Tav 3 î 
ahò * adyoias % Thò per fi Tò lobpeta 
% Td caPeorwlw, iis cvpPiras® riv È) mad 
ni murixà ngi * nè perizorme, ! 7&v dppevion 
mis ddr tv cipupadun ddns dè mie Puroco- 
Qu djadioros, (An TI nd mAiis cre 
ns apporia” to pdù cri pipus " pakoriy 
miosoudpiuv, narà mi tas ovpPurias ° avis $ 
mis dperis® P mis dì mAeerams, narà lu 
q cawisre ilo Cu mast t%v cvuD@nitiv, ng} 
REA TU Deer, cvpuPariav ma xa) deerlo, 
dicarse desti 1g) cvuPuviàr, pedradii n è 


UXIGIV: 





, 


Ss. 


Maegtod TI TE md iper pSps re- | 


= s x X 
va, X04 TR nare TAG egras 
ciperets. 


AI ninw al * inaricor "ro deerdy 


doro, rstia Tlw Sruprmxkò 1g) ra 


agarmulo, mesa orta fuer Tri 8 È Gewspne 


mus, # n Quart, 78 pafipanzt, E Go 
Nopan* “im $ È mante, TÈ 7 Hdi, 
té cisoropunti, Ke TI MITE" TÎ 18 dwwdpet 
7 ; n sN d = 
Trav pr dAjePepirtoy soma 9Ò di rd» ® resin 
Vecir dear, 1 dirar iride” periti dî è 
atia x) TI « caegtori È! narzondis’ a Ma- 
egcamaT div cixetos inatipe Tav ® cemfuetiy 
mì nari TÙò agporiar * Guerios nari udpes 
tele ai Sì ia tace vd 
ngi foi Ney dî, mme Crappivior, na) ggw- 
patuùv, eci n Digrivinàr perifi Tui, nell 
avrà, xa) “ TO uan © irmprdiier ri esi 
abile iyuia, mas DaPopas dAnPire- ! miro 
gdp ts mimi, raù Fer sa) duvdpa, DT 
muuviv ti auris naì 7 dirmunsor. Tè pd "Ev 


pere 





e Va rgnidegor.. d GI. d fed ad marginem #8 e C, inuris. f GL ri. g VF. inuas 5 F. inSuriao. 


intise, £ AB. deeît rì, / Sic diftinguo, potius quam (cum codd.) perizam # «gusnò» m V. ri deletur, 


” n 


mF. . 0V, cr. p GLi gF. 


dr. h 
e GIO, ni dida. 


> Maggi suwnsupdilo. Car. 6. a GIO. inte 5 KVEF. pria 
P'FLiMde dC, deelt resin. e GIO. 09. CKVF. mestoî, AB. dini. FF» dl hf aloe 
KO. eyz0a. i CKVF. imavpes. £ GL 7. / GIO, mim mV. deeltin nV di 


LA 
a CF. 


Cap. 7. 
perd8s Ddfwon n di Digrorinor, ra SroAo- 
gir vo tw mtv, Dig lo È rafews na) È 
pipedesimms bposmime: e dì aempario, tum 
papato sei tw civevopint, Dio tl È mess 
mu duog pesemtos xoworima. TÒ TE È papari- 
si Ri dii avaspiPery nav 7% Quadi 
xav tw Gohoparcs 70 7 cinaropinày perixd xaì 
TE nnt nard 7 idiurivàv rai ererray dor, 
xa) T6 mAirini nata 70 ! xosvuvindy nai dex 
iv 7 n peuparà, wife mas na) 7H 
NATA TI Cragporiey ariri va) paarbrati, uetù TH 
sarà 7 djarrmo PnspoPi rai rwrvia* tds 
iudimpav autdv Feemipor pavspduor: dis ti put, rtòs 
pòr 7 esrrapCariudur, è rù dig rasoy chi- 
mo ess di slo witlw tov zzepcoraio, è 
tw djg rara Bapimp&. 





È; 


Tldis aj & ippeor pdps ueratona) toi. 


xga tds esumndle TI fund 
peracondje. 
IT dè * papiri rds 


cv mis * cvslpan sarà csv rovss pe 

metoras, F raw puxar de rds Bia 
tuds mfisrlo pemeGodais. Qarip 9d co Cati- 
vous, mipspévan tav Suav Tav dbrà, Avery hs 
at n ped e aday, Tapa ni CSV mTsS 
di div meiivry Thè tvipgdan Dig@ioss civ, nai 
tas iPebris nai umido ra ubaven È iraMMazats* 
Ere nav Buormais peraCorais, Td aura dn 
mov fuxia digdiosen acimeny mus em 2jg- 
yrnds © avopsiss, ! muwipragdua, mis idea Tav 
natà saugùs mAmity, tm Ts PerPoporipa 
abvrijs namisirie. Vmnioy cvubaiva nai ©Li tas 
vopodeoiag E abrds, peGreppeoopuivcay MAdUS 
ToiV Vipuay eds Tas cineias E nam x irajs TIXAS 
dixcuodocias. Kadremtp &v ai pùv tiplvinai nare 
suiade, im x esrediseo nai Snenigsoey reirza 
tds Tav mArdpirar puxads: ai dì madepuaì 
tivavna, in © Spasirpey nai nareDperntinzi» 
mipoy” nai mil ai puèv ivderay ai ardvess Tav 
Fondilar, mn wPperidbTpeY rai prrgode- 
gérigor ali di tr devia nai aErcia, ess Ti 
sadodiesortpor 1 diro dasitapa* sam Tor CMay 
dvdhoyy Tèv abròv ogimy, naì vata mis iv 


HARMONICORUM LIEB.III. 


137 
magnitudinis imminutionem : Diatonicum vero, 
cum Theologico, & Politico; propter ordinis 
& magnitudinis fimilitudinem: Chromaticum 
autem, cum Mathematico, & «Oeconomico ; 
propter communem eorum mediocritat.m inter 
exwrema. Quippe genus Mathematicum pluri- 
mum verfatur, tum in Phyfico, tum in T'heo- 
Jogo : Oeconomicum item participat, cum 
Ethico quidem, quantum ad conditionem priva- 
tam, atque fubordinaram ; cum Politico vero, 
quantum ad communionem, & regimen: Chro- 
maticum demum, cum Enarmonio quodammodo 
conjunétum eft, remiflione & mollitie; cum 
Diatonico vero, converfione atque intenfione : 
&, cum eorum utrovis collatum, fit reliquum : 
quemadmodum Mefe, ad Proflambanomenon, 
elt Dia-pafon acutior fonus; ad Neten hyper- 
bolzon, Dia-pafon gravior. 


CAP. VII 


Quomodo Concentus :mutationes 
affimilantur animarum muta- 
tuonibus pro diverfo rerum 


ffatu. 


Imiliter, cas qua funt in Syftematis, muta- 

tiones fecundum Tonos, accommodemus 
animarum mutationibus pro diverfa vite con- 
ditione. Nam, prout in illis, retentis generi- 
bus eifdem, fit in cantu variatio, eo quod loci 
quibus fiunt fint etticacia differentes, & con- 
tinuos confuetofque admittane tranfitus : fimi- 
liter item, in humane vite mutationibus, ex- 
dem difpofiuonum animarum fpecies, propen- 
dent quodammodo ad inftituta dif. in 
dudte quafi, è civium moribus tempori accom- 
modatis, in conditones ipfis congruas. Quod 
ipfum etiam in legum Jauonibus accidit ; cum 
tranfmutentur fiepe leges, in eas adminiftra- 
tionim formas qua rebus fubinde ortis con- 
veniant. Quemadmodum igitur pacate tem- 
porum conditiones, civium animas ad fedatio- 
rem & equiorem /ermperiem inclinant; belli 
cof&, contra, ad ferociorem & magis contu- 
meliofam: item, inopia, & eorum qua opus 
funt indigentia , ad frugalitatem &' parfimo- 
niam; rerum autem copia & affluentia, ad 
liberalitatem & luxuriam : atque in aliis fi- 
militer: Ad eundem modum, etiam in mu- 
tationibus harmonicis; cadem magnitudo, in 
tonis acutioribus, ad excitatiorem zemperiera 


digporia pemeboras, tè abrò pégadas, tr puùv mis Gburipois k rovcs, vetmery mess TÒ degeprindi- 





incli- 





CF. sso. Cap.7. a GI. ooo. & AB. on. e VF.itadani d VOF. HaMazas. e V. ci. f CKVF. 


ala mis io. g AB. deelt wr. £ AB agpremanzo 10 el. 4 O. deeft rus. 


‘VV. 


138 
inclinar; in gravioribus, ad reprefliorem: 
quippe Acutius, in fonis, cit magis coaîtivum ; 
Gravius, magis relaxauvum: Ut hic, merito, 
medii toni, qui circa Dorium funt, mediocri- 
bus & fedatis inftitutis conferantur ; acutiores 
vero, qui circa Mixolydium, commotioribus & 
efficacioribus ; graviores autem, qui circa Hy- 
podorium, remiflioribus & fegnioribus.. Quip- 
pe ipfis melodix efticaciis, evidenter afficiuntur 
anima noftre; agnofcentes quafi cognationem 
quandam in fue conftitutionis ratiombus ; mo- 
tuumque impreffiones fufcipientes qui fint ipfis 
cantuum propriis affeftionibus accommodat : 
ut nunc ad letitias & fai dilatationes inciten- 
tur; nunc, ad miferationes & contraltiones 
fui: nunc itidem quafi ad gravedinem & fo- 
porem compofite; nunc, concitata atque ex- 
pergefàîte ; nunc item ad quietem & mentem 
compofitam inclinate ; nunc, ad ceftrum & fu- 
rorem : atque alias aliter, tum cantu ipfo mu- 
tato, tum anitnam excitante, in difpofittones 
ad rationum fimilitudines compofitas. _Atque 
hoc ipfum credo Pythagoram confiderafle, cum 
fuaferit, ut, primo mane exfufcitati, antequam 
aftionem aliquam aufpicarentur, mufica ute- 
rentur, & blando cantu: quo, ea que ab ex- 
citatione è fomno animas occupef  perturba- 
tio, in ftatam fincerum & manfuetum ordi- 
nem prius converfa, bene compofitas & ad 
congruam temperiem redaftas anzmzas, ad di- 
urnas operationes paratas prefer Quin & 
mihi videtur, hoc ipfum y, nimirum deos ip- 
fos cum mufica quadam È melodia invocari 
folitos, (ut puta hymnis, & tibils, aut trigo- 
nis Aigyptiis, ) id indicare, quod eos ad pre- 
ces salva cum benigna clementia audiendas 
invitemus. 





CAP. VIIL 


De fimilitudine perfetti Syffema- 
ris, & Zodtaci circuh. 


Hear igitur animarum, cum con- 
centù harmònico, congruente, hadtenus 
ob oculos pofite funto: Quippe, ( fummatim 
ut dicam ) reperte funt, Unifonantia & Con- 
fonantia, fecundum primarias Animarum par- 
tes ordinate : Concinnitatum vero fpecies; fe- 
cundum fpecies Virtutum : differenti item, qua 
Genera Tetrachordorum fpeltant , refponzent 
ipfis, pro Dignitate & Magnitudine, Generibus 


CLAUDII PTOLEMZI 


Cap. 8. 
meo <>) 15 Bapuripois, ess dè | naresad- 
mania Gn dp biro, è mis Files, 
m owranmninpo 7 di Bapinoa, yadasnd 
meo dis" n meras rintasta n DÒ) perse 
nYYS, È ai + déesr, yard F pe 
agis È nadicurdiicus Digrjazogs* cn > azu- 
mpus, "È narà è puboriolr, F xeumidpase 
dpasnwrigeus: ? iv Paguripss, % nari aro- 
dales, F avedicus È vwdasipaus. Tospatorei È 
F onipyeicus civas È peradizs vv prize si paci 
drmugus aj Vuxaj' Thù ovyrivaar wareg c 
pavcicuzony FÒ idiot cusctonas Miywr, È TUTÉ- 
sBpaj ma nsriuan 9 ciuetos FF pertov idereo- 
micus* dis emi dp es ndoras È diaxiate aza- 
day, meri È) ds cintss % cvsohas* È mi più na 
pics ai È semcoiiiGilia, pi 3 maps 
Sy È deyepedea” è, mai ud ds povyiar va 
% nari lu agimk, er 3. eis cispor È uds- 
macpò dem ddws E padss aims ve pere 
Cameras, È ras "poxds itbageomos, ri mis cn 
È ipoomms 7 Nyuy " awiserdiaz Dlabiods. 
Om ciug #7 Muduziegy xamuveronnere maga 
vin, Apa im digvasrras, new appadai *m- 
VO irteycias, pims ario È perdiag Dt 
mis. Grrws, 2 doro fî dipiporas F UrvAv DEI 
mis puxàs megxades, tmp * dis vamign- 
cv sdisgani xa) reame rey idilo ® peraba- 
dr, tbappssvs auris xg) ouDirss, Jhì is 
VE IE Ae capri dr 
por csv dess 1 pins nds dinnaretday 
PI peradiog, diey vpvav ©, È abAay, TOI al 
purilianor reryovar, ipPairer, cn Wi mtatriros 
si dis rante duc artnadb peda Ton sv gir. 


’ 


n. 


Ilse} È suoromos E TENdS cUsMUa TOS 
x , ‘ 
è E aJg puicwr 7 Codier wxAs, 
A' sb 5y ro dyiewrivar ui reds 
i rippeoc udpiey * cinesciode, Dig THrdY pui 
gsppritwae ar ilo Erto, owerivn ei 
nur, sipifuaee ai pd è ipoParicy È cvuPeoria 
mera) die uatà Tù mere pio Toy “Luyiy 
ai dî roy superato idia, naro tàs ideas riv 
apirar ai dè Ei tà Min tav mreaxiodar 
ePoeai, mis “sarà atiav è pirdos Sua riv 
deeray' 





IV. remAlgrmar-. 


e GIO, rr’. 


m K. smerenzirmpo, contentius. ri. » €, reliqui s reti 
quia fic in ceteris claufulis. p CF. defi claufula pari a Sig SS ie celti vetro ma 
t Gilet a GIVO. —aàn F.apracidi x VF. solar. 9 CL 


AB. cieius. r Gl. rus. (CF. mas. 
ar. 8. a V.cixians. 5 GIO, sbponag. 


d V. 


Cap. 8. 


apsror ai dè xarà CÒ rnss peruCorai, mis 


Tundo tw 7 Biamuais wEistora hg 
gqeus. AUTE di trns pais a) tds Ten d- 
egriay vandisls, rarà dippuovints i nun 
Aspdpias Myss' ri dò ms rjpiiv © troy ti 060 ov 
mon mixtav, n tav measwr 1 di ns idia xab 
inaso rev pseancis Ra poaro dior mem de, i 
sem rai reni Td aprlò cudirde musdpos. 
Mporr più rain arri, È, Ti Ajgonparmi se 
vis pori, nas I DIorhas mpaividig, nau tàs 
té» begviav Poeds, pndepuas row di Moswmintiv 
d sent peratoray arparorsdims avri, ‘ dia- 
cwimo mus P ati up. Emir, E xa) P, 
Tds mi Tav aidseier wEidss syuundiss mi mons 
cvay naì * mey dins nei tds Tav dippravinziy 
cvmparar Voralazaale dpuoicis xd. Emddnaeo 
1 sò Tatis nai raors raw PIokey, er sidro 
av darte Torcin reperite 1 dî dwiapus, nai 
© ross Sxdr catds AWAAss, op 65 idv auràv, 
meginma mi na) ovyureeny antòs piay nati Tlò 
avilò i mEudw, rarà è Î syuundit nmioews 
Aipor an n, Piet pv, “ punde coroda mx 
paropiirns dexns* Siad dè puòvor, Ti a iPebris 
rss, den ans pilarapoavopims. Edy n 
vii ns È Ad priv rin Cediay nixdor mpòw, 
Th Mw, sarà 9 impor tw impeesar pet 
nol, darep " dyarA cons, iPappstn Ta dis 2a 
GUTÙY TINeIDO CVAIRam KAT io pun © pù d- 
Tpormo a impagariiv ofhosr” av nard Th pio 
78 dì rerpupire, 9 pe Empor TlW MEAT"Y Kar 
Tat atrhaplari upon, P " dè impor sara thò 
virlw riv erepoodaier. Edy ° me dis djgi me 
our es rinder ralardprbos, TI dudpa, xa) 
omwdntjag Prliò asegcoraiartù atgrAapCaro 
privo, ch3 dio PIsyhas indon diapergiot pù i 
quam cuva®i Indoor TÎù piom® fg0y dè meòs 
airrliò iv ti dle mari ipoParia. Zuvise®) Îi 
È eUAogor È eiprpuims 9 wpyCoris, nai dle E 
Frà wpgonina cvpoeyuivay £ 1 diapirew 
xara © xuxAer srl, mis Jing dg raran kr 
dedtypivas: dr 9d dirdda@ Miyos, w duri 
pbixi), E dhe minds meds P pn dier, xd 
tà mes f icons hg rds N nnt 
mixAs dla E rirres psvlw avaynaior milew TÙò 
Digpereor, tmp is apx È È giare ivo 
ns' sai omai piv as diaoduou, * xy Thò 
wEPicsar idv e iv * om imeoucud, 
dn 5 xa) è Permdey che n di djgpuere® 
rai un xa) TL mEDipuavr dpuoicos® <div * ci 


,HARMONICORUM LIB III. 


139 
virtutum: mutationes denique fecundum To- 
nos, mutatis atfe@ibus qui pro humana vite 
circumftantiis contingunt. Cum vero reliquum 
fit, utofltendatur, Cceleftium item corporee hy- 
othefes, fecundum rationes harmonicas, con- 
ectas elle: traftationis ejus pars altera, erit, 
omnium communis, faltem plurimorum ; altera, 
fingularium particulaum fumptorum : prior au* 
tem, ea qua prior eft & communis; unde ita- 
que principium faciemus. Primum igitur, hoc 
ipfum, quod motu folo diaftematico, few per 
orum intervalla, tum foni perticiantur, tum 
ceeleitium corporwra lationes, ( nulla inde con- 
fequente mutatione que alteret fubitantiam, ) 
confirmat quadantenus quod eft propofitum. 
Deinde; quod coeleftum revolutiones fine cir- 
culares omnes, & ordinate; & iimiliter item 
fe habeant harmonicorum fyftematum reftitu- 
tiones:  Quoniam, utut fonorum ordo & ten- 
fio, fecundum lincam reîtam procedere videa- 
tur; poteftas tamen, corumque ad invicem ha- 
bitudo, (quod ipforum proprium eft, ) termi- 
natur & concluditur uno eodemque circuitu, 
ad modum motus circularis: cum neque hic, 
ex natura quidem, ullum elt principium; fed 
ex inftituto folummodo ; alias alibi, per loca 
continue fequentia, varie fumptum. Siquis igi- 
tur, qui eft per media Signa, circulum (odia 
cum,) in altero punétorum aquinodtialium (ra- 
tione ) fecuerit ; & (quafi explicatione fadta ) 
eundem accommodaverit ( xquali longitudine ) 
Sytemati perfetto Dif-dia-pafon : puuorum 
uinoftialium, id quidem quod non eft feftum, 
ai Mefen congruet; ejus autem quod feftum 
eft, extremum alterum ad Proflambanomenon, 
alterum ad Neten hyperbolgon : Sin, ipfum 
Dif-dia-pafon, in circulum inflexerit ( potefta- 
te,) & Neten hyperbolzon cum Proflambano- 
meno connettens, duos fonos in unum redege- 
rit ; erit haec unio ex diametro ut patet oppo- 
fita ipfi Mefe; eritque ad cam in Unifonantia 
Dia-pafon. Contirmatur autem hac compara- 
tionis difta cum ratione conformitas, quod Dia- 
metrali in circulo pofitioni fimilia contingant, 
eis qua jam oftenfa funt in Dia-pafon: Quip- 
pe tum, inibi continetur, totius circuli ad fe- 
micirculum ratio dupla; tum plurimum in hac, 
pre aliis in circub relfis, aqualitatis : tum quo- 
niam, in circulo, linea Diameter fola per cen 
trum necellario tranfit; unde principium ha- 
betur aqualitatis in fchemate : tum quoniam 
qua aliter utcunque ducantur refte, utue peri» 
pheriam totam in equales quotcunque partes 
diremerint, non tamen & totam aream /îc di- 
vidunt ; at diameter, tum area: ipfam, tum 
peripheriam, fimiliter difecar. Unde eft, quod 
, qui, 





d V.--Blivs. e GIO. is f CKOVEF. Afgirno at. £ GIO.RÈ. 5 V. rmepiiac. i GI. tiodo. 4 GIO, 


pel. LAB. 7. 2 F.arerrsons. n Glad. 0 K.j. 
q KOVF. pamuzoxis. r GI. deeft mi. / CKOVE. ri 
persS suias aliquoties occurrit in fequentibus,  # Sic CKV. reliquis defunt rì & +. 


3 V.imei.  Gl. è 


FP; Malim, rl nirte # vegssazior, quippe hanc innuit. 


, reliqui ri » quod retineo quia 2fg 
og ciant Vv, @ x dg 
U a e GI, 


140 
qui, in zodiaco, ex diametro funt Afterifmi 
(Seu configurationes ftelarum ) plurimum, pre 
cxteris, ( conjunlfir viribus ) cooperantur :  fi- 
cut & fonorum illi qui invicem faciunt Dia- 
pafon. . 


CLAUDII PTOLEMZI 


Cap.9. 
nari djapereo Tav dsipar * im nd Cadari 
gpuparrio poi, | ivepyamincizezo: givorry To dd 
dev diarep ua) Tav DÎvuy ci mms aeds 
ddss P Ala rasdr. 





CAP. IX. 


Quomodo que in Harmonico con- 
centu for Confona & Diffo 
na, familter fe habent ac illa 
in Zodiaco. 


Orro; quemadmodum Cantuum Confonan- 

uz ad feftionem in quatuor partes con- 
{tunt; (mec ultra procedunt: ) co quod earum 
maxima, qua eft Dif-dia-pafon, quadruplum 
habeat majus minoris; minima autem, que eft 
Dia-teffàron, majus faciat quarta fui parte fu- 
perare minus: Ad cundem modum, eas que 
an Zodiaco confiderantur ftationes confonas at- 
que efficaces ( A/pelus dios ) abfolvunt cir- 
culi divifiones in quatuor ufque Pagina Quip- 
pe fi exponamus circulum AB; eumque, ab 
eodem ejus pre aliquo, ut A, dividamus 
primum 1 xaqualia, rea nimirum AB; 
deinde in tria, refta AC; tum in quatuor, re- 
ta AD; demam in fex, rea CB: Faciet, AB 
peripheria, ftationem diametralem; A D, qua- 
drangulam ; AC, triangulam; atque CB, fex- 
angulam. Peripheriarum item ( ab eodem pun- 
do, nimirum A, fumptarum ) rationes, conti- 
nebant, tum Unifonorum raziones, & Confo- 
norum, tum & Tonicam. Quod videre erit, 
fi circulum fupponamus partium 12, ( quippe 
qui primus eft numerus qui partes habeat Di. 
midiam, & Tertiam, & Quartam. ) Erit enim 
ABD peripheria, partium earundem 9; & 
ABG, partium 8; itemque AB femicirculus, 
partium 6; & ADC peripheria, partium 4; 
& AD, partium 3. Que quidem fegmenta, 
rationem duplam È qua eft primi Unifoni, feu 
Dia-pafon, ) exhibebunt eribus modis; nempe 
totius circuli partes 12, ad femicirculi partes 
6; item peripherie ABC partes 8, ad peri- 
pheria AC partes 4; item peripherix A CB 
partes 6, ad peripherie AD partes 3: Ratio- 
nem autem Sefquialteram (qua eft majoris pri- 
mariarum Confonantiarum, nimirum Dia-pente,) 


9. 
Td mì È ipuor pipe ciudera * è 
afgbeva dois Egea mois è» nd 
Cadfgri 


ADUy Î, xadeomo aj 7 pers cuDaviag 

pixes es riosaga murs ‘iner), die 

« rlò ® ui perionr È dis 2jo auruv 
mrga dda © Exdi È pra E Dafly&, Ta 
3 Dazion xa) Dig mosdpar è pala mici tw 
mero iaurs pipa \aripi zona $ Mati 7 
aluriv nedmI, r «Ts ly Tio Ctdfgnto vamevevon- 
pds cvpPiivss È drasuas curl, ammonio sov 
oi PAXeaT eis mosaga 8 xUxds ASCAT asi. Edy 
P cuSospedo nindor 7 a B, x dere avrv 
dor # ur meta, dio "Ea, 15 Ù dois, 
Sri af ds resa i, ti ay_ds ]novage 
iu, ti ad eis 9 è ica, Ti EYB na aB 
PEPipea mio Thò digiuno giov n de #d, 
tl Tre di y covo” di ay, Thò resyev 1 dì 
78, rlò ipdyurr È cEatuow ci Nip rev dI 
$ unt pes, tana mRANE da, Naguoarorducoy 
E Piper, TS Ta TON dpePeivan, ng) iv Tav 
cuPavar, % nt IGQ de etiy onorrsin, 
ano uduos hi xixder tpnpdrer 1/83, die è 


medita éivey 7 debpor te ! roy puo È rei 
1 È mere Syprrav per. Egg 9d * avra, 


1 dò a Bd aEPijra, I id a By Epi 
eaa, n°» miri è dd AB rpirior, 7 * 
n di ad Y DEPipua, d i di 20 aEpipra, 
Y. " Kaj meoioi rs tprpare, 7 dj) drao di 
por, ° 8 medts Tav ipoPavor, TEA TÉ 2jo 
FuTÙI, Des: rem TE dhe ninde 18, reds 
RIS TE nudie % md Pay Eppoi 
n, asori day sid d ayR, neòs 
my È ad Tù 1 dì npusduoy Aéper, È pito 
O rev aeditav vpuPaviar, Tea È dle mirra, 

ad iv 





a GI. deeft in. 5 GI. sapy--. 
3 fequens. c V. id. GI. deeft ig + pualora. 


Car. 9. e O. deeît è. 
d V. deet è. 


6 CV. &. reliquis deeft; rerineo tamen propter 
F.n. e GIO, ri. f AB. repetunt im, gue fo- 


rent lari «8, ipfi AB egualia, ( puta peripherie AB; ) perperam, credo, pro ip/2 AB, nimirum refa fecante. 
«& CVF. #r. Forte tamen hxc tota claufula (#3 i ie, ri 73.) melius abellet, (adcoque quae mox fequi- 
tur, i 3 y8, ew iteze ) quippe #y refta, non eft ab codem « pundto dudta : ( ut fufius dicetur ad Notas x. 


4,6, 
aura. suda. 


unine. 0 V. 7 gf. p CF.ar. 9 GIO. 4° bis, 


uentes; ) proceditque fedtio in plures quam quatuor partes. £ AB. #. 
97 AB. deeflt 


FK ni Vik ROVERE 


GI. ey. » GI. Scholium additur, #3 78, 8. hoc cit, CB, pertivm 2; adde, CD, 


rv. 


Cap.9. 
ari merz ri mrù bhe winds 18, meds ri 
n daBy Edera è ri TÈ ‘a Bdat 
Pipeis, mos mic È «BB ‘xg) ra 5 aL 
REPupea, meds ni dda Tor dì Fare 
qw, È Maflo® row medtav vUPandr, Tema 
dale mordear, xanì nè autà, vendi Ta n 
TE 0A4 xixhe 13, eds 
rà Fd aBd Ed 
pais È Ta n f aBy 
nEPrpiias, mods rd 5 


ri 


las, wp tà Y 
È ad Endì rai 7 490 
memidan Nya, È dla 
gut xa) Digi iva ov 
Quriag, minod * dixis 
tom TÈ 0As nuda 153, 
mpòs ta day at 
Piptis” “xaì tà 3 Î 
a BI aEPipria, mes 
tày dad Todi n 
seamdbonr, 6 dis Ale 
merdiv buoPeive, * povazgis* TA TÙ GAL minha 
18, npòs ray è ad Epp be Tè di dr 
n mpos tà Y, Î2jg racwy rai Ils morde 
cvuPaitas, paz: ta ” f aBy mepe 
puias, 7ods tà y È ad Tèv “dè imydoor, 76 
ts, mv povazis è TÈ a BI medi 
grios, mpòs tà n me ay ds tguon ai raw 
pareti despin, te ti narengabi, da 
Papa, ]Taosam * dv È, ca Tow avran, “i 
Hi die min TOI edit muParc, sara 
tl seivoror stem 1 dì djs mosdpar, rara 
mp mredyoner ne è NC, rarà P dudina- 
piero. nom na) ò più rivi, reds fa 
ipurbndiov, muîi drarndoni My TE de arpòr 
rho way, 8 resyove mesPiper, mai “Tips 
Mov am dè pos thè ad, rs mgayuve me 
Piena, 7 Free arte 8 d\ auray 





HARMONICORUM LIB. IIL 





14Ì 
tribus itidem modis; DeRpO totius Circuli par- 
tes 12, ad peripheria ABC partes 8; item peri- 
pherie ABD partes 9, ad peripherix AB partes 
6; item peripherie AB partes 6, ad peripheria 
AC partes quatuor: Sefquitertiam vero, ( qua 
elt minoris primariarum Confonantiarum, ni- 
mirum Diz-telfaron,) fimiliter tribus modis; ni- 
mirum, totius circuli par- 
tes 12,ad peripherie ABD 
partes 9; item peripheria 
ABC partes 8, ad periphe- 
ria AB femicirculi partes 
6 ; item peripherie AC 
partes 4, ad peripheria 
AD partes 3: Rationem 
vero Triplam, (qua ett 
Confonantia Dia-pafon 
& dia-pente,) duobus mo- 
dis; nempe, totius circu- 
li partes 12, ad periphe- 
rig AC partes 4; 1tem 
peripheri® ABD partes 
9, ad peripheria AD par- 
tes 3: Quadruplam vero 
rationem (que elt Uni 
foni Dif dia-pafon) unico modo; ninrum, to- 
tius circuli partes 12, ad peripheria AD partes 
3: Rationem vero oétonarti ad ternarium (que 
eft Confonantie Dia-pafoiî & Dia-telfaron ) mo- 
do unico; nimirum, peripheria ABC partes 8, 
ad peripherie AD partes 3; Rationem deni- 
ue Sefusiofiarizi È qua eft Toni ) modo it- 

m unico; nimirum, peripherie ABD partes 
9, ad peripherix ABC partes 8: Prout fe ha- 
bent numerorum in deferipuone exhibitorum 
Differentia. Difponi autem ex eis poterit, (ex 
primariis confonantiis ) Dia-pente, in ftatione 
triangula ; & Dia-teflaron, in ftatione quadran- 
gula ; item Tonus, in duodecangula. Quip- 
pe circulus, ad AB femicirculum, facit ratio- 
nem daplam: hic autem, ad AC trigoni pe- 
ripheriam, facit rationem fefquialteram : hac 
autem, AD peripheriam tetragoni, ratio- 
nem fefquitertiam: harumque differentia ( pro 


rn ch 


4 


n 


hé 
È 


V xpiîe. 





r V.x. /Codd. omnes habent «8, pro quo fubftituo #83: non quod hec fit alia quantiras, fed quod 


. * F.x® s. male. 


« GIO. additur ira # 


iuris, non male; fed ex fcholio, credo, 


fit ab codem « f'eggri 

in textum irrepiit; quia reliquis codicibus abeft; &, quia in precedente cleufula ( ubi eadem erat ratio infe- 
rendi; nedum potior, quoniam ea prior eft,) nqn habetur. x GI. (& O. ad marginem) rex tribus modis; 
propter notam fequentem. y GI. (& in O. ad margincm, quafi ex K.) hic inleritur È 10 5 # spunverie ot 


mar 


Sespugeras, item femicirculi partes 6, ad peripkerie CB partes 2: quod dpr verum clt (8, 


ropter hanc infertionem, modo dicebatur resxss tribu modis, pro diga pre | eft in reliquis codici- 
qui 


:)- fed in reliquis deelt; & quidem merito; quoniam hic agitur de eis arcu 


fiunt reftis 45 eodem 


A punéto dultis ; quo non pertingit CB reéta. [dem intellige de mox dicendis ad notam a & 4. x CF. deeft 


Cid tuti 


pas. a Gi. (&O. ad margine) dis duobus modis, propter notam fequentem. & GI. 
{&O. etiam in textu) hic inferitur, è win 9 67 afegipia, ct n 84 78 


pupriae, item peripherie ABC 


partes 8, ad peripherie CB partes 2; pu in reliquis Codic bus melius abett, ob caufam modo diftam, quia 
ti 


CB non pertingit ad A. & quidem, 
pro ratione Dupla, peripherie AC partes 4, ad peri 


hec inferenda effent, ut ad notas ® & «; 


fimiliter inferendum ellet, 


rie CB partes a; @ peripherie CB partes 2, ad peri- 


pherie DC partem 1: qua itaque guingue modis exhibenda diceretur: item, pro Sefquialtera, peripherie AD 


partes 3, ad peripherie CB partes 2; qua iraque guatsor ‘modis exhibenda diceretur: 
dicendum porro eilet ; AD partes 3, «d DC partem 1; (qu inn non frifariam, fe 
hibenda diceretur :) Item, pro quadrupla; AC partes 


Mari 
LITE 


ad partem 1; (qua iraque exh'benda diceretur, 


non difariam, fed trifaviam:) Ergo, vel hec itidem inferenda crant, vel ilia omittenda. e GIO, A. #0. 


«y. e CVF. sà », &deelt € pracedens. FCV. n. O. Tir AI79 


£ AB; 
U 3 6 Pro 


141 CLAUDII PTOLEMEZI Cap. 9. 





























: n ITÒ ajg auoîr. ® Dia-pafon. | 
Vv dpi. Aries. habya got : met | ABCA . AB :: 12.6 
È by eis naey | ABC. AC :: 8.4 
Y no Taurus. af cv ce | AB .AD :: 6.3 
e ei cus BlAC .CB_:: 4.2 
I dawn. Gemini * sà cel: a | CB. DC 2.1 
© aspro. Cancer. — _——— FESSRDA 
Rari Dia-pente. | 
DL rar. Leo. bada als pay ni 12.8 
| alt sele «B| ABD . Aj 9.6 
m assiro. Virgo. dA eg = reylAB AC da 
n las. Libra. Mi cc 78 |AD .CB :: 3.2 
; Scorpi _—rctr_re a | ere 
inn Lari Iaia mala aoca Piethron 
N ittari hai mele ad . ABD :: 12.9 
+> rbbras. Sagittarius. 5 pc pr AB 8.6 
wp ciyiros. Capricornus. |y als > «| AC. AD 4-3 | 
vi ddpontor. —Aquarius. 9 Sa a 
. 17 als racor Dia-pafon 
X ixdis. Pifces. ù ale ron. & dia-pente. 
bh afiya mes ey | ABCA . AC :: 12.4 | 
pa «pd aes «$ | ABD . AD :: 9.3 
* af port ,@ |} AB. CB 6.2 
* a nes S |AD _.DC Zoe E 
sino hafya 18 1. ABCA 
A i «65 9 9 ABD Dè dis alè ruoîir. sca Difdiapaton 
A bela als ad | Ai +» AD :: 12.3 
5 afy » 8° ABC;+., ed 38 [ABC . CB :: 8.2 
3 e co ag|'® me SAC. DC :: 4.1 
3 LE ice ta: ale muoio | a Dia rafon 
4 ai 1 ale L ia-teffaron. 
L v 3 AD fb pera ses | ano » AD i: 8.3 
vi 2 CB Le 
ta e I DC 4 Tor. #ronus. 
af ce aBy | ABCD . ABC:: 9.8 





6 Pro «&y» habetur (hic & infra) in omnibus Codd. «#73, pro quo ubique reftituo «gye, ne videatur, 
non integrum circulum defignare, fed folummodo (qui mox fequitur ) arcum «8. i AB. «8%. V. «8,3. 
4 Deeft in omnibus + «3 y, fed omnino fupplendum ett. / CV. deeft rì (& fimiliter in fequentibus,) AB. 
n als marin ru m V. «fu. GIO. #8y. # GIOV. «nd. 0 GIOV. «dy. AB. «8y. p Gl. agyn. V. agri. 

ABGIO. «38. r V.ag. SCV.agri. 1 V.x3. u CV.irtyd@. AB. è intyde (nempe, propter mà quod 

r in vertice, adeoque hic intelligendum cft,) GIO. è imyàber ego potius fubitituo re®, ut hic titulus 
fit reliquis conformis, pre o textui, 
+ * Afterifcis notata, (in his tabellis) codicibus omnibus abfunt ; ( nec male, propter difta ad Notas g, x, 
3 4 5; quia nec 78 nec dy. ducuntur è punéto «; licet reftis inde dudtis interci quer repono tamen, 
quia i 78 8 habetur in textu ( nefcio quam bene) codicum omnium; eademque et ratio fequentis i dy a: 
item «8 «at 78, & w8y ss yA, in codicum aliquibus (ut ante notatum,) eademque eft ratio de reliquis, 
nempe ay at 78, & ad ati y0, & 78 ati: Ty, & nd cats; dy, & ey «ati dy: ut vel pariter apponenda videan- 
tur hec omnia, vel pariter delenda. Reliqua, paffim depravata, ex analogia rettituimus. In quibufdam Co- 
dicibus tota Tabella deeft. 


x V. 


Cap. 9. HARMONIC 
tà, naì ara è qw, n 79 mepiPipera, dude 
sampsgior mepuezizon TE minha” nas, “ nar di- 
xére Mizar, log dudinaueni è ty Codìcy xi- 
xioy amigionio 1 Pias* nà dì 2jg mu 
civ mire cvempa dudina mwav tyyisa, nn 
rajon Pippote re dadindro 8 niude. Oau- 
paciws È #9 ri sù di dis dadinam poets 
opta 7 cv ri Cw2jand, ripara ud) GU 87% 
dd pulvoy Ca Ti TU Eppur per Td 9 dj 
siva duderempoeieor Tivanmor, & TG 7 Ca- 
pudiiv donideri n * % aida na) ovma Ti 
duwdpa. Abin, artds più reds pavordioe dio me- 
ePipeiaz, Card È P dude poser ario 
sd, mi Nyse Pi nix de rà 18 
ati ia, tia Fu vpPirar Ro 
messs dvrus, 7° dè iupert conen reds dì 
mis parorbjiag dio mEPrphi cn È 7 ema 
dedenampipia asorivtme evdsioe, dè FI B 
néòs mie, "ri C È 7 cruda, ng) toy 
ipapuerion aMorgius trmes* Dia n po) ‘ Trrpuspioy 
ima indngor vg, pm coder ti 
nvav cinsiwor couParicus. AmMapbavery d tn 
aéòs dai mois iPuppor dis Zi F d'udina- 
, su I , LI vw 
poesie È niKAs mpustar, Toga Y vt sò dd 
teià piva, iis È Dig mardgav cvuParias in 
popa eryevar dè, riovagg pera, nis È Ne 
mir cv puParios inipilpa’ Digi d Ò press mao 
mus 7 cou@unit 8 dowvdirus civay cv peronmivag. 


Tekyuva Tosagg. 
Quatuor Triangula. 
a 


eu 





ORUM LIB.IIL 143 


Tono nimirum ) elt CD peripheria, circuli 
partem continens duodecimam. Bona itaque 
cum ratione, natura, circulum Zodiacum, par- 
tium duodecim conftituit: & quoniam Syfte: 
ma perfettum, Dif-dia-pafon, eft tonorum duo- 
decim ( proxime : ) circuli parti duodecima ap- 
tavit tonum. Mirum autem, que una parte 
duodecima, in Zodiaco, diftant, (Confona qui- 
dem non effe, fed ) ex Concinnorum genere : 
contra vero, qua quinis diftant partibus, ex 
genere Inconcinnorum ; que quidem & dicun- 
tur & funt ( quoad poteftatem ) Inconjunéta. 
Quoniam ad peripherias binas qua è refta fiunt 
circuli partem duodecimam fubtendente, circu- 
lus rationes facit, ut 12 ad 1, aut ad 11; qua- 
rum utraque eft à Confonis aliena ; fed non 
item,. d Concinnis : Ad faîtas autem periphe- 
rias a reéta fubrendente partes quinque duo- 
decimas, rationes facit circules; ut 12 ad s, 
aut ad 7; que tum à Confonis, rum è Con- 
cinnis, funt aliene; cum neutra fit vel fu- 
perparticularis, vel multipla; neque ex ullis, 
que confonantiis apte- fine, compofita. Su- 
muntur autem, ab omnibus punttis ad circuli 
partes duodecimas ( /ive duodecim fignorum zo- 
diaci initia ) appofitis; Tetragonorum quidem 
fpecies ‘duntaxat tres; totidem nempe quot 
unt /pecies confonantie Dia-telfaron: Trigo- 
norum vero, quatuor; quot funt fpecies con- 
fonantie Dia-pente : quia folis his, ex confo- 
nantiis, contingit incompofitis eflè. 


Tiredyava rela. 
Tria Quadrangula. 
ai 


» 





CAP. 





. omim, y COV. deelt è. x CF. deelt è nini@. a GL X#. 4 Sic CV. reliqui n « quali « pro 
pelo dele soa Teo morsero. e GIO, et. d GIO.xp--. e CV. atri. f GIO. stempieso. 8 C 5 
reliqua omnes tie funtex aliiscompofite; puta :=3xf; & = ixt;&i=jxi; & =} 

. 


. 


"” 


144 
CAP. X. 


Quod Stellarum motui in Longi- 
tudinem, affimilatur , conti- 
nuus in Sonis motus. 


E motu itaque circulari qua confideran- 
D da erant, in utraque harmonia, ( fonera 
nimirum & celorum;) & que, communi #2r:/- 
que appellatione, figure Confone Diffonaque 
vocantur ; hadtenus definita funto. De eis pro- 
xime difpiciendum erit; qua primas Ceeleltrum 
motuum diflerentias ( /ew fpecies) fpeftani. Quo- 
rum quidem cum tres fint /pecies; altera, ‘pror- 
fum & retrorfum, five in Longitudinem, qua 
ab ‘ortu in occafum, vel contra, curfus abfol- 
vunt; altera, in humilios ‘aut fublimius, five 
in Altitudinem, qua nunc è terra remotiores, 
nunc propiores, motus perficiunt ; altera, in 
obliquum, five im Latitudinem, qua nunc-pro- 
pius ad Septentrionem, nunc ad Meridiem pro- 
pius, tranfitus contingit fieri: Primam quidem 
Speciem, que eft fecundum Longitudinem, rete 
comparemus cum illo tranfitu qui elt è gra- 
vioribus ad acutiores fonos, aut ab acuzioribus 
ad graviores: (quippe fimilis eft, in utroque 
motuum,: continuus proceftus.) Quinetiam Or- 
tus atque Occafus regiones corparemas fonis 
Graviflimis ; que ad Meridiem funt, ( fex Me- 
dium Celi, ) Acutiffimis.  Fulfiones enim or- 
tive & occidue, Apparitionum principium & 
finem continent; illud quidem, ut ab incon- 
fpicuo ; hunc autem, ut ad inconfpicuum: pa- 
riterque Graviffima tenfiones, principium & fi- 
nem Vocis continent; illud quidem, ut ex fi- 
lentio ; hunc autem, ut ad filentium: Quippe 
quidem, Graviflimum, eft vocis evanefcenna 
proximum: Acutillimum vero, inde remotifli 
mum: Quocirca qui yocem exercent, è fonis 
graviflimis cantum ordiuntur, &, cum defiftunt, 
in cos definunt. Sed qua funt ad (Meridia- 
nun, feu) medium cceeli pofitiones, ( utpote 
qua à non-comparentia, five ortiva, five occidua, 
longiflime abfunt, ) fonis acutiflimis accommo- 
dentur, ( qui & ipfi plurimum diftant à filen- 
tio.) ‘Porro, cum loci, quibus formantur vo- 
ces gravillime, infra fint; fupra vero, quibus 


acutllimi ; ( unde tenfiones gravi , abili. 
bus proferri dicimus'j acutiffi empori- 
bus: ) fintque humiilimi quidem offts atque oc- 


cafus loci; altillimi vero, qui ad medium coe- 
li: hi quidem merito comparentur fonis acu. 


CLAUDII PTOLEMZI 


. Cap. 10, 


’ 


& 

On ti xarà pios risi Tp ast 
pin, TO EQpeltis èo mis @XYYA% 
COMEY. 


fb PS Ev * ao aero) Tluò iyuundioy xi- 
mow eapsuua sar auDeriegs mis ap- 

periota, % TÈ sowie nadéudua ciuPerd me È 
dada Fognparer, dr * nesti dwelda 
Ta D) ti mis nedres dlaPoegs T Seaviwy xi 
viportov, «is Tincwersileoy. © Toidoy nivuv È teTov 
soin È ni dii © agirà no) imrw, È nare pi 
ros, nab'iv, dr avarray din dvrpas, | ala 
Poess cuwrNbvi4, % tivumo % È dii x me 
mrimpor ipnrimow, * rari Bis, na Ro 
doragdoticas Bi oÉedorecas misvry ns svi 
ode: È in Shi Ti Mida, 19) sami dans, 
nal iv dermuoriene " i pempopwawipag cup 
Cajva pivediy mis | mapidas: Th “ più rodi 
tu, è rarà pios, iPapuidandu av eidbyas 
Ti meòs rùs cburiges 'amus i Bagvripss F 
dla m pernbari* 2 9Ò iPebrs opuosor #rv 
n cy irariga 7 umoran Kaj in TA dp avare- 
rixà È durnà pipr, F Bapurangs rano tà 
di xarà tas psoseaviols, È ituramys. Aim 
dd ° avaria) mi È durna) Pawsds, Fò dexlò 
Erga roy Qarrnin, na) P TAG Tlò sù, 
Pos cx E dParis PI, ds ele d dPevis* 
AI 7 Bapirery " rdods, To dexle mpiixta È 
Puris, MP TAO TL) , ws deri È cromis* 
Pi, ds Tri dò urlo in è 18) Bagtreny 
ipraro $ È Puvis aPanops' “n 7) iirara, 
amwrata dimo di Peraonivas, apgerrj n 
peraday deri rev Bagurarer PIivar,  uala= 
avo Niysow 67 abris* Ai di peoseavi 
ds, dm di e Alga ari xtoy riv dPanio pueoy, 
nata tÈs Gfurares av raloronm PHilss, Ae 
sw %) abrés amexovmes mis awms. Em 3, er- 
dimp tàs Sì Bapuraras tav Puri, ci nare 
numi miban tas dì oburames, ci divo dò % ras 
dò Bapurares rdrle Vor re dagkror Peossk 
Paste Tàs di dfvrames, dorò raw upordPeoy® 
ecì di è merdyira”) dp aj dramdaj È ai date» 
innata") dì ai perscamats: abry Li) ee 
TWS dv | pala ns duras DIiyfois 
; cabivag 








Car. ro. a K. wr. 6 GIO. mesre. e ABGI. hic ordiuntur caput prafens; antecedentia quippe ad finem 


preecedentis relegantur: CKVO. conta, ab antecedentibus faciunt initium hujus: quos pg:ius feguimur, ut 
pi gr fit conforme: quoniam alibi Seta prc anacephalxofis, fequentis capitis inîrio poni. O. 
deett rire. e C.rèat—. O.F at--. f ABCVF. aAfspegaì. GIO. Alspoess. g CF. decit è aRuggeriogs. 6 CVF. 
inferitur 4uîn i C. — das. £F. deelt È. /GI. decit aràz; #. m GIO. ri @raîsm. x» GL id invrioge 
o AB. creridai mi È dios, ortus di wcecafus; CGIOVF. arercdunee 71 è Fonuai quis. P F. deelt as. 30. A 
» CGIOVE. perperam additur # stirer4 /V. muggiadeore. È 


* CGIOVE 


. 








Cap. 11. 
Caeivy dî, mis Papurarmis® dis ni % tas dd 
dii rà persegmpale xwiods riv dgtpar, ci- 
nai F dra roy Bagvricor tao di rès 
oburiegs * pilabarro tav Diour ! très dî 
dor Td) puoveaviorer, dvdmru, E dor Ty 
okuripuv Thi rds Baguricas, 


HAR MONICORUM LIB. II. 


145 
tilimis ; illi vero, graviffimis : Adeoque, qui 
funt (46 orta) verlus mediùm ceeli dellartea 
motus; apte refpondent illis fonorum tranfi- 
tionibus que funtà tenfionibus gravioribus ad - 
acutiores; contra vero, qui funt à medio ceeli 
(verfus occafurm,) cis qua funt ab acutioribus 
ad graviores. 





a. 
Tlàs i xarî Bad ima i dist 
por mis è dipuoia Nea aa 
Ca mero. 


HN ? dre 7 AeWepiy, ro) rari 

Pais, dpuicos txpionw evesoodu * ii 
adspdiiov Spi apporia. AUm mi 9Ò td ne6is 
idias Edd, dò mi crappsvir, % Th) rewpa 
milò, ng) Thò djarviulu» rexmesr ida To 
mot TAN &w mis mieaziodos Aoyor nane, 
ness idia; Vononpdrar, Thi m nari È day 
sw, % © th) ari  piow, x Thò vari © pi 
ur * apaperpsudiag È auris 7Ù Mot TON 
Cpopesv: Ai pdù Ev nari rs pious dorosatade mi 
pda, di pirss my mesi xo dis îy- 
ur, " pal ment avendrws mis 2ewpa- 
mois ion dm udy Timis aj | Aexaso puiow 
ni areata mipsov aj 9) rari rs Marione 
sunpole, idv iis 8 dor doripos Yorsipaci me 
eguorsZuow, tav ma mis " mepudonipoe, nis 
Crappovicis® srl, ri duo pare cuvaU- 
Pimeg, È MrÈ, mio eleva, nari 0 na 
Asher ' onvov Bd G ajdi nari tùs periss 
smo, fav ma netdiy mis dorogdonipois doropipuaei 
hyrorsFdom, tav m mis mpryaoripos, ns 
Digrwviasis® dle ® prdapas, & avnis, tè 
dio djeruars $ Mors ed idatlova, ara 
P xadépBpoy * drrvnvoy id Ka} im nadora 
P pb crappivior YO, È 7 dpipuv è iMayssas, 
cvseNnua moyzere © più, È pirus' "99 dì, 
E rdy8s © 3 Alari GU, #7 Ir è 
perse, Digsamra; © di quam vv, 
na) 7 djsuour è pis, "T perazi res F axpuy 
imzza mv. 





CAP. XI 


Quomodo, qui ef in Altitudinem, 
Stellarum motus, Generibus in 
Harmonia, comparatur. 


Ecundam vero motuum celeffium ( fpeciem 
{fa differentiam que eft in dun sg 
fimiliter fe habere comperiemus, atquelfibene- 
rum (qua dicuntur ) Harmoniam, Nam & hiec 
rurfus ( Zarmonia ) tres continet gezerura fpe- 
cies; Enarmoniam, Chromaticam, & Diatoni- 
cam; rationum (que in tetrachordis funt ) 
Quoto, inter fe diftinétas : Atque illa (motusme 
differentia ) tres fpecies diftantiaram; Mini- 
mam, Mediam, & Maximam ; que & ipfe, cur- 
fuum Quotis, invicem admenturantur.  Quip- 
pe qui funt in mediis diftantiis tranlitus, ( me- 
dios quamproxime curfus femper tenentes, ) re- 
éte comparentur generibus Chromaticis : quo- 
niam in his item, Lichani, tetrachorda guaff 
media fecant. Qui autem funt in minimis mo- 
tibus, ( five quod fint in longinquioribus è 
terra diltantiis excentri id confequatur, five 
quod in vicinioribus epicyc/i, ) generibus Enar- 
moniis: quoniam hxc, duo fimul intervalla re- 
liquo faciunt minora ; fecundum quod Spilum 
vocant. Quique in motibus maximis, ( five 
lteruin hoc confèquatur co quod fint in remo- 
tioribus è terra diftantiis epicyei, five quod 
In propioribus excentri, ) Diatonicis: quoniam, 
in his, nequaquam fiunt duo fimil intervalla 
reliquo minora ; fecundum quod vocant Non- 
fpiflum. Et, quia univerfim, tum Genus Enar- 
monium, tum Curfuum Minimus, Contraftiva 
funt; ( illud, melodia; hic celeritatis: ) Sung 
autem tum Genus Diaconicem, tum Curfuum 
Maximus, Expanfiva : Genus vero Chromati- 
cum, & Curfuum Medius; intermedium quafi 

locum inter extrema tenent. 
CAP. 





t CGIOVE. puraSastus. w GI ros. Cap. tr. a F.co ri. 6 VF.deeft rl. e Suppleo rh, quod habetur 


in reliquis membris. d V. sermurt--. 


e CF. -dur. f ABCGIVF. habent ( prater morcin ) xa pro 


uo { quia nufquam alibi occurrit ) reftituo -sei, quod jn unico O. compare. g Nempe, in Apogeo excentri 
Fd motus tardiores qugad nos videntur, quam in ejufdem Perigeo: propter, aqualium arcuum, mi- 


norem lum ad oculum. £ In Apogeo 
Perigro: quolieto, in Apogeo, motus Epicycli ‘4 
tra vero (quia in contrarias partes ) in Epicycli 
dipana, 1 Fi 7 


autem Epicycli, celeriores quoad nos videntur, quam in ejufdem 
utpote in cafdem partes) fuperadditur motuì Excentri ; con- 
crigeo. i GIO, srvus. £ GIO, ru. / Malim è, nempe 


x L Car. 


14.6 


CAP. XIL 


Quod fellarum motibus in Lati- 
tudinem, congruunt, que funt 
fecundum Tonos mutattones. 


TE denique, que fupereft, coeleftium 
motuum differentia, nimirum qua eft in 
Latitudinem, comparanda eft cum mutationi- 
bus fecundum Tonos. Quoniam neque hic om- 
nino confequitur, propter tonorum mutatio- 
nem, ulla generum tranflatio (few sranfitus de 
genere in genus; ) neque illic, propter tranfi- 
tus in latutudinem, ulla percipitur fenfibilis 
curfiuum anomalia. Comparandus autem ex his 
erit, tonus Dorius, ( ut qui inter cateros Me- 
dius # tranfitibus fecundum latitudinem 

medi & quafi in Aquinoétiali cercalo cujuf- 
que fphara pofitis: Mixolydius vero, & Hy- 


podorius, ( utpote Extremi,) ad Boream & Au- + 


itrum maxime vergentibus, & tanquam apud 
Tropicos confiderats : RePAagiE quatuor to- 
ni, jam diftis intermedii, tranfitibus in paral- 
lelos intermedios incidentibus, inter Tropicos 
& Ziquinoétialem ; qui & ipfi quatuor exiftunt; 
ex circulorum obliquorum divifione in partes 
duodecim, ad inftar duodecim fignorum Zo- 
diaci. Quippe punétorum quafi tropicalium 
vtrumvis, unum conftituet parallelum : atque 
ab horum utrovis xqualiter utrinque diftantia 
punéta duo, unum, itidem eundemque alium : 
ut omnino quinque exiftant, in duodenariis 
diftantiis, combinationes, atque per illas, quin- 
que paralleli; adeoque, una cum duobus tro- 
picis, omnino feptem; totidem nimirum quot 
{unt Tonorum mutationes. Difponentur au- 
tem qui funt Dorio acutiores toni £res, pro- 
pier melodiam elevatiorem, fecundum eos qui 
{unt verfus Polum elevatum tranfitus, & quafi 
aftivos: Hoc eft, ubì polus Boreus elevatur, 
qui funt ad Arétum; oppofitos vero, ubi Au- 
' 


CLAUDII PTOLEMZEI 


Cap. 12. 


P. 
On * dà) Tak x amaro Pod 
disteuy, Crapuolson, aj xgirà chè 
moves peratoral. 


b ui HN 7esrlw dì È Aesmw 7 seariav xvi 

crur djePoegy, Mya È Th rar cdi 
ns, iPapposior # nari rds ms pareSodajs. 
Emtdimeo, © &m torwda Aedii ms mivrws 
oli fim perio, dle Thò 7 rw coad- 
raylu dir cnéi nalgrapCdrernd ns dvwpan 
Na Ei mùs dpiuss anni, 2g ràs narà 
dans muidss. px CAortoy di, xay T#mS, 
eT dd daesr quo, pergranv dra 7 Vrùy, 
F pirys atà è ans mapidos, È xara È 
impiego È dicarsp, tv Cuden T oPeupor, 8 reg= 
oordpiasse 7 dî puborvdlor, % 7 uUaroddipior, ws 
dupus, F Bopeoramys, è veneta mYS, MATA TÙS 
agomutis diarree, vosidpass” tùs di deurds » n7- 
cupa Wes, % peretò 7 condor, È | xara 
nÙs permiù ans IMAA, Tm tem 
uo È “x iompuspot, Tiorapag 9) aLTds cui 
cuudiis tn 7! Mokaw ninray dis Îsdena " das 
piod, sare Tu autlu) arredi mis " Gus 
dg ddinampogios. Tav 8 9Ò ciove reo- 
muco oipeiay inampor, fra mici Dada 
° 7a di ic ? imrige réruy iQ inampa diesmora 
die opta, my, iva è T aunv ds n mn pt 
cwisuk, nata tds dudinampretss Digrreato, 
ovCuiae, È reds I mag alri DPL nia 
tÙs di milas, 8 7" dio reomuu», ina, È Fa 
vay pelaborais icuelbpuss. Terdbo®) dî ci dò 
ibimpa SE duess rivs, dia e * perwpimpey 7E 
perss, F mes T" Enpdioy mor pid ) ws 
ay * Growalis* rurisw, 074 180 è Bipdos ” Enpry 


mos, hg rds dpurss' rs de ò vimos, F 
aymme- 





Car. 12. a AR. det. 4 AB. @ rh. e CVF. ad. d CVF.#njrer-. e CF. f Nempe; quem- 
admodum , Ln motu, circulum uinoétialem fecat circulus Obliquus, Zodiacus di&tus; fecundum 
pen Solis inatio ( feu Latitudo ab uino@iali ) eftimatur: fic, in reliquis fpheris, Zodiacum (qui 
illis cit quafi AEquinogtialis, ) fecat (in Nodis } cujufque Planeta circulus obliquus, qui cit quafi ipforum Zo- 
diacus, quo xftimatur corum ab Ecliptica Latitudo: quem quidem Circulum obliguum, mox fupponit, in 
duodecim quafi-Signa fecari (ad inftar Zodiaci,) fuofque habere quafi-Tropicos, & Parallelos hifce: ut in fe- 
E igivrcad patebit. Hoc utique malim (de Planeta Orbita, ut ad Zodiacum five Eclipticam obliqua, ) quam 

le Orbita Planete ut ad /Equinoftialem giga intelligere, {adeoque de latitudine ab /Equinoétiali, quam 
Declinationem vocamus.) Quanquam enim, fic, Ptolemei Collitio fatis conftaret ; ( quippe qua elt 
diacum obliqua, Planeta orbita, eft & ad uinoftialem obliqua ; perque ejus duodecim fe@tionum pun&a, 
rite fumpta, totidem exhibebit ad /Equinoftialem parallelos Declinationis, quot ad Zodiacum parallelos lati 
tudinis:) fitamen hoc voluiffet Prolemaus, Eguinotfialem dixiflet (imuseoò, ) non guafi-Equinottialem (im 
pigoim azz») nam idem eft, in omnibus fpharis, Planum /Equinoétialis. g V no ‘gs. b AB. ricraee. 
i GIO. rÙs . CF. deeft ris. Li CF. # impusgerim non rette. / F. aki m.OV. --«s, perperam._n F. nf 
uilemi. 0 GI. ri 5 ir. p V.amerie. g AB. d'. 7 VF.deeft die. (GI n. 5 ABGI. perispo. CKOVF. 
2-pempn, quos fequor propter reruerige infra. w GI. &susegde, forte pro itumdo. x GI. ra). y AB. 
wrera. CGIVE. Hiper. KO. i&iporr: nempe; illi quai ab ispw vel ito: ifti quali ab iaia: hi denique 
quati ab ifeprze, x GIO. ns. 4 GIVO, ris. ABC. sin quod potius retineo propter ras aexrus, poltea in 
omnibus. 
5 GI. 


Cap. 13. 


HARMONICORUM LIB. II. 


147 


cumunidpass’ ci dè Bagungos ri dagiu, 2jg@ ftrinus. Quique fune Dorio graviores, pro- 
ter melodiam humiliorem, fecundum eos tran- 
tus qui funt verfus Polum inconfpicuum, & 
uafi hyemales: Hoc elt, ubi polus Auftrinus 
evatur, qui funt ad Arftum ; oppofitos vero, 


rambimpy t8 pirss, Fatòs è dPawn È midoy 
mugidiis, # ds dv“ rjpugmais eriso, dis 
Hd 6 v6mos * itipra mros, F abd F dpue 


cre di è Rope, F avrnesdiicus 





, 


Y. 

TTepì fi avarozios Ti Tersarded 
19) T es (9) #70 ZOPAT- 
Quav. 


s \ Omni di n Tabs Fd Ti mA ovoipan 
à mrpaxiedev ni È river, dari TI Td- 
Fa Fatàs È HA er gp par, È tor 

xija ralaParnor") Tav più dglKumasiy ravovy 
Pappododiuy È te do 7 upurbear Pi tds 
SPuods Aguero, ) F drgorinmis 1 È rawoe= 
N osti 7 di Surbo PrAey ras do 
Frerpaxigdey okugios, “ È ti 7 pirav rd 
ms xe meme 7 dd pbi, FD snaipa 
Brsray rerpaydyos " suon, ws dA È versi 
ms to F diorposs® ‘i è dj) dora dvaradijs ind 
su, C rara Taewny ! pvendìi, qupaneuòs, 
ata) TwTAv VaraTÙ» teTpaXipÀa” 2a 

© sù aprlo wonlò cvay ar, Ù È dare 
MS, xe) tew Bapurarar GIoev “0 dì Pe 
bns*rérs, % xard è aednw djiPixverm, sé 
TOY pérwv rirpazipd” Kai adr 6 più, lira 
dora È dymrardime © Paros, ws "iP iu È 
aPpedims* ° 3 don PÎ dxporiatà, Iuard rds 
doswrds tpais Tav iano dior i dad È dr 
upinos, ds" Pai cerluns, è nard è debrepa 





ubi Boreus. 





CAP. XII. 


De analogia que ef inter Te-.. 
trachorda, & cAfettu ad 
Solem. 


UI reftat, Tetrachordorum & Tonorum 

diazeutticorum ordo, in perfetto Dif-dia- 
pafon Syftemate; fimilis oftendetur ordini qui 

( configurationum feu ) AfpeRuum ad 

lem:/Accommodando nimirum, Tonos Diazeu- 
éticos, diftantiis que funt ab Occultationibus 
ad Apparitiones, & /fationibus Acronychiis aut 
Plenilunaribus: Sonos autem qui binas tetra- 
chordorum conjagationes connettunt ( nimirum 
Hypaten mefon, & Neten diezeugmenon,) cis 
qua utrinque ab iftis fica funt ftavionibus Te- 
tragonicis (fe Quadraruris ; ) utpote, in Lu- 
na, cum dimidia et: Ut nempe, qua eft è cu- 
jufque Ortu ( delfaco,) atque /pecratima in pri- 
ma Lune pbafi corniculata, contiguratio, com- 
paretur cum Hypaton tetrachordo ; eo quod 
utrumque principium fit; alterum, apparitio- 
nis; alterum, fonorum graviffimorum: Que au- 
tem huic proxima elt configuratio, atque in pri- 
ma Zune phafi gibba ; cùm tetrachordo Mefon: 
Que demum proxima fit, vel ab apparitione op- 
pofita, (ut in Mercurio & Venere,) vel è /itu 
acronychio, (ut in tribus reliquis planetis,) vel è 
decremento (ut-in Luna ) adeoque in fecunda 


phafi 





6 GI, sian. e GIOV. ci Yu: CF. id 


è pin, vuiîs ameno, codem fenfu. e AB. i&p4. CGIOVF. ibiprra. 
5 O, ica pariorra. ABGI. ina rereepaeioria. CVF. cuvisatra nprefanis. 
e CKVF, guriogs muessiris, omillo afgriota. d F.--uxaîs. e CKOVF. tri #. & in 


Car, 13. a KVF. # xioni di ref. 
K. awvisudà neriparis. 


puessie. d AB. sr È è Ai 


pe iero NO, ra renwriogue dre 3 
K. itiprer4, ut fupra ad notam y. 


VE. deeft re. fVF. € rime. g KV. rérw. CF. rime. £ GIO. nine. i O, «-die. £ CKOV, esse, ABGI, 


rire /CVF. i 
rO. inn 


m AB iris. CKOVF, iosa ® CVF. irì 0 CF. det i. p GLES gV.ègn 


Xa {CKVF, 


148 


phafî gibba ; comparetur cum Diezeugmenon 
tetrachordo : ut qua faciant, ia quidem con- 
figuratio, ad Lunam corniculatam primam, fi- 
tum ex diametro oppofitum; doc autem fetra- 
choraum, ad pa ic hypaton, Dia-pafon 
Unifonantiam: Qua denique poft has fequitur 
ad occultationem ufque, atque in Luna cor- 
niculata fecunda; cum tetrachordo Hyperbo- 
lzon: ut que faciunt, ad primam gibbam, at- 
que ad tetrachordum Mefon, ( #/la guidera con- 
figuratio ) fitum ex diametro oppofitum, atque 
( doc tetrachordum ) Dia-pafon Unifonum. Por- 
ro; funt quidem he, tum que funt ab occul- 
rationibus ad apparitiones, diftantia ; tum que 
fant in' fitu acronychio, ( ab ortibus vefperti- 
nis ad matutinos occafus, ) aut dum videntur 
Luna plene; quafi unius Signi, proxime; 
quemadmodum È Diazeuxes, funt unius To- 
ni: Reliquarum vero quatuor configurationum 
fingule, duorum c gi cum femiflè proxi- 
me, ficut & fingula tetrachordorum quatuor, 
funt tonorum duorum cum femifle proxime. 
Denique, in Luna quidem, etiam qui ex dia- 
metro funt piera configurationes due, unius 
integre confpettum junétim complent : ficut 
& qui Dia-pafon diftant foni, unum itidem 
( propre fimilem utriufque perceptionem ) ef- 
ciunt. 


Finis Harmonicorum 
Ptolemai. 


CLAUDII PTOLEMZAI 


Cap. 13: 
dpuPisver Sgcadary ri té del Ary dico 
rrpazogdo: fa mia mpùs è neon plwse 
di, xa © tiv Gzratoy tiredgopda, Flo te 
Diaperpy ov, È P Dio amodiy iusPuren è 
di iPebie tiTwv peres È spie, * xe) xa 
mì “7 deompor plwcadi, rw 7 arepeorajey 
ntesgipda, * è mia * avri, wtis 7 mea 
mv dpPinupr, % È tiv piruv * mresxepdor, 
) 1 Djgpereoy stow, na) È Dig muri opei- 
Puror. Kaj eiow aj iù Tav mpinpiwr tri TS 
Paads * digsrieds, È narrò vis dinperintes, * ai 
dDord Tv tat'eeswr avan im mis iiag di- 
ads, Phi ai ro Pevopdiiar mavordlzay, YA 
su dudinampoeiz, radere ai tin © dale 
beay mucio * inagos di tiv Mosriv mosd- 
par opero piv, dio nai © npioSh tygase 
daderampogiar, ws udì T&V mosdpuy merea- 
uipdr | inago, dio sa) “iuin© tyasa 7 
voy. Em dè, Bim mis ceNluns, vaù ci dla 
pereBvas ddhus giano poi owap®Dirtpo, 
irpwgi* i) sai ci Dda marav DIty- 
20, nd ins sarà È iuolas di V dmreppar 

suoi, 

TAG TU ImAeugjs 

‘Apuornuor. 


CAP. 





SCKVF. dee è min at 7 otfm 
ina ati è ade 


supro È 7ì 7 pics rirtizgglo, t CK: 


muin È ast, 


ida pls, è © È Cararài mite pro quo, habetur, codem fenfu 
me ts  plavecsdi, @ è P Varario rsrsezgpdì in GIO. utrumque habetur, ( inferto perperam utrobique, 
reryicraian poft tzrerà».) hoc porro I PEpeRO addito (faltem loco non fuo. ) wr € «sr at 


T tfr cupi» 


deelt è. « CF. n, & ficaliquoties. x AB. deelt è CKOVF. 
7 GL rireggigio. 2 GIO, è aAfer--. 4 Sic ABG O. fed CKVF. dii #7 idun Dicran bri sel; iars= 


eius ioumzi. d matutinis occafibus ad ortus vefpertinos. 6 CKVF. hic habent, è #rì ni; Pasro pps erlive 


ds inì ni di VETTA 


iCal 


AB, 3 aj # dapepdear seoorrléon, 
pofteriori, parum mutatum, # wrì # perepdfar suscralzian 
' inps & in K. deeffe notatur Asem. CVF. em 5 ci agd' inps 7 rior--. e 


prpecis. GIO. punge: habent; fed, in 
nem pugeten ss. © CKOVF. Alga d KO. 
CVF..-st05, bis. f VE. ingirn. 


£ F.sgizì. 6 CF. deeftevperaspomagi. # GIO. lè iu. 4 Sic in CVF. De quo vide fequens Scholium. 


CAP. 


Cap. 14. 


2g" 

Kari qias dv mente ” desluode, 
egernF day, ci E TENAE cvSIRI= 
706 STES DIYZAI, Tolle Meproe 
Te “md nogpuo papers. 


b 


TA pYù Ev rowas tPappuolodua, Fora ep 

| paresi DiaPopajs, È mus 7 degviay ne 
vioran, doro Fd rossirev sfoporzionan peddize dv 
algronsy nu Acury 9 nori fat % mì val 
trasw miuvos è Jammpadiria, Dia Tv 94IVO- 
pSiicar desbpar, È F TETIS © iueotieAn pico 
My. Tepropdps 9Ò # eros ninds as “TE 
poipos* endday nari Dig puercor Sn 7% Ni n 
cerlin, i tav Ana Bjiey dstpur nor, 8 rl 
xaùme n peratò Digiruns \rdexd popaw pr, 
hi È xunAiniis vassdjiar aurim rEPeperos 
abry d diranaliduu, amupnitso t & marne 
xixds desbuòr, Miyw di è (44 omni 3 sarò 
Tesyevn aires | vigono * qupancpòr, 
8 rluairra dPise% Megordp avose dr d- 
Dan, digionpua porpiir px, abry 9Ò reimdaciadi- 
a dmepriliza è & ‘aravros rinAs aesbpòr, 
Mya di è 7% imm "3 aù nari mredeyorey 
open pò dr ddu! vio, 8 rlwinadi- 
qa dr dir dvrads die Pad) dNespa 
ri È EPepetas pospar E, reds d md 
4 drv?) spoiwos TE crm" d\' dò rel igaya- 
vo, ri Thu ruavrlo Alyson E Migoudp diva 
puospior, $gdris' goîp mà È ivorna abs TE 
Té715 " cuò 


HARMONICORUM LIB.II. 


149 


CAP. XIV. 


Secundum quos primos numeros; 
comparentur, Soni ffantes per- 
fecti SyStematis, cum primis 
in mundo Spheris. 


. 


Uznam igitur in communi congruunt; 
concinnitatum, atque coeleftium motuum 
differentiis ; ex hujufmodi aflimilationibus ma- 
xime intelligamus. Reftat, ut confideremus, 
qua ( particulatim ) commode obferventur de 
numeris ex inflituto faftis, rationibufque qua 
ab illis comprehenduntur. Se&to enim inte- 
ro circulo in partes 360: Quando Soli ex 
iametro pervenerit Luna, aut errantium ftel- 
larum quelibet : tunc qua intereft diftantia, 
eft paruum 180, in circuli peripheria confi- 
deratarum ; quippe que, duplicate, totius cir- 
culi numerum conficiunt; videlicet 360. Quan- 
do autem afpettu triangulari conftituuntur in- 
vicem; tunc eos invicem abefle dicimus par- 
tium 120 intervallo; quippe que, triplicate, 
totius circuli numerum abfolvunt; nimirum 
360. Quando autem funt ad invicem afpe- 
ftu quadrato; tune invicem diftare dicimus, 
intervallo partium, in peripheria, 90; quippe 
uater go funt itidem 360. Quando autem 
fesaagulari ; tunc diftantiam cam dicimus elle 
partium 60; quippe, fexies 60, fiunt itidem 
360. His ergo fi conferatur, in Mufica, Syfte- 
ma perfeîtum : conferentur, qui dicuntur Soni 
Stantes, cum harum fitu diftantiarum arithme- 
ticarum, ad hunc modum; puta, Proflambàno- 


pacamodis ni mreds È psonis cvsipars, LIE TY ci rav Ita 


istoms Ti seri *ruronì ri desbpamnio damparor, srwa Tws' è i aesrhapCari deh, 





menos, 





Cap. 14. a Ad principium hujus capitis 14. in Codicibus GI. hoc habetur Scholium; quod placet hic in- 
ferere. Quam autem fidem meruerit, haud certus fum. Tì ups parce è ni italo, Istar, d5 dI sebrd ra 
degl fuSrion Marmore dn old d' Lò ajrimo. O espiare; Tingoega, imsions Ti FTT iper angduhia, ri com 
dior dovr diguee evommgriva, in ti F dn F ipspedasio © cu F spuolan rivista. Ecues } Gn pizes od mugort» xipadaiv 
ian è Mmasuig®, vide nd div ingguonto go ST È re pale rire fore ci mi ii avi b. Orale 3 1 Age 
shÙ è pirug imme È f riicieralior P inpin Aspen cuirù rideiora Un ipinso dd' caio» inidimro È atrio rien ren- 
spp arteliiro, 3 € raf pagoda Bueridciee Ti itmrijusgor ggiporn cwsizn mei 9S alri ri I immer md TO, 
intidima È alris srrdipuoe di adrluì è sdrapos alri è l'enzseu® è Nuosns. Iuggrdicior 3 È 6 F'ergoegs im È agire 
smzinni BiSdiv, ati; ch P iauri Aleroies mi deirnio spada reis. ( reltituo autem Pewy— pro Fesy-- ubique, & 
«Sia pro --in4) Hoc cit. Prefens caput, & que deinde fequuntur, fciendum eft, in omnibus antiquis li- 
bris deeffe. Ob quam caufam, neftio. At Do&iffimw Gregoras, animum attendens Capitum fequele; inffituti 
quod deerat, fupplevit, ex concinnitatum differentiis, motibufque caleftibus, comparatis. Videtur autem Ptole- 
meus, cum ad hoc caput pervenerat, vite finem fortitus, antequam addiderat fequentia capita que in tabella 
fibi propofuerat. Quemadmodum tontigit Ariftidi Rbetori: Ut qui, ex fuis Sacris Sermonibus, ultimum perfi- 
cere nec ipfè potuerit; prius "gu mortem obivit, imex(pettata morbo correptus. Idemque magno Bafilio, He- 





xaemeron ftribenti, contigit: Quippe priufquam illi operi, quem propofuerat finem impojuiffet, mortuus eft & 
ipfe: Quod itaque complevit frater eyus Gregorius Nyffenus. Similiterque fecit, in prafente libro, Gregoras; 
comficiens, ex ingemio proprio, que defiderabantur tria Capita. Item, in Codicibus CVF. ad finem cap. 13. , 
(ante cap. 14. ) feriptum comparet rix@ # È Mrasuaja agugnnào, Harmonicorum Ptolemiai Finis. 6 F.rùsde--. 
e AR. deeft n. 4 Codices omnes habent mairan quod itague retineo, licet in genere fo:minino, ut rire. 
e Sic ABCF. fed GI, inotoeubio. O. iuaferrnpao. AB. qianseiss pro 1 asess. g CF, rhvmasia, ter. 
5 AB. deelt bri 4 sd nepioa cirio aitipietie. i CF. gie, bis. 4 CF. pò /ABGCF. deelt more. 
m ABVO. el' ab, CF. oi n V.d. 0 CF. risa ” 

X3 p AB 


150 
menos, cum fitu partium 180; Hypate mefon, 
cum fitu partium 120; Nete diezeugmenon, 
cum fitu partinm 90; Nete hyperbolzon, cum 
fitu partium 60; Quique tonum diazeuéticum 
continent duo foni ftantes, cum fitu unde fit 
initium di@arum diftantiarum, five co loco 
quo fupponitur fitus Solis, aliufve ftellarom 


erraticarum, è quo disjunguntur, in utrafque 


circuli partes, diftantiarum menfure. 


CLAUDII PTOLEMZI 


Cap. 15, 
TI sai toy pr poipv n di rav pirav rds 
mM, Ti sua Toy g% ppospîivi 1 dè vin raw dea 
Gdry Bir, vi stod tav È puogsiv n dè mimi 
mo VaseeGorajar, TH suod Prov È popan 
vi di av daltumer mtiizans rw 3 dio 
istins Piiypai, TI ode n ex Tav Gignpé- 
ven diasziorar, tri è di DITW voy 1" cl 
as n sricv dov rds Tow CONTATTATI 


disipar, db cè dalwpuura, iP indriea ni nixdev, 7ù TGV diasunar pira. 





CAP. XV. 


Quomodo, per numeros, fuman- 
tur, fuorum cujufque motuum 
rAtLiones. 


15. ita fe habentibus: Tetragoni diftan- 

tie numerus, 90, fumptus intermedius 
inter partes 120; ( numerum diftantia Tri. 
goni,) & partes 60, ( Hexagoni,) bina facier 
rationum intervalla ; fefquialterius, & fefqui- 
tertie: ad fimilitudinem, in Harmonia, dua- 
rum primarum Confonantiarum; Dia-pente, & 
Dia-teffaron. Quemadmodum autem, in Mu- 
fica, ha dux prime Confonanta,' Dia-pente 
&. Dia-telfaron, compofite, facime Dia-pafon 
Unifonum: fimiliter, hic, diétarum duarum ra- 
tionum intervalla, compofita, fefquialterius ni- 
mirum & fefquitertie, facient rauonem du- 
plam, Dia-pafon Unifono congruentem. Eif- 
dem autem comparatus, totius Circuli nume- 
rus, partium 360, faciet quidem, ad 90, ra- 
tionem quadruplam; congruentem, in Mufica, 
perfeito Syftemati Dif.dia-pafon. Sed & alio 
item modo, ex ipfis Zodiaci fignis, fiquis id 
animadvertat, fimilem inveniat  analogiam : 
Quippe, partes 120, quatuor fignorum inter- 
vallum continent; 90, trium; & 60, duorum: 
Ex quibus ternarius ( medio loco pofitus ) fa- 
&tus ad quaternarium terminus fubfequens, ra- 
tionem elticit fefquitertiam ; atque, ad bina. 
rium antecedens, rationem efficit fefquialte- 
ram; (ex quibus utrifque componitur ratio 
dupla, nimirum quaternarii ad binarium; ) cui 
itidem comparatus 12 Signorum numerus, ( to- 
tius nimirum ambitus circularis, ) faciet_ qui- 
dem numerus hic ad 3, rationem quadruplam ; 
prout exigit, in Mulica, Syftema perfeîtum 
Dif-dia-pafon. ‘Tandem vero, quando figu- 
ras multangulas, nimirum triangulas, quadran- 
gulas, & fexangulas, jam confideravimus ; 


’ 


E, 


i ' 
TIdis dv nautavonto, 2jg TI dier- 
HP, © d oluetor xenon 
20901, 


Oitey 3 STas iyiyrar dd magayanzie 
Merinae dedpie, 6" 7, pin dee 

46 TO TE px pops DE resyins Digrrtrcos, 
in rave, > E ways, mal dio Ale 
sipale deyy, E n ripodiz, E Presta val 
ipusstnia riv P dpuevias duo redtAY cv |UPDavitIV, 
È n 2/8 miri, È Î Ag mosdpar. Qarso “dì, 
im È psawis, ary ai dio meamy cuDeriag, 
in dle rim © 128 novdpar, cuntirdua, 
min vd raro ipiDeror rw, % trote, 
Ti tav eprpdiav dio Ney desi ov 
Sidva, tem spuoris Inradi % TE Fangirs, 
mista 7 dida Nyo, è tw dle rasty 
È dpo@girg dipciregey® EmPeps ru 5 rire, % 
dov 5 0A Minde TY poor aesiuòs, mvicdà, 
mess TT, 7 mrearA don Niger, è ré dis 2jgi 
tarouini È psowsis TeXew avoipali aviroger. 
Kai nal' tregor 5 aeimv, #4 avrov © td 78 lw- 
Diani ddirampoeiar, ipo Us iv fTÙò ipoice 
dvadorian rroweruy ai 9Ò px pcieay Tiovd. 
per dedinampogion imgsa deimua ai dî 
87; teso ai di E, dio ind y rl 
è pims, caos pù è d Crrideyos pariduor, 
ima T emme vr Migar® meòs di TB artgdo= 
995 9aVtutd, miti t ipebdscy dogoy 6% iv du 
Poripwr è diarraons * ouyuamg deyes, Td 
Quuì cede t B dis neo % iran 18 
Codiuy sesbpòs, È dAns xuxriniis FEE, mA 
% abris, mé0s È Y, T reneacràdenor Aozor, nam 
ni ilò iDedaBplw arorsdiar nd dis 2g ra- 
coin | nd mis psomis ter ovriuarò.. 


Emi ga pò mAvyorar suriconidi, texyorar Imadì, È riregyover, è aydvayr qupdrey 
‘ si 


iti 





F. ei î. r V. mim. Cap. Is. a V.i, mendole. 4 GIO. rei. c V. a i. CF. deett ini. 


ehe n. 9 
4 KVF. me GIO; deelt #. -fF. #. £ CF.F 4. 6 GI 


regdp@. kh CF.ovyzona. I Sic O. reliquis deeft F. 


. deeft pins. i ABV. decit rai -—- Say@ x 


# CF. 


Cap. 16. 
dimm melyrws, san 3 TO Yuviov dUtd», NG} 
a dim "aehè imp», data ipoius SU DI 
dpporia atsomermts deyss* ad, tds Pra 
mmigy È, pero, Th) aemdine denti ty 
ario iPedor, nà Ae agoNalirgs rapina 
HÙu diegise 


HARMONICORUM LIB.IIL 


IsI 
omnino fequeretur, ut, fiqua alia fuperfunt 
multangule, ex earum ili angulis often- 
deremus, qua harmonia conveniant rationes : 
Sed quoniam fufficere videatur (quatenus pra- 
fens exigit neceflitas, ) qua jam expofita elt tra- 
Gatio; reliqua remifimus in majoris otii tem- 
pora opportuna. 





is. 

Iles dv aj TH * arepiper ® ci- 
reuoone dogca monto Tek Ti 
QIyY. 

H hs ©5) oiida, 7 190 E dids Prior, 
inampw 7 Qirur, 2jg couPuriag di 
vy T di $ aPeodime, pero 3 7 È cedlums 
amidi è sn» tn sw da Abyw ouPeriag VUTIS 

sd dd F cedlwiariis © gagorio ajpiorws* è} E 

dis, Suardi TS N\axis nani 7uone, 

Emmi % 7 Piopomnity ind PHAS, 8 ix 

Tigw To apedrmit, h shò 2jg mosdpor Î mia 

couPoriar è pò “ È vis To {ooy, 

TE pers, cats ® TÈ ness rin deliryidior, 

“gb è mis 7 aumprdiar, 78 dee, 

meds È è pens, È dQpodims morire" Î, 

Pe) À 7 do O 78 neon Îidiauns pae ajpe- 

cews id, 7 di ri P dp, È dar 

is. Ai 1g] To gpanopor, * Toy 

upore neòs “dia, dia dpatfemits radi 

ovpCéCyne rev 5 * rad upins eds FA 100, pusvss 
du resydrss, ws TOY Aerdiv cvpPavonipss. 
pois dè, è rv TE " api ness 11 Th) d@po- 

È dò a hw, pn mivras md, dd 
pres TÙs nerydvss Tè * d\' Crawmior, ts pd 
xeins eos Thu ell xa) d@podirlu, mbras 
Parrss® tÙs d\' apt meòs *T iN * dia, 


CAP. XVI. 


Quomodo Planetarum proprieta- 
tes, cum eis qua funt Sonorum, 
conferantur. 


N Emo autem m25r3 putet fovis fonum, cum 
Sono utroque luminarium ( Solis niszirum 
È Lune) in Confonantia conftitui ; ( Dia-fef: 
Saron, ad Solem; Dia-pafon, ad Lunam:) Ve- 
neris autem, cum Lun folo, ( Dia-seffaron ; ) 
eo quod Tonus (quo fonus Solis è Veneris fono 
diftare cenfetur ) in confonantie ratione non 
cenfetur. Hic enim (Zeneris ) fetta Lunaris 
faQus eft.; Jovis autem, fecte Solari accenfetur. 
Similiter; cum p/arerarum maleficorum ( Sa- 
turni © abeti) fonus utergue cum utroque 
beneficorum (Jovi: & Feneris ) confonantiam 
faciat Dia-tellaron, | nimirum Netes hyperbo- 
lzon /onus, qui eft Saturni, cum fono Netes 
diezeugmenon, qui eft Jovis; & Netes fynem- 
menon, qui eft Martis, cum foro Mefes, qui 
eft Veneris; ) hinc fequitur, Saturni four, fe- 
&e Solaris magis effe; pr vero, tetta Lu- 
naris. Arque idcirco, afpeftus Saturni qui funt 
ad pa benefici cenferi folent po af 
pela autem Saturni ad Solem, foli Tri- 
goni; ut qui ceteris funt Confonantiores. Si- 
militer autem, & Martis, ad Venerem & Lu- 
nam ; non omnes itidem, fed foli Trigoni. Con- 
tra vero, Saturni ad Lunam & Venerem ; mali 
omnes. Martis autem, ad Solem & Jovem; 
omnes incerti. 





m CF. Tin # nòn asrim. x F. cotsrsn Videntur autem, in hoc Capire, verba multa fidem facere fcholio ad 


initium cap. 14. pofito: ut quae è Prolemai, in reliquis, ufu variant. Utp.te 
Ajsriugis, pro quo Prolemus dicere folitus elt, Azar i, 


ruga Adgar, iterumque Aszar 
, vel varigezai, vel etiam &dy° nomenque 2fesi- 


pgr® (dum fua tradit) cautus evitaty ut Ariftoxeni proprium, neque ab illo refte adhibitum. Item dadi, 


bis, pro Ptolemai on, 


Item pwazis, ter, quo fenfu Prolemaus dicere folet apagrias. Item «rsià639, bis, quo 


fenfu Prolemzus dicere folet snsarto. Item etaezss & vestaizs, ( qua alibi in hoc opere non occurrunt, } pro 
Antecedente & Confequente rationis: Nec quidem Prolemaus (Ut recentiores) voces vampiro, vommiazee, 
& horum fimiles, (ut ab spun imam, &cc. contradiftinétas, ) ufurpare folet; fed ( verbi gratia) five 3,2; 
five 2,3; indifcriminatim dicit rationem Sefquialteram continere: itemque 4.3; aut 3,4, fefquitertiam: & 
in reliquis fimiliter. Item, in Capite prascedente, rivizazie & rerwrì, que hic alibi non occurrunt. Que 
omnia teftantur, ftilum horum capitum, è Prolemari ftilo, diverfum effe. Cap. 16. 4 GIO. rase. 4 ABCF. 
susmnitie. €CKO. o. V. deeit. 4 GIO. deeft nf. e GI. pezseiag. f V.spomzirne?). g O. tn. b GIO. 
inferitur (ex fcholio credo in textum ) igsue rs È dii, € 78 # sigpedim. 7 GIO. deeft mà. # CF. mim. / GIO. 
+ rhò è. mV. sm. n AB deelt 3. 0 O. deet ?. pC. 4 V. ciluin. r AB è. SVF. rà dim. 
£ ABCVF. deeft P. w BC. zaiws. x C. È. ABCVF. deeft è. inc liquet, quas Chordas quibus Planetis 
affignaverit. Nempe; Saturno, (omnium fupremo) Neten hyperbolzon; Jovi (proximo ) Neten diezeu- 

enon ( ftantium proximam; ) Marti, Neten fynemmenon; Soli, Paramefen; Veneri, Mefen; Lune, Hy- 
paton mefon; ( ftabiles omnes, & continue fequentes; ) Mercurio autem quam affignaverit, non hic liquet. 
Adeoque (in hac harmonia cceletti ) Saturnus, ad Jovem, confonat Dia-teffaron; ad Martem, Dia-pente i 

a 


152 CLAUDII PTOLEMZLI Cap. 16. 


ad Venerem, Dia-pafon ; ad Lunam, Dia-pafon & dia-teffaron: ad Solem vero fonat Dif-dia-telfaron, diffo- 
nantiam. Jupiter, ad Solem, confonat Dia-teffaron; ad Venerem, Dia-pente; ad Lunam, Dia-pafon, fed ad 
Martem, fonat Tonum. Mars, ad Venerem, confonat dia-teflaron ; fed, ad Solem, fonat quali fefquitonum, 
( nempe tonum cum limmate; ) ad Lunam, Dif-dia-teffàron. Sol, ad Lunam, confonat Dia-pente; ad Ve= 
nerem, fonat 'Tonum. Venus, ad lunam, confonar Dia-teffaron, 


fi Nete hyperbolzon. 
7 Nete diezeugmenon. 
a Nete fynemmenon. 
© Paramefe. 

2 Mefe. 


% 


€ Hypate mefon. 


Magis expedire putaverim, ut Hypate mefon affignaretur Mercurio, & Hypate hypaton Lune, ( quo fep- 
tem foni ftantes, continue fequentes, feptem planetis afignarentur. ) Id autem impedir,. quod Jovem dixe- 
rit etiam cum Luna confonum eflè, quod vix foret fi Luna affignaretur Hypate hypaton. Fortaffe Lune , 
affignaverit Proflambanomenon fa & fic cum Jove confonaret, nempe Dia-pafon & dia-pente,} ut Mer- 
curio conveniat vel Hypate mefon, vel Hypate hypaton: fed rum horum fonorum ftantium. unus { reliquis 
interje@tus ) maneret Planeta vatuus. Quoniam vero, de hoc, nihil certi hic conftet; cgo, nihil hac in re 
ftatuo. Johannes Gerardus Voffius, cap. 20. de Scientiis mathematicis, affignat, quafi ex Prolemai fententia, 
Saturno, Neten byperbokeon; Jovi, Neten di enon; Marti, Paraneten diezeugmenon; Mercurio, 
Triten diezeugmenon ; Soli, Paramefen; Veneri, Mefen; Luna, Bypaten mefon. Qua cum hic traditis, 
fatis conveniunt: (Mars utique in Nete fynemmenon diferte poniturj quam candem effe volunt, in genere 
Triennio, cum Paranete diezeugmenòn: ) nifi quod Mercurius fupra Solem locetur, cique affignetur tonus 
mobilis. 





Kaawds ITmAsuajs cipuomdi, 7 e tesa, "E Tesre mao. 
Harmonicorum Claudii Ptolemei, in tres libros diviforum, libri 


tertit Finis. é 











x CF. ri stime. GI. sì ciaO vedra xv, O, ris # 7 TIMMMaaje degno RAM resin. V. daudie Mspae 
«gaguziò ri. ef? Annum Domini 1557. indicans, quo Apographum illud defcriptam fuit. 


APPEN- 





APPENDIX 


De Veterum Hatmmica ad: Hodiernam comparata. 


USICAM (assi) tu; ut lo- LOONEROE, p.17. #97@ 8b,'inquit, J90r, fra 
[orbpy xenus, p. T.'(chi dovr À È arr Emyay ron. Et Ariffoxenus, p.is. (go 
. ) de Cantu. (cientiam, vel, nie asa 6h plar vien, è Sar) Sonus, eft vo- 
ut Ariftides Quin TANUS, pis. E cis cafus in unam.tenfionem: “Er Gaùdentius 


wi saitiluo pebrne dj Fase puirir fimiliter, p. 3. Nonnunquam & (#7@7) songs 

Seientiam cantus, circa cantum dicitur,, feu certus vocis Tenor, (ut Prol. p.16.) 

contingunt; Jatiori fenfu intelligebant Veteres sx! dildo cibo wma fenfionis 

bat) quam quo plerique nune dierum vocem /pecie fumptus. "Sed ‘hac vox mumues ef, ut 

is. ‘Quod ex uni que ali iper alibi fignificat.. Et prior illa ( 9%y- 

ici intellige Meibomianam, Amiteli smi 6) fpeciatim aliquando dicitur de Sonis illis 

1652; & fimiliter de aliis Muficis 2b ipfoeeditis,) Chordîs, certo numero definitis, in Syfte- 

aliifque, difcimus; & Meibomii Nòtis, tum ad mate Perfefto _numeratis i" ut funt Pro/fambano- 
hunc, tum ad Ewclidis Ini litionem Muficam, meos, & qui feguuntur.. 

«qui (ex Porphyrio) «partes numetav» —. Vocem prout abacutiori ad graviorem fo- 

‘MIOMicami, bmsicami, Megrcam Organi- “num, aut ab hoc ad'illum, tranfit, (ainiitu ) 

cam, Poeticam, ‘ampia Et Johanne Ge-» Aoverit dicunt; & quidem (r478 sir anéi 

e) Vollio, qui (cap.22. de Scièntiis Machema- cd] moveri î Loco. Quodgue inter unum 

) partes ejusfacit 774 monica, Abpibmicam, & iùm acumipis aut gravitatis gradum inter- 

sE ER ;À ANPIUE fimiliter, p.r. Ari- jacets (#7) Locam vocant feu. fpatium per 

_ “ftoxenus, 2. dl Ls. fi ibjagi imicam: Quod DI vox. Ut apud Ariftoxenum, 

ue Vollias “ag or arba: P-.3, 8, 9, 10; Ariltidem, p. 8,9; Nicoma- 

ibu formis, chùm, p. 3,4 Gaùdentium, p: 2; 3. Euclidem, 

& Htc ; qual piz 

tant {eu Saltatoriam. Dupli ue itidem, faciunt, hunc in loco 

ili. i niotum (È DE Tar ximeîr ) Alterum ( sdvsgs ) 

Cortinttum (dum locum aliquem continue 

percurrit, Mullibi interea fe fiftens ; ) Alterum 

iati ano; ( Alernuambid) Disjuntum, Seu Inkivallis di- 

fi ifionerm . i nibus & Itinétum, ( dil Vox ab una in aliam ftationem 

Ù s: ) cujus.i ì tranfiliens, hic, mune illic, aliquantifper 

i FARSI, Jo bin 































Motibus,. pit interponit Piedi (Ro de 
ew») qualis eft.recitantium Poema. Quod ip- 
fum è Boethio deprehendo cap. 12. 
lib: 1.-fub ‘Albini: nomine : Quali idem fori 

Y Albinus 


bi 


PA [RI uno canti 


VEC 





"tem; (& fimi ter Ariftides,, p.13 














is: APPENDIX. iu 
atque Ariftides hit : vel hu -  Intervallorani autem vati dadi 

Sn Ci e 

"o Voli cap. 66 ip Mathematicis; ala confona, alia n ) 


& Boethius ‘ap. 26. fa SA 
A Graviori in' Acutiorem Gia, Vox tran- 
fiens ( Sirindu ) Zurendi dicitut ; ab Acutiori 
in Graviorem, ( drisSu) Remitti: Motufqueille 
+ feu Tranifitus ( 237215) Znfenfio dicitur ; di hic, 
(nor) Remi) - Quegli Intenfione fit, (ie de 
mu) Acumen dicitut ; quod. Remiffione, ( A 
7). Gravitas ; Eam autem votis Stationem (us 
vi è sim pura ) qua, five: Intenfione five Re- 














Alia item rta; dei ie (al ' 


nto toa: 40). fpe REA Gènus Dia- 
tonicum; Chromaticum, aut Entrmonium. Alia 
Beit, o ae” + “affgatini, (tir, 


De 





milione acquiritùr, Di (ae Tenfionem Seu vo- fetta 


cis Tenorem vocant. Sic Ariltoxents, p. 10 
11;12313; & sn p.8, 9. de È 


p:2; 3. Euclides, p. 

Hec autem Aut & Gravis Diflenfio (Alegre 
es») utue fua natura de ( five Ma- 
guitudinem five Parvitatem us) videa- 
tur: Ufum tamen fi co eremus, omnino ter- 

endam volunt;. (five ad id 
ve, ad id qu foglicar ray 
beatur ; i fiilicer, & sè 

nec vox Humana ( aut etiam Organica YI 
Fio Yocis aut immenfe Magnam,, aut 

um Exi, rt PILL tell; nec Au- 
pat de illa ju Ariftox | 13, 14 Ni- 



















com. p. 4, 5. (nesso aliter Prolemaus, pi. Es 


16. mufi qui hic A hic ini, ‘quam Vocis, termi. 
nos. amp) faciat. ) 

Adeoque haud minorem ‘Diftenfionem: in 
ufum recipit Ariftoxenus, p. 14,20, quam tt 
minima, DA quam facit ille Toni quadran- 

id Difd a 

Jorem,,q ue ad Dif-dia-pafo la-tella- 
ron ext tor; aut etiam ad Dif-dia-pafon & 
Dr non autem ad Trif-dia- Sia fi 
Humana fpegletur : aut, n Trifdia-palon, 

ur alia pri Nempe, fi umibs 
x hominis fpettetur; aut unum 


ue O, puta, una cademque Tibia, 









ec. tamen, negat US, p.27- 
‘aut 


“siii Ter, nato) water Dia 


di 


n aa to 


* b td 
diret Mi plarimri 
= a 
PINI i di PuerjeBtas Sb 
omar, EEorigan È è Aprripog SAI dex 


ho IX ani ‘avion. 
ex pluril ramesif componitur, 
Spfferna (cima) vocat. Ù 













Renn) Rin ‘iltiufnodi, p. 1 

aliter Ariftides La n ;) b N 
16. Gaadentius, p. cli. p.8, 18." 

Ex Sonis & Piva) tit (#66) Cantus. 
Non modo Sermocinalis ille (» qualis in 
Sermocinando auditur (nam habet & Sermo 
fuum-Cantum & Accentum;) fed (2 ipuoratlo 
veli ) Cantus Farmonicus feu Modulatus.. Nec 


video, è nido Sag na) (nam 
tmonicum, 









ata api, ( 
ne) el Coe sare 






tamca gra è 
“ Confonorum fpeciés, 
1 ) cnu 
























APPENDIX. 


ceptione illa pofthabita ) cap. 7. lib. r. Eo pra- 
fertim argumento, quod Dia-pafon, cuivis ad- 
ditum Confono, Confonum faciat.  ( Quod & 
Ariltoxenus ante ftatuerat, p. 20,45.) Ptole- 
mus porro (idem ) pre ceteris Confonan- 
ts, prafert Dia-pafon, & Dif dia-pafon, ( aut 
ex pluribus adhuc Dia pa/or compolitas, ) quas 
pala: nomine ( suoporias ) nifonantias appel 

t, vel ( suipora ) Urzfona. | Alu arrigora vocant 

Unifonorum nomine Aquitonis refervato , 

iftid. p. 12. Gaudent, p. 11.) Iidemque mueg- 
gora vocant Dia,pente, itemque Dia-pafon & 
dia-pente, ( aut etiam Dia-pente cum pluribus 
Dia-pafon compofitum : ) utpote potiora quam 
Dix-teflàron, aut hoc cum uno pluribufve Dia- 
pafon compofitum; qua generali tantum no- 
mine vocant vera. Sic Bryennius, in Meibo- 
mii ad Gaudentium Notis, p.3s. Pfellus & 
Theo Smyrazus (ibid. p.30.) Dia-tellaron, item- 
que Dia-teflaron & dia-pafon, pariter ac Dia- 
pente, & Dia-pente cum dia-pafon, Paraphona 
vocant; fed Dia-pafon, & Dif-dia-pafon, Anti- 
phona. Gaudentius tamen p. 77. per Paraphona 
antelligit, ca qua funt quafi Confonis & Dilfonis 
intermedia, ut Ditonum, Tritonum, & horum 


Duarum vero primarum Confonantiarum 
( Dia-teffaron &Dia-pente ) differentiam, 7o- 
sim Vocanti quem Licia judicio aftimant 
Ariftoxenei; Pythagorei vero, ratione Sefqui. 
o&ava definiune; (propter i=$xf.) Sed 
quem in Confonantiarum cenfum non admit- 
tont vel hi vel illi: ut nec ejus partes, aut 
etiam Ditonum, Tritonum ; aliafve (prater ante 
memoratas) compofitiones in Cantum admiffàs : 
Quas ( inpersis ) Soros Concinnos dicere contenti; 
aut etiam (Wuuaris ) Concinnitates ; Confonan- 
tias non dicebant: Sive, qua funt minores quam 
Dia-teflàron, ut Diefis, Hemitonium, Tonus, 
Triemitonium, Ditonum; five, qua funt con- 
fonantiis interjefte, ut Tritonum, Tetratonum, 
Pentatonum, & horum fimilia : fic Euclides, 
Introdu&tionis Harmonice, p. 8, 13. atque ad 
eundem fenfum alii omnes. 

Sunt autem Soni (9974) abfolute fumpti, in 
quolibet Loco (7474) innumeri, nedum numero 
infiniti, (quod Ariftoxenus diferte afferit p.26 ; 
& Ariltides, P. 9; Euclid. p.2. & res ipfa lo: 
quitur;) ut, in omni continuo, Punéta. Adeo- 
que & ( his interjefta ) Intervalla (AJesiuere ) 
itidem Innumera. 

Verum, ex eis omnibus, cos feligunt Mufici, 
mer iEryglo Sonos dicendos, quos (9%yxs iuue- 
as ) Concinnos, feu Cantui aptos exiltimant : 

quo fenfu p%yas & rio contradiftinguit Ari- 
tides p. 9.) Et fimiliter, Diaftemata, fpecia- 
tim intelligenda funt, de cis qua funt hujuf- 
modi Sonis interjetta. a 

Tales in unoquoque Genere, ( Diatonico , 
Chromatico, & Enarmonio,) Sonos Ottodecim, 
numerabant Veteres. : 

Qui hoc ordine ab Euclide (Introdudtio- 
mis Harmonice p. 3, 4 4) n) recenfentur : 


Nescragtarbdogr vardra var saputa Nara” 


155 
daggaràs Crus (trapuino, Aialarà, alare) Cri 
ma picwy mapurite pubotor Minaràs picwr | èrapubrioà, 
Agupanzi, Air) pon Teti cuumudbior oRgITA 
sumusdiion ( irspusro è ggopanzi, derdr ) vira 
aurn pa pb ion Testa devio miegrita di 
pseread (bepubrior, gguuemi, didron@r ) vita dh 
dry ebiicar retta balploraian ogrira celplorztiay (drag! 
pirios, AGOETRA, seg vira Lafpecraiar. ( Et 
fimiliter fere apud Ariftidem Quintilianum p: 
9, 10. aliofque. ) Eademque nomina Latinis 
etiam ut plurimum retinentur : Pro/lamsbano- 
menos; bypate È. Lasgodi &e. 

Nec multo alter apud Nicomachum p 27: 
& Gaudentium p. 11, & 18, recenfèntur: Profi 
lambanomenos ; Fiypate bypaton; Parypate by- 
paton ( enarmonios, chromatice, diatonos ; ) FA 
chanos bypaton ( enarmonios, chromatice, dia» 
tonos; ) /2ypare mefon; Parypate mefon (enars 
monios, chromatice, diatonos ; ) Lichamos mes 
5 (enarmonios, chromatice, diatonos; ) Mefe; 
Trite (ynemmenon (enarmonios, chromatice ; 
diatonos ; ) Paranete {ynemmenon (enarmonios, 
chromatice, diatonos; ) Nete {ynemmenon ; Pa- 
ramefe; Trite diezeugmenon (enarmonios, chro- 
matice, diatonos ;) Paranere diezcugmenon (cnars 
monios, chromatice, diatonos ; ) Nere diezeu- 
gmenon; Trite "bolieon ( cnarmonios, chro- 
matice, diatonos ; ) Paramete byperboleon (cnar- 
rien. chromatice, diatonos ;) Mese byperbo- 
lecon. 

Ubi videmus, non tantum Zichamos, & Pa- 
ranetas, fed etiam Parypatas & Tritas,.in tri» 

lici differentia pofitas, pro triplici ‘Genere, 
i Enarmonio, Chromatico, & Diatonico : ) Quod 
quidem omnino par cfì, cum & harum. foni, 
Aobiles fint, pariter atque illarum. . Cur autem 
hoc ( de Parypatis & Tritis) omiferit Euclides, 
aliique; non video. 

Sed obiter moneo, locum illum Gaudentii, 
pag. II. ver. 10, quem mancum exiftimo ; fic, 
ni fallor, reftituendum effe, olor sepurira ivopuò- 
nos, (1) mapurdra aguuanzi, ) maporira didroros, » 
nuparòs brapuérios,] 15 Aparàs aquuameà, è Nyerie did 
twes° cul congrui quod haber idem pag. 18. 
v. ar Nempe; cum modo dixerat, Sonos my- 
tabiles, effe, Parypatas, Lichanos, Tritas, & 
Paranetas; © propterea, ad nomen commune, 
adfumendum effe quod eft cujufque generis pro 
prium; exempl gratia (nyarìs picwr tapubrios, 
Miogyòs uicwy aemuamei, nivaràs ploor ddroos, ) Li 
chanos mefon emarsmonios, lichanos mefon chro- 
matice, lichanos mefon diatonos; fubjungit, ( è 
3 arts yes tei dd mugnti n, ù apra, 
> vera», ) idem dicendum eSt de Paranetis, Pa- 
rypatis, & Tritis. 

Monendum item Zicbeni vocem non raro 
fubriceri; & Paramezes fimiliter: ut cum, pro 
Lichanos mefon enarmonios, dicitur fimpliciter, 
Mefon enarmonros, fed fubaudita voce Lichanos: 
& in reliquis fimiliter. 

Item in voce Pro/lambanomenos 
culini ) refpicitur vox g%yyes: in reliquis, 77y- 
pate, Mele, &c. vox zerdi. Adeoque reputanda 
ell aiar, feeminini generis; & fimiliter irep- 

2 


4 
piros, 


eris Maf: 


156 
piro, ddr, prout hic occurrant. (Et uti 
que È) 4 inqpuévios, & ix) i dire.) Sed apud 
Bryennium, (& hunc, ni fallor, folum ) habe- 
tur aesrratarouin. . 

Item dare, rapine, vere, maggrari, pro Nomi» 
nibus Subftantvy habentor ( e appofitionem 
cum voce 29% ) ut patet ex Genitivis plurali 
bus circumflexis, crart’, raporant/, rave, raggneria 
fed pico», restar, owwnppdibanr, Dilovysbiiarr, velporaiora 
pro Adjeétivis. Quod ad Cap. s. lib. 2. Prole- 
mei monvimus. 

Eadem, que fupra, recenfet nomina ( pro 
genere Diatonico ) Martianus -Capella ( Edit. 
Mcibom. Fa 179. ) adjunétis item Latinis nomi- 
nibus è fe formatis, { quam accurate in omni- 
bus, non dixerim.) Nempe owonauartdpor, Ad 
quifitus: èrire vraîl, Principalis princip î 
mrapuasira vrarki, Subprincipalis principalum: tra 
vr Sidraros, Principalium extenta : Sme piowr, 
Principalis mediarum : meprira ur, 7 
cipalis mediarum: piowr daro, Mediarum ex- 
senta +. wire, «Media : vetro cwmupipen, Tertia con- 
junifarum: cusmpdbiar ddr, ConjuneFaruna ex- 
tenta: vira cwmudbior, Ultima conjunbfarur : ma 
pauton, Prope-media : rette it drydior, Tertia di- 
vifarum : Wwyibicar Sidroros, Divifarum extenta : 
vira Snlendior, Ultima divifarug: vero afplo 
rato, Tertia excellentium: “loraior Sidroros, 
Excelentiun extenta: ven \epeoraior, Ultima 
excellentium. ; i 

Pro fingulis autem hifce Chordis, Sonifve ; 
habuerunt Greci (in fingulis generibus; Enar- 
monie, Chromatico, Diatonico ; ) fuos cujufque 
Charatteres feu Notas ( muéia ) quibus deligna, 
rentur. Quod ex Bacchio, riltide, Boethio, 
alufque liquet: fed prefertim ex Alypio, & 
Gaudentio.* De eifdem videatur item Vofius, 
(aliique ab illo citati ) de Artibus Popularibus 
cap. 4; $ 10; & de Scientiis Mathematicis, cap. 
22. $ r4. bi 

His. Notis reftituendis, bonam operam im- 
pendit ego in fuis prafertim ad ne 

ium Notis ; aj m habentur confpicien 

faje has quidem Niji callere, magna 

erat Praxeos Mufice ; quo 
tilenam notis deferibere, & defcriptam canere. 
Quam Agnotandi arterm, vocat Ariftoxenus ( p. 
39.) s & Meibomius ad Alypium, 
p.66. oruemalu. 

Pro Notis hifce; habemus, in hodierna Mu- 
fica, (pro Genere. faltem Diatonico, ) Scalam 
(quam vocant) Guidonianam ; ut quam invene- 
rit Guido Aretinas Abbas, circa Annum Chrifti, 
ut docet Joh. Ger. Vollius, (cap. 22. de Scien- 
tiis Mathematicis ) 1070; feu (quod ipfe pre- 
fert, cap. 4. de Artibus Popularibus ) 1028, ex 
Sigeberto.  Hanc /anum vocant alii, (quia, 
in manus forma, memorix gratia, folebant cam 
aliquando depingere; quod apud Merfennum 
aliofque videre eft:) Aut etiam Gamm-ut, 
(fumpto nomine ab ejus voce prima, feu gra- 
viflima. ) Qua nempe Limeis aliquot (ad inftar 
Scala gradatum afcendentibus ) & Spatiis inter- 
Jeétis, delignant loca Sonorum (877% ) fingu- 


flent auditam Cau» dendo) 


'&c. gr in cap. 11. lib. 2. 


APPENDIX. 


lorum ;' eo ordine quo è Gravi in Acutum 
afcenditur. Ut aliis ad hoc Notis non fit opus, 
quam ipfo Situ. Quippe qua porro confpici- 
tur, in noftra Mufica, notarum varietas: ( puta 


[ce Laga, ‘ay Brevi, Semibrevi, &c. ) non 
‘onum, fed empaus ÎpeRat, fecundum qu 
vox aliqua Produétius Contraftiufve cane 


fit: atque ad Mufica partem Abysbmicam per- 
tinet, que eft de Rbythmo 2 Mocelazni 
fecundum Tempus, breve & longum; non ad 


partem Zlarmonicam, de qua agitus, quae 
eft de modulatione fecundum pra dir 


& fido dl a 
uo autem us percipiatur, quomodo in» 
ter fc confentiunt, Hodierna Scala & Veterom 
Diagramma, ( pro Genere Diatonico, quo folo 
jam utimur ; ) utrumque junélim exhibemus. Et 
quidem, in Veterum Diagrammate, Sonos quos 
vocant Mobiles ( linea puntata) dà Stantrbias 
feu quiefcentibus ( refta continua notaus) di. 
ftinximus; & pariter, in hodierna Scala, Sonos 
i aa Spatio (ut loquuntur,) ab eis qui in 
imea, notari folent. Utrobique obfervatis Ins 
tervallis, five ‘Tohicis five Hemitonicis, in Ge» 

nere Dyatonico cenferi folitis. 

Atque harum quidem lincarum (quot o) 
eft ) aliquot, puta quaternas aut quinas, ( five 
ex imis, five ex fummis, five ex intermedii 
prout cujufque cantus ratio poftulat, ) depin= 
gunt (omillis reliquis ; ) dope unam aliguara 
( puta, F fa ae, autc/o/fa ut, autg fol re ut,) 

uliari nota (quam Clavera vocant) defignant 
fa innotefcar, quam Scala lincam ca referat; ) 
reliqueque, ex fitu ad hanc, aftimantur. 

on autem ita terminatur (his cancellis } 
vel Veterum Diagramma, vel noftra Scala, ut 
non ultra pollit vel in Grave, vel in Acutum 
procedi. Sed, quemadmodum in Scala noftra, 
poft feptem (afcendendo ) literas A, B, C, Dj 
È, F, G, (qua totidem Chordas feu Voces de- 
fignant,) exdem fecundo, & tertio, & (fi opus 
cit) pluries recurrunt, ( quas repetitiones, quo 
invicem diftinguantur, mutata litere forma fo- 
lent diftinguere ; ) & fimiliter in Grave ( defcene 
sordine inverfo; (ubi, pro G diverfo, 
Grecum F-folent pingere; unde toti Scale no» 
men faltum:elt T #5, feu Garamia-ut :) litereque 
fimiles ( puta A.a, aut G g, &c.) Dia-pafon 
terminant: Ad ecundem modum, in Veteruna 
Diagrammate, poltquam è Pro/lambanoment (in 
acutum afcendendo) ad Nesen byperboleon pers 
ventum eft, ( que Chorda, cadem cenfetur cum 
recurrentis in altum diagrammatis Pro/feomba» 
momeno, ) recurtunt, ut en Fiypate 
Parypate bypaton, &c: & i ona ( defcens 
dendo in Grave ) infra Pri (que 
cadem, elt Mese byperboleon infra pofiti Dia 
grammatis ) recurrunt fi opus eft (ordine ine 
verfo) Paranete byperboleon, Trite ‘bolacone, 
Prolemei :) fimilia» 
= ordarum nomina ( puta Afe/e, Mefe; aus 
Bal tran ; au& qua pro codem ha- 
ntur, # anomenos, Nete ‘bolucore, 
&c. ) Dif-dia-pafon continent. ad 
Voces 


APPERENDIA 


Voces qua ( in Scala Guidoniana ) poft lite- 
ras afcripte funt; delumuntur ex Hymno quo- 
dam Ecclefiaftico (Paul cujufdam, Disconi Ro. 
mani, ) pro S. Johanne Baptiita; quem habet 
i ii 4 de quatuor Artibus Populari- 


piseni laxis Ruone fibris 
‘A FAmuli 
Air Frage 


Diagramma Veterum 











157 
( Merfengus, aliique, of icis, addunt Ado- 
nium, Sane ius, O pater alme : 
fed qui, ad Price Boone sg ) 
Hinc enim fex hemiftichiorum ice asd 
tiales defumplit, 4, re, mi > ol, la 
totidem chordis continue ftquentibus us, Lat 
rABCDE: Que recurrunt = ia= 
pon) in Gabcde; iterumque in g ag dè 
dd ce. omnino 


vox fe, 
Silla 2 77 rea din (pini soi ie 
























bb i 
bi "—- -_.- Mete. hyperboleon. na; ba 
fel A fuji hyperbol» si — ini entro 
| to i 
$ fa Wei hyperbolaeon f i si ifa! ut 
} mul » Vjgte deseugmenon| è i lam--—-- —— 
Pa v a tonus i È is i | 
fel PET, e di di la; vi PISA Be 
iNete fynemmenon. si eb: È bud RL ‘rezeugm pedoni | 
ani | * Maatonsy ; i 
i TRINO? REMGNIRIA 9 207 diezeugme: e el uti... ce 
|iatonar, tonus. e | Paramefe ai 
[ate ruemmenon. sicegioni toner > 
to elfo. la Ue —Mfe 
gu Ttorins | 
folk Lichanos mefon 
| A 9 diatonos fe 
il 
folk. 
pr 
hi la 


Bnsbenicar fe 6, i elt alterius Spot & )& 
ubique, five ante vocem #2; five poft 
vod mirum eft Guidonem non 
precaviffe. Recentiores aliqui (inter 
bre a cn fupplent vocem Sf, aut huic 
Gaio. Potuiffent ( ex Adonii initio ) vocem 
Sa fupplere. 
Harum vocum ufus, hic eft: Re mi continent 
quem, vocant Gna) Tonum diazcufticum, 
duo Tetrachorda , & qui 


su 





utrivis > additus facit Pentachordum, feu Dia. 

ii gi uibus refj t, in fiw i 

Coni onus Dorius, & noftra Scala 

dura, ) dij Bre adeoque A 
n ) 


diftant Dia-pafo! 

pate dichia dna 

A; (pl ita nimirum voce msi in he) 

e huic cafui refpondet Hexacho: tir 

Ur re mi fa fl le, (quod ail fepties oc- 

MELI loco primo, quarto, & ni = 
3 


158 
tum: (quippe hi cafus tres, pro uno habentur; 
recurrenubus, abfoluto Dia-palon, cifdem vo- 
cibus.) Ubi autem mutazione fecursdum Tonos 
( ut loquuntur Greci, ) ftu tranilata 75 voce in 
alram fedem, cantus mutatur; re & ws funt, 
ua Gracis dicuntur pote/fate, mefè & paramefe, 
i quameunque fedem illa occupant, ) itemque 
Proflambanomenos & Fiypate bypaton, poteftate. 
Puta, pofita è modi (ut loquuntur) in B, è, 85; 
transfertur mi ad E, e; & cantatur Hexachor- 
dum illud prout in focis fecundo & quinto re- 
currit: Qui eft Prolemei Tonus ( feu Modus) 
Mixolydius, in quo Mefe & Paramefe poteffate, 
funi (Pofiee ) in paranete & nete diezeugre- 
mon; hoc eft, in fcala noftra, in de. Sin po- 
matur item alia d m26/is in E, e; quo transfera- 
tur mi ad 4 44; cantatur illud Hexachordum 
ut in locis tertio & fexto: Qui eft Piokmai 
Modus Hypolydius, quo rMefe & Paramefe, 
poteftate, funt in Zichano mefon & mefe, pofi- 
zione ; hoc elt, in fcala noltra, in G, 4. Atque 
hos quidem tres cafus (nec plures) innuit Scala 
Guidoniana. Sed recentiores polt illum Mufici, 
alias adhuc Clavium fignaturas addiderunt ; qua- 
rum ope, vocem 5 In quavis chorda ( prout 
opus erit) canendam inlinuent; qua ceteris 
Piolenzi Modis feu “Tonis refpondeant: ( Ut 
ad Cap. 11. lib. 2. Ptolemi oftendimus.) Nem- 
ps, polita tertia 6 miodi in a, transfertur inde 
mi in dj quicit Prolemai Modus Lydius. Item, 
fita Acuti nora in F fa us, cui naturaliter 
tue loquuntur ) convenit vox 74, mutatur hac 
in e27, fitque vocis w27 fedes in .F,f; qui eft 
Prolemzi Modus Fypodorius. Sed hinc tranf: 
fertur in C, c, cc, fi euam hic reperiatur fimilis 
Acuti nota ; qui eft Prolemai Aodus Phrygius. 
Atque hinc denique transfertur 727 in F, G, g, 
fi & hic porro confpiciatut cadem Acuu nota; 
qui eft Prolemai Five Hypopbrygius. Qua 
omnia, citato loco, depinximus. 

Harum ( pro Molli & Acuto ) notarum origo, 
hac eft. In Grecorum Mufica, cum è Proflam- 
banomeno (in acutum afcendendo } perventum 
erat ad Afefen, (hoc elt, ad noltram a /a mi re,) 
ambiguum erat an ad tetrachordum ( Syremme- 
mon) Conjunétarum; an ad ( Diezeggmenon ) 
Disjunétarum tetrachordum procederetur : Adeo- 
que, an chorda proxima (qua elt è fa b mi) 
hemitonio ( pro zrife fynermenon) an tono 
inkgro ( pro prece] acutior foret. Priori 
cafu, chorda illa Gravior eflet futura ( hemito- 
nio ) quam cafu polteriori, hoc eft ( ut loqui 
amabant) Mollior: atque hoc, quam illo, van- 
to Acutior; hoc eft, Intenfior, feu Darior. 
Priori itaque cafu fignabant chordam illam li- 
tera 5 rotunda, quam 6 so/lem vocabant, quo 
cafu (ab 4/2 mire) afcendebatur Hemitonio 
Li vocem fa; dicique folet Scala mollis: Po- 
teriori cafu, fignabant chordam illam litera b 
quadrata, ( qua fenfim corrupta eft in hanc fere 
notam $g ) quam b dura vocabant; dicique 
folet Scala dura ; (aut etiam, quod nunc fere 
fit, omittebant cam fignaturam ; quoniam hec 
reputatur Scala mazsralis, adeoque fignatura 


APPENDIX. 


non indigere; ) quo cafu, Tono afcenditur per 
vocem #75. (Hinc fit, quod ea chorda bino- 
mins eft, 2 fa, b mi: nempe è mois canitur 
voce fa: qua innuitur intenfio per Hemito- 
nium: b dura, voce mi; qua innuitur intenfio 

r Tonum integrum. ) Tandem vero, qua ad 
olam 5 fa b mi chordam diftinguendam delti- 
nata primum fuerant note, is & Dura; 
jam cuivis chorde adhibite tantundem preftant: 
Nempe, que chorda fecus foret Tono acutior 

uam proxime Seni adhibita nota AfoZis 

hoc eft, Gravis,) Hemitonio deprimitur, adco- 
que non nifi Hemitonio fit acutior quam proxi- 
me fubjefta: contra vero qua fecus*etltt He- 
mitonio tantum acutior quam que eft proxime 
fubjeta; adhibita nota ‘4 (hoc cit, Acu- 
te,) Hemitonio acuitur, adeoque jam fit inte- 
gro Tono acutior quam proxime fubje&a. 

Noftrates vero Mufici, nunc dierum, omiflis 
vocibus #2 re, folis utuntur wma; fa fol la. Nem- 

,, pofita ri in fede fua fic ut innust clavium 
ignatura, furfum cavitur fa /o/ la, fa fol la, 
) oft quas iterum recurrit #2; ) deorfum vero 
la fol fa, la fol fa, (redeunte iterum mi.) Qua- 
rum quidem vox, fa, reputatur hemitonio acu- 
tior quam proxime fubjedta; relique, tono in- 
tegro. . 

Verum, qui fubtilius loquuntur, voci /0/ affi- 
gnant tonum majorem (in ratione felquiotta- 
va;) voci /a, tonum miniorem (in ratione fef: 
quinona ;) adeoque voci fa, pro Hemitonio, 
allignant rationem fefquidecimamguintam, (que 
tetrachordi rationem fefquitertiam compleat ; ) 
fed voci mi allignant omnes rationem fefqui- 


ottavam. Qui vero ( negle&a ditierentia tono- 


rum majoris & minoris ) aflignant indiferimina- 
tim tonis omnibus rationem fefquiogtavam, ii- 
dem hemitonio aflignant rationem limmatis (asi 
pare) que elt 256 ad 243: vel ( craflius lo- 
quendo) toni femiffem, (è quo imma non mul- 
tum abeft. ) Atque fic fere loquuntur Mufici 
praétici omnes, qui prater Tonum, & Dimidium 
toni, ( quaque ex his componuntur, ) nou alia 
cenfere folent intervalla. 

Sed, dimiflà aliquantifper Scala noftra ; re. - 
deo ad Grecorum Diagramma. Ubi Ottodecira, 
quas dixi, in unoquoque genere, chorde, non 
femper funt totidem Soni, fed totidem Nomina, 
feu Poteftates ( Jude ) quippe horum Sono- 
rum alii cum aliis nonnunquam reputantur co- 
incidere ; prefertim in genere Diatonico; ( ut- 
pote Paranete [ynemmenon & Trite diezcugme. 
non, item Nete fynemmenon & Paranete die- 
zengmenoti, 1n Diagrammate jam expofito :) & 
vix alibi funt ORodecim diftind, qui e 
nere Enarmonio. Nominum autem rationem, 
rem omnem ab origine repetentes, ordine expo» 
nemus. 

Ex Sonis hifce ( Chordifve eifdem accommo- 
datis) Diaftemata & Syftemata (ipuos) Con- 
cinna, feu cantui accommoda, ( ut ante di@ura 
eft, ) formabant veteres : quorum alia Confora, 
alia Diffona (ciupora, ajseara,) nominabant ; 
prout erant Sonis confonis, diflonifve ( desrudiia) 

finita 





RURAL 0" 


- 





w 


APBPENDIX.. 








quali varia diccbantur (ie) Genera 


i o (prgram:su Ano 


dan 4 3 (mon fenfù certum ali- 
idr At ca ipa certam 
orum differentiam fignificat ;) quan: 
ta el (fecundum magmitàdinem ) dua- 
se ima a ( Dia-tellaron 
3 sea agri differentia ; Egr vpdYIAY 


Fl 2lep;a ) Ariftox® p.21, 46; Cujus 
Uimidium, © pars tertia, © pars 
quarta; cantari poteft; mon autem int his 
minora. * ta autem fit hac diftanva, auri- 
bus dij permittunt Ariltoxenei ( non 
ultra de hocoliciti : ) Pythagorei vero (‘qui 
potius per rationes fcu pn boni n° 
gur intervalla,) Ratione Sequiottava inn 
Pf peoni n) Ri ‘ cum Rationem 
Di irerine ‘am, "fe ut 3 ad 
2; i Dia-teflàron, fefquitertiam; feu 
uti4ad 35 ut ante diltum eft: Harum Difte- 
rentiam, fit Toni, colligebant 'Sefquiotta- 
vam; pura, cum Soni unius advalteriis acumen 
ci propter $)î(% Sic Euclides, de 
; * Canonis; p. 30; Ptolemxus cap. 7. 
lib. 1. aliique. ) sa 
© Primum fyftema Confonum, feù primam Gon- 
pri O) etto pr 
etri 
Dit) 


sti 


() iv 
‘aron’confonantam vo- 

motu Zlrzizam ; (‘quae autem fit 
Maxima, definire nequeunt ;) Sic Ari- 
22. aliique ( ubi pro pixSs 
dum efle pizeor, reéte mo. 
5 Gres ipfa loquitur.) 

D on) Sonis 

in tria ca 

conunua nt. Non 

| ea m Aguialter; que im'omnibus Ge- 


È 
È 


able 
3 Lon t 3 


‘tum ab 


în integro Syfte- 





mate; erant, pro variss ibus, alie. atque 
ai; (adeogue ny petrolio E 
quidem pro diverto borum in Tetrachordo fit 
* 1 variaque in 
his generibus Species, “eolores ) vo- 
Es Sic-cuam E aa TEL ARE 
pis, p.a, Tar paper cî di cin ire darvi 
di 3 rurs.bpa dò mirriodfo is È ir Morra, om è 
dis F Join Sinpopidis v paraamtute: bid Ì, dm i 
is F fui Sragapaie smania sive dress mirvis. 
Tetrachordì  vocem..feu chordam Gravilli- 
mam, vocabant,Z7ypaten ( Csdrt ) peprrneno 
Acuullimam. vero MNeses (rirlo feu'nérw ) UL. 
timam fea Imam; (quod & Hen. Stephanus 
agnofeit ad vocem ria, qui fic ultimam few 
meme dici n lt 
Paraneten, Vari, ut im proximam : ) Quip- 
pe qui primi hac imponebant nomina a 
quam Quod janì facimus) Grave, pro Summo 
habueruni, & Acutum pro Imo.. Et fic Nî- 
comachus, p, 6. è Bspirezes Sy drntra data) fre 
n Dr drebrar nsrbrare È vidr Ù È riarr n 
aenetaT adeoque in Heptichorda Lyra, ZH 
paten afcribit Saturno ; & Neaten, fèu contra- 
Cte Nezen, Luna. “Et Boethius ubique, in fùa 
Mufica, fonos Graviores in fchematis Summo 
locat, Acutiores in ‘Imo.. Hinc.( que poft oc- 
Current) Z2yper-bypate, & Hyper:mefe, ( <api- 
miri, \auin, ) funt proxime: Graviores quam 
Hypate, & Mele. (Ut fruftra fit qui iam 
quali «ian» diéhum vult: cum Homerus certe, 
quali “rirer»; pofuerit ; cum Jovem appellare 
foleat iruny .) Sed, quo rem diffimu- 
lent; poftquam Grave pro Imo haberi coeperit, 
& Acutum pro*fummo, (prour nunc fieri fo- 
let, ) Latini (‘poft Martianum Capellam, & Se- 
‘veri uum, ) Hypaten, Principalem în- 


=. ter tur ( potius quam Supremam, );& Pa- 


ten, Spie. Et Ariftides Quinti- » 
ite p.10. Pi rimani potuus exponit, quam * 

ear ; Umuzae, în 7 megre Temtanbiti 
gra Fvru TÈ Ò cesto, Cruro ‘gal A 
aupordra È, (09 alal) neuv Et paulo 
Steri iris, Fra mei dire rid 6A 3 
Tlirmase i vieta, merism Gaara victtor 9 VigAoww 7Ì dae 
n. e aerei, | Ubi-( diflimulata fignificatione 


- Summi & Imi ) Srarv & ira interpretatur Pri 
a mum & Ultinium. a 


1iVoces intermedias (qua & mobiles erant) vo- 


irop- A Parbypaten rag I ini piena 


SÙ) & Pareaioo (eine) Porali 
mam, ut quasi vera ( ultima ) adjacebar. 
ag Supreme > da 
aprire” da Subfaprra. 
Saar è Penultima. fol 
vira Lo Ultini ès 1A 
CA ue fic quidem dicebantur Tetrachordi vo- 
ces ceci itarium vg pie regi (que 
dicitur ra : d quatuor 
chordarum fui nie Boca gp 20.1. 


que. 


160 


aliique. Et fic fere ( nifi quod, pro Paramere, 
codem fenfu Zicbanon dixerit, fitque locus alias 
mendofus;) Nominum ordinem (tanquam no- 
tiflimum & receptiflimum ) pro quovis ‘Tetra- 
chordo, recenfet Ariftoxenus, p. 22. 7 3 ay 
Sar, Redbray re dor, Td cibi rim F ale rari 
gav xereguoniv, #) bvbpaziv dios ingons cstar deus ubins 
pia ris Bn & pio [ lego rimase ] x) niger dò aper 
us dj arde, gati yrmesuwrita mis dmopbs psi 
xi. Quod fic réddo: Cum plares fint Chorda- 

. rum complexiones, diffum Dia-teffaron Ordinem 

. contimentes, ( tcilicet, quod jam modo dixerat, 
extremos duos fonos a duofque mobiles 
intermedios, ) /inzque iUarum finguhe fuis no- 
minibus finttu; ( puta Tetrachordum Suprema- 
rum, Mediarum, Conjun&arum, Disjunétarum, 
&c:) amns guidam eft (omnium communis ) 
Ordo, ( mimium, Netes, Lichani , Parppates, 
& Hypates,) tis omnibus, qui Muficam vel le- 
viter attigerunt, notiffimus.. Notat ad hunc lo- 
cum Me:bomius, co Syntaxis conftet ) vel 
legendum #7 gia, vel (quod fequor) yraeueniza, 
potius quam (quod erat in aliis codicibus) yree- 
guraror fed non animadvertebat (quod,ego qui- 
dem exiftimo) wins, mendofe feriptum elle, 
pro rms, ( tum hic, tum mox iterum.) Quip- 
pe de uno omnium Ordine, quam de uno pre 
cateris Fetrachordo, potior finden erat habenda 
ratio. Verum, fiquis leétioni alteri mordicus 
adh&rere malit; quam me de mendo conjeftu- 
re; ut de #0 ( Mefon ) Tesracherdo, quali pre 
ceteris novllimo, hac dixerit Ariftoxenus ; (non 
de uno omnium Ordine : ) non tanti res et, ut 
velim anxius contendere: quoniam, etiam fic, 
hoc unum inftar omnium proponiter ; cum fit 
de omnibus eadem ratio. Atque huic quidem 
favere videtur, quod habet Ariftoxenuspp. 46. 
ubi Tetrachordum à Mefè ad Hypaten (nempe 
Mefon hypaten ) quafi aliorum exemplar expo- 
nit: ut euam in eadem ipfa pag. 22. 

Poftquam autem Tetrachordum unum, foli- 
tartum efle defierit; & plura componi coeperant 
Tetrachorda: pro Paerypgte (fub/uprema, ) di- 
cebatur, in quibufdam tetrachordis, 7rzfe (nem- 
pe; reira Sì vira ) Tertia ab ultima, feu Ante- 
penultima : in altis vero, pro Paranete ( penul- 
tima) dicebator Lichanos (apud) /ndex; five 
quod Indice digito pulfaretur ea Chorda, (quod 
innuit Ariftides, p. 10.) five (quod ego potius 

utaverim) quod Index fit ( ille fonus ) fitu 

uo; num, & quatenus, Molle fit genus aut In- 
renfum: Quippe quo Remotior eft, è tetrachor- 
di voce ica Lichanos, eo Mollius cenfe- 
tur Genus; quo Propior, eo Intenfius: Quod 
docet Prolenteus cap. 3. lib. 2. p. 54. quippe 
de fonisshis (acutiflimo, cique proximo,) quos 
eRiypss ibis vocat, verba faciens, (corumque 
ab invicem intervallo,) fubdit, ci ms rato: rs 
ma srepor i Tè muwrovaSTEpoY pds: qui 
faciunt (Generum ) diferimina, in «Mollius In- 
tenfiufve. Utut fit; Triten in aliis Tetrachor- 
dis, idem valère atque in aliis Parypaten ; item 
in aliis Licbanon, & Paraneten in aliis; res ipfa 
loquitur. Hinc eft, quod Trita dicantur re 


APPENDIX. 


aarwSée & Paranete, aiqurondés atque in aliis 
fimiliter : Utpore cum Tritarum & Parypata- 
rum eadem fit ratio ; item Lichanorum & Para- 
netarum. Et fimiliter, qui fune cujufvis Te- 
trachordi foni graviflimi, vel Hypate, vel fal- 
tem Hypatoides, vocantur. Boeth. p. 11. 

Poft Mercuri ( aut cujufcunque demum fue- 
rit) quatuor chordarum lyram (pro quatuor 
elementorum song] fera elt Orphei Lyra 
(imdropdo ) feptem chordarum (pro numero 
Planetarum. ) 

Sunt tamen, qui docent, Mercurium ipfum, 
Lyram (quam è fuperioribus acceperat Qua- 
drichordem, Mercurii Lyram diétam) Septh 
chordem fecifle; talemque Orpheum (è Mer- 
curio traditam ) accepifle. Nicom. p. 29. 

(ne fimus de Inventore primo nimis fo- 
Do) de hoc convenit; Lyram banc Septi- 
chordem (Orphei diftam,) ex duobus Tetra- 
chordis conjunttis fuifle conftitutam, ita quidem 
ut Gravioris vox Acutiflima, fuerit Acutioris 
Graviffima ; illud dixerunt tetrachordum 
Hypaton (war) hi ‘emarum ; hoc vero, Me- . 
ton (m$,) ultimaram. Ne vero chorda illa, 
utrique Tetrachordo communis, Binominis fo- 
ret, ( Supremarum ina, & Imarum fuprema ; ) 
hanc ZMefen (uis,) Mediam appellabant: Gra- 
viorifque tetrachordi graviffimam (non tam 77y- 
pe bypaton, quam fimpliciter ) Ayparen; &, 

uic proximam Parypafen : item Adutioris acu= 
tiflfimam (non tam Afezez neton, quam fimplici- 
ter) Neren; &, huic proximam Paraneten : 


-Gravioris autem qua fuerat Parduete (quod no- 


men propter zefes nomen in re/es mutatum, 
jam eflet incommodum) ne foret innominis, 
novonomine diccbatur Licharnos, (aut etiam 74y- 
permefe; Nicom. p.7. & Meibom. ad illum p. 
17) Acutiorifque qua fue rypate (propter 
ujus ZZypater fimiliter in immerfam ) di- 
cebatur promifcue vel Paramefe ( utpote poft 
mefen proxima) vel 7rife (utpote, è weze, tertia.) 
Quod ex Boethio (ibidem) difcimus; & Ni- 
comacho, p. 6,7. .Qui Hypaten chordam aferi- 
bit Saturno ( Planetarum fupremo;) Aeres, 
Luna (Planetaram infimo ;) reliquifque _idi 
quas fuo ordifie : Nifi quod Mercurium 
preponat ; quod itaque, quafi mendum 
mutandum infinuatur, p. 33. ( fed & pariter 
infinuatur, aliis placere, ut, contrario ordine, 
Graviflima Luna afcriberetur, Acutiffima* Sa- 
turno, pariterque de intermedbis. ) gl; 


Hypate 














Hypate. mi 

Parypate Parypate. a. 
RE I Lichanos, - 

Paranete j Hyperm ele! Sol. 

Nete 

Hypate } —— Mefe. la. 
Neton ({y- J Parypate esa fa. 
MEMMENON) | Paramere — Paranete. fol. 

Nete — Nete. 


la. 
Talifque 


APPENDIX. 


Talifjue jam confpicitur, integri Diagram- 
matis ante pofiti, ea pars que di ab Ziypate 
miefon ad Neten fynemmenon: aut euam ab 
Hypate bypaton ad Mefen: item è Paramefe ad 
Neten byperboleon. 

Pott hanc fucceffit ( pofthabito Planetarum 
numero ) Pyrdagore Lyra (durizopdòe ) chorda- 
rum obo. Qui, ex Heptachordo retentis fere ut 
prius nominibus, primus omnium (ut docet Ni- 
comachus. p. 7.) inter duo qua prius erant 
Conjun&a tetrachorda, Tonum interpofuit Dia- 
zeuéticum : qui utrivis tetrachordo additus com- 
pleret ( mrrigo;dr ) Pentachordum; (cujus ex- 
teme confonarent Dia-pente i) utrique vero, 
( pro Heptachordo ) Ottachordum conftituit, 
cujus extreme chord:e exhiberent Dia-pafon 
( Confonantiarum  precipuam ) qua in Hepta- 
chordo non audiretur. (Cujus extreme, ne 

uidem erant Confone. ) Adeoque, qua prius 
foce una chorda ( Mefe dia) jam fatte 
funt due; nempe, Z/ypaton mete, nunc ut ante 
Mefe diéta, (ut qua è medio necdum multum 
recellerit: ) & Neto bypate, jam diéta Para- 
mefe, (quod prius fuerat Zrifes nomen: ) Qua 
à Mefe diftat Tono integro ; è Trite, Hemi- 
tonio. Quodque ante fuerat Neton fynemme- 
mon (conjunétarum) tetrachordum, jam fa&tum 
eflt tetrachordum (disfunffaram) neton diezeu- 


Emienon. 




















Hypate Hypate %. 

Fipiim Pespae — Page fa 
Paranete Lichanos Sol. 

Nete Mefe la. 

Tous Hypate Paramele mi. 
.. YParppate Trite fa. 

Neton (die- © Paranete — Paranete fol. 
stupita) Nete —— Nete la. 


Talis jam confpicitur, ea pars Diagrammatis, 
qua eft ab A/ypate mefon, ad Neten diezeugme- 
mon. Ubi inter duo tetrachorda (Mefon & 
Diezeugmenon) Tonus interjicitur ( è Mefe ad 
Paramelen, ) qui, utrivis Tetrachordorum con- 
junétus, Pentachordum efficit. Adeoque ab Hy- 
pate mefon, ad Mefen, elt Dia-teflaron ; ad Pa- 
ramefen,. Dia-pente : Itemque è Nete diezeu- 
gmenon, ad Paramefen, elt Dia-teflàron; ad 
Mefen, Dia-pente. Atque ab Hypate mefon, 
ad Neten diezeugmenon, elt Dia-paton. 

Et quidem, fi, cum Mefon tetrachordo, con- 
tinvetur tetrachordum ( ConjundFarwm ) Synem. 
menon ; habetur (antiquorum) Heptachordum : 
fi cum eodem Mefon tetrachordo, fumatur, poft 
tonum interjeAum, tetrachordum ( Disjunfa- 
rum) Diezeugmenon ; habetur ( Pythagore ) 
Oétachordum. È . 

Unde etiam patet ratio, cur, duorum Tetra» 
chordorum, alterum Synemmenon ( corjunifa- 
rum,) alterum Diezeugmenon ( divifarum, feu 
disjunétarum ) dicatur: ques) nimrum, 
cum tetrachordo Mefon, illud conjunétum fit; 


Igt 


hoc ab eodem ( interpofito Tono) DisjunAum. 
Horum duorum ( five in anuquorum Hepta: 
chordo, five in O&achordo Pythagore ) Te 
trachordorum ; alterum Hypaton (quod gra: 
vius erat,) alterum Neton (quod acutus ,) 
ipfos dixiffe non dubito. Et quidem, 1n Hepta- 
chordo, neton Synemmenon, ( wlimzarur Con- 
Junéarum ) in O&tachordo, neton Diezeugme- 
non ( w/limarum Disjunarum.) Que qui- 
dem nomina (sumprbfor miki, & Seliyaddor vi 
,) Gaudentius p. 8, 9, 10, perpetuo retinet. 
( Neque putaverim, quod fenut Meibomius, id 
mendum efle.) Ali plerumque (& Gauden- 
Uus pane) omilla voce Nezon, (ut qua 
tuto abelle poflet, fed fubintelletta,) dicunt fim- 
pliciter Symemamenon, & Diezeugmenon : cadem 
ratione qua (curte loquentes ) dicere item fo- 
lent, Zlypaton diatonos, Mefon diatonos, &c. 
pro quo integre dicendum erat ( & paflim di- 
citur) Lichanos bypaton diatonos, Lichanos mes 
Son diatonos, &c. 
interea temporis, ut videtur, (five è 
Terpandro , five è Timotheo Milefio, five % 
quopiam alio, ) adjeéta erat ( chordis fepiem 
ante receptis) Oava chorda ; non quidem duo- 
bus tetrachordis intermedia ( ut in Pyrhagore 
Lyra) fed utrique in grave: qua vel (xefturiza) 
Fiyper-bypate dicebatur (ut Boeth. lib. 1. cap. 
20.) utpote, quam Hypate, gravior ; aut Prof: 
lambanomenos, five (ut Bryennius palfim) Pri 
mene, tanquam (preter duo tetrachor- 
da) extrinfecus Aftumpta, quo compleretur Dia- 
pafon Confonantia (ut que in Septichorde Ly- 
ra, ex duobus conjunétis Tetrachordis, non 
Ept | retentis, ut. prius, Septichordis 
Lyr nominibus: ad hanc formam, 


la. Hyperhypate, feu Proflambanomenos. 
mi. Hypate 
fa. Parypate 
Lichanos 
Mefe 
fa. Trite 
 ‘Paranete 
la. Nete 


Atque hanc paffim adhibet Bryennius, ( lib.2. 
feît.4. lib. 3. fet. 1. & alibi. ) adeoque Tonos 
feu Modos fuos or paulo aliter difponit 
que fuos feptem Prolemaus: Qua tamen ipfi 

icitur ( TluSayipe buretzopdis Apa ) Pyrbagore 

ra oachordis; ficut illa altera, stilo hac af- 
fumpta chorda, ( dpyasieroror imldropdos Apa iput ) 
antique forma Septichordis lyra Mercurit: (lib. 
1° fe&. 1.) Quodque vocant Sy/fema perfe- 
Gum, quindecim chordarum, conflatum efle 
vule ex iftiufmodi binis Lyris invicem compo- 
fitis; quarum alteram (è Proflambanomeno ad 
Mefen ) Graviorem vocat ( Fiudayipe dxra vos 
nipar Baperipar) alteram Acutiorens (Fuduybpe sur 
zoster nicav èivripar) & quidem, tum Gravioris 
eten, tum Acutioris Proflambanomenon, (ut 
qua una fint og chorda, ) communi no- 
mine Aefen vocari. Ex fimiliter, See 

illud, 


$ Hypaton Tetrachordum, 


È Neton Tetrachordum. 


162 APPE 


illud, Hypate hypaton & Mefe terminatum, vo- 
cat Mercurii Lyram antiguam feptichordem 
Graviorem, ( Epus meses è orroy i 
aipas imdzgdr) quodque à Paramefe & Nete hy- 
perbolxon terminatur, «WMercurii Lyram Septi- 
chordem Acutiorem, (Eps secumisw tm zoo 
Mpa if) (A 

Sed redeo ad priorem illam O&achordi difpo- 
fitionem, (qua potior videtur; quamque in 
Tonis fuis, feu Modis, ordinandis fequitur Pto- 
lemaus, cap. 8,9, 10, 11. lib. 2. atque Dagi sd 
fim; ) que Tonum habet Diazeucticum, duo- 
bus Tetrachordis interjeftum. * 

Arque hoc quidem, pro ea tate, SyFema 
perfeGum habebatur : indeque hanc chor- 
darum compagem, non d)' sz, pro chordarum 
numero, ( prout quatuor, & quinque chorda- 
rum compages dixerunt Dia-telfaron, & Dia- 
pente ; ) fe Dia-pafon, quafi chordarum om- 
nium. Quod docet Prolemaus, cap: 4 lib. 2, 
& cap. 1. lib. 3. & Ariftoxenus, p. 16. 

Poltea vero, inter duo arno Rata ( Sypaton 
& meton,) medium interpofuerunt recentuores, 
Mefon ( wicur ) tetrachordum : Ut jam, non tam 
chorda 4efe, quam tetrachordum Mefor ( me- 


NDIX. 


diarum, } fit medio loco pofitum. Nempe, qua 
ratione, in Hepiachordo, mediam chordam dixe- 
rant <HMefen ( mediam ;) cadem &, in Trium 
Tetrachordorum fyftemate, tetrachordum Me- 
dium dixerunt 4/e/or (wir) Mediarum: Re- 
tentis Supremarum & Infimarum ( feu uluma- 
rum) nominibus, ut prius. ( Per Supremum. 
illud hucufque intelligentes, quod erat Gravif- 
fimum ; per Infimum, feu vlumum, illud quod 
erat Acutiflimum : contra quam nos hodie fa- 
cimus. ) Adeoque ex Heptachordo & O&a- 
chordo (prout Nezom tetrachordum: Conjun- 
Cum erat vel DisjunAum, hoc eft Synemmenon 
vel Diezeugmenon, ) fecerunt ( interpofito jam 
alio tetrachordo ) Decachordum & Hendeca- 
chordum. Et quidem hoc /Me/on (mediarum) 
tetrachordum, prafertim refpicit extrema duo 
in fyftemate conjunéto, Zypazon ( fupremarum) 
& Synemmenon (vlumarum ConjunBarunt, ) 
quod diferte dicit Ariftides, p. 10. SW gicar m- 
atazopdoe: siro 3Ò pubror peratò Stoner F 75 eragki* 
è P awd. Sed nec male ad (mà Se 
GAyibior ) DiggnufFarum retrachordum referri 
poteft (utut non pracife in medio duorum;) 
atque lic Boethius, cap. 20. lib. 1. 


Hypate hypaton B mi 

Tetrachordum pi Cos hypaton cf 

8 | Hypaton Lichanos hypaton D Sd 
i Hypate me sa E 

Parypate mefon F fa 

Traiana 3h os mefon G hi 

mefon Mele i a la 

Trite fynemmenon b fa 

lineari fur fynemmenon c i 
\ynemmenon Nete fynemmenon d 

Tetrachordum Hiypeie hypava o 

. | Hypaton rg Les ser Palio 

E nos hypaton D JSol 

n Tetrachordum Hiypate melon gr 

3 | melon te mefon F fa 

E N Li ga mefon G Sol 

È A Mefe a dla 

è Tonus diazeu&icus Paramefe b mi 

SL | Tetrichordum E ieicge na preti i % 

diezeugmenon Nete diezeugmenon e la 


‘amque bis dicitur Z/ypate, parypate, lichanos, 
‘ad Dori imum Dpase doni mefon : qua, cum 
Mele, Éicinot duo tetrachorda invicem bri 
Aa; quibus Z#ypate mefon (que cadem elt & 
ton tend Hate eft. Poft mefen vero, 
'eton tetrachordum vel eft Conjunétum (ut in 
Heptachordo ) completque lyram ( stxsxopbr) 
decem chordarsm, (ut, in iron Diagram. 
mate, ab Ziypare bypaton ad Neren fj 
mon: ) vel Disjunétum (ut in O&tachordo) come 
ue lyram ( irAiegxordr) undecim chordarunm, 
ut, in premiffo Diagrammate, ab Afypare bypa- 
ton ad Neten die: on.) 
Tandem vero, quo Cantus ambitumì porro 
ampliarent, (retentis que jam fuerant tetra» 


chordorum nominibus, Z7ypaton, Mefon, & Ne- 
ton. ) . Poft Neron ( ultimarum) tetrachordum 
( five conjun&arum, five disjun@tarum, ) aliud 
adhuc ( in Acutum ) adicichne tetrachordum, 
dd “cene ( <ejlaaio ) diltum, ( aut etiam 
ut Gaudentius, p. 9,10. rf/ vafflcraiar ) quali 
Exsravagantium, exorbitantium, feu exceden- 
fam, (quippe, que funt ultra Uftimas rete 
dixeris exfravagantes,) aut mitiori vocabulo 
(quo & plerique utuntur) ZxceZenziun. (Quod 
quidem Z/yperboleon tetrachordum, elt cum ne- 
ton fynemmenon tetrachordo, Disjunétum; fed 
cum neon tetrachordo, Conjun- 
Gum.) Qua quidem can È Neton Synem- 
mmenon, neton i, dc merone > 

folcon, 


APP.E 


dodeoa, trabemor ‘iueogra {ut jam diflum eft) 
«apud G: sum, p. 8,9, 10,38. Et quidem 
apod Eaclidem degebaror voll numb rel 


Salo ition, veliî afploraian, antequam Meibo- 
“mus vocem weil’ expunxerit; at monet ipfe 
Moabomiasin Notis {uis ad illam.lovum, pag. 6. 
e riom confpicitur, 1n ejus 
be fp Leve pregi alios 
reja ao omiliò ( {ed fubintelleéto ) Nezon, 
dici (fimpliciter ) Synenimenon, Die- 
zeugmenon, Sc Flyperbola'on, retrachorda. 
Poltremo omnium, ( cum unus adhuc deellet 
tonus ad integrum Dif:-dia-pafon, ) additus eft 
in gravi Pro/lambanomenos ( fonus afcitus feu 
acquifitus;) uno tono gravior quam erat Hy- 
pare hypaton. Ut jam tandem «Mefé (que fic 
primitus difta fuerat, quod fuerit in Heptachor- 
do Media) redeat (ex poftliminio ) in fuum 
fitum medium; jufto Dia-pafon diftans, tum a 
Proflambanomeno, tum è Nete Hyperbolzon 
( bina Dia-pafon jam dirimens, ut pridem bina 
‘Tetrachorda. } ‘Totumque ‘fic completur Pto- 
lemzi Sy/lema perfeZum (toe ) quindecim 
chordaruri. Ut in prius expofito Diagrammate. 
uis autem ( in tota compage ) hanc aut il- 
lam Chordam primus introduxerit, expedire non 
valeo ; cum neque id fat certum fit, neque hac 
in re confentiane Authores: Horum aliquot No- 
mina habemus apud Nicomachitm, p.29, 35. & 
Boethium, cap. 20. lib.1. Quid autem quifque 
fecerit, non eft ur fimus admodum folliciti. 
Conftat igitur, integrum Syftema perfeftum, 
Tetrachordis quatuor, & binis Toms: (Que 
fimul complent duo Dia-pafon; Nempe, alte- 
rum à Proflambanomeno ad Mefén; alterum è 
Mefe ad Neten FHyperboleon.) Quatuor, in- 
quam, Tetrachordis; (que fingula nos cani- 
mus, ab ima voce /a vel wi, afcendendo in acu- 
tum per fa fol la: ) Nempe; vel bis binis cor- 
junétis ( Aypaton & Mefon; itemque Diezew- 
gmenon & Iyperbolaion 3) ut in Syftemate quod 
Disjunétum vocant: Vel, ternis conjunétis, 
Lizpes, Mefon, & Synemmenon,) unoque 
ingulari, (47yperbolcon ; ) ut in Syftemate quod 
Conjunffum vocant, (propter "Tetrachordum 
* tertium, cum Mefe, adeoque cum binis primo- 
ribus Conjun&um.) Ex binis, inquam, 7omis ;. 
( qui, ab ima voce /a, afcendunt in acutum, per 
integrum femper tonum fefquiotavum, voce 
mi ;) quos DiazenlPicos vocant, aut Diazet- 
xes: Nempe; altero è Pro/lambanomeno ad Hy- 
Gi ton, ( quam vocant Diazeuxin gra- 
amelia gori N «Mele ad Paramefen ( quam 
vocant Diazeuxin acutiorem ) in Syftemate Dif 
jan&o; vel (hujus loco ) in Syftemate Con. 
Jun&o, ( fi faltem hoc ad quartum Tetrachor- 
dum contisuetur ) è Nere enon ad Ne- 
ten Di Quod diferte afferit Boe- 
thius, p.10. (qui tamen p. 18. Syftema con: 
j , non nili ad Dia-pafon & dia-teflaron 
extendit, ) Et Bacchius, pag. 10. i 
Sunt quidem ommino Tewachorda quinque; 
& Toni tres: fed non que fimul adhibentur. 
Nam, quando adhibetur tetrachordum Diczeu- 
I 


RO 


NDIX. 163 


gmenon, atcoqué Diazeuxis è Mefe‘ad Para. 
mefén ; ‘onmtsittr Syhemmetion -tetrithordamà, 
tonufque è Nete fynetimenon ad Nen die- 
zeugmenon : Et wice verfa; vbi he habenitur; 
omittuntur ilia. Iter, in Syfteitiàte Conjun®tò, 
vix aut ne vix memorare folent Hyperbolzon 
retrachordum, tonuargie huic prefivom; ed, 
ma hac non effènt, fyftema terminante in Nete 
ynemmenone D acrap facicntes { non Quin- 
‘decim, fed ) Undecim chordartm. 

Atque jam non fufficiet (quo defignetur chor- 
da) Aypaten, Parypaten, & Lichanon dicere, 
(ut prius; ) fed dicendum porro, in quo Te- 
trachordo ; num Zypaton, an Mefon: Neque 
fufficiei, Zriten, Paraneten, 8 Neten dicere ; 
fed, cujus item Tetrachordi ; Sywemsmenon, Die: 
zeugmenon, an Py inc igitur oriun- 
tur (atque ob caufas jam di&as ) Chordarum, in 
Gracorum Syftemate, Nomina & Difpofitiones. 

Pocuiffent autem non incommode ( poftquari 
duarum vocum redierit neceflitas pro defignan- 
dis chordis } jam rejici (qua quo id vitaretur 
introduéta fuerant ) voces Lichanos & Trize ; 
atque cx agro reduci Paranete & Pary- 
pate: ut (pro Lichanis) diceretur Z/ypaton pa- 
ranete, & Mefon paranete; itemque { pro 7ri- 
tiss) Synemmenon parypate, Diezeugnienon pa- 
rypate, Fiyperboleon parypate: (nec enim mi- * 
nus commode dicitur Paramete bypaton, quam 
Lichanos bypaton ; & fic de cxteris: ) Sed mos 
obtimuit ut, retineantur ante-introduéta vocabu- 
la; utut ceflinte caufa qua fuerant introdu@a. 

Sed ad Dia-tellaron revertimur : Pro cujus 
varia divifione, varia que vocant Genera (ut 
di&um eft) oriuntur.  Quippe, Genss elt rà 
Teide edoypar algipiosss Eucl. p.1. vel rod rissa 
inte diaissie  2jedzin, Gaudent. p. s- hoc eft, 

ualiter dividitur & difponitur Tetracbordum, 
epufve foi quatuor. Ut avtem unum aliquod, 
fic (in codem Genere) reliqua omnia Tetra- 
chorda dividuntur. 

Genera (fin) communi omnium confenfu fta- 
tuuntur tria; ( frapuévior, agopanzr, & derrizir). 
Enarmonium , Chromaticum, & Diatonicum, 
Ariftox. p. 19, 44. Gaudent. p. 5. Eucl. p.8,9, 
10. Sed non ita confentiugr, in Speciebus, fub 
his generibus enumerandis; quas agtes colres di- 
cunt ( agla di Da fe did Naiizie Eucl. p. 10. ) 
Neque in Tetrachordi, pro fuis Generibus, di- 
vifione; quod alii aliter, in fingulis Generibus 
dividunt. 

Ariftoxenus integrum Dia-teffaron (quod To- 
nis duobus cum femifle conftare ftatuit ) fic di- 
ftribuit, p.24, &c. 

In Genere Emarmionro ( Jie ivapuorio ) Tntet- 
vallum ab Hypate ad Parypaten, itemque à Pa- 

ad Lichanon ( fèue Paraneten ) Die/f 

facit; 3 gr ( Dic reraprapteroo ) Diefin 
Quadrantaler; vt quam Toni partem quartam, 
feu trés duodecimas, continere vult; votaique 
Diefim eidrmonian, Sksww ivopusrior atque orfe- 
nium minima ; cAmiter minus it 
tervallamn: Ariftox. p:46. Inde vero ad Ne- 
ten, Difomm; & quidem (Strova dewisero ) Di 
La Fon 


164 APPE 
tons incompofitur ; feu duorum tonorum in- 
tervallum indivifum. Adeoque, pofito Tono, 
partium duodecim, utraque Dicttim erit par- 
tium trium; & Ditonum, partium viginti qua- 
tuor ; & fimul omnia, partium triginta : puta 
3+34+24=30. i 

In genere Chromatico molli (vare 
Ab Hypate ad Parypaten ; itemque ab hac a 
Lichanon, Deli facit Trientalem ( verrnuiesn ) 
feu quatuor ;duodecimas ( Sugraziea ) unius 


ui 


Generum Synopfis, 





Miypate 


indivifum ex fe diefibus quadrantalibus ; 
feu ex Tono & itonio & Diefi quadrantali 
conflans; hoc eft, gg duodecimis 12.46 & 3:) 
Nempe 45+45+21=30._ 
ace Ga ToraÙ (n 
Hypate ad paten ; itemque lac i 
chanon; print Land facit, (partium duode- 
cimarum fex: ab hac ad Neten, 
Triemitonion (seapuririer) feu Sefquitonum, (hoc 
eft, intervallum indivifum ex Tono & Hemi- 


NDIX 


Toni: Ind ad Neten, Duodecimas viginti 
duas; ( toc intervallum indivifum ex tono, 
hemitonio, & diefi trientali conftans; feu ex 12 
& 6 &4 duodecimis:) Nempe 4+-4+22=30. 

In Chengio ni iguorig ) Ab Hypate 
ad Parypaten; indeque ad Lichanon; Def 
facit Bersiolion, ( nempe Sefquialteram Diefeos 
Harmonice ;)-adeoque duodecimarum quatuor 
cum femiflè, feu 43: Indeque ad Neten, duo- 
decimas viginti & unam; ( hoc etb, intervallum 





fecundum Ariltoxenum. 


Paranete . 








Wypate . Hypate Hvpate. 
tonio conftans ; feu duodecimis 12 & 6, hoc eft 
18:) Nempe 6 + 6+- 18= 30. : 
dr esce molli (derwizi uarazi ) Ab 
te ad Parypaten, Zemzitoniam, feu 6 duo- 
decime: Ab hac ad Lichanon, toni dodrantem, 
feu hemitonium cum diefi quadrantali, feu in- 
tervallum indivifum ex tribus diefibus quadran- 
talibus compofitum ; hoc eft, 9 duodecimas : 
Adeoque, ab hac ad Neten, 15 d i 
( feu intervallum indivifum ex quinque dicfibus 
qua. 


APPE 


quadrantalibus, feu ex tono & diefi quadrantali 
conftans. ) Nempe 6+o +15=30.% 

In Diatonico Intenfo (eur ) Ab Hypate 
ad Parypaten, Hemitonium facit: A Parypate 
ad Lichanon; itemque ab hac ad Neten; To- 
num. Nempe 6+12.+12=30. 

Eadem habet Genera Euclides, pag. 10, 11. 


Ariftoxeni, Enarmonium, 
Chroma molle, 
Chroma hemiolion, 
Chroma tonicum, 
1 Diatonum molle, 
Diatonum intenfum, 
Sant itaque, ad Ariftoxeni mentem, Genera 
se apud alios) Tria; fed Colores ( ga) Sex, 
quafi totidem Species fub his Generibus: ) 
Generis Énarmonit, Unus; Chromatici, Tres; 
& Diatonici, Duo. 

Videtur autem ( in his Generibus ) Ariftoxeni 
tempore, aut temporibus co fuperioribus, Ge- 
nus Enarmonium maxime fuifle celebratum , 
Ariftox. p.2. & Meibom. ad cum p. 76, 77. 
fed quo pertingere,. difficile cenfebatur; quo 
itaque pauci tunc utebantur, Ariftox. p. 23. 
Meibom. 92. Gaudentii tempore, fglum fere Dia- 
tonicum in ufu fuit, Gaudent.: p. 6. Ptolemzi 
temporibus, omnia Diatonica genera, & Chro- 
ma intenlum; fed non item Enarmonium, & 
molliora Chromatica, Ptol. cap. 16. lib. 1. No- 
ftra vero atatè, vix aut ne vix aliud quam Dia- 

tonum intenfum ; aut quod hwic fuppar fit. 
© Locus itaque in quo movetur Pyopee (è 
guvpatco graviflima ad acutiffimam ) eft Diefis 

rmonia, Ariftox. p. 23, 47. Eucl. p. 10. 
Nempe à Parypate graviffima, (qua diefì qua- 
drantali diftat ab hypate ) ad acutiflimam ( que 
ab hypate diftat hemitonio, hoc eft duabus hu- 
jufmodi diefibus, ) eft una diefis quadrantalis, 
vel Enarmonia; per quem locum vagatur Pa- 
Iypate; nempe, è fire prime Diefeos quadran- 

is, ad finem fecunde, feu Hemitohik, 

Locus in quo movetur Lichanos, feu Para- 
nete, eft Tonus : Quippe à Mefe, feu Nete, 
non minus diftat quam Tono, (ut in genere 
Diatonico intenfo ;) nec plus quam Ditono (ut 
in Enarmonio ; ) adeoque per Toni locum va- 
gatur, Ariftox. p. 22, 46. ( ubi, pro stre me- 
dus, legendum rr@y locus, p. ni 25.) Eucl. 

. 10. 

E Suntque hi loci, non quidem Communican- 
tes invicem ( ut alter in alterius terminos 

netret; ) nec Disjundi, ( ut, inter utrumque to 
cum, aliquid interveniat;) fed Continui; ubi 
alter definit alter incipit: eftque primi (ab Hy- 
pate) hemitonii finis, .terminus utrique loco 
communis; ( Parypaton intenfiffima, & remif- 
fiflima Lichanon. ) Atque hoc eft, quod vult 
Ariftoxenus, p.23. 7ò iraWmdfuaw di so7u, da 
far abi migas i cuvagi ( quod nefcio an editor 
fatis intellexerit : ) Sic enim fequitur, d72r è & 
nlù auirluò dor dginurmaa i TE mapuraTa dò) i garìs, 


NDIX. 


& fic divifa. Nec rapito aliter Gaudentius, p. 
3,6. Atque hc ipla Genera, ad Ariftoxeni 
mentem, recitat Ptolemaus, cap. 12. lib: 1. fed 
murgeris duplicatis, ( pofito nempe Tonò, par- 
tum 24; adeoque duobus cum femifle, partium 
Go ; fellicer ne fraftione opus fit in Chromate 
Hemiolio : ) Nempe 


64 6+48=60 
84 8+44=60 
9+ 9+42=60 
12.+ 12 + 36 =60 
12 + 18+ 30 = 60 
12 + 24 +24 = 60 


È dotibia, di È Sirrevegdin, ripos teri ci rime. DI 
is è È 83 mPapò, raevrizne è dh Td dEÒ, de 
ness ( deleo 71 è} aepurdras: quod, fi placet, mox 
reftituas, viz. ) è ati rim È [Ayari re x) rage 
dt | Gus dida de md XI fin Ted Ts peloso 
nixrior. Qua fic reddo; Negue enim het illi 
( parypates & lichani ) a/teruantar : fed com- 
snuni termino connelfuntar. Ubi enim in can- 
dem tenfionem pervenerint parypate & lichanos 
(ila quiderà intenfa; bac,remiffa;) terminum 
communem babent eorum loci. Eft utique, qui 
im grave eft, locus parypates ; qui in acutum, 
lichani locus. Atque sr bis quidem (lichani &> 
paypates locis ) fic efto defimtum. De cis que 
Genera & Colores fpeBant, jam dicendum. 

Quotes autem, ‘Tetrachordi, Duo diaftemata 
minora ( ab Hypate ad Lichanon) funt ( fimul 
fumpta) minus quam Tertium indivifum (è 
Lichano feu Paranete ad Neten ) Spi/fm (m- 
uè) vocatur; (quod in quatuor primoribus 
contingit; Enarmonio & tribus Chromaticis : ) 
cui opponitur ( &7vx: ) /Von-/pifum ( Martia- 
nus Capella Rara vocat, ) ubi hoc non-con- 
tîngit; ut in Generibus Diatonicis ; ubi funt, 
aut Reliquo fimul-equalia ( ut in Molli Diato- 
no, ) vel (ut in Diatono intenfo ) Reliquo 
fimul-majora. @Quippe; illic, fpiffius feu ar- 
&ius conne&tuntur tres chorda ( Hypate, Pa- 
rypate, & Lichanos; ) hic, laxius feu minus 
fpilfe, Ariftox. p. 24. 

Qui autem Soni chordeve poflunt Spiflum 
ingredi (nempe Hypate, Parypate, Lichanos, aut 
que funt harum inftar, in Tetrachordo quoli- 
bet ) 7vanì dicuntur; Nempe, Hypata ( & vra- 
mesdeis omnes ) Baprrvasi» Parypate ( & erapura- 
mesés, hoc eft Trite) pestrvue Lichani ( & 

sese, hoe eft Paranete ) è&avua ( Quip- 

Toni illi, in Spiflì parte gravi; ifti, in me-_ 

ia ; hi, in acuta parte reperiuntur : ) Qui vero 
Spiffum ingredi nunquam poffùnt, #rvuu. Sunt 
igitur (Sonorum oétodecim poteftate ) Bary. 
pyeni quinque, Hypate hypaton, Hypate me- 
fon, Mefe, Paramete, Nete byperbolzon ; ( ut 
que funt vaemedés in Tetrachordis Hypaton, 
Mefon, Synemmenon, Diezeugmenon, & Hy- 
perbolxon :) A£e/opycni totidem, Parypate hy- 
paton, Parypate mefon, Trite fynemmenon, 
Trite diezeugmenon, Trite hyperbolzon; (ut 
Z3 que 


165 


166 APPE 


‘qua funt, in eifdem Tetrgghordis, reporarudtis") 
Totidemque Oxypyeni ; Lichanos hypaton, Li- 
chanos mefon, Paranete fynemmenon, Paranete 
diezeugmenon, Paranete hyperbolzon ; ( urgue 
funt, in eifdem Tetrachordis, gare) Apyori, 
Tres; Proflambanomenos, Nete fynemmenon, 
Nete hyperbolzon ; ( ut que fpiflum nunquam 
ingrediuntur. ) Suntque Apycni & Barypycni, 
Stantes omnes: Mefopycni & Oxypycni, foni 
Mobiles. Arift. p. 12. Alypius, p. 2. 

Atque hec quidem funt Genera, fecundum 
Ariftoxenum, ejufque fequaces, Ariftoxeneos 
di&os; qui per Intervalla fymphonias metie- 
bantur ; & Dia-teffaron ftatuebanet duorum To- 
norum cum ns A A : » 

thagoras, ejufque fequaces, Pythagore! di- 
Bi Toltiabia Lrifeozoni methodo per Inter- 
valla fymphonias eftimandi, eafdem per fono- 
rum si invicem Rationes defignabant: &, fpe- 
ciatim, Dia-teflaron confonantiam ftatuebant, 
non, quando Soni Diftarent invicem per To- 
nos duos cum femiffe ; fed, quando ad imvicem 
effent in Ratione fefquitertia. Adeoque, pro 
tribus Intervallis, qua fimul addita conficerent 
Tonos duos cum femifle; querebant tres Ra- 
tiones qua ( compofite ) Rationem conftime- 
rent fefquitertiam, feu $. Et prour hoc aliis at- 
que aliis modis fieri poffer commode, fic alia 
atque. alia Genera definicbant. Prol. cap. 9. 
lib. 1. 

Nec tamen ad hoc Rationes indifferenter om- 
nes admittebant, pro fonis continue fequentibus 
defignandis; fed Multiplices, & Superparticula- 
res; non autem ( nifi coafte) rationes Super- 
partientes, & multo adhuc minus qua funt (@o- 
* gem èfyrrr,) numeris Ineffabiles. Prol. cap. 5, 
15, 16. lib. 1. . o 

Hujufinodi divifiones tetrachordi, plurium 
Muficorum, fimul exhibet Prolemaus, x 14 
lib.2. & fpeciatim Archyte, cap. 13. lib. 1. 
Et fuan) iplius cap. 15, 16. lib.1. Nempe 


Archyte, Enarmonium — i5x jfx i=4 
Chromaticum — 3jxitîxjj =4 
Diatonicum ix Sx f=4 
Eratofthenis, Enarmonium — #x i}x{}=4 
Chromaticum' x fix f=4 
Diatonicum Hix Bxg=4$ 
Didymi, Enarmonium — ix x = 
Chromaticum — ,ifx tix f=$ 

Diatonicum ifx x £ 
IpfiusPtolemzi, Enarmonium —$fx ni=4 
Chroma molle zx {ix f=$ 
2 Intenfum H* ix 1=4 
Diatonum molle 35x x 3=4$ 
Tonicum ix 3x a=i 
Ditonicum 3ifx fx f=# 
Intenfam — gx fx=4 
Aquabile  jix ix'f=t 


NDIX. 


De quibus omnibus, quod judicium ‘fecerit 
Prolemgus; &, qua ratione. fua inftauraverit, 
ceterifque prewlerit ; ab: ipfo fufe difputatuna 
cit, cap. 12, 13, 14,15, 16. dib. 1. 

Dividuntur autem, in codem. Genere, omnia 
Tetrachorda feu Dia-teflàron fimiliter ; nempe, 
in Enarmonio, Enarmonice omnia ; in ‘o 
matico, Chromatice; in Diatonico, Diatonice 
omnia ; & in fingulis fub quoque genere 
(agi) coloribus, pro fua cujufque ratione 
omnia. 

Si quando fccus contingit; puta, ut Tetra- 
‘chordum aliud Enarmonice, altud Chromatice 
vel Diatonicc dividatur; aut etiam aliu@ fe- 

Diatonum molle, aliud fecundum Dia- 
tonum' intenfum 5 ( & de reliquis fimiliter : ) 
dicitur hac { merda 4g or ) Mutatio fecun- 
dum Gens; nempe trapfitus de Genere m Ge» 
nus. Eucl. p.20. Qua quidem Commutatio, feu 
de Genere in Genus tranfitio, facienda eft ( ut 
Concinne fiat) in uno aliquo ex Sonis Stabili- 
bus, (Tetrachordum termanantibus ; ) quippe fi, 
in codem Tetrachordo, fumeretur Parypate fe- 
cundum genus unum, & Lichanos date 
aliud, Inconcinna foret ea commutatio. Eudl. 
p. 21. Quod ipfum obfervandum eft in altis 
item Commutationibus ; puta fecundum Tonum, 
fecundum Syftema, fecundum Melopceiam, aut 
cantus naturam ; de quibus fuo ‘loco dicetur. 
Eudl. ibid. 

Nam Quatuor, inquit, modis fumitur vox 
( peraScnì ) Mutatio Nempe, Mutatio fecun- 
dum Genus ( urdoà x Wgy ) de qua jam agi- 
tur: Mutatio fecundum .Tonum (3 riv» ) de 
qua poft dicetur : «Muratio fecundum Syffema 
(#7 clsnpa ) ucputa cum ex Syftemate disjuntto 
( Sxevy die ) in conjunétum ( suvnuidior ). tran- 
fitar; vel ex hoc in illud; ( quare aliam non 
eflè poft dicetar, quam tranfitum de Tono Do- 
rio in Mixolydium, vel contra: ) & Mauzazio 
fecundum Melopeiam (* usorotizo ) utputa, 

uando ex More feu Genio Mufices magis Di- 
Letaro (ins alssunma, ) quo fignatur Magnifi- 
centia, virile animi Robur, & aftiones Heroi- 
ce, & Affe@us hifce congrui; ut in Tragoediis, 
& que huc accedunt; tranfitur in (evamò ) 
Contraffiorem, quo ftatus animi humilior, ma- 
gifque etfoeminatus infinuatur ; ut in affeftibus 
amatoriis, lamentis, miferationibus, & horum 
fimilibus : vel in Pacaziorem ( sevzesziv ) qui 
tranquillunì, Tiberalem, & pacatum animi ftatum 
ipfinuat ; ut in Hymnis, Encomiis, Confultis; 
& horum fimilibus : Aut, vice verfa. Eucl. p.ar. 

Hane (x io weruColò ) Mutarionem fe- 
cundum Genss, fafius exponit Prolemaus, cap. 
16. lib. 1. & cap. 1s. lib.2. Docetque, que 
cum quibus apte commutentur Genera; Tranfi- 
tumque illum de Genere in Genas, faciendum 
effe in ipfo Tono Diazeuftico, qui disjungit ea 
duo Tetrachorda (quorum acutius fit unius 
generis, & Ì viag alterius,) & utrique generi 
communis elt. 

Sed tota liazc, de variis Generibus, do&trina 
jam fere defuevit. Quippe jam, per multa - 

cula, 


APPENDIX. 


icula, unicum habemus Genus Muficum ufù re- 
ceptum. Quod five fit Ariftoxeni Diatonsrm 
Zntenfum, per Tonos & Hemutonia, faltem craf- 
fius loquendo; Sive Prolemzi Diatonum Dito- 
micam, per Tonos & Limmata ( Asupare ) que 
ab Hemitqniis exiguo differunt ; ( cui foli fuam 
accommodavit Sel?iomem Canonis Euclides ; 

uem plerique omnes ad Boethium ufque, in- 
Fe bi noftra fere tempora, fecuti funt Mu- 
fiargi, feu Mufici praflici : ) Sive Prolemei Dia- 
tonum Intenfum, per Tonos majores, minores, 
& quafi-hemtonia ; ( de quo qui fubtilius lo- 
quuntur, nonnunquam difceptant: ) non eft ut 
hic loci fubtilius difputemus, (id poft faéturi : ) 
Quippe hac tantillo inter fe differunt, ut au- 
rium judicio vix aut ne vix diftingui pollint; 
&, craifius loquentibus, pro eodem haberi fo- 
lent; & fubulior difputauio fpeculationem ma- 
gis quam pia fpettat. 

Arque nus de Tetrachordo diximus, feu 
Dià-tellaron; quam Primam vocant Confonan- 
Ziam : pro cujus varia divifione, varia que dixi- 
mus oriuntir Genera. Quam duorum Tono. 
rum cum femiilè faciunt Ariftoxenei, Pythago- 
rei vero Ratione Sefquitertia definiunt. 

Sin Tetrachordo ( fic divifo ) unus adjunga- 
tur ( infra fuprave )- Tonus integer ; fit (mwré. 
209» ) ex Quinque chordis conflans fyltema ; 
icu (2/6 mire) Dia-pente. Quam Secundam 
vocant Confonantiam. Quam itaque Trium to- 
norum cum femifie faciunt Ariftoxenei, ( pro- 
pter 25+1=33:) Pythagorei vero ratione 
definiunt felquialtera, ( propter $xf=3. ) 

Ex duobus his ( Tetrachordo & Pentachor- 
do ) compolitum, O@achordum (ixr42;4r) con- 
ficiunt; chordarum 0&o fyftema. ( Quip 
chordarum una, eft Tetrachordo & Pentachordo 
communis; adeoque omnium numerus, Ofto; 
non, Novem.) Eftque hac Zerzia Confonantia. 
Quam Tonorum Sex faciunt Ariftoxenei, (pro- 
pier 25 + 33= 6,) feu potius, Tonorum Quin- 

ue cum Duobus Hemitoniis, ( propter duo per 
le Hemitonia : ) Pychagorei vero ratione Du- 
pla definiunt, ( propter $x3=î. ) Vocant au- 
tem, non (4° îxrà) Dr-offo ( pro chordarum 
numero; quod fit in Dia-tellaron, & Dia-pen- 
te; ) fed Dia-pafon (als masîr, Per-omnes; ) 
utpote quod ( asia 7A ) Seffema Perfefum 
cenfebant antiquiores : ( Ariftid. p. 16. Pol. 
cap. 4- lib.2.) Quam tamen Appellationem 
Prolemzus ( ibidem ) nonnifi Dif-dia-pafon $y- 
flemati concedit. 

Hanc confonantiam (quam quafi pro Uni- 
fono habent; Sonofque qui illam continene, in- 
ftar unius Poteltate bai 3) confonantia cuivis 

Dia-teffàron, Dia-pente, aut fibi ipfi, ) femel 
lesa pluries ) additam, efficere item volunt 
confonantiam ; (quod huic foli confonantia 
peculiare ftamunt.) Ariftox. p. 20,45. -Eucl. 
p. 13. Prol. cap. 6. lib. 1. Quo potiffimum no- 
mine difputat ( ibidem) Prolemaus contra Py- 
thagoreos ; qui, Dia-pafon & dia-teflaron, con. 
fonantiarum numero exemptam vellent, eo quod 
ratione contineatur, 8 ad 3, ( propter jx$:==5) 


164 


qua neque eft Multiplex, neque Superparticu- 
laris, pa fblas pasta convenire vo- 
lunt ; ) fed Superpartiens ; nempe (ut loquun- 
tur) Dupla fuperbipartiens tertias, ( propter 
$= 23.) Ptol. cap. 5,6. lib.1. i 

Quartam itaque Confomantiam faciunt, Dia- 

pf & dia-teffaron, ( Undecim chordarum fy- 
tema; ) quam Tonorum oto cum femiflè fa- 
ciunt Ariftoxenei, ( propter 64-25= 85) fiu 
mavis, Tonorum Septem cum tribus Hemito- 
niis: Pythagorei ratione 8 ad 3 definiunt, (pro- 
peer fx7=%). i 
tam Confonantiam faciunt, Dia-pafon & 
dia-pente, ( chordarum Duodecim ; ) T'onorum 
( fecundum Ariltoxeneos) Novem cum femifiè, 
(propter 6 + 31= 95) vel Tonorum Otto cum 
tribus Hemitoniis : Ratione ( fecundum Pytha- 
goreos ) Tripla, ( propter jx3=}.) 

Sextar Confonantiam faciunt, Dif-dia-pafon, 
Adone Quindecim ; ) Tonorum ( fecun- 

um Ariftoxeneos ) duodecim, ( propter 6+-6 
= 12,) feu Decem tonorum cum quatuor He 
mitonits : Ratione (fecundum Pythagoreos ) 
Quadrupla, ( propter fx3=4.) : 

Arque haétenus enumerando procedit Ptole- 
mus, cap. 4. lib. 1. terminos Dif-dia-pafon fy- 
{tematis ( quod ipfi Perfe&tum fyftema dicitur ) 
non excedens : Non quod plures non fint, (pa- 
titur enim natura rei procellum in infinitum,) 
fed quod ha fibi imprafentiarum fufficere vide- 
bantur; reliquaque, ultra has, effent (poteftate) 
non nifi eedem repetità. | 

Alii Seprimam adjiciunt Confonantiam, Dif- 
dia-pafon © dia-teffaron, ( chordarum O&ode- 
cim ; ) Tonorum (fecundum Ariftoxeneos ) 
Quatuordecim cum femifi©, ( propter 6 4-6 
+25=14;) aut Tonorum duodecim’ cum 
Quinque Hemitoniis: Ratione ( fecundum Py- 
thagoreos) 16 ad 3, ( propter $x$='f. ) 

Aut etiam O/Fevam Confonantiam; nem 
Dif-dia-pafon cum dia-pente ; ( chordarum No- 
vendecim.; ) Tonorum ( fecundum Ariftoxe- 
neos ) Quindecim cum femifle, ( propter.6 + 6 
+ .33= 15}; ) aut Tonorum tredecim cum 

uinque Hemitoniis : Ratione ( fecundum Py- 
agoreos ) fextupla, (propter îxf x3—=£. 

Ultra non extendebant /'ocis Locum ( poni 
stror ) faltem citra Trif-dia-pafon verminabant, 
( five vocem Humanam fpectemus, five Orga- 
nicam.) Ariftox. p.20, 45. Euclid. p.13. Sal- 
tem fi unum aliquod Inftrumentum fpeétemus, 
uniufve Hominis vocem. Quippe, in diverfis 
Tibiis Fiftulifve, aut etiam Pueri vel Mulieris 
voce cum voce viri comparata, non negat Ari- 
ftoxenus, p. 21. quin ultra diftend: poflit wocis 
ambitus ( 2Jé7x05,) puta ad Ter Quaterve Dia- 
pafon, aut etiam ultra. 

Atque cadem eft Scale Guidoniane diîta, di- 
ftenfio ; (quod notat ad Ariftoxenum Meibo- 
mius, p. 90. & ad Euclidem, p. 45. Nempe, ab 
A re ad ce la, eft Dif-dia-pafon cum dia-pente; 
& quidem è Fr uf ad ce la, ( rinico adhuc tono 
major, ) eft faltem citra trif.dia-pafon. ( Sic 
utique moderanda puto Meibomil verba, locis 

citatis ; 


168 


citatis; qui diferte dffirmat, minus caute, can- 
dem effe magnitudinem Scale Guidoniana, nem- 
pe Dia-pente & dif-dia-pafon; item Guidonianis 
maximum Sjflema, quod Scalam magnam & 
perfeGam vocant, eft Icofachordum, few viginti 
fonorum ; îd ef, Dif-dia-pafon & dia-pente : 
cum fit revera uno tono major. ) 

Qua autem fit omnium «Maxima Confonan- 
tiarum, detiniri nequit ; poteft enim Confonum, 
per iplius Cantus naturam ( ut di@um eft ) in 
infinitum augeri ; Ariftox. p. zo. Et quidem 
Diffonum, tum in infinitum augeri, cum in in- 
finitum minvi; cum nullum fit Intervallum ab- 
folute Afimimun, ( ut nec Linea, abfolute bre- 
viflima,) Ariftox. p. 20,46. fed, quod cani pof- 
fit minimum, efle: volunt: Dielim Enarmoniam 
(ut fupra diétum elt) quam Toni quadrantem 
faciunt. 

Hxc autem que diximus Intervalla, hodierni 
noftri Mufici, aliis nominibus indicare folent: 
Nempe, Dia-teflaron vocant Quarzam, (quod 
fic intelligendum eft; nempe, Extremarum il- 
lud terminantium chordarum alteram, efle, è 
reliqua, Quarzars inclufive fumptam:) Dia-pen- 
te ( fimili fenfi ) Qeinzam vocant; Dia-pafon, 
O&avam; Dia-paton & dia-teffaron, Undeci- 
mam; Dia-pafon & dia-pente, Duodecimam ; 
Dif-dia-pafon, eci intam ; Dif-dia-pa- 
fon & dia-teffaron, Decimamottavam ; Dif-dia- 
pafon & dia-pente, Decimsammonam ; Trifdia- 
pafon (qua elt Nona Confonantia ) Vigefimam- 
Secundam; atque in reliquis fimiliter. 

Cum vero, in fuperioribus, fiepius inciderit 
mentio, Confonantias ( adeoque & Dilfonan- 
tias ) aliter ab Ariftoxeneis, aliter è Pythago- 
reis, eftimatas efle : quippe illi per Intervalla 
( fubdu&tione aftimanda ; ) hi, per Rationes 
{ divifione' inquirendas, ) cafdem Confonantias 
defignant : Puta; Dia-teffàron, duorum fono- 
rum cum femifle, dixerit Ariffoxenus ; Pytha- 
goras vero, in rauone Sefquitertia, ( & in reli- 
quis fimiliter :) Opportunum ent, hic loci, 
utriufque fententiam plenius exhibere. 

Pythagoras fcilicet; quique ab co diéti funt 
Pythagorei; Sonum ex percufli Aeris motu fieri 
réputantes; pro varia motus tremuli celeritate, 
varium Acuminis gradum oriri autumabant: & 
quidem, pro dupla celeritate, duplum acuminis 
gradum; quem eflè faciunt Confonantia. Dia- 
pafon; Atque in reliquis fimiliter. Adeoque 
confonantix Dia-pafon aflignabant rationem Du- 
plam ; Dia-pente, Sefquialteram ; Dia-teffaron, 
iefquitertiam: reliquafque hinc calculo deriva- 
bant; Muluplcationis & Divifionis ope, five 
Rationum compofitione. Eucl. p. 23. Boeth. 
o 30, lib. 1. 

Ariftoxenus vero, ejufque fequaces, nimiam 
hanc efle fubtilitatem rati, ad Aurium judicium 
provocabant, primaque inde principia defumen- 
da volebant, unde deducerentur reliqua. Fru- 
ftra efle, clamitantes, eos qui Rationum fubtili- 
tates fedtabantur; quas & Phznomenis fiepe 
contrarias efle, aurium ]udicio comprobatum 


efle aflerebant: ( Ideo forfan, quod ex Pytha- 


APPENDIX. 


goreis aliqui non tam caute, quam par erat, r4- 
tiones nonnunquam aflignaverant; quod & cau- 
fatur aliguando Prolemaus. ) 

Senfus itaque judicium, Principii loco habet 
Ariftoxenus, indeque Demonftrationes deducit 
fuas; fecus quam Geometra, qui ab Intelleétu 
incipiunt. Sic enim loquitur, p. 33. 0 £ è pe 
press idir ggimu Ti È citiorer dwdpe. n 
puecinio Sgdbr bt dprns tyuon rdEy nd midioror duet 
Co. — TÎ È dxon xpivordp rà 7 Alesupdrur seri 
Ti Afersa Svapando mis rim Suvdpss. Quppe, 
inquit, Geometra Senfus viribus ngn babet opus. 
— Muficus autem, fubtilitatem ‘Senfus, quafi 
principii loco habet. — Auditu enim Interval- 
lorum magnitudines judicamus: IntelleBu vero 
corundem demum Poteftates contemplamur. A 
Senfuum itaque Phanomenis Demonftrationes 
deducit fuas; aliofque perftringit ( Pythagoreos 
feilicet ) ut nimium fubtiles, qui fecundum Nu- 
merorum Proportiones determinant Intervalla, 
Kai 76m [AJesnuirar | Sandtitos arepdpeta niyar duo 
roysibiias mis pasvogdpos. OÙ nadiialp ci iumesdir ci 
dmroremaogirms, ® Thò È ciro bavdivermss, de Ton 
dx dixpili* ronde $ agruoncudametes alrias x pdaorzes 
Mbyus Ti mas deri È), rive rese ama, èv cis 
16 Te bEÒ rd) Papù diverto aririur diroreuwriras Neyus ne 
yorris, Ò ivarmarniris mis pawodius, pag. 32. (Qua 
& ab Eruditiflimo Johanne Gerardo Voffio, cap. 
19. De fcientiis Mathematicis, citantur ; ut ab 
Ariftoxeno contra Pythagoreos diéta. ) Inter- 
vallorum, inquit, feu Diaffematum Demonftra- 
tiones allatum ibimus 4 ( tenfuum ) phenomenis 
dedultas. Non, ut gui ante nos fuerunt ( Py- 
thagorei:) Qui, aliena provfus buic negotio pro- 
ferentes, Senfum declinant ut non fatis accurà- 
tum; caufafque texunt è ratione, depri tas: 
Dituntque "Alameericar quafdam che Propertio. 
nes, © Celeritatum adinvicem Rationes, in qui- 
bus Acutum & Grave confiflunt: Rattones ita 
proferentes, ab boc negotio maxime alienas, 


Sifque Phanomenis plane contrarias- Nec to 
iter pag. 43, 44 è Senfuum Phznomenis fu- 


menda docet Principia & Pofltulata ( dexae & 
iuoreyS,8ua, ) unde reliqua demonftrentur; non, 
extra fubjefta materix limites progrediendo, è 
natura Vocis, motuve Aeris petenda. 

Primam itaque Confonantiam, deprehenfam 
auribus gratam, vocabant Dia-teflaron ; proxi- 
mam ad hanc, aurium judicio pariter deprehen- 
fam, vocabant Dia-pente. Has, quafi communi 
aurium confenfu comprobatas ( plerifque ho- 
minum, ne dicam omnibus, cadem auditu in- 
tervalla, ut confona aurique grata aftimanti- 
bus, ) tanquam Cognitas fumebant. Harumque 
( ut cognitaram ) differentiam (quanto fcilicet 
hac quam illa fit acutior, graviorve, ) Tonum 
vocabant : quem itaque ur cognitum, & au- 
rium judicio dignofcendum, fumebant. 

Hunce igitur (Tonum inquam) fumebant quafi 
Menfuram notam (aurium confenfu compro- 
batam ) ad quam exigenda eflent catera Inter- 
valla Mufica; puta, Reviloni, Diefes, aliaque 
minora intervalla, ut Toni Semilles, Trientes, 
Quadrantes, &c: majora vero, tanquam ex 

Tonis 


sh PP ENDI X 


Tonis aliquor, certifve toni partibus, compo- 
fia : Er, fpeciattm, Dia-tellaron, elle Duorum 
tonorum cum, femiffe: Unde & reliqua inter- 
valla' ( Additionis & Subdu@ionis ope) cal- 
culo:colligebant. Puta, Dia-pente, Trium cum 
femille (ut quod, ex.conftruétione, tono major 
eft quan Dia xtelfaron; ) Dia-pafon, tonorum 


fexy ( urpote quod, aurium judicio, ex utrifque * 
5 5) b) q 


conflatur ; ).Et fic de cateris. 

Au vero ( unde reliqua dependent ) Dia-tef- 
faron fit precifè duorum tonorum cum femilfe; 
an co proxime accedar, rantillo inde diftans ; 
dubitauter aliquando loqui videtur Ariftoxenus. 
Utpote,; pag. 24. An Dia-teffaron è minorum 
intervallorum aliquo ( Hemitonio, vel Diefi, ) 
menfuretnr j.an vero fit omnibus incommenfu- 
rabile: ( puta, an Hemitonium diftum, filtoni 
pacs pracife dimidia; adeoque intervalli Dia- 
teflaron pars quinta ; & Diefis Enarmonia, fit 
toni pars precife quarta; & Chromatica, ejuf- 
dem pars munite) Et, p.28. An Ditonum 
fit minima Dicleos precife OCtuplum; an exr 
guo minus ( wap ve muriis è) duogliizo Daze.) 
Et.fimiliter, -p.:46. ubi, Aliud elle vult, Toni 
partem tertiam quartamve fumere ; aliud, to- 
num in tria quanorve equalia divifum canere ; 
quafi non pracife de parte tertia quartave in- 
relleétum vellet, fed quod huie proxime acccdat. 
(Nifi potius illud hic velit, pofle quidem ter- 
tiam quartamve partem precile fumi ; fed non 
tres continue. tertias, quatuorve quartas : qui 
fenfus non cit incommodus. ) 

Sed hac forte ab eo diéta non funt, quafi de 
hoc dubitaverie ipfe ; fed_quod hoc nondum 
demonitraverit: (quod polt demonftraturus fo- 
ret, p. 56.) adebque imprefentiarum hoc tantum 
poftulat; nempe; vel cantundem efle, vel ab co 
faltem pauxillo differre. 

Ad hanc itaque formam, probationem, infti- 
tuit fuam; Nempe, (poftquam definiendo de- 
terminaveratye Zone magnitudinem cam effe qua 
Dia pente fuperat Dia-teffaron,) probatum it, 
p. 56. ipfius Dia-teffaron mitudimem , ef, 
dyorum tonorum cum femiffe, ( auditus. judi- 
cium pro Poftulato habens, ) his fere verbis; 
(.nifi quod mendis fcateat locus, qua in Notis 
fis, fublatum it Mcibomius ; ) Nimirum, Sum- 
pro. ( audirus judicio ) Dia-tetlaron pura AB; 
auferatur, ab utroque-ejus extremo, Ditontm ; 
ut AG, BD: (quod quomodo fieret, auditus 


FA: D C...B. E 
Hasta esnle adi] 


auxilio, ante dixerat, p. 55. ) ualia itague 
erunt (propter gg ab equalibus dempta ) 
refidua, AD, BC. Sumantur demum (avrium 
jodicio, ) 42 borum serminis, D, C, duo Dia- 
tefaron, (è termino graviori, in acutum ; ab 
acutiori, mm grave ;) DE, ci : Quorum itague 
exceffus (ultra terminos primitus fumpti Di 

teffarm) AF, BE, ci (Cene modo im- 
Sinuatam ) invicem equales, i ipfifque AD, BC; 
quibus item Ditona, è Dia , fuperantur.) 


x 


\ 
169 
His ita praparatis; Exploventw denigue, ad 
Schfus fudicium, extremi termuni fic inventi, 
F, E. Qui quidem fi difoni deprebendantur ; 
non erit, Dia-teflaron, duorum tonorum & fe- 
milfis: fin deprebendantur confoni, ( quod, ut 
Phenomenon experimento comprobatum pra- 
fumit, p. 24.) pura Dia-pente; manifeftum eft, 
ex duobus tonis cum femiffe conftare. Quam' 
confequentiam fic probat. Cumz enim FC fit 
Dia-teffaron; a FE, Dia-pente ; bujufgue fu- 
illud exceffus CE, Tonus; atgue hic in B 
bifeétus: erit BC (eaceffus Dia-tefiaron fupra 
Ditonum ) toni femiffis ;, adeoglie Diasteffaron, 
duorum tonoram cum femiffe.. Quodque modo - 
ut Lemma fumpferat, nempe, exzrezzos fonss 
FE, wmado confoni fint, non aliam effe ped 
ttam quam Dia-pente ; fic probat. 
Majus eft intervallum hoc guam Dia-teffaron, 
( quod pater, propiev exceffum utringue addi- 
tum, primitus fumpto Dia-teffaron:) Et Mi- 
nus, quam Pagin quod fic probat, 
enim ex binis illis fit exceffibus, eft faltem Di- 
tono minus s (quippe Dia teftaron, minus quan 
tono, fuperat Ditonum; in confeffo enim eft apud 
omnes, Dia-teffaron majus quidem efe tonis 
duobus ; fed minus tribus:) ade ‘o mi- 
nus quam Dia-pente, ( quod, cum Dia-teflaron, 
complet Dia-pafon, ) ut cerzusm /it FE mon ef 
Dia-pafon. Si itague confonum fit FE inter- 
vallum ; cum majus fit quam Dia-teffaron,. & 
minus quarti Dra-pafon ; necefe cft, effe Dia- 


pente ; ut que fola intercedit magnitudo confona 


( feniuum judicio ) suser Dia-feffaron & Dia- 


fon. 
. Hoc ipfum Ariftoxeni argumentum, fumma- 
um recita Prolemaus, cap. 10. lib. 1. Atque 
oftendit, "i fit infirmum. Quippe, in tam 
exigua difcrepantia, quanta eft ( de qua quari- 
tur) Hemitonii à Limmate, (nempe parte Lim- 
matis xig proxime, ) impollibile de ( etiam ipfis ,., 
non dittitentibus ) ut poflit auris tam accurate 
diftinguere. Et quidem, fi tantundem errare 
poffit auris una vice; muko —" id fiat, in 
toto illius Argumenti proceflu; ubi ter fumen- 
dum fit (aurium judicio ) Dia-teflaron, & bis 
Ditonon, idque in contrarias partes. Ut non 
cn in tam fubuli negotio, aurium judicio ftan- 
um. 

Et Euclides ipfe, cetera Ariftoxene ui 
per totam Zwsroduliionem Hesse A 
xeni veltigiis prefle infiftit, ) in Seffione Cano- 
nis, demonitrat. Limma (quo Dia-teflaron fu- 
Sg Ditonum ) minus efle quam Hemitonium; 
ed, fumpto Pythagoreorum principio. Et fi- 
militer Ariftides Quintilianus ( Ariftoxeneus & 
ipfe ) initio libri 3. Forte nec ipfè Ariftoxe- 
nus ( qui dubitanter, ur diximus, aliquando lo- 
guitar; fuamque, ut vidimus, demo lonem 

Iypothetice concludit, Sj deprebendantsr con 
Soni, &c. ) aliud voluit, quam, Intervallum il- . 
lud, quo Dia-teflaron fuperat Ditonum, efle 

quatenus faltem id Auditu aftimare poflumus ) 

sratoniuma, SUC è 

Pyrhagorei contra Rationibus xftimahant So- 

a 


norum 


1770 


norum ad invicem relationes: Quod Ptolemeus 
docet, Lib. 1. cap. s. & fequentibus: &, quibus 
fumpus principirs id fecerint. Et quamquam id 
minus caute in aliquibus faftum fuille à quae 
dam notet; id mei tamen ( quam ipfe pro- 
bar ) imputandum negat; & quod ab aliis in- 
caute fuerat, emendare fatagit; quod- 
que probe conftitutum erat, confirmat. Neque 
aurium judicium refugit, fed inde fua com- 
bat. 

ge rei huc redit.Sonos invicem com- 
paratos, magis minufve confonos diffonofve, hoc 
eft, auribus gratos vel ingratos, reputabant, pro 
Acuminum inter fe ratione. Adeoque potiores 
Rationes, potioribus Confonantiis accommoda- 
bant. Et, fpeciatim, Rationem duplam 2 ad 1 
(.utpote, poft aqualitatem, potiflimam ) Con- 
fonantia Dia-pafon, omnium ( polt.aquitonium 
faltem) gratifiima : Sefquialterap:, 3 ad 2; con- 
fonanux Dia-pente : Sefquitertiam, 4 ad 3; con- 
-fonantiz Dia-teflaron: &, quidem, ficut ex 
confonantiis Dia-pente & Dia-teflaron compo- 
nitur Dia-pafon, (quarum major fit Dia-pente :) 
fic ex Rationibus Sefquialtera & Sefquitertia, 
( quarum major eft Sefquialtera, ) componitur 
ratio Dupla; (propter jx$=î ) Adeoque 
Tono, quo Dia-pente fuperat Dia-teffaron, ra- 
tionem aflignabant Sefquio&tavam ; ( propter 
$x3=1) e fufius profequitur, lib.1. cap.s. 
&". Que omnia, quatuor numeris (ad 
minimis ) exponi folent 12, 9. 8. 6. Quip 
12 ad 6, eft Dia-pafon; 9 ad 6 (itemque 12 
ad 8) Dia-pente ; 8 ad 6 ( itemque 12 ad 9) 
Dia-teflaron ; 9 ad 8, Tonus. Atque, ex pau- 
cis hifce pofitis, reliqua colliguntur. 

Hoc autem eo maxime confirmat Ptolemaus, 
quod, fi Chordafum longitudines ( ceteris pari- 
bus ) fint in ratione dupla, auribus exhibebunt 
Dia-pafon ; fi in Sefqui-altera, Dia-pente ; in 

«, Sefquitertia, Dia-teflaron ; in Sefquiottava, To- 
num: & in reliquis fimiliter. ( Ut Sonoram 
Gravitates femper habeantur Longitudinibus 
chordarum proportionales : adeoque Acumina, 
în ratione contraria ; ipfifque Longitudinibus 
drmrtmrdira, Reciprocantia.) Quod fufè pro- 
fequitur, cap. 8 & 11. adhibito Aoerocbordo Ca- 
none. 


Ex his pofitis ; facile convellitur eorum do- 
&rina qui Dia-teffaron ponunt duorum tono- 
rum cum femifiè; Dia-pente, trium cum femifle ; 
Dia-pafon, fex tonorum; & qua hinc confe- 
quuntur. Quod oftendir ille cap. 10, 11. Et, 


pro Hemitonio, fubftituendum (quod pt] i 


Limma (xa) hoc eft, Refiduum, (qu 
nempe reftat, dempto Ditono ex Distelticca i) 
în ratione tf; quod eft, Hemitonio, aliquanto 
minus. Sed neque pollè Tonum in duo plu- 
rave xqualia dividi ( concinna, intellige, ) & 
que funt hujufinodi. 

. Atquehic, credo, modus ( Sonorum difere- 
Le! per Rationes, non Intervalla, eftiman- 
di, ) eft, qui Prolemzo (cap. 2. lib. 1. ) xoòr 
sipuorinòs, Canon Flermonicus dicitur; (ad quem 
fubtlius exigantur fonorum diferimina, quam 


APPENDIX. 


uo pollit Senfus pertingere : ) atque inde eft 
pa pp qui fic | cri Ple (tsuorizaì ) 
icerentur ; ii (pui) Mufici. 

Quanto autem potior fit haec methodus quam 
Ariftoxenea (per Intervalla fonos aftimandi ) 
pluribus oftendit Ptol. cap. 9. lib. 1. Adeoque, 
que 2lssiuare vocat Ariftoxenus, quique cum 
eo loquuntur, ( Di/fantias, feu Zutervalla,) ea- 
dem Prtolemxus, vocem cam ( ubi fua, non eo- 
rum, fenfa ciogiizae)Cebiee declinans, aliis 
appellat nominibus; puta, Alspeà: diferentias, 
apozds excefius, um magnitudines; sidh fpecies, 
abyss ratiozes, aut horum fimilibus; nunquam 
( quod memini ) 2feciuare: faltem di ultimg tria 
Capita ( quod innuit Scholium ad initium' cap. 
14. lib. 3.) non fuerint ab ipfo Ptolemzo 
{cripta. 

Pofteriores tamen Mufici, ad noftra ufque 
tempora, ( prefertim Praic;,) cum Ariftoxeno 
plerumque loquuntur; per Tonos & Hemitonia 
metientes Intervalla : Sed, per A7ensitonium, in- 
telligunt Lima, ig qui ab Hemitonio pa- 
ch) quod &, ubi opus eft, diferte alle- 
runt; quodque Zimsati deeft ad Tonum inte- 
grum, vocant fpofomen, in ratione 3}: quod 
etiam vocari folet Z/emitonium majus, ficut 
illud alterum ZZerzitoninns minus. Sic Boethius, 
cap. 27 & 29. lib.2. Horumque differentiam 
Comma vocant. Boeth. cap. 6. lib. 3. Qui au- 
tem Muficam Specwlativam fubtilius tra&tant, 
Sonorum difcrepantias potius, ad mentem Py- 
thagoreorum, per Rationes defignant. Sed de 
his mus. 

Proximum eft, ut Species quas vocant confi- 
deremus; quas & Figures vocant (#4v Ò guar) 
ejufdem alicitjus Confonantia; puta, Dia-tellà- 
ron, Dia-pente, Dia-pafon. Ariftox. p. 6, 74. 
Eucl. p. 13, 14, 15, 16. Gauden. 38, 19, 20. 
Prol. cap. 3. lib. 2. 

Quas ut melius intelligamus ; Sumantur Do 
Conjunéfa Tetrachorda, iecundum idem aliquod 
Genus rg ne demum fuerit) fimiliter 
divifa: Puta, ab Hypate Hypaton ( poteltate ) 
ad ( poteltate ) Mefen; Que nos quidem canere 


folemus, vocibus mi fa fol la fa fol la: Nem- 


pe ab ima feu gravifiima voce #27, canimus ( in 
acutum aftendendo) bis tria intervalla, que vo- 
cibus fa fol la, fa fol la, fignamus. Certum eft 
( ob tetrachorda, quod i posano, fimiliter divi- 
fa) candem ( magnitudine ) strgy ioni 
ab Hypate ad Hypaten, atque è Parypate 
Parypaten, eandemque à Lichano ad Lichanon, 
itemque a Hypate e ad Mefen. Cumenim 
aqualis fit magnitudo ( pro xqualia tetra- 
chorda fimiliter divifa ) ab pae te ad 
Parypaten, atque è Mefon-hypate ad Payne: 
ten';- quod intermedium .eft, utrivis additui 
tantu facit : puta ab Hypate-hypacon 
Hypaten-mefon, arque è oe dpi apg ad 
Parypaten-mefon : Atque, ratione, è Li- 
chano-hypaton ad Lichanon-mefon ; atque 
etiam ab Hypate-mefon ad Mefen. Sed aliter 
difponuntur (ut patet ) eorum membra confti. 
tuentia : Quippe que Conan Rina seni. 
) 


‘UR v DD è Go e ve 


bd 


A PRRFRAEBBFARAIS AS 


È 


APPENDIX iii 


tudo) elt in unius loco imo ( puta qua et ab 
Hypate ad Parypaten, ) eft in alterius loco fum- 
mo; & de reliquis fimiliter. Atque hic diver- 
fus ordo, feu difpofitio partium, cit qua dicitur 
Species, feu Figura. Sic enim Prolemaus, cap.3. 
lib, 2, eds i mè sia WI igor Suor ials- 
Gran, dp roîs cinetons Begis, Migwr Quahter, feu quo 
ordine, difponuntur, intra fuos terminos, pecu- 
liares feu charatterittica cujufque generis Ra- 
ziones. Charaîterifticas vero quas vocas in quo- 
que genere Rationes ( Myus lore) funt, in 
Dia-pafon, & Dia-pente, sonas DiazentFicus 
(quem nos voce mi fignamus ;) in Dia-tela- 
ron, duorum fonorum (*vediar) precedentium, 
hoc eft, Acutuillimarum; ( quam nos fignamus 
voce da. ) 

Elt enim ubi isdn precedens, de Acuto 
dicitur; & imtder, feguens, de Gravi: ut apud 
Piolemaum hoc loco, & cap. 12,13y14, 15,16. 
Lib, 1. & alibi pallim: Quamquam alias, etiam 
apud cofdem fcriptores, cenfecur Grave prece 
dere, & Acutum fequi, ut Prol cap. s. lib. 2. 
ubi ew anse, de graviori dicitur; & # poff, de 
acuuori. Et Arillides, p. 10, 11. Gravillimum, 
imam dictum vult, quali esere primum ; & Acu- 
Uufimum, rime feu viaro, quali igare ultimumi. 
Quod moneo, ur caveatur Lestoribus; quo quis 
loco fenfus fumendus fit. 

» ‘Tot autem funt in quaque harum Confonan- 
stiarum fpecies, quot funt Intervalla, feu Ra- 
tiones, quibus componi cenfetur, Adeoque, in 
Dia: tellaron, ( propter quatuor chordarum tria 
intervalla ) Tres fpecies; in Dia-pente ( ob fi- 
mulem rationem ) Quatuor fpecies ; in Dia-pa- 
fon, Septem. i gi 

Species autem Prirsa, in fingulis, ea dicitur, 
que haber rationem feu vocem fuam ( ialKurw) 
Charatterifticam, ( hoc eft, 44 in Dia-tellaron, 
& mi in Dia-pente & Dia-pafon, ) in loco ( ad 
acutum ) primo; Secunda, que fecundo ; 7er- 
tia, qua ueruo ; & fic deinceps. 

Adeoque, in Dia-teflaron, Prima fpecies eft 
que continetur fonis ( ut loquuntur ) fap 
xrus,.( ab Hypate ad Hypaten, ) quam nos cani- 
mus (ab uma voce, in acutum afcenderido, ) 
vocibus fa fo/ la : ‘Secunda, pacezinsas, ( è Pary- 
pate ad Parypaten, ) vocibus /o/ da fa: Tertia, 
agvmizzos (è Lichano ad n} vocibus 
ta fa fol. Qua autem fpecies efler ab Hypase 
mefon ad Mefen (.canenda vocibus fa fo/ la, ) 
non alia elt a Prima, ( quippe eodem ordine 
recurrunt omnia ab. Hypate-hypaton ad Hypa- 
ten mefon, atque ab hac ad Mefen:) adeoque 
Quariam fpeciem non conftiwit, fed Primam 
repetit. Vocem imam, unde afcenditur, in fche- 
mae non accenfemus (quoniam hic, non tam 
Sonos, quam Rationes feu Intervalla fignamus,) 
‘faltem alio charaftre feribimus. 





Mefe a la la 
G fo ol fol 
E Sal Sa fa fe 

Hyp. mefon E /| da da da ‘la 
D foll fi fl fl 1 
C falfe ta 3 


«Hyp. hyp. B cd mi 2 
I 


Sumantur deinde (quo habeantur Dia-pente) 
duo Tetrachorda Disjun8a (interpofito tono, 
diazeudtico, quem nos voce mi fignamus; ) pu- 
ta, ab Hypate-mefon ad Neten-diezeugmenon : 
Ubi, polt primum fa /o/ la, canimus msi, atque 
tum demum alterum fa /0/ de. 

Sunt itaque in Confonantia Dia-pente ( ut 
facile eft colligere ex jam diétis d: Dia-tellarowg) 
fpecies feu figure birinoe ( prout ejus vox 

teriftica w25, fit in loco si acutum primo, 
fecundo, tertio, quartove ; ) vocibus (poft imam) 
canenda, 1. fa fol la mi. 2. fol la mi fa. 3. la 
mi fa fol. 4. mi fa fol la. Qua autem proxime 


Nete diezeug. e Jai la 
di Sal Si Sol 
c fa fa fa fa 
Paramefe b Li mi mi mi mi 
Mefe a da sp la la la 
G fol fol fl fol 
F fa) fa ta * 
Hypate mefonE Jalla 2 





expeftanda effet fpecies, in c 4 e f; canenda 
( poit vocem imam mi ), vocibus fa fo la fa; 
non efler fpecies confonantia Dia-pente, fed, 
qua dici folet, falfa guinta, propter tonum Dia- 
um, voce. m37 fignandum, nop interve- 
nientem ; nifi, mutata ( ur loquuntur ) Clave, 
( polita Dari nota in f) vox alias fa futura, 
uanfeat in mi. (Nam vox mu in imo pofita, 
unde afcenditur, inaui tonum diazeuicum in- 
Li fe pofitum, adeoque extra hoc Pentachor- 
um. ) ì 
Sumantur denique, (pro fpeciebus Confo- 
mantie. Dia-pafon, ) duo conjuntta Dia-pafon : 
Puta è Pro! nomeno ad Neten hyperbo- 
leon; canenda vocibus da, #25,fa fol la, fa fol la, 
mi, fa fol la, fa fal la. ln quibus reperientur 
{modo quo prius) feptem fpecies Dia-pafon. 
Ultra quas fi progredi velimus, recurret { o&ta- 
ve loco) Prima: ut. fupra in Dia-tellaron. Et, 
fi retrocedatur; qua chordis Aa rerminaretur, 
non alia erit quam iterata Seprima. Nam è 
Proflambanomeno ad Mefen, eadem recurrunt 
omnia, atque eodem ordine, quo è Mefe ad 
Neten byperbolzon. 


Aa Nete 

















APPENDIX 


172 
Nete hyper. aa e la 
dii: PRE: 
lA a ja ja 
e la . hi pr = la A 
d fol dd fl fl fl fo 
ag fa fa fa fa fa fa | 
b mi mi mi mi mi mi mi mi 
Me Gil fi Si Sd Sd SU fl SO 
Go Joll fol fol fl fl Sl fol fol 7 
F fa| fa fa fa fa fa fa 6 
SIAE 
D Soli fa fol fl fo 
ORE 10° 
B mi) mi mi 2 
Proflamban. A la| la r 
” 
è 


Atque hinc eft (nempe, quia duobus Dia- 
pafon opus eft, quo iftius Confonantia Species 
omnes habeantur, ) quod Dia-pafon non pro 
Perfetto Syfftemate habeat Ptolemzus (quod 
cenfuerunt Antiquiores, ) fed Di/-dia-pafon. 
Cap. 4. lib,2. Utut enim, Pe: fimplex Dia- 
pafon, iidem redeant ( poteftate ) foni; (quod 
ipfe contendit cap. 8, 9. lib.2. ubi de Tonis 
feu Modis agitur, corumque numero :) Non 
tamen unius Dia-pafon ambitu habentur ipfius 
omnes Species; quod fieri oportere arguit in 
sg agio A ù 

Arque he quidem Dia-pafon Species feptem, 
fua fingule Pracradia Laico > Prini di&ta 
eft «Mixolydia; Secunda, Lydia; Tertia, Phory- 
gia; Quarta, Doria; Quinta, Hypolydia ; Sexta, 
Fypopbrygia ; Septima, tum Locrenfis, tum Fy- 
podorta, & Comimunisi Budl. p. 15, 16. Gau- 
dent. p.28. Bacchius, ha 18,19. ; 

Tandem, de Afodis feu Tonis dicendum re- 
ftat. ( Sic Alypius, p. 2»! rès amodfes agbrus Te 
tin.) Quippe r@r 7onas; quadruplici faltem 
fenfu: occugrit, ( quod notat Eoclidei, p. 19.) 
I. pro Send; ut cum inlrwor eipunt, beprato- 
mos cithara, de eà dicitur qua feprem Sonos feu 
chordas habet. 2. pro Iitervallo ; ut cum Dia- 
pente è Dia-teffaron Tono differre dicitur; 
( puta' ratione Sefquioftava ; ) aut Mefen è Pa- 
ramefe Tono diftare. 3. pro vocis Loco quo- 
dam; ut qui toni, Doris, Phrygius, Lydius, 
&c. dicuntur; de quo fenfu jam agitur; (eo- 
dem fenfu ab aliis dicuntur 4fodi.) 4. pro Ten- 
fione, ut'ubi quis è&vrwàr, faprrér, i isp 
gore rino viggidu dicitur: acuto, gravi, aut me- 
dio Fono (teu tenore aut'tenfione ) vocis uzi. 

Modus rtaque feu Tosss, prout hic fumitur, 
denotat vocis Locum, non quo una vox, fed 
quo tota vocum feries feu fyfterha canitur; acu- 
tiorem puta gravioremve. Utpote, prout (apud 
nos) mi camitur, nunc in è fa b mi, nugcin 
e la mi, nunc in a la mi re, &c. Sic, apud 
illos, verbi gratia, Paramefe Poteffate, ( quod 
tantundem eft arque noftrum wmi,) pofita erat, 
nunc in Paramefe (pofitione,) nunc in ( 
fitione) Nete-diezeugmenon, nunc in Mefe, ke 
Hoc eft, Sonus qui pro cantus ratione vicem 


fuftinet Paramefes, eo acumine profertur quo 
alias proferri folet vel ipfa Paramefe, vel Nese 
die o, vel Mel, &c: Reliquique to- 
tius cantus foni fuum fortiuntur acumen, prout 
earum ad hunc ratio poftulat. 

Modi itaque, feu ‘Toni hoc fenfu fumpti, 
funt quidem ( potentia ) numero infiniti, Sic 
& Soni ( quod docet Prolemxus, cap. 7. lib. 2.) 
Quippe, ut Soni, fic & Sonorum congeries, mo- 
veri poffunt in Acumen vel Gravitatem, plus 
minufve, varietate innumerabili; cum fit {ut 
ante diétum ) vocis Locus quilibet, Sonorum 
innumerabilium capax, (ut Linea, Punétorum.:) 
&, prout Punîtum, fic Linea Jategra, in -locos 
transferri poteft majori minorive fpatio diftan- 
tes in infinitum ; atque Sonus pariter, & Sono- 
rum congeries : ut Tonorum numerus, hac ra- 
tione delia non poflit 

Attu tamen, & quod ad ufum fpe&at; defi- 
niri folet Tonorum multitudo, & quidem ab 
aliis aliter; five Tonorum extremorum diftan- 
tiam fpeGemus; five Tonorum intra eos ter- 
minos numerum; five qua ratione aut quo in- 
tervallo inter fe diftent illi Toni. 

Tonos, ab origine, Tres tantum ftatuerune 
Veteres, (ut docet Prolemaus, cap. 6. lib. 2. alii- 
que : ) Dorium, Phrygium, & Lydium; quo- 
rum gi à proximo diftaret tono, hoc elt 
ratione fefquiottava, ( adeoque extremi duo, to- 
nis duobus : ) Nempe, Modus Phrygius erat, 
quam Dorius; tono acutior ; pariterque Lydius 
quam Phrygius ; adeoque Lydius quam Dorius, 
tonis duobus. 

Ariltoxenus ( referente Euclide, p. 19.) Ta- 
nos conftituit Tredecim; qui fic enumerantur, 
Firpeminidas (ge & Fyperphrygius vo 
catur ;) Mixolydii duo, acutior © gravior, 
rum acutior, qui ordine cft fecundus, etiam Hy- 
periaftius vocatwr ; gravior vero, etiam Fyperdo- 
rius;) Lydii duo, acutior, © gravior ( qui & 
Aolius appellatur ; ) Phrygii duo, quorum al- 
ter gravis ( qui È Fafins5 alter acutus; Do- 
rius unus; Eypolydi duo, acutior, 
(qui & FHypoacolius vocatur; ) Fypopbrygti 

luo, ( quorum gravior guogue spelect fy- 
poiaftius; ) Hlypodorius. Ex quibus graviffimus 

ef 


gravior 


APPENDIX. 


€ft Fypodorius ; gni vero continue fequuntur à 
foi ad acutiffimum, bemitonio fe invi- 
cem fipeaai. : 

Alu Quindecim ftatuerunt Tonos, hemito- 
nio. inter fe continue diftantes : Sic Alypius, 
p: 2. & ad hunc Meibomius; quod & nos ex 
ilo repetimus ad Ptolentzi cap, 11. lib. 2. quos 
illic enumeravimus. Nempe, tredecim jam enu- 
meratis, premittuntur in acutum duo, 77yper- 
bydius, & FHyperaolius. 

Nempe hoc volunt: Proflambanomenon To- 
ni Hypodorii ( omnium graviflimi ) Sonum efle 
volunt graviflimum quem poffit vel humana 
vox proferre, vel auris diftinéte judicare; (ad; 
eoque graviores omnes non tam Sonos elle vo- 
lunt, quam Bombos aut incondita Murmura :) 
Proflambanomenon Hypoiaftii ( feu  gravioris 
Hypophrygii ) hemitonio acutiorem faciunt 
quam Hypodorii, ( adeoque Hypaten hujus, he- 
mitonio acutiorem, quam Hypaten illtus; & 
fic de ceteris; ) ut medio loco fit Proflambano- 
menos Hypoiaftii, inter Hypodorii Proflamba- 
nomenon & Hypaten-hypaton : Acutioris Hy- 
pophrygii Proflambanomenon, hemitonio adhuc 
acutiorem faciunt; adeoque tono integro acu- 
tiorem quam Hypodorii, cum cujus itaque Hy- 
pate-hypaton coincidet. Et fic de cateris, ut 
videre eflt in tabella ad calcem cap. 11. Li, 2. 
Prolemai. 

Contra hos (qui Tonos feu Modos fic au- 
gent per Hemitonia ) difputat Prolemaus, cap. 
78, 9, 10, 11. lib. 2. 

Docetque, Modorum variorum ufum, non in 
hunc folum finem introduétum, ut acutior gra- 
viorve fit totius Cantus tenor: Quippe desi ff: 
ficeret Cantoris vox acutior graviorve ; aut Mu- 
fici Organi ad hofce tenores accommodatio. 

Et quidem, fi huic foli attenderetur, poflet 
quis, Tonis Quindecim jam enumeratis, pro ar- 
biurio plures addere, quatenus Humana Vocis 
{ alémuas ) diftentio, aut etiam Organica, per- 
mittit: Aliofque intermedios quotvis pro arbi- 
trio interponere. 

Sed co potillimum fine fuifle introduétum, 
ut in ipfius. Cantus curriculo tranfitus fiat de 
moda in modum; quam vocant ( persSolò x 
we ) mutationem fecundum Tonum : (quod è 
noftris fi, mutata clavis fignatura, adhibius 
Mollis & Duri notis. ) 

Adeoque profpiciendum eflè, non tam ut 
aqualibus inter fe diftent intervallis (puta, 
toni, hemitoniive, ) quam ut tranfitio fiat per 
Confonantias, ( puta Dia-teffaron, aut Dia-pen- 
te, aut etiam Dia-pafon: ) Neque ut in proxi- 
mum femper Tonum fiat tranfitus, ( qui Tono 
vel Hemitonio diftet, ) fed faepius ( & quidem 
gratius ) in alium qui per confonantiam aliquam 
( puta Dia-telfaron, Dia-pente, aut Dia-pafon ) 
ande diftet. 

Tonum autem qui Dia-pafon ab aliquo diftat, 
non tam pro alio habendum efle Tono, quam 
pro codem continuato, aut quafi-todem : ca ra- 
tione, qua Sonos Dia-pafon differentes pro eo- 
dem a quafi-codem habendos elle fupra diftum 


173 
erat. ( Quippe idem omnino eft atque, in ho- 
dierna Mufica, fi dicamus si vocem ponendam 
inBmi, an in è fa b mi, aut db fa bb mi: 
quod Modum non mutat : nam fi horum alte- 
rum fiat, reliqua pariter facienda fupponimus, 
fi eo cantus pertingat. ) 

Tonos autem qui plufquam Dia-pafon diffe- 
runt (puta Dia-pafon & dia-teffaron, aut Dia 
pafon È dis.peste,) e habendos (eadem 
de càufa ) acli tanto differrent quantus eflt ex- 
ceflus\ille fupra Dia-pafon ( puta Dia-teflaron, 
aut Dia>pente-} 

Adeoque citra Dia-pafon terminandos eflè ex- 
tremos "T'onos (quippe, qui coufque, aut ultra 
excurrunt, alii cenfendi non funt è citra pofi- 
tis; ) Et propterea Tonos diftinétos ponendos 


eflè docet omnino Septem; /Myxolydium, Ly- 
dium, Phrygium, Dorium, Hy lydium, Ey- 
popbrygium, & Fypodorium. “Totidemque ad- 


mittit hodierna Mufica, pro varia Clavis figna- 
tura; quod ad Ptrol. cap. 11. lib. 2. oftendi- 
mus. 

( Glareanus tamen jufto volumine, quod ae- 
dixgzerd vocat, pro Modis Duodecim conten- 
dit; quem videfis. Sed nondum erat, illius 
tate, in ufium reduétum Prolemai genus Dia- 
tonum Intenfum, quod poftea revocavit Zarli- 
nus; adeoque ad Ariftoxeneorum modum lo- 
quebantur omnes; in Tonum, Tonum & He- 
mitonium, feu Limma, dividentes intervalla ; 
Modofque per Hemitonia augebant. ) 

Hanc autem methodum adhibet  Ptolemaus 
in Tonis fuis feptem defignandis, ( quam & 
noftri fecuti funt in mutandis Clavium fignatu- 
ris:) Que quo melius intelligatur, refpicien- 
dum hic erit Schema quod habetur ad Ptol. 
cap. 11. lib. 2. ì ] ; 

Primum omnium facit ( qui eft omnium me- 
dius ) tonum Doriana; qui Mefen pori (ad 
eoque & Paramefen, qua eft noltrorum ri, ) 
habeat in fitu naturali; hoc eft, (ut loquitur 
ille ) Mefen poteftate ( wir suvdua ) in Mefe 

ofitione ( dry Sto ) adeoque Paramefen pote- 
De in Paramefè politione; ( hoc eft, ut nos. 
loquimur, mi in è fa bmi:) & in ceteris fi- 
militer. Cui convenit, apud nos, Clavis nude 
pofita, abfque «Molis aut Duri nota. 

Secundo; Tonum fumit ifto acutiorem Dia- 
teffaron; qui itaque poteftate Mefen habeat 
( dia-teflaron acutiorem ) in Dorii Paranete-die-- 
zeugmenon ; adeoque Paramefen (re eft no- 
ftra #25) in Nete diezeugmenon; hoc eft, ( ut 
nos loquimur ) si im e /a mi: quem Tonum 
vocat «Mixolydium. In hunc tinem nos, pofita 
Mollis nota (4 Flat) in 5 fabri (quo mi 
excludatur inde,) remittimus mi ad e la 701. 

Arque hinc alibi concludit (cap.6. lib. sò: 
Syftemate quod Conjunétum vocant (è Prof. 
lambanomeno ad Neten-fynemmenon ) opus 
non eflè: utpote quod fatis fuppleatur fato 
tranfitu (in Mefè ) de mogo Dorio in Mixoly- 
dium. Quippe jam, poft duo conjanîta Tetra- 
chorda in Dorio ( ab Hypate-hypaton ad Me- 
fen, hoc elt è B mi ad 4/amire,) fequitur 

Aa3 tertum 


174 ? 
tertium in Mixolydio, ab hujus Hypate-mefon 
(‘qua eft in Dorii Mefe ) ad Mefen; hoc eft, 
ab a la mi re ad d'la fol re: 'ut jam tria fint 
conjunéta tetrachorda ; nimirum è Br ( qua 
eft Dorii Hypate-hypaton ) ad 4 /a fol re (que 
elt Mixolydu Mefe. ) 

Tertio ; cum non poflit ille alterum Dia-tef- 
faron inde in acutum fumere, quin excedat il 
lud Dia-pafon in cujus medio pofuerat Dorii 
Mefen ; fumit ( ejus loco ) Dia-pente in grave, 
( quod aquipollear fumpto Dia-teffàron in acu- 
tum; propter fonos, fic fumptos, Dia-pafon in- 
vicem difterentes, quali pro codem ndos: ) 
Cujus itaque toni Mefe fit ( Dia-pente gravior 
quam Muxolydii ) in Mixolydii Lichano-hy- 
paton; hoc eft, in Dorii Lichano-mefon ; ad- 
coque Paramefe in Dorii mele; hoc eft, ut 
nos Joquimur, msi in a da wi re: Quem tonum 
wocat /ypolydium. In hunc finem nos ( pot 
Mollis notam ante pofitam in è fa b mi) fe 
cundam /olîs notam ponimus in e “e mi, (quo 
etiam hinc excludatur 727, ) adeoque #77 remitti- 
mus ad a /a mi re. 

Quarto; cum hinc in grave non poflit ille, 
vel Dia-pente vel Dia-tellàron fumere, quin an- 
te-diltum Dia-pafon excedat; ‘Tonum fumit qui 
fit (quam Hypolydius ) Dia-teffaron acutior ; 
quem Lydium vocat: Cujus itaque Mele fit in 
Hypolydii Paranete-diezeugmenon ; adeoque 
Paramefe in ejufdem Nete-diezeugmenon; hoc 
eft, in Dorii Paranete-diezeugmenon ; hoc eft, 
ut nos loquimur, mi in d /a fol re. Nos in 
hunc finem (poli duas ante-pofitas in è & e) 
tertiam Afo/lis notam ponimus in 4 la mit re : 
quo #25 ( inde exclufa ) tranfeat in 4 la fol re. 

Quinto ; ut ante à Dorio fumptus elt Mixo- 
lydius, Dia-teffaron Acutior: fic, ab codem Do- 
rio, fumit (in grave) Z7ypodorium, Dia-tellà- 
ron graviorem quam elt Dorius: Cujus itaque 
Mete cft in Dori Hypate-mefon; adeoque Pa- 
ramefe ( qua eft noftra #25, ) in Dori Parypate 
mefon; hoc ef, ut nos loquimur, mi in F_fa us. 
Nos, ut hoc fignificemus, ( omilfis 4045 no- 
us, ) ponimus Duri notam (4 Sharp ) in F fa 
ut; ut, que fecus hemitonio elevanda foret, & 
proferenda fa; jam tono integro (è fubjeîta 
chorda ) elevetur, & proferatur m87; unde pro- 
prerea chorda proxime acutior hemitonio diftet, 
adeoque fa dicenda ; redeatque tandem w% ( ab- 
foluto Dia-pafon ) in fupertori f fa #2 acuta. 

Sexto ; ab Hypodorio fic pofito, cum fumi 
non pollit aliud in grave Dia-tellaron, quin ex- 
tra dilum Dia-pafon tranfeatur; fumitur (quod 
eodem recidit, urpote Dia-pafon inde diftans, ) 
Dia-pente acutior, tonus Porygias : Cujus itaque 
Mele fit in Hypodorii Nete-diezeugmenon ; hoc 
ef, in Dori Paramelè ; adcoque illius Paramefe 
in Dorii Trite-diezeugmenon; hoc eft, ut nos 
loquimur, #2 in c fa us. Quod ut fiat ( preter 
ante-pofitam Duri notam in F fa #2, ) ponitur 
altera Di nota ig c fa ut: quo, que fecus è 
fubjeta chorda elevanda erat hemitonio, & pro- 
ferenda fa; Jam tono integro elevetur, & dica- 
tur #25; unde igitur declt ad 4/o/ re ut, non 


APPENDIX. 


nifi hemitonium; que propterea elt proferendi 
fa; redeunte iterum mai, five in cc fol fa {upra, 
five in C fa ut infra. 

Septimo ; è Phrygio fic pofito, fumitur (Dia- 
tellaron diftans in grave) Afypopbrygius: Cujus 
itaque Mefe eft in Phrygiu Hypate-mefon ; hoc 
ft, in Dorii Parypate-mefon; adeoque Para- 
mefe ( qua eft noftra mi) in Dorii Lichano 
mefon ; hoc eft, ut nos loquimur, mi in G fol 
re ut. Quod ut fiat, ( manentibus reliquis, ) 
ponenda eft tertia Dari nota in G fo/re ut; ut 
qua fecus ( propter F fa wr ante fa@am acu- 
ram ) hemitonio efler elevanda, & proferenda 
fa; Jam elevetur tono integro & mi dicamr; 
adeoque 4 da wa re (è G fol re ut acuta, diltans 
hemitonio ) dicatur fa; redeunte i in g fol re 
ut fupra, & infra in Far. 

His pofitis; inde colligitur (ut cap. 10. ) 
Toni Mixolydii è Lydio, diftantiam Limma 
( feu craffius loguendo Hemitonium ; ) hujus è 
Phrygio, Zonwm ; hujus è Dorio, 7orum; Do- 
rii Hi Hypolydio, Lima ; Hypolydii ab Hy- 
pophrygio, Zonam; hujufque ab Hypodorio, 
1tidem 7omums. 

Tandem concludit; Hos feptem 'Tonos fuffi- 
cere, nec locum effe pluribus : Eo quod omnes 
( intra diétum Dia-pafon ) chorda jati occu- 
pate fint. Quippe cum omnes chorda, ab Hy- 
otagt ad Paraneten-diezeugmenon ( incl» 
ive ) fint alicujus Toni mefe, nulla fuppetit 
qua Mefe fit toni alicujus his intermedii. Ver- 
bi Pci cum Hypodorii Mefe poteftate, fit 
pofitione Hypate-mefon; & Hypophrygii, Pa- 
rypate-mefon; neque ulla his interjacear Chor- 
da; nulla fuppetit qua fit intermedi Toni me- 
fe, Kit ( ut fupponit Ariftoxenus ) dicatur Hy- 
poialtius, aut Hypophrygius gravior. Quodque 
de Mefe dicitur, fimiliter dicatur, de Paramefe, 
que eft noltris mi. , 

Hoc eft; ( ut cum noftris loquamar, ) per 
Modos jam pofitos, vox #75 jam occupavit oîm- 
nes chordas.  Quippe, in Hypodorio, habetur 
mi in F, (adeoque in f qua inde diftat Dia- 
pafon :) In Hypophrygio, habetur in G, ( ad- 
coque in r & in g qua inde diftant Dia-pafon :) 
In Hypolydio, habetur in 4, ( adeoque in A & 
a4:) In ‘Doro, habetur in è, (adeoque in B 
& bb:) In Phrygio, habetur mi in c, ( adeoque 
in C & cc:) In Lydio, habetur in 4, ( adeo- 
que in D & dd: ) In Mixolydio denique, ha- 
betur in e, ( adeoque in E & ee.) Nulla ita- 
que fuppetit chorda qua ( pro alio quovis To- 
no, qui non cum horum aliquo coincidat, ) lo- 
cetur ms. 

Sunt qui, feptem his, o&avum addunt 77} 
permixolydium ; fed, quem alium non ele 
Hypodorio ( unde diftat Dia-pafon ) docet ibi- 
dem Prolemzus. Atque de 'Tonis feu Modis, 
haftenus. 

Arque jam univerfam fere veterum Harmo- 
nicam abfolvimus; Cujus feprem partes enume- 
rat Euclides, p.1. citi gimpor, at aAlscnudror, 
dei Jen cei ovsuudra ddeù Tirar, cità uerdionie, 
ati umomiia. De Sonis; de Intervallis; de 

Gene 


APPENDIX. 


Generibus; de Syffematis; de Tonis; de Com- 
matationibus; & de Melopaia. (Ex fimiliter 
Alypius, p. 1. Ariftox. p. 34, 35, 36,37, 38.) 
Qua jam expedivimus omnia, faltem fi Mel 
param excipias; quam cantus Corspofitionem ho- 
die dicimus. 

Huc autem fpestant qua de Confomantiis fu- 
pi ditta funt: Quippe, in vocum fequela, Con- 
lonantiores funt minus Confonis ( cateris pari- 
bus) preferende. Ut enim in literis compo- 
nendis quo © voces, non quavis quamvis 
apte fequitur, fed deleftu habito : pariter &, in 
compolitione cantus, non quodvis intervallum 
poft quodvis rite fequitur ; fed, prout cantus na- 
tura poftulat. Ariltox. p.27. 

Neque hic tam fpeAatur, Quid in Diagram- 
matis, to agprrazi ) vr ; gv 
Stione a t; Utputa, quod poft duas Diefes, 
aut duo Hemitonia ( ta in Genere Chroma- 
tico, vel ag fagae. ‘ertium, in acutum, con- 
tinue poni on pollit; fed, quod, in acutum, 
fequi potelt minimum, eft id quod hifce deett 
ad Dia-tellaron; mec minus, in grave, quam 
Tonus : 

Quam ( potius ) Que continue fequi poffint 
in Cantus proceffù intervalla, five in Acutum, 
five in Grave, tum per Sonos in fcala continue 

ximos, tum utcunque interruptos :. Utpu 
toi ft five Spifli, five Non-fpilfi, rar 
um, fiuale elt ab Hypate ad Lichanon in quo- 
vis genere,) minus non canendo fequi poflit in- 
tervallum, in acutum, quam quod eft refiduum 
ad Dia-teffaron; nec in grave, quam Tonus, 
Ariftox. p. 27, 28, 29. iterumque p. 52, 53, 54- 

Et hujufmodi complura intur per totum 
fere Ariftoxeni librum tertium: Utputa, Quod 
Spiflum Spiffo appoGitum non canamr ; neque 
totum, nec quidem pars ejus, p. 62. Quod duo 
Ditona deinceps non ponantur, p. 63. Neque, 
in Harmonia & Chromate, duo Toni, p. 64. 
Neque etiam in Diatono molli; fed fecus in 
Diatono Intenfo ; ubi tres.continue.fequi pof- 
funt ‘Toni, non plures, p.65. Aliaque ittiuf 
modi multa. Qu omnia ex hoc fere poftulato 
deducit,, Quod (in toto Diagrammate) vel 
quartus è dato fonus fonare debeat Dia-tella- 
ron; vel quintus, Dia pente: prout nempe vel 
intercedit, vel non intercedit, tonus Diazeudti- 
cus, p. 58,59. Quibus pofitis, inde concludit 
reliqua. 

uc etiam fpeftant Dutuum, Motuumve vo- 
cis, five in Acutum five in Grave, appellatio- 
nes variz: ut funt 27403, Metà feta, re Da 
Gus, Plexus, Pettia, Extenfio; &c. Quorum 
nominum fignificata habeantur apud Euclidem, 
pa. Arift. p. 29. Bryen. lib. 3. fe 10. Item 
tun, lore Diflolutio, Projelfio : Item @nass 
Ritrass, por sins Remilfio, Intenfio, Manfio, 
Statio: Item muossì, Al0dtis, vamdleduti, dhe 
suvapò, ercrwvenì, mmegalslovzis, “apaleZeutis : Item 
sele, orli, acnmpuaneuir, duuuameuis, pus 
nespule, einpons fugare, cesrpuzube, buxpuoube, xo 
mou, mpemspis, 2lesoni, aliaque iftiufmodi no- 
mina, qua habentur apud Bacchium, p. 9, 15, 

I 


’ 


175 

12, 13, 14, 19,20, 21, 22. & apud Bryennium, 
lib. 3. fe 3. &c. Sed quibus raga 
non fentio. 

Supereft, de Veterum Melopeeia monendum, 
Simplicem cam fuifle, & ( quantum quidem ego 
perfentio) nonnifi Done {ot jena Joguione ) 
Vocis: ut,. qui in ea fuerit concentus, in fono- 
rum fequela fpearetur; quem nempe faceret 
fonus antecedens aliquis cum fèequente. Secun- 
dum illud Ariftoxen, p. 38, 39. dx 4033 767» 
AF pumine obras Bar, asdiords TEX) puripuns: aidelre 
Se È N TO Zerbio prmpordica 3 Tè Yagarbe: ver 
didAor 3 apt» dx isa mois dr 77 pp im. Fx 
duobus enim bifie, Mufices intelle&tus conftat; 
Senfa fcilicet & Memoria : Quandoguidem fen- 
tire oportet, quod fit ; ia vero vetinere, 
quod ejt faltum: Alio modo, ca que in Mufica 
fiunt, confegui non'licet. Quippe, ex collatione 
foni preteriti, cum eo qui jam auditur, con- 
centum perfentifcimus. 

Ea vero, que in hodierna Mufica confpici- 
tur, Partium (ut loquuntur) feu Vocum dua- 
rum, trium, quatuor, pluriumve inter fe Con- 
fenfio, ( concinentibus inter fe, qui fimul au- 
diuntur, fonis,) Veteribus erat ( quantum ego 
video ) ignota. Quamquam enim tale quid in- 
nuere videantur que apud Ptolemaum occur- 
runt, cap. 12. lib.2. voces aliquot, dinjeauàr, 
capa, drevhori, agrazhori, alpe, d) ir n ale F 
valpiari! eSoyar cuori” ( que detiderari dicit, 
pre aliis inftrumentis, in Monochordo Canone, 
co quod manus percutiens unica fit, nec poflit 
diftantia loca fimul pertingere :) qua faciunt ut 
plures aliquando chordas: una percuflas putem : 
Id tamen rarius faftum puto, in unis aut alterîs 
fubinde fonis; non in continuis (ut aiunt) 
Partibus, ( ut funt, apud nos, Ballùs, Tenor, 
Contra-tenor, Difcantus, &e; ) altera alteri fuc- 
cinente; aut etiam in Divifionibus (ut loquun- 
tur ) feu Minuritionibus cantui tardiori conci- 
nentibus. Quorum ego, in Veterum Mufica, 
pesa veltigia (haud certa faltem ) depre- 

endo. 

Adeoque omnino mihi perfuadeo, Ve 
terum Muficam accuratiorem noftra fuiffe; ne- 
que prodigiofos illos effeftus (qui memorari 
folent ) in hominum animos ( puta ab Orpheo, 
Amphione, Timotheo, &c. zftitos) olim ob- 
tigille; nifi per audacem fatis Hyperbolen ab 
Hiftoricis enarratos dicas; vel id ob fummam 
Mufices raritatem (magis quam praftantiam ) 
apud imperitam plebem contigifle. 

At hoc interim facile conceflerim ; cum id 
fibi folum fere proponant hodierni Mufici, ut 
animum ol t; potius quam (quod affe- 
Caffe videntur Veteres ) ut affeftus huc illuc 
trahant: fieri omnino poteft, ut, in movendis 
affeGtibus, ipfi quam nos peritiores fuerint. 

Adde quod eorum Mufica fimplicior, uniuf- 
que Vocis, non ita prolata verba obfeurabat, ut 
noftra magis fita: unde fiebat ut ( verbi 

ratia ) Tragica Verba, cum Geftu Tragico, 
ragico Carmine, Sonoque Tragico peg 

( qoa omnia componebant corum Muficam, ) 
a non 


176 


non mirum fi Tragicos Affe@us concitabant, 
( haud fecus quam apud nos in agendis Tra- 
geediis; ) Pariterque in cateris aftettibus. 

Qua autem Melopeei noftri de Compofitione 

tradunt, five Cantuum fimplicium, 
fre urium concinentium ; adeoque de fono- 
rum concentu five in fequela, five fimul audi 
torum; ( qua de re omnino pauca furit que è 
Veteribus accepimus: ) neque jam liber fufius 
mer neque patitur ea brevitas quam pra- 
fentis inftituti ratto poftulat. Atque de his ha- 
Ctenus. 

Tandem fuperelt, quam in hunc locum retu- 
limus, difcutienda Queftio. De Geweribus qua 
fupra memorata funt, eorumque Colribus, fu- 

‘2 diximus, Unicum ex omnibus jam à multis 
eculis ufu receptum efle; quod & Diatonicum 
efle apud omnes convenit: ( omiflis Enarmo- 
nio, Chromaticis omnibus, reliquifque Diatoni- 
cis ) Dubitatur autem, num hoc tit Ariftoxe- 
ni quod dicitur Dratonum Zntenfum:; an quod 
Potrai dicitur Diatonum Ditonicum, an ejuf- 
dem Ptolemai Diazonum /ntenfum. Nempe, 
dum è mi vel 4a in gravi, Dia-teflaron canta- 
mus in acutum, vocibus fa fo/ /a, tovidem in- 
tervalla notantibus ; Quanta fint horum inter- 
valla fingula. 

Prima fententia eft Ariftoxeni; qui (cum 
Dia-tellaron ftatuat ex Tonis duobus cum fe- 
mifle conftare) intervallum fa (gravillimum 
Hemitonium efle vult, reliqua duo ( /o/ n) 
Tonos integros. Quod elt Ariftoxeni Diazo- 
nun Intenfumi; Atque fic fere loquuntur, ad 
hunc ulque diem, Mufici omnes; faltem ubi 
craflius loquuntur. 

Verum, qui fubtilius rem difceptant, per He- 
mitonium, intelleîtum volunt, non precife To- 
ni Semifiem, fed quod eo fit aliquanto minus. 

Atque hoc demonftravit Euclides ( catera 
Ariftoxeneus ) nefcio an omnium primus: qui 
( admiflis Pythagoreorum principiis, de Sono- 
rum intervallis, per Rationes aftimandis; & 
quidem Tono, in ratione Sefquioétava; ) Utut, 
in Inuwroduione Harmonica, l'onos & Hemi- 
tonia (cum Ariftoxeneis ) memoret; in Settio- 
ne tamen Canonis, id e poft duos Tonos 
reftat ad Dia-teflaron, oftendit, Hemitonio mi- 
nus eflè; quod asupa (Asma ) deinde dici cos: 
pit: in ratione 3j$. 

Quippe, fi Dia-teffaron contineat tonos duos 
&f ; Dia-pafon (hoc eft, bis Dia-tefla- 
ron cum Tono,) continebit Tonos Sex. At 
Dia-pafon (cujus ratio eft Dupla) minus eft 
quam Sex Toni. Nam ratio Sefquiottava, fe- 
xies compofita, plus eft quam Dupla.. Dia-pa- 
fon igitur minus eft quam Sex toni; & Dia- 
teflaron, minus quam duo cum femifle. 


ixirirfpri= BE >= 


Proxima pe eorum fhtentia, qui, pro 
Tono Tono & Hemitonio, fubftituunt Tonum 
Tonum & Limma : & quidem, fiquando Hemi- 
tonium dicunt, intelletum volunt Limma ; 


APPENDIX. 


quod ab .Hemitonio parum abeft. . Adeoque, 


voce fa, fignatum volunt Limmza; & vocibus: 


fol la, duos Tomos: Hoc elt 3$x}xf=4. 


Eftque hoc, Ptolemzi Diatonum Ditonicum, 
Sed jam ante Ptolemeum, ab Euclide indica- 
tum. Eratque etiam Eratofthenis Diatonicum, 
ut fupra diftum eft. Atque fic ad noftra fere 
tenipora fenferunt Mufici. Ipfeque Ptolemeus, 
utut alia tradat Genera Diatonica, neque hoc 
tamen rejicit; reliquis qui ita locuti funt omni- 


bus, hac in re, morem gerens, potius quam 
fuis ipfius adharens plagitis; quod ipfe docet 
cap. 16. lib. 1. Arque fic Meclna Tetrachor- 


dum dividit; & poft eum, Guido Arerinus, Fa- 
ber Stapulenfis, Glareanus, alique: donec (exe- 
unte fuperiore feculo , ) Zarlinus ( nefcio an 
omnium primus, jam ante annos centum circi- 
ter) Kepplerus item, aliique, refumèndum cen- 
fuerunt Prolemzi Diaronurm Zutenfum. ( Utut 
contra Zarlinum difputet Vicentyjus Galilzus 
in fuo de Mufica Dialogo. ) 

Tertia itaque fententia eft, corum qui, Pto- 
lemeum fecuti, pro Hemitonio vel Limmate, 
fubftituunt raonem (ij) fefquidecimam.quin- 
tam; (quod & Hemitonium dicunt ipfi; ) & 
pro Tonorum altero ( quos ambos ante pofue- 
rant alii in ratione f ) Tonum Afirorems d:étum, 
in ratione ' Adeoque Dia-teffaron compo- 
nunt ex rationibus }{xfx'5=4 Voce fu ra- 
tionem innuentes 3g; voce /o, ?; voce /a, 5 
Quod eft Ptolemai Diatonum /ntenfum: idem- 
que eft Didymi Dizzoricsr, nifi quod hic (mu- 
tato ordine), habeat jf x'9xf—=4 

Cumque jf Hemitonium majus dixerint; He- 
mitonium minus ponebane in ratione 83; ut que, 
cum 35, complet tonum minorem ‘3 —=1$x7}; * 
eftque differentia Tertix majoris ( ut loquun- 
tur, ) & Tertia minoris.. ( Merfennus alia duo 
addir Hemitonia; Nempe in ratione }}} que 
cum }f complet } tonum majorem ; & i qua 
cum $} complet $ tonum item majorem. ) 

Cum vero hac qua diximus Genera, tantillo 
inter fe diftent, ut Aurium fubtilitas ca vix aut 
ne vix valeat diftinguere, (quippe ratio 1$à 
ratione Limmatis 3{f, itemque Toni majoris ra- 
tio f è ratone '$, ditterunt ratione $, que tan- 
tilla eft ut cam auris ab aquitonioxgre diftin: 
guat: ) non tam Senfu quam Ratione judican- 
dum erit, utra fententia potior aftimanda fit; 
(quippe Senfus, ad utramvis permittendam, non 
erit admodum diflicilis. ) Ratio autem fenten- 
tix pofteriori impenfe favet. 

Ut rem igitur ab origine repetam: Non dif. 
plicet Pythagoreorum fententia, qui, dum So- 
num ex percufli aeris tremore ortum volunt, 
Acuminis caufam Phyficam è tremuli motus 
hujufce celeritate deducunt; adeo ut, quo ce- 
lerius fpiiufque fiunt ( vibrantis pura chordx ) 
itus ri iufque, eo acutior fiat Sonus ; quo tar. 
dius rariufque, co gravior. Sic, ex Pytitago: 
reorum fententia, Porphyrius (in fuis ad Pro- 
lemai Harmonica commentariis, ) alisque. At- 
que hine el, quod chordarum que tenfarom, 
Juxta pofitarum, altera ad alterius motum tremit; 


Utpote 


APPENDIX. 


«utpote quae, coritemporales motus facere, fua 
a flat fit apta; adeoque, leviffimo ta&u 
concitati aeris incitata, fimilem tremorem fubit. 
Et quidem vel hoc, vel aliud quid quod hu- 
Jus inftar fit, ponendum videtur pe uminis 
& Gravitatis fonituum caufa Phylica. ’ 
Et confequenter»ad hoc, ( aut ad illud quic- 
id demum fuerit quod hujus vice fubftituen- 
dia erit, de quo non libet acriter hic difpu- 
tare, ) indidem petenda erit Confonantia & 
Diffonantiz caufa item Phyfica. Puta, quo fre- 
quentius duarum chordarum (juxta percuffa- 
rum ) itiones & reditiones coincidunt, eo gra- 
tius auribus concinunt illa chorda; quo rarius 
(adeoque difcrepant frequentius ) eo minus 


te. 

8 Fine duas, dicas, chordas quitonas, om- 
nium molliffime aures ferire; quoniam ( dato 
quod vel fimul incipiant vel aliquando faltem 
coincidant) perpetua erit 15. son perfeve- 
rant) vibratonum in utrifque coincidentia. 
Quod fi, propter diverfa initia aut aliunde, 
non fiat coincidentia, erit faltem perpetua fi- 
milifque alternatio: aut etiam ( quod non eft 
improbabile) mutuis i&tibus (mediante communi 
aere ) percufle, ue fuis utriufque motibus 
impedita, fenfi paucos iftus, in concur- 
fum coeunt Gn datalascom tremorem. 


£quitone. i. 


Proxime poft qualitatem, fequitur ratio 
Dupla; (ficut, poft xquitonas, ille qua Dia- 
pafon fonant, quas 0Pavas vocant: utpote qua- 
rum Celeritas, vel Acumen faltem, elt in ra- 
zione dupla. ) Puta, cum fecunda quaque ce- 
lerioris vibratio, cum tardioris fingo Îs coinci- 
dat; adeoque ex tribus vibrationibus ( duabus 
feilicet in una chorda, tertiaque in reliqua, ) 
dux coincidant. 


Dia-pafon. Offave. î. 


Poft illas, Quinze difte, que Dia-pente fo- 
nant; quarum Acumen five Celeritas aut Fre- 
uentia reditionis eft in ratione fefquialtera, 
fu ut 3 ada: Quum tertie quaque celerius 
vibrantis coincidant cum tardius vibrantis fin- 
gulis fecundis; ut ex quinis vibrationibus ( ter- 
nis in una, &binis in altera chorda, ) due co- 
incidanr. 


Dia-pente. Ruinte. I 


Tandem. Quarte, Dia-teflaron fonantes ; in 
ratione fefquitertia, feu ut 4 ad 3 ut coinci- 
dentia fit in Septenis quibultia ( duarum chor- 
darum ) vibranonibus, 


177 
Dia-tellaron. Quarze. $. 


. Que quidem: omnes dici folent Confonan: 
tiz; funtque eo ordine confonantiores (vel 
Aurium judicio) quo minoribus numeris figne- 
tur earum ratio; unde & vibrationum coinci- 
dentia fit frequentior. > 

Poft omnes autem longo intervallo fequitur 
Tonus; cui ratio competit fefquiottava, feu ut 
9 ad 8: adeoque, Rea ùnam coincidentiam, 
non alia redit nifi fa&is (in duabus chordis ) 
vibrationibus fepremdecim ; puta, in una, No- 
vem; in altera, O&o. 


Tonus. $. 


'RRERERAREZAZ ALAN Di are rare 


Agia Paese dela Sonituum vera 
caufa Phyfica, non fine raione fuppo- 
nunt P, de È illos alii : ) firque por. 
ro gradus Acuminis frequenti vibrationum fa 
dato tempore ) proportionalis, (quod an hatte- 
nus experimento faus fuerit comprobatum, haud 
fcio;) nolim ergo pertinaciter affirmare: At 
certe Sonorum gravitatem chordarum longitu- 
dini (ceteris paribus) proportionalem eflè, (ad- 
eoque, Acumen longitudini reciproce propor- 
tionale ) è Prolemeo jam olim oftentum eft, 
(cap. 8. lib. 1.) & comprobant phenomena: 
cafque rationes auribus effe gratiores ( ceteris 
mele) que minoribus numeris fignantur ; pu- 
ta, quam 7; & hec quam 3; hac autem quam 
$; & decxteris pariter. Quod prefenti fuffi- 
7. nin hanc hypothefin; Poft ®quito- 

Secundum hanc 3 
nium ( quod an Confonans, an Idem-fonans di- 
cendum fit, difputant de nomine aliquando ali» 

ui, ) Dia-pafon Confonantiam fimpliciffimam 
È pe imam ftatuunt; cujus Soni fint in 
rauone dupla, ut 2 adi. Quam & tam ar- 
Cam voluni effe Confonantiam, ut, qui Dia- 
pafon diftant foni, pro eifdlem habeantur, vel 
uafi-cifdem; suiera difti Prolemzo; &, no- 

is, Unifoni. (Eo quod ratio Multipla bis 
compofita, a Sas; nes autem alia 
uavis, puta fu icularis aut fu tie 
bis conio, È ciat vel ssoliplam ve lapo. 
pari ularem ; quas folas rationes Confonantiis, 
faltem fimplicibus, appropriabant, )  Adeoque 
Dia-pafon & dia-teflàron pro cadem î con- 
fonantia habent cum Fra Dia-tefla Pa rea 
militerque Dia-pafon & dia-pente, cum fimplicî 
Ding: sedia in relignl. firelier Quod 
tum Ptolemxus, tum (eo antiquior) Ariftoxe- 
nus (locis fupra citatis) tradiderunt. 

De Intervallis itaque que majora fint quam 
Dia-pafon, non eft ut hic fimus foliciti; ( ut- 
pote qua rationes femper fortiantur duplas ca- 
rum quas habent earundem excellus fupra Dia- 
fia; verbi gratia, cum ratio Confonantiz 

i x fis 3; Dia-pafon & dia-teflaron erit 

B 


ejuf- 


178 
cjufdem dupla $, & fic de ceteris:) Adeoque 
dhfficie Dia-pafon confiderare, eaque Intervalla 
qua fint eo minora, & in qua Dia-pafon di- 
viditur. . 

Tale Dia-pafon efto, verbi gratia, quod eft 
in Scala noftra, ab E ade ; quod canimus Voci- 
bus la, fa fol la, mi, fa fol la : cujus itaque ex- 
tremi foni funt in ratione dupla, 2 ad 1. 


af | 
Ir: 
1 Lr Zi, tI 


G fol ; 
$ È 01 
e i 


© la, fa Jol la, mi, fa Jol la. 


Hanc autem rationem 2 ad 1, cum in duas 
xaquales (numeris effabiles) partire non poflènt, 
(‘quippe nulla numeris effabilis ratio, poteft bis 

fita duplam preftare ) in duas proxime-xqua- 
les ( numeris quam fieri potelt minimis fignabi- 
les) dividebant; Nempe, pro numeris 2 ad 1, 
duplos ponebant (in eadem ratione ) 4 ad 2, 
quibus intercederet unus medius 3, rauonem ex- 
pofitam in duas dividens 4: 3.2. puta $x3=4 
= Adeoque Dia-pafon / 4 (ab E ade) 
dividebant in intervalla duo, Dia-pente & Dia- 
telfaron ; in rationibus 3 & $: Nempe, vel in 
la mi (ab E ad B)& mila (dà bade,) ut 
Dua-pente fit in parte graviori, & Dia-teffaron 
in acutiori; vel in / /a (ab Ead a) & da da 
(ab aade) ut Dia-teffaron fit in graviori, & 
Dia-pente in acutiori; ( cantando da mi la, vel 
la la la:) prout fcilicet tonus intermedius /a wi 
(in ratione g) vel cum graviori vel -cum acu- 
tiori Dia-teffàron ( in ratione $ ) fumatur; quip- 
‘pe gx =Î. Adcoque, ex totius Dia-pafon fo- 
nis Otto, faltem Quatuor ( vocibus 4 Za mi 4 
fignati ) funt fuis inter fe rationibus definiti; 

uta, ut numeri 12, 9; 8,6; Dia-pafon im duo 
ia-teflaron cum interjeéto Tono dividentes. 


ni 


Atque ha&enus ni fallor ( nec credo ulterius) 
pico Pythagoras; Nempe ut hzc quatuor 
intervalla, Dia-pafon, Dia-pente , Dia-teflàron, 
& Tonum, rationibus î, 3,4, & $ determinaret. 


APPENDIX. 


Et tale quidem fuiffe Mercurii Tetrachordum, 
tradit Boethius cap.20. lib. 1. & (poft eum) 
Zarlinus, Vol. 1. par. 2. cap. 1. 

Sed non ita quatuor reliquos Sonos ( voci- 
bus fa fol fa fol iignatos ) vel definivit Pytha- 


, goras, vel de eis. dividendis apud alios convè- 


nit: hoc eft, de Tetrachordo utrovis in tria‘ 
intervalla dividendo. . 

Tetrachordum quidem hujufmodi in Genere 
Diatonico ( ut reliqua fuperius tradita omittam ) 
dividunt plerique ( poft Euclidem ) in Tonum, 
Tonum, a : ita nempe ut intervallum, 
voce fa fignatum ( puta, ab È ad F, vel Zad 
€) fit ubique Limma, in ratione jjf; reliqua 
omnia, Toni integri, in ratione f; ( ut fepius 
diftum eft.) Sed hoc admodum incommode 
factum ell. 

Nam; preterquam quod 7, fit ratio neque 
multipla, neque fuperparticularis, fed fuperpar- 


tiens, ( nempe 131} fupertredecupartiens ducen- 
tefimas quadragefimas tertias,) quod, quam fieri 


polfit, in fonis faltem continue proximis refu- 
giunt: ( Euclid. p.24. Ptol. p. 34.) Id porro 
accedit incommodi, quod tam magnis numeris 
fignetur, ut, poft unam vibrationum coinciden» 
tiam, non iterum coincidant nifi pera&is ( in 
binis chordis) vibrationibus 499. Quod è 
Msarw videatur, & sesti rg gn Cum 
tamen, auditis #7 fa vel /a fa fonis proximis, 
mihil horridum aut Piera pl enon 

Sed &, poft fefquitertiam $ = 13, plures fe- 
quuntur rationes fuperparticulares ante fefqui- 
ottavam (qua elt Toni) puta fefquiquarta, 
fefquiquinia, felquifexta, fefquifeprima, (#, $, 
1,5:) quas omnes hxc Tetrachordì divifio ne- 
gligit ut inconcinnas, dum illam Limmatis 76 
retincat. 

Item; intervallum sm /0/, vel /a fo), Triemi- 
tonium didlum, ( quas Zerzias minores vocant, ) 
à bad d, vel E ad G, rationem habebit ( fecun- 
dum hanc divifionem ) jf = î3$x{: quod ta- 
men Tono ( cujus ratio f ) concinnius elle, te- 
ftatur Auris, adeoque rationem cxigere minori» 
bus numeris exponendam. 

Similiter ; intervallum fa / Ditonum diétum 
(quas Zerzias miajores vocant,) ab F ada, vel 
c ade, rationem habebit i =fx{; que minus 
concinna eft, non modo quam. Toni, fed quam 
( modo tradita ) Zerziarum Minotum: cum ta- 
men, vel aurium judicio, confonantius fit hoc 
intervallum, quam vel ‘Tonus, vel Triemito- 
nium. 

Cum itaque tantis incommodis urgeatur hac 
tetrachordì divifio (quod eft Euclidis & Era- 
tofthenis Genus Diatonicum, & Ptolemzi Dia- 
tonum Ditonicum;) multo potior eft ( quam 
& recentiores ampleftuntur, Fui Kepple- 
rus, Merfennus, Cartefius, aliique ) quam po- 
Itremo loco nominavimus, quod i Prolesei 
Genus Diatonum Intenfum. 

His itaque, intervallum wr} ( intellige, è fono 
proxime graviori, ) qui et Tonus diazeu&icus, 
eft (ut apud omnes alios) Tonus major, in 
ratione Sefquio&tava }; intervallum fa (quod 

I pro 


APPE 


, pro Hemitonio cenfetur ) eft in ratione Sefqui- 
decimaquinta jg; fol iti i 
oftava î, Tonus major: fed /, Tonus minor 
diQus, in ratione fefquinona '$. 

Arque hac ‘quidem tetrachordi divifio eodem 
modo colligitur, quo totius Dia-pafon in Dia- 
pente & Dia-teflaron, feu in duo Dia-tellaron 
cum interjeto Tono. . 

Quipp: cum Dia-pente /e /a, interjetta mei, 
( puta, ab 4 ad e,) fit (ut fepius diétum elt) 
In ratione fefquialtera, feu 3, nec poffit hac (ut 
nec alia ulla que non fit a numero quadrato 
denominata ) in duas aquales ( numero effabi- 
les ) dividi: dividatur (ut pridem dupla ) in 
proxime-aquales (A&yes mueioy ) numeris quam 
minimis fignatas: nempe, pro 3,2, fumptis (in 
eadem supe) eorum duplis 6, 4, ( quo poflit 
medius intercedere s,) tres numeri 6, 53 4, ra- 
tionem cipolla (3 ad 2, È 6 ad 4) diri 
ment in duas, fxj=j. Similiterque, Dia-pen- 
te Ze la (ab LE: a gi prrogpir Regi and 
valla proxime-squalia, “a fa (ab 4 ad c) in ra- 
tione $ ( quas 7ersias Mimores vocant, ) & fa la 
(è c ade) in ratione $, quas vocant Zerzias 


ajores. 
Cumque fit Za mi ( tonus diazeu&icus ) in ra- 
tione î, erit (qua reliqua Sl mi fa, in ra- 
tione 19; propter gx{f=£, vel 3) 4 (14 
Vel etiam, cum fit mi / ( Dia-teflaron ) in 
ratione $, & fa fol in ratione j; fi hanc inde 
demas, relin tru fa in rauone (ut prius) 
‘5; propterj)$(if, feujxig=$ 0 
LE (È aid diftum ) 
in ratione $; qua (ob caufam aliquoties di- 
am) dividi non poflit in duas equales ( nu- 
meris effabilcs ; ) duplicatis ( ut prius ) numeris 
5» 4, medioque interpofito, 10, 9, 8: habentur 
dux proxime-xquales 5xf="=j Quarum 
altera refpondeat intervallo fa /o/, altera inter- 
vallo fol la. Et quidem major duarum î, fe- 
cundum Didymum (ut fupra diftum) affigna- 
tur intervallo /0//a; minor autem ‘$ intervallo 
fa fol. Contra autem, Ptolemaus, & Recen- 
tiores, intervallo fa /o/rationem $ allignant (vo- 
cantque Tonum Afajorem; ) intervallo fol la 
rationem ‘5, vocanique Tonum Amore. 
Sed &, fiquando res poltulat, utrumvis facias. 
Nempe, prout Dia-pafon dividitur in duo Dia- 
teffaron cum interje&to Tono, qui vel huic vel 
illi additus faciat Dia-pente : Sic fa /a-Ditonum 
dividatur in duos Tonos minores (in ratione 
*) cum interjefto Commate (in ratione $ ) 
uod utrivis ( ‘out res ferat ) additum, 
(el hune vel fiom) Tonum majorem. 


Bed e 


Cur autem intervallo potius /o/ Za, quam fa 
fol, tonum minorem affignaverint, hanc poti 
mam fuiffè caufam cenfeo ; Nempe, quum (quod 
in Dia-pente contingit ) tres Toni continue 
1 : 


in ratione Sefqui-' 


fe di; i a forior intelligendum erit 
2 


NDIX. 179 


quuntur ( vocibus fa /o/ Ze s25 contenti ) quo- 
rum unus fit Tonus Minor, ( in ratione ‘$ ) re: 
liqui duo Majores ( in ratione $ ;) Si tonus ille 
minor fit medio loco politus ( in /0//2) faciet 
hic cum utrovis extremorumDitonum concin+ 
num (in ratione j, propter fx = utrobi- 
que: ) Sin, medio foco Sofi, È a Ma. 
jJor; faciet quidem hic cum altero extremorum 
rationem ( ut prius) f;' fed, cum reliquo, Di- 
tonum scorta, if ratione $, ( propter 
dxi= î 


î leg i 
das 
: è fa 5 


Neque tamen tam inviolabile hoc eft, quin 
poffit ( pie opus eft) Tonus rhajor pro 
minore fubititui (quo Schifina, quod vocant, 
vitetur, ) aut vice verfa. Quippe prout, in 
cantus ordine, fiquando Tonus requiratur eo 
loci ubi contingit Hemitonium, aut contra ; al- 
terum pro altero fubftituendum eflè, appofitis 
Duri Mollifve notis indicatur: Pariter, fiquan- 
do, in Toni Minoris fede, requiratur tonus Ma- 
jor, aut contra, ( quo cantus fiat concinnior , } 
fubltituendus erit pro altero alter. Urputa ubi 
continue fequuntur /o/ la fa fol la, cenferi fo- 
lent extremi foni pro vera Dia-pente confonan- 
tia; fed, ut hoc fiat, pro altero duorum mino- 
rum, fubltituendus eft tonus major; fecus enim 
commate $i deficit è jufta Dia-pente. Et fimi- 
liter alibi prout res poltulat. 


a la 
to 10 î 
G fl 
ì î î 
fî 16 F fa 1 16 L 
5 E & n 
5 î_ 5 
D JI 


Nec tamen hic folet ( ut in cafu altero, de 
Tono & Hemitonio, ) appofita Nota aliqua in- 
finvari ; (fed potius vox non monita ‘id prefta- 
bit : ) Non enim cum tanta accuratione proce 
dit (quam retinemus ) Guidoniana Notatio. 
Quippe Guidonis tempore tonus major è mi- 
nore non diftinguebatur; ut nec quanta pars 
toni ife fuerit quod Henritonium dicere- 
tur; Sed, Tonos ab Hemitoniis diftinguere con- 
tenti; num majores an minores fuerint toni, 
non erant foliciti.; nec quanta pracife toni pars 
fuerit Hemitonium, fed faltem ut fit prope-di» 
midium : Et, fiquid curiofius quareretur, Auris 
ope fanandum efler. 

Quodque de hac notatione utentibus dilum 
de Orga- 
nopeeis; 


4 


degne e Lita his sex accurate profpicere 
me ; vero- 
ximum fumere seg) ae Fette pe 
ia-pafon igitur ivifum elt Pro. 
ie ion Siatonce Intenfim, } in hodierna 
Mufica, fic confpicietur. 


ek 
tonus +04 
d di "Ci 
tonus } $ $ 
c fa 
hemiton. EC. ; 
x b mi 3 i 
tonus |; } 
a 3 3 x 
tonus > "o 
 G ai eil 
tonus } î 4 
F fa 
E la 
| Adhiberi poflet fimilis item divifio Intervalli 
Dia-ceffaron mi /a; ( è è ad Lesa ipfi Dia- 
pente jam accommodavimus: Nempe, duplica- 


tis numeris 4, 3, medioque ini ito; ut nu- 
meri 8, 7, 6, exhiberent rationes 3 x} =f=t: 
adeoque vox nova interponeretur inter fa & fol, 
(qua diceretur fa acuta vel fo! mollis,) que 
cum altera duarum 75 /a rattonem 3, 
cum altera }. 
Item triemitonium wi fo/, aut /a fa, (è 8 ad 
d, vel abaad c,) fimiliter poflèt dividi, ratio- 
mbus tixH=}=f: interpofita voce nova 
inter fa & fol qua cum altera duarum mi, fol, 
rationem habeat {7, cum altera 11; itemque in- 
ter le mi, que ad alteram duarum /a, fa, fimili- 
ter habeat rationem 13, ad alteram 15. 
Atque ha quidem, alizque plures, (non mo- 
do duplicatis numeris, fed & triplicatis, quo in- 
nerentur duo numeri, ratioque in ternas di- 
iene) adhibenda forent divifiones, pluref. 
que interponendx voces, fi refumenda eflent Ve- 
terum Genera Enarmonia, Chromatica, variaque 
Diatonica, que jam per multa fecula defueverunt. 
Sed hodierna Mufica, co fubtilitatis perve- 
nire, non affeftat; neque aut Vox, aut Auris, 
tàm minuta facile diftingueret, prour nos fal- 
tem nunc dietum exiftimamus. 
Et quamvis non negem quin aliquando for- 
fan, puta in c imzenfa aut d remiffa, (notà Dari 
_Mollifve, affe&tis, ) hujufinodi fonum aliquem 
‘ fiubtilius feriat lingua ( auribus adjuta ) quam 
feripte note ant; noftri tamen hodierne 
praxeos Muficz magiltri, falem Organopei, 
1c intenfam Ge eni pie sla la e 
Adi id falem his Duri Mollifque notis in- 
finuatum volunt, Proferendam effe fonum quen- 
dàm qui fit inter c & 4 quafi medius; nec feru- 
pelli inquirunt quam precife habeat ad fo- 
nos adjacentes rationem; Tomos & Senzitonia 
(oràffius intellea ). numerare contenti. . 
Quum iaque ande fiftendum erit 
' 


‘ 
APPENDIX. î 


G enim res patitur ut in infinitum proce». 
nt hujufmodi divifiones, ) divifionibus' ante 
traditis contenti, non ultra procedunt, hodier- 
ni Mufici, in Dia-pafon dividendo. 

Quamquam epim rationes f &$ ( quas negli- 
gunt, ) potiores videantur quam (quas admit 
tunt ) f & '$ ( utpote minoribus numeris 
te;) confiderandum tamen eft, quod numerus 
7 (qui in rationibus prioribus pes oc- 
currit) fit numerus primus feu incompofitus; 
fed numeri 8, 9, 10, ( quibus fignantur rationes 
pofteriores ) fint numeri (ex minoribus ) com- 
pofiti, ( puta 8=2x2x2, 9=3x3,10= 
2x5) qui finguli minores fint quam 7; adeo- 
que quos, in rationibts xftimandis, mens prom- 
puos perfentifcar. Quippe expeditius et, & 
quod animus promptius Sfrni, ( verbi gra- 
ta,) in duo xqualia quidquam partiri, itemmque 
in duo, ( ut pars quarta habeatur ; ) quam femel 
in tria, (quo habeatur pars tertia,) utut 3 quam 
4 fit minor numerus: Itemque, primum in duo, 
iterumque in duo, & rertio tandem in duo. (quo 

beatur pars Ottava; ) quam (quo habeatur 
pars Septima ) una vice in Septem: ( Similiter» 
que; Duplicare, iterumque Duplicare; quo ha- 
beatur Quadruplum : quam una vice Tripli- 
care ; quo habeatur Triplum: pariterque Du- 
plicare, iterumque Duplicare, & tertio Dupli- 
care ; quo habeatur Oftuplum: quam una vice 
Septuplicare, quo habeatur Septuplum.) Quod 
notavit Ptolemeus (în hoc negotio 3 
Arque ob hanc caufam, hodierni Mufici, doma 
rattones #, $, (nedum 33, , &c.) negligunt, 
(ut qua numeros primos 7, TI, aut his mafores 
poftulane quo defignentur,) quas in Muficam 
receperunt Veteres; admittunt tamen ( non in- 
epte ) rationes 8, ‘$, }f, &c. majoribus quidem 
numeris defignatas, fed qui à minoribus com- 
ponuntur. Nullam utique rationem jam ad- 
mittunt, nifi ‘que delignantur numeris primis 
1, 2, 3, 5, aut horum inter fe compofitis. 

Hinc item eft, quod intervallum Dif-dia-pa- 
Son (cujus ratio  ) confonantius tetur quam 
Dia-pafon & dia-pente ( cujus ratio eft $,) utut 
humerus 3 minor fit quam 4 ; quoniam 4 (= 
22) eft ex minoribus primis compofitus. Sî. 
mileque in merli raro n Judicium. Quan- 

uam, in pra !s Confonantiis, non fem 
cade onminmm et fine...” A 

. Bx his demum ( jam traditis) fonorum con- 
tinue proximorum rationibus, habentur (com- 
ponendo ) fonorum utgungue remotoruta ra- 
tiones.Quarum fpecimen exhibemus in fonis 
fingulis ad Difdia-pafon ufque: Quod eft Pro- 
lemzi Syftema Perfettum, è Pro 

ad Neten hyperbolzon : Hoc eft, in Scala/noi 
sar fer A re ad pitti in alto. iù ; 

, Rationes autem fic expofite, quani *conicin- 
niores fint, quam fi (fecundura aos) di#ideretur 
Dia-teffaron in Tonum, Tonum, & Limma, gx} 
xHî =4; facile centebitur, fi fecundumi hanc for- 
mam co tur rationes omnes fonorum inter 
{e omnium ad Difdia-pafon ufque, prout nos cas 
fecundom alceram divifioner jam collegimus. 

Ex 


Li 
APPENDIX 







la 


sE 


nia 


similia 
slelale 


fu 
“® 
n 







Sit [dif ata 
tafo, [ose 
Beal fe 


Fidi i i fl 


deftao [cupa 


tha 
al 


è 





(06 ft foto] 1]! 


» a 
R è 
td [ala 
lia 


le tolb 
info [vajeo 
o [| 


a 
»|2 


tri 

N 
epefo pè] 
"| 


ao] afie 


Sale [Abe feje 
he [te Pola, 
tal 

A dali 


nio [citi 
ato [348 





> 
fa 
Lo 
le 


MM 
N 
* 


Sonorum n Dis-dig-pafon 
Rahonesanter fe. 


181 


cho | PI 







Ch 








na 
® 
wi 
dle 


[Mel 
Vafoe | delta 
fù 


a 
also 
cf 
ale 





“la 
raf 


su |] 
HP 
a 


SDA 










“la 
[te 
[ta [date [to 





De LIL) 





Ex his, in Dia-pafon (puta à mi ad mi, ) 
cenferi folent rationes precipux. 


radi Zquitonium. 


16 15 ca di&tum, Secunda minor; 
mi fa. 
10 9 Tonusminor, Serwnda media; folla. 

9 8 TA, Secunda major; la mi, 

ol. 

6 5 Triemitonium, (è nonnullis di&um 
Semiditonum, ) Tertia minor ; mi 
fol, la fol. 

5$ 4 Ditonum, Zerziamajor; fa la. 

4 3 Dia-teflaron, Quarza; mila. 

2 Dia-pente, Quinta, la ni. 
3 $ Hexachordum minus, Sesta minor; 
mi fol. 
5 3 Faber majus, Sexfa major ; 
16 9 Heptacho cl rdum minus, Septima meissor; 
mi 
Heptachordum medium, ima me- 
SEMO 
Is 8 a majus, Septima major; 
mi. 
2 1 Dia-pafon, 08eva; mimi. 


Quarum fecunde & feptima omnes haberi 
folent pro Diffonantiis; relique pro Confo- 


nantiîs; & quidem AEquitona, O&ava, Quinta, fi 
& 


Quarta, ( cum earum poft O&avam replica- 
tionibus,) pro Rerfedis; Tenia & Sexte mi- 









nores majorefjue, 


cum fuis replicatio, 
confonantiis imperfetto. — ha sia 


_—r—_———————————rPm——P——€ = 


























| z | + s 8 
Lu 12 15 
18 19 22 | 
Imperfee. 
3 3 e 6. 
10' 10 13° 13 | 
{17m 20' 20 
Preter has, habentur ex accidenti, ( Diflone 
quidem omnes,) : 
322d2)  Faffatertia; y DE 
27 20 . A 
45 33 Falle quarte ; fa i. 
2 233 Alegnine; {rie 
27 16 ala fexta; fa fol. 


Qua oriuntur, vel ab Hemitonio in Toni 
affumpto, feu contra; (qua adfcitis Duri 
Mollifque notis fanari folent:) velà Tono mi- 
nori pro majore fumpto, feu contra 5 que (cum 
it tantum commatis $ differentia ) ab humana 
Voce ( etiam non monita ) emendari folent in 
aa ( vel diffimulari ; ) in inftramentis, 
3 


x 


. 182 ì 
tes fic attemperari folet, ut tantilla differentia 


vix_ percipiatur. 
Ut autem vere Quarta & Quinta complent 
OS&avam feu Dia-pafon: Sic falla Quarte cum 


falfis Quintis; itemque Tertiz cum Sextis, & 
Secunda cum Septimis refpedtive fumptis: puta 
Tertia major cum Sexta minore; & pariter de 


cateris. 

His omnibus ( fi ultra Dia-pafon procedatur ) 
accenfenda funt exdem (refpefive ) rationes 
cum Dupla ( femel, bis, aut pluries ) compofita : 
hoc i Sega intervalla (femel, bis, aut pluries) 
compolita cum Dia-pafon: Dicique folent, co- 
ri Replicationes. 

Quod autem Tertias, & Sextas, pro Confo- 
mantiis habeant,. cum bona quidem ratione fa- 
&um cenfeo, fed prater omnium Veterum au- 
thoritatem. . 

De Quarta quidem dubitaverunt Recentio- 
rum aliqui, (contra quos Andreas Papius Gan- 

ante centum annos, peculiari traftatu 
difputavit; ) Sed contra omnium Veterum fen- 
* De bio Grida com Dia pal fi 

De ui cum Dia-pafon ta, 
non ita - Veteres unanimes; quia delie: 
Dia-pafon cum dia-teflaron rationem exigit $ = 
1x2, qua eft ratio neque Multiplex neque Su- 
perpa is; ( Quam tamen exceptionem re- 
pudiat Ptolemzus, ut fupra diftum; noftrique 

igunt, in Sexta majore, minoreque:) At, 
fim Dia-telfaron, veteres omnes unanimi 
confenfu Confonantiis annumerabant. 

Verum quidem eft, Quartam folitariam, in 
cantuum Compofitione, rarius admitti: At hoc 
non ideo fit, quod hc per fe non fit Confo- 
nantia; fed quia Quinte (ex altera parte) pre- 
valentia ( qua. ad hanc fonat Dia-pafon, È in 
hac fubauditur,) Quartam quafi obum- 
brat, redditque minus i 


idoneam; adeoque par 
Gius adhibitam 3 se 


APPENDIX. 


Qua methodo, quove ordine, adhibenda funt 
in Melopeeia ( quas enumeravimus ) Confonan- 
tiz, & cum Dilfonantiis admifcende, ( qua de 
re parce admodum pre Recentio- 
res copiofius; ) non eft prefentis inftituti fufius 
enarrare. Qui plyra cupit, cos adeat qui rem 
Muficam plenius & ex profeflò tradiderune. 

Sed neque liber hic difquirere, quo ordine 
ro dignitate fua cenfenda fint Confonantia ; 
uta, an Dia-pente cum dia-pafon (cujus ratio 

fit}; ) potior fit quam fimplex Dia-pente (cujus 
rato j; ) aut evuam quam Dif-dia-pafon ( cujus 
ratio $; ) quod minoribus numeris contineatur ; 
quodque paucioribus vibrationibus redeat coi- 
tio: Vel contra; eo quod fimplicior videatur 
Confonantia Dia-pente, quam Dia-pafon & dia- 
pente ; fitque 4, utut numerus major, ex mino- 
ribus tamen primis compofitus, puta 2 in 2, 
quorum utervis minor eft quam 3. Similiter- 
que, An rationes }, 3, ( utpote minoribus nu- 
meris contente ; ) an f, '$, i, ( utpote quarum 
numeri à minoribus primis componuntur, ) po- 
tiores fin. Et que horum funt fimilia. dui 
de re Merfennum videas, lib.4. prop. 18,22, &c. 

Convenit utique, czteris paribus, Rationem 
numeris minoribus explicabilem, potiorem eflè 
quam qua majoribus: Item, in qua frequentius 
occurrit vibrationum coitio, quam in qua ra- 
rius: Item, ubi mumerus ex ,minoribus primis 
componitur, quam ubi ex majoribus. Addo 
etiam (quod criterium eft ex natura, magis quam 
ex imaginatione noftra,) in qua duarum chor- 
darum altera majorem infert relique 
tremorem. Verum, ubi horum indiciorum alte- 
rum alteri contrariatur, utrum praferendum fit; 
non eadem omnium eft fententia ; neque ego 
me arbitrum interpono. 

Pariter de aliis dicendum eft, quorum fufior 
difquifitio in brevi craRatiuncula non eft ex-: 
fpeltanda. È 


FINIS. 


II OP®TPIOT 
EIX TA l 
.APMONIKA IITOAEMAIOTY 
YTTHIOMNHMA. 


PORPHYRII 


HARMONICA PTOLEMZ.I 
COMMENTARIUS. 


Nunc primum ex Codd. MSS. (Grace &° Latine) editus. 


| 


at 


PIA 


. 
. 
n 
n 
3% «i *, 
t*% ud. 
. 
7 
LE Ae 


Digitized by Google 


185 


Ad Legtorem 


PR A F 


OST editos è Cl. Viro Marco 

Meibomio Veteres Scriptores Mu- 

ficos, Ariftoxenum, Euclidem, 

Nicomachum, Alypium, Gau- 
dentium, Bacchium, Ariftidem Quinti- 
lianum, (Gracos,) & ( Latinum) Mar- 
tianum Capellam; Anno 1652. Poftea- 
que è me Harmonica Ptolemei, Anno 
1685, (cum fubjun&to Audario, de ve- 
terum Harmonia, cum hodierna Mufi- 
ca, comparata : ) Se ra eft à nonnul- 
lis, duos adhuc defiderari, Porphyrium, 
& Bryennium. 

Quorum defideriis ut fatisfacerem, hanc 
eorum in me fufcepi editionem, ex Co- 
dicibus quos habemus MSS. 

Commentariorum Porphyrii (in Pto- 
Jemai librum primum, & partem fecun- 
di) Codices habemus Manufcriptos tres; 
D, M, E. 


Codex D, (quem reliquis prefero, ) . 


eft inter Codices MSS. Baroccianos, in 
Bibliotheca Bodleiana, numero 41. In 
Grecia (credo ) aliave regione Orien- 
tali, olim defcriptus; prout ex charta, 
& feriptionis modo conjicio. Cnjusmen- 
tionem feci in Prafatione ad Ptolemeum 
à me editum. 

Codex M, eft Bibliotheca Collegii 
Magdalenenfis Oxonii 3 (cujus itidem in 
eadem Prafatione memini ;) pulchre de- 
fcriptus; fed non magna antiquitatis. In 
quo (prater menda literaria ) non raro 
omiffa fuerunt nonnulla (five Scriptoris 
aupopia, five exemplaris unde defcribere- 
tur vitio) que ex D fupplevi; (fed & 
nonnulla, in D omifla, fupplevi ex hoc.) 

Codex. E, eft etiam Bibliotheca Bbd- 
leiane, inter ejafdem Archiva repofitus, 
qui videtur ex M defcriptus, (aut uter- 
que forfan ex eodem tertio,) utpote cu- 
jus menda fere omnia retinet (aliis fu- 
peradditis: ) fed recentiori manu, multis 
in locis emendatus. 

In his edendis, eodem confiliò proceffi 

in edendo Ptolemeo; cujus ibidem 
(in Prefatione) rationem reddidi; quam 
I 


ATIO. 


hic repetere non eft opus. Sed in colla- 
tis inter fe Codicibus (quod magna cum 
cura fa@um eft) variantes qua occurre- 
bant le&iones, non tanta fcrupulofitate 
notare vifum eft quanta in Ptolem®o ufus 
fum. Sed que erant manifefta menda 
(faltem fi Codicum alter fanus effet) 
negligenda cenfui, nec Le&orem illis 
morandum effe: pariterque ubi varieta- 
tes nihili erant, (puta, in dî d\, minw 
ni vu, par pel #, aliis innumeris; item 
in pofito vel omiffo articulo è #2, aliif- 
que ejufmodi;) contentus, in his, le&io- 


“hem quam potiorem fusa exhibe- 


re; cum, de fenfu, nihil fit periculi. Si- 
quando autem Codicum omnium com- 
mune mendum aliquod emendandum erat, 
(quod non raro contigit,) illud in notis 
monere foleo; ne conje@ura mea (de 
emendatione ) fraudi fit Le@ori, qui for- 
te vel reftius conjecerit, vel ex meliori 
Codice id fecerit emendatius. Quin & 
multa paffim que mutata malim, immu- 
tata retineo (fi ferenda fint) ne nimis 
audax videar in faciendis mutationibus. 

Non interim fufceperim, me fingulis 
minutiis, critice perpoliendis, ita inten- 
tum fuiffe ut nihil defit; nedum locis © 
aliunde citatis cum eis unde citantur exa- 
minandis & conferendis; ne, dum (ea 
qua fum xtate) hoc fecero, totum pe- 
reat opus. Siquis meliori ufus 
aut feliciori conje@ura, quod deeft fup- 
pleverit, ego non repugno. 

Quique expertus nérit, quanta cure, 
quantique laboris res fit, ex Manuftriptis 
Grecis, eifque plurimum mendofis, Tia 
cunis & hyperbatis fcatentibus ; interfti- 
tionum notas aut non habentibus, aut - 
perperam pofitas; accentuumque & fpiri- 
tuum notas fufque deque habitas; ab 
imperitis librariis  defcriptis, qui mate- 
riam ipfam nec intelligebant nec erant 
de ea folliciti,) editionem'ornare; haud 
erit condonando difficilis, fi non omnia 
fint critice accurata. 

Queque de Porphyrio:moneo, funt de 

Ce . Bryennio * 


186 PR 4A F 


Bryennio pariter sei Cujus 
item tria habemus exemplaria ; in Codi- 
cibus A, B, M; in Prafatione modo di- 
&a memoratis. orum, AB haben- 
tur in Archivis Bibliothece Bodleiane, 
numeris 164, 165. unde Ptolemai Har- 
monica pridem edidimus: Eftque M Co- 
dex Magdalenenfis, in quo itidem habetur 
Porphyrii Commentarius in Ptolemai 
Harmonica, jam memoratus. Quem & 
duobus reliquis prefero. 

Eft & Codex alius, cui notam facio F, 
Collegii quod Univerfitatis dicitur, (quem 
Reverendus_ Vir D. Arthurus Charlet, 
S T D, iftiuò Collegii PrafeAus, uten- 
dum mihi conceffit,) fed imperfe@us. 
Quo habentur Ptolemai, Porphyrii, & 
Bryennii, Fragmenta quedam. Ex Co- 
dice forfan Magdalenenfi M. defcripta. 
Qua Scriptor inchoaverat; fed, opere 
nondum perfe&o, deftitit. 

Quod autem multus fit Porphyrius 
(nedum nimius) in culpando Ptolemao; 
(quod Sonorum in Acumine & Gravitate 
différentiam, Quantitatem effe dixerit 
Ptolemaus, quam Qualitatem dicendam 
‘effè contendit acriter Porphyrius :) Mi- 
rum eft, hunc Celebrem Categoriarum 
Ariftotelis Interpretem, non fatis anim- 
advertiffe, ca qua ad unum Pradicamen- 
tum primo afpe@u pertinent, ad alia 
non minus fub certa confideratione per- 
tinere. Arborem, nemo non dixerit Sub- 
ftantiam effe : Sed ubi confideratur, quam 
alta, longa, craffa fit; eft quid Quantum: 
ubi confideratur: ut rea, curva, viridis, 
dura, mollis ; eft quid Quale. Linea, 
quando confideratur ut longa, brevis, cu- 
bitalis, bicubitalis; eft quid Quantum : 
Sed, ut re&a, curva, circularis; eft quid 
Quale. Superficies, ut magna, parva, 
dum jugeràm; eftquid Quantum: Sed, 
ut plana, curva, concava, convexa, tri- 
quetra, quadrata; eft quid Quale, (ad 

uartam Qualitatis fpeciem pertinens, 
Da Forma & Fi dicitur.) Et, ut 
Quanta habent fuas Qualitates; fic & 
Qualia finas Quantitates. Gravitatem & 
Levitatem, nemo non dixerit effe Quali- 
tates: Sed Bipondium, Quadripondium, 
Centipondium ; funt Quanta. Grave 

uatenus grave; eft Quale : Sed, ubi con- 
ideratur Quam-grave ; eft Quantum. Id- 
que five Extenfive, five Intenfive intelli- 
gatur. Puta, cum Quadripondium dici- 
tur Bipondii duplum; & cum Plumbum 


A TI O 
dicitur Ferro gravius ; &, in qua ratione 
gravius. Quamvis enim gravitatis In- 
tenfio, fit affe&io Qualitatis; cum tamen 
illi' Gradus Qualitatum inter fe compa- 
rantur, & menfuram fubeunt; jam fiunt 
Quanta. Sic Celeritatem, effe, motus 
litatem, nemo non dixerit; fed ce- 
leritatum gradus, & inter fè proportiones, 
pro Quantis femper habiti funt; men- 
furamque fubeunt, & inter fe Rationes, 
ut alia Quanta, Linea, Curvedo, Qua- 
litas eft, (ad quartam Qualitatis fpeciem 
pertinens;) fed, quatenus alia quam alia 
eft magis curva (tum extenfive, tum in- 
tenfive,) &, in qua ratione; fubit natu- 
ram Quanti : utputa cum Curvitas femi- 
circuli, eft (extenfive ) dupla curvitatis 
Qoadrantis; & (intenfive) Curvitas mi- 
noris circuli, dupla eft curvitatis circuli 
majoris (duplum habentis diametrum ) ut 
ue tantundem habet curvitatis in fub- 
upla longitudine. Angulumque anguli 
duplum effe, nemo non dixerit, quam- 
vis ad Figurationem referendus fit An- 
lus. ue (quam Porphyrius toties 
citat ) Euclidis definitio 26y* feu Ratio- 
niss Mys tn rv pegadar ipogei sarè 
an diusrre mes da md gas, Ratio, eft 
Magnitudinum bomogenearum, inter fe ha- 
bitudo, (feu Relatio,) nempe, ea que ef 
fecundum mAsniza ; fatis oftendit, ea 
omnia, que inter fe Rationem habent 
(feu Proportionem,) efle pi, & qui- 
dem suon, hoc eft, Homogenea Quanta. 
(Cujufcunque demum fint, fub alia con- 
fideratione, Predicamenti ; puta, Subftan- 
tie, Qualitatis, Quantitatis, alîufve. ) 
Cumque Porphyrius ( non minus quam 
ipfe Ptolemaus,, aliique Pythagonici,)} 
Sonituum in acumine & gravitate diffe- 
rentias, ratione feu proportione metien- 
das effe, afferit; neceffle eft ut fateatur 
effe pes, (Quanta,) fic confiderata: 
Cum omnia qua funt Menfura fèu Pro- 
portionis capacia; funt eatenus ta. 

Habemus Porphyrii Commentaria, in 
Harmonicorum Ptolemai Librum Pri- 
mum (excepto ultimo Capite,) & Libri 
Secundi primora Septem Capita. Num 
in. fequentia quid commentatus fit, ne- 
fcimus. 

Invenio tamen, inter Do&iffimi Lang- 
bainii Adverfaria, \ ue in Bibliotheca 
Bodleiana fervantur,) hanc Notam. “Hol- 
“ ftenius in Differtatione de Vita & Scrip- 
“tis Porphyrii, cap. 6. (in libro ejufdem 

de 


o ea 


DD sd. 3° 1 04 10% oo — 


Led 
di 


Fa RI 


PRA FATIO. 


«de Vita Pythagore) Commentarium 
“in Harmonica Ptolemai, haberi di- 
«cit, bis terve in Bibliotheca Vaticana: 
«Eundemque in Galliarum Regis Biblio- 
“theca Parifienfi affervari. A4dit. Ne- 
«que tamen in univerfum apuerixéy opus 
«feripfit Porphyrius, fed in quatuor dun- 
“taxat prima Capita. Catera dein 
“Pappus pertexuit. Ita enim in alio 
“MS. Vaticano Titulus indicat, me@uess 
«ibigmas es d reame Pda 18 newTs TUN 
<< apporto TimAepojs. Sequitur deinde, 
“ narTs artumua 65 Tè dor Ti e mea 
«daje x và «Pebis. Addit Langhainits ; 
“Atqui in Codicibus illis quos nos Oxo- 
“nii MSS”. evolvimus tres ( Bodleiano 
“uno, Barocciano altero, Magdalenenfi 
“ tertio,) nullum prorfus hujufce rei ve- 
“ftigium extat. 

Addo ego; Sed plane contrarium. Nam 
in Codicibus hifce omnibus, habetur (in 
totius initio ) Titulus, MepPuess ds 2 de 
ponrà VirAspais Catpmpua, Et quidem, 


“ 


1847 
ad initium Secundi libri, mep@uete es n 
dimger tiv MrMpais dpuorvav argumpa. 
Atque in Ptolemai Codicibus Manufcrip- 
tis, G&I, hoc Scholium habemus, (ad 
caput VII fecundi Libri,) stor n péxgsré- 
de piro, qlio Moppvets <nynow sicodu. Et 
segna so nihil adverti, five in ftilo, 
live in do@rina, cur non exiftimem, 
cjufdem Porphyrii totum effe quem ha- 
bemus Commentarium. 
Quin & notandum duxi, quod 

hic occurrunt, X6yes dimàda@ & Aes d- 
Mas, promifcue, quafi eodem fenfu 
(que apud Euclidem, aliofque, diftingui 
folent ; ) Quod quamvis Librariorum 
mendo (non Authoris) eveniffe non du- 
bitem: non muto tamen; quia nihil hic 
periculi eft, ne perperam intelligantur ; 
cum, A6ys didaaoes (quo fenfu hanc vo- 
cem ufurpat Euclides) nufquam (fi bene 
memini) hic occurrat mentio. Idem in- 
tellige de resmrAdoos & resmdaniar, & fiqua 
funt fimilia, 


x 


Cc 2 NOP®Y- 


* Digitized by Google 
«dl 


189 


MOPOEIYPIOT 


EIE TA 
APMONIKA ITOAEMAIOY 


TMOMNHMA. 


PORPHYRII 


IN 
PTOLEMAI HARMONICA 
COMMENTARIUS, 


OAASQN aipéoror dray ty psoudi, DE; 
[ : TE sppooidiia, di EUdoten dio mea 
nvev dy hs iarortbo* n » rude 
spesor È Ti) Apisabiviey® tn % vai doypae eict- 
paga vuo edili Painry ok dò Pie 
verno Miess, Ai pù pò TE Aeiobie dia 1 
Emyereos, È Aapovos, % Eearmia®, “Ap 
vigios € mi, nai mres aday dv È avns pomparster 
Ai di per avrivàs doi avtogarban* dia 1 Ap- 
a6994nO, * 1 Ayin®, è nerd, x i 
EpuirmO®», na) cirives AMac ixody dv Migr 
om dì + arperitoy tu ms Apridiicus dio svedga» 
«Rey duro WB xa) 1 tav donsvrev auris pa 
poss” OUX fuice dî, xa) P, ras ip dg dvo- 
pars piso, de © PamAaey iper Gradi 
mis di  dpuscia È INI, ta» perofpesipor, 
1% po &v Fioipgis, Dà drapegga dio 
alta pn 
Inandws di auris, meò MrAepait up, did'i- 
ps ts pens Dexenars, to artsmysidico 
li aemòy covlesppar tmdspais dì È sfera 
cuvms, Gy ris apporssis % Thò dr au®oiy 
Presa Pndestanrs* lu ri Continue pos da 
Miraj paylw cvpestcors* Expat, rev Mr 
tei predira ioiiay ramba me Eidos 
sù pndiva dixpi nai vusi, dov na pù gaypisonen, 
ram memimgre dpaiv dì pò sbruseilor so TÙò 
drdraion, mis ui tas aipicds axpa creda 
Piow, tm mis pafipaow dardo. 
, o ma ita papers, En * urina 
ni ygeiupara Th pd) apimaow È pio 


UM multa fint in Mufica ( de Harmo- 
nico concentu ) fefte, (O Eudoxie ; ) 
duas cateris exiftimemus principa- 
tum obtinere ; Pythagoricam & Arilto: 

xenicam: Quarum d ta etiamnum confer- 
vata confpiciuntur. Nam, quod plures quidem 
fuerint, tum ante Ariftoxenum, (ut Epigo- 
nia, Damonia, Heratoclea, Agenoriaque, alia- 
que sar pi quarum ille mentionem facit;) 
tum poft illum, quas deferipferint alii, (ut Ar- 
chiftratia, Agonia, Philifcia, Hermippia, & fi- 
qua fint ali ) elt quod dicamus. Quod 2u- 
tem Principatus apud duas illas, quas diximus, 
remanferit; oftendit ipfa quidem, eorum que 
iplis vifa funt, doftrina. -Maxime vero, quod 
(reliquarum ) alia quidem, tantum nomine te- 
nus remaneant, (cum propter levitatem eva- 
nuerint; ) Aliz vero (recentiorum ) magna cum 
infcitia, quamvis non in fcientiis recepte, feri- 
pre tamen confervantur. 

Cumque de his apte ( etiam ante Ptole- 
mzum, ) judicium tulerit Didymus Muficus, 
( in anteriori de illis feripto;) eafque Prole- 
meeus (in Harmonicis ) examinaverit; & quid 
fit utile in utrifque oftenderit; & apparentem 
inter eas pugnam conciliaverit : Statui apud 
me, in Ptolemei Harmonica, Expofitionem con- 
ferre; Cum viderim neminem ha&enus, (quan- 
tum pied | ui hoc fecerit: perfpexerim au- 
tem, haud fatis perfpicuam dine intel- 
le&tionem, eis qui non diverfas feRas, accu- 
rate perceperint, fintque in Mathematicis exer- 
citati. 

Quorum quidem alter (4;foxeras,) longo 
habitu potitus, fcripta contexuit ; exercitii pra- 

textum 





a ME, Eslita, fed D. Eitimi. 4 Mofmzspes & Mofuzsess, in MSS. noftris, fere promifcue patri Di 


in D, ut plurimum Nvisgspso in ME. 


ue Tiviwgses 


Sepius autem Acengine, quam 
i. e ME, Oipwig4®. d M. mei. * Forte, 


A v_q 
£mel monitum efto, cum Lettorem his minutiis, _ occurruni, morandum non cenfuerim. Similiterque 
unt moment 


de aliis ejulmodi varietatibus codicum, que nullius 


Pro iperiràazi, vel iportrdtes, vel iperrirAnze, nam hac omnia dicun 


tur. 


Cc3z è ME. 


190 
textum naétus ab antiquioribus. Nam Arifto- 
xenei, non minus quam Pythagorei, adhibue- 
runt è numeris demonftrationes. 

Alter autem ( Pysbagoras ) pro ca qua erat 
in Mathematicis folertia, cifdem copioftus ufus 
eft; Eo quod rationabile Criterion, ad numeros 
illum invitaverit ( quodque eft in illis errori mi- 
nime obnoxivm,) pro menfaris eorum que 
fenfui, citra rationem, comparuerunt. 

«Quod autem me ad hanc adegit Expolitio- 
nem, id vel unicum eft, vel faltem potillimum; 
quod Prolemeus hanc, de concentu harmonico, 
Theoriam compleverit; Non tam per novo- 
rum Additionem, (nam omnino pauca funt qua 
veteribus fuperaddidit; ) quam per Judicium 
faftum de Theorematis, que apud illos erant. 
Criticus enim erat ( fiquis alius) & elenéticus 
rerum fanarum in hac craftatione ; ex pura fpe- 
culatione : Judiciumque tulit de omni eo quod 
ab ipfis erat contenuofe diétum ( tum de Cri- 
teriis, tum de criterio aftimandis: ) ca de- 
monftrans, que rite difta fuerant ( rebus ipfis, 
earumque criteriis confona;) & con- 
ftituens: Idque non ex eo folummodo quod 
erat ex eorum peculiari natura facile percepti- 
bile: Nam in omnibus fere que conferipfit 
ille, talis erat, ut, non tantum fe oftenderet 
exercitatum elle, magnamque habere in Mathe- 
maticis affuetudinem: Sed & ex Philofophia, 
L'art Veterum,) incitari. Ex qua tum Py- 

gorei tum Ariftoxenei fcientificam fuam co- 
gnitionem juxtim auxerunt. 

Cum igitur propofuerimus Prolemai Harmo- 
nica ‘explicare ; ex abundanti tranfigemus  plu- 
rima, una cum ipfius fymmetri inveftigatione. 
on autem eorum que apud alios ante nos 
exltant in Commentariis noftris ufurpabimus; 
non id nobis objiciendum erit : Eft utique tem- 
poris parfimonia, ut fert occafio, ca qua ante 
parata funt, in ufum adhibere. Nam mihi fem- 
per rette vifum eft, pro communi Mercurium 
dici; ut fit communio fermonum, omnibus in- 
fervientium : Gravifque ambitionis accufaverim 
eos, qui pervertere & immutare velint, qua ab 
aliis dita funt, ut fua propria dicere videantur. 
Hoc enim non fuerit, praferentiam rebus iplis 
exhibere, (quarum gratia verbis indigemus ; ) 
fed, verborum gratia res ipfas ufurpare. Ego 
vero, tantum abeft ut declinare velim corum 
ufum, qua ab aliis probe diéta fuerint, ut op- 
taverim omnes de eifdem eadem dicere, atque 
pe ait Socrates ) per eadem; Et ut minime 
foret hominibus, de Rebus, verbofa contentio. 
Sed & faepenumero non ero folicitus, cos de 
nomine citare, quorum utor demonftrationi- 
bus : cum & eum ipfum quem explicamus (Ps0- 
derneum ) plurima quidem, nedum fere omnia, 
ab antiquioribus fumpfiffe reperimus; & nunc 
= indicantem, è quibus acceperit demon. 

tiones, nu filentio pretereuntem. Quin 


PORPHYRII 


Rabdr pg Ton mesCUTIPHN © 8X 7Rer 5Ò rev 
Mvdegapiiza, nai ci Agisotenos, mis die roy dpi 
Buti Agarny dondazior. 

Abms È, cu d & qiìs padjpacw errecxio, 
xaranogews téms reni dm xa) & do 
mus nesmene, avrw, cir tùs desbpts xa) e 
ermvday dbigilwr, 6 ri pera? ti adr 
ddeyws Pavodjar, niprrtos. i 

Eynge di ps stds tho riynow, $ © pòvwv f 
parsa 7 NrAeuajoy, Th) Ei È nopuor udgroy 
Fiwejar “ mado sx rw TI tod° Gdina 
sp ta Fee rd LOI à mis muAyois 8 eotontuper* 
WS TH NEAR mg avris Fruprparay. Kesn- 
195 DO) È Eleyumos # Upsar, 6 naj 15 AG, 
& Tn mesypania moti gegen cu raduedis 
nd È Fees 4 dorenelvae, suv È Purovetucos, 
me6s n nà sprojgia È mì vpi dpa, a alri 
spade Emdatog 5 mì arts cpyubia, cip 
Para mis n mepypac dò ris rrty vprrpesos* 
Th d téris xaripduow, è pivey aurly è sù- 
‘@Enormm È Piosws È cinciag, mao Ck) 
& sio dis awiggarle, mins, Si GILET 
praòk, e) mBlw is tu ris paSrpacw xd 
dd XP Cn PirimPiog, paris È 7 meda, 
copprdoy” dD ns x) ci Tvdezipeni # ci Apr 
subinios P Arrgmpoviner &v mais Fiwetoys cwmu- 
Enowew. 

338 Lgonpnedjics riva Tè dppevinà, & MroAepaje 
ifnyaty mppanipada rd) ri dis, E E 


ARA DA È cppergios Ei di 7 è mis 
TE Mpuav e Thò trimon nararonei ÙxX 


rrantorl eyxdarrion sii © musi dadàò dè 
8 2904, ès cis ivi, peroudy mis hgonda- 
cpdpos mpos P pgncie Tidy pete pos det xa 
eis Edote, P, nosdv dir T tour, Mik: ds 
roswria T Aiyuv aatow Pedirtay denlun Pi 
domipian ratio, FT epgreirdo n ed 
dev ebeMiyray, rà dMoss epredpa, uao rs do- 
xely iala der Tin d sxlò, Tu eso pico 
Orrwv mis megypaow, cy iva È 78 M- 
ys ideibudu dig dì P Pedlen pamoy, na) 
mis regypan ralaxpoduur Eyò dè mars 
dia pari, grin mis Upslis mov eo- 
pBpois® cia av torajplo îv merras mi avrà Ne 
dI DEF ara di è Tunegiris iDagwt, dig 
Tav'abtor nai x dv Lù avapPirexrs met 
Ta regyparer ris dvSpdmis tpis. OÙ sap 
ca di mMmaxi, P tr inipans poso, tv èy 
7 Imdetia xpirwpa Ere è abrv TE, è 
ifryspete, vi phi Alice, i ai po) ggediy 
mirra, diinPira DI ri FoscUmigOvr sUEI- 
ououdy' nai 68 pv cadesarizduer map cv si 
Ande vis dmdetas ire dè awri * mapsgi- 
sduor 





e ME. deett ix. f ME decit masin4. g ME. sonico 5 ME. es. i M. otmeuni, Em 
morte, i 


r ID, 


. Me 


COMMENTARIUS. 


due Tè yi Aidips, mei daPsess è vie 
pbds prnis, 005 Thò Agisazinior, veri mi 
Mis * neirss ulanedPar, sdapò rin pepluso- 
) rap dMay aa pelgmdis, Tapi aa 
Vi ws Fndetord Kai x di Ls avriv Thi 
Tén ralautprlar, mis nari dienidie, ws 
mowois Zen, aztyray xegpyidpior. A pùv dv avay- 
uetiev Lù pos cresesmir, io) mesa. Iagts dii 
selresy TL tLromow, cravder deroga TE atgnes= 
pvt. È Evmivdav dpyery i TE porsi brgnors. 
KE. d. 
“Agporii 651, dubapis rale roy w 
" nis Vfipas, mei iù a Bapò, 
“ AjaPopoiv. 


HN pen oUperrony, dicupiiv siro, dis 

nt apporula Lg mesypaniar, 
sat! pbpalò, »T prendo, cis n è ipa 
vilò, % Fò due Sal filo minmulo na- 
rsdilo, è thò rabms area Mico) 
Sd Megan) amivnis ci me Tavta mpiTy Tà 27 
Sv da pier È psowsis mì vu mupiicda* Tei 
5 È agporuis overitor. H viba pn Cardpza 
npéry dusapn 3 sven ninni), Joprrxkò 
7 aporwy Sonw iv psoni Tabra di Lu) Pla: 
T (a daga, È Ti CH TETOY svopale, Ts 
n rEris Paperino fin È ra don use 
gi, apòs Thò rv mdeior degerdiar coggpitar 


pr. 
ogslorry 3 aurlò, ci 18, Flnsrpleo Pawenn- 
lò, È $ noor ds Pioews* ci dè, io Iacopn= 
mò, & dempanii prg, 3 raw T8Tw ovp- 
Caosvrar ng £ idias rpusr die eresczzogiti ) 
paedsguy Pi F Air compdrar è di 
nebazs ci rss xadeiy dada dp 0 dì mr 
dpai&, dusapu avrò Vondidare rata 
xò, 7 tv mis ipus mei  ibù 19) d Bapù 
DiaPopay Ris quwrì dì omumivemw doxiiow oi dgor 
Hr 9d ralaAnfini dudapus, Iecprmoi mis Cui 
546, 1 coni dé è Troia, nari Th rali 
bit) È ovdpares oi dinoipns* m xovos xani 
must Ti Seaprit cresonzopdor trrav. Tim, 
TO ty mis iPas mei È cò F f Bagù 2je- 
Pegi sd AaPipa Mido SP TE ippuro pers 
Quorws, TE djgrrpatnd pirss® Ex 9Ò rav té 
O» è rav 78 BapiO dapogc, qwisuny 
sppoo ever è di ua diagnppalor xixd0)) pid 
OUrw pv dv 6ynyspivos, sis P avnì quurriivetn 
detsomw ci cpor Mina dupieicy», i, Tusazuy 
ralarnfinlò, dnddàs, Fo mis “Lépors, mei 
P cd xa) # Papù, da@opi cn ra Earle 
nosregos, lyta TA art Tha cip provinlu) Gnese an 


I9I 
& Didymi illud, de differentia Mufice Pytha- 
rice ab Ariftoxenica, quum multis modis ex: 
{cribat, id nequaquam indicat; quaque ab aliis 
alia mutuatur, filentio preterit; bi e often- 
demus. ) Ecquis autem ipfum de hoc repre- 
henderit? quod, probe di&a, fint quafi omnium 
utentium communia. Atque hxc funt ue pre- 
fari mihi fuit necefàrium. Cumque tibi Judi- 
candum permiferim hanc meam explicationem; 
hinc ordior propofitum. Hie incipit textus 
Explicatio. 


CAP. I 


“ Flarmonica eft, Potentia perceptiva earum 
“ ° îi î) iò, n 
qua in fonitibus funt, circa acutum & 
“grave, differentiarum. 


) { Uficam omnem dividere folent, in Harmo- 
nicam (diétam) traétationem, in Rhythmi- 
cam, & Metricam, in Organicam, & ( fpeciali 
nomine eminenter diétam) Poeticam, hujufque 
Hypocriticam. ( Nam Mufici, vocantur, omnes 
circa hec Arufte. ) Alix Mufice partes impre. 
fentiarum pretereantur : De Harmonica confì- 
derandum ef. Qux ordine prima venit, & 
Potentiam haber clementarem ; que eft Princi- 
piorum in Mufica primorum contemplativa. 
Hc autem funt, Phthongi, & Diaftemata, (.50- 
ni, Intervalla 5) & (qua ex his conftant ) 
yltemata; quaque in his confpiciuntur Gene- 
Ta; caque omnia que concurrunt ad Perfe&o- . 
rum (qua dicuntur ) Syftematum cognitionem. 
Hanc definiunt, alii, Scientiam Theoreticam, 
natura concentus Harmonici: Alti, Habitum 
Theoreticum cantus diaftematici, corumque que 
huic accidunt. Quod fpeciatim dicitur Her. 
mofmenon, (few Concentus Farmonicus,) et, 
quod perfellis Syftematis melodice cantatur : 
que Modos & Locos dicere folemus. Prole 
mus autem hanc, Potentiam ( few Facultatem,) 
elle tradit, Perceptivam earum qua in Sonit- 
bus funt, circa acutum & grave, differentiarum. 
Idem autem intendere videntur' Definitiones il- 
le. Nam Potentia perceptiva, eft habitus theo- 
reticus (few /peculativus, ) quae & Scientia di- 
citur, fecundum veterem hojus nomini (Scien- 
tiz,) ufum; quam communiter de pre habi- 
tibus Speculativis ufurpabant. Illudque, earum 
qu in fonitibus funt circa acutum & grave, 
differentiarum ; non aliud di&tu eft, quam, Na- 
turz Concentus Harmonici ; five, Cantus diafte- 
matici, Nam ex Acuti Gravifque differentiis con- 
ftar Harmonicus Concentus; quod & Diaftema- 
ticum Melos vocatur. Sic igitur exponentibus, 
in idem videntur tendere itiones ille. Ni 
forte accuratior fit, que Potentiam in al 
vam, elle tradit, carum que in Sonitibus funt 
circa acutum & grave differen ttarum ; quod fit 
magis comprehenfiva omnium fub dg 
ria 








*F endum se + Hc clavfula Tranferiptoris effe videtur, (non Authoris;) quales in Capitum 
Pali ern codicum uno aut altero fepe comparent, non ip omnibus. / DD. frlurmnluò, 2% 


192 
theoria cadentium. Non enim ell dujus fo- 
lummodo Theoretica; fed hujus quidem prin- 
cipaliter ; &, confequenter, ipfius Congrui, ( /ex, 
totius barmoniam pertinet. )  Neque 
fpe&tat melos diaftematicum qualecunque ; fed, 
vocem continuam, Saliconio: dii 
Quippe non modo Phthongos percipit, ( ex 
uibus conttat Dialtematicum Melos, & univer- 

im Concentus Harmonicus ;) fed Sonituum ina- 
quitonorum Continuos, è Phthongis diferimi- 
nat. Univerfim enim, omnis Scientia, & Ars 
omnis, non folum corum eft perceptiva que ad 
feipfas fpeciatim pertinent; fed & que cum 
iplis conjunéta funt : illorum quidem principa- 
liter, horum vero per concomitantiam. Quod- 
que magis univerfaliter tradiderit, Harmoni- 
cam, elle, Potentiam perceptivam carum que 
fant in Sonitibus, circa acutum & grave, dif- 
ferentiarum ; (non autem aut. Vocem aut 
Phthongum in ciefinitione pofucrit; fed Soni- 
tum; qui eft, quam Vox, generalior ; ) accu- 
ratiorem exhibuit definitionem. Potentiam ve- 
ro sintelligas, non prout è Potentia naturali 
(in Predicamerto) fic dicatur , ( hec enim 
imperfetta eft, & nondum Habitus; fed ad Ha- 
bitum conducens:) fed prout è Jwatu (Pof@) 
dicitur, co quod jam potis fit ea ope- 
rari ad qua (à natura ) ordinatur. Et, fecun- 
dum hanc fignificationem, Habitus ( ipfafque 
Scientias ) dicimus, Potentias. * Atque fe Ha. 
bitus Harmonicus, dicatur Potentia. 


« Sonitus autem, eft, Paffio percuffi Aeris; 
« primum È pidod Lod Auditus 
“objeltum. 


Sonitum enim, non Vocem, în definitionem 
affumit: Quoniam quid generalius eft- Sonî- 
tus, quam Vox. Melos autem non in fola Vo- 
ce confiftit, (que, fecundum Ariftotelem & Py- 
thagoreorum quofdam, proprie loquendo, Ani- 
mali cit, & quid Spontaneum; ) fed & in Or- 
ganis inanimis. Que, cum Sonitu, communi 
care dixeris, non item cum. Voce, proptie lo- 
quendo. Inanimorum enim nullum ( ait Anifto- 
teles) Vocem edi. Non enim Vocem emittit, 
Tibia Lyrave; fed, fecundum fimilitudinem 
quandam & metaphoram , dicitur, Vocem 
edere; non proprie quidem. Aliaque quot 
quot funt inanima Tenfionem habent ; hoc 
eft, acumen & gravitatem in Mufica. Hanc enim 
Tenfionem  vocant. Quaque hanc & melos 

iciprR catachreftice dicuntur Euphona, 
Foa 4) è Vocem habere. Dialetto enim, 
inquit, fimilia funt qua Tenfionem habent me- 
lodicam; cum & Vocem videmus,. talia ad can- 
tus habentem idiomata. 


Sed & oreorum plerique, qui de 
Symphoniis nt, è Sonitus theoria or- 
diuntur, in expofitionum principio. Quin & 


PORPHYRII , 


mrforran Où Ò pira Fiapymai, dà ren pùr 
atomyspiras, ner’ eranodi meme dî, naù ri trap 
pise Obdì cuereny È digonpanzor pid 
ini amd È Th cri Però, dn è dla 
panni, dorungAve* Eri si dv PIives pi 
voy namapSdye, 1% Gv P djeonuameor ui 
A&, CI odws è nepeo die ama # 7 pi 
Qu di cwexiis 7 dvicorivan, dorì row Dsy- 
ur D Djguelre. KadiAs 9Ò, zione Trgipa, È 
gica TiXya, È pivon F nad iauris cicì 
Apfinò, dba È TOV AE auris d È Fd 
atsnysBias, tu dè nar' imohémow. O dH 
xosvimpov dondùs, Tlù dippovineò, sare) riiulo 
duiapw, tw ta mis dip nti P dò xaj 
è Barò Mapa ra) pì di thò Qurliò, pò 
3a PIiglo, cv TW Op vitas ana è i 
Po, ds ms Quris tony ai nuar” due ciro 
yen merino Tlhò Yormdenri Auvapu dì 
dust, ci T pg TI duwdps Neyordilw® 
andis gp i miabm, 1g) fra pd) " is 
FamdaS dì eds Tlò Er dà, Thù bj 
P dubadey rerdpdplo TO, ciaw n dv np 
gi ndr rds tds è mira ad è 
uensduor, no) mis is, dundpes Mzandy, È 
auràs Pincio na) n appro iis Migarr” da 
dusapus. 


“90: dì, mi9© dip cadroro djs 
e meditv Ng) Ppincorero tiv dxs- 
“co 


, To piva È dando, È Thò Parlo, ds è 
deer on Posnaivezor sò, Lip&, Qums' Tò 
D) LI Pun pira awisany © sarà 
Messori, * mrùs tav Mudagopetcr, ° xueiws 
Qui lò, È na9” iopl dida È cr anfizos 
oppotwois® A ide ui rover, P Paris dè 
Giu div Niger svela. Tor dd arpizar, row © 
A@ystridais, idr Persi 18 Parla wessery, 
dda nari riva bpaosiriize bi pilaPeegr, auris 
ms Neg Migery Pavén® uvesas ud ni 98° 
sal dra da Tav dlixor "riov ix TED 
di im, sura xaì Baporia rhò &w pesos 
murrlu d mo Niysow® Cos Èy qasmis pertzd 
è E pirss, ralaxeranzimon siPura digerg, 
%, Parlo ion Diadintw dp Duow cose Th 
[77,1] xa par P pi im È rho Pa- 
vleò criar ipa du iran nè idvipala sari 7 
pira. 

Kaj 7 Mudezopear È ci diga, nad Ès tà 
KATÀ TÀS 00UPuntas mea parve, Pa E Ja 
Ps + Irwejaw criserm È sbnpirecss debiti 


O ysr 


o ME. fimpliciter der 


N III II ._ III IIIIIIITI ite Ci e N) 
wm Sic reftituo, quod fcribitur algseivo. n Sic reftituo, pro co quod feribitur ita 


i: “» ME, deelt aim ing rime dim, iper sò Papi 


1 ME. 


COMMENTARIUS. 


Oy nÉmerimss Adpasss, ri sari Mu 
Gregngiss cumds put, sedPe' Erre peres 10) 
at, ngi mis PIA, Pari ns i ica dî 
Pur, SI0O- i3 J49@x ibis dif n 
swrugdis Febmiok: Paso, ds ‘npepig vò 
sens DÉi è diga’ sn av fior, sm iP, “ni 
Pari, dè idì DHASB Maiteas. 3 morws v- 
vadins DEI + dieg, mexcag ibùs VarmAang i 
ORO” Perdisa } Bagle: È opel a 
pala x npepeagorg  purpos H ud dv c4- 
na, 8 dondowsay è Spy È cepuevinio Did TE 
nips, muavm. AÙTv 9 7 iP, mbos depos 
emrosondua, È meorw % Fuincitary 7 dxtran, 
dmdidare Tlhò pp scian E ipa aPeeslor, 
To mis ari dorddora,, ranosondyis aipos* 
qhò 3 idonea È dog wÉrngi®ay, w mT@, È 
sea %, Suini tv anscar, * wesdva 
Ered 9Ò wu) dicos ma ng) 2lbPoea, dia è 
* reemubit, * xa) miyordie na) * devrodis, 
na furedis, xa) Sepyenordie aresonemy, È 
arosoudiis* Hr 9Ò P oPrruy & dipos, n 
Ges Cy MANY rettore ADR trà xG) Masi vos 
69° in è lopa, ertsone:) Dia dp rim, aus 
suv dev civay. Liù ?) ma xe) ama civy ant, 
cu ata n na) Ponce 7 dusrdv Eidos 
Pd fida, i Der xa) vesnis esi idieimpor, 
ò Aopos. 

Aessibuos udù Gv muprysaide nadors der, &v 
rÒ arr: hyper c7ws pom vs Thi rto- 
cessa mitiloie, doro Uras Duws n pensi di 

VOZITSTI A per av, &doriew xdurloras, 
pad clxetuy Slot Paga d 
sa) Prmpir mas ciliyws Xivoxeari' dn, ty- 
Msonoas zip 7 djghermuay * mea) parasik, 
doro Pems dexery Oddîv ciaudizs dira, aress mi 
dighexlud, T È Paris dPeesruòr, dm tw di- 
c05 Prima: ddì Thè E roma yaipiow, eTI 69 
È Puvis, È Pag musTI, div Cn 9eappdron 

n # di musny, di cx dlegrparev n 

pos fia Marla 9 siva tavre, aMingia È 
dlarexlnris® nai Sdiv dimo mervdivag È Srws 
arlerdpor È cnifews, a n mecodibitray Uvas 
Isagio, ati È 6, sd neds avrlò 
cuvariisons. Oi pùù qu Mudegiegoi, os 6) tr 
mis caticuis $ MraAspatios, on È dai 7 Li- 
Poor sa) È Dure, provo È Grwekes, di alta 
hide ExcamMorns 9Ò P È axons xesnipior, dis 
atòs mar x ixiglor 7 uPivar nalersi- 
fws, i È Meyer nai tl DR F delbudiv ref 
ew dPirvivo* Erreì riivuw Pres, nai ai cop- 
Pariay, iv ito Leday È Rapa is ° ixs- 
cus Tpès ad, oviseria* ibimms dì rai 


193 
Adraftus Peripateticus, hac fecundum Pytha- 
gorcos exponens, fic feribit; Cum omne qui- 
dem Melos, & Phthongus omnis, fit Vox; 
omnifque Vox, Sonitus; Sonitufque, percuflio 
aeris ne frangatur impediti; manifeftum cit, 
quod quiete in aere exiftente, neque fiet Soni- 
tus, neque Vox, adeoque nec Phthongus: Cum» 
que Percuflio, fir motus circa aerem; fi cc- 
ler eft, Phthongus fit acutus,; fi tardus, gra- 
vis; quidem fi violentus, fonus major; fi 
mollis, minor. Atque hac quidem caufa eft, 
cur Harmonices definitionem per Sonitum (won 
Vocem ) exhibet Prolemens. Ipfum autem So- 
nitum ellè tradit, Paflionem perculli acris, pri- 
mum & generalifiimum Auditus objettum. So- 
mitlis quidem Effentiam definiens, cum illum 
efle perhibet, Pallionem perculli aeris: Hujuf- 
® efientie Proprietatem defcribens, hoc ad- 
ito, quod fit primum & generali[fimum auditus 
objettum. Cum enim Aeris palfiones multe fint, 
& diverfie, ut Converfi, Comprelli, Tenuati, Fri- 
gefaîti, Calefaîti ; fubjungit, Percufli. Erat 
enim Sonitiva aeris pallio, in Percuflione, fita. 
Sed quia perculiùs elle poteft quando non fo- 
nat; additur propterea, quod oporteat eflè Au- 
dibile. Sed quoniam & alia multa fint audi» 
bilia, additur, quod fit, primum & generalifli- 
mum audibilium. Nam, Sonitàùs, queedam fpe- 
cies ett Vox: eaque adhuc magis fpecialis , 
Sermo. 


Monet quidem Ariftoxenus univerfim, ut 
cosprum di perfeverandum effe; ut neque in 
Exfuperanuam incidamus, (à voce aliqua feu 
motu aeris exorfi; ) neque etiam, Ar&ius con- 
trai, multa proprie pertinentium pratermit- 
tamus : Eoque nomine, quofdam non imme- 
rito reprehendiffe Xenocratem ; quod, cum 
fufceperit de rebus Dialefticis traftationem, è 
Voce inchoaverit ; Exiftimantes, ad res Diale- 
Glicas nihil attinere definitionem Vocis; ( quod 
fit Motus aeris;) nec poftca ejufdem diftribu- 
tionem, (quod fit, in Voce, aliud quidem 
prout ex Literis componitur; aliud, prout ex 
Diaftematis & Phthongis:) Quippe hac etlè 
omnia, è Dialettica, aliena; cumque mbil aliud 
egillé, qui fic aggreflùs eft confiderationem, 
quam quod quafdam profecutus fit fpeculatio- 
nes ante Diale£ticam, quae ad cam nihil’ attine- 
bant. Verum Pythagorei, ( quos in plerifque 
fequitur Prolemeus, ) è Sonituum Vocifque ef .. 
fentia fpeculationem fuam inchoabant, ob hanc 
caufam: Cum auris judicium rejecerint, ( ut, 
ad fidem faciendam, non idoneum fponforem, 
perceptionis confonorum,) ad Rationem fe rece- 
perune, illudque quod eft per Numeros judicium. 
Cum igitur hujus Perfeftio, & Symphoniz, in 
fonituum acuminibus & gravitaubus, qualiter 
inter fe invicem habentibus, confiftant : firque, 


acuminis 





s ME, Tre D. ippies, fed legendum igquias: v M. ely. x D. 19. M. sor, fed legendum puto 
LI 


forte 75/6, 
ftituo -—-s4; pro —ea 
r 


attriti. y ME, deeft è muse sò dirimopioe. 2 D. dirlo. 


apr. 
4 D.-rveak. % ME.--w. cRe- 


Dd « Malim 


\ 


194 
acuminis & gravitatis caufa, celeritas & tardi 
tas, ( ut in pofterum pluribus oftendetur;) ce- 
leritas autem & tarditas fint in motu: merito 
inquirebant vocis fonitufque eflentiam, qua- 
nam fit. Cumque eam invenerint in motu con- 
Siftere ; (ft enim Sonitus, percufli aeris pallio : 
Sonitus, quidem in genere, adeoque & Vox. ) 
Hinc, celeritatum & tarditatum in motibus Sym- 
metrias, & fymmetriarum rationes, exquirebant. 
Cumque omnis fymmetria ( few commenfiratio) 
in quibufdam Numeris confpiciatur: cum in- 
venerint Confonantiarum Symmetriam, nume- 
rofque ex quibus Symmetria rationes fubliftunt; 
pro numerorum accuratione judicium fecerunt 
de Confonantiis; eafque horum (wmumerorurm ) 
rationibus metiebantur; auditum pratereuntes, 
ut non fufticientem talibus judicandis. Erat pro- 
prerea necellàrium (fecundum cos) elfentiam 
Sonitus Vocifque confiderare; atque, ab ho- 
rum perccptione, initium facere, ad totam il- 
lam inveftigauonem Confoni, per motum. Cum- 

ue pro Poftulato habuerint, hoc per Numeros 
& Rationem de Symphonus judicium ; ‘hine 
exiftimabant, ue fenfum, pro horum canone 
principali , adhibere ( ad Harmonici concen- 
tus conceptionem ) fit alienum; firque multo 
fatius, iplam fonituum vocifque naturam per- 
ferutari. Hxc itaque hanc habeant folutio- 
nem. 

Ptolemaus autem, quod in plurimis ad Py- 
thagoreos inclinat in Harmonica tra&atione, 
procedente fermone fufius oftendetur. Impra- 
fentiarum autem, id ex ipfis (Ari/foxeneis) cla- 
rum ef Quippe cum omnes {ut verbo di- 
cam) Ariftoxenei, in ipfo doftrine principio, 
de Voce confiderantes; non, qua fit ipfius Na- 
tura, (quod agnitum eft ab ipfo Sette Au- 
thore ; ) fed, quia habet difterentias, traden- 
tes. Cumque definiverint, Harmonicam, cogni- 
tionem Vocis humane, Organicaque, & que 
his adjacent, quo modo naturaliter moventur, 
propriamque perfettionem aflequuntur ; Proxi- 
mo ftatim loco exhibent, ipfas vocis differen- 
tias. Duplex enim, ait, eft hujufce motus: 
Continuus qui dicitur, & Diaftematicus. Con- 
tinuus quidem, quo inter nos colloquimur; qui 
& codem fenfu Sermocinalis dicitur. Diafte- 
maticus vero, quo canimus & modulamur, ti- 
biaque &cichara ludimus; unde & Melodicus 
dicitur. Hac ipforum differentia conftituta; 
Quod Continuus, Connexionis cujufdam & ce- 
leritatis in prolatione, partiumque ex quibus 
conftat fpiflitudinis inter fe, phantafiam ingene- 
rat auditoribus. Diaftematicus vero contra; non 
celeritatis, nexufve ; fed, cum acumine quodam, 
perceptionem facit minutiffime partitionis. Ut 

lane fupponamus, priorem illum motum fe- 
fia, propofitumque fibi habere nullibi con- 
fiftendi ; folifque terminalibus filentiis fe fiftit, 
curfumque iuum abfolvit. Secundum vero, 
paufas quodammodo affettare, ad fingulas pro- 


n 


PORPHYRII 


Bapbanns mexunis ainia sai Peadunis, ds di- 
Xpicery Vespe Did mestre n di axunis xa) 

mis ca sumo” Einerws TLÒ Sci Î Pums 
è E ipa Lar d dims 6° Kai eiporns, & 
semodo reibos PÒ) dip carosoudie è Jip@&- 
Ti Spa di LiDS, È 1 um Tarrvdiy mis cvpe 
peTEda Trani mis awnods rex 19) Beaduri- 
Tav, % GIU Aey#s TW CVPpeteney, EOMONEVA* 
Tdons di cvppergias t desipiis Lor Fwps dins” 
eugivns ns coppureion 7 ovpu@arior, % GAY dpi * 
Ius 6% dvd ovppeteses ci Aegoi UPisari TR 
7 agybpeiv auescaz ixpuer mè copPariog, nai 
dis T8Twy Miyoss meurmas mapepinesy mapivns Tlò 
drolo, ws x inculò So see tà marte. 
Avayuaio Sy Li, vat averi, Tlò san E Ji 
Ps È # Pene Fecopsiy è dextdy do È té 
Tur xaluritiws, cess miicun Th $ cvu@uint 
sipeav dja Thò ximow. Tois hogar boss pù, 
Thò jo 7 dpi » Ti doys nescw È pe 
Peovias aride abito, TI aibio xardri 208- 
ee: Tir, ws apxonda, & TI & rpper die 

dine, didireior © pivery' > mfpco mermdéio 
È Thè soran 7 ipy % È Pums ipdrav. Tai 
Ga 8 Ev radio ixd Thè rio. 

O dî MaMpaios, om tv mdc tds A Mu- 

Gupoeiss donsdiva, sarà Tlò apporinlo rea 
vyparice, expo") pdù E Mes wesiormos par 
dov vò di È dor rérOY pericda Pasegir = 
Tav 9, ws ms emtin, 7 Apigabwiu, ralupgàs 
È didagnariag, ati Puws cnorsuiar 8 È 
do abris | asipwgy d rin vat $ rai 
vpsres È aigtorws mias d\' tgi AjaPoegs dora 
ddbrrar Kai Thè 18) appovizlo, viiow Dure 
dy9 pens Te HA Gpparinas nas È Taumes 
seudine, ma rem mPuraa snsrda Qua 
uéis avaspiPedey, nai £ ida Egna mass, 
ipiloBpav tas dh È Perns AjePoegs ibn6 mg- 
isuvtav Asîhj getp Duow 1 taums xivnas* H 
pori degenti owwvixnis* 1 dì Aarnpalxn Zuvi= 
215 pd, nad rv aatds aires diadezipedre, 
Fay naì Nogan) ouwesvupos nadery Aiagnparin 
dì, sal Lo ato te nai perwdedp, aurs ui 
1% bel dev % perwodini mescuzepive ) 
TI daposs abror pica o i dì mi 
xÙs, dept hvos, È rdyss sarà rho crespeear, 
aunvimrs n nai E ir AMI F pueefay 6% da 
cuvisins,Parmecias tygamd ris dubsan Li di diam 
snpannii,iy Tevanto* OÙ TaeguTizas, dd) ppt, 
per ibomms di lros nalarerla pupo pus cura 
natddantar Na dios tardapbaven, on i 
dd esneg rimas È Puris arde, % agoai- 
piow txd padaut gna xarà piva ysv tas Ti 
Meurjos Dorato ‘isze), È 7 i0ey dpo ov eri za- 
my Hj dlripa, Pia 7as dara, al 

4 sxasoy 


d Malim #%. e Malim gg. f Mim. 


g ME. 


COMMENTARIUS. 


inagoo Lv mecPip) puogiwv Aiyso, ss ripe 
pui Eire, proce, darti ar dns ap 
TAN dex) Kai 2004 TI n diavarzici, sal 
ri stoeei 3 pi Og piu, datt A nei 
nata per 9 deydi, DEiispada n mcg dor 
auTar ddis 9 rai perwdizg id tim Kara 
di Pad, remospeda È undapes cvarlar tà 
puopia” cungis dò Puris soa xa T4- 
n. Oy nas e più iv TO diario, durgipss 
na) nat’ iNizars Mebers sarafloas, ws pò nad 
srspires $$ Aarias idispars igody Tùs 
di Nas name mes pivss. das, xa) reogahas mi 
esPiporzas mAliy GIU trip. Kay gap tà 
pdduza favriis myyiny dibwcv civay, xaì duoxi- 
des diderr div opus ddzon, "Y yepizdis 
ua pix 2jg rho munvonime, sei miv catds 
mv iriegr Petiv covers por miciv, dan piove. 
Oct peùv getp di region") nai Nicw Aa) © pt 
AG, wap ddiper auris avayralivduo tivog, 
naromyginy Cow di, ay avaCiCAnutros rapiA- 
x) nai Begduim®), cupis rai meirearor Pair), 
sai pae sign porir® Torsrewy iv osedr mg 
sai Ts Agisatevicis Mepopivoy s0fvs narapzas 
E ali È dppovinns cvippars* i MrAgpaics mwii 
mini). 19 A appeso giò È ipa 
vegas da 4 dle Devis xadeerap mis Agi- 
sobeviors Eos* mes È dono $ Lips diede yy O 
muti ptv os Iludregneiois* puri $ tÙn 
ci dr Apisoters Daivoy®) A2da rave pèr mei 
È agocupioews tawdpos ciencda” Zuesfier di a meet 
TE MEIMERS 6515 ETdnd, sgaDav taume, 

“ Rai uprrigia più dgpovicts, duo xa) Nigos* 
“5 nata T aunv dì reina aa i pù 
“ron, Hg mv Vlv ra) P AS O dì 
aoges, DA d didos nai  aimor. 

> Resmieia pd) Sv, è psv T mei ao Jide 
diaPopsir, È T8rAv appari, alcdao %, dig 
ci mbar infeyn* dda rai metyrwv dpeoies Tv 
aidyrav ri Sp PZT spuomdpa, Hi mina 
sai aida resto i de aida, mavrws sai 
Miyw. Aidyrs di Î, Negay Cud gy, Tads Te duvd- 
pas È fuxgis, nai mo cibnlnro Mega nai mv 
dogankò, nai ns gencds 7 dvd Kai eve 
pò cds armato, xaì varà thò aichyrw, naù 
sarà T Acer * ti xa) cidy civy xa) thè ai- 
Bur na) 7 roger. AM nin E puiv, cid” puòve 
TE sidus dvmdapavidy, ds ovpuliCinesr eye 
n th van rho dî, xarà piante È dans. 
TE pale sides ij alederis a9ò ivror nai pete È 
pù e cipars sa) radus vviiry cis dumiAn 
nat” wiss dè, sd) do nisw, n reds, diarep 
Sora not) è IrnAepealics Tek: O dì, araddis sai 


«de Sonitibus differentiarum, (haru 


195 
latorum particulas delinendo, ftatim quiefcere ; 
cumque quieverit, ab alio quafi principio 
rurfus ordiri ; Utiturque paufa & prolatione; 
una poft aliam, alternatim. Adeoque, loquen- 
do, evitamus plurics conticefcere; (hoc enim 
odes melodixque proprium eft.) Et, canendo, 
nobis habemus propofitum, particulas non con- 
negtere : (hoc enim elt continui motus pro- 
prium. ) Indeque eos qui funt differendo dif. 
ficiles, & poft paucas voces hefitantes, nos 
( ut non aflequentes loquele proprium ) aver- 
famur : Contra vero, qui odas nimium contra- 
hunt, & curfim proferunt, non laudamus. 
Quamvis enim fibi videaftur maxime artifices, 
& cum affeétatione canere; canunt tamen in- 
diftinéte ; cantumque ( propter fpiffitudinem, 
atque cum altera voce aftinitatem faîtam, ) de- 
decorant. Prout enim acceleratur & nimis con- 
citatur cantus, & tantum non continuus cogi- 
tur, imperiti funt arufices: prout autem pro- 
ferendo protrahitur & retardatur, clarus per- 
fpicuufque apparet canzas, magifque decorus. 
Cum igitur ab Ariftoxeneis prope omnibus 
hec tradantur, ftatim ab initio tra@ationis de 
Harmonica ; Prolemeus cadem poltulat.  Har- 
monicam autem cum è Sonitu deferibat, ( non 
à Voce, ut Ariftoxcneis mos eft;) de EL 
fentia Sonitus difleritur; (quod faciunt qui- 
dem Pythagorei, fed omittere videntur Arì- 
ftoxenei.) Atque hxc de Viri propofito di- 
éta funto. Confiderandum eft; quanam, de 
icogignt proxime profequitur;  Hac feri- 
ens. 


“ Harmoniaque Criteria quidem funt, Au- 
©“ ditus © Ratio. : fed alio atque alto 
“ modo. SQuippe Auditus fecundum Ma- 
© teriam, © Paffionem: Ratio, fecundum 
€ Formam & Caufam. 


Criteria igitur, non earum tantum qua funt 
ue Har- 
monix, ) pofuerunt Veteres, Senfum & Ratio- 
nem: Sed omnium pariter Senfibilium. Quip- 
pe que’ quidem Ratione -judicantur, non ea- 
dem omnia & Senfu judicari dixerznt i Sed 
qua Senfu judicantur, cadem omnino & Ra- 
tione Jgudicari. Senfam attem & Rationem, 
vocabant, ipfas anima Facultates, ( Senfitivam 
feilicer & Rationalem, ) earumque facultatum 
Exercitia. Et quidem Forma (few Speciei ) 

reeptionem celle, tum fecundum Senfum, tum 
ecundum Rationem : (cum & Forme fint, tum 
Senfus tum Ratio. ) Et quidem hanc ( Razio- 
nem) folius Forma perceptionem habere, prout 
conungit lnelle Materie : Illum vero ( Sen: 


- Sum) prout Materiam Comprehendit.  Senfus 


enim, de Forma judicat, quatenus eft Mate- 
rialis. (Senfus enim cum corpore & paffione 
ad perceptionem movetur; eftque, fecundum 


aliguos, nil aliud quam Paffio; quod & Ptolemaus videtur ftatuere: ) Ratio vero, abfque 





Paffione 


gME. deelt pù muesì 6 Repono ra pro per ME. deelt inà € dda dn 1 vd pres è è sn 
r ° 


Dda 4 ME. 


196 
Paflione & Corporcitate operatur; Effentiam 
ipfam in immateriali forma & operatione com- 
po Sicuti nos igitur, cum Definitiones 
ecundum formam & eflentiam exhibemus; alias 
uidem facimus fecundum Formam ipfam; alias 
ecundum Forme cum Materia mixtionem: quin 
& fiepe quadam fiunt detinitiones materia ; fed 
potius, fecundum materiam : quia Forma reci- 
po. eftque hewc ( miazeria ) illius receptacu- 
um. Quapropter & triplices funt definitio- 
nes: Alix quidem IntelleBtuales, qua fune ipfius 
Forma; quas potius Effentiales vocat Arifto- 
teles; Alix Materiales; guas vocant Stoici tan- 
tm Eflentiales; Alix quoad utrumque; quas 
maxime recipit Archytas. Suntque ha omnes 
quodammodo iplius Forma defizitiones : Sed 
alix ejufdem folius, prout iplì contingit Ma- 
terix inelle; alia, fecundum infuper-aflumpuo- 
nem Materia; alix fecundum cjufdem FA 
modo fufcepuvitatem. Sic enim & Vox fer- 
tur; diciturque Sonitus ;. Et, Proprium auditus 
fenlibile; &, Aer percuflùs, motivus auditus ; 
ipfaque percuffio, motio aeris. Ut igitur ha, 
cum fint ipfius Forme definitiones, diverfimode 
exhibentur: fic & Phyfica Criteria. Sunt uti 
que omnia, ipfius Forme, & fecundum ipfam 
moventur: fed Senfus quidem, quatenus Forma 
Materialis elt, (doc e/#, in materia; ) Ratio 
vero, ipfam, è materia feparans; ( doc «A ab- 
firabens.) Arque inde quibufdam videtur, hanc 
(Razionem) ipfius effe EMentia Criterium, ( Ef- 
fentia enim Formas exiftimabant Veteres: ) IL 
lum vero ( Senfum) Effentiatorum efle; Ef 
fentiata vero, efle, Formas una cum Materia, 
feu in Materia. Adeoque non Harmonia judi- 
cem effe Senfum; fed, Harmonici Concentus. 
Differt enim, ab Harmonia, Concentus Harmo- 
nicus; ut Numeratum è Numero. Numeratum 
enim, elle, Numerum in materia, feu cum ma- 
teria; & Concentum Harmonicum, effe, Harmo- 
niam in materia, feu cum materia. Rationem 
autem fenfibilium judicem elle, non folum 
quoad Formam, fed -«& quoad Caufam. Cum 
autem multitariam dicatur Ratio: dicitur enim 
Ratio non minus Phyfica illa, qua & eft Facul- 
tatis feminalis; eaque que eft fecundum coor- 
dinationem operationum iplius Nature: Di- 
cunt.autem & Mathematici, numerorum Ratio- 
nem (ea raziocinitim) qualis elit Trapezetica ; 
ce ua eft homogeneorum habitudinis in- 
ter fe, in analogiss: Ratio igitur, maxime pro: 

ia & RIA omnium, eflt, que fimo] & 

bitudinem habet, & computationem phyfica 
colleftionis rerum: Quam quali imitatur ipfa 
anime ratiocinatio ; eft'utique cà materie {pe- 
cificativa : Speciticatur autem materia, .tanquam 
enumerata & in fummam colleîta, una cum co- 
ordinatione ( qua eft inter fe ) ipli adjacentium 


PORPHYRII 


domparws &vigyi' Tlò soa ca dda dida % 
Cripgaia, neri Bitt. iv È civ 0055 rari 
È d@- è Th sea domdidivns: rs di Uva 
mita, sar dun PA rùs di, ari sò 
pis ide mods Tlò ino * mass dì, ngi 
È UAns givormy Tv6s è i uaMov di, ara 
rhò in oh dixe) pg vara und den 
mov ab Lio È meeis di oper Oi puùv è Ì 
ci Tù dides, ds paMmo donde nari Agsseni= 
dis Oi di vAnsì, 85 ci Eraingì nadtci puover d- 
muidas* OI di rara 1 cwapu®impr, 85 paris 
è Apyiimas amdixem Ka) ams pv tir eine 
ma ddus: AN ci più curdi por, cos copi 
Cnuey eygne& ri UAN Oidì, xarà otsaraea- 
danlar ® Vays* OI di, rara è dexlenoy povor au 
TIS° OUr4 9Ì x9) 1 Pam Pipe?) na) è PS 
Mgany' na) © idìey aicSnry ! divors* nai è me- 
mimypert cip, rimloss drsis Kai avrà 
agi, ximos TE del Os tv Sri 78 idee 
tras, djaPipas arde ione, rw È ta Puana 
xpripia” seme pù TE des is, % xar' avn 
mantiry* dIW 1 pv alhnas, "i irvdar Pd» 
è di Aépas, NMEAG ov avr Yer È Vans Erdw È 
dorsi Mew, " T pv, È Sotatg civoy noire cia 
d ra did salì ci rudaudi zeri ucaror thò dî, 
m7 Indire soda dè siva ra cin nd dda 
n Uda pndi dp proriag PI ) sives rho 
alcbrow, dda rl nepdr pira. LiaPiga È P 
Hepeo piror dppbvice, ij P appro cpp 
try de pv apbprro, cg:bpòr i VAN % od 
Uan È di spuecpivo, " dppisniay LUI, 7 cd 
UA” Tadexen di T Acger & pucvoy spirlò Toy 
ajdnraw us PAC, ana À ds È afro. Il0d- 
Dazios 5) mal Nega degepdia” Midi) x 1A di 
rS x è Queves, dm È areppalinis duvd 
peas saì è nari cuor, tu autis È Pu- 
orws trepdan Aîyso 9) % ci papa) Tar 
degipior Mipor, oss ta È reamlamios % Td 
d ru iuoruav eress dda ggiordis, & mis 
dvaozicus. Aid È sugguirans % miyrav atom 
vidéo în My, 6 dpa 1 TÙò griow ix, 
RT ulapio za È vyriPareuioos È Dv 
nuis Tav ngaYuarey Or dar ipent @ 
3 è Juris dgarpis sr@» pa ziazrurir i 
eidomiss* eidemutira) pag i DA xaSaemo ibi 
Gpesidim È neParzasdin, 1 aumeas È tà 
dira Tur atsory propter abri meda ria) 
diaSitiur, nari th astds dMara avrt giov 
x vp@ariav Gy arabyas oappolodon, 
nari n mis inds ragione, % 7nv # mons 


onum & difpofitionum; fecundumicam (qua inter fe dt) habitudinem & fymphòobiam ; qui- 
us jufta proportione coaptatis, fecundum fuas fingulorum operationes, ieigde: Univ 


DEroxrir, 





4 ME. deeft adds 3 sì # dame pinersj mote scuri, ia 3 XE vò dle. Repono ioyîs pro api. & È pro 


3 bis. m Pro rì-- rie, repono è--F. 


» Repono agagriar, pro --ria. 


e ME. 


COMMENTARIUS. 


vEoxgir, ne Cha disney di nera Ney e 
Regio più, xaeemie snpay ix Sari % dle 
vinow, d 7 oAwy rigapedii Feis* x xa è n Pas 
fase Fd rl nerpo mupixgery* Kat) 5705 ts 
d7 dda Niges, dis Qirsti OpdrrA®, ove: 
araear BUS vd tv mis anippari, è ciare ty- 
serpe Samsuduos 5, % drei des, 

_Raraì rels indgns Quosws Cwiggalog* Eypaynorduss 
3 uarà piuiow nav ris mvingis Hwpipiari, 
ws dv mis myvogis auris IormMir pari, rai 
rad Ajgronmnio Peoriorws * ooPiag Nogaro 
mal în drmor' Esv d rds TinrPeanteny, nai sò 
Ti dry, indow nari Cera n % mera” xa) 
è ipismgs % 6 Vridanlues niyt ir Fidiolnos* 
Ki 7a6p d'opiopiòs, Cix dMNG n i50, 1 nadeerio 
baegdpros vb mmyidins, cwetnPir din, 
È DiePopas riv meayparuy Kain dmdatis, 
diario cava ts irw Cu dissitay ds 9 avro, 
7 marù È ipiopuor mwdnruSitar ahgMay- 
peru Aiò vas 78 copGiCnrins iParlery rà 
mà, vuoi pel ddignne Tu *) cow pier rà 
Cn dor cidn cunsdr avaynaio © LS) geîp 
dgiopòs tiv Dawo laico 7 Yuan, & 
tà adn È TèS DigPopds ovvriyriv® cier,  C'aov 
xai © VAaxdndy, 05 tiv didwriv TE n vv va 
dia, dm io ddr, Go inarlniv H di dr 
datis disiious rds aPopas nai psc lodits, 
ouwwdd méòs 4 ape, trv alma ari è 
cuwdiaas indoyaCondin® O 920 diyn. Mavi 
Bazo sarw Pipery* n dè gn tr Bagia® Kara 
deg Dieci: ° obdà amo denzor, TV aiar, 
tm baro Piera dd Pr Bagsiay tivay” i, 
on va 1 9A rr, Digerg I 7% Bager o im 

dicarip de asriis* Hymn reo Du) n, qual DI 

pico vmì ‘imizo, opa” © dè pices iu int 

miope, è narw* Aid, pv di taune, È ra ra 
DI » , )ì è‘ 
ottani pe. Aiino 
ura* è Aéyos TAvTLYS Hara P nera. 
prg * piv ny aidoris, Dia ra cipr- 

pira, xatà tiv (No sa 0 mega Tio di 
pozione tr È mire tà ani TR RESO 
mus Viay 7 tray pray, TA gelo TE Me 

Vaud vis Mie) ralmp dr dpuigis ro palo 
ud om, TE Vendi vaì eravaGionucros vi, o 

fan È cimici eveppatats, dis Ud eroyziare Ai 

É xessis, èrms Camdivay aubpiis "fui pag, 

inayno mis pndiioi rapiti zi Ti» pagr Ts 

202 Dans sidorezaim pens ud té prdiyns dep 
iv Luxio co piibrima mis Er iPisripuivlo* vai 
dley Dorear dior ads deri Tue dans tà din xa) 
dexopérlo cis iauriv xa agomy tra derenab= 
Silone sis P dudoy' Aveo Tv xejrn” Tò pùr 
nale agio, darò Ts aicdroras i » cioy 





à 197. 
continentiam, adminiftrantur: omnia; qua uti- 
tur ratione & ratiocinatione, (ut qui facram ha- 
bet artem ir ie) omnium condu- 
ttor Deus; ndum quam, Na ca pre- 
ftat omnia qua in sala Sn Arque had eli 
Formarum Ratio, ut loquitur ll con- 
feminata quidem in feminibus, & quali abfcon- 
dita; explicata autem & evoluta, fecundum fuas 
cujufque nature operationes. Quaque ineft 
per imitationem, in artificiofis theorematis; ut 
& in artificum opificiis; atque in omni intel- 
le&ualis prudenti fapientixque ratiocinatione : 
fecundum quam id omne, quicquid fit, mens 
confignat, quod rei entitatem ( /ex, ip[um Qui 
ef ) ipettat; & in unoquoque definit-firmat- 
que: & fecundam quam, Ratio ‘tum definitiva 
tum demon!trativa eft declarativa. Nam defi- 
nuo, nil aliud eft quam quafi Enumeratio, (cal- 
culo aftimata ) ordinate cujufttam rerum dif- 
ferentie. Er Demonftratio, elt quafi quadam 
ex diftantibus in unum congregatio, earum, qua 
fcundum detiniuonem una contingunt, diver- 
fitatum. Quamobrem ex accidenti conneftun- 
tur multa, adeoque diftabant ca. In definitione 
autem oportet potiffimum eflentia formas fimul 
colligere. Nam Definitio, generum qua con- 
{picitur varictatem, in fpecies & differentias 
componit. Ut, Animal & Latrativum, ad ex- 
plicationem iplius Quid eft: puta, quod fit 
Canis, Animal latrauvum. Demonftratio au- 
tem, differentias diftantes, & intermediis dilli- 
tas, in immediatum colligit, conjunétionis co- 
rum ciufam ravone concludens. Nam qui di- 
cit, Omne grave denrfum fertur; terra 
gravis eft; Deorfum igitur fernar : Nil aliud 
quam caufam dicit cur deorfum fertur ; 2erpe 
propterca, quod gravis fit; & terra, deorfum 
fertur gravitate : qui eft quafi ipfius terminus, 
Nam terra, natura fua, corpus eft medium lo- 
cum occupans: Medius autem in mundo /ocus, 
elt deorlum. Propter hec itaque, & horum 
fimilia, ( quorum plena funt veterum feripta; ) 
Ratio femper fecundum Formam ordinatur, 
& Caufam: Senfus autem, propter jam dita, 
fecundum Materiam, & Patiens. Ren ne 
riam Animalem ; (quippe omnia Subj È 
fim dicuntur, Melia ia aportcoclegsi: nam 
{ic quodammodo Mens Materialis dicitur, quam- 
vis Materia corpore non immifceatur ; ut qua 
fit quafi materia, forinfecus: & fuper-advenien- 
tis mentis, few cogitationis, in operationis fue 
exercitio. )  Judicia vero (cum rape sd 
quomodo-perficiuntut) idoneum diétis ; 
a i am cum’ materia elt è 
ita ratione fpecificata : cofitingit anima, 
auribus.adfiftentem, Gua Pane È ma- 
teria abftrabentem, atque in feipfam recipien- 
tem, & in immaterialitatem re- 
ftituentem, ) judicium facere. Nam primo 
ca que à fenfù perceptio, rem q 


atun- 





198 
attingens, conatur formzas cas fufcipere, cafque 
enunciare, & quafi in animam introducere, tan- 
quam duétor aliquis & introduétor; Poftea- 
que, eftimativa fufceptio (vel fenfus commu- 
mis i) illud quod introduîtum eft fufcipit, an- 
nuncians ipfum, animaque inferibens ( rationis 
ope, ) tanquam+in fcriptorium quoddam quod 
ipfi inelt: Tertia vero, polt hc, eft potentia 
imaginativa idiomatum, & vere pictoria que- 
dam, aut plaftica, feu phantafia; non contenta 
ipfa narrationis, & defcriptionis imagine; fed, 
quemadmodum u ‘qui effingunt, navigio appel- 
lentes, aut fymbolis confociatos, ipfam fimili- 
tudinis accurationem colligunt ; fic & ipfa, rei 
formam in omnibus colligens, quando id hoc 
modo accurate: peregerit, tum hanc in animam 
infert imaginem. Atque hac eft ca ( mozio few) 
cogitatio, qua indita & firmata, ingeneratur ca 
feientia difpofitio, unde ( ut ab igne exfiliente 
lux accenditur) mens illuftratur; tanquam ac- 
curata vifio, ad appulfum ad id quod vere eft. 
Atque per hanc quidem perceptionem incipien- 
te anima; atque edotta (per fufceptionem ) 
cam que eft in materia fpeciem; (quod idem 
eft, atque, è monftrante rem monftratam.com- 
monefadtà ; ) per phantafiam autem tale quid 
porro abfolvente, fecundum iconifmum, quale 
eft illud quod extra eft: per intelle€tionem au- 
tem (/ew cogitationem) univerfim perveniente 
ad immaterialem exhibitionem fpeciei ;  poft 
quam, fcientia ex intenta applicatione firmita- 
tem adepta, puram deinceps per omnia mentem 
intentam capit. Quamobrem & intelleGtio (few 
concepras ) fit ejus cujus eft fcientia, & notio 
(Jeu intelleétio )dpeciei, qua totam formam ipfi 
materie prebet. Eftque quod ita fit, tanquam 
fiquis annulo ex cava fculptura figurauonem 
nadto, indeque impalta fignatura eminente, hac 
eadem iterum imprimeret alii materia fignatu- 
ram; erit hac fimilis fculprore annuli, fecun- 
dum fignaturam; quippe hic, ut ab annulo; 
fpecie jam exiltente incorporea & materia ex- 
perte. Poltquam vero materia impadta elt fpe- 
cies, ex incorporea evadit corporea ;- pofteaque 
ab anima iterum recepta, protinus redditur 1m- 
materialis & incorporea. Atque ipfum quidem 
de rebus judicium.tale elt. Fertur autem prom- 
ptiflime unicuique per fe, & communicationem 
ad plures 4abe/ ‘mediante fenfu; dun vox cx- 
cipit, per digtionis,articulationem, vocis ima- 
ginem, & quali congruit iplis archetypis 
fpeciebus, eifque qua funt hardm participes in 
materia: Atque ita rurfus, quafi in fpeciem 
fenfibilium, ex incelligibili, agitur ipfa rerum 
imago per auditàm; quemadmodum per vifio» 
nem, cum eandem quis diftionem deftripferit. 


sinivio pa di drone, diarep dv Hal di tJews, è 


‘ PORPHYRII 


traQuidin TE tras, dvarapCavew avrai mlea- 
my È diov eonmyzadew 7a % etontgdy eis Th Lu- 
2, darep 6dnzes Us nai eiowyigats’ Miri dè 
tTave, dobaziaà vrtdnnlus vndi zi”) do 
ubi, cesorgepiison arri È arangiQuoa Dig 
Miys "Ti ug: ciev ds n ogapparno crvrap- 
ov abi” Tekm d\ 63, 4 ravre, dudapss 
xonsità 7 idiaparey % tyrws QuogaPini hs n 
darti, 1) Parracia” sx deus dim, 6 È artsoa- 
qapirorws eda, % T& TRS dvarga@rs MR de 
map agemy, ci he nalemadiorras esovileras, È 
narù mis poor apgrorsdtvra, ) aNeA- 
Cesc tris dpcsimos “ Cudopiloy®) Era È ali, 
8 atdyparos array TL) popPriv cndovlordin, 
imm t8n 7 oeimoy dupicdon, rin amdin dv TI 
vuxii è de kai rEmiv 1 imosa, ts eye 
vondins re È BeCcunSsims, n ts Prohuns eye 
prg digdas” db n5, diartp dotò pis di 
oruwns iraDÎir Dios, è vis dva@ain") cio 

onlus dxpions, cis tl) eresoCoray Tlò A x dy- 
TwWS dv° Kai 2a adi ris drmAeas aptadins 


mis furie, 1a) padims È ca TH VAg trvrdo- 
xo sid 2lgi ris Casodinbews, 60m TIT is 


avro diisarn # daxbir had abardins: dig 
di tIS Darruci, în re) ev n essere 
cuSpIs, ner + tingvio piùv, Omziov fu ® Cure 2jg 
di ris cuci Ta è nadore fumAIbons eis Tlù 
diurev doradrow TE ides* pull iv, cu Trs danke. 
Mis 9 Beau atsrdabion 1 Pinoiun, ade 
T intra naSiha viy ie losr da pScives” Aiò 
% è vs pavery Coeivs & Sinsiun, xe) toa TE 
tds TE rapigat® riv cAlw poemi TH UAN 
Kei fn 9 apriva mbtm, diareo ay time dr 
xoins yAvDrs dasrudis ammrwdi, x) 
vamparxbims tis cPeaidos perisipt, mAdw 
awds dr Cusivs turrosodev dis imicav Balw riv 
vPegzida: ivi?) 3000 ipoia TI YAUDE TE dante 
Ns, ? xari tiv oPeazida sd trravda, dioy 
dari danmvris, 6 tidss drwpars È avAs Cardo 
xerns' end) dv dompazbi 7 VAN P sides, ba 
drWwpare cmpatiny EiT addi mary dra 
Pliv ti uxi, ra duri ye) direr me È dedi 
parv Kay pdi etas FT ivrwy iv aim mi Kg) 
lab fu) di dis wesrdenm i i ide val 
. LI N # x A TN x LI 

tav, roweyiay TlLò méòs cià ms, se È 
aidiaws» indexatims È Paris, ri* pad 
d ribes, TT * Davis einova” * dicrreo iPappo- 
Ciiens, mis dexeromis abmis idea, È ris TéTAY 
pileggionicn Ti Vir È Sr md, naderrep is 
aichurww sidosse Ca venti, doetiy © Tu» bvruv 


mo av airlé Us Tlò Nik dvayesdi iù 
9) 





t 
ut fit, jufta proportione deferii 
af pa pie de 
fcribendum putaverim + gerîe. 


bunt: nifi 
slo dai 


Legendum forte dingazì. s ME. rl yexle, fed D. rî Joy, quod retineo. x D. say. & forte rettius, 
quod eodem codice (utin 
iv. 2 ME. Ajgpim, 


reliquis) mox fequatur carexZspis. y ME. 
fed D. pai Sapio Et padraitA re- 


a Pro- 


COMMENTARIUS, 


#80 di TE cu@ùs rigor, ris estipiea Negey- 
ns, 7 Myey % Thò aibrov, 7 aidarar lé di 
aston Dig TL) UAlw È P ribes ne Avesv endey- 
n 7 3 Apo, ahi d O È è aino. TA- 
xv Lpd xermiper, È mju, 1 aidyas* Ei= 
dv 1, # dos GI n rimase % P cia aim, è 
Miyos* 6Iev i edu T% milogey agArso, È vAinde, 
dAcggspds rel ts dov ay ajidaray TUTWTN Xa- 
miapbdva, ng) TÈ pasvoy palearben® 6} r@ enp- 
vv ddumudis È dUrusi messdnDos eueions?) 
am  seniuduer, xe) civ îxur È GIG» nuo" 
sauri, aupibuis & È 
& nis dyris Irwpsrmy OS xy È cnAetmy 
ant eresia $ 26705, È P nuarmedior eù- 
Gue QUx &y ) TURI MS pi otra idula- 
Ao uadWws ò pusrmgs, Ti dd, std, dpi 
Cos, itwdwy È dd E Mya didodey ral iau 
DÒ dry iAogsspss* T& di, map sauri sd, 
EI eivey È dupilss, trewdev dè e GAoggeps dry = 
id, tera Rd È ajdioras. Eome d, 
th aidnow Trip, Bandei È ayira To 
pb, areiviae atsnPin, è atsadin dpi, 
x dev map faure cy quis cincics Bandeics 
“jereiCova TH dî, pv iù mores dradap- 
Caven Suvardiw 7 aesslpotav, % tHTss ciomy- 
gimew, dis to ammo, ti aper Ka- 
Gump Sv, di rire, È dy gibt shegnegdis dv 
mass T iegdivran pluviorns, è Bamdeds dr 
mecepronòs arena, è psv È tiouyuXSty poss 
Saver dIM si naù i array iday i arpious td 
Nec, nai 6Aws mov Tlù cicecw Ti plwviiy- 
ns OUr4 nai TH) Ti Mya nai TA È sibiows* 
i NYO, ario Th) È aliorws arranto idàs 
evesons*), ua) diupsCesspoy 1 Caen Ti alchyri pi 
vie idusar* Ea si dv 1 aidyas otsnea rs 
Moya, a Ti 7 aidarav prdiat' è phò dla vw 
Tet xpiosav $ Mbys, nari Th) eso OÙ 5Ò 
doo Caetm ragiona, vir rapbdra è My 
OUT@ 9 avki, è reivw pérv tree è Meyas È 
albiows, Md % duvapa* Ipo) Pais 3 Tae 
Sauri mè meivma, mec tan radio èu mec dIpos 
Cv mis owpamzgis cogatvass To aibymiò dwa- 
puixd mao is, dov array ev duro, Map 
Cdvwr auris*  aupicîs nal iauni sveioner 
doreridiy è muorlu, TI eds avriv cuwscIA, dixpi- 
Certear A di raessas % é roAepuajGp, 6bs 
mis meospyudios, Yeg®a reume, 
“od @ sadors 7 484 aiBrortoy idv ta, Pg 
«19 auoeglus, sipemer ri dî dxpiess, 
“ mpadewmir TI dî Nya, È nd 8 
“omeys, Hpediriniv 76 dî axpilis, 
“ sopeleniye 
Zuderkus Mira"), è dAoggepis @ 16 desti cy 
mucio è dh evesonew Puo idv divy 775 ai 
iesws* 10 dè i@n F aichiowr P ideggagés* 


Corse, % dxpicersoty ge 7). 


199 
Rinc utique clarum redditur, quomodo qui Cri- 
teria dicunt, Rationem & Senium, rerum fen- 
fibilium; Senfum quidem fecundum Materiam 
& Paflionem Judicare ftauuunt; Ratiomem vero 
fecundum Speciem & Caufam. Criterion Ma: 
teriale & Patheticum, eft Senfus: fed Speciti- 
cum (/ew formale ) & ut Caufa unde fit Motus; 
& iplum Elle, eft Ratio. Unde quidem ille 
( fenfius ) Patiendo Judicans; & Materialiter ; 
Craffo-modo, & quatenus fenfibile impreflerie 
recipit, illudque  folum wt wuntius indicat: 
Hic autem ( 2/70 ) operando formaliter & 1m- 
materialiter, \ i agi deprchenditur omne id 
quod judicatur, & quafi in fe habens {peciem 
(Jeu formam ) accurate uefiti, & accuratius 
quam in fenfibilibus comincia. Unde quod 
in Senfu deficit, fupplet Ratio; & quod pec- 
catur, corrigiv. Verum hoc, nifi prius iliod 
abuerit, non pofiet. Quare rette Muficus, 
cum dixerit, illi quidem (Jenfui) ipfum Accu- 
rate, Exwinfecus & è ratione dari; quippe per 
fe convenit, Craflo-modo : Huic vero (Razroni ) 
à feipla, prius efle Accuratum ; forinfecus au- 
tem quod eft Craffò-modo annunciatum, hoc 
eftà Senfu. Atlimilavit enim, Senfum & Ra- 
tionem, Regi & Nuntio. Alteri quidem (Regi ) 
ut qui ante obtinuerit & prafciverit Accurate, 
atque intus in Regiis fuis verfanti : Alteri vero 
(aunzio) ut qui typos tantum rudiores pollit 
accipere indicantium, cofque (quatenus impref- 
fionem acceperit) Principi annunciare. Porro 
igitur, quemadmodum, nuntio craffius indicante 
typos rerum confpeîtarum, Rex, qui omnia ante 
noverit, non tantum id quod nunciatum eft 
edifeit; fed ( etfi nuntius non accurate enar- 
raverit) totum etiam indicati ftatum: Simili» 
ter, de Ratione & Senfu. Ratio totam fenfis 
perceptionem fcire deprehenditur, & tridem 
accurauus quam potelt ipfe fenfus fenfilia in- 
dicare. Eft igitur Senfus, in cognitione fenfi- 
lium, Ratione prior: non tamen propterea Ra- 
tione potior, in judicando. Non enim, eate- 
nus folum prout Senfus prafentar, id Ratio 
accipit. IE fi hoc foret, non tantum 
Tempore polterior effet fenfu Ratio, fed & 
Poteltate. Sed cum ante sig anca per feipfam 
omnia, adftantem quafi pre foribus in corpo- 
reis organis facultatem habet fenfitivam, è qua 
( quatenus ca nuntiare pollit ) accipiens, ac- 
curatum per fe invenit ipfa, eamque accura- 
tiorem reddit hoc cum ea congreflù. Qua? rite 
Agora Prolemaus, proxime poft jam dia, 
Cribit. 


“ Nam &, univerfim, Senfiun imm eft, 
“id quidem inventre poffe ef vero 


“ propingquun; quod autem accuratum chi, 
a prat accipere : Rationis autem, clan 

“ accipere, quod ef vero- opinguum ; 
perio fit pr ef, als ni 
Vero-propinquum, dicitur, quod Craflius el, 
& Accurato opponitur : Quod quidem Inve- 
nire, dicit, proprium eflè Senfus.  Proprium 
autem Senfuum, dicit, Craflum illud: quo- 
niam, 


200 
niam, quantum ad feipfos, & fecundum ipforum 
naturam, tales habet crafGen i4ud perceptiones. 
Non autem eos mihi, qui funt à ratione fimul 
exercitati , ( quales funt artificum fenifus, ) in 
contrarium ‘diétorum inducat quis: Sed ipfos 
per fe, abfque rationis auxilio, confideret: Et, 
modo ingenuus fit, & minime contentiofus, illi 
quod dicitur ut vero confentiet. Proprium 
igitur elt Senfus, id quod eft vero-propinquum, 
È cralfius fumptum, non accuratum, invenire : 
Accuratum autem aliunde accipere. Dicit au- 
tem acceptionem-aliunde, acceptionem ab alio, 
non autem Inventionem per fe. Accuratum 
autem ab alio accipit, nimirum à Ratione: que 
eft, accuratione, Senfibus praftantior. Contra 
vero, Rationis proprium eft, hoc Accuratum 
per feipfam invenire ; fed vero-propinquum & 
craflius captum, forinfecus. è Senfuù accipere. 
Quicquid enim quod habet dans, quod ab ea 
cui dat non accipit. Habet enim Ratio Acca- 
ratum ; Senfus autem, Craflius captum. Adeo- 
que que funt utrique propria ; alterum ab al- 
tero mutuatur ad judicium faciendum; atque 
ab ambobus perfeîtum fit fenfilium judicium. 
Senfù prabente rationi crafliorem judicati cog- 
nitionem, (quafi ignis incitabulum & princi. 
pium :) Ratione vero judicium perficiente ; 
fenfuique, ad accurationem, magnam utilitatem 
exhibente ; Et utrifque alterutris mutuo com- 
“ modantibus, id quod illis opus eft ad judican- 
dum; tum ad inchoandum Judicium; tum illud 
tandem accuratiflimum perficiendum. 


“Cum cnim finiuntur & determinantur fo- 

“ lurmmodo, Materia quidem à Forma ; 

“ Paffiones è Caufis motuum: Suntgue bo- 
“rum altera ( Materia & Palliones ) Sen- 
« fui accommoda ; altera (Forma & Cautx ) 
© Rationi : Fure fequitur, Perceptiones Sen- 
« febiles è Rationalibus finiendas effe & 
“ determinandas : Debere nimirum priores 
“illas (fenfibiles) 7785 (rationalibus) /up- 
€ peditare fonituum differentias, craffius 
« fumptas ( ab cis que fenfu dignofci pof- 
« funt ;) ab iftis autem ( rationalibus ) eo 
« perducendas ut accurate demuna evadant 
“& indubitate. 


Materia quidem per fe infinita & indetermi- 
nata exiftit; Paffiones item per fe infinite & 
indeterminate. Verum Forma (/ew Species ) 
Materiam finit & terminat: Caufaque motuum 
finiunt Pafliones. Nam quantum movens mo- 
vet, tantundem movetur motum. Eftque Sen- 
fus Materiale quid & pallivum: Ratio autem, 
quid Formale, & Caufa, ut è quo fit motus. 
Merito igitur Senfibiles perceptiones & judicia, 
cum per fe fint indeterminata, è Rationalibus 
determinantur & perficiuntur. Quod fi ve- 

rum fit; necefle eft duo poni Harmonia Cri- 
teria, Auditum & Rationem: & non, (ut qui- 


PORPHYRII 


on mal iaurîs È 0).ws nari Thò iauriiv Diodi 
quiairas nixmimy ris avtidottide* Mi gotp pes ms 
asi Moya cvpupradetoas, ciy aj F myviTdv 
dibisds, cis iMeyxer F eipnediiar aggira Us 
auris È na iavres, il pg E Nye Tr 
suous, ouomita* È ay meo eiyacipan è pù De 
Dover 1, TU degedp os aMnSe tv vy zo 
pied. idiey Ev È dp alediaras, x * ruYYIS KG) 
GNoggspis, % pù aueyois, sveprnen® P 3 dugs- 
Cis pad xe AÉX D) apdorlò, lui nuo 
de dexlu, %, pù ap taurg eUpeon® ne de 
5 n duesois dexary, mi Niya dndovim ds, Î 
axpibctas, mesiona 7 ajdiorur. EpraAhw di 
Ney 8 pag TED pÙù axpicis xal iavrin svet- 
que P di ouveyzos  iNogsepis, tbader È 
d aibioews poni ral ig è xd fra 
d pei rap” Caceiva di didari Maeva” Exddì è 18 
dogs P dinpicis* "di ala, È idoggegis* K073, 
me iuatios ida, indmpey dasilery i Seni 
ps, méds tl neson cn di au@iir viyrery 
nada F air vesos' Tris 9) albrowe 
mugen, ti Mya, Thò iNeosspasipas Priamo, 
% dov alvypa % dexlò 8 xevodis trade 
TE dì Abys Tlò nesav Abvros, È. Thò cibano 
mies dvefcan mie wPia mapiXeras È 
dudiiv È 1 era med Thò een, ng) TÒ ripa 
Samipa* mess n appa È xejorws, no) d eis 
TAG muotlw dipiberirlm © dmpraiocda). 


“Emdi d ieiliny uo) megivny povws, 1 
«i van Tò ide si di I, nis aj 
“mus tor umioav è ta Tirar Ti dp 
“ ajdroews cinta, ni dì Mya Tlagnio- 
“Asmor euotws, P ua ris aicdinnàs 
“Ajgripas, desde0a È megin& mije 
“ ropanaiso arcaMniras vd prote, 
“Cneveus, mis SNoggspisspor da pari 
‘veg DiaPoeds, dal va © TO dicdi- 
“os sort mpoomzordpae d\ ar Cud 
“var, DR ris dupicas è dporoysdiag. 


E da al iaurhò amdoss ne xaù abpio®, nai 
nè iii dì rad iavrà drded n sa) adibire, 
ovpbionre Tò iù 7 dd@- ne delle ta vai 
megni th) vw uaì ni aima 7 nivizzon, sel 
da ni ES ED' Gov 9 èy Duri vid, n 
o8ny uva 2 xvéodpor Ea d\ 1 18p aid 
cs Um n xaì raSmmzer i di dey&, idv 
m xa) dimo, ws 0Iev n ximo:s. Einsrws dv xaì 
ai cicdaminai Diaries na) merate, nell'invio 
Hoy ddiipicai, deslevrau rajs Nopinais xa) megi- 
vovÎ). Ei di smi dAndis* ardyun dio Fi 
apiripia dipporice, cnolui ra nai Aoger* nai tg, ds 

ams 





4 Pro svyzeà:, repono cestges. 6 Malim ri aisi. c ME --g4lrg. 


d Repono 


COMMENTARIUS. 


dmers idonea, eds Ss dormi è TEmIS 
mAewdla è MmMepajG, ajdnav povov. Eidàs 
3 d pranos, Mopanàs ms Fois, xa) dn 
ajdioay, dmicy ai Ei 7 ventav, Duo, dh 7 
aidnrov, gear enaj Td Aiyw È aicdriorws È È 
pg roms rotore erede mis dedi tds ris 
Di avra AL SÒ aidinzg) xepsds, È, ws 575 
ipa, Aiednpds, FF Aopanais ceslormy nesrea, 
ua iaunis sowy adiiessi” TEtt di dom vAixai 
n nlprrnai, neri Tlò tanti Verdi Pu 
av Efigicar È,  wwsF Nopanais sesCorny 
ueszon Trapuoarso iù 9Ò ai dicdimugi xes- 
ads, 1ats GAoggspicuegr Napbaso de djaPoese 
7 aidyriy, tw Ayw' 05) X5y& eiedi P aupi 
Cis, artsorizd Aormw, % ris alciymuds nessde, Hr 
mis dugsas È ipuodoysudpas Xpeta 9Ò ri M- 
108 nari Thi aibnow negmehs” dî ddeggepi- 
capor TETI JA, AIN tr ga Tdi dicdioras vonrn 
si albiorws ) vorrai mà 5 gra dv, 4 
vonrir mouzios Mexe*) pagani AÉge") qaivuw von- 
n, idiws, dxar' presi dora dievtroga 7 al 
Barov ds ta piva ra arispala vonra” % nah 
eb tou po) cispala EMigen y8v i Fr 
TW ag mis deyziass My, nei 7 vonror 
Aig4") iripas ventin, iP è due”) Thisns Pix 
E vé x avmdanlas* 5rw) XA aidarw tsey von- 
7, % Gray ge Oidî $ Tin 7 amhus Mep 
Bier. AN ST, duet dv, aibaod oPpiciy di 
Sarir, xe) catscen P ca È dorag dv Faidate 
sà sò cpungirins moria NePed Th 
aibnow EÙ idiws vonniy Méga"), n reds povlew tlò 
E 15 qosioy Peemos. ala di aihrav AaPei- 
pr Ds ri Varò cpuporns CaPevzorre Th ai 
Saw, venta iù Pad cvay” aiuta dig Ket= 
da Sv vonnv, n; drwrsv To VO MEV ded 
luo xv ibw d 7 abati erdpzor sot È È 
Dis sù È aicdierws, è duwvarwr, 2ja di 78 
v8 pòvus mPurauu avnAapCdridy” AMS 
din È 10 venzir, x9) © dov iP iavra* Kar 
nà di è debmgor Sv mugaridpo, nai ri nari 
o Pirro airSnri, s9 vorra» dn dubary 
xa DE réruv 6 Ny® dinsiey dv rewon- 
porci mredauti noti vv atsonzog dro Ent) dî reds 
thò rhrav xgiow pesa to aioSrorwy rà dé 
yo bid tito valore 94) dì aicdioews vorrà na- 


ebrea 


“Tin di 0n T pÙÙ Acgor cvpetcnme, &- 
ev a ivy È dpugi Aià TiT dì ab 
“<rondi * rey piper, % dei tds tà db 
“rà dourrws syerre' Thò di aihow, 
pel Dans mtv mAvpuyts ma % pl 
‘as os dig A rabnis decor, rr mbyTI 


# 


Z20I 
bufdam aliis videtur, qui Ptolemeum ih his 
redundare pretendunt ) Senfum folum. Ve- 
rum cum fciverit ille Muficus, quod fint dif- 
ceptationes rationales, etiam abfque fenfibus, 
quales fune de rebus intelleftualibus; ait, quan- 
tum ad res fenfibiles, Rationi opus elle Senfus, 
cjufque que ab ea fit reprefentationis, ad dif- 
ceptationes de ipfis faciendas. Nam fenfualia 
Judicia & (ut ille loquitur ) difceptationes, ju- 
diciis rationalibus fimuntur, cum ipfe fint per 
fe indefinite. Idque co quod fint ex fua .ipfa- 
rum natura materiales & pallive. Expofuerat 
autem, quomodo finiuntur illa judiciis rationa- 
libus. Hc utique judicia fènfitiva reprafen- 
tant, Rationi, folti differentias crafliori 
modo captas; Ratio autem, cum invenerìt quod 
accuratum eft, perducit quod reliquum eft, ipfa- 
que fenfitiva judicia, ad accurata & indubitata: 
Opus enim habet Ratio eo quod eft à Senfu 
Judicio, quamvis craffius fit, fed quod fit de 
rebus fenfu intelligibilibus. Quod autem funt 
per Senfum intelligibilia quedam, cognofcatur, 
fi difcamus quotifariam dicitur. Intelligibile. 
Dicitur enim Intelligibile, proprie, id quod 
per ipfam eflentiam differt è Senlibilibus; quo- 
modo incorporea fola funt Intelligibilia ; &,- 
ut verbo dicam, qua non funt Corpora. (Ad 
coque, que eft de rebus hujufmodi oratio, ve- 
teribus dicebatur, De rebus Intelligibilibus. ) 
Alio fenfu dicitur Intelligibile, id de quo ele 
{Tir Mentis appieno & perceptio: fic autem 
È Senfibile erit Incelligibile, & quidem unum- 
pere ( Neque enim hoc di quod unica 
ignificatione dicitur.) Sed & fieri potelt, ut 
qui ne fenfui fit fenfibile, etiamfi fit natura 
ua quid fenfibile; nempe, fi propter parvita- 
tem fuam omnino fenfum fugiat. Porro, id 
proprie dicitur Intelligibile, quod foli Mtntis 
cognitioni fubelt; fed fenfum fugit. Atque 
fic, quz propter parvitatem fugiunt fenfum, 
Intelligibilia dicimàs eflè; non autem Senfibi- 
lia. Efto igitur Intelligibile, tum id quod 
quomodocungue facit menti perceprionem ; fed 
elt extra fenfibilium effentiam ; com id, cujus 
fenfum non poflit, fed folam mentem, 
ai perceptio. Quippe altera illa fignitica- 
tione, id Intelligibile cit, gg ita elt quantum 
ad £ipfum : Sed in fecunda fignificatione, & 
quantum ad Phthongos, Senfibilia funt Intelli- 
Bibilia : quoniam de his poflit Ratio cognofcere ; 
quam (razione) Veteres communiter etiam 
Mentem dixerunt. Cum vero, ad hoc corum 
Judicium, Rationi opus fit Senfuum; propterea 
vocantur hxc, per fenfum intelligibilia. 
© Atque hoc ideo, quoniam ita a natura com- 
« paratum eft, ut Ratio quidem fimplex 
“fit, & miffionis expers; adeogue mm fe 
“ perfetta & bene ordinata; atque ad èa- 
© dem codem femper modo fé ns: Sen- 
“«fus autem materie femper conjunttus gue 
“ef multimode mifta, & fluxui obnozia ; 
“adeo ut propter bujui inftabilitatem 
“( materix ) wegne omnium (hominum ) 


Ee Jenfus, 


202 
-» ‘ fenfas, neque eorundem omni tempore, 
Tibia Sani de Alec para 
“fervetur ; fed indigeat ‘cipù 
“atri ca fio pi ef befar. 
© matione. 


Rationem enim utpote immateriale exiften- 
tem, etiam fimplicem eflè dixerunt Veteres ; & 
ropterea per fe non impeditam in operationi. 
bi fuis. Quamobrem & Veritatis  particeps 
eft Ratio, & Accurati indagativa. Nam & Ve- 
ritas eft quid fimplex & purum: Falfum vero 
contra.» Porro; Veritas eit quid firmum, & 
fimilare, & uniforme: Falfum vero, diffimilare 
quid, infirmum, & multiforme. Ratio autem 
eft quid firmum, & fimilare, & uniforme : Sen- 
fus vero contra. Adeoque Ratio eft Veritati 
cognata: Senfus vero Falfi particeps.  Efter- 
Materia complicata, adeoque ignorantia cau- 
ipfaque inftabilis, & femper in motu; ad- 
eoque verifimiliter, id quod accuratum elt, per 
fe non apta percipere : Ratio autem, immate- 
rialis cum fit, elt in e eli ex 
fe fufticiens proprium fibi finem exquirere ; 
quippe ‘è fe mota. Senfus autem, Materie fe n- 
per conjun&us, multimode mifte & fluxui ob- 
noxie. Quapropter nec ad cadem fubjeéta fi- 
militer fertur, nec elt idem omnium, fenfus. 
Alius enima aliter ad idem fertor; hic quidem 
confufius, ille itidem obtufius, neque eorundem 
femper in cifdem fimiliter. Alio enim tem- 
pore, idem aliter de eodem judicat, fecun- 
dum fenfum. Cum vero, hujus inftabilitatem, 
aît; fubaudienda eft materia. Item, Neque 
idem omnium ; fubauditur Senfus. Itemque, 
Neque corundem femper; fubauditur itidem 
Senfus. Quod igitur ait, hoc eft; Quod non 
idem omnium fervetur fenfus, propter materiz 
inftabilitatem ; fed indiget è Katione auxilio; 
ficut, qui per fe ftare non poflunt, fcipione. 
Ratio enim, ad cadem fimiliter fe haber. Quod 
autem inducitur exemplum, tale eft. 


€ Geemadmodum igitur, qui folummodo In- 
+ "mite ope defercbitur 


culus, fatis accu- 
“rate fe babere, fepe cenfeatur; donec cir- 
«crilus fecrndum Rattonem faus, intui 
“ tum ad agnitionem perducat îllius qui re- 
“vera fit accuratus: Similiter fi Auditu 
“folo capiatur determinata fonituum diffe- 
“rentia; illa quidem protinus ‘videbitur, 
< nonmanquam, neque è puffo deficere, negue 
« ipfum fuperare : ubi vero hic comparata 
“ fuerit alia, debita ratione fumpta ; vedar- 
«guetur illa prior, non raro, ut fecus fe ha- 
“bens: ipfo Auditu jam agnofcente, colla 
© rione falta, accuratiorem ‘banc efte, 

@ guafi genuinam, cun illa fpuria compara» 
« fans. idem ettarm ( sostverfom ) 
© facilits eft de aliguo judicium ferre, quam 
< spfuns efficere; puta, de certamine, quam 
«concertare; de faltatione, quam faltare ; 
«de tibiarum flatu, quam ipfas inflare; de 
“i camtione, quan canere. 


PORPHYRII 


© sivraw, nn rl ro alriv del, mede 
“rà iuolus vasonerdua mpak tlù av 
Miri dà dada, prinaghi Ban 
pi seri cu TÙ Niys Nngrydaym 
ALA 9Ò È Aigor Gre, 3 ci medeudì davi 
Pacnor sv È anpmdiar ral' iavrv, cede 
mis Creggaiaz Digi Em. Aiù d dardi i 
us piro, È $ auesCis sipemes* ATdSY 
DÒ n aria È radup dì Led rivas- 
on Thpds dì rérus, * 19) aNifia Picco, nai 
Hi rid i : 
apeoron, © pevonidés* di Ved® aripeorco, 3 
abili, nai mAvPayresor, o dî My Be- 
Caur 1, È Gpoier, saì porcadis® 1 di aibnas 
mà Granmia* O pÒ) dea T5 Andria is A 
di # Juides ping» Ea i are tn 
oros, } È diyacioy li alma’ avni n digens 
nai dei Prpordim® emortis Sv 2 asesois iNAv uall 
tavrlò sx diam 0 di My di dr, do- 
mais in rim di tv, aordonns sauri eight 
ou P cixio TAG drorivims 200. Hdi al 
Gnas, pel vas miri mAVpiYÀS ni È fois 
Giò mes tà durà Carondiudua, 8% ipeius Dipe- 
my #7 irbyray aidas AM È dA dei 
Li dun siverriy è dg ddoggeistea, o dim rsre 
apGrunpor #m î avriW aes cu mis auris ipels 
6 auris dimen ius DEI muri nem, rar 
aihnow. To dî rawms dsrer, aruciov mì È UAN5* 
Kai 9, pote Thò mosto», arscior ciSnow. Kai 
sido, pin F avriy adi, drssior alirow Ti 
5, in tav syrey aibnas è Mesty 1” dbm), 
Agi 7 È Us arena mù dar è hd Ti 
Aya Bondi” radere ci ovoy xab iauctà po 
duwagduei, Baures 0 9Ò My aeàs rà avrà 
drabtus iye Ka) P tmuporduor dî pgdery= 
pa, awiona È Gposor. 


”, 


“Rari Svò pe ri fa DEwvexdàs wi 
“si, anesous Eye idote md 
“Eùs Gv è TÉ Iiyw mmdas es ina» 
“ov avrlò pereyiigo ni 76 tn duga 
se Gis* cirw nav pim ri dagli dnDHi 
tie densi DIEGS Vian, dita 
“dp ciPs calore, prime tdayv E peereit, 
Spin Certgbimen EDaspedems dì È 

“rarà © cimsio Niger Cda pSasondine, 

Va " mins ky, Eros ix 

“ou Tr dasns Tinzirarsas ti ag 

© Sia thò aresbeciego, ds às da yon- 

“air và map. Cusirlo rod Emi) È 


“nadia e seisai n, nd mijoy n av 
“n, pa Civ sim, nd rarai 


“au a) cexnon, nd sxo; na) 

“aaa, alia na) don , ar, 

“ day. ‘ 
Mery 


COMMENTARIUS. 


Mim Ti od Edge?) mid, è ralenga- 
Pd ‘dro Alaire méds 1 doxty ri opa 
04 wEPrpis* dò Er oLanzhis' Foxci dè 
siry duesbis vi aidiat* AIN Gray è È Aeyw 
otarrki, tena è tw ampiosi 2jaGima dorme 
reds, CICLI dd ice pd A ” alias ré 
suesmipe avro % didorgia* esonera di 7 UA Uaù 
E diys sopedirma, ws tw dra UL dvn 7 xi 
xhey Cueivor dî &. os mivuo &m TAV natà rl 
cegon ixd, Sr È tm 7 Viper 7 Frarà rho 
cogli” siaPipso più 9Ò dAdey ci ife, Ba- 
pirrm rai ù Eva Tas dî i cvppuereia 7 Bapuri- 
Tur nai FT d&vniran, TANTE Ko sAcquiguis al 
iaurlò ene i dugn' Tim di & ppm, daN 
diemy siva; è pis” KuCo di prarà Gi vi- 
Oss mipuerzia xarà È Asger dPopidi, iNty xt) 
13) ® donky sivay ppi ns narà thò aidy- 
av perni di iL) elcdners, mpùs dè dPogidà 
Un È NiYS, ds in cixéiov aida le] pd br 
veloce dè Fan, xa dipaeilar P dispicis, Lo 
è Moves P è eta PI) sipiSà ank 078, A 
aibras. Narrazi di è tim murs n xEHA4, té 

i INCA, par Giov, P agiva eun, TÉ meda 
sy fgor xi Li agiva opxnon, Th sprona da sù 
pagispor OÙT#s Sy xaì È sipiiv P Jipor pivor, 
xaì dPegiy TÀS TOY piva Ala@oess vo pupi» 
Teiag, T5 «iva di vonoAcimper* rossi. mino è Ae 
ge ugivea din aichyoss i È TUIAUTI, n rppuergor 
Emgiony d\ da Ds, po 6 ua sugiran sai piva 
6 Mégos È, 7 ippuorpivor; dx arco pir ws ai- 
Brows” Opera È té rire ” aldigs os & 
cedo pin i in dr wgioy è nixran, Fi per mi 
e rin rs a pior® Di wpicev è trippa dda 
78 num ala té api STA polmoni do 
aicdiows cs dv 2) xeiin n riguos pivor” où 
pi mi È aidiorus av cin P agire, dà TE Ae- 
7 did Î aicdioras. 


“ Kai nivuw ” mb) rav albo indaa, 

“pds pù n Yosspiony Li È AgiPepor das, 
“ne pò DjaPiper Tres dbris, è 

« cm dy apagrdro: ù dandrioa” od 

- “ab mpòs pa) dicgioy tàs tav Dadepor- 

“roy arteoxàs, TS yiv &y psiCori pi 

« “ara wr cir) da poaso pera. Em dì row 

“ xar Derra peea meccoNen, Asi "da 

© aware Kai an para Pupi curidjs* 

< ueî) paddy im 7 pasdey Aerfopspegioroy. 


TÒ pae dà, pi dis n diete iooddpor 7 U 


aichieran, noi ” quaLTA aurev indaa' mes pò 
è prupiozy, dadls, TUTA poi dixpiens, A ode 
Needs, n 2jsiPopor 7» ds abrdv ueuopirar 
su dv rar Alga sdì nataPw abrajs 


203 
Solo intuitu circumfertar Circulus; qui, de- 
feriptus abfque Circino, quantum quidem ad 
ced jJudicmum videtur remain &; 
quia fic circumfertur, apparet Senfui accu- 
ratus. ee autem circulus Ratione defcri- 
ptus ( hoc eft accurato circino confeétus) juxta - 
ponitur; recedit Senfus ab eorum priori & 
alieno, atque accedit ad hunc jufta ratione re- 
pertum, ut qui revera fit ipfe Circulus ; non 
autem ille. Jam vero, ut fe res habet in cis que 
ad Vifum perunent; fic & in fonitibus, qui 
Auditum fpedtant. Differune quidem inter fe 
fonitus Gravitate & Acumine: ipfas autem Gra- 
vitatist & Acuminis fymmetrias, pinguius & 
craflius per fe. judicat Auditus; hoc autem 
non dignofeit ipfe, fed putat accuratum effe : 
Quando autem ea que dl i in fonitibus fymme- 
tria fecundum rationem determinatur, redar- 
guitur id quod vifium eft accuratum quantum 
ad Senfum; & transfertur Senfus ad 1d giod 
eft Ratione ‘determinatum, ut ad proprium fen. 
fibile. Qua igitur reftum Invenit & accura- 
tum Determinat, Ratio eft: Quod autem ju- 
dicat id quod è Ratione eft inventum, eft 
Senfus. Omnino autem, de codem aliquo ju- 
dicare, facilius elt quam ipfutn facere. Ut, de 
certamine judicare, faciliîîs quam concertare ; 
& de faltatione judigare, promptius quam fal- 
tare: fic itaque, concentum harmonicum inve- 
nire, & difterentes fonituum fymmetrias de- 
termmare, difficilius elt quam judicare. Efli- 
cit utique Ratio; Senfutque ur talis judicat, 

ipfom Symmetrum. Inftet forte quis, Annon 

tio eft qua tum invenit, tum Judicat, con- 
centum harmonicum ? fed inquanti” non abf 
que Senfu : quippe Senfus eft rationis Inftru: 
mentum. Ut igitur abfque Serra non *feindit 
faber, non tamen Serre opus eft fcindere; fed 
Fabri per ferram: fic non fine fenfu judica- 
tur concentus, non tamen Senfis. gpus elt ju- 
dicàre, fed Rationis per fenfum. 


© Fic autem Senfeturi sei in dignofcen- 

“do fi vpi numquid ab alio. differat 

© an non diff L6 psn ad ipfos, ut plu- 

“rimum a vefo non aberrat; fed neque 

€ipforum, que inter fe di pad eacefins 

© confiderando in majoribus quibus con- 

e eftant partibus fumptos. Si vero mino- 

pnt! af scigro collatiombus accrefcat 

Pira s major, jam ipfîs fenfibus depre- 

© bendetur; Eoque magis hoc valet, quo 
“minores funt ile particale. 


Illud utique, Quod Senfus non perveniat ad 
ipfum accuratum: corumque hac deficientia ; 
ad dignofcendum fimpliciter (hoc eft, non 
accurate fed cralliori modo ) quod differant 
ca qua ab ipfis fune agora non prore 
fus aberrat ; neque ab ipfis appaia 

ac 





d Repono 79 pro a57® 


Eca e Pro 


204 
hec fua in his deficientia ; fed neque majores 
differentium excelfus ipfos fugiunt, fed ab iplis 
deprehenduntur, propter magnitudinis diverfi- 
tatem. Unde corum, in his, deficientia, non 
eft iplis obfervabilis. Sed in illis qua parum 
differunt, major eft eorum aberratio, eo quod 
huc non pertingant; atque jam propria ipforum 
deficientia in hifce deprehenditur: & magi 
quidem in multo minutioribus.  Statim item in 
‘Theatris hominum refertiffimis, omnigena & 
imperita turba repletis; videre elt tumultuan- 
tes, fi tibicen non-confonum inflaverit; nec 
os comprimat cum murmur aut inconditum quid 
cecinerit. Et quando quis in Rhythmis, per- 
cuffionem, aut motum, aut vocem, temporibus 
incongruis fecerit. Verum minutas diverfitates 
in hifce, fenfus non difcernit. Ita quidem, 
fimpliciter & craffo-modo, penes fenfum om- 
nem eft diftinguere, in erratis & corredlioni- 
bus; fed ipfum accuratum in his, aut in mi- 
nutillimis aberrationem, non ita facile eft fen- 
fibus determinare. Caufam vero unde hoc con- 
tingat, exponendo pergit Muficus. 


“ Caufa eft; quoniam id quo è vero aberra- 
“cum eft, cun; pe imprur, pag 
“mum fit; collationibus paucies fattis, 
“ nondum breviculi bujus coacervationem 
“efficere poteft Jenfibilem : at in pluries 
“faltis collationibus, notabilem jam & 
pi omnibus obfervandam tacit coacervatio- 

nem. 


Nam revera Erratum, non tantum in magna 
colleftione, fed etiam in quacunque confiftit : 
nam Verum, precifionis rationem habens, omne 
id quod tale non eft, oftendit falfum efle. Sen- 
fus autem minutam illam diverfitatem non po- 
tis eft percipere ; (co quod minutum omne, fen- 
fum lateat :) magnam autem potis elt. Cum 
igitur, non in magna tantum diverfitate fit er- 
ror, fed etiam in exigua, ( nec potis fit fen- 
fus minuta percipere, ) Senfus in his deci- 
pitur. 


La i È 
“Data igitur rea linea; minorem quidem 
“illa aut magorem fumere, maxime in 


« promptu eft, vel ipfo intuitu: neque boc 


“ tantummodo, quod latitudine boc admit- 
“tat, fed & unica fafta fit collatio. 


©“ Ztem, bifartam fecare, aut duplicare, în 
“prompin item eft, ( fed non pariter in 
“ promptu ;) duabus folummodo faltis col- 
“ lationibus. At vero fi trientem fumere 
€ oporteat; aut triplam ponere, difficilius eft ; 
“guippe cum tria jam exiflant membra 
“ congruentia. . Atque cadem ratione, id 
« preftita femper difficilius ef, prout gue 
“confiderantur funt ex pluribus commenfu- 
“ ratis partibus compofita : Dummodo hoc fe- 
“ cundum ipfum qua fitum fumamus; ut, ad 
€“ partem feptimam, aut etiam feptuplum : 
« & non per quedam promptiora; puta, ad 


PORPHYRIT 


scia indaa Tri tETWV Vigne) sdì pulò ci 
pegirou zsspozai 7 dlaPeptrrun abpeton ab- 
us namiPupoi di auris vaynov*), diet ® ragndA- 
day sdpor ts pendss" Oda co THIS dyerisaeroy 
arrajs È ciusoy Cadiés® Em dî 7 daizor 2jaPe 
portar, GA euy dv pera auris n digpuaoria, tw 
pù zu arri * % dn 1 cinda aura wdaz 
<a TTUS nam È perder Tiri Tv puadoy 
derlopupicipar Avrima % cv mis mAvwSpemr- 
mus Jrargos; è ovpuerinooi rundans % a psoes 
dxAes' Es idey Sapubsrmes, cray audymis drv 
Power tpemevon” pei miores è cia Spurio pr, fi 
Ompedés n avion Kei dev Us te pubpucis no8- 
mu, 7 xo, fi Purlo, lv dovppereos mio 
ny Qgovas. Tàs ud qu punegs gas, 
ari Tit ema ahias' cÙT% P 
più atsrws a) max, mame li Sinni ai 
Siows, n Nepagras E sample: 
d\ axpiCis im rire» x nari puo È raprà- 
dayidpar, sur’ Lo pad F aihrioror aPoesldr 


Aimoroyiy dì P cvpubaiva è psrnos trad yne 


«Aim di on P Pg Tlò dda, na 
0 Sutrab Begginaro èv° Ev dj) rejs idee 
1° nelns  pavoudpees apaborais, sdirw 
“rlò Prowaysyhè ni BeaxiO, air 
i Furlùò dudary mic ta di mis cite 
“ vaiwss, abiddogav nin È rrannirare si 
“ xalavontn x 


». 

Orrws fp Pd Jedi, poro hg rl 
pepadlo vani, da Da tl xi oe, 
auigu”) Axpersms gap Aopor emigor n dAnSis, 
TA pi must trParidir dmPaive: H dè 
aidn015, Thè di) puregv ag ayiv naledap 
Calvev 8% dia n° Aid $ Av avrli) © pispòr ad 
DierasSrerdr. Thu dî puegotdho cia n° Tiyvodine 
Sy è pivor raggi pegesdrlw npRagir ù a pap 
miu, Ma È raca È punogy $X, dia me Bow 7 pai 


seg sala ra peardi naidias amare") i témis. 


«ridi yer doGrions, adora 19 abris 
“i pala MaGar, ti id atsrepira= 
“my OÙX dm pover Ci GMAT P ISO 
AN 0n ngi pg pia Ka) diga 
“di muéiv, n dimdariany, meovago in, 
ua po dpoiwos* dio petvay raro d,icay 
rav aPpyCoray Tè rest di n MaGar, 
‘ri nerzrdaniar Pipa, ya derreimpor Tpsdiy 
“rin cwvistuivar Cvravda T@v iDapuo= 
“ya e) narà Niyoy del donPiurta= 
«por, &m tv &w cheers xareperpioeri 
“ Sespovpivar Grey dvn dn R 

s PnCarsudpey rapbaro du dov n (6- 

‘‘dopor, i n iflazrAazion. na) pur) djg 

«La otsxeponiper ds drav n pòv 


tYdcey, 


COMMENTARIUS 


“iydeer, tW tsrueo d Hpusv, xe) vers 
19 npussv % EN TATS P uov' ® 3 inla- 
. ema, tw atsmpor dabay P dia, 
“È 7ors e diemidoro, * în rhTa 9 dì 
“paci OÙX En 9Ò isey P tydcer 78 
“ eros, n Pineda Qopadior dà 
‘Airoy avro mi rpm È ri dirdaca, 


Tò hg 7 dodirta deiluòr n wirsdes, 8 riv, 
n avtev, n puessv AIN, NT o peoofuciv pabdi- 
dew, eAeger Todrims vir 6ù Sicts, cuwappuiory pet 
Cura, i s\aovova, # opotan mmamdaciary, hg 
Carey deyso* Ta qeiruy tidediion svhiiz pe 
La 1 Valera pabarar, DESK ALITA TY Pr 
ou eva P de asoxegn, dx n P peiCora bi 
atlora apatarer, ar ty AAT, 2g 9 adi 
ess. netidpor, sd pagis” drds dA peS ora. ti 
satira Nabew wescecAnny dX''im È pia i 
res coNI, 4 mos Ti TUXÒI Fiytcdey weeCAn- 
4 Dahw 3, ® tì dixa musiy bi dir danang, 
dio. di tn MIAY pages” Kaj d è diga 
Dagipav, sotoy è pr %, Agia a Aiross 
Barery % 6 dirraoons, dis ri cuni NaGeiv 
sony Abs sv perean, 6 diga dieupror, È 6 dida 
maden, duo 6 asdeyuas mostly res gods 
TO dh msm meigeo dp © pù 3 spoiws tw 
dre peiCor  tAastloy iPappbooy Tò vd mi 
ti Ppalcsdas mo, nr dicuperre dis Teda, 
PI Tesmraniatera, nin dienodoy aj d iPag 
poze) comoda nn Miss. Kaj ara Myev 3 dei 
Ta c mAusa maegCorals duaeinrimeg' OÙ 
pb asi ga tin AM day avra Us nal' iavra 
Rapa ta Carbsdpa ciov abicor iulm Aagidany 
P musi, 7 tydeey dai inlumze® Ei 
È Ola trav wregzegeriom, CX ty gaderiv 
Aidazra È, trws dla 7 westesonipur IX io 
xadenv pipi pap Ts inlumiza@ Firew Aabeir 
© oyde Tà pdw Ev awmiev cis durò ione pegi- 
ou, ng) “Td Mabiiy n migualer, CIx ebuapis* 
Dia 7a card pareok ras mmeglerds* Tè di du 
psiv dix, voice regem Mufcwsta* xe) rider è 
7 nreamiyemy sis dio dimzuala* tmdra èv 76 
dimzuair diereiv dixa' xa) Srw MaStiv® oy- 
ee tdpapis* dipe de inter dagidoy atm 
Danza TI sd dv aurder, mid CX sÙ- 
papis dis, dig hà cipnidilo ajrias Tè dî 
dir daria mesrjor È avion dim uaier idr 
% t8m dirrassdray È inredmizo dormdiray' È; 
mi Tin, 19) mia n webtv sd papira- 
po Tpiis pap ai maegGorai, è cs into ci 
Tu gap msm, Coen ist ® Sydocn È ins pe 
Mus to rw peesrpt, n 70 inlarrdazion &r ro 
marhariaz pi da, Pai pù md peas pi 


205 
€ partem offavam, primum fumendo dimi- 
“dium, bujufgue  dimidium, atque. hujus 
© demum dimidium; &, ad ofuplum, pri- 
“mo fumendo duplum, bujufgue dale, 
“@ bujus demum duplum: quippe jam 
“non fumetur unius pars oflava, vel ou 
“ plum ; fed pluium inaqualium dimidia 
“& dupla. 


Datum numerifà feu magnitudinem, vel x- 
quare, vel augere, vel minuere. Sed (quoniam 
Homogeneorum elle dicunt comparationem) da- 
tà reétà; huic coaptare majorem, auc minorem, 
aut fimilem pluries ponere, Comparare (fee 
Conferre ) dicunt. Jam vero date rette majo- 
rem aut minorem conferre (few ‘comparare ) 
maxime in promptu efle dici. In promptu au- 
tem; non modo quod majorem aut minorem 
conferre ( cum ‘lauitudinem hoc admittat, pro- 
pier indeterminationem,) fit fadlu facile ; (quip- 
pe fimpliciter majorem minoremve fumere, pro- 
pena eft:) fed etiam quoniam unica elt col- 
ato ; arque ad quodcunque fieri, propofitum 
fin Item, bifariam fecare, aut duplicare, eft, 
duas facere comparationes. Nam qui bifariam 
dividit, vult membra aquare, & inter fe com- 
parare: & qui duplum facit, bis eidem aquale 
fumit. Quippe cum bis metiatur qui bifariam 
fecat, aut duplum facit, necellàrio duas facit 
collationes.  Eftque hoc in prompui; fed non 
pariter, ac fimplo adaptare majus minufve. Ve- 
rum tres collauones facere, ( five dividendo in 
tria, five triplicando, ) ‘nunc eft ditticile; nam 
plures jam funt congruentie. Atque eadem ra- 
tione, qua pluribus adhuc fiunt collationibus, 
fune magis expeditu difficili. Verum hoc non 
femper: Sed quando quis ca fumat fecundum 
ipfa quafita. Utputa, fiquis velit cubitalem /ox- 
gitudinem o&uplare, aut, longitudinis oftonàùm 
cubitorum, oftantem fumere: Quippe fi velic 
E expeditiores modos hoc.facere, non erit dif: 
icile : Docetque, quomodo id, expeditius fa- 
tum, non erit difficile. Puta, fi velit quis oo» 
cubitalis /ongitudinis fumere partem o@tavam: 
Hanc protinus in ofto partes equales dividere, 
atque ita fumere partem cubitalem, non eric 
hoc expeditum; propter otto fic faciendas col 
lationes. Sed, bifariam dividere, adeoque facere 
longitudinem quadricubitalem ; iterumque qua- 
drrcubitalium alteram in duas bi-cubitales ; poft- 
eaque bi-cubitaltum alteram bifariam fecare ; at- 
que ita fumere partem oétavam; res fattu fa- 
cilis elt. Efto tum, ut propofitum fit cubita- 
lem Iongitudinem o@tuplare : hoc itidem pro- 
unus facere, haud facile eft; ob candem cau- 
fam. Sed ‘cubitalem primo duplare ut fiat bi. 
cubitalis; atque banc itidem duplare ut fiar 
quadri-cabitalis ; atque hanc itidem, ut fiat 
quod erat propofitum ; res eft expeditu facilior: 
Quippe hic funt tres collationes , non oéto: 
Hoc enim faîto; non habebitur, unius magni- 


tudinis pars ogtava, dividendo; aut, ottuplum, multiplicando: Sed, dividendo, plurium ‘in- 


aqualium 


Ee3 f Pro - 


206 


aqualium dimidia, (puta oftonorum, quater- 
norum, & binorum; ) quo oftonorum habea- 
tur pars ottava, (zesspe Unum.) Et, multipli» 
us, plurium in&qualium dupla ; ( puta, 
Unius, Duorum, & Quaternorum,) quo habea- 
tur Unius Oftuplum, nemspe Otto. 


€ Cunn ergo, fimiliter fe res babeat etiam circa 
« Sonitus © Auditum : Quemadmodum Tn- 
“ (pelZiones ad ca diximus, indigeant 
“ Criterio aliguo Ritimel, aptorum In- 
« ffrumentorum ope: (puta Regule, verbi 
“gratia, ad reffum; © Circini ad circu- 
“lun, & eguales partium dimenfiones : ) 
€ fimaliter pi "indie: ( gua maxime, 
“pofl InfpeEfiones, funt miniftra illius 
« Anime partis que Speculativa eft & Ra- 
‘© sionis particeps,) indigent (ad ca que 
“ ipfe baud fatis valent judicare ) Adyuto- 
“ro aliguo, è Ratione petendo: cu non 
“funt ipfe refragatwe, fed afenfure pe- 


©“ nitus, rem ita effe. 


Ut igitur, in magnitudinibus, non facile eft 
Infpettui, per fe, deprehendere fymmetrias; ita 
nec, in fonitibus, facillimum Auditui per fe 
percipere concentum Harmonicum. Quemad- 
modum igitur Infpeîtui Rauo excogitavit pro- 
prium auxilium, adhibendo Inftrumenta, (ut 
ad Redli extenfionem, Regulam adhitens; & 
ad Circuli circumdu@um, & partium dimenfio- 
nes, Circinum: ) Ad eundem modum Auribus 
opus eft aliquo quafi Inftrumento, è Ratione 
adhibito, & Adjutorio, ad ea qua ipfa non 
valent per feipfas accurate judicare. Cui Adju- 
torio non funt refragature, fed affenfure rem 
ita fe habere. Nam hi, duo Senfus, Rationis 

tiffimum miniftri è natura dantur, ad fpecu- 

tiones ejus, Vifus & Auditus.  Quapropter 
Rationi maxima cura elt, ut hi, miniftri fui, 
fint lapfui minime obnoxii : Ut que Vifui de- 
derit organa propria, quibus qui ipfi accidit 
defeftus corrigatur : Audituique excogitaverit 
quoddam Adjutorium, cujus ope nixus, redda- 
tur, ad fonituum judicium, lapfui minime ob- 
noxius.  Quodnam igitur fit hoc Adjutorium, 
& quomodo vocetur, fubjungit. 


CAP. IL 


« Hoc igitur organum (feu inftrumentum ) 
“ busus Adjutorii, vocatur Canon Flarmo- 
“nicus; è communi a; 
“nomine, & quod ( Canonis inffar) ad 
“ipfam veritatem ea dirigat, în quibus 
« Senfus deficiunt. 


Rganum (inquit) Adjutorii, quod excogi- 
O tavit Ratio, pia Senfibus, ad regulan- 
da ea qua ipfis deficiunt ad veritatem, voca- 
tur Canon Harmonicus; Sic diftus è communi 


Matione fumpto © 


‘'PORPHYRII 


mhr dvicwy TA iui, dior 7 inrò, È rovd- 

pat, xo) Îdo, ‘na Fintà AnPbii 7 ydoor, Div 

Emi di # mAarraciarpi rrAesvav dvirwy Ta® 
drrdria dio na Bd, ‘ha inlerdbria E 

sros Sing, ta derdi. ; 


“TI ipsiov Ev % DEì av Lips, è Tlù 
“ drglo, cvpeGanéror Bice ile 
“o, da mi atàs cuiva nesmels 
“ Aogsrod, 2g lv cincia» copetvav' dior, 
ados 1 alri n did, P ciro Pipe 
“emy meds di è xindov, xg) tas TW 
€ pugcy nale peronole, È uaguva” Tù ad 
“gv Tpomv X my drgaîs, diaxgrois &- 
“os paris, DE 7 èewr, È Feapyrnz 
Sx Aiyer Exorros pipes È Luxe: dei Uuros 
‘dora Ti Mys, méds è pò munari ne iv 
<‘ anesoiio, EPId®, mods rv x dmipag- 


“rupnoson, dIA' iporoyiodow, UTws txde. 


Os iv, du mis peridaow, cx sippagis TÎ degl 
ai sal iavrlò dai Tàs pri pel 
udy mis njiPos è feisor Ti droni dì avnis rale 
Male 7 sppuorsdior. Kafrime Sy ti dpded, è 
Aazos steve Bordiay cineiav, aresodeis bpyara” cio 
meds dd Th rs edi dora dis 48 pil 
mpòs dè n TE ninde mEmais, # ras riv pepe 
raleperenois, 'T xdexno Tùr aday pin, * 
F dinodiie dei mvos dior ippatre pg 78 NIYA, % 
Dida, pis è pd mPinan nal'iavràs des 
Cas mepen eds iv iPodor com dympaprugi- 
curw' iuodoynosri dè, rms ixdr. Avo pate ar 
muy pddigz aicdiods \izrnpermai TE Miys, reds 
tds Peio ur, dider?) dg È Pirrws, cea 
CIS A) duomi” Aud è med Pportis Agora Ti de © 
0TWS darli aurdy cir ai ampindes: Opd= 
dd din ippava ciniia, gia TÒ tes aù- 
TH 6Miris imopdiry' Axoii dî sbioe mva iPe- 
der, di 15 atsion, eersh prassi reds Thè 
nessi TY iper Tis è iPod, È 75 xa 
Mita, tra. 


KES. LB. 


TÀ Sd Ev opyaror È quasms iD8ds, rar 
SATA ravor dpuorss dr È rwis 
“rame, È ru ravovilev ta F ai 
“Dricerw crdiorni, npòs Th ariftav, 
© meda iii, 

| O opparor È iPidw, Ono, iv d Ades ibelpe 

nadia F aibiori, wpòs Tè naro 

viCew Td Cadiorma abmis reùs th dAyday, na- 
valy nareitoy apponxss Doro È xauvis name picre 
75 





f Pro ri nagzinm, repono È rsiguaer, 


£ Repono 


. 


COMMENTARIUS. 


ri wigionorns Gpratvs, tè iMimw F aicdijoeriy sis 
alò augicear è xaritay naror, drum vexAg= 
9 nasa pap ta wpòs rin Pmdaa tp 
gara F aibiooi, naViray OÙ papedi rara, 


sii ravorici aicdiod id, rixAy7), i rara lusaio 


qlò ajpovinbo Feupiay, dor ts 8 È wdagas na 
Aspdps raro, tire diamiror) di vopdai' AN 
ci Tudeegopesci, dimo % peiruge Tlù iPodey ipo, 
navorinlo iù cudNsy, ny vub dppersilo diyo- 
19p Gaspiar, mewevbpws’ Karina dî, tè È ipds- 
mins Tuw cvppergion péroor, dpilovma nvis aù- 
transita» Kaya 65h purmeor codimrras, Tav tw mis 
Pisis rigor pirar diaPopar, aù Fawoiy) co M- 
Vol cdesipev» Fedde vi 7a Ei réra % Um 
Mpais 4 Kuplwasa, ceti Hudegegsri d' puri 
Is vigadiode: vana” H Sy xaverina enya 
mia; Kara mivds; par br xadoru rata 
muSapogocis* dé gip mai. agpenei dies, 
Cueivoi rascrindui suipalor Am tw navorinlu 
airlò Miyopdp; QÙx, cs trici vepilsri, deri ri 
naront iprins sugumpaghioa ddr È 
siomns* ds, dd carro Î reaypamniog, rò 
ceSùy 7 Acys eipornas, È ra TE n0poo ptrs VA 
mry pala. *Kasovidò zi 71 sita $ ql di 
augirfar È aurtw % to dar, meay parita 
Kai 701 TETUN pi) Maworouay dita, dl trtì a 
mis iizei È nè Feupipala iDapuileri, naso 
E qua cotsoneapeitor, MAMDer Er .dpgener dari 

HAMCVINIIS MELY |LATILAG MOLAGI sg pu Kar 
mass di in naSsdv, i dgponòe, 0 DELE ie- 
pos ide musi st Nepas. LiaPipiar dè ps 
omo) * ci ravevngi’ Mionoì Lù 9Ò Mjerry, ci 
don 7 aiodrorr oppio: cgpuoringi* Kasovixsì 
di, ci MuSegegai, ci. dppermei’ Elo) indmpos 
TO fue pasomoi* Cis tai rar’ parto mediv È 
drongson® H nari 7. xastra Feugia, cx Tivay 
sive); Ex 7 meg mis psomsis atende dico 
19) Ca 7 maga mis pa ypamegis dico 
Es di ni mueg is pusomgis © suda, ton 
mes 7 aidiorar AapCavson ci masorinci* Giov, 
n dirai ha cipuPera * 2iPara deruala 
ue, 1 va cuoderi Tè dla muri, in n TÈ 
2g mosdeor È 75 2jg mirm' rai, TÒ Fivey tivo, 
thò di asseoylò 78 De mira, masà tè je 
mordpuy È Tè dpoia' Tà di ragà nis pay 
pamusis ra pecridua, Gore idis ci ravovincì té 
Myw wgson, cn È aicdiorws iPogpetor puòvoy 
mean: che, rà dine te ded More 
Digshpara xa), Tò civecì 15 cpiluan ovyuessi 
3 Gir 2 19 efhpene 15 Cndble È 
d avorio, dogioder dv Uus Vardpzev, ti 
bpùs È Tè puapergiar. 


07 
appellatione Organi, invenientis id quod. fen- 
fibus deelt ad accurationem; quod Canon dici- 
tur. (Omnia enim que ad hoc fenfibus utilia 


‘ funt Inftrumenta, fic vocantur. ) Non enim 


Canon, aut Canonicum fenfui Adjutorium, (quod 
nicam theoriam fpedtat, ) fic vocatur, ab 
co qui in Cithara vocatur Canon ; unde diften> 
duntur chorde. Sed È den (qui potifli. 
mum hoc invenerunt adjutorium ) Canonicam 
vocabant, quam jam. (codem fenfu ) vocamus 
Harmonicam theoriam. Canonem vero, qua 
eft menfùra reétitudinis  fymmetriarum, eorum 
aliqui fic definiant; Canon eltMenfura re- 
Gtitudinis carum que funt in fomtibus con- 
cenumm differentiarum; que in numerorum 
rationibus confpiciuntur: » Hac utique de hoc 
fcribit Prolemais Cyrenza..( in Mufices In- 
ftitutione Pythagorica :) nam igitur elt-Ca- 
nonica traétatio? Qua eft fecundum aliquos, 
feu potius Univerfim fecundum omnes Pytha- 
goricos: Quam enim nunc Harmonicam dici- 
mus, ‘illi Canonicam nominabant. Unde ‘eam 
Canonicam dicimus? Non (ut quidam exifti- 
mant ) ab inftrumento , Canone difto; deno- 
minatam; fed à Re&itudine : Quippe quod, per 
hanc traftationem, invenerit Rao Re&itudi- 
nem, ipfaque Concentus Parapegmata ( ffazorza.) 
Quin &, Canonicam vocant, etiam cam tra- 
étationem qua eft in Fiftulis, Tibiis, alifque. 
Quamvis enim ea infframenta, proprie, Cano- 
nica mon fint; cum tamen & his nonnulli ap- 
tiverint cheoremata, appellantur & haec Ca- 
nonica. Adeoque hoc Organon, potius à Cano- 
nica traRatione nominatur Canon. Canonicus 
autem-(univerfim) eft Harmonicus; qui de Con- 
ceritù Harmonico verba facit. Ditferunt autem 
Mufici & Canonici. Mufici, funt, qui Har- 
monici è Senfibus incitantur. Canonici, fune, 
Harmonici Pythagorici. Utrique vero, generali 
nomine, funt Mufici. “ Quibus fubjungit item, 
( per Interrogationem & Refponfionem;) Ea 
que eft fecundum Canonem Theoria, ex qui- 
bufnam componitur? Re/p. Ex eis que è Mu: 


ficis fupponuntur; & cis te à Mathematicis de- 
fumuntur. Qua è Muficis fupponuntur, ea 
fune 


ue è Senfibus fumunt Canonici: Ut 

te, Quod diaftemata quadam fint Confona 
È Didfona: Quodque Dia-pafon componitur ex 
Dia-teffaron & Dia-pente: Quodque Tonus, 
eft, Exceflus ipfius Dia-pente fupra Dia-teffa- 
ron; aliaque fimilia. de autem è Mathe- 
maticis defumuntur, ca funt qua Canonici, 
roprie, ex ratione fpeculantur; fenfuum fo- 
ummodo occafionibus moti: Utpote; Quod 
Diaftemata funt in Numerorum rationibus ; 
Quod numerorum collifione fit. Phthongus; 
atque his fimilia. Adeoque Canonices Hypo- 
thefes, definiverit quis efle; tum in ca que elt 
circa Muficam fcientia ; tum ca qua elt circa 
Numeros & Geometriani. 


© Har- 





£ Repono ris pro mis. 


£ Malim 


208 


% Fit manici autem hic Jcopus eft, cmminò con- 
© fervare rattonales Camonis Flypothefes que 
“ fosufibus nequaguam adverfantar, (ut ex- 
<iffrmant pheviii Y(Pariter ac Aftrologieft, 
< confervari Caleffison motuutm > Fiypothe- 
“ fess conformes' tranfitibus obfervatis; que 


« © ip/a quidem Defumuntin è perffrcwis È 


«dp craffius obfervatis ; Adinvéniunt at 
« i0rg, vationis-ope, Singularia, quani fieri 
€ potejt accurate: * [m-omnibusenim rebus; 


«contemplantis & Scièutia utentis units _ 


4 et; offendere, Natma sopera fecunduit 
« Rarionem quandain, caufanigue bene. or- 
“ dimatam, effesconidita, niniguetemere aut 
«fortuito ab 1pfa faltume effe: maxime 
quidem, in dpparatibus bujufmodt maxi- 
© site pulchervimis; quales funt fenficeni bo 
« rin {( Rationisimaxine. pariicipum ) Wi 
tt fus & Andittis. 


* De his, Ptolemais (in dita Introduftione } 
hac feribit.  Pythagoras ejufque fequaces, vo- 
lunt; Senfum elle quafi Rationis anteceflore 
initio quadam accipere, que poflint iplis quali 
Incitabula prabere: Rationem vero, hinc inci- 
tatam, per feipfam operari, à fenfu remotam. 
Adeoque, fi traftationis Syitema à Ratione re- 

um, non Senfui congruat; non retrallant, 
Li ind appellant, dicentes, Senfum decipi; 
Rationemque invenife per fe id quod reîtum 
eft; fenfumque redarguere. Contra vero fe- 
runtur aliqui, qui funt ex Ariftoxeneis Mufici ; 
qui quat per obfervationem theoriam fufcepe- 
runt; & organica praxi profeceruut: Quippe 
hi Senfum ut Principem fpettarunt; Rauonem 
vero tanquam Pedi sen folummodo ad uti- 
litatem. Secuodum horum fententiam, non 
protinus fenfibus confentiunt Canonis Hypo- 
thefes rationales. Conatus autem ef Prolemaus 
oftendere, quod nullo modo fenfibus adverfan- 
tur ( prout ipfi cogitant ) Rationales ha Cano- 
nis Hypothefes. Eftque hoc potillimum in 
ejus traétatu Harmonico ; Et in cum finem mu- 
ratio fata elt Divifionis eorum homjnum. 
Idemque in Aftrologicis fecit. Exiftimans; quod 
hunc oporteat Aftrologi fcopum efle, confer- 
vare Coeleftium Motuum Hypothefes, contor- 
mes tranfituum obfervationibus: Sumptas qui- 
dem & ipfas è claris & craffioribus Phenome- 
nis: exhibentes autem, per Rationem, ( fed non 
folum,) particularia, quam fieri pofit accurate. 
Dicitque (in principio Mathematica Conftru- 
etionis ) hac verbaum; Horum quidem fingula 
conabimur demonitrare; Principiis ( & quafi 
fundamentis ad inventionem) ufi, perfpicuis 
Phanomenis ; & indubitatis ( tum veterum tum 
noftris) Obfervationibus, quique hinc confe- 
uuntor conceptus accommodantes, per demon- 
ftrationes linearibus auxiliss exhibitas: Vereque 
oftendere, in omnibus efle proprium Theoretici, 
fcientiaque utentis, demonftrare, Nature opera 
nalexinfear iPagpslerns, 2ja 


va, & dre id eva nd dop 


PORPHYRII 


Tav &w ns veg ppirais [ 
a) PFrsiun®, è deus, Ta iS Piosws tera, 
dope 


i 

‘ Apporns d\' dv ivi weshas, è Agra 
meme zii, rel Aopands \emdinis $ nar 
o‘, perda padano È dior 
“parodia nani Thò F wAeicor Vert 
1a" Anlor ds depedbys, © deri mis 7 
“ segriar niet mdirts, auQuvss 
idea catania aio parare 
ah abs, Dora F cnapyuw % 6Acogepigupor 
“ Pavopdjen® | Bvpioes dî, tw Miyte, a 
«trani pi, Dior duvariy, dimexSos* 
vot tErdama dd diven 8 Fepurnt x, da 
uri, P deri, ri È Piosws tea 
Nya ros; Crery dins ayrias, dr 
18 peaseyispbua x pendiv cuci, pundi cs tr 
ver deren AS pdpor sr) amis Ka) pure 
‘e Firw na Bdigeys ds, dry 
Saryyditon a) 7. Aopprunigay abrrar, 
Silos ng) drens. i KSegr 
Prted Tsrar vespa n Itrinepalis,ta 7i dedi 
dov eyi; muore” Tivdaytons;% ci NadetarBsi, 
Bro"), rho Sp ajhicw, ws ddnger E Abys, tn 
dbxii wa da pCdren, arts n cievsì Cdmvesi Ira 
bvay abrsis* Tov ©) Aiyer, Cn Tiro» ip- 

w a, all invrir mea park, Foreste $ 
ajobiorws” 69, var È cvmua, vi È Aya 
sped; # aeay pmi; findir ni cavdd Tu 
riot x Tinpan), aa marta, diyerns, 
ilo) pRÙ jr ara + 5 Ayer eipretrag 
sal iavrir # c09èr, È amAeyxd ro cibrom 
Frarnws +67, ino 7 dr Agistivss uso 
sor, Pigov?) devi mari pd diey tore, Feweias 
frabor dr ippannis ibras atoms oi 
1 9Ò Thù di aio Grove deje Frarn® è È 
Niger, de rapemsiuo, tds plvin È ppesides 
Kari di tire eerws, È mamezi ai doyangi 
uanbias È navivth, ripDewrF aida 
3 ndeuai® mmieg”) prdapi prdapitis # ai 
Dori paxcdio, nari ris TéTdy Vasorifide, 
mis Neganas Vanodiots & nastro, PFndatay $ 
E aurg puddise ibalpery È appevnie ta nta 
ypamnio % djs 721 muprrhary dior, È 7 Cud 
vv dvdpir Djgupiorws' Tav 3 È tu mis agpodo- 
paris meminney Myst aspodeya atgdeow, 
dev evaj, È diary ris F segriwy rumore 
vndiade, cv u@révas F ms dia magiduus' Ei= 
daperdiias pù x) ars dra È crapyiy ri È ie- 
ggspicapor Perso dicoy” Eupsons 3 TÒ My, n 
nari pifS), È povor, Pow duvarw dxesoas* 
Ka) Mid 94, & dexdis P pamuamiis nta- 
yparics, mor narà Miky Erase dè r6rav 
mdeacipedia desmnutay Apxais ui, * dire de 
pericis es Tlò tipa, agoda, mis traggiai 
Pesos, x ddsenmis, riv mercudr Kg) 
ta sal Nas ; mpneetn ms di Pets TO 


ePidess dersdetiun cediis dì e Qa- 


2 


COMMENTARIUS. 


xiys awos È mey ddpis aim dnpuspyi dan 
3 pndèr eni, pundî dis ing, Varedo a” 
aumis* EAeyer Ò rg) ci Museytego, È epr 
dey, P ex, dew, %, desde rarmegidy van E 
Bis, van È Femesos, sen 7 sedbean È uida 
pois ciaq ca Ti Dirt; city OÙ ng) cuni; È 
dorenider ua, d È) d inna, xe) Dlem, tav KaA- 
Mises 37 cis orwr, tego xa) cinolò, sed 
maivmis' ci DiabcaPo1 evyywptai % Aognds Te tyi01, 
adoro sres, narbow' om: puiMise atrny arnpi- 
mdis eri, tds Th) cincan Pewekar, ti Myw. 


*Taons di d wesdiorws, ci pùù sdoras tci- 
“vasi m@pormniva, uim TI XApupAri 
ce ngiel, i LAS È ddp + ale 
e osws nei cotgasimas* ci di Fawpyandi- 
© mpoy tw Tha eso gbivaso sr d\i dv 
6 prugne city, di re Mudxgapesoi È oi Agy- 
“ cobtrao: Ddigpapriy intrigo Oi LS 9Ò 
< rudegipeso:, pr d\ w cis avayuaier lò 
" dauri, Ti È duoris cesr Corsi ralgura» 
€ Groneoms, ePipuorw F ajuPoegis Fi 
€ Pur dayss, cvosusiie mandi mis 
© Pawordpos” dice DeCorlo tpurairionii 
“7h tuéTù esvigio, Nd mis impedì 
Lois ci d\' Aessativesi, È arAeicay dir 
‘ms mis dia Pf airdriotas xalara paro 
© pds, 6d E imipeppar diario, ramegpirnto 
der Meyy rue avv, % SÌ t Pat 
“ridu Mag avtv dp, on pa È rev 
U Lipar DePregis iDappifturi n di 
ù pps, ren rs sr F Voyer, dà 

mis djg w aurav Tlagg 2 Paao- 
© pdpoy È, am» rérss 0a dyonceteor F 
© aio ymmais palatina apgbdmsri 
(€ pupo psv Qy iretsar 6% aurow 7 imoe- 
‘e Gpoordiiy fsry direy sv cesmgor TÈ 
© curmnivivra eis Thi rv Pebrs pa 
“ sorbyrw dopo ps mòs 0% 

Meg} tirwy cuwtipws pù) xaì n Kupyrosia Mro- 
Mpa tyegney, tr Thi douyuwyi EmAde dî naì 
Aidup@) è psrinss 2jg Greinar, i TG DEL d 
2jaPogas F Apisatericar mi ra Mvdaeyogian' Mpsis 
dì ri map auPoiv dvangarondu, iNiga $ i- 
bews, cuvmpixs inx, a pgrions. Tae dî 
" dé MrAepalig made Tav & mn pari 2lg- 
miefrartor, TS 2ePopd; OI LI d 7 Myay 
wtsixpivar astiy ci dì Thò aiar di dî Tò 
cuwapPimpor. Tov più Ayer ertsinovar utt, 
Tioy Tvderyogiuy con pader Pierino, mis 
i psrmis, mis Ti albo cnbdrden È 
dì aoyor, ds abragnes novripior nal' iauòr, eto- 
Pipe EMiyxor®) di Eni, morws n altare 

plcivormas to deri eli Pda deri pos. 
To dì aicdurw cresixprar ci cegavinci” UL, 
ddapiss farcia Geass vfiaa, n dodavis. To 


209 
cum Ratione quadam & bene ordinata caufa 
efle condita ; mhilque ab illa temere & fortuito 
faétum. Dixerunt enim Pythagorii, & enun- 
ciarunt, Oportere Fortuitum omnino extermi- 
nare tum ex Vita, cum ex Speculatione, tum 
ex operibus; quodque nequaquam in Natura 
fit, exiftimare. Quippe ipfa ( Nar4ra) cujus 
opus eft, perpendit, Cujus gratia, & propter 
quid, /ît. Senfuum. autem pulcherrimos elle, 
Vifum & Auditum, fere omnes Philofophi con- 
cedunt; aliquique (ut ille ) Rationales appel- 
lant : eo quod hi fint Rationi maxime {ub- 
fervientes, ad propriam ipfius fpeculationem. 


“ Hanc fane Scopum, alii quidem vifî funt, 
“ omnino non confideraf&e ; ag manuale fo- 
“lum exercitium, nudamqgue & rationis 
“expertem fenfus exercitationem, atten- 
“gi: Alti, more magis fpeculativo finem 
“ profecuti: (Qui fuere Pag radi bi 
«quidem, Pyibagorei ; illi, cAriffoxenei :) 
“ Ervafte vero utrique. Nam Pythago- 
“rei quidem, (mon in omnibus, quibus 
© oportuit, Auditas monito fatis obfequen- 
© /es,) fonituun differentiis Proportiones 
“ illas accommodarunt, que fepe funt Pha» 
“ moments inconerua : coque opprobrium fe- 
“cerunt buic Criterio, apud cos qui con- 
“ trariam fequuntur fententiam. Ariffoxe- 
“net vero, plvimum tribuentes cis. que 
«è fenfu tradita percipiuntur, obiter quafi 
€“ Ratione abufî funt ; tum precter fut na- 
“turam, tum & preter id quod experi- 
© mento compercum eSt. Prater fui na- 
“suram quidem; quia Numeros ( ratio 
“num imagines ) non fonituum Differen- 
“ tiis applicant, fed eorum Intervallis. Cm- 
“tra Exporientianm vero; quia cos illis 
“ adjiciant Divifionibus que Senfuum te- 
©“ flimontis minime conveniunt. Que gui- 
“dem fingula, ab eis que pofi adducen- 
“sur, fient manifefta : poSiguam ca qua 
“ confecutionem continue tradendorum atti» 
€ nent, fuerint definita. 


De his, breviter fcripfit Cyrenxa Ptolemais, 
( in Introduétione.) . Acceflit & Didymus Mu- 
ficus fufius,. ( in /ro de differentia Ariftoxenio- 
rum & Pythagoriorum.) Nosex ambabus de- 
feribemus 4/gua, locutionem ( brevitatis gratia) 
parum mutantes. Prolemais hec feribit; In- 
ter cos qui in Mufica excelluerunz, Quanam 
eft differenti? Aefp. Nempe, Ali Rationem 
ipfam pretulerunt; Alii, Senfum; Ali, utrum- 
que. Rationem ipfam. pretulerunt Pythago- 
riorum illi, qui, contra Muficos, maxime con- 
tenduni, Senfum plane ejiciendum effe; Ra 
tionemque, ur Criterium per fe, fufficiens, in- 
ducendam :. ( Redarguuntur autem hi, qui 
fenfibile ommuno pro fundamento affumpfe- 
runt; & deferuntur. ) Senfum vero pretule- 
runt Organici; quibus aut plane nulla aut exi- 
gua cit Fahita Thcoria confideratio. Eorum 


Ft vero 


210 


vero qui utrumque pretulerint, Quenam eft di- 
verfitas? Refp. Alii quidem utrumque pariter fu- 
munt, Senfum & Rationem; ut xque valentes 
hac in re : Alii, alterum ut Antecedentem, alterum 
ut Confequentem. Archytas Tarentinus, utrum- 
que pariter fumit ; neque enim Senfibile per fe 
conftare poteft abfque Ratione; neque magis 
valet Ratio quicquam preltare, non fumptis 
à Senfu fubdamentis; Finemque (fe Perfe- 
Eionem) Speculationis, pro confelfo, tributt 
Senfui. In quonam autem vult ille Senfum 
precedere Rationi? e/p. Ordine; non Pote- 
{tate. Cum enim, inquit, huic (Senfwi ) con- 
tingit quid Senfibile (quicquid demum fit, ) 
tune oportere nos Rationem item accommodare 
ad ejus fpeculationem. Quinam autem pariter 
utrumque praferunt ? Re/p. Pythagoras, ejuf- 
que fequaces. Volunt enim illi, Sentum ur Ra- 
tionis dultorem ( feg more | in principio 
alfumere, ut ipfi adminiftret quedam quali in- 
citabula: Rauonem vero, ab his incitatam, per 
feipfam operari, è Senfu abftrahentem. Adeo- 
que licet hoc è Ratione repertum operationis 
iyftema, non item Senfibus concinat, non ta- 
men inde recedunt; fed, appellando, dicunt 
Senfum errare, Rationemque inveniffe per fe 
quod reétum eft, Senfumque redarguere. Qui- 
nam autem hifce contrariantur ? £e/p.. Mulico- 
rum (qui funt ab. Ariftoxeni parubus ) non- 
nulli; qui obfervatione theoriam nai funt; 
fed organica praxi procellerunt. Nam hi Sen- 
fum, ut principem conftituunt; rationem vero 
ut pediffequam, ad utilitatem tantummodo. At- 
que hec funt Cyrenze. 

Didymus vero locos (auf mods ) expendens 
hec feribit. Univerfim autem, ex cis qui ad 
Muficam accedunt, alii foli Senfui attendunt, 
Ratione penitus pretermifià. Non autem hoc 
dico, quafi hi omnino abfque Ratione, judi- 
cium fenfitivum fecerint, aut non fecundum 
rationes aliquas rebus inexiftentes: fed quo- 
niam, ut plurimum, non apud eos dominetur 
demonftratio ; aut ad rationem relatio ; ullave 
‘omnino cura theorie, rationi confentanex ; fo- 
laque, qua ipfa confuetudine acquiritur, exer- 
citatione Senfitiva ufi dicuntur: Tales fpe- 
ciatim funt Organici ; item Phonafcici ( few vo- 
cis exercende Magiftri ;) & fimpliciter quot- 
quot etiamnum (pro more ) exercitatione, ra- 
tionis experte, dicuntur uti. Alii in viam his 
contrariam impulfi, Rationem pretulerunt ju- 
dicem; nec ultra fe Senfui fic addixerunt, 
vos folummodo quatenus occafionem fuppe- 

itat, è fenfibilibus defiumpram, ut ratio 1nde 
deducatur. Suntque hi Pythagorii. Quippe qui 
incitamenta quedam, in quaque re, nati; que 
ex hifce è Ratione per fe componuntur theore- 
mata, conftituunt; neque funt, ad Senfum, ul- 
terius attenti. Hinc eft quod ipfis nonnun- 
quam attribuitur, quod ( quando quod rationi 


PORPHYRII 


37 awapdinpoy atmendyrwr, mis 1 dePe 
edi Oi pòp cpoiws auPiripa induvaptvia mpi- 
rabew, Thu ma aicbnew È è Meger ci }T frpor 
atonyiudua, mv 5 emer indu Opeiws 1 
dp®imeg *Apyires è Tagavmos® End YI 
sv duiamy ovsna; xall duri diga Niys: dm 
diges iagupimpis sn DDaoioy Ti, pù res apgas 
rabay ha È Egon 1) È TAO È dar 
pipans cuoroysgpe ad Ti ajdia dardi 
dss. Ti di pamer Bsirery ortongiicty Th aj 
now $ diys; Th rise, 4 Ti duvdpa* Orey 
d, Duo, msn idro È cevopli, davis 
mett tai, rem dev nuas % T Aipev artsdgdo ds 
al rérs Feweian. Tires 3 cuwdu®itpor cuoio ; 
meieziese nei di Alpd Eiduar: Mir 38 ao 
na tl) dii aida, dos ddngîv E Aéya, dex 
oRadapodren eds P cioveì Comes la me 
eadideva aura +5 Aeger, cn rétu» dgundira, 
sal iavrv ataypaniedày, dorsirm È air$t 
oss ddt, nav x cioe, P Cad E A0Ys espe 
Sir, $ mtaypanio, pnrin omwade ti dic pa, 
sx FinspePor) dn emyuartiar, Miyerns, rl 
Bù also masasdey' è dî Acgor edenuiva; ' È 
60Sdy nell iavrir, xa) amdiy xe Th airmow. 
Tives crasmws rimis; Eu 7 dm Agushers 
poi dov nari udì Th tvosan Iewehay Da 
Coy dora di ipparintis ibews arensarms* OÙTI 
d Tlù dù airpiow ds nueiow iFeow® + dè do- 
yo diarree empduon, eis puoror È geedidis. Tare 
ps) by md Kuplweiag. 

0 dì AdvuG Sipalidu® è rss 
vespa rasa Kadohs minw 7 Th pscvdo 
#ASerror, ci pù air iod pusvor wesstgsov, TiAew 
mugiyas è Mya OÙ Meyw?, ds ET diga & 
Aiys è ousoher, ti EX) nari Noyus Uuris cau- 
miexsntas ris nedyuan, Th) aicSymule velow 
fmisvio dI cn, KATÙ È TRAGW, duwapiv &- 
dapus auris dorod est is” i dm Aoyov dvaDoeg 
Us tiara 0A dxsA<ymans Preiag Pporis” 
pim dì dio cudrias auris GEefinidin ai- 
uan nei Aeyormy perg: ci dî ! iepavinoò 
idios miSTI, n ci Pavacxinoì, È demids dove 
in È rus uwidws ti dAodyw rerci 2eyw) rei- 
de ci di Thè cravriar réris n) Hi 
Ayer atomper nesta ti di aly comin < 
drw atsrsizo, dia cow ele aPopplò pasvov trip 
don Tvr 7 aicSyrov, ‘ha è rey cond 
DgupeBii* oÙni di de ci MvSeeztezor Aapbd- 
vorns dd crabrts mwàs al ina ataypua, nè 
ca tiro Fnnwii Bua Frapi pare 7 Mya rall 
duri, awviston' Brin arcore germi TI air Yiod' Aiò 


È deo”) auris meri avin' Gy rneAdar Mogantio 
pòvor 





* Apximes repono pro Agssito@». £ Malim cupi. 
perperam fequitur, 7h chaetiar rim, Quod irreplitle 


i Repono rì 
exiftimo è verfu mox fequente, adeoque delendum. 


‘ot. & Forte rtimss legendam. /Hic 
m. Locus 


COMMENTARIUS. 


poro Digmperry , 1 dè aicdneis drmpapresi, 
undi ua î niasmis dvrwrtidy 2djaiPeoviag* 
dna, mmdon ta Aeyw, Thè aidnow ds mha- 
vadilw ama è ri appsrndia dè mis 
don iprdesaz dvayopdiis, esrdixov) pusvor, 
Gray poi té Adyew avmpapropi. Emdetas dî, dig 
iesdrar,  Negojdpar, dis Vespe tinaupessoor zen- 
copeda, eamigd: Ao di eiow dì auPoreg 1 

iaow, aicdriow ni |) Ae'yor, Hd di rw Moyw 
aovopiav mvà domd)diaoy uve È Apyisparos. 

Qix axgei d\ av cin Tapertamucimpr xa) 
TdTs cu@uviczy È romw, iverev dpio pò rav vu 
rp zeuadar Ammar dd Frs, reds 
fa an ciprravias DIofss, Bagsrwror, cbi- 
uve, duPimonroy Bepi pi, a è m- 
avevo, Shi e Bapù Grivay ObUrmvaver dî, craw- 
mis, 6 E munvivisw, Shi x stò Felvax ApPi- 
mune dì © peretò tren fxorma* Gnov, Cadé- 
va è co i Pboo penzi& Erdd duvariv 
di 


ess must tir Ka) ® aaibordu avnijs 


6 did mi » 1 «I + È vs 
Mv0S CIdS “ pAEvONTOS Sollg CLINLOWS* CIV TAS Ciptn. 


Poripes ng) Hg pio, È rès mons musmis, 
P ofurvnri cia PHiyyai, ds av PI cav H 
cvpoalver dì 87 ped 180 È TI aihied ner 
meio im, diva avis, x dv Pare inaso 
7" senpduane Giov, dr PICAG:, % Peng recis 
da mons puovo Xiipos und Bicautty 9 TE72, 
djs E, movi aatds muxria pi MIX, prima ddev 
porre pit sè ud mi Facienpa BAor, Aopaxdic 
aununy Tan dî Pleo dda, dn mast 
6a, Aeyw Fropitry, erdì. mbe coi ris È gf 
cus auray Tim cvumigar pa dis emin E Faa- 
enpans o@isuimpor dv, © Mgdy # dd po- 
vor @bogker, x vonrav #rws Vormdiriiy alri Asi 
dev dis fs1 Aogansy GAon Odv * Eta d reoms, 
didaxbo cervia. 

Acms di icw, è 7 xesmpia mitra Prins 
suPoreg, Thi a alInow È T Miyn® è dì aù- 
ns ins \ardexa' È 7 aos criom ddeyray 
Ti siii cd 3 Mur mE n) destro» 
Uzrdege OUTS 9Ò TÀ 1 7 Jewpnparor Pes 
vipdua; elocind TH tperdpssti alibia rà di da- 
svidpa ri Aeyw Fecupiuam: Kai F ud meori= 
pur, Thò alsSyow peovlw civay Puoîv xevmpior Tav 
di dctpuri T Myev AruMagiy dî, sdapusis té 
tav pnt nG) inv inampor Tirdv 7 preda 

wak Gard idio fuer ar dì È 1 duéir 
OUWEINITAY * tony pd rlò als 
ou im dì 7 Abpw 75 taben Aexidoy Bi d 
fpas dor ton Pasropduer Tà dî coueeensra, 
TA Aoyw, carowsdrilem anoridas* ipuoroyiudua 


2II 


confonum eft'retinetur, fenfus autem refraga: 
tur,) neutiquam, ob hunc diflenfum, erube- 
fcunt; fed, ratione perfuadente, fenfum ut de- 
ceptum, rejiciunt: Eaque que funt abillis, qui 
experimento ducuntur, communiter recepta ; 
tune folum admittunt, quando rationi non re- 
fragantur. Cumque pluribus quod di&um eft 
oftenderit, ( que loco magis opportuno poft 
adhibiturt fumus,) fic procedit; Alii autem 
funt qui utrumque ponunt, Senfum & Ratio- 
nem; fed Rationi tribuunt prarogativam : In- 
ter quos eft Archeftratus. 

Erit autem non inutile, hunc hujus locum 
( digrediendo ) illuftrare ; pro determinandis eis 
que nobis nunc ufui funt futura. Cum enim 
hic aftirmaverat, tres omnino eflè Phthongos ; 
barypycnon, oxypycnon, & amphipycnon: Ba- 
rypycnon, cujus Pycnon fic in Gravi ponendum ; 
Oxypycnon, contra, cujus Pycnon ponendum in 
Acuto ; Amphypycnon, qui fit his intermedius : 
Fieri pofle dicit, ut in uno Phthongo commu- 
nicent; Cum fieri poflit hoc pluribus tenfio- 
nibus. Eifque pulfabimus, cadem manente fpe- 
cie, eflentias omnes; puta utrafque, &, circa 
Mefen, omnes; eruntque Phthongi Oxypycni, 
ut ille loquitur: Aut contingat adhibendo 
Senfum judicem; cum, abfque' hoc, non poffit 
oftendere diftorum fingula. Utputa, quod 
Phthongus fit, quodque tres tantum fint in 
Pycno regiones ejus. Confirmatur enim hoc, 
eo quod Pycnon pycno non apponitur, five 
in toto five in parte: quod integrum theorema 
ratione colligitur. Phthongorum enim fpecies , 
quod tales fint, ratione oftenditur : funtque fub- 
ordinationes quadam habitudinis earum. Quin 
& Theorematis conclufio (ut dicam ) Sophi- 
{tica eft (aut capriofa) dicendo, Speciem folam 
elle Phthongum, eumque fic relinquere intel- 
ligibilem. nifeftum eft rationale eflè to- 
tum. Atque fic quidem modus ille oftenfus 
efto. 


Reliquus eft, eorum qui ex xquo ponunt 
ambo criteria ; Senfum & Rationem, (eftque inzer 
eos hic ipfe,) Eorundem item qui pracedentiam 
quandoque concedunt Senfui pre Ratione. In 
quo eft & Ariftoxenus. Hic enim Theorema- 
tum Phxnomena afcribit, Senfus experimento: 
demonftrata vero Theoremata, Rationi. Illo- 
rumque ( priorum ) folum Senfum ait elle ju- 
dicem; horum vero ( polteriorum ) Rationem: 
& neutram horum ablegandum effè: & utrum- 

ue criterion pariter valere in fuo genere. 
Quando autem id quod fit ex ambobus con- 
jungtis confideratur; Senfum vel precedere, 
Rationemque ordine fequi. Nos utique è Phe- 
nomenis ordiri, fatsit j Accidentiaque infu- 
per è Ratione connetgtenda his confentanea, 


Pheno- 





m Locus perplexus eft, & mendofis: fed 
mois; & ibirinoni cio GHy2% Pro ibù runs sim PH 
Sic enim fcribitur, Eredi 


i Fuiooria i90 Adios rione sore Kai edito, 


kuporiegs 1 med picho, @ vos arene Guimes iEò wunsio sim PHtyI96O ds da 


br pro in; & ite pro sdiberlp; & pers pro sj 


; & mox 7 apdpen, & vixdum fenfùs conftat. 
i O pre) C vinima ine one. 
pi cal. 
Ffa » Pro 


212 

. Phanomenis comprobata, eifque nullatenus ad- 
verfantia. Rationem etenim non pofle, fen- 
fuum Phanomenis contradicere. Adeoque, de 
hoc, Senfui fidendum elle. Accidentia vero 
indagare deber, fecundum id quod eft fenfu 
compertum, taleque inferre judicium quod fenì 
fui concinat. Quippe illud faftu incumbit, 
ut utraque criteria rem quam accuratam pra- 
itent. Talia enim, inquit, edicere fingula, prout 
quodque per fenfm confpicitur; nihilque fup- 
ponere debere Rationem, exiftimat, cui non 
confentit Senfus: Neque enim Mathema folum 
Rationale effè Muficam; fed fenfibile pariter 
& rationale. Indeque neceffarium eflè, neutro 
neglefto, ut qui rite procedit id ponat quod 
Senfui apparet; fiquidem inde Rationi ordien- 
dum eft. Nam Geometra quidem conceffum 
eft, curvum (in abaco) pro refto fupponenti, 
theorema abfolvere head impedite; quia nil 
penfi haber vifui de rettitudine fatisfacere, dum 
an materia verfatur rationabili : At Mufico, 
qui Dia-teflaron efle fupponit quod non et, 
non competit quicquam decenter concludere; 
quoniam incumbit ei hoc fenfui perfuafum fa- 
cere, rationemque accommodare Phenomeno 
confentaneam. Adeoque cum hoc non. reéte 
compareat fenfui, Rationem è vero aberrafle. 
Eftque hic modus Judiciorum fecundum Ari- 
ftoxenum; ut perfpicuum eft eis qui inciderunt 
in hujus viri traftationem, maximeque ex cis 
qua de Criterio diferte proferuntur in procee- 
mio primi libri Elementorum Harmonicorum. 
Quamobrem hic de Criterii differentia fermo, 
Pythagoriorum & Ariftoxeniorum, haftenus. Si- 
mul autem, quo res integre abfolvatur, alio- 
rum item Muficorum de hi fuppofitiones ad- 
jiciamus, obiter recenfendo & generatim. 


Talia funt que habet Didymus de horum 
virorum differentia. Videbitur autem, ex eis 
ica dixit ille de Ariftoxeni fe@a, quod ejuf- 

em cum illo opinionis fuerit Prolemaus: Ve- 
rum haud illud rete. Ponit enim ille criteria, 
Rationem & Senfum; fed non codem modo 
cum Ariftoxeno. Rationem quidem talem po- 
tius admittens qualem afflumebant Pythagorii; 
Senfum vero, qualem Ariftoxenus. Quare mix- 
tus potius ef ex utrifque mods bic, per de- 
le&um eorum que ab utrifque funt proprie 
difa. Quod ex procedente fermone manife- 
ftum erit. 

Nunc autem Prtolemai textum explicaturi 
fumus, ficubi quid habeat obfcuritatis. Quod 
de Pythagoriis ditum eft, Quod non, quod 
nicola erat omnibus, arditus monito fue- 
rint obfequentes. Hoc eft, Omnibus-Muficis, 
aliifgue hominibus omnibus, neceflàrium ell 

ui obfegui: ut, de odore grato & ingrato; 
-de dulcedine & amaritudine; aliifque. multis 
fenfibilibus, ( fèu potius omnibus,) neceffàrium 


PORPHYRII 


mis PawoBpos, * sdimn craymogativia cu 
niS* Tùv 9Ò Niger tutavidae, P 18) Pari der 15 
aida, adwiary " dmcroyiny Ame tir 
cun mesuTioy g/6ddv civay' Tà di cvpuGaiverme dn 
oremiiy nari n dicci ipuoroys duo, è P dm 
niMcpa di minv Gapey, div divay coder 
mir tI dicdiot Auro criMerg, ang sti pd 
Mise dpPomea Tè esnigsa* Toraume 9Ò Puo 
day priv trace” dior Pain") eun dig È aicdiors* 
3 sdima vanndedai n abusi © déger, to poù ops- 
Aogiiot 1 air mos* OÙ DÒ eiray Aopansr pdmua 
pòror Thò s ada aa, aibnrv È deva 
xsr° Ode avaynaior civay, pui doredimed& Sacript, 
È yonows ngaypardiptuo nTiy ® Ti aida 
Paossdpor, cimp cemdey 6elv dpumoy ° rd Ney. 
Tewpiren pù 9Ò crigoy, Thi # dtaros, # u- 
xdorpîs rd dio ws si, Alarvar x Fedipr- 
pa dnprrmdicos* Giù x dQporristiv E mio Thù 
olo ali $ edi, Mopanlo trlw dbdyern 
xii di cia ie, andino, È pi ale 
mosdgan, Sewgrowj n deivrws* 071 artsrrporoyn- 
Slo t3n dior sr tu aichiad, » È Adper P dxs- 
249or 76 Parra war iS, pù xar' o9àv 
rérs uw@Siyns ti aidrcd, È è Azar djopuae- 
miordey t° dns Tome dii ne) è metros rev 
Aessueicr xermesan ds cuPÈs Pois tyuenupi= 
da Ti mtaypariz 7 avdpès, * pddisze 6% Gv 
abnhbe nei ermett, èv ri cessi È medi 
747 doporiv cuxear, avesdipe) duomo è Li 
È AlePoegs È uprmets Mes, Tm Mvdeyoetar 
"SÌ Apisoteriar inraviu. Amenta cpa, es È 
evreNîs, aipisupiutis ») T&S F dov puscintiy Spi 
adire, Ei Tavd' Sea DA " * 

Toraure pù è Tè E Aidipa coli f vedis 
dadi Alla di, 1 da als SE Mo 
dippuey aigicrws, È auris civau dots % è Irode- 
pai cumò cin tn dì rim dandis* Tidy 
HBù gag vprrieia, 7 Asyor , Tlò aiodrer è 8 
I GOusTWwS TE Apisobira® AMA T pù) Aeyer 
gustav iyuetva pusdder, Goior ci Tludeezapios rape» 
Adpbavoy” th d\' aicmow, ciav AgisorerS* A 
x punros Us pador 1% du@iiv, nat Cadoylo 
TO mE dpPoripos idias cpnudiar O di ng) 
meciivms TE Moys, troy ouPis. 

Nuò di rlò mito E Mrdepaie TLò reoner dl 
cuPlwisior, tr cis av exoi douDetog* Tò di Mego- 
pdurov eg) riv Tludeeyogian, pundì tr.dis avarysaior 
Li dran, ri Ca dixgne meortoNi xa rano pico - 
TIs° rin tm araa mis psongis, rai nic 
dos drdeumis is drraom, drdyna rarare- 
Asfioy Ti dichiod* ciov med svradiag  dursdiag, 
nai mei gr rimto 7 mueomt@» na) dh 
mAdy aidyrav, parer dè mirror, avaryualoy 

arua 





» Pro «jnereziu, repono drmereyina, nifi malis conemeaeying. 0 ME. rin aize, fed DI ni diga, quod 


p ME. 


COMMENTARIUS 


drari salgrorsdev ri alchiod* AM ci Mud 
vige, Paes, pad iv cis iv rar dvaryuazor, 
ti alia nalaroAGioy, dd) in rémis TH TA 
ms meortoAi imortiane* Orus dì mMaxt E 
DlaPopais Tv pian, Acyss csoinenis iDig- 
posse, Ary reeerdav dindeuvri* Ai ravra 
di è 2laCoWis tfiorm alma, ra Aoganti KesTI= 
eso, Dog vis iripod'obas. Tins di ci irspodebor, 
derma. Tùs 5) Apsotoiss alma), cs Hg è de 
Yo meminsoras, % a rd var di lpow wapyiis 
SGaomaforza* Maeg Acyo dè, èm pù #7 Li 
Par diePeegis civ apud iDipurons ci d\° 
cpulpuòì tixines F Adyooy” TÉ petp Pipe dirai 
doye sinòr, è dio reds Pivapibpds* nai rd riparo» 
Mis, 0 noie artàs tai dio X HIT MV diete. 
oi dè Mudegipios tèS ty Profer BlePoegs 
SFewpiow, ty cis cioì Acyos % apibuois* ci di 
Agisokinias rà EMapcarirdua varo rin Gbéy- 


van dasquala salapereiri » mis diesiuari 


ci debuts dorripuri, whariyws* ds mes 
Say por Md sirey ao Tin ui i abg 
7 A6yew avro» apdpmpa' Magà dè rè tvaggi) 
ir Party, Drom, avevi, dm È ds mis dagpuari 
ya poderi apps, mis rarà rès aidi- 
ads papi pois dx iporoyiow EMeybe di % rim 
dle cheorar, TE Abyg tagras. * TING» ri 
B'u@arais. Agx té y nePadais. Tis riv 
w mis LoPas DuPopas. 
KE$® y. 
I oburres ai Bapimres, ai tan Liver, 
mis Mvdeyopiioss è miomites tiva edcnsi, 
aa mormitis. Emsì 26p diaPoegì 18) abrry vi- 
Pur marrs dì Live È rime Puwis dexnzas 
alma, 1 ximoss* tiv dì xnorwy i pd magic 
È di Bepdia:  Augoesio ruimae rio si 
ctu, tds meio pipss diaPopas dvendere* 
Airia dî, i di ruxgia Pop, cimms* dè Bea- 
diia, Bapbmzs: Tò di rexò È Begiù, Geuipii- 
my iy mot * iis dea % Bagvras è moto. . 
Leda di naì Hegxdeidns naì mei trav, tr 
TH puro doryeryn, tevre Tivdrezipag, dis Our: 
Xeyexpams, sipione xa ta © peri dasiuala, 
è ur rho Sperwixorta: Es pap sy 
xpuris mod méds mov Eoxomiim rei vuw, Th@ 
mpbalvyns, TATE oVpuPava 7) daruala, 
sa) Td 2jePava' nei rav npper iper rai cirag- 
pes Kai, andday Tri rho furn È Poms, 
Pn Qorì pie Ti Ca icomyras ovPuvoy P dins 
Srordeg, sic di la ouiodey 1 dî ximos 
cx dd dpi dn) dd apduds, cx dro 
motnims* Kuriorws di Qurw ida die È pù 
Pepa, Pie aMoiwris* Ka) Popas più sid die 
n dò ww nindw, "dè tr si) Kai d pera 


* Sic ME. p ME, axgand. D. kart, quem fequor. 


213 


eft omnibus fenfui obtemperare. At ( inquit ) 
Pythagorei non in pira erat necelfarium om- 
nibus, fenfui funt obfecuti : neque, in his, ipfius 
fuggettioni fe accommodarant. ( Quodque fe- 
penumero fonituum differentiis rationes incom- 
modas aptaverint, paulo poft oftendet. ) Ad- 
eoque în caufa fuerint opprobrii fati Criterio 
rauonali è contrafentientibus. Quinam autem 
funt Contrafentientes, diétum eft. Ariftoxeneos - 
incufat; ut qui prater rationem «hoc fecerint, 
& preter ca que manifefte incidunt quoad fen- 
fum. Preter Rationem quidem; quod foni- 
tum ditterentiis non aptaverint numeros. (Sunt 
autem numeri, Rationum imagines: Nam, ver- 
bi gratia, Rationis Dupla imago, eft numeris 
Duo ad Unum; 3: & Sefqui alterius, nume- 
rus Tria ad Duo; 3: & inaliis fimiliter. Py- 
thagorii vero, Phthongorum differentias con- 
fiderant, in quibus funt Rationibus & Numeris. 
Ariftoxenii vero metiuntur ea qua è Phthon- 
gis intercipiuntur Diaftemata ; ipfifque Dialte- 
matis attribuune Numeros, preter rationem. 
(Ut ille, in proceftù, pluribus demonftrabit.) Hoc 
igitur eft eorum, preter Ravionem, Erratum. 
Et contra /enfiv manifefta, lapfos cos, ait; 
eo quod, quos Diaftematis attribuunt, numeri, 
iplis fecundum fenfum divifionibus, non con- 
fentiunt.. Quod ille pluribus item arguet pro- 
cedente fermone. Finis fecuudi Capitis.. Prin- 
cipium Capitis terti. Cum Sonituum diffe- 
rentia, &c. ° 


CAP. III 


Onituum Acumina & Gravitates, Pythago- 
S riis videntur effè, non Qualitates, fed Quan- 
utates. Cum enim fint fonituum Differentia ; 
Omuis autem Sonitùs, omnifque Vocis, caufa 
principalis eft Motus; Motuumque, hic qui. 
dem Celer eft; ille Tardus: His Motuum ditfe- 
rentiis, attribuunt differentias Sonituum. Eft- 
que motus Celer, Acutiei caufa; Tardus, Gra- 
vitatis. Sed Celere & Tardum, in Quantitate 
fpeftantur; adeoque Acuties & Gravitas, item 
in Quantitate, 


Scribit autem de his Heraclides item, (in 
Introduftione Mufica,) hecce. Pythagoras (ut 
ait Xenocrates ) invenit Diaftemata in Mufi- 
ca, non fine Numero originem fuam fortita. 
Eft enim comparatio Quanti ad Quantum. Prof: 
picicbat enim, Quo contingente, Diaftemata 
fiant, Confona, & Diffona: omneque Concin- 
num, & Inconcinnum. Arque, aftendens ad 
vocis generationem, ait, Ut audiatur, ex AE- 
qualitate, Confonum ; Motum aliquem fieri. Mo- 
tus autem non fit abfque numero ; nec Nu- 
merus abfque Quantitate. Motfls autem, ait, 
due funt Species: Latio, & Alteratio. La- 
tionis item fpecies dux; alia in Circulo, 
alia in Diretum. Quaque in Circulo fit; 


alia 


Ff3 gEt 


214 
alia quedam ad locum ex loco fertur ( ut mo0- 
ventur Sol, & Luna; reliquaque aftra : ) alia, 
in eodem manente loco, (ut moventur Coni, 
Spharxque, circa proprium axem.) Lationis 
autem in Direttum, plures funt fpecies ; de qui- 
bus nunc diftu non eft opus. Supponatur igi- 
tur (inquit ) quod, qua circa Sonitus elt, fit 
latio queedam ad locum ex loco, in dire&tum, 
ad Auditus fenforium lata: ( Nam, percuflione 
extrinfecus fa@a, ab iu fertur vox aliqua, 
ufque dum ad auditus fenforium pervenit :) 
Cumque co pervenerit, moverit auditum, fen- 
fumque fecerit. Fit autem ( inquit) ius, non 
in tempore aliquo, fed in termino comuni 
temporis preteriti & futuri. Neque enim, dum 
quis accedit percullurus, tum fit i@us; neque 
quum cellaverit; fed in ipfo intermedio tem- 
poris futuri preteritique; quafi temporis feftio 
ueedam & difterminatio. Sicut enim ( legal) 
i linea fecet planum, in neutro planorum e 
linea, fed linea eft amborum planorum termi- 
nus communis: Sic iftus, (qui eft ipfum 
Nunc, ) eft in neutro temporum prateriti fu- 
turique. Videtur autem ( inquit ) 1€tus in tem- 
pore quodam infenfibili effe, propter auditos 
Infirmitatem. Quemadmodum & in Vifù fieri 
videmus. enim dum Conus (/e4 Turbo) 
convertitur, firque punttum aliquod in Cono, 
album nigrumve; videri, contingit, circulum 
in cono concolorem: Itemquè, unica exiftente 
linea, alta nigrave ; moto cono, contingit, to- 
tam fuperficiem talem apparere: Sicut color 
ille linee, per fe, non ulla pars cenfetur, nec 
apo circuli, nec linea fuperficiei pars ulla ; 
led vifus non valet illud accurate diftinguere : 
Idem dicit & circa auditum fieri. Eftque ma- 
gis in confufo motu Auditus, quam Vifus. Si- 
quis enim (inguit) cum chordam extenderit 
pulfaveritque, hanc refonare permittat ; .fiet, 
ut cum ipfe quofdam audiverit Sonos; ipfa 
adhuc cherda moveatur tremula, multeque fiant 
in eundem locum vibrationes ; ( ut ad oculum 
magis perfpicuus fit chorde motus, quam au. 
ditui.) Ad quemvis autem appulfum aeris ab 
ea percufli, neceflè erit ut magis magifque fem. 
per ad auditum pertingat quidam fonitus. Si 
autem, inquit, hoc ita fit; manifeltum eft quod 
chorda quzlibet multos emittat Sonos. Si igi- 
tur Sonus quifque in iftu fiat; fiarque iQus, 
non in tempore, fed in temporis termino; 
Erunt (in intermedio 1uum pro fingulis So- 
nis) filentia, in tempore exiftentia. Auditus 
vero filentia non percipit; eo quod non fint 
auditàìs motiva; Quid quod & intervalla parva 
fint & impercéptilia : Soni vero, continue fe- 
quentes, unius fonitus phantafiam faciunt, per 
tempus aliquod continuati : Quemadmodum ea, 


Zuwexgîss dî crms ci PHbgfan, ds 1x8 miSvi) Parracias, * bg: 


*“ PORPHYRII 


vd i dò Sd rim da ra Pip) de i, 
nei 1 cedlwn, nai tà da depa' nd, © rw 
sduorti, cos di nunsudpoi nav: * oPajeey Di è 
idhov atova' Ts 5) e sUR) Popas, mAGovd 65w 
dd Ei dr ix drayuaje vuò Megdr: Trenetdw 
In Prov, int ms Pope, 1) wE av Plogles, 
dels mvcn nità, 65 sU%Ù, Thi P Î drone al 
Snriesw Peeodin' Mangis 9Ì twder wesrrfuo- 
1Afnt, den d miagie, Gua) Gironi le, pie 
ay 5 PÙ don Piva) aicdompior a Pirordin 
peligna dyeminorn® H Gr: 
n 5) Puo, in sd) pebv ie dA kv dpr 2008 
TE medi NvSiras %, TE peorms* OUT im 
at dica ns atsrseirar, RT euri Arg + 
Sn im nimw?) dà ty riù puratò È 1 piorns 
agi Crà saptAnArudires 650 7 Ang core 7a- 
pai ls E aedvs È dopo pss* Kadat o, Prov, 
“ Pak 6; tera ov, ride Ser 
to 1 9644, i am dee apPoripay 69) 7 ne 
idr n year» BTt È 1 ANDA, Hora P rudi, è 
uderiow 7 aes i mapeAyAudires % pier 
ns sa, Puo, i Ang) a gpeorta tì gara» 
im di ira, Aia Tlò È arons acdirsar, 
nadamo @ Pari È opiswos spad grid TIoA- 
Adxis DÒ reina vnsuda, sryparis erbins pus 17 
8 noire, Adxis 1 peraime, Palvedey cvpuSaive 
ninday im TE suore bubyesr tti yin È bdo 
Yegppois pims trsons, Adinns n pedaims, TE 
neve sssdie, Thò circo FinPaveas cvp- 
Carver TÙhò miabrlo Paivesday* dior, civ iCreé 
senno aeiiua raSò per» ii a, È E 
una, Pain) ddì îr gea ppi, È FnPastag 
di onlus P muimm Sv & dusa?) Qnoì dè 
Prin € DÉi Thi dsglò rim Kaì paro 
Sy rapdzm 65w 1 duo, Harp n onlus" Ei palo hs, 
Gr le ala Sf cr 
amar ovpence”) mov aunuotray Piove 
ahò di en nivesdey debile, © im 7 sica nd 
draxdprbbds mb Da Th dd lo, Td 
simo È qopdis, Panody paddoy t Ti duo gi- 
pu: Kal' indo dì wesonssan TE aéoos rviflo- 
ubjis aa) dbris* drayraior iry panor ai 
paor Ti and necariflev và ixo Ei dè r8m, 
Prov, rus ind Danger Cn incon to» xopday 
mi etss mectemy Qbivfus* Ei dr ixases DIA ta 
TI MANA VET) CAngav dì Fivey cv peCyrer, in 
© AA, to opw pes diXov om dvapirv 7 
sara Phies ‘dà, sive) civ dinamo, vedrò 
Urrdpyma Ads Fd ovini mundi 
dle dè pi eivay rirminàs È cinoris* didà È d pa rà 
nuota prod ira, % duardAntia rvy aver 
Trois 17 mowy Ia 2pover* nare 
4 





ada pro ns. Iterumque fuppleo #5 quod deelt, r Pro aaggrto/dpe, repono maggressube, ni 


f Pro 


GABEEIORNO pa PSI TT 


\ 
\ 


è 


e) 
2 


COMMENTARIUS. 


Fiv ro ri Inadie nie eau, Thò 
Palveran Guizesr inv imia Daiveik OÙ £ a 
cudavodins È ofiws, imm sal tras mv 
ovpursiin TW Miro Dave i gap dA 7 
2a n raf È Doe&s Darmaciay MapuCavirrwy 
pus, mn sea TÀ pin té nave muss, È 
ggappurs Kaito 18) bparo iDaccy Uras 
7 Aosraw cicdriorn, dos nare Mi Agyimes, 
rl DEL Pia, gedVar we. Tergnv djePipa 
Pia, li mirror rÙis dr dpwmwas ntay pdrmarv® 
as ils 10) aidacior rupams Né d vu 
His os 9 Fnboresieg, è mavadistoa tu» 
amar aidacvy ir Kai i, Uruns ® dev 
Srna var. Ex dì 7 denidpar, gdr, ni at) 
snaripa 7 aiodiorr tuaynias murs vypiyresk, 
My d TH:dedod È ri dre. OÙ d fade ” 
tpans, cmprrton Thi e Cartsedpor Tlò ino 
ari Diadey, dis Vary ci paSypanzo:, Thi dy- 
Tanta mary $ Venaus Érw mE #9) 1 
dixon”. AIN; ds now È Anponesns, cudoggtior pi 
So tioe, Spes Thi Perlo aygais dirle n dè 
DÒ eenelre) È ope. Map lè alti, è Filo 
sedidii anbodp Aspamis 7Ò xe) Beoymis due 
Fuerdins* Th 8 ipa capua ri pi: Fd d\' 
x desordy, 1 E mad axbordy 8 map Mon 
vuCaivo, n pe Tn dd el riu aru- 
Mot: e Bperrlò set im Thò 
arolu* înderordine È axens thò Bporrlu* Aù 
di) Crastiws m@urivay inatigus H 180 d ilus, 
mà Cueris dpdi, Janas auris tn thò duri 
“lo ming A6ja dì im mi pnl È alors 
2lariuans Ka) djg t8m, dita cx dmidaar 
ipir, 18 durlo Geaetw i di guist, mupixi Em 
ded dirotis ary Tivawrion MD Nye OÙ K 
pBilet i dfoipicm Sicuns: dice rho alhnow 
dintAmev auris dAÈ dirgli TI dugli*. Otwpaw 
Eyrs aicdiads pri iscione, ANN ta megg Hous, 
È Pareseis pr valu Sosons* emedia Aiyw 
mi icon awidev tha ron Diter apuog 
dr DÒ riv @artr ai pd) drv cnpercis, ai dî 
sjipainas® Experéis puèv smo reaguizo: thè ai 
Bn pati n avi pds union nafremo tr Dpr 
cv ri drei gita rà ra und efiis iper 
Er di * diglà, riva ni rgazia + iriprpiva 
i cotsowds. Epperus di er Qarai, ai mec 
viis m È Adiey® Aciuyv?) dì, Gri ario Dani ar’ 
dedbpido rivtimy Raù in ronèv pr doris, n rar 
aelbpiùr simo ide de pù P tppeds, È dì 
Paroie. DG 5: arerfnpin 
sis aepbutis, È pata st F Pavais* 
Em) Gv couPavii s0is de pb pudis Lit emo n Meges* 
Abe diva mEer po pier Ti TY Dart VIA, V- 


215 
que eft in circumagti coni /uperficie, linea, to- 
tam fuperficiem facit concolorem videri; Vilu 
interim hujus non exiftente confcio, cum in 


uoque loco, fimul cum cono converfa, con- , 


piciatur linea; aut etiam quia, pro cele. 
ritatem lationis, nos linea p| Mali cessi 
mus in fingulis moti coni partibus; Vifufque, 
ut dicunt aliqui, reliquos fenfus ducat. Ut, di- 
ferte, Archytas, (in 4bro De Sapientia, ) fic feri- 
bens. Tanto diftert fapientia in omnibus hu- 
manis aflionibus, ut Vifus pra fenfibus corpo- 
ris; & Mens, anima. EM enim Vifus inten- 
fior, & pluriformis pre ceteris fenfibus: & 
Mens, fupremus decori arbiter. Ex didtis 
autem /quez, affeiones utrique fenfuum con- 
wario fere modo ineflè ; Viti inquam & 
Auditui. Non enim, ut Vifus, confpeétum ad 
objettum emittens per diftribuuonem ( ut lo- 
quuntur Mathematici ) objeîli perceptionem fa- 
cit, fic etiam Auditus: fed, ut ait Dembdcritus, 
receptaculum exiftens fermonum, vocem expe- 
Gtat, Vafis inftar ; ipfaque ( vor) ingreditur & 
irruit. Ob quam caufam, celerius videmus quam 
audimus. Cum enim fulgur & tonitra fimul 
fiant; illud quidem videmus quumprimum fit ; 
hoc vero aut non audimus, aut multo ferius; 
(non aliam ob caufam, quam, quod vifui no- 
{tro obviam occurrat lux; fed tonitru ad au- 
ditum accedat; auditu expeétante dum adve- 
niat tonitru.) Quare contrario modo fè habent 
alterutri. Vifus enim que exua funt confpi- 
cit, emittendo gwuid ad ca quorum concepum 
facit: dico autem in enti minorique diafte- 
mate, Et propterea, nobis non improbabilem 
reddit fententiam, quod v/#s fpeculatur ea que 
funt in habitudine. In Auditu vero res elt 
plane contraria: Non enim extra manent di- 
aftemata, ut ad ea fenfus aliquid emittat ; fed 
irruunt in auditum. Confpiciens ergo Senfus 
non ftantes effe, fed in commotione exiften 

nec ipfum accuratum percipientes ; Conatus 

ftanu cuidam Rationi, tribuere Phthongorum 
aptationem. Cum enim vocum alia fint incon- 
cinne, alia concinne. Inconcinna quidem que 
fenfum noftrum afperant aut inxquabiliter mo- 
vent; ut olfafum odores ingrati, vifumque 
que funt ejufmodi vifibilia; fic & auditum 
omnia afpera, & fuavitate deftituta. Concinne 
vero voces, qua fuaves funt & molles. Oltenfum 
autem eft, quod vox omnis fecundum numerum 
movetur. Eltque utriufque vocis commune, quod 
fecundum numerum moveatur: Unius vero pro- 
prium, Concinnum; alterius, Inconcinnum. Di- 
fpiciendum igitur eft, Quonam numeris fuper- 
veniente, Vocibus hoc contingat. Cum igitur, 
Numeris, nil aliud confonet quam Ratio; Ra- 
tione igitur, vocum motui, fuperveniente, fit 
Concinnum. Atque fic demonftret quis, propter 
Rationis caufam, hoc quod diftumett, evenire. 


ver iuperis. Raì Erws dy me Trdeltas, Ng Thè nd Mbys avra, cvpecivor È pa 
mr 





Pro imagairo, «expapur. # Ole repono prodes. w Sic Dj fed ME, qhè pi ile iuòr moro rì des 
PE fpsiider sigla gras prg i Sile 


y Pro 


sedi 
216 
In his autem indicatur caufa; cur Pythagorii, 
in judicandis confonis Auditum recufaverint, 
& Rationi foli attenderint. Di@um item eft, 
quomodo foni continue fequentes, unius foni- 
tus phantafiam faciant, per aliquod tempus con- 
tinvati; ,' propter celeritatem lationis, au- 
ditù id ‘non'perfentiente ; cum. tamen in quo» 
que Phehongo, fonitus una cum Phthongo mo- 
veri videatur. Celeri igitur & confertiori voce 
fatta, Sonitus fit.acutus : tarda vero.& laxiori, 
pae Quod cnim facinne Chordarum inten- 
iones & remilliones, idem faciunt celeritates 
& tarditates. Intenfio autem facit ; in Phthon- 
go, fonton ‘acutiorem ; "remiffio, graviorem : 
adeogue & celeritates acutiorem, tarditates gra- 
viorem efticiunt fonum. 


Conatus elt & Alianus, { in fecundo com- 
mentaciorum in Timzum,) idem ftabilire. Cu- 
jus textum tranferibemus, qui fic fe habet. Vo- 
ces autem inter fe differune acumine & gravi 
tate.  Vidéamas igitur, quenam funt, hujus 
differentix fonorum, caufa principales.  Omnis 
autem vocis caufa principalis eft Motus. _Sive 
enim Vox fit Aer percuflus; percuflio motus 
eft: Sive (ut volune Epicurei ) perca/lun fen- 
forium Auditus; ( è vocibus proficitcente fo- 
noro quodam in fenforium auditus ex quibuf- 
dam influxibus; ) etiam fic, Motus cit caufà 
paflionis.  Difpiciamus igitur, Quenam fit circa 
motum' differentia ; Qualifque motus: fit vocis 
Hujufmodi caufa; & qualis, illiufimodi. Qui 
igitur ante. nos fuerunt, Phenomenis primitus 
intenti, atque ex hifce principium fumentes 
quefitum hoc inquifiverunt. Inventa enim ell 
Vocis acute caufa, motos celer: gravifque, tar- 
ditas.  Atque hoc ipfini confpicere licet, per 
ea que ex hoc. contingenti apparente fenfi- 
bus Phenomena. Siquis enim duas fumat Ti- 
bias, cavitatum lautudinibus wequales, co- 
dem fpiritu ufùs, cadem fpiritus vehementia 
eas inflaverit: exaudietur è majori ( fe /on- 
giori ) tibia, gravior fonus; èiminori ( /ew bre- 
viori ) acuttor. Eftque manifeftum, quod fpi- 
ritu per minorem celerius tranfeunte & adja- 
centem aerem feriente; perque majorem, tar- 
dius'aerem in longiori tibia contenti _propel- 
lente proportionaliter ; acutior fonus fit per 
tibiam. longitudine ‘minorem, graviorque per 
longiorem. , Fiftule item hoc perfpicue mon- 
ftrant, pre ex magnitudimibus longitudine 
inxqualibus fiunt filtula, fed aqualibus cavi 
tatum latitudine: Nam fiftula longitudine mi- 
nor, fonum edit acutiflimum ; maxima, gravio- 
rem; quegde funt intermedia, fonant propor- 


PORPHYRII 


Ev d' +erus sioni) pv È 1 ima, di iv ci vie 
VIII] th dyslo, aes ns Messe dv appa 
vw, maenAvro* ri dè Moya) pers meortizor Et 
più) di È, ras omaggis orsi PIiyyas, ds 
128 mibvry Derrazion mupinmvo piva 7 met 
ra xehvn, Dig d! rdzos È Poe t cdane- 


pis È arsiie* intra all inagar Db opani- 


ASUS rio DIA BA Paivosr Tagiia per. 


Sv È monvoripae È Qunis * pavspime, ibis pe 
è Lipos Bpadkizs di È xadapuricasi Bapiss 
Ome ga ai Trials % ai diodo dv. xopdar 
tir ai * raxunims % Bpadurimis mison dì 
tniruns iburipar mia cuess Dleygor, È 1° ave 
cs Bapurepay® dice È ai mexvrins cburipar, È 
ai Bpadurims Bapvricar thè indu dorradéa 
Tsmipa”) dè » Aidiaras, w vW,dAriow. rr 
cis è Tipguoy ibnpimnar, GDagiay È inv 
E rhò ret aggio, str Urws. Ai 
di Para) NaPiozow adria ima rai Bapi- 
ma ded Ev, tives ic Aegis rin Day 
yy exp alma Meme di Qamis is ai- 
nia is i imos* Lim gap fr Pian) e REN 
pi, i dis rimas sar dim, ws Eten 
Sirwa, È duois aidymiea, dorì rav Peortiy, È 
ayParis Spazwopims, md È drone alby 
migsor, 6 lurcoy pdipdrwr % #rws 1 Mimas ainia 
Mya) +6 madss* Tis tv) DEI mv simon dle 
Pod, Jwpirundy* nai, mia simo, È miarde 
Quvis sima, vati mia È midode» Teis Sv Dan 
pÉvess mì mera mecotzarmas di tà ipo na) dan 
Girms doni TETI mv nalepzon Pari ia» 
Cisuwn* Hiesonero gdp È pato obras Davis, ra 
zia nimors alma È dì. Baesieg, n Boadunis® 
Kai rin awidily iv im rv Paaspivay È al 
Brera 8 cvpSalverms* Edy gip. audds Adler ris 
die mistielma Te nodi Î78s, raù vii art 
mebpan xonoipduos, ivo donà pis, divo 
peas ti mupars axsioery 2a dti 
pi. i, api GIO» ira 
‘eAaoror&, biro Kai Pavegan ir mv, 
5, Djg pù rs CAdorey® ruzion Diadeerzaso 
na) “7 mgrsiduor dipa maifarns: died re 


n 


pi TS pinze ay firm: gi audicwu 
incon di FF uOMIdI sopurio»® (Opa) - 


hab? Si è 7 5 0 pap puneiry® 
nÒ pier diri, ibi mero bien drmnei* 0 dè pirasassiPapimeo® ci dè perebrò,; dradeyirias 





pw pie ATUXBI 


Mil 





COMMENTARIUS. 2177 


ampia MdA dî idv ndEns duo avdds, mis 
pri primo invs* mis di svevma 7 xg1A id 2le- 
Pieorlas® sabremp eXt0w ci Peo nio ate 
iMlvnds* Everals ago T egundI A soy 
bomgor arts cda PHsygar È 5 cenone” ©iwpg- 
pi gi i du dpupses civas È noidicus ovs, ta 
mA Pagvripas i #85 aescamorres 7 7 iMlwnzor 
Kai cà TETOV ©“ pP TEXOS DI rumors aio Emì 
pn) Pr 7 suenigan duodsrns £ miwvpars, 4 71 
pusgonimi TÉ mpe Sao, Begdunica simas 
vis) Er dì 78 cipumiga TI ucidia we 
zoudis, am di pndepuds vyuemis pnadine, 
n debodes TE i mei pars ruzgutbpa cv poaiva* Kai 
0 ids avAl n abvni nareroony duvatw. Eri rà 
dd rerpala mes Sio» cir È Bagiar Db 
puzxanipale * Aia Dì) sprona TW DI  yawosides 
renale, taria T drarratt, TEXION TÉ MAVPaTIS 
| abrov es T cars dip B Camlerns ir 
#@ è PHAD: ye): Ai di 7 mppeige nen 
paro, Bagnara 09m è say Berndaan cunego 
deren dioxy Play, ri SÙ di drteripoa cenuana dydi- 
pio 7a i de NATUTPA xAetton® Edy di Bapimpor, 
ù trave» miba. Kaì di 7 7 Gerard di cepacran 
P abr agises ouomin Oi v ni med audi P?) nei= 
quavey 6 di dviruv IS pren zeedaw è Sminone* pae 
xecmims sò È mul urta” arodissipas dì 
murnis ù minor 7 FA È fm tudoripur % ess Di 
paria TE iegara sadablor, xodoGwripcr mis 
przcay Iamges di emisy mis xeedas* 4 d 
ndeorty rw ris 7 mexiar IePepds* Aid % wi 
Ceuve rs dii puxporipos xepdas min Fodie, bi 
mig dormi ay È br mis dî paxporipos, Ba- 
pimeo Em ud d7 7 paxporipur xopdar, Bpa- 
daa n uni) 1 1 avaiguas Mai pois Bpadicy ” 
4 Thù anti demnamizanis* OÎy è dp Ppadky 
sue pa xoedie TA, Papuò dormdi È 
Qlefar Em di 7 Beaxvrigar zobdar, ruxia 
dir) 1 avibis è 1 drrmnarisuris, Tago | dì 
tmmorby, hf 7 icprnz zoedcin, Thò 7 mezian 
2jePoray, 1 > raxes Î sumoras* Dia 7 ma- 
zuripun xopd'iv Begdìay Ayrcdey ‘ ajidi è7 Arlo 
pspav,Fatoren Kaj di ar ml P abi 
Siry dwaldi&, ‘na pr tl) yegQhi Fip 
md, diuscdioo ue IS diendiis Ev È mis n- 
FINLTILIIS, dmesoiis reina Lorna) apiv Tns 
5 TeXAAS ruviponws ajries sms 7 lory stud 
pg Udi) 3 Begdiog h Bapwr EvpPanîs 
om ibùs © Bbc drm È FA djgonpa dpi 
cunev % 1 2ja@te E da urea 9g 7 Baprr 
po bl, È Papvries T ohumpor, xa- 
Mery djgnpa” Eri di & mus abs PRAD-È 


tionaliter. Iterumque, fi fumas duas tibias, lon- 
gitudine aquales, fed latitudinibus cavitatum 
ditferentes; (ut fe habent Phrygi® ad Gracas 
comparate :) invenies fimiliter cam qua am- 
pliorem habet cavitatem, acutiorem emittere fo- 
num, quam que haber arétiorem. Videmus 
utique Phrygias, cavitate ftridtiores exiftentes, 
fonos multo graviores emittere quam Gracas. 
Atque, in his, celeritas motus, cit caufa. Nam 
in eis que meatum anguftum habent, fpiritu 
difticulter tranfeunte, & meatus parvitate prello, 
tardior eft ejus motus: in ca vero qua cavi- 
tatem habet ampliorem, nullo exiftente impe- 
dimento, fpiritus tranfitio fit celerior.  Arque 
in una tibia poteft idem obfervari. Nam fora- 
mina, funt, pro tormandis, acutis gravibufque 
fonis artificia. Nam per ca qua fune proxima 
lingula foramina, hoc eft fuperiora, celerius per 
ca erumpente fpiritu in exteriorem aerem, acu- 
uor fit fonus: per ca vero qua longius abfunt 
foramina, gravillimus. Adeoque fi acutiorem 
velint efficere fonum, ele! aperiunt fo 
ramina, & inferiora claudunt: fin graviorem, 
contrarium faciunt. Idemque in organis Enta- 
us (fidibus infiruttis) obfervare licet. Vete- 
res enim orgazum Trigonum fecerunt ex chor- 
dis longitudine inxqualibus ; omnium longilli- 
ma quidem, que extima elt; breviori vero, ci 
proxima; eifque qua interius erant, prope or- 
gani angulum potite, longitudine decurtatis: 

aque craflas autem facicbant chordas; non enim 
{pectabant craflitierum differentias. Unde conti- 
git, minores ( longitudine ) chordas percuffàs, 
acutiorem efficere fonum; longiores, gravio- 
rem. Nam in longioribus chordis, tarda et re- 
fiftentia ; pariterque tardior poft iftum refti- 
tutio : il aer, tardius è chorda percutfùs, 
gravem efficit fonum. In chordis autem brevio- 
ribus, celerior fit, tum percuflio, tum. reftitu. 
tio. Polt vero animadverfum eft, in chordis lon- 
gitudine equalibus, pro craflitierum ditferentia, 
celeritatem motus fieri: In chordis utique craf- 
fioribus, tardius heri ; in tenuioribus, citius. 
Poffem item ex aliis multis idem contirmare ; 

ne tamen Scriptionem prolixam fecero, conten- 
tus ero jam diétis. In locis enim magis oppor- 
tunis, accurate nobis omnia declatantur. Cum 
igitur motus celer, caufa fit, fonum acutum ef- 
ficiendi ; tardufque, gravem: Manifeftum fi- 
mul eft, quod fonus acutus, à graviori, Dia- 
ftemate quodam diftat; differentiaque foni acu- 
tioris à graviori, graviorifque ab acutiori, ap- 
pellatur Dialtema ( di/fanzia. } Cum vero non 
omnis fonus, acutus gravifque, fimul pulfati, 
Confonum etticiant : fed ex illis aliqui alterum 
habeant prevalentem; adeo ut auditus percipiat 
mifturam non-confonam, confonamque: Nobis 


Bags, ari P duri yer cb p@evor dormxA5a dA di sd abrov, ia 7 impor Fimeg- 


TÉvre, dist xe) Thò dra 


ivmraphandy Ti m doppia rpdppans, ng) E ovpuPeive Ame 


itaque 





e ME, poft ssrwadditur è, fed in D, melius abett. f Suppico ajs. g Sic D. fed ME, etsarimmms. £ Pro 


Besduò, reitituo Fagui. 


Gg i Sic 


218 


itaque hec acutioris è graviori diltantia vo- 
catur Diaftema ( diffuntra. ) Atque fic defini 
tur Diaftema ; duorum dilfimilium fonorum in 
acumine & gravitate ditferentia. Non autem 
quod Dialtema, univerfim fir Confonum., Quod 
fi Confonum fit, illud etiam Diaftema conti- 
net: fi vero fit Diaftema, non protinus & Con- 
fonum eri. Symphonia vero (few Confonan- 
tia ) eft duorum fonorum, acumine & gravi- 
tate difterentium, in idem coincidentia & com- 
miftio. Oportet enim fonos, fimul pulfatos, 
unam quandam aliam efficere fpeciem, foni, 
diverfi abiplis fonis ex quibus ea fit confonan- 
tia. Ut, fiquis velit Oenomeli ( s24/#r ) con- 
ficere, aflumens aliquantum mellis vinique ali- 
quantum; Quando .ita fiat miftio, ur neque 
vinum predominetur, neque mel, fed propor- 
tione quadam fiat miltura; fit tertium miltum, 
uod neque vinum fit agi mel : Sic, quan- 
» fonus acutus & gravis, fimul pulfati, unum 
aliquod auditui miltum exhibent, non alteru- 
trius fonorum poteftatem fui propriam often- 
tantis; fed tertium imprimit auditui preter il- 
lum gravem acutumque fonum: tune appella- 
tur Symphonum ( Confonwrz : ) Si vero auditus 
perceptionem magis faciat aut gravis, aut acuti; 
Afymphonum ( siscniania | eft hocce dia- 
ftema. Atque hac quidem fecundum Alianum. 

Poftquam autem confonantias pofuerint Py- 
thagorit in rationibus arithmeticis, utputa fef- 
quiternis aut fefquialteris, ( talibus fcilicet ut 
in fermone de Confonantiis accuratius expone- 
mus; ) explicando, quomodo menfuretur mo- 
tus qui fonum acutum gravemve faciat: fic feri- 
bit. Cum vero demonftravimus, quod motus 
celer fonum efficit acutum, & tardus gravem; 
manifeftum item eft, quod motus, feu celeritas 
motus, quo fit ( # Zefracdordo ) fonus acutus; 
ad motum, feu celeritatem motus, quo fit fonus 
gravis; elt in ratione fefquitertia. Ut autem 
nihil fit pratermiffum , etiam hoc. perfpicuita- 
tis gratia, aftruetur, Quomodo dicitur, motus 
unius celeritas, ad alterius celeritatem, effe ff 
quitertia, aut dupla, aut qualemcunque ratio- 
nem habens. Si enim duo quadam fint inequa- 
liter mota, eorumque alterum in codem tem- 
pore duplam alterius celeritatem habeat; fiet, 
ut illud quod celerius movetur, diftantam ab- 
folvet duplam alterius: ( Ut, verbi gratia, qua 
à celerius moto abfolvitut diftantia fit cubito. 
rum decem, altera cubitorum quinque; fic 
dicitur celeritatem habere duplam.) Sed & alias 
confiderare licet - hanc expofitionem celerita- 
tum.motus. Efto igitur ut cadem diftantia, 

ta ftadiorum decem, oftendatur fala è ce- 
lerius moto duabus horis; à tardius moto, in 
horis quatuor : quam habet rationem tempus 
quo tardius motum abfolvit decem ftadia, ad 





PORPHYRII 


iu Ale rd ori Ollio è 
punper, Djgonpa nada Ka) STws deile) è 
Diampa' dusiy Phiyr avopciur, comm @ Ba- 
porim dloPicor. Kai & mvrws È dlgirpa, 
1 oipuPeror eng Qt da iù * n ia cipPoorors 
t8n È Agonpua nEdya Ei di min dda, 
è mbyras tì ciuPers ZvuParia di in, Îvoîv 
Plivar, imm è Bapsom ore, nari 
P aurì funs È edo” AA SÒ csv Pibvas ovy 
nescdirmes tv 7 imper dos PH dormir mp 
Cnemss 65 cn Phigor i cvuDaria vigerer. art 
È a me Bram cirdpeada mIoY, MY TI perns 

x9) moty dive Gray Urw needon dice Li 
Pnmegriv è civor, pom w piùs dd vi de 
pereia !uegdi' aeizo ne) I regina” è por 
ci pome peri sw OUTES Cav bds è Bagùs 
glie suine, inci oi mela sg. 
pet, pì dì, eripa riv Phovfur TLò idier rupi 
Paivr® duuapy ama tesry " Enya TR. 
desi, fg n #3 Gu) 3 4 Gad GENE 
nn Hades cipuParo Fay dî n axon $ Ba- 
ci@ pad cana UTI, I E obios* 
ari uPurio 619 rusTI djigrua Tame vd) iv 
up Alice, 

Em) ?) raîs ovp@Proricg tv Myois deddprbinois 
endern ci Tludreyogso:, oioy Tinreims, PipuoAioss, 
mudmis ds tw TU DE 7 cvuParir axes nd 
Mye ° semidio, mos dv pergrdhin i mos, 
n mito È dhwù n 7 Ployza, gedDa d- 
rus Emì di bt nn în» LET, 
stu dorrerai PIiew, n dî Besdia Bapu cop- 
Pouîs dm 1 rimnoss, 9 Ax A remioews, P dp 
ms è 2 gia: Arery, credo Tlò simo, 
P ni sumoras, dD 5 è Bagds 
PAS, è» Timeirw ici Nyo die i 
parli SHOGDA, % 51 plc; al 
mas Miyary rAx E) nimorws, méòs inps taxos, 
rire civy, tì dicrAdoror, di civ dire Megan 
ix Ei dd dio cin rà nvirdua drirws, È È 
&nipev ari în murs peivo 8 irips, diario 
TAX pen try è od S Fatloy reds d- 
made pro ivo Ajerpa $ impe de 


* Pipe crei vve der dina rd TE region Mb 


vsubis mayo dina, è d\' èmpev mg miyre* 
Srw Nega!) drmdacnri agi negro: Kai di mas 
dì voci ages 9 ebngnmoy È 7 meri niniorws® 
vige 9Ò P av deoua, ciov derassidor, 20ì dò 
E rage ruspe ta tpcus duoì denav?) ari dì 
té Beddi», ca tapas rireaon dv déyev xd è xph- 
YO, ev iP Ppadiws rivi dor diirvoe I Tà dina, 


, 


sudia, 





i Sic ME. fed D. evupariar ind. £ Repono 4, pro mi. / ME. segda, spiuag, fed D. n0937, nefag, ter, 


m ME. sbeesxi. fed D. fui. quem fequor. » ME. + fap @ 7 ibuò, 0 ME. rage. D. ---®. 
9 D. decit mì Nivasale, O; È agiror ce & 7ì Gezio soi php 


&p' 75 (ut mox) quod hinc excidiffe videtur. 
nov; item È dirlo coupe ts n mix P sietos. 


P Suppleo 
busrea 


» ME 


TRrRanrerto a — ni e 


DJ 


na 


\ È ES 


a * 
xi a 


Ù4a 


® 


COMMENTARIUS. 


suda, mods 7 peer dv da © murs rvbudpoy 
dijrvor, P «vr Djasnpa, TETI ci TiOsApeS Gpoy 
ages mis dio, turrita T My, \zawasriws, 
2 TAO F rumors ITE Farley ruvsedie, eos 
P raxos Î anioras, Ts Poadiws xusdpe Ent 
di di ti peiva 7 cz Quows cio È Tè 
Diarirdua asd Fasti diernparar, t8- 
téa Ta pera, È tà avra T muy fn da- 
Mor, dm peo adire coyueniubua suofuiis 


cia % ta svridia desiato sposi ciey eù-. 


Piiay ts meds sUSrictg, % " nindar wEDipesay mods 
wÉProrats. Ei ario di sons È murs 7 awt- 
xav @ uip etrr cipperca, è di arvupinca» s 
TÀ pi cvuperra, Die Mya deslipeun Fap"): 
tà dè druppurez, con Esw tr Miyis appar 
è dVanx dan Fregi pei vee Com È ey 
TÉmis, tà dj in cipparea, rà dis Ka} é78 
#80 n 7 ‘reggo oUyupias tv cvupereia daga 
mu, Migeviga ta “raxn mes anda, èv api 
bpuds eds apibpuir. 

Térwy 1piv dinpSpeo dior, Daseoà vigeva 7 
Tludazoedir ciiperis* È om Ts diaPoods F pi 
Der, tas nat churmme È Bapvrrra, & mero 
aridioze’ dis è, MreAepai® nnodé bien. Aia dn 
mutlu Thi airian, tà mmua pirss % pub, 
dx tripa, naftreg dai, ra d\, avra avayuaio 
Li cumis ohadixidy Emdi au®oir, È varo 
euosws, mexunis È Beadunis airia* * Ai diarree 
iis dpifunmasis, r8s Aiyss 7 ovpparestor cresoti 
Fopdp* tv irw Niyu, xo) dicrhacini, È ripuodito 
mbirres tmas* OUTHWGì di % FF cvyuPavicus ci Mu- 
Sregagios RE agilpamads deyss esito . 

Magrogti dè te Miyw È Ayla è pars, 
iu meeTt, Et ipernity, " Mery mora Kai 
md pd ga ht ravnuts, pia qrdèr È 3 ari 
soia 65) pol ted pres dis qo7e dò * ragù 
dorsi, % e Bagù Begdi* è nadirs di 2 p- 
porpdior, xuniozor river cppergia, Xi ty Aigois 
doibpiiv rà iuperii Dioripare De demo dii 
mai Cani Tir degydua» Torti ) mAcis % bdo 
xipois avdiarn eiì dî nai ci pubpoì mmivres tv 
Nigais moi» delay ci pù dierdacias, ci dî ius, 
ci di Mas ma: Tis avis Pirws dita av 
Siray peX@ x; pubpais. Kaù miAw deguri di * 
ci neoringò iv Pan Tim, Meyw KI 
màs cvp@ericg È cò. mdiuts Aeyss, ie P 
ovyfpis È cinciov Tas te 94 ovpPerriote 27 7 
Moya TÉTWM VAyetadzy vopi. Co thò si Ala 
Tiovdgar, saro 6 Pinresra” là di Ale mori, 
utarò TE fpuoris* > Tlò di dig marin, ri 
drmracie Thò dè 2jg raroy è 2a muri, Um 
TÉ revdanis* d pd ga îons Mogas TE dpaPdivs, 


219 


tempus quo celerius motum abfolvit eandem di- 
ftantiam; hoc eit, ut hora quatuor ad duas; 
candem habebit rationem ( vice verfa ) celeri- 
tas motus celerius moti, ad celeritatem motus 
tardius moti. Cumque tempora, continuorum 
waturam fortiantur; fimiliterque que è motis 
abfolvuntur diaftemata, ( hoc eft, magnitudines) 
fint continuorum naturam fortita : manifeftum 
elt, quod tum tempora inter fe comparata, fint 
homogenea ; ipfaque qua abfolvuntur diafte- 
mata, item homogenea ; ( puta, ut retta ad 
reétas, aut circulares peripherix ad periphe- 
rias.)  Cumque in infinitum procedat continuo- 
rum fettio; funt alia commenfurabilia, alia in- 
commenfurabilia; & commenfurabilia quidem 
in numerorum ratione confpiciuntur ; ificom- 
menfirabilia vero, non in numerorum rationi- 
bus; ( doc e/t, non ut numerus ad numeruon :) 
idem etiam oportet in celeritatibus confiderare ; 
quodin his item alia fine commenfurabiles, ali 
non fint. Et ubi celeritatum comparatio in fym- 
metria confpicitor, habent illa celeritates inter 
fe rarionem quam habet numerus ad numerum. 

His ita è nobis particulatim expolitis, perfpi- 
cua fafta eft Pythagoricorum fententia; quod- 
que fonorum differentias, in acomine & gravi 
tate, inter Quantitates pofuerint. Quibus & 
Prolemxus accedi. Et, propter eandem cau- 
fam, conftruftiones Cantus, & Rhythmi, non 
diverfas ( ut volunt alii ) fed eafdem cum illis 
admittere necefle haber. Sed &, utrifque, con- 
ftitutionis ‘caufa eft celeritas & tarditas. Qua- 
propter, ut in Arithmeticis, fyràmetriaram ra- 
tiones componimus ; in rattone aquali, dupla, 
felquialtera, quafdam ponentes': fic & Pytha- 
gorici fymphoniis adaptant rationes. arithme- 
Ucas. 

Rationi etiam fuum adhibet teltimonium Dio- 
nyfius Muficus, (in primo De fimilitudinibus ) 
hxc dicens; Quod ad Canonicos fpe&at, una 
quafi' eademque. eflentia eft Rhythmì & Can- 
tus: quibus, Acutum, celere judicaturj & Gra< 
ve, tardum: & univerfim concentus harmoni- 
cus eft motuum quorundam fymmetria; ‘& con: 
cinna diaftemata, in numerorum rationibus. 
Ut, fi vera fint que ab ipfis dicuntur, ( quod 
quidem multis clarifque viris videtur; funtque 
Rhythmi omnes in quibufdam numerorim ra- 
tionibus ; alii duplis, alii aqualibus, alii aliis :) 
Ejufdem plane natura videantur Cantus & Rhy- 
thmus. Rurfus, videntur item Canonici hoc 
ipfum atteftari; fymphonias, inquam, & ra- 
tiones pedales, habere quid congeneum & con- 
jun&tum. Symphonias enim exiftimant fub ta- 
libus rationibus contineri: puta Dia-tellaron, 
fub fefquitertia; Dia-pente, fub fefquialtera; 
Dia-pafon, fub dupla ; Dia-pafon & dia-pente, 
fub tripla: Eftque, Unifoni, ratio xqualis, 


ipli 





r ME. wi 


na UG 
& mox mim. £ E diet DM. di sori, legendum 


forte pro xixhar «gi quod reftituo. D. conjunétim rimdecegipuar. (SD. magi, 

puto dè diamte. AE. 267. D 

x ME. mgé. D: rectius mò. y Suppleo (quod excidiffe ar ) lì 3 Ajg muri 
g* 


» ME. 2iz. D. 217 quod potius videtur. 


dn pain 
* Malim 


220 

ipfis preparatoria : Et pedes Rhbythmici, eif- 
den rationibus continentur ; Nempe, quali, 
dupla, fefquialtera, plerique & maxime genuini: 
pauci aliquot, razrone fefqui-tertia, & tripla. 
Que igitur prefari oportuit propolite difcepra- 
tioni, (cum recitatione virorum ante mos il- 
luftrium, ) hac funt. Reliquum eft ut Ptole- 
mai textum particulatim exponam. Quo ex- 
plicato, etiam Platonis de his opinio & Arilto- 
relis oftendetur ; è quibus hic vir multa videtur 
mutuatus. Principium Capitis tertii. 


“Cam fonituunp Differentia (ut & aliorum 
« omnium ) tm Qualitate pariter & Quan- 
« ritate confiftat: ca que Acumen & Gra- 
© vitatem fpelfat, in utro difforum gene 
“rum ftatuenda fit, non eft diftu prom- 
“ prum, Lar pe bujus fymptomattis cau- 
“ fee in confiderationem venerint : que mibi 
quidem videntu eedem effe, que & va- 
“ rietatum que in-aliis perc ibus ori» 


“ untur. 


Gravitas & Acuties fonituum, funt fonituum 
differentia Sonitus enim per fe confideratus, 
non confignificar Acutum aut Grave: ( ficur 
nec Corpus, Colorem; quamvis Corpus femper 
fit cum Colore.) In quo igitur Genere po- 
nere oporteat Acumen & Gravitatem ? num in 
Quali, an in Quanto? Hoc, inquit, non facile 
elt determinare, priufquam inquirantur Caufe 
Acuminis & Gravitatis: Que quodammodo 
communes funt cum casfîs diverfitatum in aliis 

uffionibus. Cum enim Sonitus fit, (generali 
ua natura ) pen; Sonitàfque ditferentia, 
fit, Acumen & Gravitas qua elt in fonis: in 
communi, inquit, confiderare oportet percuf- 
fionum differentias, quibus differentia fonituum 
continebitur. Quod autem, Sonitus, etiam in 
Celia ifelte differant; in fequentibus 

dit ipfe; fonitus Molles & Afperos, aliof- 
que aliquos, infinvans; quorum differentiam 
eflè fecundum Qualitatem, eft per fe mani- 


“ Oriuntur autem inde Paffiones diverfie, par- 
“tim propter vim percutientis ;  partim 
“ propter conditionem. tum corporis percuffi, 
Da "ports percufft, 
Pci id gir © par- 

tim propier diftantiam percuffi corporis 
“Cà ipio motus. «Manifeffum enim 
“ef, ceteris pariter fe babentibus, borum 
<guodlibet peculiare quid circa Paffionem 
© efficere, quando id quocungne modo dif. 
“fert. 

Que funt è percuffionibus pafliones, com- 
muniter confiderantibus , rara fan pro- 
pier hec tria; Vel enim, propter percutientis 
vim, diverfa fit perculfio, atque percuflio- 
nis diverfa paffio : aliter enim ferit debilis, 


PORPHYRII 


65 tom abmis* Katì ci pupo) mi 
des nari iù auch Térss Myss *diarenpurdzio: 
mofpdrso» sarà pda inv, * dreridore, è ipsi- 
duo, ci dA diga: È eb@viszerii* oAizoi di mvis % nari 
è dimen È rari 7 resmAdoni. A dò dv exp 
atri E ctsedie csiupans,  pghi- 
nJiws Fred ripeti sUAogA poor drdpoven mom Noi 
soy 3) Tlò Nik E TroAspais djgebparmor rs dva- 
Fvosepdins, © i Mares SE: érwv dba, PE) # 
ApisoriAus Um ix gior"), map div * è amp ri wire 
Per pdpios ralaPaive ).Apxù E neita mParais. 

«Tris riv ca mis jiPus daPoegs, na- 
Crm moby Kai meotr, Garep xd ris 
Camos ema, ose ndine* tl Ei ris 
“ oburrmes udì Bapivres, ts dmtipe Spa 
“roy spudiar Garten, csx 50 domPloa- 
e dy atsgepas, mes Pnoxiady è 
“aina nd rusts cvprliuar®» a poi 
«dorsi nom rws civ, nai 7 tv 7 aus 
“ manzajs apydayor. 

H Bapims *16kims 17 Lipur, Apo 

FT JiPar dov AUnSÒ all tav Pros dut 
è Wid&, è cwgmcada pub sat P Ù n 
n Papi ds èdi osa, P pela” e ueì mir 
TWs 9 capua dî 78 ape Ey ni Sy fuer 


Serioy thò ibimme vai fatos dea n è 
To» mid, ev tw moW; TEm dî, Prov, sx drag 
pedior drnplvatk, ev Proniadk rà aina È 
sims xa Bapurizs® Arond rraîs er na) Téw 
F ada TNA Mayor. Emì 9 din 
Des, 6 e, mag: LAPa di alD0e$, i Seven 
nai n Bapuris n co mis nyois* sosmds, Dadi, da 
Frorifradk ràs Anyor diePoesis, tv dis xa 
firarà chè ypss AaPrea aLn®hae)* i 
di ra) rar avre mIOH atsParòs AlaPiesa vi 
Pa ans * mesiav Pndeter Melss na) reageis 
nliPus, nai tras dwss Gris" dv ri dia- 
Presi aurodi natà msSTATE SIYy ovyuexdioni). 


“ rinzy d rà # avro mi dadiporme, 
© a me Thò 78 Niflorrs Bi È È 
mis cupamnàs ovsasls, 75 71 o- 
«edit è TEÀ vi FAN naì in pg 
«el dermzlò 78 ANT dia reds Thò ap- 
Salò È umorws* TAPAS IÒ, 7 dA re 
“€ sdeBicy row alri», naso Ta» eenidpur, 
“idr rima Ei P mio, Gra vr dh- 
<“criyun, rado mva Ev nesmr. 
tà Ca TE TAYdY TAN, nosvise oxeTrsI, 
AePiporra pn"), Det rvia mora n Pat 
Ts aiflorrs Bis, diaPopos i ANN) VA), È 
d Angis mis AMws dd è ademis ada, 
amar 


—rece-eoeooco-odco;cokktere@ogeotte I I 
® Malim algo. x Sic D. fed ME. mutato ordine sì sara i dip. 4 ME. in. 4 IpilereponO, pro soi. 
e Li 





COMMENTARIUS. 


ds d igguess* N hg is cwuannàs cvsriale 
mE wAafodie, “#18 d'E prg Madera 
3 adi rAnflodpa & puivor mè queta Fertor cvay' 
udi e Udo Piet, Ù 1 me pova, ada È È dica 
TE TANT Spider neù TANTAvTwY Mali Sos nati 
d smtvrtos va Tam TANTodpior tw Pes dda 
ovyupireo tor cwpdren MAN dî, crey juow 
dacv mbpd; Sn) eDodpoy dicarep ci civepios. 
Adrrieg Si sw doDoeg, n Ei ris copanias 
ovguale r5 node, naì 8 È i 7A dh 
Mas 9Ò Pipe arey id, rey zadv FAIOSÀ, dì fuor 
mas xadat5, Nar i cidngor. Ex aeitan dì djg- 
Dopos Ayer) ai god, neì meg Ti) Vorozluò 
TE rAnFordis; nai TE aim È rAngis* AMws 
DÒ ii rAcisey amegirtav diary Agonua rin 
Arles nai TE AnAodie vynry i TANA 
dv dit iatlev. Emì,d adusare, dis uri 
nai AgasoniAns, ivòs orms, TAnylw uiok* Mpds 
n gag hiv; fm; i mu; AG di € 
dla ddrpuns' Dog Th) Biaw E roflorns 
AjelPoger la) mir ylu nek è DA ris rapa 
mus ovsetale TÈ GAnTondus, na) 5 di E n rANA 
Fin meg Thù Didier rg) Nus n mppaer n 
sY0I cirey È TAN duev, TE sriorws xa- 
sapgorns. TaQis dò, 7 emer 7 cry ones 
PBpror, inciso F cipridcor idv 1 ming, meg d 
1 let om) me asia 3 
2464) mid, cmey dUTè AjePopor ri È, reppda- 
vidpor na’ sva F cipnidiicoy © reòran Tò dd, crew 
aut dertyua, duscio dvn Ts, tray alri Ijgh- 
Nelo % DoPopor Fin) Aiveyueo d Mizodp 
Tlù dettò È rariag 071 ip apra: n) Pra 
Fer Kaù dippeyner nde n neabis msdi È nedtas. 
Tò fu, da aetrrav TÉTON, dvn TÉ dar 
Gieeo no) End, agree. 

“ Tav dividar, i pres duvisonti 


“7M odia diaPopaà, ped) 0Aws dv - 


‘nun, x aid w° dat ro 
“ dipar aPpgmayhò stws ix ess Tlù 
€ aidaow. 


. Toe romas alri È diaPopas To TANYGY Na- 
mesbunaidb, ina nal incon dr Ti Vo- 
Pur TANza) glo È Er denrds, tuay raday 
C auris sn 'mnuai, X ws dr dia@epiy- 
mer it md a2ap G dp è JP», cicì 
di dipur ma) nari cusov diaQeegi di ga ci 
180 Fsppoì, ci dî Lruypoi* ng) ci 18 ipugrsdds, 
ci di xadagoi* xa) ia ma) DaPoeaì dipar 
Vewdevssy Thò aicbnon Tàs pd risrav 2laPo- 
pas, prdipian Vida donde pyraylo, 
Em va aihrlà, 1°) A, Frapd ris rapa 
muds custode TE mANTodis diePopan, ai TÉ 


22I 
aliter fortis : Vel propter corporeas conftitu: 
tiones percufli, ejufque per quod fit percuflio. 
Percutientia vero & percufla non folum fo- 
lida dicendum eft; nec Aquam ( verbi gratia ) 
& Ignem tantum; fed & Aerem; ( nam & hic 
ef ex Percuflorum & Percutientium swume- 
ro;) & non, univerfim, percufforum corporum 
omnia, in fuis inter fe collifionibus.  Percutit 
autem, fpiritus, quando impetu concepto fit ve- 
hemens; ut venti. Efto igitur fecunda diffe: 
rentia, que eft circa corporeas conditiones per- 
culli, & ejus per quod fit percuflio. Aliter enim; 
(verbi gratia) fpongia fpongiam ferit, aut lanam ; 
aliter xs, lapidem aut ferrum. Tertio autem lo- 
co, diverfa fiunt percufliones, propter diftan- 
tam perculli, & caufa perculfionis. Aliter enim 
in magna inter fe diftantia percutientis & per- 
cuffi fit percullio; aliter in minori. ( Cum 
enim impoffibile fit, ut ait Ariftoteles, unico 
exiftente, ut iftus fia. Ad quod enim eric 
iltus? & è quo? & in quo?) Oportet autem 
neceflitate quadam, tum propter percutientis 
vim, diverfam fieri percuffionem; tum propter 
corporeas conditiones perculli , ejufque per 
quod fit percuffio; atque etiam propter diftan- 
tiam, & omnino prout procul aut prope fit 
percuffum ab eo quod motum inchoat. Ma- 
nifefto enim, ( eorum ceteris eifdem fippofi- 
tis,) ditorum quodlibet, proprium qui effi 
cit, unde diverfa producatur pallio. Diverfa 
autem producitur pallio, quando diverfa elt 
aut variata in quovis diftorum modo. Id 
enim, Quando id ipfum differt; intelligen- 
dum pro, Sendo illud alteramum aut diver- 
fum fit. Differre, dicimus, Virtutem è Vitio; 
quoniam illa prodeit, hoc nocet. Et di 
aftio hac ab illa a&ione. Differre, fumentes 
ta his omnibus) pro, diverlum & variatum 
elle, 


“In fonitibus autem; ca que è deverfa 
“ conditione corporis Lg diffe- 
© rentia, aut omnino * È 5 rx fr 
© fenfibilis; quippe: quod habet 
© aerîs dire leto Senfus. 


Cum caufas communes diverfitatis percuf- 
fionum recenfuerat ; fubjungit fingulatim de 
Sonitibus, ( funt enim hi, percuffiones; ) often» 
dens, Quarum paflionum fint, in illis, ef&&i- 
ve; & quomodo inter fe differentium. De 
inde, cum fonitus, fit, aeris percuffio ; fintque 
conftitutionim aeris multe differentia ; qui 
pe alii calidi, alii frigidi; & alii nebulofî, 
alii puri; multaque alia differenti aeris, que 
fenfum fugiunt: Has aeris differentias, nul- 
lam fonituum diverfitatem efficere, faltem non 
fenfibilem, affirmat. Adeoque ex differentiis 
propter percufli corporeas conftitutiones, per- 

U 


culli 





e ME. deeît è F d'i i rat mf 3 pig part] d ME. deeft Quipeger } dnggairza midos, e ME. agi 


= fed D. siam quod prafero ; fed utrumvis, non 
I 


G83 fME. 


222 


cuffi aeris differentia, quatenus eft aer, mhil 
efliciunt ad fonituum acumen & gravitatem. 
Aliorum vero corporum conftitutiones diffe- 
rentes, diverfitatem faciunt ; ut ille polt often- 
det. Eft autem, inter aliorum corporum per- 
cufliones, etiam percuflus aer; eftque omnibus 
fere fenfibus inferviens, ad pafliones qua ex 
fenfibilibus ad eos perveniunt. At ejus è 
conftitutione differenue, nullam diverfitatem 
fonitibus inferunt ad acumen & gravitatem. 
Alix vero quas faciunt differentie, mox fe- 
quentur. 


“Qua autem provenit è vi percutientis di- 
“ verfitas, «Magnitudinis folummodo caufà 
Ceft, non autem Acuminis aut Gravitatis : 
© nulla enim inde oriundam videmus ta- 
“lem fonituum alterationem ; puta, fub- 
a) re aut clamofius loguentibus; item 
« lentius flantibus &» pulfantibus, aut ve- 
© bementius robuftiufve: fed folummodo, 
«quod è fortiori major, è debiliori minor 
“ confeguatur. 


Vis, inquit, percutientis aut debilitas, magni- 
tudinem aut parvitatem fonitibus inferre poteft ; 
non autem diverfum acumen aut gravitatem. 
Poteft enim quis leniter proferre acutum foni- 
tum; Atque, fi vis ea parum protulerit, ve- 
hementer autem cum vi plus effecerit; Non 
tamen hac magnitudinis & minoritatis diver- 
fitas, acuminis & gravitatis foret differentia. 
Atque hoc oftendit inducendo, inflatilia, ten- 
filia, & pulfatilia, & animalium vocalia. Nam 
vis vociferantis eundem fonitus tenorem, aut 
lenem aut vehementem, efficit; fed acumine 
aut gravitate, minime differentem. Et inflan- 
tum vis, & vehementia, aut debilitas, acutum 

uidem aut gravem fonum neutiquam efficit ; 
led vehementem folummodo aut debile Et 
in pulfantibus fimiliter: nam fortiori infequi- 
tur plus fonitus; debiliori, minus. Ut pro- 

r vim aut debilitatem percutientis, non 

t fonituum in acumine aut gravitate dif- 
ferentia. 


©“ Diverfitas autem que ab eis ef per que 
“fiunt percuffiones, bic defumitur è pri- 
“mis conditionibus corporis ; ( mempe, per 
© guas aut rarum eft ue, aut den- 
© fur ; item tenue, vei pay item le- 
“ve, aut afperum:) d Figuris item; Ec- 
© quid enim cum ser commune cft 
€ gualitatibus ( ut loquuntur ) pazibilibus È 
«puta odoribus, faporibus, coloribus ? 


Ipfum percuffum, eft Aer: Hujus enim pla- 
ge (/eu percuffiones ) funt Sonitus: Ea vero 
per que horum percuffiones perficiuntur, funt 
corpora inter fe occurrentia : & quidem ea ipfa 


PORPHYRII 


auosodyrs dip diaPeegì, ai nali’ cow dine, 
ida artds To rav LiPey tura dì Bapirita cuw- 
mia Ai di rov May rawparay 2lgPopos 7v- 
surds, min wpamarts® ws Uaupor Sndete 
Hy dî, w 7 rav aXdwy Twpatey TAypojs, nai ò 
alp TAnfoduo È gd mins F aidiaa 
cuwspyas, ess Ti Cn To aidyrav meds avris 
iovra mi AM ai 1) ari vari avan Da 
Peegì, sdepian pyrmaylo eis imma * Ba- 
puma iumitoi ris NiPas* Ai di ron aMmuw as. 
miiri DigPopds, per GNigar dieberi. 


“H 9 rueg hò 75 maiforms Bian, peyedss 
«ay cin poro aima, » sx cbumns n Bapi- 
© mins: Em b27) TU avro &depias optosdp 
“ ruasrlo aMeiwon, Ei è ipse, Pa 
“ iyrordilo* Hovxasmpor Pep ermiv PHey- 
© papdiiay ii gayorimager # adv pepate 
€ poy iumveivttn È xpstyrcy, n oPodpimieor ti 
“adfonpoy” ARA prov ti p3ù Biauonigaa,ò 
« peCov inudpor' rw) ddenzipo,® ian. 


u Bia, nov, 15 GATorros, i adire, pe 
2625 pù 1 punporita ris Lido Eri dusa- 
me ar: ima) Bani Diso cir 
Es geo è chuò Jide, ipiua di) ! resPiporma» 
Ka) tv 1 Pia pupe doreddoray, oPodbus 3 a 
Bia peter mie Où pulò ri uarà peysdos tì perso 
apadmagi, iis lè na) Basimms dadi. 
Kai r570 dewwow, trriàv, q47i umbri, at 
corerì, È upsi duo, è rà Card Cu Duri dar 
H gap Bia E Puvevras, 7 avrv igor TE dip i 
oodypaw n nespaioy dmeprotle")* sami bimila den 
Raptor 60 cal AaPicola. Kai plò ri iu 
mbvren 1 Bia è Ti PP 7) 1 dodivera, chi 
80 di BagwdT ixevida ws doremAai Podpòr dî 
î dodevn pòror. Em ma TaW Apsivtoy dpoicos* T6 
180 Bicuoriow irery È pelo TE Lips rù dì 
doderesipr, Pato” magà pv la Bic, % 
TÙhò adire 78 AN ovrs, ix dr Ypor da 
Popa, nar' imma Tv Mivar i Bapbrtra. 

H dî rapa vid cr ai TANFEH appari, 

© Napdve?) put intodie Apa ras medina 
‘78 coparros cvsatode* Tur dì dis pas 
“ iuagi Ev, 7 mvnvon È derilor, 3) raxo* 
“è Mio, a TeaX® % tm TUA tà gf 
© pala Ti gd 7 méprnoriegis mina, 
© drpois Nya, È xupois, nai pesa, 
“sora arcòs FApylò ; 


manfordpoy piv Li è ae wANged 96) rire 
ci iper di ay dè star TANZA] dormidbv), tì 
Ta owpala ovyuesevm aires nai Indoor È 


+1 
AUT 





f ME. euro, D. Ops, quem fequor. 


g ME. 


ii. Lin 


Spa 


ti) 


né 


a 
yTà 


COMMENTARIUS 223 


unì ni sirfidua. Rare b751 a 7 cars ipaò, 
difa, È Kira, % ni Gposa” Ep riti 3 È è Gains 
Qurns, È iù nare (ev È surpoeds 90 1 inpù, A 
aus Ca] Pares” ni 9 onwregd ovina, nn mveù put 
È Puoney Ù 8 aus Ca) > Giaey 2g f demessa È 
Ù Yrdiosa* crap via TE Puoi 
mrvpars, Dias È derighag, dis di abi, epucovas* 
gnpantendus i) du nare, dis mis danro- 
dos, + «pu@ion pa TÒ ) dsl aos, de 
e oeizidy ns supioto ai nerd aaa gv 
gi ovyxesorre cupare, mis mera % Quomàs 
cusnisis exe AloPopss® T476V 1 pera ire, 7 
audi della; 1 maxia* maia, î maria” hi ros 
tgmpansudia” idiss Vipss è LA DiePigss $ d- 
pays Bormida” Taimes più rs 2ePepas” TOY 
ovririai, ws Vorrriernts GAny av dje®i iper, È 
sradaw n 7 dn zods appa y di, #6 co 
rendi Header mila” Oùxen gate È, mis 
sarà T4s mimres mummie rode Napo 
pas 7 caparen, wpadaskior Tladyrnds 3 mb 
miles MA, è % Apisoridas a parppefeus 
uan avis us È mvmins iraba, ari Tesrw 
di LCA miGOIRS, maprma) minrms È nd Ea 
dirà rudde, cioy yy Avnismis È spupreris, È irta. 
riws coppi in di Feppoms È Vuxens® rai 
Moss % perariois, Eim Pra, rafymnai dì 
miomms Ney) è tù avra ta i dderidia Tas 
mibrrras mmndircy OÙ 74p hè pri TÒ M- 
mia n ì A6na1) prox sn 7 dar 7 nto 
sdir ipeiws de réms LI Li Sapore E [R7I7A 
ms TaSymzai Nega , gTù avrà tà vada 
mv tray n Té di, uard ms alcbiods, è fnasny 
modica muorirur, midus i murmaleò” 
Tesina a MOTITIS s Rigon). Hm gelo yAvxiTIS né 
Yos Ti sarà slo pavo speme” È ti digpuoms nari 
Thò atlu Gpeiws 3 Hai da Adnenims dix 
porcrici, È al ERA dì aeoaì, bi è aùny agire 
vs dionidicis ra)ynuai mimpas deger), dda 
TÙ aunis eat nidss afnik' dr.) re dla 
adds mAdi pereoohai Agi para MaPrlrai 
pdù dv mvitims ai riaÙmy' nai iti ai vari ls 
evadiag È d vrwdiz rey dica” ZvAaGàr minus 
òà TrAepai®* dirpòs di ‘Pa, tds sarà tds 
durtdios è È tdadtag, È Nas ui xara Th co®en- 
cv miÉons mam Xopùs di, tds nata thò pur 
Xpuipala dî, ra ara Thi iegon. AUm4 gag na- 
oqai diePieaì, È (dos Boy Toy sienidar aidi- 
sur % ov$ ug Bay oper, usi, copio” eueTws 
ro rara ny ipse Anzi ciev ay argo 
aÌ F axons fas ide Fidi Ev rds 2eno- 
pes AaPoods rav LoPuv' cvsrtale: zz, è 
fuagn SErmiew mis ViPos rape dwia?). 


qua corpora percufla. Ut, inter ca que funt 
extra nos, lapides, & ligna, fimiliaque : intra 
nos vero, VIVaque vocis, principium motus 
(Jeu primus motor ) eft iple impetus ad eden- 
dam vocem: Conturbantia vero ( /ew ad morum 
concurrentia,) tum fpiritus naturalis, (quem 
emittit animal per a/peram èrteriam; ) ,tum 
lingua; ipleque fiche aer; Spiritàs natu- 
ralis, per arteriam ( ut per tibiam ) emifli, at- 
que è lingua ( ut digius) efformati, inflatio: 
illudque aeris percufli, co quod circumfufus fit 
circa tum perculfa, tum percutientia corpora. 
Cum igitur occurrentia corpora, primas phy- 
ficas conftitutiones habent ditferentes ; hoc elt, 
aut rara exiftentia, fpiffave; aut tenuia, craf- 
fave ; aut levia, alperave ; aut quadantenus ef- 
formata; neceflario peculiares diverfofque efti- 
ciunt fonitus. Atque ha quidem funt iliz con- 
{titutionum differentie, que ut etteftive diffe- 
rentium percuilionum, pallionumque in percuf- 
fionibus difcrepantium, allumende funt n pro- 
pofitam difteptationem: Non enim ille item, 
fumende funt corporum dilferentia que funt 
fecundum qualitates Patibiles. Qualitates Pa- 
tibiles, cas vocat, quas Ariftoreles, 1n Catego- 
riis, in tertio genere Qualitatum collocat, di- 
cens; ‘Tertium vero genus qualitaris, Patibiles 
qualitates & Pafliones.  Sunt autem hujufmodi ; 
ut dulcedo, acerbitas, omniaque his congenera : 
item calor, & frigus; albedo item & nigredo. 
Dcinde ait, Dicuntur autem qualitates paubi- 
les; non, quod que has habent qualitates, quid 
pavantur: ( Neque emm mel, eo quod patia- 
tur quid, dicitur dulce; aut calium quippiam : 
fimiliter item calor & frigus, patibiles dicuntur 
gualitates, non quod qua has habent patiantur 
quid. ) Sed, co quod, ad fenfus, quelibet di. 
Ctarum ‘qualitatum fit pallionis etfedtiva, Pati- 
biles dicuntur qualitates. Nam dulcedo paflio- 
nem quandam Guftui infert; & calor Ta- 
Cui; alieque fimiliter. Albedines autem & ni- 
gredines, aliique colores, non codem cum di- 
this modo dicuntur qualitates patibiles; fed, 
quod ipfi è vaffnae line. Fiunt enim à pati 
fione multe colorum mutationes.  Qualitates 
ergo patibiles, tales funt. Sed & qua ad odo- 
rem gracum & ingratum pertinent.  Prolemeus, 
fimui omnes compleétens, Fumos vocat, gua- 
litates eas qua odorem gratum aut ingratum 
fpettant, & omnino omnes qua olfaftui in- 
ferunt pafliones; Sapores item, que guftui ; 
Colores, qua Vifui. Quippe omnes ha dilfe- 
renti, (cum fint diétorum fenfuum propria; 
& vifui, guftui, olfatuique conjundta ; ) om- 
nino aliene funt ab cis percullionibus qua So- 
nos fpeîtant; ut qui funt auditui peculiares. 
Cum igitur expofuerit, que se foninbus uti 
les, diverfe conftitutiones ; fubjungit, quam 
quaque polli Sonitibus inferre pallionem. 


© Efficit 





& ME. atm (cd D. tit. 6 D, ri piàn. i ME. (A, fed D: ide quod retinco 


4 ME, 


224 
© Efficit nutem, vatione Figura, ( in eis que 
“fune hujus fufceptiva, ut funt Lingua 
“& Ora,) figurationes, tanguam leges 
« quafdam Somitibus pofitas; quibus ex fo- 
€“ nitu finguntur firidores, & collifiones, © 
“ voces, clangores, taliague innumera : 

“dum nos fcilicet (propter eum quem bha- 
“ bet homo dulforem animum, tum ratione, 
“ tum arte, maxime pollentem, ) figura- 

“ fiones omnes imitamiter. 


Que eftin figura differentia, recenfetur, in- 
ter ea que Soniubus inferunt differentiam. Ait 
autem, non omnem effe ad hanc rem utiliter 
adhibendam ; fed cam folam qua Os & Lin- 
guam afficit; & maxime, hominum. Poflù- 
ius enim omnimode linguam & os figurare ; 
indeque fonitus ditferentes edere. Eft enim 
lingue orifque figuratio; quando (puta ) cor- 
vos, aut COmMmices, Al gruces, aut aquilas imita. 
mur, aliudve aliquod voluerum aut animalium 
genus >. aut diverfilinguium voces, aut Japi- 
dum fragores, aut alienos fonitus, aut fremitus; 
À natura comparati ad omnimodam figuratio- 
nem, proprer cam que ft dudricis noftra fa- 
cultatis naturam imitativam. Verum quando 
talis lingua orifque figuratio non eft acuminis 

aut gravitatis fontuum per fe conftitutiva ; 

fed, ut art, figurationis folummodo in fonitibus 
caufa ; ( quos fpeciaum proprie nominibus vo- 
camus, {tridores, & collifiones, & voces, & 
clangores, aliaque quibus talia imponimus no- 
mina; non autem acumina aut gravitates no- 
minantes ; quafi hac figura differentia talia fi- 
guremus : ) non cft ca, quefite acutiei & gra- 
Vitatis eflettiva., Quapropter & hac corpo- 
rearum conftitutionum ditferentia pratermiflà 


elto. 


“Per levitatis vero aut afperitatis qualita- 
“tem, cam folummodo dif differentiam, 
«gua fonitus guidam cognomento dicuntur 
“ leves aut afperi: nam & be funt item 

© proprie diffe qualitates. 


Lavitas, inquit, & afperitas corporum, funt 
folummodo qualitates proprie difte. Queque 
propter has Bone corporum percuffiones, fo- 
nitus folummodo Quales efficiunt. Sonitus enim 
faciunt aut leves aut afperos, non autem gra- 
ves aut acutos. Quod autem levitas & afperi- 
tas qualitates funt; fed qua tantum-non con. 
ftitutionem fuam in quanto habentes; Arifto- 
teles in Categoriis ftatuit. Sed rarum & den- 
fum, item afperum & leve, videantur quid 
Quale fignificare: Verum hec aliena fum è 
divifione fecundum Quale. Nam, inquit, par- 
tium pofition:m quandam, utrumque potius vi- 
detur indicare. Denfum enim diciter, quod 
partes fint inter fe propinque : Rarum vero, 





PORPHIRFSI 


Di Tispoznii 3, 2lg PITTOR $ gipars, 175) dé 7 7 
*udrtv rudi ciov 7 YA wostn È 
“ 7oiv Spator, Luana ps" Qarip Levag 
“ riposs mis ius, gap Ès oparemitv) 
© ergo, % demi, % Peraì, È May 9ed, 
né puesa ‘ Cor seth psp pBiicor Apr 
“ inarss re gnpalio poor, da Degan ra rev 
“È regvindirer, ipapormer feno Tr dy- 
“ Spamy. 


H rari gua djePoeg, names ur), sg è 

F AjaDoegy iraniane mis nido. oncì dì, pi 
mio soa ess TED eso pirlo di Thò 
sarà 0 spa È Thò presta tyyrrorbilo” % pd 
Mez, 7 arpurar Iesritos d gnpariter rl 
pasta 77 sip duvapeta, È AjaPipts neri 
TER pipes daidid tray Synpamouòs 708 in ° 
yrnstas 4 sipans, draey Pepi xGegHol, prio pui 
de n ” x9puvot, n vpdrss, 1 fer, n aMo 7 
rn "7 Car n ‘ripe ya ilay Purds, bi Mi- 

Scy deaypss, 1 pops deits, 1 Bespss me 
Purems méòs Tarn gnpane por, ala Th 78 
nga porn paco sù pui porn piav ANN cT mIbS 
onpaler pds È yAestns *, & sipans, 05m hò ipi- 
mas a Bagimns Puy rar * avi rim ao- 
seme” dd, carte Quei, enpabo ps prov mis 
pipos ain®*, de Ès | ugsrindur ivcpalo ud 
| dios purdytS, à dérss, % Panas, È khay= 
pes, nai la oparmisvns rata OÙ plò è Ual 
È dirilas (A Bapomras inopaleytis* ds Ti nari 
qupa DePopa ro mudivde gg pparniC cd (017 
Lo ipimms ry Bapimns Cl Carsedime dorere- 
Mer pani” diù #4 aum 1 PluPeeg 7 cmpan- 
uiv Tapeciw ovsuear. 


Ar di tà È rame, È rgaxinme, mio 
© nia pirlew FR, val " ar M- 


“gerry desi yes ’ veaxcis. Oh È avry 
“ mmie da aVE As. 
H destre, Daci, riv rapdray LE, ” MAXI, 


miémais da pero AVE Aus" Il di reoras ai 
parc eday TInga) 7 Cuparar, an fopss mds 
pivss dro evry n 9Ò Aes 1 meaxas abc 
Tio, è phò Bagsis n PI ches oh di va) 1 
Desire Ca n mEaXIDIS mICmIT ES der peorovsXi dì 
cisco w mIw ext p AesseriAas è FT 
MATYZACACUS Pira” Tò di powdr ai 9 moxsdr, * 
nai 9 paxò xa a) Aeon, cFesey do ay mcr 
mpaiver sv dè dmoreia mura È Ei P mi 
2lgspioras. Oto 94) ma, Pia, Paine) putdvor 
T@Y pseiar inaregon dadiv Mvxvdy ab À, T° 
CO) pipa ourYY0S Gi Gray dMjdess* puasor dè, re TÒ 
desirag 





£ ME, ai» rim, fed D. aòn rin, utrumvis non male. / Pro muanisb@ repono muarighpu, &, dive 


pro idivs. 


m Malim 


COMMENTARIUS, è25 


Plestray Mr dArey Ka) Afior pi, TÙ tn 
sddrig rds rà fra ui reazò i), tw dd 
Uasipizea, # di Mery, H, pere dp, è E 
P Afastro È dr dr rw dp est 
posdr xg) 9 mxviv Où, ) neaxiris xg) detérns 
matri, +5 avwpaNio Firrws ng) iuaMrins* 
Aeumpey dè, Fuse) apzen pom mm) Sins in- 
por} ir° auris ® paypseduor cvay Qarep è da 
F avbrioso» av hs supy dpysore edi) thò romuleò, 
podio di tluùò rari È maw ximov Srws 
Sv È re cornate, iyery pù n Fiore im") dè i 
audris* dAeiwas so $ Varonedia Ei 9 pù 
TEn Miyopdp, 4A GNws Tlò degiwon È Thò mb 
usw, ovYuEIOO Ka) Digixoion mTddw, i cn 
Tirwy îAws &ray % Th reagirame % reoria, 
TI TAV peesor coesairlondu Find ° xowèr &v ig 
dnaoyuns Spgdixe eda miérims dv ng) abi. 
P Kai ipdas T6 peso con) ri Ei Titan AR 
npeis dò 3 e ein %, 0 ANÙ, È 1 posò d È 
md, mia Gay eprivata O dì, dd) Aden 
È aeaRÒ ooyzApE pubver ciro) mici tù di pesor 
XP rvusd, pù piro mia, dd ua) & mrù pa 
Tixdo domain) veder ir. 
© Aià di È parita Y musvitams, È fra- 
« guTHrs ” Aederyms muitatase nabòs 
“antdw sporipos, Myopdji lay Jepes 
“ murss di Xabrss* nai mayo f iggvis* 
“vai in Bagvrnmes coraoda nai ipurntas® 
“oh xa) 7 apr idlicor cvsrtora inartegmis- 
“Ts Bow, IG 1 maotdr vapore È deiots. 
Tà pavà xa) mà, xa raxia Mera, dio 
Puoi AluPoegs Imi F fiPar ra) d miùs 
aio muti nel è Aiyesdu dpeeovibpacos Uuvcis ro- 
Pss monvds n games na) mexgis î) iavvés* miti 
dî si cipudia nai ibeis i Bapiis dv Jipus* 
xa) mioTITES Ev domreASr) avis oPois Gps 
vvpai FT rudTOv TWUdTOY mITION AMÌ sa 
Bagirnris trrawda, TuTIGN don rérwr, nai [470 
mates Tàs dî burnmes naù Bapirilas, dre mii- 
TuTÉS slow, ite AMo n, dira a rddei pie dora 
7 prSirra desyBivms dì Pg n doraTeA Evy, 
ouiPiis naSicrny ca mit Sua roy vAvIOI Ley” 
Tay di tienediav cvsatoran inaricar Ono piay 
80 niùs cvsuzion, pavonila na) mmwimi@ îri- 
esvdî, raxurita nai Meflornld: inariogr Bow 
Puoi réruy 7 costaay mitrita 18) diva dorre- 
Midy dè PI P movi solo Aiò nai midiv 
Hredey airiag, xaì moin Toy di mutor, narà È 
murs 3) parts pnedoy, i maxsis 1) erlis di 
nLipxs Sempria 7 di mod, rarì È Bags 
i obeis* AA Er, dis n Bagurns 7 Pla ai i 


quod ab invicem diftent. Et leve quidem, quod- 
partes fint quafi in direftum pofita: afperum 
vero, quod hac excedat, illa defigiar. erum, 
primo quidem, non ab invicem diftantiis, & 


‘ proximitate, dicitur rarum & dentùm; Neque 


afperitas & ljevitas omnino, ex pofitionis inequa- 
a; pinta uabilitare. Ber coca 
quidem initium facere fola pofitio localis, aliud 
vero ab ipfa quid profestum eflè. Ut videre 
eft in augmenus; initium quidem facit m20t4s 
localis, fed infuper accedit motus ad quantita- 
tem: Pariter igitur & hic; precedit quidem 
partium Politi, fed inde fequitur Qualitas, 
uz eft fubjeSti alteratio. Nam fi hoc non 
icamus, fed raretaétionem & condenfationem 
ftatuamus concretionem &: fecrettonem, aut ex 
hifce prorfus etlè : afperitatem item & levi 
tatem, puoi pofitioni attribuamus : ( utrum= 
que feilicet pariter admittendum eft;) Quali- 
tates igitur dc ipfe. Retteque hac è Mufico 
de hifce difta funt. Nos autem, tum leve & 
afperum, tum rarum & denfum, Qualitates efle 
diximus. Ille vero, leve & afperum, conce- 
dit folummodo qualitates eflè : fed rarum & 
denfum, non tantum Qualitates elle, fed & cum 
Quanto participare afirmar; fîc feribens. 


“Per varitatis vero aut denfitatis, & craf: 
“ fitiei aut tenuitatis qualitates ; fecun- 
© dam quas alios itidem fonitus copnomento 
“ dicimus [pifos att ‘laxos; item crafts 
“aurexiles: gravitates porro bic © acu- 
“ries effe. Quia difarum conditionum 
“autrague, utut qualitas fit, è fubfantia 
“ Quantitate oritur. 


Rara & denfa, item craflà & tenuia, duas 
ait fonituum differentias efficere; quin & cos 
Quales facere. Quapropter fonitus quofdam, 
cognomerito dicimus denfos aut laxos, item 
craffos aut exiles: di&taque hec, fonitus item 


- facere acutos aut graves; adcoque fonitibus ef: 


ficiuntur qualitates cognomines talibus corpo» 
rum qualitatibus, Sed & Gravitates hinc, ( hoc 
eft, ab hifce,) funt, & Acuties. Acumina vero 
& gravitates , five qualitates. fint, five aliud 
qui, non eft è diftis indicatum. Sed cum 
oftenfum fit, è quo efticiuntur; manifelte fiunt, 
in quali genere fint conftitute.  Diétarum vero 
conditionum Utraque, inquit ( Unam utique 
combinationem ponens, raritatem & denfita- 
tem; alteram, craflitiem & tenuitatem; ) utram- 
que dicit harum conditionum, Qualitatem efle ; 
fed è fubftantix Quantitate effici.  Adeoque 
& Qualium caufas elle, & Quantorum. -Qua- 
lium quidem, fecundum quod denli aut rari 
fine fonitus, aut crafli tenuefve, confideratorum : 
Quantorum vero, fecundum quod graves fint 
aut acuti: Manifeftum igitur eft, quod fonorum 


% gravitas 


= ee etto _ 


., 2 Pro eurini repono afgrira, & ri pro rà. 0 ME. gn. D. sanîr reponendum cenfi ssuàr. 


m Malim &x” 
P ME. deelt » ig. 


Hù q Moi 


226 


gravitas & acutics, ad Quantitatem reducetur. 
Hoc autem non protinus, dicat quis, ex 
ratione concluditur : Sed, ut nihil impedit quin 
fabftantia Quantum, fi Qualitatis caufa; fic, 
fi Quantum, fit, acuminis & gravitatis cau= 
fa; non protinus Quanta dicenda funt, acu- 
men & gravitas. Fieri enim poltit ut Qua- 
lia fint; cum ponatur, non modo Quantitatis 
fed & Qualitaus, fubftantie Quantum, caufam 
elle. Quod enim per fubftantia Quantitatem, 
efficiantur dita Qualitates, docet ipfe, hac 
fcribens. ‘ 


€ Denfias enim eft, quod in equali mole 
€ habet fabfiaztte È prrerrl ont 
© roruna ) craffius, quod im equali longitu- 
© dine plus babet. I 


Sic enim & alii definiverint; Denfum illud 
ftatuentes, cujus particule funt inter fe pro- 
pinqua; Rarum vero, cujus funt diftantes; 
& concretionibus & feparationibus attribuentes 
rarcfationes & condenfationes. : Sed & ipfe 
fimiliter attribuite; Denfius, inquiens, alterum 
altero: quando moles aqualis eademque cit, fed 
in altero plus fubftantie quam in reliquo. Sic 
enim conungit, (co quod partes dajus fint 
inter fe propinque, non autem illius ) quod 
alterum plus habeat fubltantie, alterum minus, 
cadem exiftente mole. Item Craflìus (in fimi- 
liter spring? È dicimus; ( ut Chordam Chor- 
da crafliorem, & hominem crafliorem homine, 
& lignum ligno ;) quando i 
tudo, plus autem in altero fubl 
tur fecundum fubltantia Quantitatem differen- 
tia, denfum & rarum, item tenue & cralum: 
Suntque Qualitates, raritas & denfitas, item- 
lu tenuitas & cralfities. Nihil igitur impe- 

it, quin Quantitas fit Qualitatis caufa. Ad- 
coque non concluditur, acutiem & gravitatem 
Quantitates elle, eo quod fubftantia Quanti- 
tas, fit carum caufa. Sed videamus que fub- 


jungit. 
Spi us 
'arius 


Adeoque, Combinationum, ( combinationem 
dico, ssam, denfitatem & raritatem; alteram 
vero, tenuitatem & craflitiem ,) partes alte- 
ras Acuminis, alteras Gravitatis, effe caufas, 
Nempe, denfitatem & tenuitatem, acuminis; 
raritatem autem & craflitiem, gravitatis. Quin 
igitur, dicat ad eum quifpiam; Neque propter 
fubitantia Quantitatem etficitur acumen & gra- 
vitas, fed propter Qualitates. Nam propter 
fubftantix quantitatem efficiuntur, tum denfi- 
tas & tenvitas, tum raritas & craflities;  ne- 
que tamen funt Quantitates, fecundum eum 
ipfum, et è quanutate fiant, fed Qualitates ; 


ualis eft_longi- 


« Sunt autem Acuttoris effelt'iva, 
© Exilius; Gravioris autera, 
© Craffius. 


q ud 8 i, reponendum cenfui, pro we & im r Suppico # #, & pro è 3 repono # 3. 


tie. Eftigi 


PORPHYRII 


ibirns, sis Td maria avaria?) Tim di d 
wdrrows, Dain cn ms, cwwdpatX cn E Mega AN 
diareo, È mov x CrwAdem È does, mE 
vin apro Oùrws, € È mew ajner È opori- 
n dî Bagirnt®, è euros mai 1 cpUtns È 
si Bagurns* Erdixa) DÒ dvy wud' imsimso uétra 
è Irrori piva, aMd% Ira, P Teor È bri 
Ama dine OÙ gag Ne rocirat@ È &- 
ciau, ai epipdiay mostITiS amemdichiawe, avre 
darra, ga Pay ade. 


« muxyimpor gelp 691, È Ca lot dyuw Hora 
«ig Sola naì meeguTepe, Tin dposeo- 
li catan) Î Co iow pome cahetora Exe 
“ brias, 5 


Cir@ Sd dm dele dò mnsà, È 
quRyYiS dry è pagsa dondidivas* è dì 
pandr, 5 deciara” % vyueiora È Nabisrow avi 
Sivns ts pariods nai mvuvdiole* Kaì auris ni-, 
nu venitws Vondiduna* Tluxyemeey era» trapor 
impe” Gran è 18$ tyros ins nua è avis, detta 
5 1 Greripe dvia È 15 tripe OUT4% II cvulainee, 
2jg dm Où pesa cus) gus Fira Air, 
"ri pa È Aù codelco tx driay, PI Vela 
ti auri r@ ty Tlddw, maxinewn, dv mC 
i paoosairus, Migopdy® ciev xopdlo ns rage 
tiegr, » dvIperrey dvSgsrs raximew, fi Yudoy 
Gira try iù piD Toy î, Abr di sia 
TÉ irips H namd roav iv rig AioPoeà, P 
gronvir na) È parir, xa) è defi na) È raxò 
aria” Nel Go mubTNTES, © pavone ij v- 
uydrns, >) i Aedflotns nai maxirnso OVdè» Ev 
xi, Pow dine TUETITAP VA » aci 
cuwdgeri, PTlù corna rai Bapirmma eva ro 
otrnmas, mì è sreov È doi abriy aimoy vV- 
query. 1dasdp di xaì è trad. 


«Kali Ti dp churies SErannià, Pm 
Li svoTepey sa È desio reger® Ti di Baguri= 
“ 6, È pavirtpo Mal È TAXUTEOY 


Da È alii Na} odio 
na t possrfle” pa dì rerloria È reggina» 
ni imeg pion kimims, nè 5 imeg Bagtm- 
ns, dimiX dina iper È Td de- 
Rena, born +5 pavone È megimita, Bapi 
mins. Oùxeni ir, Qrowy dv mis ts avriv, Gio 
® moty È sog Vorrei ij bis #1 Pagds, 
anà hg mibmlas Magg dì d È mad i 
tota, ii monvmiS Sè i Meslbrns, dè di patrie è ti me 
gims amendiyr È iow è mamns, sar auriv 
TTM, 6% Cn moomims tirar, dà mitnime* 
ovry 





SME. 


FA Sid Da RIST 


irta dI 


và 


\ FAL 


m 


Is 


COMMENTARIUS. 127 


Ob dî, miémms Eng, ainiy av) È ibis 
7 PIivfor È È Papi. 56 dvayuns, me 


aimiimns morte» do Yorresai, miirilas 


eivay ras urnmas ) mis Bapuralas' Aiza nav di 


hi P may Î ira iViserr, IX CaeAvoyre 


diva mérins* TLò rai vuw iDeder wPasrynioy 
xéxpn') è MmAeuaios® poncio di mis asd 7 ma- 
Meuciy cionedoss ‘a TUIR thò «Ergnow 
te ad Tears dpnediar, LISI. 
© Hoy di, xaty mis Amos, g obumpov, ria Acsdlo- 
©“ magey civay, Mega) ra diarep Xe dp 
© CAvripor, 74 magi Ipon Mail 9d alpi 
“cupo, mà Sp Nerlimea HE P Fado 
di dun dwsadk' ri dè muvinca, pg 
« paor 
Taòtn Ti dimie Hg) ci madaucì ixplirn* PD iv 
peeraGiCnue mapeis Thò mesnicar. The cd raxuni- 
mae, ivi È iburnmos arredidone” * thò Beadv- 
mire, È Papbrnns® Kai, dimo ca modi taXUniS 
@ 1 Bpaduris* aio 8 # mar burnros È Bapu- 
Tuns dein avms* cò phò meyrws în rérutim 
owdya), è cv E mè Thè urna % ld Bags 
tile: ti Bir ciery AguseriAas. Kaù Maran, 
x cio © Tagu ender # itiO dA avg 
où, rexo: xa) curi r Baed, Bend Lon av rg 
moi Perù vai Bapd, cre mari d TeXÙ raid 
Begdi. tra di cu®is Sin") im MAdrevos % Aes 
somass dota’ nai di ros è mè Cari tira Dego 
piud, En pador dvaftozta, dm otsonuimne tte 
niceas to dice ri $ Mdrwvos na) ri E Agg 
sminus ni rérav jnSirme DAT di pda. 
o di madre i rò Tipeale, Ei 7 Qrovys nai 
dixons, 2jePoegs n Dams Mare, ged- 
e Tabra* Tester di aidymrer cv npiv peo 
gxorto, ® &bi Thi arolu dN ès aio TÀ 
uti asri 'tupbalva rafuala Aexrio® OAws 
tr Parlo Fidy, Tv di dr, aaò die&, 
iyuDars n na) diudf, pexea Luxe, ai 
ylu ® diede Tho dèi var aus xa, 
doro Pi uePars 18 aprodilo, Adro di 
né Tò # * pral© topa, arolu* cm dì aunis 
ruztia, cbeia* ton dî Beaduriea, Bapvripa* Thò 
di pics iuadlò n, May tlò dî cravtiar, vea- 
guar MegaAyr dî, ro mAlw cn dì tuavnia, 
opurpar Ta di DE FuuPurias auran, & réis 
Hespor Aex non sdivis avaryan pnfuveg® Ev de rsross 
è Mera, Thè dj dea Pn cu rp, asd 
di@- edi vayrordim, dÌ' circa dì è ipuePade È 
diudlo pixer Vuris "Agddedim. Da 
agis dixis Negordins: nari md ale, è 
ism orepy ir eis Mor dos Aegipuede rnpais ddr 


Ha vero, Qualitates exiftentes, funt caufe acu- 
minis fonorum & gravitatis. Adeoque neceflà- 
rio, cum qualitates fint qualitatum effettive; 
etiam qualitates erunt Acuties & Gravitates: 
Que quamvis propter fubltantia Quantitatem 
conftituantur, non inde prohibentur ne fint 
Qualitates. Rejicienda igitur eft ratio qua ufus 
cit Ptolemaus; & adhibenda qua è veteribus 
difta funi. Qu, poltguam complevimus expo- 
fitionem corum qua ab illo difta funtapponemus. 


“Quinimo, & in rebus aliis, Acutius ‘ideò 
« fic efle dicitur, quod fit Exilus; ficut 
“& Obtufius, quod Craffius. Magis e- 
“nim fifferte feriunt, tum Exiliora quia 
€ poftunt celertus penetrare ; tum Spiffiora; 
“ quia magis. 


Hac caufa & veteres utebantur; ad quam 
tranfiit ille, reliéta priori. Nam celeritatem 
alliguant, acuminis caufam ; & tarditatem, gra- 
vitatis. Atque fi in Quanto fit celeritas & 
tarditas; concedar quidem quifpiam, Quantum 
effe caufam acuminis & gravitatis; non tamen 
inde protinus concluditur, ad Quantitatem per- 
tinere Acumen & Gravitaiem; prourt exiftimat 
Ariftoteles. Et Plato, non pofuit Celere A- 
cuti caufam effe ; fed ipfum Acutum eflè Ce- 
lere; ipfumque Grave, ‘Tardum: Adeoque ad 
Quantitatem pertinuerine Acutum & Grave, fi 
Celere & Tardum fint Quantitates. Ut au- 
tem perfpicua reddatur hsec Platonis & Arifto- 
telis opinio ; atque ea qua ab hoc ( Prolemzeo) 
dicuntur magis adhuc explicentur, debitumque 
examen fubeant; Age, que è Platone & Arilto- 
tele diéta funt, apponamus. 

* Plato quidem in Timo, de Voce & Au- 
ditu, vocifque Differentia differens; hec feri- 
bit. Tertiam autem in nobis partem fenfiti- 
vam confiderantibus, qua eft de Auditu; dicen- 
dum elt, ob quas caufas contingant ille que de 
his funt Pafliones. Omnino igitur ftatuamus ; 
Vocem, cam eflè que per aures (ab acre ) cere- 
brumque & fanguinem, ad animam ufque di- 
ftribuitur, percuffionem. Motumque qui ab ca 
fit, capite quidem inchoatum, & circa hepatis 
fedem terminarum,, Audium.  Quique hujus 
( plage ) motus celeris eft, acuta ; qui tardior 
gravior vox e/î. Unam aquabilemque, levem 
dicimus ; contrariam, afperam. Magnam dici- 
mus, que multa eft; que contra, parvam. 
Qua illarum fymphoniam fpedtant, in poft 
dicendis di@tu opus erit. In hifce Plato, Vo- 
cem ait (plagam feu ) percullionem elle, ab 
aere faftam, per aures, & cerebrum, & fan- 
guinem, ad animam ufque traditam. Adeo- 
que, cum perculfio bifariam dicatur, tum ut 
refpicit Percutere, quod elt in alinm age- 
re, (ut cum dicimur, plagas dare famulis;) 

tum 








SME, deelt claufula cia 2r -— ri Aegdv. # ME. topsanm. D. cvutape. # D. 2fedyBele, bis. x Pro smums, 


repono imens. 


\ 


Hha * Pro 


228 


tum ut refpicit Percuti, quod eft ab alio pati ; 
(ut plagas dicuntur accipere, qui verberantur : ) 
Plato, Vocem perhibet, Aeris plagam; non quod 
Percutiatur Aer, plagam dicens ; fed quod Per- 
cutiat, & plagam ipfe inferat audientibus. Non 
enim aît, Plaga aeris; fed plaga Ab aere: fen- 
fu agtivo capiens plagam aeris; non fenfu paf 
fivo, ut iple percuuatur, Quod nefcio unde 
factum eft, quod non intellexerint Platonici ad 
unum omnes ; plagam acris, exhibentes Vocem, 
fecundum Platonem, non prout ille nos percu- 
tiat, intelleftam, ut ponit Plato: fed, quafi ipfe 
percutiatur Aer, plagam aeris exponentes ; quod 
in esxpofito textu non dixit Plato. Hoc enim 
elt è forinfecus arguere, & non ex Pleronis 
diétis intelligere. Quod fenfum noftrum per- 
cutiat aer, cum ante fuerit percuflus ipfe, pla- 
gamque ad nos deferat. Hoc quidem unum, 
notatum efto. Sccundum eft, quod hanc ab 
acre plagam ad animam perlatam, ( per aures, 
cerebrum, & fanguinem, ut inftrumenta, ) efli- 
cere dicit in nobis motum: atque hunc mo- 
tum, Auditum elle; ab co motu qui plagam 
illa ad animam perhibuerat, faftum. Ut plaga 
illa ab aere, per ea que dixit organa, ad ani- 
mam propagata, fit vox: Ille vero qui ab hac 
fit miotus ipfius fenfus, fit Auditus.  Sequitur ; 
Qui quidem Plage, (hoc eft Vocis,) celeris 
elt moras, is lit Acutus: qui autem tardus, 
Gravis. Qui è multa voce fit, is Magnus fit; 
qui è pauca, Parvus. Ab xquabili, Lavis; è 
diftraRiones habente, Afper. Manifefte igitur 
Pilato, in hifce, vocem celerem ponit Acutam; 
tardamque, Gravem. Non autem, Celeritatem 
ellè Caufam acuminis ; aut tarditatem, gravita 
tis. Adeoque, fi craflities & rarditas, Quantitates 
fint; etiam acuties & gravitas, fecundum Pla- 
tonem, quantitates erune. 


Ariftoteles autem (in fecundo de Anima) 
de fonituum differentia differens, hac feribit. 
Differentia vero fonanuom, in ipfo qui aftu 
eft fonitu, manifeftantur. Nam ficut, abfque 
lumine, non videntur colores : fic neque, abf- 
que fonitu, grave & acutum. Dicuntur autem 
hec per Metaphoram è ta@tilibus. Nam acu- 
tum, in parvo avo fenfum multum mo- 
vet: grave autem, in longo tempore; parum. 
Non tamen celere eft acutum; nec tardum, 
grave: fed illius, propter celeritavem, fit talis 
motus; & hujus, propter tarditatem. “Et vi- 
dentur proportionaliter fe habere, acuto & ob. 
tufo quoad tastam. Nam acutum quafi pun- 
git; obtufum, quafi trudit: co quod movea- 
tur in parvo zempore alterom; alterum, in 
malto: ut alterum, ce ; alterum, tardum fit. 
Iluftrandus autem hujus textus.  Sonitàs 


* Pro mmiirms, repono mpiirme. y DI 
repono é". 6 Malim È rami 


PORPHYRII 


rois cinéngs* nerd te 7 GAI, dt vige 
ur das dis Mega?) maps txew, ci * n@PÎtr- 
ms° è Mdrar dgiio dépos, domdidune Tlù Par 
vl d Thò rar È madidky è dica, Meyuy 
my dà Thi ari © Fijarer, È cun inip- 
giiv mv Ganga ds dè ansorres* OÙ 9Ò (Pn, FMI- 
gii dio adà, imp a die n sari È 
aripgain ary does apoarar è my seri e 
miggar duri ei TANT. O di com vida, rus 
è aviidov ci Maru mins a musa), wn- 
pv dept, rari Marora, ' Dondidirns my Dew- 
vividi Pra È aerev fiordo npuas inzio dplo, 
ds Mary Tp mv di nera È avriv MAANXIY 
+ dieg, chayin dir enya è Ala è ca 
nespdins debe, (2.7 cignuay è DAdrey EZwdey 
9 n My, x, cx ce 7 slenedir ipansien® 
35 EAiosd sud * iv aibnow è dip, TAxgaìs na 
alurds mebmpor, È DiaPiguv iv TAV 5 is 
Ev adi dn TER TnsmparSo" deimpey dè, cn 
n var’ dp@ Aim Dleddodilo ds Luxin, 
2d' dra % iyuPars al d'ipams, WS 009dvr, 
ipmié Prov ca pair rimon Tavrl di evay mv 
simon, cron mv ad iv TAN È ajado- 
Ialoms eis vr, Dorn da dim 5 7 più TA 
gii riv ro È cipos, dÌ' don cipnrer cprirar, djg- 
Adordinr €65 TI fvw», civy tiv Pam Tàvd\ 
Un auris gavondim xivnow È aibyorws, Evey Tv 
dionr Ac di, tn dd mextia È rAngas, Tenia 
È Pons, civas mast iteicu” dm di Begdiia, Ba- 
pic. TloArs di © guropdim È Paris, civ auriv 
puigaidpe iNigns Îì, ponga” Kaù cars 1, ian 
2jgarde palo di ixbmns, reaxiiane Ta®dis by è 
mdray, & rimise, è rexfiay Pemiy, tds") bian 
è 7 Beadiiar Bagiiar AR ST raeguriTà alan 
gni È chorilos, 1% Peaduriza È Baginfbs: A5' 
imp ni axis È i Besduris marmms* È iibi- 
ms nBapiis, nero TIAATWNA, MOOTNTIS Ly dito. 

Agusrrdas dite ri dripw DEI Luyris, E 
Di passi a drmddss, geepa rasme* 
Ai di ci) 7 Lopirrar, i TU rar iogday 
dp ISO Car 3 lo ei x fem 
ni Red pale” srus dd vl lips n Bagù A a 
cho Tara dî Misna rari pereDogày dora té 
cefuy Tè pdù 9d cEù, rurii tiv aicBnorw o Nyo 
giro Pri mr di Pagd, © AG i7° epr. 
00 di mò © chè, sdi Bpadò n Baod' dà 
givery, TE 1d0, dig ix» 1 xinoss ruabrn” E 
dî, ala Beadurim. Kai fore ixer drddoyer, 
“ro DE tao dPiv obei na) dpuliai* TÒò pd Sd 
ogù, ciov neri” n di auSrò, da dii Alea 
muri, D pù fr ONyo, © di i mae dg 
ovpbaive, n pù ragù, n dì Bpadù rg. Fa- 


Puncior dè na tiv rérE Nify. AsaPogds 9Ò 
ix 


, Bindi. 2 0° pro ém dicitur; & in D. #45 melius abet. 
€ Pro 30epdes, reponendum centfui gmpra. Et mox 7 pro rà so 


d ME. 


RR RR RR 


Ed È rund ÈE R DET 


nre RES 


n Z\ 


x 


COMMENTARIUS. © 219 


E pipa in, Tlù tima È Tlò Bapiria: dia 
Pres Zip, E ar' cripydan, è 1 E dvd 
O 8 9Ì die, nall iavriv, duvdua TiPes* aan 
Cw rérs Sn Bag ipsa dndati ste, Sr 
si ce i ga TE nn papponi Ke: ri- 
pei) di rar’ criar VIDE, tr cri i die 
ò \earopeemn Djaxvdsis* Ev rù Ev nar' crtodar 
ipo, € like € i Bugia È Jips *daofi 
mas: Rari xueds Vers, Quov, £ diary 
spare cesta dad Dis wEazuX mis 
è pipes, breey *crrois din ypipdla” OUrws 
Bd) art Vide, E rar indizio, na: nd 
vondis, ® ohù tv rérw E rale Ùù vwgsdioery' 
Aîge") dî, Puoî, reora dh 3 din usa 
ihù x 2 Bad, dm Farfa È diuPeegis Sue 
Bim” 95 9Ò Pitù, rar dplo, ev Niyw 265 
vo, xd tr GAigar anta iduor, Si mAù waves Tld 
ajdrow £TÒ dè Bapu in ma, È ir dAigar, Al 
P pò; dir rexiws: prdi Agri pyew tl) cip 
ua, © GEù dicarep* dA 8 ibsiv È Beadias do- 
snyiidey' OUrw, È rari o ipre* d bus xvi 
Thò djbnow, + Nya piva, Srimari* 05) Ba- 
eÙs, 6 MAG, dr Gdigor Taxunis uiù dv ai- 
na ibommms* * È Begdunis, Bapimms: où plò 
sione e rexoris, BA i Bapims Peadunis* 
Armdéyuy 9Ò Mdrani, Pior OÙ dj ragù P tè, 
Ii # Begdù È Dewis Sios Bagi* Tipòs d casi 
vev ratora Dareriive”) AMA P dp cbù Vga), E 
Pixo dali Th it Doegs di Bapò, 
Dia thò Bpaduriza È angie: dice che dò 
Darò Vrmracdy, È ali è di ; suvnorws Tal 
zone payrorbiins» Bagsias 3, Bpad'cias” Avarezar 
mixdi i 190 chea, iris arì Flò aplò ct 
odpuan dè fa, i 76 nari lì aplò due 
Crei D5 9Ì 10 pÙù ibù navi ld albgow, won 
ve vd reina, Tai mrù di gras nofiia Pai, 
Dia mexutie È Anzio gapopiime, Pn dio 
duveiny È drone” 5 dì ri dpSrò uri dp rhò 
aldo, îv Aden pio peiri, em oNiyen dé dg 
7 div pador, ada pi Djarprea” OÙrws ” 
MA Gli, IA Braid regie Fr 
gayroiione, in CNiger È cingiis duxvermey” Er puùr 
7 Pera pù marò, sa ciprrid Bpadi: 
Phi dit liva, E rò vi ckinpns aima, 
xd 1 Beaduris Bapirims® cena A n oe 
n dimo, Tè MISI Nya ldey Tè vpubaivor 1 Li 
Tè aimatà, #7 mlgsoy” Kaìd Apicoris, nti 
n aimor Dro eiay rò ovpbdivor na) je TE iv 
più mis LiQus, i mere È maps I ai 


008, ds tiv aimoy E Lis, mei ar’ curo riv cb0- 


| 


enim differentias, dicit, acutiem & gravitatem. 
Difftrentia vero elt fonitus, adtu quidem exi- 
ftentis, non potentia. Nam aer perfe efb, in 
potentia, fonitus; fed ex co neque grave per- 
Cipimus, neque acutum: fed tum demum cum 
ab co fit fonitus. Fit autem au fonitus, 
qua perculus eft aer, iftumque fuftinendo 
iffufus. In fonitu igitur aétuali, fit acuta 
gravifque, fonitàs, procreatio. Ut igitur, in- 
quit, abfque lumine non pollunt colores con- 
{pict; ( oportet enim lumen oculis circumfun- 
di, quando colores oftendit:) fic, abfque fo- 
nitu in aftu, & jam exiftente, acutum in ipfo 
& grave, non dignofcuntur.  Dicuntur autem 
hxc (inquit ) in fonitibus, (hoc eft, acutum 
& grave,) ab ca qua eft in taétilibus, differen- 
tia. Nam ut acutum ( quoad tattum ) in par- 
vo tempore, ( parumque tadtum, ) multam mo- 
vet fenfum: Grave autem in multo tempore, 
& parum; co quod non celeriter intret; nec 
carnem fecet, ut acutum illud; fed rrudat po- 
tus & tarde adveniat: Sic in fonitibus; acu- 
tus, in parvo tempore, fenfum movet mul- 
tum; gravis, in multo tempore, & parum. Eft 
igitur celeritas, acuminis caufa ; & tarditas, gra- 
vitatis. Non autem acumen eft celeritas ; nec 
gravitas, tarditas. Platoni enim contradicens, 
ait; Celere, non elt acutum; nec Tardum eft 
vocis genus grave: (Hc enim contra illum 
intenduntur :') Sed acutum fit propter celeri- 
tatem motus in percuflione; & Grave, propter 
percuflionis tarditatem. Ita ur vox acuta fiat, 
celerrime fafto motu aeris; fcd gravis, tardo : 
habeatque analogiam vor acuta, cum. corpore 
ad taftum acuto; gravifque, cum co quod ad 
taftum fit obtufum. Ut enim corpus acutum, 
fenfum movet, in parvo tempore, id multum: 
fic vox acuta, propter celeritatem fafti ius, 
multum penetrar auditum. Ut autem obtufum 
movet fenfum, in longiori quidem saga fed 
rum, (quod impellar potius, non diflecet: ) 
È vox gravis, propter tarditatem falli motus 
aeris, parum penetrat auditum. In ta&tilibus 
igitur, acutum eft celere ; & obtufum, tardum: 
In foniubus autem, celeritas eft acuminis caufa, 
& tarditas gravitatis. Differentia autem eft, vel 
circa caufam, & id quod efficit ut hoc proce- 
dat accidens ; vel circa caufatum, & id quod pa- 
titur. Ariftoteles, circa caufam, ait hoc cone 
tingere. Et propterea, in fonitibus, celeritas 
iftus aeris, qui eft caufa fonitus, efficit ( fecun- 
dum illum) acumen: In taétilibus vero, acu- 
men, puta ferri (quod caufa eft ) efficit cele. 
ritatem. Atque de gravitate & obtufitate fimi- 
liter. .Plato vero, circa caufatum. Nam celeri 


mme Evde mis arie, 660, i me) 7 cd rpor Pipe, ds iv Palmer, miti riv guri È dr 
. LU 4 


È Bapirns xa rà È dpGronins 


4 È , TR Fast ù x x 
dositas: O di MAdray mei tè aimarin Taxeos puòv pale 
exiftente 





finirla pope pra 
decd cscidià vida, vi mie È ito cfr. 


d ME. rî, fed D. reQius P, nifi malis E ri. e D. dinpfins. ME. dmfemas. * Pro «vr» repono asnis. 
ioribus, » mas. ‘g ME. 4%, fed D. é%i, quod, ut potius, retineo. £ Hic fe- 
1 sape Larini ci i Prov reftituo n, bis, 4 Suppleo, 


Hh3 I ni 


230 
exiltente voce, acutam ipfitm effe ; tarda, gra- 


vem. Si fecundum Platonem, ut efficit efti- * 


ciens, fic pavitur patiens; & vice verfla. Ut 
ea Qua circa caufatum conungunt, praexiftant 
c alive, in caufa : Arque haftenus inter fe con- 
fentiant Philofophi. 


His utique, & Pythagoriis, accedens Ptole- 
mxus, tranfit ad ratiocinationes circa celeri- 
rates & tarditates.: Anfam tranfitus inde ca- 
piens, quod tenwitas allignetur acuminis caufà, 
& crallities gravitatis: quippe quod, in taîli- 
libus, tenuia «fint acuta; & craflà, obtufa. 
Acura autem & obtufa ; quod ila quidem 
confertim feriunt; hac autem non; Confertim 
autem feriunt, eo quod celerius permeant.  Si- 
muiliter autem, & tadtilium denfiora : Acutiora, 
quod feriant confertim; Confertim autem fe- 
riunt, co quod magis feriendo permeant, quam 
rariora. Sumuntur autem ea de conferto quan- 
tum ad aerem, ab Ariftotele. Inquirens enim, 
utrum fonet percuflum, an percutiens, an u- 
trumque ;.feribit. Utrum fonet, percullum, an 
pri, an utrumque, fed diverlo modo: 

t enim fonitus, motus ejus quod moveri po» 
telt;.co modo quo que à lavi faliunt, cum 
quis pulfaverit. Non autem (ut diftum eft) 
omne fonat, percullum & percutiens; ( ut fi 
acus acum percutiat :) fed òportet ut illud 
quod percuflum eft fit aquabiley ut confertus 
aer fit & quatiatur. Item, non eft aer prin- 
cipalis cayfa fonitus: fed opus eft ut fit foli- 
dorum perctllio, tum inter fe, tum in acrem. 
Hoc autem fit, quando percuffus aer sw fu- 
itine, & non dio, Adeoque fi fubito & 
vehementer percutiatur, fonat. Oportet enim 
ut motus verberantis pracedat fraftionem aeris : 
ut fiquis cumulum inconditum arena percutiat 
celeriter latum. Affumens autem Ptolemaus, 
quod tenuiora & denfiora fonitus efficiunt acu- 
tiores, eo quod celerius & magis permeare pof- 
fint; crafliora & rariora, graviores: procedit, 
de particularibus materiis, oltendens quod dixe- 
rat. Quid enim a1t? 


© Hinc ef. 5). quam lignum, acutio- 
“ rem grab & cherda, quam lio 


“num. Quippe denfiora. 


Haec utique ex denfitate. Caufam vero ex 
tenuitate, fubjungit. 


“rum autem eque Spiforum, & longi- 
“ tudine perriaragi Ezxihus cf. At- 
“que aque Spifarum, & longitudine e- 
« gualiuni, Cladeani, ca qua eft Graci- 
“lin. Et Cava, quam Plena. 


Eorum que furtt ejufdem tum magnitudinis 
tum denfitatis,Exilius, eft item acutioris foni: & 


PORPHYRII 


Ems È Pums, ibi aerlò viyricdoy: Bpadiiog 
di, Bapriay Ei di nam è Marava, ds mu d 
mis, STU mig ri niger, * tura Ein ay 
mì mei n aimarà ovpoaivey aes rovi 
mira &w tl aim Kai Taùrn dpui@era sio 
Gy aMiXess ci PurberPos, 

Tsmus ni vw, È mis MuSugeesos, imuduos è 
mrreuai@®, cri rus nari raxn nai tas Beadu- 
Titag aimoroias pemebionue' TL wesparw da- 
Cav perabdoras, doro #, rl Merdorta aimas 
tiva cum dondiva xaì rho razionia, Bar 


. pUniras® Ketì geîp, &v quis amore, ni SÙ) Aerila civag 


ctia' rà di magia, auGorta' Obia di raì dp 
Chia, rd TÀ pè rAyilew abpirepor, Tè di pr 
abescao de TAI, HE 7 Feefloy diri” 
Qoasrws )ua7 alan ra mvmvimipa” Obbmpa di 
T&TAiev dbpscipr aes di Ng 7 par 
dov TAordo dunveiik, se Ta postimpa” ENT") 
di ni mei ri nari è depa alpi, Id E Api 
somd8s” Ammpuy pelo, mmsper roPei Tù resto der, 
ATù TOA, N 19) au, ead4 Méripor di Lode 
riodo, n tè TAI, n È dude, reo dî in- 
po Bri glpò oPos, 1 rimas Ts duwapire xerti- 
«day È vedmv TESTO Crmp TÀ dida dor Fly, 
tanto mis upon. Où di iv ciarep din) YoPii, w- 
Slirduor nei rosdov ciev tav metabn Tio Percvluw 
Bari Amd dei tò ToMoLdUOY spuadò» civay, diga 
È diépa clpiey QUA A citk* Ka) midw cx 
is ipa sist: i de dà dei cepear TANO 
Mya areds ama, nai areds T diva’ Tiro dì 
Aya), rav aropsir TANYAs è dip ra) pur) dle 
20° Aid idr rexis È oPodpus TANYI, feQsi* 
Dil getp PIetaey Tluò nino» 76 pamlorns è Gpvlo 
TE deg@» diareo ti cwedv fi cvpPeràv duet TOA 
is Pepoduor ragu AaCay dn è IimAguai®, dn 
tà Aero ripa È rà mowomipA dpuriess Low dor 
mira, pg ro Fetflov naì umor diurtick d'wba&* 
ni di rexumIpa È paniere Bapuripss* nda da 
uan puipos UNaw, Odds Tà signpetror* Ti gdo Dncìz 
“ Kai 2ja rir, gadwos ri, Lu, foper chi 
Semper mei” è xopdhi Nives unvorepA pipe 


Taùra pùr cu È mouvimims* Thò ainiav cu 
di d Aerlornas, trad. 


“ Tav Te bpominioy xa) icav xarxòr, è 
© AETTOTENG)* naì ov dposorromzan nai 
uf Siate rn 

irav xopd air, 1 iggoriga. Kaità xa, 

47 vasoy 
Tiis mumwotatO@h xaì 78 papedss To avro 
ovtww, Tè derlorepor, nai cpu@arorteor Ka) tà 
xsida 





I Hiro reftituo pro ertiriper. 


m Opeias 


» 


nsida dî, ckuParimipa 7 vasor, Djgi TÙò Neié= 
mil Kay resta mivuv TÙò avadozian AnD dor 
eos ES apu@éiv), È mowvimns My È 
È Aerlornms, ymodoyiy trà. 

© Kay aid Sv, 7 aprienay, aj monvirpay È 

< resinpay, csvrvdnipa]. » 

AM pixei 1dù térar, ipereyiudpa mis 
Guapgini Neyd* Tn mmvérnni È TY dertAm doe= 
Ades rho otvrnme 7 Jipur A di ibis tanid, 
Ferry Prsatorws Mii 909° 

“Téruv di ina, È di an è mv n 

“ Aerfloy sugiws* ADMd Die 7 euro dr 
«IS ibis sirvamiegis div cvp- 
‘° Giona Td di simana a F dI 


© viver oPodpompor® TETD di dSpssspor* 


«r5n dì cbonpor. 


OÙ 9Ì aavras nè denflov, eUmmor AT) 9Ò Ur 
nov) Para xe) d'' drovice” Kai Grav CN or i, 5 
Prov Agusonias, Tè mivpa tè Camilo. Ai 
Faeydiar rw"), ug) 7 yuvanin, rg) T ivszur 
Opzius 3 xe} 7 djgdervpdlar De row n mr 
5 diwier’) 3Ò mAù ri miope, 2g tlò adtinar, 
Cumipriy AriAov de tr ng) PT USA dt 
7 Aerrlaw, ug) ti Painia Vani) dela ng) sovà 49} 
meigzion' dio n 19) E dip rLò rANpd Hd 
meri ceri Ciag 9 cy ris dexàs iqwas È nuto 
cewss di E dip TANzod, ravTAS SÒ Tale Persa 
ovplaire phyriX ato in]bons ess lu dxglo 
Giov dpeucs, fi mvxvds, 1 padaxds, FR omMaegs, fi 
Mas, 1 mega; Ad dò i dip, 7 Smpov 
sor, loroitws me Thu Puy drnotauw ipa 
Kadeemp 1x4 19) DA d atirnrs no) Thi È Bags 
tins' È ra riga TÀ d ANI, TA inipa mis 
iripors omvaroAsFirm, DgPurdile tds Paras 
F dezgalis " opesices” Teme cionuay ò AgusoniAas, 
tw GE) dussov È na) adv tè ovfeguua, 
diayra;irare \2sdpye Rd ra insana, Use- 
cor Ag sdp, ap ada Passpr, d7 1 dd 
derrns nua my oborila* sai, di Birerd Us, dee 
giri Dig riv meguTiita* magia ep 1 denforns* 


- di dig Tipevraiar Tè ud 2eip mouvoTIAOI, 


fw ervomipn* n di Aenforipor & mivtws tùravd- 
me Enid xa) 7 dIeicspor $ del&x, Podi 
per adi tivay dude?) è priv mus tò Podjdv nei obò 
malyTws* Os na) curi detond rò MraAsuait, 7 
nueg tiv Biay & Anflorns 3s° TÒ pu 
oPodporiper apadatapiro, rst dì dx, ted 
Papiri Td ch ade puaor rò pueidev Tlws dv 
isravia dro dsd ws timmgarhp, em Ta sùrovarmipor tv F 
mAnzois Anny oPorimpw, tir dî abpicipor, 
tim di ckumpow; TS di ms muprogpares txi- 
A: imbi vidi, 





COMMENTARIUS. 231 


cava acutioris foni quam plena, propter exili- 
tatem.  Atque hec quidem proportionem fuam 
capiunt ab exilitate. Ex utrifque vero, denfi- 
tate inquam & exilitate, ratiocinando pergir. 


€ Jtemque, Arteriarum, (piffiores & minu- 
“riores, funt acutioris toni. 


Atque hagtenus quidem, que in confeffo funt, 

rfpicue loquitur; denfitati & exilitati attri- 

uens fonorum acutiem. Qua autem fequun- 
tur, confiderationem merentur. Ait enim; 


“ At borum quodlibet, non, proprie, quod fpif 
« fum i ans gracile ; patrie, quae [PF 
“ Quoniam qua îta funt, folent efe ten- 
€ fiora, Quod autem ef (in percuffioni- 
“ bus ) magis tenfum ; idem eft & magis 
“ vebemens; atque boc, agis fuffertum; 
“atque boc demum, magis acutuns. 


Non enim quod exile, eft protinus tenfum. 
Sunt enim voces exiles, €o quod fint minus 
tenfc; & quando, ut ait Acifibeles, parum fit 
fpiritus quod excat; & propterea tales funt 
puerorum, & foeminarum, & eunuchorum vo- 
ces: Et fimiliter debilium, five ob morbum, 
five ob laborem; non poflunt «enim, propter 
debilitatem, multum fpiritus emittere. Mani. © 
feftum item eft in Chordis, nam ex tenuibus, 
fiunt foni tenues, angulti, & quali capillares. 
Indeque eft, quod aeris iftus in angufto fit 
Qualia enim habent principia motus aeris per- 
cuifiones, tales & voces fieri contingit qui ad 
auditum pertingont ; utpote raras, aut denfasy 
aut molles, aut duras, aut temues, aut crallas. 
Semper enim aer alius alium movens, pariter 
vocem omnem facit fimilem. Quemadmodum 
fe res habet in acumine & in gravitate. Nam 
& percullionis celeritates alie altis fuccedentesy 
confervant voces principiis conformes.  Hxc 
dicit Ariftoteles, (in 45ro de Audibilibus : ) 
cujus integram fcripum, utpote ad rem pre- 
fentem maxime neceflarium, poft apponemus. 
Sed utcunque perfpicuum elt, quod’ tenuitas 
efficit acumen ; &, fiquis veli, dicar id elle 
une celeritatem, ( Celeris enim eft tenuitas,) 
led non propter tenfionem. Denfius enim elto 
tenfius ; ar tenuius non protinus intenfius. 
Cumque quod aeris eft confertius, pollit & 
vehementius elle: non tamen vehemens, eft 
rotinus acutum. Ut & ipfi placet Prolemzo, 
in differentiis que funt propter  percutientis 
vim: quippe qui, cum vehementius effe often- 
derit, fd pala non inde fequi, acutum effe; 
fed potius Majus. Quomodo igitur hic reéte 
coricluferit, quod eft in perculfionibus inten- 
fius, id effe vehementius, atque hoc confertius, 
atque hoc demum acutius ? Huic vero inadver- 
tenti, proxime fubjungit hacce. 


« Fi 





m Opgiss fubftituo pro sugia;. 


» Pro 


23% 
“Et propterea; fiquid , alia quavis ratione, 

© tenfrus fit ; acutiorem edit fonitum; ut- 

« puta, quod fit durius ; aut quod abfolute 
“majus. fit, feu prapollens ; prevalente 

“ feihcet (in duobus quorum utrigue ineft 

« poteftas tale quid faciendi ) unius, fupra 
Pret vatiomem, exceffu, ( feu prapol- 
“lentia. ) Uiputa, cum es, quam plum- 
“ burns, Sentire edit fonitum ; eo A 
©“ majori prne, id (a durius fit, quam 
“hoc fit illo denfius. ftemque, majus ut- 
© ut fit & craffius es, acutiorem fonum edit, 
«quam minus © gracilius, dummodo ma- 
“gnitudinis ratto minor fit quam craffitiei. 


As acutiorem fonitum edit quam plumbum, 
quoniam denfius eft. Pofuerat enim denfiora, 
acutioris effe fonitus, quam laxiora : & con- 
fequenter durum (/ex rigidum ) quam laxius. 
Caufa igitur acuti, eft, propter denfum, non 
propter durum: Cum contingat durius, non 
item eflè acutioris fomtus. Ut viri funt pue- 
ris duriores, fed gravioris vocis; & famina 
quam viri molliores, fed voce acutiores; hoc 
autem eo fit, quod graciliores habeant trachaas : 
pofuerat autem graciliora elle acutifona. Majus 
autem & craflius xs, fonum reddit veliementio- 
rem & majorem, quam minus & tenuius ; non au- 
tem acutiorem. Pofuit autem & hoc ipfum, aliud 
‘eflè vehemens & magnum; aliud, acutum. Non 
autem hoc dico, quod non, ubi eft intenfius, fit 
& magis acutifonum: (Bos utique mafculus, 
acutius mugit quam fcemina, eo quod trachea fit 
tenfior : ) Sed quod difta exempla, non ab co 
pofitis videantur prorfis congrua. Totum au- 
tem majus ait, quando duo funt ara, quorum 
alterdim majus fit & craffius; alterum minus 
& gracilius. ‘Totum autem majus eft alterum, 
quoniam & mole majus fupponitur, & longi- 
tudine ; neque alia fopereli. comparatio fe: 
cundum quam id aquet alterum.  Poft hanc 
defcriptionem, fonitum profequitur. 


“ER enim, fonitus, tenfio quedam aeris con- 
“sinua, ab co acre qui ab cis que iffus 
“ faciunt intus comprebenditur, ad illum 


«qui extra eft, tranfiens. Et propterea, 
“ quaci rattone tenfius quid eft, eorum 
“ que iftus faciunt, cadem celerior © acu- 


“tior qui efficitur fonus. 


Aer, cum in fe unitus fit, cos item qui iftus 
efficiunt circumftat; atque ab his miftionibus 
fit continuus cum eco omni qui extra eos eft, 
. propter unionem. Quando igitur corpora in- 
ter fe occurrunt, ipfumque collidunt; & non 
prius diffipatur «er, fed i&us fuftinet; diften- 
diturà vi percuffionis ; donec multus inde tran- 
feat, ab aere qui circumfeptus elt corporibus 


+ padararTipa, 


PORPHYRII 


“ Aîò x Ads Ti do) td rva/TipeY, Giov dos nd 
“° pompor, 3 dos GAws peiCor, Gumpor miÉ 
“piper negrims iD' dv duPoripar 
“ aelprd DE ipois mmmty, È nari È ir- 
«po Doyor \zsepogiis. Ds Omer è Xarues 
“g pordeda md Lipy ctunpw, imtdii 
“ pad tav unt cudapirp@h, n PCN 
< Cnsis mmorpg Kaj aéiy ò pelar e 
“migoi È meximpE xaduos, Ts dato 
“1 xa derflorig8, mu iPoy ckimeo” 


wr n 


xaAuos ckumpey Lio Ti porvCds dorendéi, 
din muvimg® Lo. Exsm di mì muvnea ogu- 
Quroneg 7 pawortscr sranoAE sd di è oxApi- 
mipoy, Tu pavoripu. H ajtia Ev T8 otiws, Dig 
monsàn, 4 Djgi o oxAnpsr® Em) tadexe?) P oxda- 
poripor, % poi cuPansmpor cvay. dos avdpes made 
oudaphripos, * PagvPevirpo: af yuvasres avdpan 
y ne 0pUPwyi apo” Ten di dg n 
derloriegs ixdy mis detnesag: tudro È ri derlo- 
por Epi 0 dì pela è maxi yard 
xs, TE Mare È Aerloripa” oPodporipar i 
ra) ° pecora nxlo domdiduos cpuricar 5 #. 
Exdro dî x, raot, dIMo cir n n * pesco 
do TÒ cho Kaj é T87 Aya, em ax faw rs 
70 sUrvaimpoy tow cLufcoriripey® Bis vir djjlw 
YrAeiots cEurepey pevncery, Digi Ti elravdTegor Î di 
Trgios ad im ri side wpadiiyuala, mis 
un und ridiiow, 8 mayo n avi a Pap) PoAoy 
di peiCor iDn, trav Îuo ci XadxsÌ, civ ò £Tepos 
puiCav nas mexitenos* di xa) Malay % dele 
Tepos" PEAos petp peste è ETipos, om Ka) nari 
dynov rire") paiCor, È rari * perse È 
tane Aimdim ovyuesns rel LI iodmy avn è 
try» ESis d' CaroggaPis, è fida ind. 


“Tdos psp ris ts wa gii TE dipos, è piDos* 
<< >on 18 mis tds disas mito tut 
© Aapbaro dis, vinto tds T cares” Kai 
“ai rin, nal' cia ay duvaper, ervdi- 
© rigor ixasw 1 Td) ovai TANZI, Sly 
“re xaì ckiry® doreriAdiny. 

0 dip, imordiins dv èr diri, 3 re Tàs Gdr 
9a mubyres mupixd naì dor 7 pibear rérar, 
owsxgis in mavTi TU Cnrds autor, dig TÒ rivi 
ay Oy Ev td oipala aAidois cvprialerma, 
nai 10 ammosby nel pj Pine diezoo, 
dà 7 ryan Campi Alariivery varo È 
Bho È caingnis, dixgi MAL dunverdiia raùrns, 
doro ri iuaeira baro due dspos, mis tds DAN 

gas 





» Pro è, repono + © Pro iteries, quod hic perperam irreplit, repono peter, nifi forfan malis curgperioge. 


2 Malim ss, bis. * Malim wînos. 


4 Pro 


Mhae È We St 


ef 


a 


‘dh 


Di 
Ho 
Li 


COMMENTARIUS. 233 


pois imita oi puaoi, eds È Caròs dbeg. Aiò, 
& puovoy mupoytes avra Gaye) t5 ods, cv pr 
dia tas dixsds Bitragudio aa rei ci mom le 
TÉTWI dPerTis* nei dyess ay E Curry ri sete 
ns dSpur]@ sduisoe, dorotei ry ne) digputras i 
lip&. Ezi Lercon 3 xa dyravaxAirg* Hyd 940, 
Puc d AgdsoriAas, pick, rav dor Ts atpl 
iràs Ppopire, 2ja rà dtygriey Tè ding4rn xa) new 
Ave SpoPway, mad 6 arip dont dare 

vPaipa, 
<A TEdì rSTwy 7 cvsetorty, fouav 1 xata 
“rà 0%ù nai rò Bapd Fiery AjaPoesi, 


“moryros id civai hi. 


Aia téTAr, Daci, 7 custa Înrovin, Fua- 
TA TÌ munsdv xa Tè puavor, na Merlor xa) auzò, 
eUrwiv Te val drv, @ fxemy monriros* di dv 
dmereriim n csUTns nai n Bapurns ron LiPar 
dond'enav”), mottims civas dlgDoea i churns xa 
ri Bagirns* *, 6 muomms. Emdatandu d\' peste, 
qraùs T6Ts dx 6% andoyuns 67m") adhedta&, dla 
x Tri morini più È soia cavi: mis sprdios 
DiaPoras, ris narà Thò derlern % mowetita, 
E471 Bara 9 eran " li n magna Kaù par 
vornta, Kai a rvian Taume dì civey mutimRs Hat” 
abrw, nall as cwwise& 7 Lidav tas chirnres 
% rds Bapirntas n mod», diriay vrwv cresce 
zostTsT cbios x Baptos,aRà mov ET ei necoe- 
24 tò mov li aim $ 7 |iDav riasris dla 
Popass, #5 avaryuns na) È aimatt mat civey 0Ve= 
Devros: Trois pÙj) sv È aupiCisapor auris Sirgnods. 

Acemdims di aiviog in wAnyar die Popas, £$ 
pg tl Vasto TE atudie wess Thi de- 
xl È ninoros* meg rastns Aetre:) muiomiX de- 
gv Eici palp Yrdodiiom cri aimy 7 AfaPepey 
yo in pg Tè rs iovras Biawt na 1 


+ maga tas capamide costr, ti n GANTd;i8, 


nai TE dì dn Ang Aerdiy de rò FANTA 
ua pelp d die, E Tess diaPogss cvsitnte @permi- 
my, ws ti pay TANYar dremindess* xa 
rorò TAIfdern opali, weds tò AMT, ro- 
seisduer Tesrn di Li ainia, 1 rapd tlò dmylò 
TE mAnfodie wreds Thu) aprlò È rivtozws. Avi 
pn ragà Thò Biay, diggesas ld, cuGeGrnpisn 7a 
ws pudir cumrioi nto rho cSurnra nei Bapi- 
Tare 7 piper H dî rapa ras owpannas cv- 
suole TE aAnToudite, dinperta, cis m rds TE dipos 
AiuPopds® Lo gap sare F TANTCpisan' rai 
tis tds 7 cepeu n amar rw partr QePopds* Da, 
mi TH def apgdivns, ai vu MEA 
als rm FAorras, nas rAnflopira” MAPS 
di, 5% dis 1 Bia ripeti TANA ara pap CuGicdr 


iftus facientibus, ad eum qui extra eft acrem. 
Adeoque, non folum qui prope adfunt, foni- 
tum percipiunt, ( fi non fint auribus lxli, ) fed 
& qui quadantenus ab illis diftant; &, quo- 
ufque permeat ftatus ille non interruptus, con- 
tinuatur & permanet fonitus. Sed & è qui- 
bufdam rebus repercutitur, Ait enim Arifto- 
teles, quod Echo fit, quando ab aere, uno 
cxiltente, propter concavum quoddam derermi- 
nans & probibens ne rumpatur, rurfus repel- 
litur aer tanquam pila. 


“E? propter hec, videtur ca que eft fecun- 
“dum acutum & grave fonituum diffe- 
“rentia, quantitatis efie quedam fpecies. 


Propter has (inquit) conditiones ; nempe que 
fpeîtant denfum & rarum, gracile & craflum, 
tenfumque & laxum, (que funt cum quant- 
tate conjuntta, ) per que conficitur fonituum 
acumen & gravitas; oltenditur, quod Quan- 
titaus fit ditferentia, acumen & gravitas; non 
Qualitatis..  Oftendimus autem nos, non, hinc 
necellario fequi, admittendum eflè, co quod ex 
fubltantie quantitate confiftant difte differen 
tie, que fpe&ant gracilitatem & denfitatem, 
& (fi velis) tenfionem; craflitiemque & ra- 
ritatem, & laxitatem: fed hc, qualitates etlè 
fecundum ipfum, quibus confiftant fonituum 
acumina & gravitates: Neque, quod caufà pro- 
xima acuminis & gravitatis, fint Quantitates, 
fed Qualitates: Neque, fi efler quantitas caufa 
proxima hujus fonituum differentie, quod opor- 
tear caufatum elle Quantitatem. Hus itaque ac- 
curatius infiftas. 

Cum autem adhuc reftet caufa diverfitatis 
iîtuum, qua eft propter diftantiam perculli à 
principio mows: reftat ut de hac verba facia- 
mus. Jam enim tradite funt ab ipfo caufe 
differentiarum iftuum; nempe, ca que elt à 
percutientis vi; & ea qua eft è corporeis con- 
diuonibus, tum perculli, tum ejus per quod fic 
percullio ; (duplum autem eft percuffum; nem- 
pe Aer; cujus ditferentes conditiones pretermit- 
tit, ut inidoneas ad iétuum differentias ; atque 
illud quod eft percutienti corpori, ut percu- 
tiatur, fubje&tum; ) Tertia vero caufa erat, 
que eft è diftantia corporis perculli è princi- 
pio motus. Ex quibus, ca que eft è percu- 
tientis vi, inhabilis eft, atque rejeta, ut ni- 
hil conducens ad fonituum acumen & gravi 
tarem. Qurque ell à corporeis conditionibus 
petculli, dilteibuitur, in aeris differentias, (nam 
ipfe eft è percufforum numero, ) &: diferen- 
tas folidorum aliorumque corporum. Ex qui- 
bus, fepofito iterum aere, corporea conditio- 
nes funt, tum percutientis, tum perculîi. 
Percutientis vero, ( non ut vis noftra per- 
cutit, hac enim rejeîta eft, fed ut corpo- 

ris 








9 Pro &rwia» reponendum cenfui «mia. r ME. deelt Tn magia pgrimia % &miar. f Reftituo # 


pro rl. 


li t Mode 


234 
ris illius per quod percutimus ; ) diftribuuntur 
in denfitates & laxitates; atque gracilitates & 
craflities, atque levitates & afperitates ; atque 
figurationes, quibus configurari putantur : ad- 
ditur etiam tenfio & laxitas. Ex quibus, n 
folis raritatibus & denfitatibus, atque tenwita- 
tibus & craflitiebus, atque tenfionibus & laxi- 
tatibus, eft caufa acuminis & gravitatis foni- 
tuum: in reliquis conditionibus, non item. 
Cumque nos jam confideravimus, de ca per- 
ceptione, qua et è tenfione & laxitate, ( quam 
ille poftremo loco adjecit; ) quomodo eam af- 
fignat ut caufam acuminis & gravitatis ; cam 
vero reficit ipfe differentiam qua eft è vi aut 
debilitate, ( ut qua fonitus efliciat vchementio- 
res aut debiliores, non autem acutiores & gra- 
viores: ) cumque ibi diétum fit, è vehementia 
(/ea impetu) non fequi acumen; fed è ten- 
fione, few firmitate, (quod de impetu negatum 
erat ) acumen fequi: His igitur confideratis ; 
de caufa reliqua; qua eft pro diftantia percu» 
tientium & percufforum, verba faciens, brevi- 
ter inducit apparatus. Fo quod hac maxime 
alata fit caufa ab aliis ipfo prioribus, & ab 
omnibus objiciatur : nos item, quafì praverten- 
tes, in orationis principio produximus; ea po- 
nentes que ab alis dici folent hac de re. 


© Et magis adbuc ex inequalitate diffantia- 
“rum, percuffi ‘cutientis; barum 
© enim quantitate evidentiffime continetur. 
“Quippe ex minoribus diftantiis, confegui- 
€ tur Acumen, propter vehementem impe- 
© rum qui ex propinquitate-eft: ex ma- 
€ joribus, Gravitas, propter cam que è lon- 
“ginquitate eSt laxitatem. Adeo ut fo- 
«€ nitus diffantiis ( reciprocentur» feu ) con- 
traria ratione refpondeant. enna, ut 
“ principi diffantia major, munorena ; 
“ita fonitus qui è minori fit, ad cum qui 
“fe o majori. uma in si 
ponderantium momentis; ut © ( 
“ diffantia major, ad minorem ; È cnc 
“tum è minori, ad id quod è majori de- 
© pendet. Suodgue boc manifeftum fit, 
© obviam obfervatu 4) in fonitibus è longi- 
© tudine quadam faltis ; ut chordarum, & 
© ribiarum, © arteriarum. Acsitiores ent 
© omino fiunt (ceteris codem modo ma- 
© nentibus if, in chardis quidem, qui in mi- 
“roribus ( fulerorum, fe ) fubdulforiorum 
© diffantiis fumuntur; guam, qui im ma- 
« foribus: ©, in Tubiis, qui ex foramini- 
e hus s FL sero (doc effi, è perc 
-& tiente ) propioribus erumpunt; quani, 
<a pad che-ndl ©, n prot tab 
© qui initium percuffionis babent fà ne, 
© proxime ad1d quod percuftum eSt ; quam, 
“ qui ex profundo. 


PORPHYRII 


da ds di E ou rss dietro, eis 
mis monvisole ng) pawdiods* Mesorrmis mi % mxi- 
mas, eros ni Kg) reagumnlas* tés n gg 
panopùs, dn di) gnparteX: esonero dì 
% n ebrvia vai 1 dmvia” Qu cy povess F poste 
sai monyisora, derflomos Ta È mugitnom, cÙ vic 
n È dirmicus, aimia È opurnms 7 Jipay è Bapù- 
tunes di F deus cvsIzon, GX, Emoi- 
avro iui DE È varrà Thò simvian È drniar - 

ariieos, lè Urso west: rus ravrlw 
pdl airian Tery cpurnrs nai Papurnms: thò dè 
hg Thù Biay n adivsav muermim 2jgPoegr® 
is rPodponigss id fi ddereripse * muto hè 
ipus, iturpss di Baporigss cinim to oPe- 
dia crei pd indivrs pri tmsik E ie» dn di 
8 elia despor, 2 Té TPodpis domderros, ted 
E iti Tirurir nicgndia, Ei È A05m5 
aitiai È ari thò diga 4 ritiro n xaì 
mRlopdicar mis udpos T Meyer, curi pes ErA TS 
sarrnbde’ iù È pddise raro meremdy 
dd mis ad rt, a) Duro pg 
mio dos Piaowems nai puis aleggia $ di- 
qa rapa Sivms ri swdira Migedy mis 
dMmus Dei TsT8. I 


“ Ka) pae cn È 7 doreyan, 8 n rAgfe- 
«e dis È 78 1Aferros, dvicornms* TU d 
© mod TÉTwN Crappageere cwvisar'). Tais 

66 8) Ndloo digsrtoron, impims È gi 
< Tums, Al P cn eygornms oPodpir È 
cd pda 8 Gepirtor, IG sla 9 
<p drorpy ixdvar Ds drm diva 
FP dlgriria csv dss* rin) dd, ws 
6° pelle dari È apxns, artds Talora, 
“i Vero Fio LP, eds TI 
“ Lr due KaSetarsp cari riv porrdin, os 
61) pslav dorgaì TE deripans, neùs Thò 
“e tadfloros, n dor did Res pomi meds Tlò 
dom È pal Ka t8m dî on conpgis, 
< mesgdpor, Ford TI Digi UG pernss pavo 
 pivay fipur ds 7 xopdaw, è Ti ab- 
© Aeoy, nati Ta apraggan Obumpos goto A 
© orny mivras, ten du dig pdporrav 
“ row duri imm tav Xopdar, ci tari 
“Marlus dlusrtale TON ay wget Nap 
0 Carsuduei, tiv narà perlss* nam ti» 
© auar, ci Dig rav eyyotipior TE PA pis, 
“renàa nd xApflerns, revmpatoy ca- 
<riilorns, T°V djg riv arwnpa* ran 
“rav dernest, ci Tlò derlo È xAnpis 
0 faevms cinooripo È cuseyzus TE TANilo- 
“die, tav don Padus. 


Em 








# Nun Tepono pro és s ME. * ads 


“x 


COMMENTARIUS. 


Em 7@v Djgsioray, T&W tY90S TE Hg) mjiw, ci 
tas & Tha rDodfimmme indonen, r, TÙò indv- 
ov dis ar È edu iaiyne djerrnws, Digi P igor, 
oPodrercar Thù yi ampralavdime, È dle 
Ten ituriogi Sdi mAts, inAvTI, È dla tem 
Bapunpaa: turdANÒ, mA E mbide Tindei- 





nq È: sdfàri dis av Ta TE iygider È duwd- 
peas * Bua” Tà yv ogUGaNi, xd} veve 


ma TI dPistitnpyera, dany $ mjpwd ati 1hò 
dwiepir, ua 8 Agusordes Premere), ds per” 
Niger PInd'atordu* Tira, Ei ci A A45 afriae dore- 
dedinaci, & Fò dB miiwdar rArylò Bapuriges, 
Thò di ey piFeryrday vriear; Thò Begdu- 
mira, Vr pi, A rl reg Tira did 7 Yeday 
Tv Gps, Mis punoriogs dhimpey doma È 
Phiy yer tàs > pranperiogs Papimpw dle # 
Pesdciao di È pauporipor yi Thi avra 
ov 69, Beadirpor manto duo è dica, Bapu 
doremday è PHsgfoy Tri 3 rev Beazgvripar, ra 
Nola È n ribes, È 1 dorma zutonws Vavopui- 
ms, bud van + Lido. Em Te 7 avdar, vi 
rgiai:; } ; «ms ; 
fyyrrat® È Yuorides revmuane, dump dat- 
dd è Livo, an zine E miipans di' 
avuti as 7 curis dipg Cumilorrs* Digi 1dù 70 
Toy wifi reumudrir, Bagumee 7 iDor dorsdi- 
de da di 7 rarararo, Bapirarn 74 Bpa- 
dia» Dig tirN TI dikeder pink £ mivpars. 
Em ri rv derigatv, mey dii P TANTI vira, 
0 qotsonipeta, armi camtumi), xa) #Y905 di 
T8TEmAnio de dipes CT arrdione TO ME- 
pal Yyrdiorns, gu T piper dmriAso, dia e 
yy cir di narmdir, È cu Padus, Pagw 
TO mjpw dry P Fg 8 TANT, a) 
2ja rim Beadian viniak Tlù vino Avrrem- 
Sacw &y ai Dasdtris mis npiDos* as, rire 
vyiy, ai perg FI E apriamo * sj) pet 
co alora asti TÙù pompa ri dè alan, slo 
va' Em 7 Vi@wt, i rAelcer Voroguns ti È 
Inps narra, Baguripor mu tipe n 
di iAdrlav, eLuripoy Ov dv. Niger Exd 1 pslav 
amg È Anas catos Thi data, TETvEXA T 
Bear i dora Bertin dmxis YOD, rss È 
dm È peilor®, Ds Ph rar perave A 1 prlev 
amy Ti dempuars tà tlw iNdflva, n am È 
iarlo® pom aress Thò dim È peln®= AA di, 
cai row ipucicai gopdan, anse tiv Megordioy. Ei 
di wò, cao rev U ov pGnor)' 1 9Ò am) CnAvIrioa, 


235 
In diftantiis, ( propius, & remotius ) pleri- 
que non aflignant pro caufa vehementiam & 
laxitatem: quali, parva exiftente diftantia, (pro- 
prer parvum illud, ) vehementiorem iétum ctfi- 
ciente, & propterea acutiorem; majore vero, 
laxam, adeoque graviorem : Nam, contra, mul- 
ta longinquo, indigene ad vchementiam; quali 
ex propinquo viribus deftituantur.  Quippe ja- 
cula, agi omma que emillione operantur, 
indigent longinquo ad vires; idque ab Arifto- 
tele innuitur, ut mox oftendemus. Ecquam 
igitur plerique caufam reddiderunt, cur gra- 
vior fit à longinquo percullio, & ex propinquo 
acutior ?  Tarditatem, aio, & celeritatem. In 
Chordis enim fimilibus; breviores chordas acu- 
tiorem fonum etticere, longiores graviorem ; 
propter tardam in longioribus fa@am refiften- 
tiam ; adeoque tardius percuffum aerem, gravem 
efficere fonum > in brevioribus autem, celeri 
faîta tum percuflione tum reflitutione, acutum 
fieri fonitum. In Tibiîs item, foramina lin- 
gule propiora, acutiorem fomitum edere, pro- 
pier celeritatem Spiritus per ca in exrernum 
aerem erumpentis per foramina vero remo- 
tiora, graviorem li fonitum, (& quidem 
per infima, graviffimum ; ) propter tardum per 
ca fpiritus exitum. Atque in Arteriîs; quan- 
do percutiens quem adhibemus fpiritus, fuper- 
ne emuttitur, atque prope tum ad percullum 
aerem, tum ad linguam fpiritui occurrentem; 
acutum eftici fonitum, quoniam ex propinquo : 
quando vero inferne, & ex profundo, gravem; 
co quod longius' fit percuffum è percutiente, 
adeoque tardus fiat motus.  Reciprocantur igi- 
tur (/ew contraria ratione refpondent ) fomiti- 
bus Diltantie : Sicut in libraram Jugis (guo 
fiat equilibrium, ) pondera diftantiis ab appen- 
fionis loco; Major diftantia minus cxigit pon- 
dus; & minor, majus. In fonitibus autem; 
major diftantia inchoantis iftum, graviorem ef- 
ficit fonitum; minor, acutiorem. Quam igitur 
rationem habet fatte percuflionis diftantia ma- 
jor ad minorem; candem rationem haber qui 
in minori fit diftantia fonitus, ad cum qui in 
majori. Fodem modo quo in Equiponderan- 
tibus: Ut major diftantia appenfi ponderis, 
ad minorem; fic quod ex minori gg dd 
id quod in majori. Oportet autem, de Chor- 
dis fimilibus, diéta intelligere : fin minus, con- 
trarium continget. Quippe cadem chorda cx- 
tenuata, adeoque protratta; acutiorem fonum 
edit, non graviorem. Caufa cft, quod tenuior 
fiat propter tenfionem. i 


È 2jo rim peidan Guodim, sburipey Dbyzen4 xa) © agurepor® Aîmor dì, # rerloregey avrlò 


dredzy Dia Thò rdow. 


* ME. cargr?. fed D. èyxsx1 utrumvis non male. y Malim esita?» ut alibi. = Suppleo, 


€“ Nam, 





, quod cexci- 


diffe videtur, » è peitar, Sed & locus videtur alias mendolus, faltem obfcurus. Quod innuitur, hoc cit. Ma- 


jor diftantia (è centro Libre, feu appentionis loco,) 


us minus ( & minor, majus,) ut tantundem 


ponderet: puta, Bipondio in fimpla diftantia, sequiponderabit unum Pondo in diftantia dupla. 


4 do 


236 . 
© Nam, Tibie cuidam naturali, fimile eft 
“quod coca Arterias conungit: bor foto 
« differens; quod, in Tibiis, manente per- 
“ cutientis loco, ( puta, in ore flantis,) /- 
“cus percuffi (10 foraminibus ) ad propio. 
“rem vel remotiorem è percutiente tranf- 
« fertur, foaminum artificio: In Artertis 
© autera, vice verfa, loco percuffi (acris) ma- 
“nente, locus percutientis transfert è 
€ percuffi loco; duttricibus fcilicet gue în 
© nobis funt facultatibus (intelletto icilicet, 
* “fenfuve,) per muficam nobis è natura 
€ infitam (mire fimul & expedite ) inve- 
« mientibus > fumentibus (fubdulforii in- 
“ffar ) cos in arteria locos, a quibus que 
“ funt ad exteriorem aerem iii, fis 
inter fe exceffibus proportionales efficiunt 
« fonituum differentias. 


Percutiens, in Tibiis Arteriifgue, eft, Impe- 
tus, Spiritufque quem cum impetu emittimus. 
Percullum autem, in alteris Tibia; in alteris, 
Arteria. Sed, in Tibiis quidem, fpiritus per- 
cutiens, principiumque percuffionis à flante fa- 

, manet idem; Tibia vero transfertur, arti- 
ficio foraminum, aut propius ad principium è 

rcutiente faRum, aut remotius ; atque fic dif- 
ferentes edit fonitus. In Arteriis vero; arte- 
ria Perculfa manet cadem; fed Percutiens, qui 
eft fpiritus cum impetu emiffùs, locos in arte- 
ria naturaliter invenit, & ad hos tranfit, ad 
modum Subdu@torii. A quibus, qua in exter- 
num aerem eveniunt diftantia, fuis exceflibus 

portionales efficiunt fonituum differentias. 

alia quidem funt qua Ptolemaus haber de 
fonituum acumine & gravitate ; partim ab ipfo 
excogitata, partim ex aliis ipfo prioribus de» 
fumpta. 


Oportet autem nos, qua 'polliciti fumus, qua- 
ftioni apponere; quamvis in multis hujus com- 
mentarii partibus, ipforum fententiam jam ante 
oftendimus. Quod quidem hujufce caufe red- 
ditio, antiqua fuerit, & è Pythagoricis palfim 
celebrata, in fuperioribus oftendimus. Nunc 
autem adjiciantur qua habet Archytas Pytha- 
gorius; cujus feripta dicuntur maxime genuina. 
Dicit autem, ( in 4bro De Mathematica, ftatim 
ab initio traétatus,) hecce. Bene mihi viden- 
tur ( Pyibagorii) quod Mathemata fpettat di- 
gnofcere, & (abfque ullo abfurdo ) rete de 
quoque confiderare. Nam qui univerfalium na- 
turas bene dignoverint, vellent & particula- 
rium, qua funt, infpicere. De aftrorum qui- 
dem celeritate, eorumque ortibus & occafibus, 
tradiderunt nobis cognitionem: Deque Geome- 
tria, numerifque ; maximeque de Mufica. (Quip- 


PORPHYRII 


«€ AÙAG gatp eri Puoi, ® è DEI mis demesas 
“dome Co TETW pòvw Adi on 
«dr hf avra, E sari ® TANT 7i- 
“ns dorme, 678 rAnflodiie pera 
‘e pe, hg T iygerager h ardtepor E TA7- 
“rvas* cu è Jamyyicivs Treviri 
“Em 3 TE dementi dvaralwy, Ti nani 
6 Aloe ms ira, è TE 7Ar- 
“mn apyrapi, ed È iypO 
« arr utspor TÉ TANT]OLSUS" TW Cv spes riga- 
< panni, TI vuPirt pnri, Frevuacias 
“ apa È atixapas, supionbytoy Te ò day 
© Cassyray, \zraywgiws sem, tv dii È 
° apnekas rss ap dn, ai mods È cus 
© dies Digsrerls, dvddozer cauti FE Vripo- 
xdis dmterbo: ras 7 Miur daPoegs. 

TÒ FT] 1, PH 1 TOY ari, È Thi row 
dermiec, n oppn € Pomvpa, è nal' ipulò veste 

dd Tò 7Ant]cvdwey 3 ED div du, è audée* ip 

wv di, 1 apmesa” AD dii pèv ro avida, © put 

TAI mivpa, È i ramo) È dm To avre 

Tav Toys, pere avi parmpi dì è avdòs, 

2ja di darrexmioes Ti eumuato», n eys È 

dexns gavopims TB wife, 1 mipa * rw 

daPipss ambition o ipse. suine i ape 
mesiiv, n pùv TAnfpuim aprigia pive è dî 

Air, mp Lò # xal ipplò mivua, è im È 

dirmeho; rss svesrad Puarncis, nai TÉmIS rA- 

eszape, \rayuzius reomy AD Gr, ai raeg È 

Curs ateg Cumo diassrls, dudiroyor F iau- 

TO Umspoxialis, dmredia mis F iPeoy diaPopds* 

Tà pè» dî ri ImAspais, Ei È nani ch pipa 

okumas È Baprryns, muavza* ri pèvrap cut” 

cArvonberme,ma di # meg F mtò unt Autres, 
ARdE * pas, adoro try oa) pesSre, cari 

ti Cmjpan Ei È co mAdis piper È ebrpiloras, 
) tauran PIdowtts nn pri pl imdatardy. 

0% pè nivuy ij È rudomis aio amdons, rada 

hs rg nai meg TS Mudeizogios ruxAsptiva, nai 

Dia rav iueresde pò amdeatardo' TI 1900 

di xaì nu, nè Apziona mf rivdugopits, & pucidicze 

È yoiora Ngs!) circ4 mì cvyogappala. A64 dî, 

cv TY DEI pampannzs, eds craggirdib TE 

Aiys, ide: Karois pos * dontvri, 0 cafe ri pad 

pale diayrcoy, naì St vr, eds vò Ei 

srasor Fawpiiv Tiseà 9Ò vas TAY 0Awy Dumos na- 

Adis diagnoytes, Guedor xaì Ei tiv natà pi 

eD, dia V com, ife” miete di rasrova- 

sur mexdlars, nai © Fnrray, xa Suotan ragi- 
denar dipir Dleyiwen nai me) papureios, rai 
desdpiw, xaì cx fuisse mei patente” raso 

me 





bus. 4 D. ‘in ME.cen; 
plurima ) pro imma. 


ch hoc 


4 Aaxfm, hoc eft dxsn, nempe in dialetto i ua utitur Archytas hic citatus; & pariter i 
rag o gs jet) ytas hic 8; & pariter in 


nti- 


. c ME. irin x, manifelto svi ri 
d ME. 


J l 
COMMENTARIUS. 


P rà pafiuare dorsvm cid dderpea: moarw 
pBù sviori Lum, om è duwarnivizo sil Lido, 
pi Persio nzas vir meri i mada* Tar 
gen di iPay parso, tue ri Digi da ceri 
Barra adiaros* Zuprenn: vd) * cravmay Pe 
par Pieiudpa, daienialorme umi avtiis cv) xa 
day Ta di ipcios Deesdpa, (7) cia dî nix, 
aEmarapoarivpa mei tav PrPspodin, 
mile Bua marty npiPor. TloMùs 4) di avra, 
ix i "panta PA dies n priomiak dè 
130 Dial rev aodiveray mis mpapds® tùs 2a 
P! porsos ras 8 di apri dorosstoros* mis di È 
Dia rav arteCoray 7E pepideos "ED dux 
ds e eteri itay ppegdws Tv NoPuy 
2 ii ra rispa rev muzion, inca mAi 
Sa sò yin Tà 189) Ev mmie 
mr tav dida a pd) dor ti rapiiy rerò 


gym), È itia Paine") tà di Ppadiws nai 
prciagi Ag - a 9069 les * pae 
Ter Aabàn, 'suvoi WIpias % dderias, rd mha 
ye Gaga mami è Jap adi" ramzgon 
igueiss, tuo, OÙ por dè rarà rin pino 
aa x, ina apss 1 Myernis 9 deidornis, 2enko- 


ps, ci pizo Phi bad È ikù, rPded tw mei 
o par Piryiosdusr En dè È TER ver, diro 


Pri Beru Ta L8p igguposs Aprite, meio Pi- 
pi; rà di dbt, YY0S* T0ÙS DÒ agupas Pepe 
privis, por \aransa 6 dip T0ISdì dderws, 
fore Tiro dix F rima i tà pù 
sui ra eo acilia. Pre, perda 
A radi Gar Sol presi 
€ B A I DI n # >» 


AD pol na) TETO rarmiderpes iggupiò 


su LAV n A è ue. Y 
AIA par fi i 3a 76is duAdis, P Cn 16 sipar® 


Preston mi È rdipzis rd 
SLA £ TA 







è Pays mimow , cvyueParetiny È 


237 


pe hac mathemata videntur effe ta.) Pri- 
ino igitur confiderarunt, non pofle fieri foni- 


tum, nifi fafta quorundam inter fe percuflione. 
Percuflionem autem fieri dicunt, quando que 
moventur inter fe occurrunt.  Ine:dentia' qui- 
dem, contrariis motibus lata, invicem occur- 
rentia, inter fe collidi: Qua autem fimiliter 
feruntur, (Jeu ad eafdem partes) fed non 
xaquali* celeritate, ( deprehenfa ab infequenti- 
bus, ) perculfa fonitum facere. Horum quidem 
multos non tales eflè ut è nobis nofcantur : 
Hos quidem, propter iétàis debilitatem ; illos ve- 
ro, poggi Dogiiguizem diftantia è nobis; 
nonni autem etiam propter ipfum magni- 
tudinis excefflum; non enim nobis in auditum 
*fubire poflè fonitus magnos; ficut nec angufta 
orificia vaforim; quando quis affundat mul- 
tum, nihil infunditur.  Eorum igitur que in 
fenfui incidunt, que ab iftibus celeriter .ad- 
veniunt, apparent acuta; que tarde & debili- 
ter, gravia videntur effe. Siquis enim, fumpto 
baculo, moveat trufim & debiliter, iu faciet 
fonitum gravem; fi vero flexim & fortiter, 
acutum. Non autem ex hoc tantum cognofca- 
mus: fed & quando nos aut loquimur aut ca- 
nimus, fi,magnum proferre & acutum, vehe- 
menti. fpiritu proferentes utimur. Porro & 
idem contingit ut in jaculis: fortiter emifl, 
longe ferantur ; debiliter prope. (Nam forti- 
ter emilfi me Sblegukur aer ; debiliter, mi- 
nus. ) in Vocibus continget : Qua 
enim forti fpiritus impera LAropeed, ‘magna 
elle, & acuta ; qua fprriza debili, parva & gra- 
vis. Sed & idem videamus forti loco figno: 
Nam codem fonante magnum, è longinquo au- 
diamus; parvum vero, ne quidem prope. Sed 
& in. tiblis; qui emittitur ex ote fpiritus, in 
forami o al qua prope funt ab ore, pro- 
pe vim vehementem, acutiorem fonum di a 
in remotiora, graviorem. Ut manifeftum fit, 

od motus de acutum facit; tardus vero, 
fonum gravem. Sed. & in rhombis (few rosu- 
lis) qui an facris initialibus mov idem con- 
tingit; leniter moti, grave emittunt fonum; 
fortiter, acutum. Sed& calambs ; fi uis, aperta 
parte. inferiore, inflaverit , remiflam dabit nobis 
vocem ; fi vero parte media aut remo- 
tiore, acutom fonabit. Nam fpiritùs ‘idem , 
à longiori loco, debilius fèrtùr; ted nori, ve- 
hementius. Cumque plura neri dhe, uod 
vocis motus fit per Migrent: Brcorsà um. 
matim recolligit: Adeoque, guodacti foni 


dor iù, 
Rici DIA dì 'réi peier®», o Podpiy Eirùy dì Cama meite 


è air dm pù di re fs lg 


(erius 





* Pro 


238 
celerius moventur; graves, tardius ; ex multis 
nobis faftum eft scompare Ex his i ui, 
eifque porro qua prius propofuimus, quod Py- 
sura fit led antiqua fententia ; ( quam 
exhibet Prolemzus, ut quam lp ipfe elabo- 
raverit, partim undique colli recenfuerit ; ) 
fufficienter è nobis oftenfum cit. 

Cum vero dixerit, non tantum è quantitate 
effici acumina & gravitates, fed & ipfas ellè 
quanutares : Perpendat quifpiam, an hoc re- 
éte dicatur; Omnino quidem in vocis { qui di- 
per) Locum (quem è graviflimo ufque ad 
acuullimum percurrit, ) Ditferentias, ponere o- 
portear, Quantitatum efle, non Qualitatum ; 
aut potius tum Quantitatum tum Qualitarum. 
( Principium enim differentiarum, ci Quan- 
tum, five quis Sonorum dicere velit, five Dia- 
ftematum ; ipfa felice movuum Celeritas & 
Tarduas.) Sed, qua hinc eft, fonorum Acu- 
vis & Gravitas; Qualitates fune, non Quanti- 
tates. Quidquod & Ariftoteles, Caufas quidem 
acuminis & gravitatis, admiferit, Celeritates & 
Tarditates ; fed non porro dixerit, Vocem acu- 
tam, Celeritatem elle, aut etiam Celerem; aut 
gravem, tardam. Nam & in Augmentatione ; 
principium quidem ducit motus localis; huic 
autem fupervenit #50t45 ad Quantitatem; qui 
quidem ad Quantitatem r0/45, non cft ( ut 
accurate confiderantibus videtur) motus localis. 
Item; precunubus concretionibus & diferetio- 
nibus, fuperveniunt Alterationes: ut denfitas & 
raritas; que Qualitates funt fara illos ) 
non Quantitates ; fed neque locales pofitiones. 
Conlideranti autem acuminis è gravitate diffe 
rentiam, nemini cenfebitur hec efle tanquam 
magnitudinis majoris fupra minorem magnitu- 
dinem excellùs; aut ut majoris numeri fupra 
minorem; aut“ot paris ab impari diverfitas : 
fed; qualàm:Sonituum proprietas, & fecundam 
alterationem diverfitas; & potius ut albi è ni- 
gro differentia ; quam ut quinarii è ternario 

iverfitas. Neque enim differre femper dicen- 
tur Quinque è Tribus, Duobus illis qua Tri- 
bus adfunt ; fed angeri potius & excedere. Vo- 
cis autem Acutics, non eft Gravitatis Augmen- 
tatio, fed potius Alteratio. Poteft utique quis, 
retenta gravitate, vchementius proferre; &, re- 
tento acumine, lenius; & retinere tamen di- 
verfitatem; quod»non Quantitates fint, fed 
Qualitates; ficut augere quantitatem nigri, & 


album minuere, manente Qua eft fecundum co- 


lorem differentia invariata. Atque ewidenter, 


per Confonantias, quod diftum eft è nobis, 
oftendetur. Nam propofita, RA Dia- 
pafon Confonantia; Concedis, quod pollit quis 
vehementius percutere graviorem fonum, & le- 
nius acutiorem; ita tamen, ut, editi fonitus 
vehementioris ; (è graviori ) confonantia ma- 
neat invariata. At, fi quantitates ellent; ( au- 
&o quanto, aut diminuto, per alterius vche- 





PORPHYRII 


Tazio notormy ci dì Bapeis Bpades® Pavese 
deptiv Ca mA ien gageri” Aicî puev dh teTÙY, È tav 
in west apgredior, in Nvdegiess È me 
Veud Us * dota lò avo ns messi o IrAspedios, 
ni di) auris igganidti&, 7 3 Tindra pi de 
nundilivdua’ cvrzipuos nuiv * Sndidinza. 
Enti d\, è pusvov 2jg moomiras dora ed) mig 
ogummas iDn xe) ras Bapimmus: ada xa) gori 
myras cry’ Emorods av ms, Hg) cpdws ria) è 
must Kaj 6Aws 5 7 Megoudper remy È Daerisa 
în deter dar E Bagurars axes ri cturare 
morriroy dii dik AjePoegs, dA dx) mi 
puade, movTATtY Kg) mioniTan APX sip de 
arcom ci ri us 7 Phirhur degdr dedi, inf die 
paro wr mezunis F rumporsy X % Beadunis* 
H LA dA mis, dgims "aj Bapbms 7 Plsyfar, 
UbmITIS Hic, Ng) 4 rocvmmmas* KaAds xa) È Ags- 
sorirus, afro di, cbirims rei Basvmns, ra 
maxa rai tas Beadurmas apgdita dis ursén 
di esa dis, v mexunina civas, fi mexsioa ge, Th 
oFiiae Purlu i Beadiiar, Thò Bapiiar. Kaj 5Ò, 
din È avbroras, raraggi SÙ i mmmà rimtess, 
Sinn?) di qUOTI N] nata 29 Trooty CIx Hons È 
TemIOIS, ws TS amesbiciogis dina, narà rosy 
Ka) vyuesria xa) Dgnetorar tysperor Fri 
puK * ddescoods* civ ronnie È pawsrns, 015= 
TuRS Zory, vard ritrus, 49) & rcotrans’ dè 
xara nos Sisde Lxork piro di sl md cea 
mods x Bapù daPeegr di atrata, sn we 
puiCeres pagidas mods Adler paro cartpogi” 
sn ds mAtin desume Data in os) 
E dere néds DET AA AA 5 iditns 
ridu, gi nat’ aciem insiti na) paddy 
ws Aud aédi pira DieDoed' n w4*7 
mirn méos rà ela name OUdi d Aedi- 
ce ciù pndein ta mm 7 opivnie dda, age ina 
da mis agio a nvrdy por % varegi de 
H dî oburns È Paris, ox ld È PA i alba- 
5, dI Molo pai Eva yy, raperra rlù 
Bapirnme,cPospussn xa) thè agurnme, pipe 
mespifeo È cpws tipi rl oPamaylò, ro 
pH arostrulas civ avrds, dMa xa resrames: 
ds abber e woody TE perarGh, uaì petiv è Ad 
xòr, Prata rÙu vpras dia Popets Buitons di 
Maura TaPois dì nuiv, Aja7 uPentr, è de- 
gordpor, Frndixor): Tis d sla muro» Pi 
spPuric \mrongpems* ey xwopiis, rDodpimper 
mrvitlen rv Bapurepor Disyper, rpiua dè rw 
cbumpor nai pas md Lips rDodperies dere: 
Adopiro da 7a Bapurigo, psim ri coppe 
via anpgrarr®. Ei d\, siae recirims, ab- 
InSirns nd ord, 7 pawSirns, 2g È opo- 


dferat®& 





+ Pro dis, reftituo dite + ME, dindidiury, fed D. imfAuar4, quod retineo. x ME. dmeiums, fed D. re- 
D. 


Qius suse 9 ME. È, fed 


, #, quod retinco propter mi stia quod fequitur. 


2 Sufcipor 


altra? 
A ka 
ae 
mea 
i 
ion 


ge 


COMMENTARIUS. 239 


Shrine Seerips, civ i7' dv furor opParia, È 
nari Th) weaow, Guosrins dvaubims* EE 15 
ciugi cragrizla Dalvi?), mibris don i ome ng) 
È) Bapims dò ug) tuescs Tr) neds aMyda 2fa- 
Pogar dis dè pira meds 7ò Mony sy n Bo 
anzualor, ra dì, doov épos* Kar dial 5Ò aimay 
1 dMolwos, nav Maxon Fin) wesSivy i apai- 
guns & Dr n Is i Aeris, Thi rarà 
mtia, civ ibina djaDopar. May di n Fn 
Aynk depuis ln È digass delbpormnsis. * Pa 
Hiyror') %, murimis, de d\, ciov') ci Iudeegagaoi, È 
muytouv dimo ci Derbi ll dA dd tra mrivre Core 
Die 75m Ei d\' Li ? meirne Pipe 1 Bapirns, 
dio day mm Lido Bapdis AnPlerms, 1 Airdacione 
Fuwdpe, i rarì è Bapù ipuoridim vestì, vpu- 

fiore, Gb) ay damrerere è Dioypor drastas dì 
sai n ri n sù npporsdin, Bia 180 upsodéion, 
hu) amdide 7 ion ei pa dî, nai asd duvd= 
peas Dallo, Bapui, Tlos iv ai ovp@eviay cv 
deibuois, na ri 2jg muri Pipe ca dard cotoyi Mi- 
7% Fsapiry, dorma & bros PIoAa Greripa nos rv 
Eeripi do Aegopdira ; OÙ da dp % xarri rl muc- 
Tyme altiar @esotivay. Qares Pio rey È ovs 
Gis + Petar i pri 

uvaros n oso diN' Gps mistns kò ii ris 

cbpois raì F ovppercicus Fnysyropdin CUT 
Eps 1 7 Pbokay cbirns n ai Bapurns* ci nai 
TO MID Ia IAA) a alta va, d 
MIITIS dè mictis. Emens di me Ti Peri, 
cuDds dor), x Sonw Thò cpirwme nei rhò Bapi- 
tile” dior sura ti ovale xa) meyvTiTà 7 Bpa- 
d'unira* 1Àityms dè Magri, nel)’ ny neri uri 
Aop4xii Dior, day dp com ai Caricis na) cvss- 
Mal torovmata di re pansorms sa) ai Bog- 
uurnTes* day di ai meruriris nai ai Boaduni= 


T65° dMey dî cturntes ra Bagdratis: AH A 


Rena ri pripeci È di di pero È di i va 
psw DEI thè rear crebopav ri Mebeur 
may pardogdin Odws di roy nari mis aiSnois 
Stwespivay aidyran, cs mos xa Frouta UP 
pivay® poi peovor ts Cupdods % rs cvsadds* és 
nori È COPI SRI me Begderime 
nSes trmeti, dea rimIS cigni: did Tàs 
times è Bagonilas avaryir es È may xdo- 
vivai, pedror È mot xatd Td dussrì gra 7 
ven” 70] mibr) GiaAeicer dora TÉTWI"OÙ È %, ras 
Matrmmss d) tas'aediimms, È di Uva ricor, 
Ei rav LiPan Nega). Tmegioera ls Und r@ 
Mod, %) ary dre dd ns cry AA dra) È mine. 
Ds 64 Mrdspai® drros nl 18) mirri 
LÈ posinie, ra) Melone na) nigi, pg 
#P aroatn È Sotatg cwwssre diete, ovy XE dII diva woId- 


mentiam ; ) non permaneret que eft per crafin 
confonantia ; fublata frilicet limilico ine. Un- 
de (credo ) clariflime oltenditur, quod Qua- 
litas fit, acumen gravitafque ; adeoque confer: 
vant cam que elt inter fe differentiam: Sicut 
Nigrum & Album, quamvis alterum’ fit Cubi- 
tale; alterum, Montis inffar. Secundum alte- 
ram noe caufam, tit alteratio, fi vel minima 
fiat additio vel ablatio. Sed ejufdem vel mul. 
titudo vel paucitas, non conftituit in Quali- 
tate differentiam. .Erroris occafio eft, quod fu- 
perveniat Numeris quibufdam, & rationibus 
Arithmeticis.  Zeruma dis fuperadveniunt etizin 
Qualitates, quod exiltimant Pythagorici; om- 
niumque caufe fune Numeri: Non autem ea 
omnia funt Quanzifates, que propter hoc eve- 
niunt. Si-enim quantitas fir, verbi gratia, Gra- 
vitas; duo forte fumpti fonitus graves, aut que 
in grave aptatur chorda duplici vi perculia, 
fonum exhubitura effet acutum; ( pariter ac que 
in acutum aptatur, /imp/a vi percutlà, fonum 
exhiberet acutum; ) leniter autem, & è minori 
vi, gravem. Quomodo autem Confonantia in 
Numeris, & Dia-pafon puta in ratione dupla 
ipectatur; unufque fonus dicatur alterum tanto 
excedere ? Oportet utique fecundum Qualita- 
tem hujus adellé caufam. Ut, puta, in ponde- 
rationibus medicamentorum : Nam fine menfù- 
ris numerifque non fieri poteft talis conftitugio ; 
fed tamen Qualitas ell, que ex his numeris & 
commenfurationibus exoritur: Sic utique & fo- 
norum acumen gravitafque; quamvis ex ituum 
Quantitate exoriatur ; caufa tamen, non Quan- 
titas eft, fed Qualitas. Quique voci attenderit, 
clare confpiciet, quod non guantitales fint acù- 
men & gravitas, tac eft extenfio aut contraétio, 
atque celeritas aut tarditas. ) Sed eft Proprie- 
tatis quadam diverfitas , fecundum quam in 
voce fermocinali, alia funt extenfiones & con- 
traltiones fyllabarum, atque longicudines & 
brevitates; alia vero celeritates & tarditates; 
alix autem acuties & gravitates. Quippe aliis 
utitor Rhythmica, aliis Metrica, aliis .Recita- 
tiva, de qualitate prolationis diftionum occu- 
pata. Cum autem, univerfim, que quoad fen- 
fus fpefantur Senfibilia, in Quanto & Quali 
confiftant; ille qui non modo extenfiones & 
contraftiones, iremque celeritates prolacionum 
ratione tarditatum, in Quantitate pofuerit, que- 
que his cognata; fed & acumina & gravitates 
ad Quantitatem reduxerit;  periculum eft ne 
Quantum folummodo admittat inter Auditus 
objetta; Quale autem inde excludat. . ( Nam 
levitates & afperitates, & fiqua funt fimilia 
de fonitibus non dicuntur. ) Conabitur quis ad 
Quantitatem reducere etiam omne id quod quif 
piam conceflerit ad Qualitatem pertinere. Ut hic 
Prolemeus abfurdus fit: Quippe qui denfitatem 
& raritatem, itemque tenuitatem & craflitiem, in 
fubftantize quantitate confiftentes, concellerit eflè 
qualitates ; 





x'Sufpicor hic deeffè aliquid, quod conatus fum in verfione fupplere. 4 Reftituo mms: pro mrimms. 5 Sup- 


Pleo, quod excidiffe videtur, © agoimm. 


€ Sic 


240 
qualitates; fed ( qua denfitate & tenuitate, ra- 
ritate item & cralfitie, qua qualitates fant , 
confiftunt, ) acumina & gravitates, non item 
conceflerit Qualitates efle, fed Quanttates: co 
quod earum caufe, in fubftanti quantitate 
confiftant. Abfurdus autem, quod in quantitate 
confiftere non negaverit, (quippe, n celeri- 
tate & tarditate; ) adeoque quantitates eflè ne- 
ceffe eft, qua inde conftituuntur; acumina & 
gravitates, quantitates efle exiftimans.  Infpi- 
cia autem, & in aliis fenfibilibus, acumen & 
gravitatem, cuinam horum generum fubji- 
cia Quare, ut quis ab elementis incipiat; 
Terra quidem que eft crafla, & frigida, & tar- 
de-mobilis, & quidem per feipfam immobilis, 
eft Gravis: Ignis autem, qui eft tenuis, & ca- 
lidus, & cito-mobilis, eft acutiflimus. Nemo 
autem, fane mentis, dixerit, ignis fecundum 
acutiem confiderati, differentiam, % terra fecun- 
dum gravitatem con/iderata, Quantitatis eflè dif- 
ferentiam; quamvis fit, etiam in Elementis, 
Quantitatis divertime Quin & ad guftum; 
eft quidem Vinum aliquod dulce, fed crallum; 
aliud aufterum, fed tenue. Non autem dulcedo 
elt craffities; nec aufteritas tenuitas, fed folum- 
modo dulcedo fimul adeft ubi craflities, & au- 
fteritas ubi, tenuitas: ipfaque craflities exiltit, 
ubi fubftantix quantitas major eft; tenuitas au- 
tem, ubi quantitas minor. Quid igitur prohi- 
bet, in tonis, (etti tenuioribus puta chordis 
acuti confpiciantur foni, etfi celerioribus moti- 
bus, etfi cum iftuum quantitate communicet, ) 
quin tamen acuties non fic quantitas ?  Neque 
igitur acuties, neque gravitas, eft quid Quan- 
um; fed pouus quid Tale: Neque xquale aut 
inaquale, fed fimile aut diflimile; fecundum 
utriufque proprietatem : Qua quidem, non Quan- 
tum, fed Quale delignane. Item in Odoribus ; 
acuti è gravibus differentiam fortiuntur, non 
in quanuitate, fed in qualitate. Arque fit qui- 
dem acuto acutius, & gravi gravius; non au- 
tem acutius, dixerit quis, gravi acutius ; neque 
gravius, acuto gravius. Eft igitur fonituum 
proprictas, tum acuties, tum gravitas ; ut funt 
vifibilium colores, & fapores guftils, & odorum 
ila differentie qua olfaftum fpettani. Et uni- 
verfim, nihil impedit quin pofline quadam in 
diverfis Categorizs confiderari: Ut figure Geo- 
metricz, quatenus magnitudines funt, in Quan- 
titate funt; quatenus vero talem fubeunt for- 
mam, in Qualitate. Quid igitur impedit quin 
fonitus, quatenus in celeritaubus & tarditati- 
bus confiderantur, fint in Quanutate ; quate- 
mus vero in acuminibus & gravitatibus, ditte- 
rant Qualitatibus? Num igitur plures fidem 
fecerint huic rei; an, folus ipfe noverit? 
Nunc autem fimiliter alii plures mihi con- 
fentiunt, quos, pro fcriptorum incertitudine, 
non polfùm de nomine compellare. Pre om- 
nibus autem mihi placet Theophraftus, qui 
multis & validis argumientis , ut ego mihi 


PORPHYRII 


mus: rs ) Ng Th mina a) nem, 
pestare TE Mali rami, Ir osteS Lore, Deere 
dies dimres È Bapimmes, prnin ddùs dira 
mUIOMITUS, dè MoVMIRIS* TU TS ajnias abTàN, 
Hg n moody È dorate, UPisrtvay* Arms 3 È meg 
È mel, 1 dpionae avlpati. mesi 
tl megurira È Begdurima* dò fiouw mormims i 
dudoyuns mis Tinowwsepduas, auris imras ng 
Baginilas, dti civay mrommas* Otday di nari 
Fame qodarar, rlò igor % Thi Bapirre, 
qui ds dv 7 Spar ardga Oingub va Us dm 7 
songriov debny, 1 pd) Sarto mi Bow, % Ju 
xs, dua x Beadurimms, ua iaurlò 3 ra 
duimrs, 19 Bapuraem To di mup desflovh n, % 
Seppòr, È ma gurivItO, Gov chirata® Kaj idee ay 
«b@portiy Tlù £ mupds nar' ctumIta diaPeptv astos 
thw È yis sani Bapimra, mos ay cima civay dig 
Pop, xaj rn arì mom ess pgmayi mis 
sugo Kaj pù ng) nat tho pavo è Wyle 
olvos ssi yAunds, dida gus è dì avonpòs, dA- 
Ad Deslos* xe) sx n yrunims lo“ raxinis, Gin 
ausipims Merloms, dà pom ny vis arts 
dn maxi È i avsneimis, è 1 Adone: avi 
mn magurns Pisano, 60 4 P mor Fil 
mA 1) Aeslorns, iD & 7 moon allor Ti 
dv scrbes % dii 7 muy, a È F rerloripaas Piso 
xepdais ci ‘apes Sindewpsrmy Diyzai, ci naì È 
TEXHUS KINITTON, Gi ng) TU MOw periXd 7 
qyiùv”. pari ciney tl oburnme motrnTe } OUSì È m- 
otv n eEvrns, sdè n Bagiris® dl rund pietà 
day OÙd' iooy n diviorr, dA Gpuosor 9 aviucio © 
uall'inatica» idimua' è di Prior, 4M £ # 
mor, yagantneilew imPire. Emi 7 7 co pun 
aj cbita 7 Papers, è narè wocerila inrlwmy 
thò 2jgPoedv, da vari moria” Ka} yporo 
pù dv cs cgumper, È Papi Paginae (oTA 
ay di e cbunpw, Bapé& dr Migorro ckimpay udì 
+ Bapirgor, 0t605 Bapbmpor 1dNirns gopia V- 
Paw, xe) n okurns, È ri Bapbras ds cento aj 
citi, XUpoi mi ga lrewS, Mai CT liv di vari ra 
coPearra AisPoegi" OAws Ti lva IX Camden 
Aia Feupadey atigogics© Kaos te 
gut perni agipale, nadò 1h) pera ry qeeneY 
Gvra ca mond nadò 5 toisde popPlò rapeszer, 
Sy roudi. Ti Sv cndiAvor % i ipse rad A 
 mezurior 1 Beadunia dewpiv"), civey cv reo 
salò 3 ckurna % Bapirna, raustno daddi; 
mmaees d\' ay in rapiogor mode reds È ateypa, 

ti porG avres tyruncs troy zone 5 
Nuò dì, irws Il xgy des Actes cv ppiperry 
pos, 85 donesa 7 cvflegpparan x iz ! rala- 
igdy 67° oviparis* Avi auyttv di pos dpirno 
OriPpasos Zid mdestrwr % iquupan, dis va spavrr 
mita, 





e Sic D. quem fequor, fed ME. maginia «sempione, rrimie. d Sic D: ME roradizdo. 
1 


e Sic 


&-* 


io 


» vipa ° 






COMMENTARIUS. 


mlò drrian, wr perfuadeo, hujas ;d are oftendit abfurdita- 


drangarfiar, € M, (in fecundo de Mufica, ) cujus verba 
io di z dee 3, ei tranfcribenda ; Gaîne dita pa) ; 


24.I 


enda funt,il- 


Mafia, dar toda Dgeludriviai po corrigere qui Prolemzi partibus favent : 


peradamsr, Ei; 


vedere His Td cine fbercy ls 


cur Var, TE dano È 7 # 
2j mira, di podi” € 8% $ dle mordi 

prot, ds trà. tti CAVI] ve es 
deriva è ipoiwsirmareo È 7 dar del panic 
1 gu. ldor. fgirm gna Thò psrslò diva” 
ind) rapa » Ah Migerns, 
auto mgo NO. } 7 apperinir, #9) al 
Girl sesrrarn bea, "a ventan dest puir dipois 
Sinngirorms Gì cir Vite, in, di È di rei mei 


Is 6901 AaPopà, 4g) avi, ragà È metin 
jaPeger, rav pix, (nas igor cedo 
| fragia agis mln 

ulia per ni psdass * Gallen O" 


il 


i; api 5 "nt dio pùr. 


pr pe ya 
sp prora nilo ma den 


ta 





E 
4 Pa 


b_n 
a NLOTA di 
dr Jeros 
Sh 2 ” pi 

Ji 


ì pre, oPidpa di d- die N prati igitur, qui fit. motus 


aninamm ,svlde accuratue. 


dppenviven day agi- Quando velit Vox ipfum exponere cam con- 
nd dò qludi. go e dar, cpp agli vertit. -Vertit acne ( quatenus poffibile eft 


rem irrationalem vertere) quoufque velit. Cu- 


è Jusaccurationem in hoc conjecerunt nonnulli, 


quod numeris attribuerint; in rationi- 
bus, diaftematum accurationem fieri ‘atfirman- 
= Mico te eli doglie effè dixerunt ipfius 
ia-pafon, qua eft dupli; ipfiufque Dia 
‘que ell felquial lcerius ; e DE ‘aistoo, 
cam. qua: eft fefquitertit; atque aliorum diafte- 
matum, prout eft reliquorum mumerorum cu- 
jufque, gg Atque fic Muficam in Quan- 
titate ellè ; cum fecundum hane fint ipfius dif: 
ferentix. Qua quidem qui dicunt, intelligen- 
tiores’nonnullis vifi funt, quam Harmonici (& 
qui fenfu judicant, ) numerorum intelligibilium 
rationibus dijudicantes. Qui non viderint, quod, 
fi ea differentia fit‘quantitas, erit hec (eo 
quod fit: quantitate differéns ) aut melos aut 
Nere ( ut fi color è colore differat quan- 
© titate : ) + Quod necefle erit, fi melos aut peli 
pars fit; à autem melos, etiam diaftema eft nu- 


Y mere di poor numerum melos, hujufque dif- 
t 


enim fi omne diaftema fit multi- 
bo it & melos ex fonituum differen- 


ts; melos idem ac Numerus. Quod fi 


nil aliud fit N s; omne sato Sv 
part ag numeri vero 
se c fn unto ct pa qui sind 
à Sonis ua 
Di RE dre aini ai 


Peri ga gravior acutiorque 
ff r fe; vel, ut funt Soni; nu 
pan Se ‘Si ut ig e; (el elique , 
‘acutior talis, . plures moti mo- 
i veatut; & pid 1 do per pauciores: ) Ec- . 
;, qud altud eft Le di, vocis proprium è. Omnis 
enim vox elt perceptibilis, vel. ut acutum quid, 
vel ut grave. E° Omnifaufifro£ eft,. hac quidem 


(22) acugior, illa vero gravior : «ut hujus quidem mi- 


nor:fit mfltitudo ; illius; major. . 
merus.: Quo fblarog ecq uid' reliquam elt quod 
“fit aliud quid; prout de vox? Vox mandi, 
quam: rl, Agg = gravior, © Quan 
9g aliud; fed non wwe 
ro pine e. a it. | SÎ autem, ut Soni, 
inter fe differune acuti degraves; s non & multi- 
45 tudine. îad ebi Nam-ipforum. ca que è 
natu daga erit & poi 
tu safidiccazionen eri ifferentiarum fpe- 
PO "ife tiva. Non, AR, Gruff diferente Rain 

multitu- 


+ Prout eft nu- 





24% PORPHYRII 

cid  cadam pe Vu pre nà ri rif 
tem : È sù * . . DI - n 

color fimplex, è fimplici colore, quantitate pater «ONE IRA san! 

differt. Sì fint enim aquales quantitates; Ut cindy , mosrim DiPige” Loy: 

uta, fi commifceatur nigrum albo, equa- noto maitre, corto di Copipeigan 1 peran 

È ; non ipfius albi dicantur numeri Morta, suini Gu ar ci È neon desbpar tiv % 


elle quan nigri ; iplius nigri, quam Aiporm, sd) do * ci pu 
lrag (Ul meg (pu dl pet e E AMG ino steli 
cum utri prout ordinatur aquale. ) - naso 9Ò uadò * Parere"), inv dA it 
dadi, aqualiter ordinata, fecundum 9g, jr im* priori 


proprietatem fuam. neque VOX acuta, Xn dì n dei 4 risa 
pluribus conftat, da plures movetur nu- rus bdì + ila Rem) du eden, avion 
meros ; neque gravis. ( Nam de hac pariter È i 
id dicamus ac de illa; cum & vocis gravis fua Lu dedi,” AMANI” “piega 
fit propria maguitudo. ) Sed & manifeftum os Papsicziri Panis. ainor?) cai Blas Goo, 
elt, ex vi que è modulantibus adhibetur, Ut eis, ati paradivras 95 pp ly : 
enim vi quadam indigent ad acutam wsenz duvdpsos, sic © Th cina Crane, reo 


emittendam, fic & ad fonandam gravem.. Illic gig 3 7/0 Paesi , » Pi 
enim, Jacera contrahunt & Cal extendunt ; a * op Ge via sd Lai pari 


breviorem erea vi coarétantes : Hic, dila- , 248 dl cp 
tant piene ge ue brevius facivint collum, ewxvape Bia dongonioms” Erin "3 Abuso 
amplitudine longitudinem contrabente.  Eidem rlu apmesas, dò Bewxime è red gnder mider, 
fimilis contingit vis in Tibiis: Ad inflandum 7° pr9s È agroras cuwewjbons. Tè È ari fuer, 
arétiori, potentia opus cl yfed & ampliori, ut 7 miS auAois, # È iumivay Bia, TÙÒ GIA 
impleator. Et magis quidem in Tibiis ; nam ipo duwdzuws dî vai dis ® ti cipuripA, ina 
facilius elt acutum, quia per fuperiora fit fo- Apa Kei 9 dì è più to ie ade 
ramina: Grave autem vi indiget, & quidem» mygno 3 CIA, rie Als ro di Teena 

majori; fi quidem fpiritum per totam emittat: a de; pria } TON creo 7 
ut quantum accedit longitudinis, tantundem ac- stone dl rBapò rs palo 
cedar vis fpiritus. In pda gen cli unegie sid | » iu sip Lt 0007 8 ports 
refpettu: manifeltum. Quanto enim intenfior , ROUde naì midparos ing creste 
eft renuioris tenfio, tanto remitti videtur Serg Er 7 # xo0pddis, È io nari Geempor dî 
craflior : Arque ita, quanto fortior elt fonus d xoy° cow 9 sirmeipa fi È Aeloripas mins, 7 
tenuiore, sanpe”, gravior alter. cea ab am cadi drtito denis Pap ape 
pliore, ma i in circuitu fonus. Quo- > o A: NINO A % * 

modo Prec bai: fap foni quidam, nifi * © è i xos ca È reflortpas noide Ba- 


modo cala cio rebgruum enim cit quod ex- 817% è ini" Ex plifinee, è Ae ra) 
cali. Qua enim fupra eri. {| ‘ell nu” Téis SÒ di rIPPuro: gara Ires 


manifelto fupra mixtionem. Adeoque cis que Pbiyzas, di pi ire le» arvyuer dd ded 
funt in miftione fortiora, plus ex remiflo ad- vaCer Tè gdo asp pinco, Cardp rlò piùn dla 
= “e Fg sca [eni con dader pani} Liù mis nari lo negon iagupori 
‘onantia tas q corum ex pato, Vaso 2 Le e 
quibus fit Si a acutus per plures movea- uc pe pi tn den 
tur numeros, quomodo  fieret confonantia ? f*9W= Set his uPrana 3 irene riv i 
Quin, ut aiunt, longius auditur fonus acutior, mi Fasce ‘è de Lai noia deibpeds, 
co quod longius propter. motus acumen per. 8% di cuor fre s Kai ade, x Pari, ad 
ting. Sin propter multitudinem id fieret; mfpuripw aubemy 6 6 Phiros, rei 
nudguam conionus foret fonus hic adgravem: rig 2ja thò È rviotas ckursma Ei 
nec quando auditur, fi in “ig a fit confo- Sie È Noe 4 Gà dr iarti vip 
anta; pec quando, gravi, dec; nese Quan “ire è Bahar 0Î re ui) i 
porro audiatur ; & maxime quidem, non audia- a dpuPorigos i ov uDaria, OÙS' tre Cudeimi d 


tur uterque : Quippe tune vehementior cit acu- e dado spp, nari thò NF 
tus, quando folus ci & longius pertingit;.ad- ile, fornir' aio sioÙre putdiza idee 
COGI re gravem & praepollet; ur fen- m asovormy' al tore gelo è chùs mm 
som dc do 3) sfida) Gi i Io è Capi na niomagio, ice cp 

s Co 





ii è &c. (ufque ad res dd i ) deeft. x Pro imrimerm repono imrimene, id quod 

quitur. 4 P best potro 6 ME, è, fed D. reftius è. e ME. decft 3. ihre 1.9 
agi dg! = Segrate fap £ Dig E pie eci me af i Pro 
, repono sp L reponendum cenfui , + tsanfo, ,indenpo, dixivr;, fed D, 


COMMENTARIUS. 243 


almow, dici © plò pewnurivis rd Bapurios® 
AN imi tn moria, ivimire Îndér dpuPoiv 


n Pliggon® irtris 637 dwa prc, AjePipson 


Ti idem inaripa’ Tò galp ibumper Durd ov cnd- 
AGTIpoY, (er) lggupimpoy, MmppeTipw arnAnslor ta 
E Papurips arto e Admer, Pam $ q0dpa- 
06° n ni imper è Xi Fetrapov or civ, d TE 
Pure peiider dirmAioy inn 1 È pù Ae ins 
desiuds siidey dà P pier radi i tde 
Sincamethò aibnow, dig thò atss ni rist 
civoposirmma* OUrts diurerry (dè 0 Bapis* nd 
cixoì Fefley avmrapSdvery, djs mv ida È 
O, d dla Ptr deri ARTS Kai dd diva ei 
x, mjpuripo Camin, 8 ja 7a TrAiss Miviidg 
apilpùs è oturet, dà 2ja n gua enim 
6 pd cbds ix, cotirw puior Pipe") È ave” è 
di Bapùs, mesk nar' ian pae AnAoy dî è cx 
FF opgotrar 0 pÒù SÒ zroniga, È TI o20 rw Xad- 
uo pali,atoramroiteea, & TES HXs ina, ine Ei 
mi Yiyrodiie, Kai Bd dims ibuò Piera 
Pliygo, dom È uns made, entra mir, 
Bajw* aiddnia cv pamo, Tri nd Papi 
QUeya, ti Yui, È DEI my Added nioras' 
Kay $ ippars aAlnrg È xiv, Ts ripari, Î 
degni imre mv Aesilir vslo:, È may rd Pa- 
pios atomo miAw era mo dv padror, È Ei 
ma niras suviiows, inte iv TH Bapuripe avrilo: 
tas oesematy* Fis mriv pose è Bagùs DIcAS: di- 
suniirig mento è dè pds reso, dis è Piale)) 
PIryyordpos Ei tv brc meet vivtimy è otds, n- 
vinte DE miiv suvdiro è Bapùs, IX dv iNatlss ne 
viizo deibpss* 07 ud TÙ avdymndv didey' è 
golp' puanpérspos dc, Bapirepos, è di AGIO ta) 
midpa, Ei è mv i ximas. AIM dì rexd da 
DiaPipos è cbus crtsamAa biro peip dv Div 
dugùr, dice pr 94700doy TIUPeovey® Ei dî ret, 
immaxion ape è) iv pe los ano, T 7 
diaPopiir Aopar mition® di dè Purf maide Pura, 
Piaf cme por deg Boy. OUdì gag rà diasiua- 
mi, 05 Iwis Paow, alma 7 diaPopy, dio È dogai* 
tnddi, È réraw muparemmediur, Ave) ride, air 
Ti cireu, Idx, ds maulivze, did à dos per) ew Verra" 
OÙdì gap ri capiirea È ippreag aima, ind 
x dv SPuorra tpapitdesot, si peri 1 Onda wa 
wiumn OÙd\; dum do Pirsnporingy porro di 
pi TEVAWTCY " avemmisn por TE n e, ddù 
apemprduw, nd pì rire 5 dì 
Desire 76 pis dima ws mira, dI dis 
fai nervota* El'aatp he dpa Pleyzor rari 
n comìs È hè però srsg: de dr Cape 
musi | Dar; di dr po) pamumdiey 


fum fibi preripiat, graviore femper in deteriori 
conditione exiftente. Sed cum fit quid confo- 
num, amborum indicans fonorum aqualitatem, 
ZEqualitas ef potentiarum, quarum utraque fit 
fua ipfius  proprietate differens. Acutius enim 
cum fit natura manifeftius, non fortius, eft 
longius perceptibile quam gravius: ut Album 
alio quovis colore; Aut aliud quid; Non quod 
alterum minus fit, hoc fit magis perceptibile; 
aut quod non per equales numeros moveatur: 
Sed quod fenfus huic potius quam illi fe ac- 
commodet, propter cam qua el, ad ca qua 
circa funt, dilimilitudinem. Sic eo quidem 
pertingit & gravis fonus; fed auditus citius per- 
cipit, propter acuti peculiarem proprietatem, 
non propter cam que in illo eft multitudinem. 
Quidquid, fi ettam longius moveatur, non quod 
per plures numeros moveatur acutior, fed pro- 
pter figuram: quoniam fonus acutus, prorfum 
potius & furfum fertur; gravis autem potius 
ole undiquaque. Sed manifeftum item 
ctf ex organis. Nam quod elt fubtus-corneum, 
& quod cum xramento, funt magis circum- 
fonantia; axquali fono, xqualiter  undiquaque 
per omnia fafto. Nam fiquis acutum profe- 
rens fonum, latus attigerit fuum; pofteaque gra- 
vem; magis perfenuet manu fua, ad fonum 
gravem, motum. circa latus. Atque fi inftru- 
mentum tetigerit lyre, aut cornuti, aut anco- 
nis; cum tenuem percuflerit, cumque gravis ef- 
feftivam; rurfus perfentiet magis, motum circa 
inffrumenti cavum; quando gravis foni effeti- 
vam percutit: quaquaverfum enim in circuitu 
pertranfit gravis fonus: acutus autem prorfum, 
five quo vim fuam dirigit proferens. Si igi- 
tur, quanto prorfum movetur acutus, tantun- 
quaquaverfum moveatur gravis, non per 
minores movetur numeros. Quod & ex Au- 
leticis manifeftum eft: Nam longior tibia eft 
gravior; in quo eft fpiritus copiolior, & undi- 
quaque motus. Sed neque celeritate differt acu- 
tus. Praeoccuparet enim auditum, ita ut non fo- 
ret confonum; fi autem fit; eque celeres funt 
ambo fon. Non igitur numeri quidam inz- 
quales hanc differentiarum rationem faciunt ; fed 
tales natura fua voces funt, que funt natura 
fua coaptate. Neque enim Diaftemata, ut aiunt 
aliqui, funt differentiarum cauf&e, adeoque prin- 
cipia; cum, his omillis, cauf& fiant quod ille 
fint; non autem ut effeftiva, fed ut non im- 
pedientia. Non enim inconcinnitas eft concin- 
nitatis caufa ; eo quod non foret concinnitas nifi 
inconcinnitas caveretur : neque aliud quid fo- 
ret fcientificum, fi non contraria fuerit infcitia 
fcientie ; fed amota, ut non impediat. Ita, nec 
diaftemata funt melodia caufe, ut efticientia, fed 
ut non'‘impedientia. Siquis enim fimul perfona- 
verit continue & per locos intermedios, annon 
inconcinnam protulerit vocem? his igitur non 
omiflis 





® Pro pì (quod redundare videtur) repono ws, nifi malis ut deleatur. 
E. fedin DM. deelt *x. r ME, somnipen, fed D. —- wo. f ; 


Pro «a' è, repono «me. 9 Sic 
ME. deeft quale; dr: pù muegruma tim cnpidna 


KYk2 * Pro 


244, 
omiffis foret inconcinnitas ; annon, his omiflis, 
concinnitas, eo quod non allumpferit qua fo- 
rent impeditura. Magna igitur eft neceflitas, 
quod his circumftet melodia, pro inveniendis fo- 
nis inter fe congruis: Verumhi foni funt caufe 
melodia; pretermilla vero diaftemata, often- 
duntur inconcinnitatis effe caufas : quibus, prin- 
cipia dicuntur; non principia concinna vocis. 
Quando igitur diaftemata non fint concinnitatis 
caufe, (fed hujus manifefte impeditiva :) neque 
erant numeri caufe, quod inter fe quantitate 
differant foni. Aliàs enim, equales inveniuntur 
graves acutis, quatenus aqualis elt, in contra- 
rium, labor: non enim minus laboris fuftinent 
quì graves, quam qui acutos proferunt fonos; 
in contrarium nitentes. Una autem elt Mu- 
fice natura, motus anime, ad diluenda mala 
que funt a paflionibus; vel, ut non fin. At- 
que hec quidem funt Theophralti; maxime fe- 
cundum naturam de differentiis in acumine & 
gravitate ratiocinantis, queque confonantias fpe- 
ctant exhibentis; & univerfim oftendentis, 
pui non in fonoram a fed qualitate 

proprietate fua confiltar melos. Qua opor- 
tere cenfeo, ( cum ante reprehenderim Prole- 
mzum, ) queftioni fic adjicere. 

Dittum item elt è Panztio recentiori, (in 
traffatu de ils, que funt in Geometria & Mu- 
fica, rationibus, &c diaftematis, } de his brevi- 
ter; cum rationabili apologia pro antiquiori- 
bus, & dottrina de ufu numerorum. Sic enim 
fcribit. Et, in Mufica, quod dicitur Hemito- 
nium, eft abulio nominis. Qui enim putave- 
rit, quod eft inter acutum & grave diaftema 
bifariam dividi medio quodam fono; fimilis ell 
ei, qui, quod intermedium èft inter album & 
nigrum, aut calidom & trigidum, bifariam di- 
vidi dixerit. Non enim eft fecundum fonorum 
magnitudines trattatio de confonis, fed fecun- 
dum qualitates. Qui autem ex Mathematicis, 
cum dicunt, Dia-pafon eflè in ratione dupla; 
non hoc dicunt, quod magnitudo foni Netes, fit 
dupla magnitudimis Hy pates,aut vice verfa. Quod 
hinc conitat: Si quis enim fortiter percullerit 
chordas; unam quidem magis, alteram minus; 
diaftema idem eft; fed que magis percutitur 
chorda, majorem edit fonum ; ut videatur non in 
magnitudine diftantiam dici: Quomodo igitur, 
fi in Qualitatibus eft, dicitur, Dia-pafon In ra- 
tione dupla ; Dia-teflaron, in fefqui-tertia; & 
Dia-pente, in fefqui-altera ; Dia-pafon & dia- 
pente, in tripla; & Difdia-pafon, in quadru- 
pla? Quia, cum neque Vifus potis elt judi- 
care, ex magnitudinibus, que funt commenfu- 
rate ; fed, adhibita menfura qua menfurentar, 
commenfuratas judicat : Neque Ta@us poflit 
de ponderibus comparationem difcernere; fed, 


. PORPHYRII 


Capi esa gagnonm do Sri “tirar puri 
1 supra, dirà pù Ire xmdvitTor. 
Miza Sy PASS, P abi rusr4s tlò per 
dias, dist drdbesonen chè cwnppor dis mess 
amare Pliges: daN Eri pd apra È pira 
tras, ni) dlagiuare peu dpa Pndnrs- 
pus Cuperetag aind tou Ois % dexaì Myoit” 
dv, SY) È tppad8s Puris® Ama By "è Tè dla 
giare alma È iuperdag, ama Praflinà av 
mis Puobidua ga re ci dpibuòì aio, TI moITI 
diaPipen aMirss i Plivfes* Kar” diddo 9Ò lens 
svesonormy ci Bapas mis iti, nadò è è my 
ions nari rivcwmoy & 9Ò nilo, F di cheis Ploy- 
75 Pinfdiar, ci iv Bagdis mia Bali 
#dpor eis Tevamio miAW. Mia 5 Puos È peri, 
* vivnass È puis, 1 xa dorvAvow vayrordiin, F 
PIER LE 0] nari, n pi lò. Tosaurs 18) è 
È osPegss ses Puandiraze Ei È ar’ ihi- 
ma è BasimW& diapiess aimoropionwrs, % rà 
DEL T cv pDunin musica” das by ws ca 
mn hier, daN cy mom % idem eng e 
pides, Tindfarns. A xenv ciug, mestpov idey- 
Sala t OmAsuaio, Sos eyx4pew Tea (nmpali. 

Elpnrg dî È Maserit TW vewnipw, ta ri MER 
Tav ani paoperziar xo) psc Miyar, x) dae 
QupdToy, cwtiUus Me Tirwv per evAys doro 
dopiats È vesto 7 apercumignI, È didarnadiag È 
nai tùs delude peroews® Tee sà de Kai 
rari proisluò dè ro Megauduon ipurovito, xartgpi- 
05 tav juan. O 9Ò cibedpos 2 però Digione 
cHiOx è BagiO, dicem pero mì Pbivla, 
c pot tan, Td n° peretò Adons * piraros, n Tep- 
può È Loxsi, dont Migone OÙ 9%p api 
nè pegiSa tav Diver 1 med ri ci uDeva neay= 
paria, dò mei mis miomras* ci dè dorì ron 
padipara», imdar Meyun n dig martiv ta di- 
aac Niyw è rim Meyson, dm n peredos Ti 
PPevs d’ virns dirti eri TÉ psgtdse d Urdmis, 
navaraXw Texprgse de, tav * Us ratp oPidpa 
aaitin ràs xoedds: tdv a lò i paddy, Thè 
di pil © Bd diedero maori i dè piiddor 
aartlordim goedhì pueid'ova doremdéi yer dice tou 
ner, GIU Cv periti 7 Digione Nigeik Tlc Sv, 
dimo di miomion i n iù dg rari, cy di- 
mAacioni aéye Aége) n di 2ja mosagar, cy Pa 
agiru ug) mi dia mere, co mpuioria' È n djg 
mast % dei myre, co verdana n dè dis ale 
Tasiv, < *reregmdacions Oh, &Te È inas 
iaguebons È ag Tè cipperea Tav pegad io” 


dA evpyudiov pirew,  rampergoiidua, tè 


sippureg neinday miu OUTE Î aPis iquims mesven Tlò vatà tà Bapy siyugion daN, 


suprudpe 





* Pro sérs, repono 
geni (quod habent Codices ) 
Tier dazion, TEPONO rerpeordazion, 


rire. w Suppleo #, quod excidiffe videtur. x ME. xoves fed D. rime. y Pro # 
reponendum cenfui (fenfu poftulante ) # nims. = Pro  repono 4 ‘a Pro 


1, 6 ME. 


COM'MENTARIUS. 245 


tinedis Cuys, di nesri”) ra Bapn* Aremw dè do- 
usi Thi drslo, mid adencipar arde xzoe È 
inpws, xwels pirgs myòs % naviv® xesvew nè 
ciuPara tar diggiparar Oi 9Ò abrii aldiod 
aes TS, e ca river Parlò dinberras* Gpaoos 
Pair) ris quels puives, do È iis, aÉi 
Peer tri pus cv ppuereice dmPano dios” ci 
mc iDapagrirsoa È andra * iv di AI 
Cimas, aptautios mis uSepegios, na) ibis 
iis don 7 paSypdray, © amd qvag Aiyss, cri 
TovpPeyor Bigorparr, cn 7 2juPepoyrav nari 
mubrire Ploan, pia viyn') negors* È È imipas 
zoedis anzbens, 1 cpp conv ri 
Pure Edie, ei 3 recare narì Niyss Nazzaro 
ovpaira” Aompaay mar amas iPod, api 
Tuv aresmper Carovita v otsueigduor, iù E de- 
pops xowir@»* ov tyà È r Evopat iu tag 
névaj Gm esmieniv 61, $ nari thò dolo cv 
dis ovpuPasvors gavordue Aido Evpionor, Xop- 
dis * mmudins, CE araywgias rarà sla di- 
xonpiay Caranhivas, tl oro atss Tha ripi- 
aday cuu@oriau © Dig muso Tm di è rizaprv 
vzrazbevms, qlò GAlw néès tà qeia pign, cvp- 
Puricw © Djg mosdpan®. mods di # sereni, 
Ti dis dig maroni Kai asd na agi, rho cAlw, 
méòs pù Tè duo pipm, cvp@®uvioe è dig mv” 
© atòs di n reso, n djgraran è daria È 
diro ta my dia, on 1 0An meds Ta inrà, | dj 
eupa miei idor. Dioree, emtdày Meywn n dj 
sacliv ca dirdageni Myu stETo Miytow, om è 
PUAD E Plirfa dirddaos* dA im ai Yopdaì, 
dp cun ci hogar ci mitrrs n Aldi rasov, 77 
txsa t Aegar È din FAM iuoiws* E dî imy- 
dis diachpares, piors androzer du 6519 cs aipil aos 
oùdi, rarà Th sesentbiagioe 7 river Pasi 
dixa riprecdy” Amp, stra chi Tàs. miommaS 
draPiporrar, Sn Est tho averla Sewgicr, n 
spero ppuoù 6 TS rive AMà namayprioi ov 
pars 3630) pv Si piro, È ipso 
Oidìi d cs T8niS tra mp Ti Veronese, 
TÒ Apuov Ts ovs” Megi adj) dv TE è» sare xpno 
Miky: È dirAdoror 11 Ke) E ses dderoy Niger” 
inavà cipay cvay Td cipnidia» Taursd\ ipiv did 
mAabyear peprituvi), cu mA 7° dAndis ta 
dla arudalzon Où rap i rodi dv dame, st” 
avrs, sn ci méd unt, è rece Tiri pu 
aber Ney dè ci rio NraAspaico ipsics dopalor- 
ns dov avargemio | su 7 diypa. 

Enti dì è IreAeueliog, ta cofi È diaPopas roi 
h Percy 8 pover tredpapda dda è Im izarà 
ipa rav is diga cupatar tas dmdeitas 


inventa libra, qua pondera judicentur: Abfurdum 
videatur, Auditum (qui quam vifus multo eft de- 
bilior ) abfque menfura quadam, & canone, dia- 
ftematum confona judicare. Qui autem fenfui 
confidunt, vocem quafi ex propinquo audientes ; 
fimiles “videntur eis, qui, abfque menfura, folo 
vifu pronunciant de ca que eft in magnitu- 
dinibus fymmetria: plerique è Veritate aber- 
rant. Magna autem debita eft difquifitio, è 
Pythagoriss primum, & deinde è Mathemati- 
cis; fecundum quas rationes, in confonis Dia- 
ftematis, ex pluribus qualitate differentibus fo- 
nis, una fadta eft commiftio; Et, cum altera 
percuflà fit chorda, huic confona fimul mo- 
veri apta fit Querebane, an hec in minimis 
ratiombus contigerint. Quamobrem, aliis poft ‘ 
alia meduis adbibitis, ab eis qui primum inqui- 
fiverint hoc propofitum, in eo ( qui dicitur ) 
Canone : ( Quem ego hoc nomen adeptum pu- 
to, quod Criterium fit, ejus multitudinis qua 
quoad auditum confonis contingit:) Invene- 
runt, (tenfa chorda, & fubduétorio in ejus bi- 
fettione fubducto, ) totam ad dimidiam confo- 
nare Dia-pafon : fub quartam vero partem fub- 
dudto fubdultorio, rotam ad tres partes 9uartas, 
confonare Dia-tellaron ; ad umams vero partem 
quarram, Dif-dia-pafon: fub rertia parte /ubdu- 
do, totam ad duas partes zerzias, confonare Dia- 
pente:.ad unam vero partem tertiam, Dia-pa- 
fon & dia-pente: Tonum vero, in fefqui-octa- 
va; quia tota ad otto perzes monas ; diaftema 
faciat huic proprium. Quamobrem, cum di- 
cant Dis-paita elle in ratione dupla; non hoc 
volunt, quod fonus fit foni duplus; fed, quod 
chorde, è quibus funt foni facientes Dia-pa- 
fon, hanc habeant rationem. Et de reliquis 
fimiliter. In dialtemate vero fefqui-oftavo, non 
elt in numeris medius proportionalis : neque in 
Canonica theoria, tonum aiunt bifariam fecari. 
Adeoque, nec fecandum cos qui ad qualitates 
referunt; mec eos qui.ad. Canonicam theo- 
riam; Hemitonium elle Semiffem-toni : fed abu- 
fione tantum nominis dici; ut cam diciter Se- 
mivocalis, & cum mula dicitur Semi-afinus : 
neque ‘enim, in his, eit Dimidium vocalis, aut 
Dimidium afini. De hoc igitur, ( nempe per 
Catachrelin dici, raionem duplam & triplam, ) 
futficere exiltimo, que jam diéta funt. Hxc 
autem è nobis prolixius funt produ&a, conan- 
tibus veritatem ex pluribus oftendile. Non 
enim eft vir contemnendus aut ipfe, aut qui 
ance cum hunc modum induxerunt: illos, vo- 
lo, qui cum Prolemzo fentiunt; quorum re- 
futandam fufcipimus: fententiam. ’ 
Cum vero Ptolemeus non ea tantum difcur- 
rit que differentiam Vocum animalium fpe- 
Gant; fed in fonis & fonitibus qui ab ina- 
nimis fiunt corporibus, demonftrationes in- 





& ME. #. D, in (ed refcribendum cenfui i. e ME. deeft xgeti sive divas tì 7 cvupinee 
D. deelt en 3 ri atirw, ri Als marin È ale D.ale 
6 Pro wipen hic loci reponendum cenfui garan qui voci wigw hic contradiftinguitur, fonifque 


mbyuims ; fed DI. reftius rspims. e 
eteri, 
inanimis. 


ftituit. 
ir. d ME. 
2fé rbri f D. afsrino&. £ D. 


Kk3 iD. 


246 


* ftituit. Ariftoteles autem quodamnodo excur- 
rit, de Voce fpontanea procedens, poftquam 
de Voce doétrinam inftituerar. Dita vero funt 
etiam de Confonantiis, que utilia erunt ad eum 
cui de illis poft habendus eft fermo. Age, 
ut hujus etiam addamus nonnulla ( fed, propter 
longitudinem, abbreviantes) ut hanc etiam com- 
pleamus promiffionem. De vocum differentiis 
fermònem faciens, (in zra@atu De Audibili- 
bus, ) ait; Omnes autem voces fieri contingit, 
fonitufque; aut corporum, aut aèris ad corpora 
impingentis. Non: quod figuretur aer, quod 
«putant aliqui, fed quod moveatur fimiliter, con- 
tratlus, & extenfus, & Roe, fed & 
concutiens, propter fpiritus chordarumque per- 


cufliones faftas. Quando enim conuguum ae-, 


rem percuflerit fpiritus ipfi incidens; jam aer 
hic vi fertur, aeremque ipfi proximum fimili. 
ter propellit; adeoque vocem eandem undi- 
quaque diftendit, quoufque fieri contingit ae- 
ris motum. Diffunditur enim in plura vis mo- 
tus ab co fafti; quemadmodum venti à flumini- 
bus & è regione flantes.  Vocum autem alia 
funt obfcure & nebulofie, que abeo fuffocan- 
tur : clara vero alie, que longe diftenduntur, 
omnemque continuum locum 1implent. Spia- 
mus autem omnes eundem aerem : fpiritum au- 
tem vocefque emittimus diverfimodas, propter 
fubjeStorum inftrumentorum differentias, qui- 
bus cujufque fpiritus tranfit in externum locum. 
Hxc autem funt, Arteria, & Pulmo, & Os. 
Magnam igitur vocis diverfitatem eBficiunt, tum 
aeris perculliones, tum oris figurationes.  Ma- 
nifeftum utique eft: Nam fonorum diverfita- 
tes omnes ob hanc ipfam caufam oriuntur. Eof- 
demque videmus imitantes, tum equorum n 
ces, tum ranarum, lufciniarum, gruumque, & 
aliorum fere omnium animalium; eodem uten- 
tes fpiritu & arteria, co quod aerem diverfi- 
mode emittunt ex ore. Sed & aves multa, 
quando audiunt, imitantur aliarum voces, pro- 
prer diétam caufam. Pulmo autem, cum par- 
vus & denfus & durus eft ; neque potelt mul- 
tum aeris in fe recipere, neque iterum foras 
emittere; neque fortem aut robuftum fpiritus 
i&um facere. Eo enim quod fit durus, den- 
fus, & conftri&us; non poteft admittere dila- 
tationem in locum multum; neque iterum, ex 
longa diftantia fe contrahens, fpiritum cum vi 
exprimere: quemadmodum neque nos ex folli- 
bus, e duri funt, & non facile poffunt 
vel dilatari vel comprimi. Hoc enim eF.quod 
facit fpiritus 1ftum robuftum; quando ce 
ex longa diftantia feipfum contrahens, fortiter 
exprimit aerem. Manifeftum autem hoc eft 
Neque enim aliarum ium ulla, ex P nda 
diftantia, facere potelt tum validum: Neque 


PORPHYRII 


tnisiazm Ag AgigortAns ?) Ti tera imiIo, i 
È val seplò, avi, Paris thuì De 
Vian moi yo Asian) Ì Ì.$ aEì apuPandi, 
à pre è muse TUEÀ avù fo 
Aiger dipe, x ni réTs UTI [avovTiS dj 
pes da ini rp ‘iva è resrlw ASCII 
guisnis ddp tmeygadian. Megk di ? sii 
Ts Puras DaPepior mobudpes Nogor, a TU mei 
aut, Pra Tàs di Prrdis di dnticas svpioalra 
nd xe) ch Jiprs, n Fiowparay, î È aipos 
ati; ri ripari vTas* 79 Ì dica qu 
pantik, nada ci cievray aves* ada T° WA 
aparics abrv, nur uber xa) Cartier 
ng valeva plant in) opugiaii, da rùg 
TE maipams 7 xopden parodliag mirgds' oa 
d Fiore è deg At Paripa È suatror al 
me Garp nin lagnatizna vata 
dv Gpusicos* div mabvt Tlò lena Thò 
avrlò, «D' do ov uGalpes Agi AyndX ng) TE dipos mv 
ximaw' Aiaxéry 9olp dii Fiera ” Bia Co) uomi 
asus unt papordins: darte È mà milan mi 
dora 7 ema puti 370 È xdegs dormite. Toy 
3 Paviar, Pa pù divi na) reVidess, è dor my 
gdo soa ant narrano) day” aurea) i) b) Sony 
mppe Demis, % arety a GUSTI è awe va. 
Avamiordi 3 d T dp dica mivns + ava i tà pe 
mioua @ ris Daràs, Campo du idee 
mis 7 Uan uroy di ay pic daPreds di di pisa 
sua mila megimy nsùs 7 ibw Try. Taù- 
7a dit, i in ng) è mraipur è È sia. 


MAciono bj iv diaPreg amplia) È Lande, 


ni gara 1%] Lada 
vavigor dì, 6° nai aeT si daQoosì ma 
au 931°) dè mett ajnav. Kaj chè ab- 


7ùS spad evade, È" immy Quràs, èBa- 
medXdn, È) dndinar, € Negrar, ÈT dimay dista 
qdò amdytuy ri dum agis mveipali È 
demeiee $i dies diaipus canipnt ci 
tes cu 18 sopams. IoAd dî sa) 7é sprica», cry 
drirwa, pipi) tds TW adr Perds, dia thò 
«onidilo aitiay. O dè mrespwr, Grey 1 punpòs neì 
avArÒS dA pos sm dizi® è digg dici CA 
du ds avv Er Cami perno miu ita edi rho 
bt ment) cvacdie udè è sÙpaosw misi rho ri mes 
200 È dra oxAngès * munròs nai cuw- 
Bd i», 5 d uba) daplaren tl diacarlò Thi 
Fò rt” ddè mid, 04 AL dacia 70S cvd- 
vr tavriry cnINCev Bia: È mivua” pi 
#9 ripete F Dioays, dry dar oxdeRÌ, naì pe ira 
dari AeX porre midi due) padias* Tim petp 


651 P mudy mb. 7% VEL Pars Agi piacer rav 


ò arti pucor, cu MAE diagiuans away ar iau, CxENen è diga Biaiws® AGAer dè TETI, Pa 
dì pae ton day pogdeor 69, Cw puxgis dorosstorios, Tubamy mubidy mv TANA) iggupds* OLdÈ 


Vai 





i D. mì. 4 D. decîì wris. 


I Pro 









saprà! dra duvamz iso, im ri XE 1 

oPodpar, sdì dorpiLuay mipie ri TANO, ico pur 
Ds avrir inaripco mujoe, Rab È 7A9- 
205 div dvd. Ei dè pj* du AN 
36 memi, o 3 
mffta ri 7Anfp Em d& ci paxpey 
dusarzy Badeo, #9 i soy ay 





Toy To MISTY divy Tè mevua' sa) pri jadkos 
Lin ong di 01 nie dA $ de. 
apre reevbg 5 ovpbaird 
sii fedi corde divi oe, 
v pitt 3 er Crepe ta 


dia tò 


COMMENTARIUS. , 


247 
enim crure aut manu poflibile eft, violentum 
iftum inferre, negue 1d quod percuffum eft, 
longe projicere, nifi quis, utrovis id faciens, de 
longo fumat iétus initium. Sinminus ; durus 
quidem fit ius propter intentionem ; fed non 
poteft, id quod percuflum eft, procul projicere. 
Cum neque catapulta poffunt on projicere, 
neque funda, nec urcus fi durus fit & fle@i 
non poflit; neque poflit nervus dutum admit- 
tere per mulrtum locum. Si vero magnus fit 
pulmo, & mollis, & firmus, poteft multum ac- 
ris recipere, eumque iterum emittere, difpen- 
fans ut voluerit; propter mollitiem, & quod - 
fe poflit facile contrahere. Quando vero ar- 
teria Sa ie & sg ghe ra 
vocem, & cum vi multa; ngitudi- 
nem, lationis fpiritus. Minifcltum autem eft. 
Omnia enim que habent longa colla, fonum 
violenter edunt: ut Anferes, & Grues, & Galli 
gallinacii. Magis autem hoc,manifeftum elt . 
ex er Omnes enim difficulter = gut 
tura, & cum o conatu, propter longitu- 
dinem diltantia; led & pei propia deal. 
tus anguftiam, cum (intus comprellus ) erum- 
pit foras, protinus diffunditur & diflipatur ; 
( ficur fiuenta que per angutta freta feruntur: ) 
ut non it fpiritas permanere conjun&us, 
neque ad multum locum pertingere. Simul- 
e necelle eft ut hujufmodi omnium fpiritus 
fit difpenfatu difficilis, & non facile obtempe- 
ret, Rieprere autem magnum eft diaftema ar- 
ter um quidem contingit ie extra 
raggio facile; fed intro latum, itfundi, pro- 
pier tranfitus amplitudinem; Vocemque fièri 
inanem & minime confiftentem; itemque non 
fle tales fpiritu dividi, eo quod ,non infixa 
it eorum;arteria. Quorum vero arzeria inx- 
quabilis eft, nec vee fimilem habens diftan- 
tam, n eft ur harum omnium difficulta- 
t participes;, nam necefle elt ut his in- 
aabiliter fubferviac & comprimatur fpiritus, 
i Brevi autem 


aq 
& in locum alium DA 
exiftente arteria; rn ut fpiritum emit- 


tat celeriter ; ue percuffio fortius fiat, ta- 
lefque sine: ferantur ; pier ce- 
erre, de fpiritus. rag Ml vafo- 
rum folummodo ( /eu cavizatum ) difterentias, 
vocem ‘alterare contingit; fed alias item affe- 

iones omnes. enim multa humidi- 





ommino durior erit'vox, &- 


ueò) du" enim acrem humiditas, quando tenuis eft, facitque 





sim mafie Mò mei tùs i uo rbrterdi- din 7 i rà aniipa, mondi; dr 
porita fi Pam vigne val dearar din cwvize SÒ fi vers, meri Neri V ateg, al iù mà 
i «quandam 

4 Promia, repono quia. SUE cà ED. ag ela sp » Sic M. fed D. acque. E, adj 
ME. give, p E. Sipimos. 9 ME. wi. D, è, fubintelligendo «i Sic D. fed ME. wgs. ("Sic 
p+T9 pren i sip pei Eros aa sai 


< enim, ab iu propulfus, fertur aliquoufque 


19 


248 PORPHYRII 
E vocis fimplicitatem. Vaforum igitur 

ifferentia, paflionumque circa illa contingen- 
tcium, tales refpeétive voces efliciunt.  Voces 
autem eis in locis eflè videntur, in quibus re- 
ipettive formantur. Audimus autem cas omnes 
quando in auditum noftrum iricidunt.  Aer 


continuus ; poft vero, paulatim is r- 
batus. inere dignofcimus pica onitus , 
tum qui procul fiunt, tum qui prope. Mani- 
feltum autem eit; Si gnim fiimar quis vas fi- 
etile, aut tibiam, aut tubam; eamque ad al- 
terius aurem applicet; perque illam loquatur : 
videntur voces omnes elle omnino prope ad 
aurem; co quod allatus aer nondum dillipetur ; 
fed confervetur vox fimilis ab mnftrumento quo 
continetur. Quemadmodum in piétura; quans 
do quis coloribus efficit ut fit fimile illud qui- 
dem remoto; hoc, prope exiftenti : illa qui- 
dem piétura pars videtur à nobis remota ; haec 
vero, adjacere ; cum utraque fit in cadem fu 
perticie. Sic tp lonifieus voceue : quando 61 
alia quidem in ‘audicum incidit ut jam diflo- + amis 
luta ; alia vero continua ; cum ad eundem lo- 
cum perveniar utraque : altera videbitur ab au- 
ditu procul efle, altera prope; to quod altera 
fimilis fit è longinquo venienti, altera è pro- 
uo. Diitintta autem potiffimum fiunt vo- 
ces, propter fonorum accurationem. | Impolli- 
ile enim /onoraz: non perfette articulatorum, 
voces diftinétas efle ( ficut annulorum figilla, 
fi non accurate imprimuntur. ) Quapropter 
neque pueruli poffunt diftinéte loqui; neque 
ebrii; neque fenes; neque qui natura balbi 
funt; iique omnes quorum lingua & ora funt 
motu difticilia. Ut enim xramenta & cornua 
fimul fonantia, fonos ab organis faciunt minus 
diftinétos ; fic & in locutione, multam obfcu- 
ritatem efficiunt qui prodeunt fpiritus, quando 
non fimiliter efformantur; .& non modo, per 
fe obfcuritatem quandam inferunt, fed & fo- 
nos articulavos impediunt ; diflimili ab illis ba i 
éto ad aures motu ; Adeoque cum unum audi-_ 
mus, melius imagine pluribus fimul 
cadem ] tibus ; ficut. . chordis. Et 
multo minus, faue i & ci 
thera,canat, propter voces fic cum alteris con- 
fufas. Maxime vero hoc eft ex confonantiis 


+ Utrofque Lle 
Mito cl ria 


fcura db diftas .. Clar& vero fiunt .vo- 
cès, tin É enim qui. ame 
cate oculos movere, eds a can 
tingit Clar + ad onde um, quan- 


ad vocum Clari i el 1x8 
tum iv n ‘itatem 5 perg i 7 


Aa SAM Ralf vot i a e 
3900), adamo ini 7 euparuri È rale chi rà parizà 
pinta 2gaparir apart: È vt Agen 7A 





"x Mosîe D. +. E. sh, quod potius retinco, ut rà È, refpondeit fequenti di 2î. Et pro pm, lego ® 
x t pò, fed redundare videtur; & in ME. melius abeft. P ipars, dum di 
SIE pei ME i ee e e 








COMMENTARIUS 


virus, don painigre dui!) eresaziAlir * uns 


ti) diemr' Toainy di ar aj pis, % ma), 


% nafuegì, % fia duvdrdpay 2jemiven. Kai 


piabasizz mais dama, ni iguimea 

ou@est ps mi tds 
pavia am Ario, di Pea ai 
212680) ati dn dazeondiit. AG 


di sa udì 7 aday "TÀ pap irta 7 sv 

Ùs YI Auris, padana Tiea» 
Cie txgipoiws dì Vaurego. Tè 
ip ipa Dephidpor tùdias ds abpugzagic iu 
ug Pipera owTEYeY, adi CRRGIVSS, 
sà Meuel ariiar © cu di rds ovypoT;peaS 
Fan pigri) cadaconiea È dapares- 
ML ne pe hi xa, 
ale r Pipido; mvivpa Bricusmpor. Ai 489 &y 
Aapregi Tara 2povi) 2je ns denubie ai- 
nos Tago 4 dorso» mess enay Tin PSonciv ai 
SPasal" mis Yap tà mim, xe) Tas 
UTI perder dpi ito ai reaxi- 
mei ‘puoi domo pue viag, 4 pù Mar ie 
Pow dan iuParis: Apa dè 4 2)g thè nw- 
: 8% dpoiws sic dimudris: Tò yap Bia De 
di #m Yap Sinrivay peidìor di dos 
is, dra dribra’ Em dî rev aday 290) 
a ) Aaa, È ta day ipyarar, cry ù 
rie va munròi i È amava” AvdYAn vp 
tal pd Riastas vpaR T tds FIAS, 
udita TÀS Perds, sn diari ere sunt 
mes lò dol” ciro 










ritto ie 
mosti don ponpa 
TRS +vrORS civurdì regdirns sr 
@ irie91s vadis”: To papiarri mEpENor © 
dep ass. IA, 1 + duod pus Arì dì rey 
wr È Uysvay di Tar. dina onrdì cuwi- 
WAS, nsès È dica ife tas Qa- 
das a uaveds* A ) Pian ie 
97, nas, è spaleò ni retaa, xa) po) maxis c- 
»° Ardyn y dg padarsoneg a) xa- 
vinpa Figntek rà. "iii UE MEGTAr, dre rÙs 
nzesi uetì poi oruaxgis tx di 
tw. ipoius, 2jar ) padars- 
vita ai diante! pipa Madì mihi 
sly Fawvtymiv Piew, mia mv cip@ue» ix 
rid ra pit io 


9 uardmavon, viti: pri di Re u tia 
nm ds ruPÙs uti dra ul) #5 one rès * 
‘2086. i rav usar ueparone Oh dî 1 


ì 


vrPeea vadin yap 


245) 


magis elle claras, que maxime poflunt, cum 
incidunt, auditum movere. Tales autem funt 
qua diftinte, & denfa, & pura, queque' pof= 
{unt longe pertingere. "Nam & in als omni- 
[e fenfibilibus, qua funt fortiora, & denfiora; 
conti magis faciune fenfationes, 
indie illud ultimo, quod voces omnes eva- 
dunt mute, quando aer jam difFunditur. Ma- 
nifeftum autem eft in tibiis. Que enim habent 
fecundarum lingulas obliquas, molliorem edunt 
fonum, fed non pariter claram. Nam fpiritus 
prelato, ftatim in amplum tranfitum incidit; 
non diutius fertur cohibitus, & conltriétus, 
fed diflipatus. In lingulis autem compagtiori- 
bus, vox fit durior & clarior, fiquis cas magis 
comprimat labiis, co quod fpiritus vehemen- 
tuus feratur.  Voces igitur clare fiune ob diétas 
caufas. Quin & non deteriotes perfpicuis ( fe 
candidis) videntur qua vocantur goces fufce 
Nam ad pafliones excitandas, & atates fenio- 
res, magis conveniunt voces afperiores, & pau- 
lum contufe, & qua non nimiam habent per- 
fpicuam claritatem; queque propter firmita- 
tem non funt pariter infenfibiles. Quod enim 
cum vi profertur eft difpenfatu difficile, neque 
facile intenditur aut remittitur ut quis volue- 
rit In tibiis autem fiunt voces clara, aliifque 
organis, quando qui emittitur fpiritus elt fpil- 
fus & intentus.. Neceflè enim eft ut externi 
aeris tales fiant perculliones, maximeque voces, 
neque confiftentes ad vgfiraro tranfimitti; fi- 
cut impetus, &' lumen, & calores. Nam hac 
omnia, prout ad fenfum apparent rariora, fant 
a Sag ficut & liquores aqua temperati, 
iifque liquoribus : nam quod fuiipfius im- 
pertit fenfum, cujufque, poteltates reddit minus 
rfpicuas. Ab aliis autem organis; cornuum 
bai fpilli .& continui, in aerem incidentes, 


voces faciunt obfcuras. Quippe cornu natu- 
ram, habet soeRemasionie ( Tea ea egtenfionis ) 
xquabilem, & levem, & non celeriger excur- 


rentem ; necellè. enim molliora & leziora, fieri 
talia cornua; adeoque diflipari fonosy & non 
continuos ex illis prodire. . Nec pariter cano- 
ros, propter mollitiem, & raritatem pororum ; 
item nec effe naturam jus e i diffici 
lem, nec compofitionem habere delia & 
dufam & imperviam.’ Prout enim impingit 
dum fertur fonus ejus, moraîm patitur, & non 
tranfire pergit in externum locum; ut muti & 
inaquabiles ex hujufmodi cornibus prodeant 
foni. Quod autem /oni latio fiat retto iti- 
nere, manifeftum eft in maviwme malis, & uni- 
verfim in magnis lignis, quando explorant, ca. 
Quando enim ca pulfant in extremorum 9, 


è yigaera KATA DIV tl tvmesar, Pavigor su Ual rd isdr, 
nate mì Tey KUN@wY TOY peey ddu, dar alt è Baritac OT 9 xpirwan cn È tips 





k disipy 
fonus 

PI 
ME. «i, fed D. ca d ME. imsien fed D iene Sic 
Pi ME. agi È Sic D. Ted ME. sii 
DI ME 


250 
fonus ad alterum fertur continnus, fi nullam 
habear. fraéturam lignum : fi fecus; cum eo 
perventum eft, moratur ibidem diflipatus : cir- 
ca nodos autem fleStitur, neque poteft per eos 
reéta procedere. Confpicuum & hoc ett in 
«ramentis, quando limant extuberantes rugas 
itatuaram, aut alas, connivendo ; unde ftrido- 
rem edunt, multumque fonum, ftrepitumque : 
quod fi quis ea cingat fafcia, cellat fonus. Cum 
cnim hadtenus procellerit tremor, quando in 
molle impingit, ejufdem facit cellationem. Mul- 
ta item toftio cornuum conducit ad eupho- 
niam. Nam cum magis tofta funt, fonum ha- 
bent fictili fimilem, propter duritiem & exuftio- 
nem. Siquis autem ea minus torreat, tenerio- 
rem propter mollitiem fonum edunt. Non pof- 
iunt autem clamorem edere, propter defeétum 
ex atate. Nam feniorum cornua funt ficca, 
& porofa, & laxa ; juniorum vero omnino te- 
nera, maltamque in fe habentia humiditatem. 
Oportet autem, ut dittum eft, cornu aridum 
elle, & aquabiliter denfum, & dire&tos habens 
meatus, & leve. Sic enim maxime fit ut qui 
per ea feruntur foni fint fpiflì & leaves, & ex- 
terni aeris perculliones tales. Cum & chorda- 
rum leviffima, funt opume; & que funt per 
omnia maxime aquabiles, quaque operationem 
ubique fimilem habent, & nervorum commif- 
furas non manifeftas: fic enim evenit ut aeris 
percufliones faciant fimillimas. Oportet item 
tibiarum lingulas efle denfas & leves & xqua- 
biles; ut qui per cas uranfit fpiritos, fit lavis 
& equabilis & non diflipatus.  Adeogne juga 
madefalta, & imbura falivà, funt fuavius fo- 
nantia; ficca vero, infuavius. Aer enim, per 
madidum & leve, movetur mollis & xquabi- 
lis. Manifeftum utique; fpiritus enim ipfe, 
cum humorem habet, multo minus in juga 1m- 
ingit & diffipator; ‘ficcum vero magis adver- 
Barr , tumquè duriorem facit propter vim. 
Diverfitatés ergo fonorum fiunt propter dittas 
caufas. Dure vero'funt ‘voces, qua -violentius 
in auditum incidunt; adeoque maxime inferunt 
moleftiam. ‘Tales autem funt qua funt motu 
difticiliotes, & majori vi feruntur. Nam quod 
facile cedit, non poteft magnum iftum fufti- 
nere, fed prius refilit. Patet autem :-nam tela 
pretumida violentiori feruntur latione; & fluen- 
ta que per angufta freta feruntur : Nam &, 
hwec violentiflima funt circa ipfas angultias ; 
utpote que non poflunt celeriter obfequi, fed 
magna vi propulia. Similiter autem hoc eve- 
nit, circa voces & fonitus.  Patet autem: om- 
nes enim fonitus violenti, funt duri; ut arcu- 
larum & cardinum, cum .violenter aperiuntur; 
seris item & ferri. Nam ab incude fit durum, 


Adua rei mina, dà Taro mais dia Bios: Opacios 5) 
x Tx + *» “. Ù i) ‘ + r è, 
nai co fipes. veavepor di ts atrias gelp ci Biauoi, gigoev 3) vAnpoi' nabrimto neù 7ÙY 


PORPHYRII 


unì n impor è ix Dipe?) cente, tav pr 
un susTE pupa Do) KuAoy® Ei dè Hi PEXCA TT 
reso Nicoy uns” nesso") digaracdeis* Mies 
udprle ) * he 6005, xè dwwars di avriv 
ei dumpsiy. KaridnAer ) TT 61% Ti F vado, 
omav piviiar rs dmipry udite soridas F avdpiarron, 
nr Fepipia, 76 ovppuien® dò poslw Ka) mAWd 
rixor aio Vide Av di ms aus muia dia 
don, mast cvpGbape T igor Ews 9Ò rérg 


av 6 'espos, dgr catsnsnn cotos P par 
daxsy, rs merry TÙù nor retrzioir* 110 dî È 1 


oainas 17 seeartv copie”) È meds sO Porte” 
MaMoy ud gap xa min dirie epaariony È ix 
fasi ti neggiuco, Djgi Tila cndaporara È Tlù ovy- 
savev Exy di hs avni naradeicspor dino, am 
resripor iù Pinar die tl padarsonma + rixior 
OÙ dwlaty 3 geyritr ipudios, dî È mis frixiog 
© oaNiga) Tà pù gep 7 gapirran tì Ered È 
mpudia, x) Xena: rà 5 f viuy area, muri 
Mas, Alb ix umis Usgacias da dì 
Gray, Se cigno), ripe, Enpor È monsà» ipa 
Nos, na) e fumapor, # Aeioy® OUTw pop av padisre 
cvplajre x9) è Lu munvùs Fo; Miss Pipe 
di avro ne) E bedey dip ris Ansa vt 
& muairas* Ent xa) 7 xoedar dov aj Messier], 
BeXngy' 3 sis nuto suarorery, a) Fl nar- 
pancia €xsoy vo dev i paoiar, i Tàs cvpords 
adires tas To» vaspewr® Durw psp vpuSajra dj 
TUILS muiek Ts TE dlbpos er ngeds Guoreretmes” 
Adi 3 xaj 7 adv eivey TAS YNIT 4 muvds a 
delos nat) Guarde* drrws-dy na) P mila dia 
mente”) di avre», Meiy nai iparoy naù " puri dhe 
ararpàio ni xa) Ta Biepey ida riv dry, 
uaì Tal: ° merrunere P ciador, eiPerimea Viverdg* 
td 5 Ines, rarsPora: è Yao cip dia vngi nai 
Dels Pepe?) uararòs al ouaNis* AnAoy de miti 
vop ar 4 ava, cre txmvonda, mò wide 

la etis ri Cevgn naò djgaramay © dî 
Enpòv por avan), È 7Lo Argo P muti 
ny sud igomipaa 2jg rhò Bia": Ai 190 Sv 2laPe- 
eg ro zar payrovmy Db is cionediss alia 
zaMegì di tia 7 Puri, day Biaiws areds la 
duslo cresantilzar dò na) paris mupegio È 


ma Toaùry di ticw ai Turning, na) E 


UIL Polla Biag TO 9Ò Uatinov rexiws, & 
dudary tLÙ pag odio, da dardi 


atyripor. Arrey dî, mid zripoyna ev Bery, 
Bicucrailu Pipery thò Docgr na) tà jebuare 
Pepicdua Digi riv sbedroy rai Jp roma VAN") 
vPwperata Ei avris rs cvogmeia i duvd- 
tin cubaiva È Pg tds Panis 


Ù x 
Vuoi 


mdv spoPitor, ray cipcigeri) Puaicos® % E garut È adipe Ka) SÒ dom rey axplrcr vivery oxdapàs, 


Kai 





4 ME. agiras fed D.av64gs. n Prockaizsr) repono sarta). » D. deelt'uì. 0 D.srmnira. p D. deelt vira. 


9 Sic 


COMMENTARIUS. 


ua) parengs* cry Malvwn uamuy ui rai 
Iper iÀnT cidnpor En3 IMA pins, oTev$ 

van na) Kaegrao tà adipe, na) CH meicras 
Emtì # 7 Pporray ai Bieutraery, Yiprortoy cwAypi- 
mutay nat Udaravtà narSudua paydaia rLò 
Biav. H 80 90p Ireguris È misparos misi my 


* Parlò ibiar, 1 di Bia oudypay diommep È pudvor 


ciubalra tùs avrùs, in Li» ibumieny' itì dî 
Bapuriegr da x caAnporicuy nai paransri- 
ear Ka rai Unes arorapearsni, die Tha nda 
porila 7 dementi, ras Quivais yiyatk czArpds, 
Dispagrarems* TE7a udù pae Beggi mi cvular- 
Mira murndias dN 7 ql mevuars viyreidin 
UD Biaia ds ad E" mbe: Qarip ste 
nai ra cupala, Toy più iv Ungà na) padand® 
mov di, oxAypà xa) usnva' è curi reomY nai è 
mivpuoy disp td) ed, pararor camfla P 
mivpa' ron dî, onAypor ra Bicuor Ertì dit ga 
ho demighav abi», pesnpay Uva cvpeaiver map xe 
uva, patta ps ch oldepia tp isw e 
mieha oxAygg mis avAois cuolws* dA Ulew 19, 
di rd © 2a rirav Peoopdue ti meipars, ci 
480 parantis asdiow, ci dè onAnpoos* ApAey di 
metis na) n° abmis.t aidiorws: ua) peîp av Pr 
min nie david ua Bicuiripor, sodis n Pen) yin 
tes ox)yporipa Do mv Bier, nav Îi parararipa* 
Tèr avry di recmy È dh f cino di ra) 
mins Grey ‘supudlur, avo» èr TI ctAmy 
mv E means vpParar, ras dv midri È 
Fxor ws parancimere. dastpor di ir nai ri riv 
Gppartar. Kai DD ai rampa dica xopdaì, nad 
rep den), ris Qurds mizciox)uporipas* * qì 
saraminpiia 7 xodtuy Kav drm) tav opdaw 
7 x4g0ì Biaiws % po) parariis* day xa, rl) 
drramdiaw, auris Ere mix artsti* Bicsoripan' 
ai) 190 ranspa diva, È rà d piega rin med 
Ty, ris Pords miti peanstipai. Ka) ri pa- 
pompa roy Gppotvan' Ai dE debt mgo) rei 
Garin) paasiza i?) i rà pi 
Tei ray Ai d\ imtày Rapurigwy cxAnpimpas, 
Die Thò nation tav xepdun® Aide di er na 
Paini! & dprdve oxAnporipas cv puoaiva veyredey 
TAs Purds, mey po) xard pico Ti dAlm ) raw X%- 
dir, Did tav paMmor avrar TA artss diri tù Gu 
76 19) 7% Koederino ramenrdtk,. Zoualre 9 
Td vapfiaspa tu ippdviay tds Quias ixdr dre 
Maripas. Oi diga agis padaròr otveartiferas, 
Sy i pcivos Voremmd dici dt Bia TegQuiid >) vp 
Caine rs Puvds, trani) zi pai più form 


25I 
cunz fuerit molle: & quando feriunt frigefa- 
dum jamque durum ferrum. Item è lima; 
quando limane & fculpunt ferrea, & ferras. 
Cum & tonitruum violentiflima, funt duriffima : 
& aquarum que vocantur eruptiones, propter 
vim. Nam fpiritus celeritas vocem facit acutam ; 
& vis, duram. Unde non modo eofdem contingit, 
nunc acutiorem, nunc graviorem proferre ; fed 
& duriorem & molliorem. Quippe cum pre- 
fumunt quidam propter arteriarum duritiem fo- 
nos ficri duros, errant. Hoc enim parum ad- 
modum ad id conducit; fed fpiritys percuffio 
violenta ut d pulmone fatta. Sicut enim alio- 
rum corpora, funt humida & mollia ; aliorum 
vero dura & firma : fimiliter & pulmo. Adeo- 
quo illorum, mollis erumpit fpiritus ; horum, 
urus & violentus. Quodque ipfa arteria, 
exiguam quidem confetat vim, facile eft vi- 
dere. Nulla enim eft in tiblis arteria dura: 
nihilo tamen minus; cum per cam & per has 
pu feratur fpiritus ; alti molliter tibias in- 

nt, alii dure. Manifeftum autem & hoc eft 
in fenfu ipfo. Nam fiquis fpiritum intendit 
violentius, ftatim & vox fit durior propter 
vim, etiamfi mollior ante fuerit. Eodem mo- 
do & in tuba. Adeoque omnes quando tri- 
udiant ( au? epulantur ) remittunt, in tuba, 
piritus fymphoniam, ut fonum faciant quam 
molliffimum. Perfpicuum & idem eft in in- 
ftrumentis. Nam & contorte chorde, ut di- 
um eft, voces faciunt duriores; & affata 
cornua ; & fiquis chordas tangat manibus vio- 
lenter, non molliter: Neceflario item è contra- 
rio, cum ilte fonum emittant duriorem, ille 
que minus funt contorte, & cornua crudiora, 
voces faciant molliores. Item organa longio- 
ra: aeris enim perculliones, & graviores & 
molliores fiunt, propter locorum longitudines. 
Sed in gravioribus  duriores, propter chorda- 
rum conftituttionem. Patet autem hoc; nam 
ejufdem inftrumenti, duriores fieri contingit 
vòces, quando quis.ron juxta medium chor- 
das tangit, quia earundem parzes ille qua 
funt propiores jugo, & chordarum tenforio, 
magis intenduntur. Contingit autem & inftru- 


"menta Narthecima ( pu/fazilia ) voces habere te- 


neriores: foni enim in molle incidentes, non 
ita cum vi refiliunt.  Afperas item vyoces fieri 
contingit, ‘quando non unus fit totius aeris 
ius, fed multifariam in parvas partes divifus : 
nam fimul queque particula in auditum .in- 
cidens, tanquam ab iftu altero exiftens, fen- 
fum reddit diftraftum: ut vox altera defi- 
ciat, altera violentius incidat, taftioque au- 
ditus fiat diflimilis: ficut quando quid afpe- 


iioes murnis* dad magi ara pinpà decraridin® nal' durò 9Ò inasw rÙn E ae puoepor 
tastsaniao neds Th) dvelià,' cas Gy doro A ngais Ertpoi “è, diaras Bilo mie Tlò aicdnow sat 
Diaaenio è Qurl, è 3 cresantlen Pueubmpar, * Ayneik È eDlò È dgris avopuoian aree Gray i riv 

rum 


* 





fed ME. 
e Sic ME. fed D. esito. # ME, by fed 
è I 


Reni fed ME. m&pgms perperam. / ME, sepgZon D. Zum. 
Lo 


Ll2 x ME. 


252 
rum' nobis in cutem incidit. Maxime autem 
hoc evidens eft in lima. Nam propter %eris 
iétum fimul fatum, per minuta È multa, fo- 
ni afperi ab illis in auditum incidunt. Pre- 
fertim com in durum quid atterunt; quemad- 
modum in taîtu: Nam dura & afpera vehe- 
mentius fenfationem faciunt. Manifeltum autem 
idem eft & in fluidis Nam, ex omnibus hu- 
midis, olei fonitus eft maxime obfeurus, pro- 
pier cam que elt partium continuitatem. Te- 
nues autem funt voces, quando paucus eft qui 
exit fpiritus: Adeoque veces puerorum tenues 
funt, & Eunuchorum, corumque qui debilitan- 
tur morbo, aut labore, aut inedia. Non pol: 
funt cnim fpiritum multum, propter debilita- 
tem, emitere. Manifeftum item eft in chor- 
dis. Nam è cdordis temuibus, voces itidem 
fiunt tenues, & angulte, & tivog capillares ; 
co quod acris iétus fi in angulto. © Nam qua- 
lia habent motus principia, ipfa aeris per- 
culliones; tales fieri contingit voces in audi 
tum incidentes; utputa raras, denfas, molles, 
duras, tenves, craflàfve. Semper enim aer alius 
aliun movens, fimiliter facit & vocem ommnem: 
Quemadmodum fe res habet in acumine & 
gravitate. Nam percullionis celeritates, altera 
alteris pariter confiquentes, confervant voces 
principtis fimiles. Perculliones autem aeris, è 
chordis, fiuut multe & diftinéte: fed propter 
parvitatem interjeGti temporis, cum non poflit 
auditus perfentire diftinffas perceptiones, una 
continuaque nobis vox apparet; pariter atque 
in coloribus. Nam & colores diftantes, fiepe 
nobis videntur fe mutuo contingere, quando 
celeriter moventur.  Idemque iptum contingit 
in fymphonis.  Eò enim quod circum.com- 
sedia foni alii ab aliis, fimilitergue 
fiant ipforum cellàtiones ; interjeSte voces nos 
fimul latent.  Pluries enim, in omnibus con- 
fonantiis, ab acutioribus fonis, fiunt iplius ae- 
ris perculliones ob celeritatem motus: fond- 
rum autem extremitas nobis in auditum inci- 
dit una cum co fono qui è wogz fit tardiori; 
ut, cum auditus non pollit perfentire ( ut di- 
Gum elt) intermedias voces; fimul videamur 
amborum fonos continuo audire. Voces autem 
crafe, contrario fe habent modo ; quando fpi- 
ritus copiofus & confertus exit: quapropter 
virorum voces craffiores funt: & tibiarum la- 
vium, prafertim quando quis eas fpirito im- 

let. Manifeltum autem’ elt; Nam fiquis ma- 
gis comprimat jugum, acutior fit vox & te 
nuior; & fiquis fubtrahar'fiftulas. Quin fi to- 
tum fumat; major fit tumor vocis propter 
multum fpiritus; ut in chordis craflioribus. 


miiuar®= 
ut g 
mery dis Puwis, da # 


x ME, rì 24549 (ed DI redtius è 26600, , 


+ TE clbpos Yiyaev) 


"NA O ramuardTA TÌs rds CleLyIas' Kay 
DIO nl mepar®» 


D. posò. 2 ME. deelt madian 2ivrerrm 2470), È. 4 ME, acri. 


fed D. redtius «i #. 4 ME, ximemuirn, fed DI sumuardion. 


FOREBTRII 


mea zia ipy resa meds * È rela, MANIE 
di rm cop@aris isw dì È fim” Aiù 5Ò n vd 
$ dé ryu dua vindk, narì dd! perpè 
% mà, gas ci nodo: acsarifiton ar ai 
Tav néos Tlò anglui» È puaidor Gray meùs cnAngiv 
L egregio?) xa chele Td 
cadaes % vearia Biautraeoy misry Thi albyoy* 
And i tenta Ch 7 plpdray 78 È iais 
dre), mAÙ mbvran 7 Ungal, sliprs dd nAérpos, 
Dice Tleò cs xdee tÙù tiv pogior': nera) dé eicr 
7 Prov, drv Niger i Prive È Caron. Aid 
% ve srmydicor Vaprarng derila), na) riv tiviXar 
iuelas dî à Tv Dfederv Sy 2je vorey, ij severa 
n aresPia è due) d ddp mina, dla n 
codeverar, Curi prmiv. Adev dé ian % im Tav Xog- 
dar dan rav delay, È rr Pavia viyn') eià 
nai sà nai DsXidn, Digi rat dio: TL di 
gir Ayrsdy nerd som Ole 9Ò dr rds dexas 
qua È usriortos, all did Angel, miao 
rds Purdi mubairi ink aesanaltos neòs 
i avalo* cicr deus, n mods, Î) padards, 3 
oaMmegs, i Merids, n sntgeteg, Ati nelp o fmpos aa 
T Enpo suor, doitas mis TO Qeyle cdrvery 
dpuoiws" nabemp xduai tri e brr na) Bag 
murs. Kai pelo TA rdYN TAR Ehigis, tà imeg 
mois éripois covaroAeSdvra, Mupudle ras Da- 
vas F apxals iuris. Ai di Dingo YA) dj 
75 ig Uni T Xspdar, Aa) Î, mexes ey 
Dia di pungorila 78 perabò rem, È dions & 
duvardjins cussddrk ras Aerinhd, più rai 
owstXÀis Apir i Dan) Qaiveny* naderzo % tm té) 
aguparar va) n) T#TWy TA diisurore, «den 
PIAGHE pio cavia) aAjrbis, ray Dioavmy 
mexiws Tì di aun ovuSaiva rim ua) Lì ras 
api DIò 1 bonylG eta 
CUU ETIp=S MAHS Lar TN Gripur, nai Yin ras 
salurassts avriv apt rasSetysoy pos ai pe 
TEEÙ Viyridpoy Davai, Aeon Bb 969; ev ri- 
0045 È co puQaricas; ar vir eevripan Phivfav® ai 
Bai 9, ha re rdges È sivforss* 
è di marie var dpa cvplaive, oresari: 
Meo pi neùs rho cola, nad} dr $ Beadv- 
Tigas pasti dice d drone & dwwardins ai- 
Fanideg naSeomp cpr, mis peratò Purds, 
dp dop apPoripur rev PÌiyyuy dude 
suotis: Maxi di cow 7dv Puriy rivera, 
Cry È iva miù xa) dSpiser criar dò 
uedù TON dydpan eiaì TaXiripu' nai ri Adaw 
duri nai puede Grey Tiapion DE vv ti 


sangor di in° Kai g0p è mon ns 7a Levyn,, peer oburieg i Dan yiyery 


dè FAmdGn mi, mietar è ED i 
nabdrip xe) Gn rav Faguripua Xoedan 
4 Naysia 


e ME. 


o COMMENTARIUS. 


Maxi di yiperry veì re  apanarran où 
- rev Boayxiar rav ua: Da e ed spires, dia iv 
seazonie è apnea” ue) dii 9° po) arebagar 


ta at casoria, averi tl Purlò E 


ò. AapSdrey cYxov è padiza da rl Uggoria 
8 gupams* Apa) di ia 7 Puvor, @j nelaj 
xaù moNYaj* nademo ra) dia 7 Li ‘niliyar, xe) TEN 
areltan, È aif 7 dndinar xa) ws dogs Nerlais 
says, padels dire ros aegrersdei Odas 
me A far dr è Gy Peris 3 Pa) DIpapù, PEAS 
Tvas annuo rg) Bagico, TUTT phi iyfior 
aPais* dda peer è imm rei ) dedlorim è % dupi- 
Ca. AMAT  dpgetncay Ti vera rai musriva È BI 
ino CUZZI mes Denaes È ito diporto. o d don 
Fudarwv nx05, È 0Aws creey doro lves vipri paeres 
ear, cui xd rlò cinepciao Thò 7 7 Pope 
Zapa) di dia nai TI Turi, dova erp: 
mòs Pepieduag QWXAIS 2jaarar): ps epdo era) ) 
787 6w dr E sepdpos ads gag ù' cu Anpiis 
pays. mat xo ovSparn Bigar andre È ut 
ostas Tè nari tl GAI, dr panini pm& Con 
Cameras id owweXAs* Opoics a) T8TO ‘Ru 
Caiva x din 7 tppazarav niparowr* na di rav 
ord vodiesr ia Em aeyroy dj) 7 rsrr, 
parei pi Wi è fizos Pipry meri, entre 
2jearan4, xadin ay ij pi awsXÌs x vneidpoy 
diga pù pian Hype mangio, dda diarar Bilo” 
À Pam 7 nxor cupi Exedèr be) har hi 
ci my zavsoy 872 F meaxcaus* mlv casvey 
dp soy an ERIN nari porgo peer dhara- 
cudas' TON l) ) cr bpiar ai TNASY, mis più dexàs 
fuga: avez as* emit' cs Tela pen 47) | djgiseo 
rapa Aastia, desta Parsi, 8 8 coegs Era 
bt mipa sibi aurea mond 7 UE 7 7 Plirer. 
h vida di din rivasnor, tony vin.) uueÌs d 78 
mispans CnCoris* TpoopiygavX 3 Si mis 
Puvds* oTaY panini usar T diga HE rhagiie 
Campero, dA dat mevpeva: 76mS abi» vst 
Ca Algstnus drdudi Sarto gap sarà ' grida 
E) dv dpss Cadey sopbaiva Li > Adro gvy- 
pus viT@ na) SÉ PT vpara mai. Kip yàp 
217) Qipeda4 È mvua, aj è pù ind 
Bicuey dint Tlò TINA dpa diè, da P nreg- 
zuultey 7) demeia avro iggupiis, & duvamy® 
mispa da Pipe qiviris, dà darar dpr 
ds ambire 1 ris s Puvàs aura Kai ni 
Lurss cio), da ld 78 Mivar mM ydugpinila, 
ipa s duiak rue Sti 7 La om, da 
pagrivons*  obiyzori) Bi ràg, dN è duias- 
my payerto, did è pù) yindea 7 curvi rhò 


253 

Craffe autem fiunt veces etiam tuffientium & rau- 
cedinum; item que /z/ poft vomitus; propter 
afperitatem arteria; & quod non fubducat id 
quod impediar efterri vocem, & tumorem af: 
fumere ; & maxime propter humiditatem cor- 
poris. "Stridela autem voces, qua funt tenues 
& fpilla; ut in cicadis & locuftis; item lufci- 
niarum voces; & quidem, minutis omnibus, 
non alius convenit fonus. Univerfim enim, 
neque elt in tumore vocis, ftridalum ;, neque 
in tonis remullis gravibufque, neque in phhon- 
gorum nexibus:; fed potius in acumine, tenui- 
tate, & rigore: Adeoque inftrumenta tenuia, 
tenfà, & cornu non habentia, voces habent 
magis ftridulas. Qui enim fit ab aquis fonus, 
& univerfim quando è quoquam faétus hunc 
comitàtur, cohibet fonorum rigorem. Voces 
fluccide fu fiale, & diffluentes funt, que, 
quadantenus continue late, tum diftrabuntar. 
Manifettllimum hoc cit in vafe fiétili; quod 
percuflione rumpitur; fonum facit faccidum, 
motu prope iftum diftraîto, ut non porro pro- » 
deant continui foni. ‘ Similiter contingit in fra- 

etis cornibus, & in chordis ruptis. In omni- 
bus enim hujufmodi, fonus quadantenus fertur 

continuus, poftea diflipatur, prout fubjeftum 

ipfum non eft continuum; ur non iétus fiat 
unus, fed dillipatus, fonufque appareat flacci- 
dus.  Similelque fere funt ha vocidus afperis; 

praterquam quod illa fint ab invicem per mi- 
nutas partes feparate ; flaccidarum autem plu- 
rime, Initia quidem habent continua ; polt au- 
tem, divifionem fubeunt in plures partes. Den- 
fa fe afpirate voces funt, quibus fpiritum, 
ab intra fta tatim una cum fono emittimus: Le- 
ves, contra, que fiunt abfque fpiritus emiflione. 

lilidi (aus inserrampi ) contingit Voces, quan- 
do non poilunt diutius aerem cum i&tu-emit- 
tere, fed qui circa pulmonem corum eit locus 
ob diftantiam refolvitur. Ut enim circa crura 
& humeros refolvi contingit extremum conten- 
tione: fic & locum qui circa pulmonem ett. 

Mutus' enim eft ad excundum fpiritus, quod 
non fortiter fiat ipfius perculfio : fimu. que 
quod, cum eorum arteria fiat valde afpera, 
non pollit fpiritus extra ferri continuus, fed 
diftraîtus; adeoque abrupta fiant corum voces. 

Quid quod & aliqui exiltimant, propter fpiri- 
tus exilitatem non pollè fpiritum tranfire in 
externum locum; in co errantes. Nam clo- 
qui quidem polfune, fed non clamare; eo quod 
non, cum intenfione, fiat aeris percullio ; fed 
loquuntur tantum, quafi fpiritus, ex gutture 
emittatur. Exiliter autem loquentium, aus be- 
fitantium, neque in venis,. = arteriis, 


Té dipos 7Angiy dAÀ pastor Puro, dos dv dar dirt 


mE Pazvyes P mivpa pare. TOY di iogroPeoveor, Sti DEI ris rica, sm coli ris dome 


vitium 





© ME. regio. d ME. spirss. D. prive, e ME. r'a'asri atsocizivne. DI dd acri ertonga leene, (ed men- 


dum Lea: f ME. cieràazeis. D. 


us ca 


sami. 


0 oxiàs. # D. deelt isa. / ME. deelt ris garas. m Sic D 


fed D. ar vara. 


D. ser. £ Sic D. fed ME. vugai. i Pro 
- fre fed ME. gini. » ME Giorn 
L13 è ME 


254 
vitium elt; fed in motione lingua; diffi 
culter enim eam 4/0 transferuni, quando a- 
lium oporteat fonum edere : Adeoque longo 
tempore idem verbum pronunciant, cum non 
pollint id quod fequitur eloqui; dum tamen 
continue feratur motus, corumque pulmo, cum 
codem impetu, propter plenitudinem & vim 
pulmonis. Quemadmodum enim totum cor- 
pus, violenter currentium, difficile eft ex con- 
cepto impetu in alium motum transferre; eo- 
dem modo & quoad corporis partem. Que 
propter non poffunt fapenumero continue Îo- 
quendo procedere; fed poftea loquuntur fa- 
cile, cum novum fecerint motus initium. Ma- 
nifeftum autem eft; nam & iratis idem frpe 
contingit, eo quod violenter fiat eorum fpiri- 
tls latio. Sed & eorum que apud Ariftote- 
lem habentur, ( de audibilium difterentia,) hec 
diéta fufficiunt. Diétum enim eft, Quomodo 
vox fiat; & Quomodo, eifdem caufis exiften- 
tibus, diverfa fint voces noftre; &, Quomo- 
do audimus: &, Quomodo, auditum tugiant 
percuffionum continua fequele, ut (cum mul- 
ta fint incidentes ) una videantur. Diîtum 
item eft, de confonantiis; Ob quam caufam, 
fonitus maxime contrarti, auribus incidant com- 
mifti: Quin & confideratum eft, de phyfi- 
cis organis ; pulmone (inquam ) & arteria 
& fpiritù : & tandem de figurationibus,, fonos 
fpeftantibus.  Di@um item, non tantum de 
voce acuta gravique , &, quenam fint harum 
caufe; fed & de vocibus cacis & obfcuris; 
item de fortibus, na Fagiani de voce Frag 
inani ; deque cra exili; deque mani! 

& rali deque Dun duraque & 
molli; afperaque & tenui; ftridulaque & flac- 
,eida; deque afpirata & prerupta : Hafitan- 
tium item vitium, quomodo fiat. Ut com- 
pleta fit, de fonituum differentia, tra&tatio ; 
non tantum expofitionis eorum que è Prole- 
mo dici contigerat; fed & eorum qua fue- 
rint eyaminata, & qua ejus quod deerat com- 
pletionem naéta fuerint. Tranfeundum'itaque 
ad cam qua eft de Sonis (Pb:bongis) corum- 
que differentiis expofitionem. Finis tertii Ca- 
pitis. Principium Capitis quarti. 


PORPHYRII 


è i 
ari dda LT rino  ydefns* Xa- 
deri 9Ò aurlui pilaPigsaw, ray engor din PIiy- 
qu emi” Aiù È mAw) 27610 È dvi fr pear ey 
ov, è duwdyduos è ibns emi dà munztis È 
uniaas È E rrspo avro dr Thò ciurlà ip- 
plò Pepopdiia, De è FAN È Td Bia È ved- 
pertà* Care 9Ò xa) © cwpua 6A, 7 reegivttY 
Biajus, xadem ton cn È dpprs es dv xivnow 
pelasioy + civràv neimi xa) nari pig AC 
mmdris © pd) ibis emi è dudarny. Tè 5 
TED, Meysor padiws: crav dMlw muori È ivi 
orws derlu: Arrey di sa, CA mis cesoie 
87 ovplaiva mAdwis, dd Pica duran v- 
6 ThÒ E rvesparos Poedr. AMA 7 1) Ig 
Agusonihus, DEI È dfaPopas Fansrir, inavà È 
more Eiprry è, ros mn Pur) viva) è, 7Ùs, 
ToV ato OyT@» ajriy, AjaPopos iui ai Peri 
mus n antodp xa), ms AarSetssom Tu) dxoùr, 
ai awixaa T TANYOY, ws pia di ma] aresari- 
Aso” Elpnry *) xa) DEL 7 uPandirdì iv aimar, 
ci cvavricomara “iPo1, vyueneandii F areas 
otarifisa. Kai pl ng) DEL FT Quand c09d- 
var miedenmy, rrsvprt Ney nai demieias n) 
8 rribpars* na) dem mei ognpanio par, Toy 
sarà pas ipss' Elenry de È paòvor due) ibriae 
nai Bapras Davis, xa) Ta TÉTav ina dda 
mei Pra reì Vudar Parav igpupav na aì 
uodevtay® mes n nere Dewis' mago TE nai 
iggis* cu®8s me nel don@is* mes ni dapuntts* 
oxANEAS TE Ne) ° pa daniis” TeaXHos Te na) de- 
sis" Argopas mi nai cudpas* Tastias n xa) me- 
espparyya Prime dos Tav iagyoPuvay crrWs 
Vipery Ds Tip imeh È AePopis renti 
Pooy dézor Civey # pesvov Ebngoews TuXAITO TÙY 
asd MrAepait conudpor, ama va) tera 
Strrwy ra) nd dimiris Mabivror Thò vu= 
Tavipwa. MeraCarioy qui vuw eis Thè mel riv 
Phirfor, nai riv auris AlePopir, ibiynrw. 
TTD: E tere m@arais, Apgì & mraipra 
uPadait. 


CAP. 





dirci 4 


o ME. deet, 
fed D.iwurss. Sic ME. 


grani apuzgius ri @ Mrs Mes n #. p Pro rm reponendum cenfui nm. 9 E iui, 


e ME. 


KE d. 
sm pò a ee cl 08 È api 
<mis° dè dr marti me i È Hd avra 
“ Catania did Tirar. Meornalgre 
‘seitw dl im xe) rds wpgvrrads avrà 
« Dorapd 18, demigus voueicnuer crsegeia 
3, emparalli dir 8 n pago 


TyuParastdyes È Ed bimrs È Ba- 

pins Mepor atssimo è ao Tpaste so 

S eivoy motmilas teomes* Ka) 9Ò ai map 
avbrois avtin, Quei, Tuwdpes udjù dimdpor onp- 
quiz) mmego duo” Kadame x9j trì peaSow 
ai aPgvbiode, duvapd edi ampor casogsia dî 
mmegr pipe T57 di cuuoaire dle ner drd- 
per F owwezgo muow igior di ori, nav muéemns 
day ai cipridpica, figa nr” dmdgor AfaPoe dudery 
vwdeko TE MAdrewvos, ce té VINICU, È in ro» 
sari ris mionlas apamaya, detarns rlò 
crrlesu* TE 9Ò Seguonps, È È puxporips, 9) 
peraserips, dePopenila i xsone Th ame 
cè * crostv îo UTI, È pù ‘ire Gproesazeo dè 
drv Ebdppesi Bs de 8 rs whd Miarani, 
Sdi da prsusen, nas micds Cnede Terggdpar- 
We mega i rd arde F ricswv,i 0 Agusote- 
vos mMaxk dider") dai di È, tw DEI river, 
Erws' ArPHirrov dd 78 je mosapur, ai dii vi) 
mani risds tv aurii, SnAovim dnfpci n° emtdr- 
grip iv ajgion pa djgiperray amlegziis: ci di eds 
diminss superi mebw ixorms, eb * pivos, Ev dì 
Tu me) té mesta pene, È thò condilo dv mete 
Lrcor samzogian drAvidpos, spade riore Ok 
d'drne ri indu? pulp pasa) imdooi, dir 

01 Eoavrey È ci mecimai, Paseeor Ca Tuy 6; 

Cindia 7 ar di ovpbrortai sai mei 
diri pass nai aeiopputs nai rmeamte na) ch Ae 
nÙs TAN jvbpundiv xpivev all inez dd Te» medi 
row tirty, 604 dimpos n, où neimpas, nai ni 
Dosarî tiv ST deyapdicor iropatvi AC By Crrao- 
Sre coranica Ti) raso, nai Tlò di trim ga 
prordiil reegglu” Taxics ds as row dmtipr 
143 psovois, nai To miSTOv deupipatar, è vuò 
LadaPodu murs: co di mis mPensis Myus 
sarwds dpr edo mrì pegpr ixuv gua, On- 
ars 16vnos* drm  Sesr carcenogiozo, de yar sini 
dimmy, dins Fircipaleo eva Pacay thò pbpsndw, 
4 amipan aurlò muri: civau 9Ò Xi pesey al 
eg È diniuoss È dirdlpor Cipxca pù Ev Pavepor 
diva con, dm sd È artsajpis padre Te amis tds 
Thi Prsulw «i di pr, vuo ts Pavepererve 


COMMENTARIUS. 


255 
CAP. IV. 


“ Zu quo igitur confiftit Acumen Gravitafgue 
« fot &, pde corum /pecies, Fini 
“ titas quedam eft; bafenus effo declara- 
“tum. Animadvertatur autem porro, quod 
“ corum. Lucrementa (ut & Magnitudr: 
“num ) funt quidem, potentia, infinita; 


“alfu vero, terminata. 
( mine & gravitate dixerat; aliud fub- 

jungit indicium, quod Quantitates ha 
fin. Quippe quod eorum, inquir, incrementa, 
funt quidem, potentia, infinita; attu autem, 
determinata: Quemadmodum & in Magnitu- 
dinibus ; incrementa funt, potentia, infinita ; 
fed aftu, terminata. Hoc autem contingit; 
propter continuorum in infinitum feftionem, 
Sciendum autem ceft, quod etiamfi fint Quali 
tates he; potelt tamen carum in infinitum 
differentia confervari. Cum oftenderit Plato, 
in Philebo, etiam carum que in Qualitatibus 
funt differentiarum infinitatem. Nam calidio- 
ris, & frigidioris, & nigrioris, eflè dicit diverfi- 
tatem, habentem in fe infinitatem, & non fifti; 
fed, fi dererminetur, deftrui. Confeéto autem 
hoc à Platone loco, minime opus elt, rem in 
longum producere, probationes inde tranferi- 
bendo. De tenfionum aurem intinitate, etiam 
Ariftoxenus pluribus diflerit.  Ait autem, (in 
capite de Tonis,) fic; Sumptis enim Dia-tellà- 
ron, omnes inibi tenfiones funt manifelto in- 
finite, co quod omne diaftema poffit infinitis 
modis dividi: Afodi autem qui inter fe concin- 
num habeant ordinenì, funt foli fex. In eo au- 
tem, de primo tempore; objettionem, qua ad 
nonnulla fieri pollit, refolvens, hac fcribit ; 
Quod autem, fi rhyhmorum cujufque duétes 
fint infiniti, infiniti erunt primi, manifeftum 
eft ex ante diftis, Idemque continget de du- 
*plicibus, triplicibus, quadruplicibus, ceterifque 
temporum rhythmicoram : nam cujufque ex 
his primis, erit duplex, & triplex, cateraque 
diétorum nominum. Oportet igitur hic falla- 
ciam cavere, & turbationem inde factam. Sta- 
tim enim fiquis mufices imperitus, & hujuf 
modi theorematum que nos jam traftamus ; 
fed fophilticis ratiomibus verfatus; contentio- 
nis vefanum os-habens; ait alicubi Ibycos; 
contentione mentem contra obfirmet, dicens; 
Quod abfurdum fit, fiquis Scientiam ell Riych- 
micen proferens, ex infinitis cam; conftituetit; 
quippe quod fcientiis omnibus” adverfum fit 
Infinitum.. Manifeftum tibi eflè exiftimo, quod 
non infinito utimur ad fcientiam; fi autem 
nondum fit, jam fier manifeltillimum. Non 


UM fummatim recitaverit que de acu- 


enina 





a ME. ciunéior. D. chund, quod retineo. 4 ME. pis fed D. agro. e Locus miendofis ; ME: dies driesvs- 
giore. DI. dies cisatgpiora, forte legendum diga comsenpriare, contentione mentery armaveris. 


fed DI @tsqgopitm, 


d ME. etyspite, 
e ME: 


256 
enim Pedes componimus ex temporibus infini- 
tis; fed ex definitis & determinatis, magnitu- 
dine & numero, in proportione item & or- 
dine inter fe ; neque talem ullum Rhythmum 
videmus. Manifeftum autem, fi non Pedem, 
tum neque Rhythmum ; cum Rhythmi omnes 
ex Pedibus componantur.  Univerfim fciendum 
eft, fi fumatur Rhythmus aliquis, verbi gratia, 
Tracheus, certo aliquo duétu pofitus; ex. infi- 
nitis illis Primis unum aliquod zerzprs in hunc 
allumer. Eademque ratio eit de duplicibus ( few 
binorum temporum; ) nam ex his unum aliquod 
fumet, primo illi commenfurabile.  Eademque 
ratio eft de retiquis magnitudinibus. Ut ma- 
nifeftum fit, quod fcientia Rhythmica nullate- 
nus ex infinitatis idea dependeat. Sciendum 
jam eft, quod, de feientia Harmonica, cadem 
elt ratio: Quippe hoc nobis manifeftum fit : 
quod in omnino omnibus Diaftematis, infinite 
fint magnitudines : fed ex infinitis pata Pycnis; 
hocce iyftema, fecundum hancce Chroam can- 
tatum, unam aliquam fumer  magnitudinem 
hancce : fimiliter ex innumeris hanc Exceden- 
tibus (few razi:nem ad banc babentibus ) unam 
aliquam affumer  hancce  magnitudinem, qua 
Pycno fic affumpio fit commenfurata. Éx- 
cedens autem hic appello, tale, quale eft Me- 
fes & Lichani diaftema. Hac itaque hadtenus 
dita funto, Ptolemeus autem jam diftis hec 
fubjungit. 


* € Forumque duos efe Terminos ; alterum 
“ ipforum Sonituum proprium; alterum ve- 
“ro Auditus ;, atque bunc quidem illo ma- 
4 forem. Cum enim corum que fonitum 
“faciunt magna porro fit conditionis di- 
© verfitas: ettamfi fingulorum, è graviffi- 
“mo ad acutiffimum Diffantie, non no- 
€ tabili aliquo exceffu differant; eorum ta- 
© men Extrema, multum plerumque diffe- 
“ runt ; aliorum quidem in grave utrague ; 
€ aliovum, in acutunt. Andirus autem &y 


graviores graviffimo percipit, & acutiores , 


“ acutiffimo; quoufgue, in inffrumentorum 
“ conftruffionibas , augere movimus iftiuf- 
“modi diffantias. 


Quandoyuidem igitur fi fupponamus, in or- 
ganis, fonum acuuflimum aut graviflimum ; 
auditus hunc percipit : & ( fubintelligen- 
dum relinquit ) Qoni , fi co fiat acutior gra- 
viorve, etiam hunc percipiat. Nobis autem 

rius deficere cenfebitur fonituum diverfitas, 
Teandu acumen & gravitatem in aftum per- 
duîta, quam auditus. Si enim è diverfis con- 
ftituuonibus conftituantur fonitus, multumque 
differant; ipfi tamen fuos habent terminos ad 
acum & grave, ita ut non magnas faciant 
differentias. Adeoque majorem, ait, effe Au- 


PORPHYRII 


OÙ gap md cuonderdu cx neiven dirreipeor, a DI 
15 desco pdl Xmmreardiay, periii 7 na der 
Gp, naù TI CIS LAA8s buppergia 1 nai miEd* 
oùn pvipdr ddira miry ipod Anhov dè, crap 
pati mda, sì pbpòr crd marne ci pvbpur 
ca md er mviv cdyuer) © KadiAa di vernior, è 
cy dPR 7 pub pater, o puosey cri, è È meaxios 17.01 
nisdi ly ayoyis Ses, drripoor Cuvio ned- 
toy, tra Lyà Ape”) cis 8 aurv. O auris dî Mi- 
ps 9) DEI F dipen È TETav iva je) T 
oippereor tw AnQSira nera* i abrs dè 2epos 
% di 7 der peyedav Oex cirey Paesor, o 
sdemr ever gioe") 1) preci; Pncipn TI d amdesos 
idia h resaggua din” Da di rampa, n 
mid apporinis dinsiuns d avre dv gave de- 
05° darigàr Ò # rETD gigaven rpin' 0h mei row 
Fuprtyrir Digonparir, dmleg qvyxcre ri pe 
Ain vr dddà F dmiproy TSTtY mvaviN È] 
cispa ari Tlude rà ze6av uerwdirdpor, tr 
nine) pers ' rode donitts dì È tovami- 
guor Cuetvi arspegorman, ir n Miferay piyads 
nde, È cippareo tù Mnpiivn moro. Tspi- 
Mov dè naro P quST dioy P pims na) Nixa- 
vd Plirmpa. Tama pd cwò pixes TÉTE ei- 
end. Tois di spnediiis è Mrdepai® tmi- 
Xv rasa, 
© Elvai ti dio rÉrtoy pus È 18) aòrav ter 
«Liper idv è di d arons* xo pila 
“78m Cneve* Tav pùù gap misvrev Cos. 
“ Jipus, Faria ape Ratlirrey narì 
4 mis cvsotods* Kay ai nal Excsv dor È 
« Bagvrars cotds È birerw disctode, pr 
“dei abioriyw DaPiswow, dà Ta vu 
“ riogra auto» duPimnea, din cvxvòr 
6 magi Tày ad dan Bapirapo ape 
© Pimeg® tiv dî dii x ibumeo H dî dro 
“È roy Papuripur dyrda panta; $ Ba- 
© pumirz, # 7dv cburipen & cguraita” nali 
“omar 7 igganomiic4s, È pedi mae 


“abben Très rare Digsrrds. 


Edi Ev dv ropirw ud, ca ros cppotrers, s- 
mary 7 Bapirerv PH for, * demAabaveraa TiTE 
si ciron na) ala derai venir, im mar TéTE Sla 
obiroos fi Bapumpos, avmda pedro) Èrsrs' Kai 
inn pei acne Jp ignari ner 
bona i Rapina 5 cripdar apusdin, neo 


anoi* Kay 9ap deri AjePiprey cvsztoriay ouwi stra: ‘ 


di pi@o, è "Adi AePieton® dA avnì ripala. 
tngsa nari mi È où È Bapù, dos dv è peydag 
N mibyas DiePoegas* Did, TEP Ouor pesiCna, Giro 
. w 

? 





e ME. x, fed D. usw. f Sic omnes codices, fed mendum 
anforte Aegx®-. £ ME. asré, 6 ME. atgap. fed D.etggau. i 
ME. --, fed D.--ms. 


D, fed ME, --mfr. m Malim mò, vel mas. » 


fufpicor; nefcio an legendum fit, rsexi®» 
Vate de ME. 10). 7 Sic 


0 Eragria 


COMMENTARIUS. 


T cpr È auris, E des 7 idr dm atsamgi 
Cw) ci F Lipu ceo di ar’ germe è Bapimila 
AePiperres, 1 1 dino) Cadiad* am dei mala rap 
Cavew duvardin, & pavo mis * cuepyta rom 
Ailsons itureres % Bapirilas, ama % vis tavos- 
adi pavbiots. O LAU TU Agssobe alati 
mipv GUI. F fida meminmy È Mg dA 
Sai È Peorns rv pusis esitate 7% Megask, 1- 
nas fidss Carpa hem tl rperipae cinolew, xi 
dle T87 pù arse, dos dindabortu. OÙ plo 
ana x Ei È nueripas Payne % args musudpos 
è Aeg” Er dp ly 7 cvppinrar vasi parar, 
Prucì, 9 peras È Eddy iso dliopa Varvasnas 
exd Ti duodua, catos Tha aicdnow ripa Em 
BR È prize Gaggi duo, Feeflov dirmege period, ti 
dinsorms* diri dip punpòr, aidasduos aregriper 
i perwdirns. Ev hai rù AEUTW me) dira, 
Qua on mei vi x Bayd apa ris ada 
mir iixaov, nn Dari % 1 drgi' OUT 9 1 Pani 
diorws iazions Dafleri duwa”) AjgouPar cò 
n arl) 2jarddreday, dice % Fuwstray 11 pig» 653 
dintas” cm e Mds TV Yrweiuar Dgr pd 
Tav. Enti, djg x pera, ix, av dobeny Carseni- 
vew 7 ans tl Denlu* e più 71 MAG HA Im. 
Towaure pù) Cds Agustivs. Ei duri, ws Pa- 
cv ci Mvfagipas, 1 $ mars deponia, Digi pira 
hs iper, umpta da rip rp in uelway 
cav cen ò cpos tav LoPuw, Tav Î drone. EXd9Ò da 
3 vrirss nai Bapuritss Qbifus, i tg mons 
appovia, cy pay 1 axoh VoreMetm) Teg@es dy ò 
Apyimes, & % arescdey Tluì Net w ape pura ndy, mei 
TOY JiPwr ade Tomts Sp di abrav IX Fiv, 
dui ra Pad, dite mi gardoneok' Tùs ud) 2g ray 
divers TS mas: hè de Ad # pinos rds 
d@' a udiv doresataios® mas di nai die tàI UTI 
Coray 75 pegtSeos* 4 d pad #5 TÀY dusdy 
dpiv tòs pepcnus Tav Liar ware udì "rà 
ousoua Tuv mugen onna may Us Cuyin ddt 
Cura. AMA mei ud) ritwr dexdro mme, 
dartpòy dice tsThy, n avmy iù all ir a 78 
prede Abis voosdim, tl avbnow tn amipev du db- 
bene daplaven® ds up mi Thò Prov fi xa) Thò 
croliò ndtpim, cox in dmpr iad Thò Diigo, 
nà liesfery and È rueneas duwdpsss. 
“ Tira minuw Erws iXivrwr dogasion tPe- 
«rs om, rev Miday, ci 484 dov ian- 
“vot, di d\l aviormmes Lotrovos pù, ci dim 
“piani rari È rive dvsorrvei ij, 
loi aPpyrmaflerns. O gap drò depp 
“19 mA, sendo av cn Pu 76 dhi- 
mir rai È Bapimns, map iv cidos P 


——_———m——m 


2597 
ditus terminum, quam eft terminus Sonituum, 
Quod prius abfolvantur Sonituum (quoad acu- 
men & gravitatem differentes ) termini, quam 
deficiat Auditus : ut qua femper pollit perci- 
pere; non modo pg) adtu conungunt acumina | 
& gravitates, fed & que mente concipimus €o- 
rum incrementa. Quin Ariftoxenus, rationem 
imperceptibilem, non in fonitibus facit, fed in 
voce quam nos emittimus: dicendo, Quofdam 
fonitus fuperare auditum noftrum, & propterea 
non audiri; ut oftendemus. Quid quod, de no- 
ftra voce & auditu verba faciens, lo Zbro 
quodam notarum Mifcellanearam, ait, Maxi- 
mum & minimum diaftema, fub contrario mo- 
do fe habent potentie, ad fepfum noftrum. 
In magno enim intervallo loquentes, citius de- 
ficimus, quam audientes: in parvo vero, per- 
fentientes prius quam modulantes. In primo, 
de Principus, fic ait; Et quidem circa Grave, 
fimul deticere videntur, tum Vox, tum Audi 
tus: Neque enim Vox porelt minus quid, quam 
minimam Diefin, diftinéte proferre; nec Au- 
ditus perfentire; ita ut intelligere poffit, qua 
pars fit ca Dielcos, aut alterius cujufpiam noti 
Diaftemaus. Cum, quoad amplitudinem, qua- 
fi videatur auditus vocem excedere, non multo 
tamen. Atque hac quidem funt Ariftoxeni. 
Si autem, uc aiunt Pythagorii, Univerfi Har- 
monia, propter fonituum magnitudinem, exce- 
dat auditum noftrum; major utique erit_ ter- 
minus Sonituum, quam Auditus. Haber enim, 
Univerfi Harmonia, acutiflimos' graviflimofque 
fonos, ad quos Auditus nofter non pertingit. 
Scribît igitur Archytas, (cujus verba nos ante 
produximus,) de Soniubus hecce; Multos qui- 
dem ex illis eflè, quos (ex natura noftra ) 
cognofcere non valemus:. Alios quidem pro- 
per iftus imbecillitatem ; alios proprer magnam 
eorum è nobis diftantiam ; nonnullos item 
propter magnitudinis exceffum: non poffè enim 
nobis in auditum fubire ingentes fonitus.  Si- 
cut nec in vaforum ftriéta orificia quando quis 
multum effandit, nihil etfunditur. Sed de hit 
ce quidem hxc fufficiant. Manifeftum autem 
ex his .eft, quod Meli ( few Cantus ) conftitu- 
tio per fe confiderata, augmentum videatur in 
infinitum admittere; fed ad Vocem vel Audi. 
tum comparata, non in infinitum habet diften- 
tionem, fed determinatur è poteftate noftra. 


“Cum bec itaque ita fe babeant, proxime 
« definiendum eft ; Sonituum quidem alies 
aL 4eguitonos (feu rquali tono ) alios 
“ Ineguitinos ( feu inequali.) Lguitoni 
€ fit, qui tono funt invariati: Înequi- 
“toni, qui tonum variant. Tonus enim (few 
“ Tenor ) £oc fenfu, eft quali commune ge- 
“nus Acuminis & Gravitatis : (una qui- 

“ dem 





0 Engyse repono pro cispydas. f D. è viper, .9 ME. &. 7 Pro ri siria repono mi avmas. Et, pro cxgir, 


sazia, legendum putaverim i7%%» #47 fed non muto. / ME. --{erap: 
3 Mm 


* ME 


258 
«dem Tenfionis idea fumptus ;) ut eSt, 
€ Terminus, communis appellatio, Finis 
« Inititque. 


Cum conftituerit, Quanam fint Criteria con- 
centus Harmonici, quantum ad Sonituum acu- 
men & gravitatem ; & difleruerit, in quo ( pre- 
dicamento ) conftituantur : De Sonis ( Phtbon- 
gis ) fermonem facir. Quonmiam hi funt Me 
Jodie Elementa; ut funt, feripte vocis, Litere. 
Incipiendum autem eft ab Elementis. Sed & 
coniueverunt ali ab his doftrinam ordiri. 
Quamobrem & culpant Ariftoxenum, quod, in 
Harmonicis Elementis, è Generum traîtatione, 
non Sonorum, doétrinam inchoaverit.  Quin 
alii, omnem Sonituum (426) renfionem, So- 
nos ( phrbongos ) foliti funt vocare: hic autem, 
accuratiris, non omuem. Quippe qued Soni- 
« tus ( ig) maxime Generica vox fit; hujuf- 
que quedam Species fi Sonus ( fe Phibonguis. ) 
Sonituum #74, alii funt Aquitoni ; alu, In- 
equitoni. Sed prius dicendum eft, de figmfi. 
catis hujus /ocuzionis fecundum Tonum: ut 

rfpicuum fit, quanam hic fumenda lit figni- 

icatio, cum dicimus Aquitonum vel Inaqui- 
tonum. ‘Tria namque, voce Tonus, fignifican- 
tur in Mufica. ‘Tonus enim dicitur de Diafte- 
matis; prout eft menfura quaedam Loti vocis : 
ut cum dicitur, Dia pente, quam Dia-teflaron, 
‘Tono majus effè. Dicitur autem & Tonus, 
Locus in Syltemate (fecundum Ariftoxenum ) 
qui capax cft Perfetti Syftematis pracife : ut 
cum dicitur for4s Dorius, Phrygius, ceterique 
modi. Sed & inter hec tria /ignificata, Tonus 
item dicitur ipfa ‘Tenfio; unde dicimus canen- 
tium alios Acuto, altos Gravi tono ufos. To- 
nus igitur, ( cum dicimuos Aquitonum & Ine- 
quitonum ) fumitur ille qui eft, in tenfione 
extentus tonus. Tenfio autem communis ell 
appellatio, acuminis & gravitatis ; ( ficut, extre- 
mum, eft communis, finis & principi, 4p- 
pellatio: & Color, albi nigrique desi ) Ten. 
fio enim de utroque pradicatur. Eft enim & 
Gravitas, tenfio; & Acumen, tenfio. Non au- 
tem gravitas in acumine, nec acumen in gra- 
e, È ih in Tenfione folummodo conzinetur 
Cum igitur oftenfum eft, quis Tonis 
pra fpicne, ubi dicitur &quitonum & Ina- 
pare Dicendum porro, quod bifariam 
icitur Sonitus Equitonus. Alter quidem; qui 
alio fonitu equalem habet tenfionem; ut 
e trucszresoa ,_ cum Paranete- diezeugme- 
non, Aquitonus effe dicitur. (Er quidem fic 
intedlefum, Sonitum Zquitonum, magis pro- 
prie Homotonum vocant; nec fimpliciter Soni- 
tum, fed Phthongum Homotonum: Quod idem 
fignificet atque Ifotonum «guizonam.) Alterum 


PORPHYRII 


pa; mots einpBit* ds È rip, È 
mirss MÈ apxis 


Karxshods, Lei tà nesriesd TE ripper pr, 
ali dins xe) Bagimms 7 iper ò. die 
rabàr, cv avi Fwgsvray* mei Play Ulia 7 
Aigoy” Emimep mu guixria & “ perse, ws Î iy- 
peappirt Paris ri pgippale” da d dprsstoy 
dor T sugar Eid 3 xaj VIA darò TETWY 
apra È ddarrariai. aiò % alma) è Aesse 
Lavor, cv mis appennois guizzo, Vor 78 GE 7 
Quisn Méya, n 87 7 Plivan, È Îdarraria; de- 
Fayduoy 0 db Sv amo, mica TIC 7 Flipur, 
Pleypss uadew tifa OUms 9 ) anescicspor, 
miu Tenucraty pùù 9Ò diva 7 yopo” TETE 
3 «dis ht Ployzor. Ter d pipar ci edù civ 
iorrwas, ci dè aviotrwor AÎ di psoraper Ei roy 
sai 7 TIvov * mpgyropdiicav ero mods L dirov 

See mriov daily musi Buen, i Grey rey ud 
ioorvey î deysotrayoy* Tesa on puafrerag, cx TIS 
mv ribes, & psc” To gap eary ua 
mid 2aspa® cio pergin n T8 È Panis nnv° 
nad Nigerg, price évoy È djs mira Fe Ale 
Rordpiar, ” piva. Aigera di o, xa + i var 
È cumpua rime, nari sesso, dinlass div 
TAB ovppuar® dmdanis* ws Miyerg, è dé- 
UD xaj è Perno xa) ci III agimi 
Ex aguoy dî Meyery 7 » gn mos diri. o 
Pardò rev poadirtar, au di ita, dt dî 
Bapsi TI” beso TI È dv lag, ed TA 
Mégdy iotTIwoy NG} dsuotraner, ò dii È rinws ur 
mudio ‘i rom dì i lai iinms ra) 
Baporims: ds 3 mess, nd, TiA8S Haj die 
2° na) è agdpa, Int È pira: SU" 
Kamyeeary 9a0 7 TOS dpi Ea d xa A 
Bapsms. nisi, Xe 1 some quos OUT di n Ba- 
pure tav cima, smi ogums è w Bapom® 
dA da Tdsd puòvor. Bihs ruvuw vgorine, ne 
Luca Rea pedrra, &w ss Aeg i icaro È 
devsotravon* Pyrioy nd, ds “ioorovos è 
Miyatay digos* O dd; da iP iam tlò Td- 
cv mie dario n vin ong, Th 
agri did dry pérar, Migatay dry ict 
Tèr d\' sras, icorwoy iper, avessimo dpi 
my ada Kai & ipo ate, dI iper 
voy PIeyzor èv pèr Sy TO pugno dor TE ior= 
ws Emiper di, PP b0s sa) t° Cri 
vo sa) & meòs. empo fiper avaPipor Thù ico 
mile, mes di rà iavrò pis Ext geo mis Ji- 


vero (feu, altero fenfu fumptum Zfotonum,) quod de uno eodemque /oritu dicitur; non ad 
alium aliquem fonum xqualitatem referendo, fed ad fui ipfius partes. Habet enim omnis fo- 


PO 





t ME pit perperam pro piàus. 
mia dinrly musei 


6 Pro xseis rcpono r0®. c D.-- re. ME. --@- 


« ME. 7 997 x ME. decft muase in © 
php. y Pro ar» reftituo rie, fenfu poltulante. perte cdl Pig 


-2 D. sE marin. 4 ME nbyrip@. 
= d ME. 


COMMENTARIUS 


PE, niv dvizemes n È dpgondizers, apylò 
Nel puiow nas teAdrlu è palp tru ddlraros, 
im i) ay crescemile TI droni, Em dv to d 
jio& w agrari, ov uSionue 7 per Uva dii- 
Aoy opesiov eivay, xgj nari Thò dorlò, % nari ni 
pio, re) natà 2 qs. Radeiny sv 875 * iot- 
1, èv dy cirns svelstapev dpecsopueen® Kugazi 
(12) di © Pup, o pacso aspri sad On Da) Gpeoior, 
© mit cinsioy* 99 ?) soy, mos TpoesAn®i res di 
nu, Thè rdow È Devis manila, mis $ mot m- 
parmois 20ovrY er abmis. lor più dv ò 
suine nadcdo iP O crastes è dviormves, 
6 può) opuosopuegiis* perde diéne cpuowos iv dà na- 
Ta n7 pspor Na iosar 7 tavri. AUT UÀù di 
medm digipins 7 Lidur. Evan dè Tenia de 
PPiyyss, atsiàv didata. 


“Tav 3) aviorvar, ci Ldji dar mwegéis* ci dî 
© fiweur duo Zuweyss pò, ci Fu rirss 
“ riv e@ indmog perebdoray dvemdnaes 
“fxovms' n, tv sd imsv pe iovrevoy 
“im dh dro darli Og mim 
0 Ie ra tin pevipala: Tori di ci- 
Cavo È darrdsay avrys, n 7 dina, 
© nvspipass in, cuwnzivas* Kaj idv, 
«ci ap è Paginpor, ci Bsronio pr Ni- 
«evris: Shi di ® Simpy, ci tiv Miney 
© devy pei. 

Zuvexis in piye)os, E Maliiy 65 xomèv deo, 
Éds dv Td pudesa curò ovaie” ciev n gap 
Ea 9Ò tr auris Nabeiv Th) coypl, xguvov 6por, 
néès Rv rà poesa È ygappuris cuwdrle. Opoicos 
di e) i FinPavaa, ouveris ta pins Tè d 
8 dinmds uses meòs Th) seapplu, ds row 
dee, owvd'ile. Aitoeyrpiver fi toy, E sdeis ta 
momnds ceG, mois dv aware cun ri pesa 
clio è 4 nd OS in, si in 7 dixa piesor, 
méòs idira nomòr cpv awdfla ta mn xa) tà 
sim, dDa dspisey dd)’ dv Éxois oNws ar 
deli naGiiy nosvdr 0007 pogoor, dA dei disi- 
pi Torérs rivu orms 8 ouvegis È 8 dip 
ours” F anicorvar iPaw, ci pùv, Pao, | cià 
aurxtis, ci dè dimpro pv Meek Ev 7 Aicopio pi- 
voy AviceTivay iper, free") Ugepoy vuò dè ali 
7 ouwe xv ceviontivtav “riPuv Megopdp* Eicì d reds 
È ripper pivor neri: oùdi d 7 hier xa- 
mufisuduor atsongegios. Edy minuw aver iu 
Pwicagdp mis ta, n % do dpss avre ia- 
puidue ti c09dis domdeder'). Avistrarei pete eicr cut 
uiis foda, avix ipsa ya) id\' im n tane, 
di posopepis* it è 7 rolopirar gara 
tan iP, È 6 7 omrmiglar 7 coporogian ixos. 


259 
nitus, (utut fimpliciffimus fit, & maxime fpe- 
cificus, ) Principtum, Media, & Finem., Non 
enim indiftinétus eft; quippe fic, non ad au- 
ditum pertimgeret. Cum igitur fonitus in pro- 
traétione fit; contingit talem aliquem ellè, per 
totum, fui fimilem; in principio, in medils, & 
in fine. Vocatur igitur hic, Ifotonus («&9%0- 
nus;) Quem dixeris, magis proprie, fimilarem 
(/eu partium fimilium.)  Magis, inquam, pro- 
rie dici, fimilarem; Quoniam fimile, eft qua- 
Bua proprium. /Equale, quantitatis elt ( mor 
qualitatis) affeétio. Cum vero hi prefumpferint, 
vocis tenfionem, Quantitatem eflè, ufi funt, de 
illa, fignificativis Quantitatis. AEquitonus igitur 
talis vocetur fonitus. Huic contrarius Inaquito- 
nus, qui non fit partium fimilarium, nec per 
totum fin fimilis, fed quadantenus partibus fui 
aliis ab aliis variatus. Atque hac quidem eft 
rima fonituum diftributio. In utro antem horum 
ponendus eft Phthongus, procedendo docebit. 


€ Inaquitonorum;, alti funt continui, ali dif- 
“creti. Continui funt, qui loca tranfi- 
“suum in utramvis partem non babent 
“manifeSta: feu, in quibus nulla pars 
« fit aqualis tenoris, Fenfibil intervallo ; 
“(quale quidem contingit in coloribus I- 
“ridis.) Tales funt, qui în ipfis In- 
“ tenfionibus & Remiffionibus, dum ad- 
“huc funt in motu, exaudiuntur. Item- 
“que, mm grave finientes, Boum mugi- 
“ins; in acutum vero, Luporum ulu- 
© latus. 


Magnitudo continua eft, cujus fumere liceat 
communem terminum, ad quem partes ejus con- 
neétuntur. Ut Linea; Quippe in illa fumere 
licet Pun&um, communem terminam; ad quod 
linea partes conneétuntur.  Similiterque Super- 
ficies eft magnitudo continua; nam plani par- 
tes ad lineam, ut communem terminum, con- 
neltuntur. Difereta vero, cujus nullus eft com- 
munis terminus ad quem connettuntur ejus par- 
tes. Ur Numerus. Nam Quinque, etfì pars fit 
ipforum Decem, nullo tamen communi termino’ 
conneétantur Quinque & Quinque, fed difter- 
minantur. Neque omnino poffis, in numero, fu- - 
mere partium communem terminum; fed ipfie 
femper difterminantor. Cum hec ‘igitur fit 
continui & difereti matura; Soniwum Inaqui- 
tonorum, funt (inquit) ali continui, alii dif. 
creti. De diferetis fonitibus inaquitonis, poft 
dicetur. Nunc de continuis fonitibus inaquito- 
nis loquimar.  Sunt utique ad concentum Har- 
monicum inidonei : neque Phthongorum appel- 
latione digni cenfentur. Si igitur cos indicemus 
qualefnam fint ; tune & eorum definitiones vide 
bimusan reéte tradantur. Inaquitoni igitur con- 
tinui fonitus, funt, quorum nec fimilis elt nec 
aqualis tenfio, nec fimilaris; ‘ut fonitus pulfato- 
rum eramentorum; & tubarum horologicarum 


fonus. 





d ME. deeft ist». e Pro drei repono gr, quoniam non fic Prolemaus, fed Porphyrius dicit. Et mox 


mu, pro nu. f ME, erq. 


. 


Mnia è g ME- 


260 


fonus. Hzc enim, ab initio, paulatim, afcen- 
dunt & continue; &, paulauim intenfa, fiunt 
alia atque alia; aliamque faciunt tenfionem : 
Continue quidem. Inchoata vero, ad quam /en- 
Sionem polline accedere, iterum paulatim defcen- 
dentia, in extremo deticiunt; & ad graviorem 
locum accedentia, quafi declinando, zegre filent. 
Arque jam canere difcentibus, idem conungit. 
Supra preceptor propofuerit tenfionem 
qua , jufferitque eandem fimiliter proferri; 
lifcipulus, qui conatur fimilem tonum proferre, 
fed non poteft; tenfionem profert quandam 
datà graviorem, aut etiam acutiorem; demde, 
feipfum corri; Lg ; nec tamen defiftens ( quip- 
pe tacere pudet; ) fed, ( vocem tantum remit- 
tendo; ) quafi idipuzso,: explorat locum om- 
nem, date tenfioni propinquum; graviorem- 
que perfentiens jufta prolatione, acuit paulo, ,$ 
nullum fenfibile dialtema faciens; acutiorem 
vero perfentiens, gravat iterum aliquanto : at- 
que hec faciendo, continuam vocis tenfionem 
facit; fed ad unam, fimilemque, & aqualem 
tenfionem nondum venit, nedum xquitonam. 
Id ipfum videre el'in n organis Entatis (/e4 ff- 
d dita inftruftis. ) Quiero quando quis inibi 
chordam percuflirit, ftatimque intendi; vocem 
efficit circumpoliendo (vel circumexplorando ) 
aliam. Nam, percuffione quafi adhuc conti- 
nuata, fonum concomitans ea five intentio, five 
remiflio, pertrahit eum in tenfiones infinitas 
conunuafque. Quod &, ait Ptolemzus, con- 
tingere fonitibus qui, dum intenfiones remiflio- 
nelve adhuc funt in motu, exaudiuntur. Eft 
utique Intenfio, vocis motus à tono ( /ew loco ) 
graviori ad acutiorem. Remiffio autem, eft mo- 
tus vocis continua, ab acutiori in graviorem. 
Tenfio autem, eft manfio feu ftatio vocis. Eft- 
que Gravitas, "id quod Remillione fa&tum eft. 
Acuties vero il faGum eft Intenfione. Ten- 
fio vero difert, ab acumine & gravitate, (ut 
jam oftenfum eft ) ut genus è fpeciebus. Ad- 
coque communis eft utrique inter fe contrario- 
rum: Habent itaque inxquitoni fonitus tran- 
fitum, fed obfcurum ; quod non difterminen- 
tur loci ejus. Ut rette definiantur, werpe, con: 
tinui foni inxquitoni, funt, qui loca tranfi- 
um fuorum in utramvis partem habent non 
manifelta.. Sed & fic eofdem definire licet, 
quorum nulla pars. xquitona eft per fenfibi- 
lem diftantiam, Eft enim in illis pars aliqua 
xquitona ; fed aliquatenus. Pars autem inx- 
quitona, non quidem indicabit, quod fonitus 
non fit continuus; fed, difcretus eft, quando 
iplius_ tenfiones diltinguuntur terminis manife- 
. Utigitur, in Iride, color viridis, & fla- 
vus, & ruber, aliquatenus fimiliter confpiciun- 
tur; indiftinétus utique eft cujufque terminus 
& confufus ; fenfui non difcernendus: fic fe 


PORPHYRII 


ai 


Tabm 70} dexonba nat” Gir imwalapa È 
RnS, MAT Sdi Farbordpa 6 Ines È imea, 
"ei imegy luiia] rdoW ANI pio Lul Ka 
pBues dè, Pv mune der, FA Ww ca E sar 
Niger robaivorla, peseitena, Careds 7 * Bagi- 
7egoy aPsrrs da mar, cioriì al UzrinAvom, 
pòns dmn. Kam 7 den dî pas pray 
radi, r P avn ) cvpuGalra aefamopirt me aS 
Tao» 8 ddarars, % alors mor ipiiws 
vomyia& è pordeaar mesd pò ipor- 
rin, 8 duwadps dè, 8 wespipera Una reo Ba- 
puriegv Î detims, 7 LLC) And # Mask dre 
ss gioni taurs pù! È datgerns, 1A pù 
aideimy, povov dì, rd parlò aprire, } cieràì 
4 AfgrfnraPi nai Cori gira È cueyzoS TRY 
È cadoGiims tanws' 1g) Bapuripas pòr È idiag 
aesPoess aida Mala, magofuda nat’ irigon, 
aida» Alga | pendì È mov Skorigas di, Ba- 
quis miNy meòs cdi mere dè GUY, curdi 
pù Th Td Cl Puris mu da pia» di È opuoiav 
nei dom Tao. quin, sd R lammas. 1dein. di sa 
Tim udm LL) tyratowy TÙv dppatvor ED È Cray 
VA dipas mà amaitai mv apo side Prrelna, 
mu i Perle xarà ° aRgkimo» è iniegy Exador 
gap È api tn awrxEs T Pliygo, immane di 
quat, ai a n Jrimans Î avens, Casvaripa TE7w eis 
dmeipss xa) ci geis Tare. 0 dì rai, ipn ò 6 Ir 
Mpa, memdiras, dh a’ FE dinrdseon n È dvé- 
csoi Mrspéreus È, anatra npipus. Ea dî 
immacis pù, ximris Dane, cn Baguries ? tm 
sis Kirepor Averis dì Himoss pe: amzis ig 
cEurips tic Basporegor® Tdos È, pori na)” siris 
Poms. Kai Bapums pév tai, n > gard for dl 
dréozus (bons di, e pride dia È Trrmiress. 
H alors ?), ws ‘ada imdideri), stime DI i Bagi- 
mas Aapipa, * Hi bos idv Arò 19108 670 sar 
Tipag caviav dotiy drug Exsa DS rive 
ci dvsotrmo:. LoDos porca, CN diven nhey 
rastlw, ré pù dieekX è # ns auris Mm 
pds cmd, LUDRNAS dior ci dvsctravo 
Pos, ci iv rss 7 19 indmeg perabdoran avi 
mdnaes txorns* En o) ug) Erws avmds dPoesre, 
n èd\} èniy pie inrrnir è is dà 2lgszay al 
arl, Migos 189 9elp "fi n - dumis iovrvoy, 
dA dXeA és Mid 3 civiorrm, è phoò Tr 
dnAdion ay 8 cowexns è Vip. ddà espio piros, 
dira, pesbir cuni È racey mis TndiAos * mi 
paow Ev, PA Fipdos, ù È pair Agip 
CO) Ti aguodeo, Ka; igoleor, & dXpi sd quos 6 o puosor 
hwetimy* anemdhàar È) è mipa idr, tisi 
20) aralariflas ti cibnat* rus im 7 drico- 
TIWWY 





£ ME. etro. 


6 Pro aigsers, repono xy. i Pro sim à, repono cieà. £ ME. Nepaa ID gp cola 


fenfu. TD. pi i m ME, rei. » Malim istroe, fed «res non male. 0 ME. mapibimo». D 


So pae puto 
ME. irled D. . # Repono m pro ri. 
O 


meglima, p Nefcio annon legendum fit rire. 
x ME. 


, ruegtimon, le- 
È price r ME. nio ME. Thy fed 
3 Suppleo 


COMMENTARIUS, 


nivar corezian LoPwr ixd Ka) r'dma di è map 
sianpi apydeypal sims pete. 


“Arapogdio de rw, oi tùs 1r4s 7 pelata 
“ary CadiAss fxorns* * fi, Gray abriv 
“irta Wim và pipa ” im djgsen ai 
“ro ds n È dapips iPgdirnss, 
“Tor dnegran TÀ drvyy ira ew udrori 


Aswpio dies dvioviovas uiPas Puoi civag, dar 
di rima riv peraGdonsiy cio ixdnNUi È pù cvyue- 
pds rime) 3 TT, oTev ircrva dn auto 
ni pin dla aidytlà * rdow H SÒ deesluon 
Tdos tà miegle riv pepiir, Gray fi aidymi È pù 
dumdii®, è ancirwe abran prekfsoe ti ai 
mn AjaPoedi, cadirus € mi tds pelaGdate* 
ui Da nigi ti Pari pi diga). OÙ 9 da 
piopdpos sic ide, oi eizegjs dead d° 
ci tas otumfas na) Bacbnias Erario 
txorns, È drvygirss* nari anegla vpi pala 
dAres grida Aiù riv dPweAdY 
TàS Tdods" ay iP îv mei ud ms mePipn aurds 
pù dieirlor, Apo rdici Migar) nai avirtrarei 
sù, dis cotds dMrdag 5 xal' iavtlò dè indio 
na) tà Lavmis pipm, int» Oa indonr digg 
o rev diwpr pérer avicerivar Vivar, È raf 
fauràs pdù VormAciv aurùs limes" meds dì dh 
djhss avaPepopirss, dysoorivss. 


“AD Cuilvos pr, dipponviis dMergwor pur- 

«dapii prdèr Card mermes Èv xaì mtb 
“dre end ope prima Aeyeo LAO firy di 
“rad Mg e Td Sronpen ida ci 
“dì, ciusior mis pò mean rev imrviiy 
“ editor pg pires duo dì F rate 


“ov toy LATELONGIVa 


Tày cissoervam npiPer, ci pv ono ovegeis, ci 
di diwpio peevo” Tùs pùv Ev vegas mpyrimioo Pr- 
di dig P diva doessss na) dimipss” $ dig rin 
antons MANIE Cundeledy alerijiws® rovd 
dimipur na) dueisur, Guorim) pi tlrey Prc 
plo Tùs dì avicorss pr, diapio péves dî, È. 
Kara È degurpàv, ns cxoms, cl avnì tn) nic 
ovrovois® cporos Grms favriis, tì È ddu 065 ai 
possi Térss By Puoi Andilior, 6 cineise Ti ap 
perdi A 9 Puoi TÙs dnovrnss cvveriis sregn- 
ripete, cos ivmas dmeipus naì dobiaeiz e, na dia 
Ten TAV Firmpor dMoreiss® fumahw tits 
ahaderioy deste) Î raì mis mega mis cin 
ueiois* è di tom ironia ros TAC, Ppapereiy") 
di xa F dr Ta arepogiiv® Yrepoxan di re- 
Fas soi, nal' &s ci ToY oil udiy dégoi Ieweirmy, 





+ Suppleo è, & (pro 2fé ra) inì aAlgrm, reltituo ex Ptolemzo. Sed Porphyrius legiliè videtur als sat, 
& AnA/grm, 


26I 


res habet in fonitibus continuis inaquitonis, 
Aliaque qua in exemplum famplit, explica- 
bimus. * 

. 


“Difcreti vero, qui loca tranfituum babent 
“manifefta; feu, quando corutm partes a- 
“quali tenore manent, fenfibili interval 
«hi quemadmodum in diffinEta appofe- 
“ rione colrum, qui impermixti f-4 E 
© inconfufî. 


Diferetos fonitus inaquitonos, ait effe, quan. 
do loci tranfituum funt manifefti, & non con: 
fufi. Fit autem hoc, quando xquitona manent 
eorum membra per alinea fenfibilem. Nam 
tenfio definiens partium terminos, quando fen- 
fibilis eft, & non obfcura, ipforum inaqualita- 
tem tonorum dividens fenfibili differentia, ma- 
nifeltos facit eotum tranfitus; etiamfi vox fi- 
lentio non interrumpatur. Non enim difereti 
fonitus, funt, qui filentits dividuntur ; fed qui 
acumina &gravitates habent circumfcriptas, 
& non confufas; quemadmodum impermixti 
colores juxta pofiti. Adeoque, propter tenfio- 
nes diftinétas (etiamfi quis uno fpiritu profe- 
rat, non eos disjungens) difereti dicuntur fo 
nitus; & quidem zenfiones inequitona, prout 
inter fe mutuo comparantar; fed unaquaque, 
E fe confiderata, fuafque partes, xquitona; 

t perceptiones fingule difcretorum fonorum 
inaquitonorum, quantum ad feipfos, faciant eos 
aquitonos ; fed, prout funt inter fe mutuo re: 
lati, inequitonos. 


©“ At illi quidem (continui ) funt ab Harmo- 
Cmica alieni ; utpote non unum quid idem- 
“que fuggerentes; ut nec definitione nec 
€ proportione comprebendi pofnt ; ( contra 
“ quam fcientiarum proprium eft :) Hi vero 
«(diferet,) buic pecultares ; &equitoniorun 
“quidem terminis finiti; pro excefiuum 
“ autem ordinibus invicem comparati. 


Inxquitonorum fonituum, alii erant conti. 
nui, alti difereti.  Continuos itaque pratereun: 
dos dicit, quod fint indeterminati & infiniti : 
& propterea ab omni artificiali confideratione 
excludendi: ( Nam infinitorum & indetermina- 
torum, in confeflo elt, nullam efle Scientiam. ) 
Inxquitonos autem, fed diferetos, non item. 
Cum ipfi, fi fecundum diferetionem fa@a fit con- 
ideratio, idem fint cum aquitonis; ut qui funt, 
in fe, fimiles; fed, inter fe mutuo, diffimiles. 
Hos itaque fumendos eflè dicit, ut Harmonice 
proprios. Quapropter, inquit, inzquitonos com- 
tinvos preterivimus, utpote infin®s & indeter- 
minatos ; adeoque à fcientiis alicnos. Hos, con- 
tra, affumendos ai; Definiuntur enim propriis 
fuis terminis. Qui quidem termini unt to- 
tis xquitoni ; fed pro exceffuum ordinibus 
commenfurati. Excelfuum autem ordines, funt, 
fecundum quos numerorum rationes fpe®tantur; 
: puta 


Mm3 a ME 


262 
puta multiple, fuperparticulares & fuperpartien- 
tes. Quibus rauonibus, differenti fonituum 
inequitonorum difcretorum menfurantur. De 
uibus, ubi de confonantiis agitur, plenius fa- 
éturi fumus fermonem. Rejedtis igitur foni- 
tibus inaquitonis continuis, ex fpeculatione 
harmonica; affumptis autem inaequitonis de- 
rerminatis; inter quos item erant equitoni ; 
in his, ai; Phthongos confiderari ; Dicens, 


€ Quos Sonos ( Phthongos ) vocifemas.  So- 
© nus utigue eft fonitus, unum eundemque 
“ tenorem retinens. 


Sonitus qui 2quitonorum extremis finiuntur, 
& exceffuum ordinibus commenfurantur ( few in- 
vicem comparantur,) Phthongos (.Sor05) dicen- 
dos ai. ‘Tum, Soni ( phrbengi ) definitionem 
tradit: Phthongus enim eft, Sonitus, unum eun- 
demque tonum (zeworerz) habens. Tonum, pro 
Tenfione (/emore) fumens; ficut jam utuntur. 
Soni, qua feruntur, definitiones mutans.  Fe- 
runtur enim ejus definitiones, à Pythagoriis qui- 
dem; Phthongus eft, fonitus una asilo pro- 
latus: Ab Ariftoxeniis autem; Phthongus elt, 
vocis concinna cafus in unam tenfionem. Seu, 
concinnus cafus vocis in unam tenfionem. Vo- 
cis concinne ( fea, ad cautum apte,) dicitur : 

uoniam non de quaque voce fit fermo; fed, 
de certa quadam ; mempe, concinna. Vocem 
concinnam, candem  ponens, atque Diaftemati- 
cam. Adeoque, quod dicitur, tantundem eft at- 

ue vocis dialtematica (/ea, intervalli diftin- 
Le) Vox autem Diaftematica, elt, que eft ad 
cantum apta; quam contradiftingunt ei qua in 
communi fermone ufurpatur; quam conunuam 
& fermocinalem vocare folet Ariftoxenus. Ca- 
fus vero, dicitur; eo quod vox continua fit 
quafi ftans: Quippe Diaftematica, reftitudinem 
non confervans, fraéta elt; & tantum-non, è 
ftatione decidens, fit concinna. Adcoque Can- 
tum vocant, vocis fraftionem. Ut enim, in eis 
que foris fune, ut lignis vel arboribus; qua 
funt in retum extenfa & ereSta manent, quafi 
continua confiderantur; que autem, à vento 
aliave vi affeéta, franguntur, cadunt: fic & 
vox, in continuitate manens, reéta efle & in- 
fraîta cenfetur; fed detorta, & cadens, fit me- 
lodica. In unam tenfionem, dicitar; Quo- 
miam, totus cantus, eft quidem Cafus, in plures 
tenfiones, & quidem in totidem quot fyftema 
continet: Phthongus autem, neceflario, cum fit 

rs una cantus minima, unum item cafum per 
fe faftum habet. Quin &, propter diftas foni- 
tuum inaquitonorum continuorum obfervatio- 
nes, additur in unam tenfionem; co quod 
Phthongus habeat principium, media, & finem; 
( eft eni fic diftinttus; ) ut oporteat per to- 
tum fui fimilem effe. Quod igitur ab Arifto- 
xeniis traditur; Phthongum efle, vocis concin- 
nx cafum una tenfione prolatum; in hoc mu- 


PORPHYRII 


dia made, nati ci Tinpspios, veîù ci Trrips- 
pis" Gis dh Migois ai 2lePoegì TE dvicenvav 
dipio pévar pipa Djaperetvag* Tegi dv, &v 
qs Sei roy cvuPeivear, Saranior minTo peedre di 
qor. ExGscAnidior Sv 7 aviorrivtar cuvexin vi 
Pur, Î appovnzis FecogAa* pededey ir di 
T avintivtmr Spicar, ev dis rionww È ci indrapos” 


i témis Qua su lies Pnopik, rMiywr 


“Kaj di PIoyyss nin narsizdp av rds TIÉ- 
“rus on PHAS: sì, ip iva è 
“ALTI ETEXY TON. 

TÙs di mis 19) mega 7 icerivar seslordits, 
oHtapinenidias 5 Fm rin imperia, Q6by- 
785 Purindario EiT' doredidwny ce E Phige” 

3A) petp in iDos, tra È È avrvimizar n 
vor. Tovov dò rapCayay, arri È meorws, xa der 
nin rexolo) Tus di Pepogdpss ders # oble 
le piladrabur. dipor) È unt dgat, pg Sp mis 
Ivdregeesors® #Siyz0s in iDos Nd pics ri 
owcuPepipdpos. Taeg dì mis Apicotevicis. liy- 
gs sn Dune iuperts Ars di pics mi: 
2 H ifapeeNis Purns Auas Thi pio row. deris 
pur ppaed&s, con), imtimeo è DEI atm Pume 6 
yes, dia mvos, TeTiSI P iuuedBs. Eppur dè 
Può, Tu avrlò 15 dlamuanii XI. 
Tr duwape nè Aegorduey per ir1 Verte digon= 
parnuis. Aiagnpatn) dì Duni tw, 1 artis pé- 
1 Frride®e iv Again) ese rl rd 
qs bpuiag cis thò gene ca pCare pévleu® 
Hy omvexii 1a È Mogul naXew éicoder ò Apisoreros, 
Mraris dè, djg e Thò pùr cvexa diwneì iccicne 
divay Thò piv i djeripani, nlò ceSirrra 
pì often, medaik' xe) porovszi doro & iu 
vay missione, fuperi gazorivaj” Aiò % dè ex 
dordìdiari, Adow Pewis. Qarep È Pià 7 e- 
dev, ciov BUA n derdher ra' pù duran code 
Digpivevia, covgi mus Gupany nè di ca 
devipti E dans Biag radivra sradivr, mi 
Fe Sr Cr Pu, e covereta piv Dfapuirsore, 
dp31 ms diva) xa) dindagos vpils9) Nuyadsion dè 
% mato, perda vipera Tè d\' di piav 
mio se pùr Giov pers, Maris ton, im 
mas mods, * mowires, cous tv tavrià SEAXA 
rard Povmpa' di PIA, iv 1 pit ida 
zio dov E perss, 1 aydyuns, * Th D sari 
vp pivko Forw pia txd. Kai plò, è djs tàs 
Sipnpévag Ta dyiortavaY CUVEXIY “ji Peoy gm 
piods, awesome, è tì piav rio Aia. P Exa 
& nai derluò % pio % mX05, 7 Piega End 
Aiasers "die Ax dev o puoror civas. Orrep sv add mis 
Apisoberiois armediGy, è civ è Dhcer Peowis iu 
perss Furw nata piav rac cxPepopivo* TeTO 

! perAnzilaz, 





% ME. prrzamar. a ME. deeft 7 iquaris Pers ness ini suise wiem 6 Pro si reppno rò. 
I 


« Pro 


COMMENTARIUS. 


penirnilas, cis è eivea È Pboygo, iPor, na 
% 7 abrv erigere 10° deri pa È Panis, 
nie ameernupirs, anpiberigor dia rès, Thè 
Per), im È ri Cav cotsispins na ipulò, 
Dis tas demiess, Craplps rune, Caransormas 
ini di TOY appiza» iegaerr punsiri aeoispéves TÉ 
vipa. Andes, cs pud read, “È ina X 7 aùrov 
Enid Tover, < eipnpuera» O gatp TONCO, anni f rale 
cuws, Midais sipyrea, Tapi Pr. Aoga di n 
div cups è * ao & Mrdimaie dordodas 
dposs tw © resaripida uGdver ne) È cunexis Per 
vis, Tad pù perder Lipu mà 
1 pion. Ey yo 9d C im È opero ri Bagetag vd- 
dalrs nile, d civ ipo iva % 7 avrveri- 
zola river ixÉn x, F dv cpv 5 edirà #Y- 
sapa Vatu 7° Î Pure euperts dorede- 
disk Fiaiow ri pic mio, 7 DUtyr Time gap, ee 
pedrss, ami %, Tlò Avon 8 Ajasida 
inavds doro F pepay © auwexis Puy + Povo. 
Eipd deg ne * Aegai, tm Dlliglos marta paid, 
imawdis pewid, ©Ei twos 6a è A6y0s* Ei DÒ tedio 
diga”) Phozlos, tuta Gy ém Xò cpos Imdedopivos. 


«A na) porS più inasos, dAogos* és gato 
“ ug) meòs iautor, ddlePop® è dì Mi 
“sos, tiv mé6s L, xa cu duai mis medmas* 
“Kari di Thò meds dMfdevs, dry diow 
“anioorvi, GNaCodld, mi vd dipar, 
“cu nd mod mis rmpogiis. Ev dis dn, 
“rit spperîs nn ramPaivry, xa d 
“Cupedés. 


Emdi, ala Si Nios, è O E PPiyger 
domdidery ? LIDO) rep tn, iva naì 7 autèv 
tmiziy Tor è mpaiva în, xl tavtòr, ddjgi- 
Popos è PUAG- Ein plp è pspigos all dov ai 

| Snrès a cx * dajgsreris* dA porone, nai 
TUTI GNdS dell pdù, 4 dpaolcor av omut= 
sim Em mi suw auros mi Gis, nai meès sautàv 
difideees* dondidera 5 di apibp, din ay sal 
dautor aggeras È deyos* AAo90s dî, xarà or 
ponigduy E Neys' è maeisnon, dio perdi 
dporfpan, Thò vata magra 1 mioy ur, Ca) 
ny È Megan. Dr simp to moon è DIA, 
agito dinal iautiv din av " dAeyos, rara a 
sipnedpor osugavi duo E dogs, è PIoros* Ae dì 
purdioren, ém uv mIOTITIS dici) ai a 7 
Viday ai nar' dimm nai Bapirila” codàv 
nuda ws DE: mod muik È Aces ran Ploy- 
var, ds ti mon nd Cone die Fg 
ey taumes tds diaPoegs* tin diario è Masaimos 


263 
tatur, quod Phehongus fit fonitus unum eun- 
demque retinens tonum: Pro, Voce, fumpto 
( accuratius ) Sonitu ; Propter eos qui Vocem 
intelligune, de articulato fonitu qui ab anima- 
libus cum impetu (/e4 Sponte) emittitur per 
arteriam ; qui non item ad organa inanimata 
nomen illud attribuunt. Pro, in una tenfione, 
difto item, Unum eundemque tonum retinere. 
Nam Tonum, pro Tenfione fumi, fiepe di&tum 
ef. Viderur autem non accurata effe qua è 
Prolemao traditur definitio, co quod fimul com- 
prehendar Vocis continuz; atque fonituum 
fimplicium & non modulatorum partes. Licet 
enim cas in acutam aut gravem fyllabam difpo- 
nere; ut fit fonitus unum cundemque retinens 
tonum: cum tamen definiuiones aliorum non 
item in cam reprehenfionem cadant, ut qui 
Phthongum tradunt ellé, vocis concinna ca- 
fum.in unam tenfionem. Nam illud [concinna] 
additum, & [cafum,] fatis diftinguit Phthon- 
gum è partibus conunuz Vocis. Nifi quis dixe- 
rit, quod allumpra vox [Phthongus,] fatis in- 
terpretetur, de quo fit fermo. Sì enim Phthon= 
gus, dicatur, concinnus ; tantundem eft & tra- 
dita definitio. 


“ Adeogue sei Solitarius agi gi ef spor: 

expers; (mas quippe eft atque è feipfo 

« }20) differens i Reti pu Felina 

Cefl; ade faltem inter duo.) Prout 

“ autem ad alios comparatur, ( quando funt 

€ inequitoni,) Rationem cacit, ab 

“exceflus Quoto xltimandam. /n quibus 

- ‘porro Jpefatur, Concinnum quidem, & 
Lnconcinnura. 


Quoniam per Sonitum traditur definitio 
Phthongi ; (eft enim, Sonitus, qui unum éun- 
demque tonum retinet; ) fignificat hoc, quod 
Phthongus fit per fe differentia expers. Quam- 
vis enim ‘divilibilis fit, quatenus eft fenfibilis; 
& non indiftin®lus: fimilaris tamen eft, adeo: 
que Numeri inftar, (ex fimilibus unitatibus 
confiftentis:) Cum igitur ipfe fit unus; arque 
à feipfo non difterens; fed coftarsniza ex- 
ponitur, quamvis per fe fit habitudinis & ras 
tionis expers. Eft autem Rationis expers; fè- 
cundum illud Rationis fignificatum, quo Ra: 
tio perhibetur ellè, duarum magnitudinum ho- 
mogenearum, ca qua eft, fecundum quantupli- 
citatem, qualitativa habitudo. Ut, fi in Quan: 
titate fit Phthongus, fed per fe habitudinis ex- 
perte ; erit quidem Plhuhongus, fecundum illam 
Rationis fignificationem, rationis expers. Scien- 
dum autem eft, quod etfi Qualitates fint, he 
fonituum in acumine & gravitate differentia; 
nihil impedit, quin in quantitate fiat Phrhongo- 
rum ratio, prout è fub]etti quantitate oriantur 
he differentia. Vel, ut loquitur Panztius, 

. qua 





Pro € «gu9:s. ME. habent è «jmdéo. 4 ME, 33, fed D. vw. e D. et. ME. eta. f ME. pio», 
gica " algri > 6 ME. aiyn. D.aizs. i Pro mes, repono vige, & 


D. pien. g ME. 


e&. 4 ME, adiers, fed D. reftius A2/gsueme. 4 Pro sugiar, repono mviar. 


fed 
mox ME. 47395, fed D. yi- 
m ME. perperam drsegsr. ne 
n ME. 


264 


quin menfuras quafdam fonis pofuerint veteres 
fecundum analogiam è numeris; quibus mer- 
Suris dum nos utimur, craffum & infirmum au- 
ditus judicium declinamus. Ipfe igitur per fe 
fonus eft rationis expers. Quando autem duo 
funt Soni ; funt illi vel xquitoni, vel inequi- 
toni. 
non ut unum eundemque dicimus xquito- 
num cum fit partium fimilarium: fed fecun- 
dum alteram fignificauonem Aquitoni ; qua 


inter duos eft, xqualem habentes tenfionem. 


Aiquitoni igitur, quoad tenfionem invariati, 
uni aflimilantur gquitono; adeoque nullum con- 
tinent diaftema. Sive autem oporteat hos dici, 
Rationis expertes; an, Rationem quidem ha- 
bere, fed non Diaftema; poft determinabitur, 
ubi de Confonantiis dicetur.  Ibique de ratio- 
nibus accuratius, & diaftematis difleremus. Qui 
itaque funt xquitoni, jam feponantur.  Soni 
autem inaquitoni, inquit, prout inter fe com- 
parantur (/ew applicantur ) rationem faciunt, 
exceffus Quoto «/limandam. Rationes enim 
funt, dupla, triple, alieque multipla; item fel 
qui-altere, fefqui-terue, & univerfim fuperpar- 
ticulares, & que funt ejufmodi. Differentiam- 
que fumunt, ex diverfo exceffù alterius termini 
cum reliquo comparati. Efto enim, verbi gra- 
tia, terminus excedens, numerus +2; hic, co 
quod alium contineat, doni pi excedat ea parte 
= eegualis fit ei qui exceditur ; fit in rauone 

upla; ut 12 ad 6. Excedens jam efto femifle 
ejus qui exceditur; ut ad 8: in ratione con- 

picitur [fefqui-altera; excedens, parte tertia 
ejus qui exceditur, ut ad 9: eft] in ratione 
efqui-tertia ; adeoque ex excellus quoto, con- 
ftat rationum ditferentia. Applicauonem vero 
(Jen comparationem ) dicunt Mathematici, Ho- 
mogeneorum inter fe habitudinem. In fonis 
igitur inter fe comparatis ( few, applicatis,) & 
habitudinem quandam inter fe, rationemque, 
habentibus; confpicitur rum Inconcinnum, tum 
Concinnum. Inconcinnum igitur, aut concin- 
num, non eft habitudinis expers ; fed in phthon- 
fi habitudine ad alium phthongum confpicitur. 
.Inconcinnum igitur, quod alienationem, & in- 
eptitudinem, & incongruentiam fignificet, eft 
manifeltum. Quinam autem fint inconcinni 
polt dicetur. Concinnum vero efle vult, uod 
aptitudinem, & congruentiam fignificet; e 
hoc notum. Quam autem habet differentiam 
Concinnum ad Confonum; tum patebit quan- 
do declarabitur, quinam concinni, & quinam 
confoni fint foni. Vult enim hos diftinguere 
Ptolemaus; & non omnes Concinnos, item & 
Confonos ellè; quamvis omnes Confon$ fint 
& Concinni. Summatim autem & ipfe jam ca 
mox edocet, de hifce pergens: 


£quitoni autem jam intelligendi funt,, 


PORPHYRII 


idane, pira mvà tv mudruds nari drade- 
gian iis Pboyzos aglamer dor 7 piper, 
dis gewdias nuas 4 razò » dee È drone 
cadiven abrs ra uv ral' iavrv è PUAGDR, 
drey o 3 dir déo loyge, ira iodravoi ci- 
iv n dvsitovo lonrwyss *) aussior nuo, dx det 
a X t avriv, Gray duoropsgàs Ù Neyopdp iri- 
quo da rami tree muss vdpey E icorans, 
d ri dvoir iralera io Exovtav miow. Oi Ldù dv 
intra, afgani ins rari Thò riow, îrì 
tcinaoy icetinw* dio di atta 2igionpa' Ei 
di 2eù no) TsTHS dAeyss marin fi Myo 18p 
fyer, djampa 3 e 15 dwerSicery, Tè 
DÈ cvp®oviar My tria ng) ei Acyey dixpi- 
Cestesr, a) DÉi Dsnpdrar Agrebopsda: Oi 
phi dv iron TA vuò aprencicde* OI 3 vgim- 
vas Piyzoi, Puoi, rari Td arts dMidzs hg 
Colo, min Uva Asyov cu $ mos dx 
20° Acyo più gap eta ci ra diesdaoi, ng) ci 
meridiano, days doni marino di n i 
puichios, è Same, È cos Trnpresw naìoi 
quin 7 AjgPepor ciriPaom, cu È AuPips 
\ezripexiis Fuemipa og8 E Mori dipe 9 sw è 
arsgizar G , 648° Bros 2g dp lva ian, 
aj irw nd aseperonile Carpi, tn dip 
Vipera ta dimdagia® diev è 113 cats È 5° r- 
TIpEXdoY di TO ipiod TE \zripexopivs, ° dioy tà 
n° ca Aoyw Srwpiry 7w ipuorio Trepixar dii 
TG agita no Sg i dior fa d° ca dé= 
vo Fewpary to Tatesrw det, cn 75 mo È 
artpogis , 1 AePeeg TOI Aoyoy VDiccerg. 
MaggCorhè 3 Miysow ci wEi ri pafiuala, rlò 
tds dp ggiow To» dposofpiar. Ev Èv mis 
eds did raegtaMhopiros PIivas, na) 
îow mà meds dirts mexmpevas, ng) Adyor, 
P cupodds nin namPajery È P ipedis* Tè 
>) Cnpuelis, 1 iupedîs, Cm aggero* dia èy TR 
sotos meo Ply, Pl girl Fwpimy* Tò 
A 5 Cnpedis* ni d Morena, X9) P dvaflor, 


9) dmwdp posw mmpeasva, mesdndor Tins dè ci 


Cupuedéis, privremy Lcspor Tè d\' ippadés dm 
panfay %} cuvdig oe onpaper Béreny, % 76m 
praespor. Tua Dix AlaPoegy Pi) ipapedis mis 
È oipProvor, Gray ives ci euperBs, ng) ques ci 
cUp@oroi PXyzai, Paso Suavry, £9oy ce 
Pis. Aianesver 99p Birery PThrss è Made 
GO ro) pù mbrras GU iupertis Gray xa) 
ovpuPeves® si X autyrus ci ripPayo È tpupe 
Mes. Zuvripws È % ars mì vuù caddaran® 
fi rér4y intyur 
x 


Lia 





» ME, ie 13 fem. 0 Suppleo, quod exciderat, slm 15 w os AiY9 Wegina vò iueriee Ymgizu dI 18 vedre F 


Altipzodia. p ME rireà 


4 Pro 


COMMENTARIUS. 


“Eioì ) eupuedéis dp, dove aware duo meds 
“dIAnAss, eÙDopai roy girso meds drglui 
"onere dè, dov: pr UTws txsa' Zup- 
“ Puvas 5) fn Pac ev, È T ud 
“ go tr LiPur, I inopa- 
©“ romisvms* Gori TÙò iucias dvi fp 
“mudar P drgafs* È AiaPdnss, GIÙ pe 

“ Srus exormas. 


Tipo).day amesbicepr DEI réTwY dari), 
coessrdiis mis iupertor È copu@Peiris, È 9 ipo- 
Quires Nuv de, dig Thò Dipoydilo Digratm, 
tuper&s 18 dondiduni, GsV ciPiess aires 
awafondias® ZupPenss dè, CIV TÙò spola ay- 

1 fpamssrms F digaîs' En dè n daPopa 
om ci pù ox cranmsviy peivey méùs tlò aday 
ouwaplu ci di, %" ix ciaumiivry, % ipoias 
F drwais aesanifizen Ea dd ovuDevic, duciv 
Plifor irim È Bapirim diadiprran, sarà x 
avr Paas È nego” Ad rus Pisyles cvyupi- 
dirsi dai os dormdey Piove TI ass #7 
È dire aregtadims, % durò rapeuPari- 
ms dra È Bapirras* dIN cioveì xegiores vai 
ms Ypodins, abriv rencaprdicar, pri Fameg- 
miiv Seripit Feeripor, perdi slo und dumapuv gu 
Paiver 1 erica sor È Ferips, n i Mersoze 
Eàv dd 1 cixgn # Bapi@ parmer tri ovyupssi 
£ moiny Tlò dvn "prg o» ariu 
Peviv ind mitra TÈs dv msrus DIeyyus ne 
xANUACI ovp®arss, pg NA iso Prow nn 
F Lipaw, thò Porlu, ivouatimiicnums* Ti 
18 "DÒ Piet, LIDO dè 1 Dari Erri dî, # ai 
Syriw, Cer F puri Cosa xperitor, atriale, 
3 Coin, enegituduor poDor, omrsp 65 1 Peovri, xpar- 
qua, F pr #Tws doremAa dpr, ser roPor. 
Kai patp ws #05 deriirms civey, dor 7 puscrnzio 
dggatvan U xAgrhò Però, î puipatcdoy arsddls- 
a Cipos riuar abrlò dnpSewsdiis, è nari 
ario Toy yves duwarty. EpGas ri vu eis è me} 
+ cupu@iray Meyer, mis 7 Mudazopeian mei ai 
or diarstas domudla meompo” dd irò n 
ciro ditgnorte. Tipow. Qy ar ds dexis tlò 
eErigmete munovpudre. * TiAcs 75 mmatprs neParais. 
EÙ rù cuni Bergnris #5, cop@arias d\'i) 
albyris ucaver. 


9 Pro iuo@anas 


re E 
deelt S. w Kevei né mendole fcriptum videtur, pro quo reltituere vifum ett xArriò. 


165 


“ Concinni vero (feu, cantui apti, ) qui invé 
“cem coaptati, accidunt ad aures grati ; 
© Anconcinni vero, qui non ita fe babent. 
“Confonos (Sywphonos) porro dicunt, 
“4 Sonituum pulkherrimo, ( Phone, fcili- 
“cet feu ) Zoce, nomen fumentes; qui fi- 
“milem perceptionem auribus inferunt : 
“& Diffonas qui fecus Je habent. 


In fequentibus, de his accuratius atturus ef ; 
Concinnis & Confonis, fuperaddens Homopho- 
nos ( Vrifonos.)  Nune autem, fecundum alla- 
tam difpofitionem, Concinnos quidem reddidic, 
cos qui, inter fe coaptati, funt auribas grati ; 
Caio: mon ingrati :) Confonos vero, qui fimi- 
em inferunt auribus perceptionem. Eft autem 
inter cos hac differentia: Quod illi, folum- 
modo, non contrariantur, mutu inter fè co- 
apiationi j hi vero, tum non contrariantur , 
tum & fimiliter in aures inciduni. Eft enim 
Conlonantia, duorum Sonorum, acumine & 
gravitate differentium, in idem coincidentia & 
commiltio. Oportet enim («4 doc) ut Soni, 
fimul pulfati, unanî quandam foni fpeciem au- 
ditui exhibeant: nec prapollente acuue, fique 
ipfam oftentante; neque gravitate: fed tali 
quafi miltione faîta, commiltis ipfis, ut non al- 
tera alteri pravaleat, nec fuam poteltatem often- 
tet; aut fuperantem alteram, aut ab ea defi. 
cientem. Nam fi auditus, Gravis magis per- 
ceptionem faciat, cum fimul pulfantur ; vel 
euam Acuti: eft illud inconfonum. Tales igi- 
tur Sonos vocarunt, inquit, Symphonos ( cox- 
fo105,) è fonituum pulcherrimo, Phone, no- 
men conficientes. Nam, generica fignificatione, 
etiam Vox eft Sonitus.  Quoniam autem, inter 
fenfibilia, Vivens preftanuus ef non-Vivente; 
pariter & fonitum è Vivente prodeuntem, aut 
etiam Viventem, (que Vox eft,) praftantio- 
rem fonitum ftatuerunt, eis qui non fic.efficiun- 
tur Quin & qui quodammodo fic elle exifti- 
mant, è muficis inliramanla vocatam Vocem, 
quatenus eam imitari conantur; attamen, cam 
= in illa eft articulationey, omnitio non pof- 

unt affequi. autem aggreflus elt, de Confo- 
nantiis, ferm ; Pythagoriorum de hifce or- 
dinationes prius examinat; Deinde, qua ipfi 

lacent, apponit, De quibus, ex alio principio, 
iemus expofitionem. Finis Quarti Capitis. 
uitur ejufdem ( Porpbyré ) Expofitio, in il- 
lud; Confonantias quidem Senfus percipit &c. 


CAP. 


6 --r. r Sippleo ax, quod excidifie videtur. / ME. wir, fed D. mira. # D. 


x Sic ME. ubi diferte 


afferitur, expofitionem Cap. 5. &c. elle ejufdems (Porphyrii,) non Pappi. Utlocus non fix Holftenii conje&ture. 


Nn «M 


266 


CAP. V. 


Ciendum eft, quod, Harmonices, Phthongi 

omnes fiunt, dada aliqua percuffione. Non 
potelt autem perculfio fieri, nifi faRo prius 
motu. Motuum autem alii funt fpifTiorès, ( fe 
denfiores;) alii rariores. Quique fpiffiores funt, 
fonos efficiunt acutiores; qui rariores, gravio- 
res. Necellè igitur eft, acutiores cos efle, quo- 
niam ex fpillioribus pluribufque motibus com- 
ponuntr: Adeoque qui jufto acutiores funt, 
intenfos eflè appofitis motibus jufto pluribus. 
Quamobrem ex particulis componi fonos, di- 
cendum; quoniam additione & ablatione juftum 
affequuntur. Omnia vero qua ex partibus com- 
ponuntur, in Numeri ratione dicuntur effe in- 
ter fe; Adeoque & fonos neceflé eft inter fe 
.dici, in Numeri ratione. Numerorum autem 
alii in ratione dicuntur multipla, alii in fuper- 
particulari, alii in fuperpartiente, ut ante di- 
dum elt; Adeoque &- fonos neceflè in talibus 
inter fe razionibus dici. Eft autem Ratio, dua- 
rum magnitudinum homogenearum, in quan- 
tuplicitate aliqualis habitudo : ( doc ef, qualiter 
fe babent.) Secundum autem Ariftoxenios, ‘id 
quod continetur è duobus fonis tenfione difli- 
milibus, e? Diaffema ; Et alii aliter de diafte- 
mate judicarunt. Eratofthenes enim, ait, aliud 
efiè, è Ratione, Diaftema : In uno enim diafte- 
mate, dux funt rationes. Ratio enim duplici- 
ter dicitur; majoris ad minus, & minoris ad 
majus; eftque Differentia, communis, exceffùs 
& detettus appellatio; Differentia quippe eft 
qua fact Diaftema. Eft enim, inquit, dupli 
ad dimidium, & dimidu ad duplum, alia atque 
alia ratio; fed idem diaftema. His autem non 
oftendit, quid fit quod vocatur Diaftema ; ne- 
que quomodo è Ratione differ. Hoc moti, 


nonnulli qui fune ex eorum partibus, Diaftema. 


vocant, Exceflum; ut AElianus, Platonicus. Et 
Philolaus quidem, omnium banc ele valt dia- 
ftematum appellationem. Sed Thrafyllus, (in, 
De feptem tantum, ) in fonorum Differentia 
ftatnit elle Dialtema; fic feribens; Diaftema 
autem vocant, ipfam Differentiam, qua eft in- 
ter fe, duorum fonorum diflingilium. Ut, fi 
alter gravis fit, alter acutus, ca Qua eft inter fe 
differentia, Diaftema dicitur. Ditfert autem Ra- 
tio, ab Excefflu. Quippe fi fit, Bicubitale 
quoddam, & Cubitale; differentia quidem = 
unius cubizis Ratio autem, majoris termini 2 
minorem, dupla. Eademque eft ratio numeri 
fex ad tria, & duorum ad unum; fed Excef- 
fus funt in:equales. Nam in fex ad tria, Ex- 
ceflus eft ternarius; fed, in duobus ad unum, 
Exceflùs eft unitas. Et in diverfis magnitudi- 
nibus, cadem exiftente differentia; major clt 


poràs Vastpogi. Ka) Sri rav diaPeporrar dî 





PORPHYRIT 


KE®. s. 


4 pavone, 6m È dppovinis mivras ci 
Pliygar guvevry Anne rds “Ppordime* 
MAyyho di apizane pvek pri Ex) iviorcos mei= 
nipoy garordins* Toi di suniorar, ai 194 eos o- 
meirigoy, ai di apuimpay Ka) ai di) rvwsimipale 
ikuripss migai au Ple aj 3 dead rip, Ba- 
puriess® Avayxalor Ev 67ì, > Lù iburipse eva, 
emtump Cn rrvnvotipuy È mesvwy cUyuer) eni 
ao da è ikunipss £ diorns, Strruro- 
dies * wesdici mAesdray niviortr Toy QONED TE 
disvras* Auimp cx pogswy cvyuack rus Phoyluo 
Parior, midi aesdini xa) aPespirl vygarso 
TE diovms. Mavra # qa ca pogiwv cvyusipdpa, 
derliui Miyw Migery tds dMnda' dica ng) TÙS 
Ply yes dvaynaior ca deiludi Aiyw Neyadk méòs 
aires" Tav di apiluor, ci pi * mAarda- 
giovi Niyw Megerry, ci de tv dinpogio, ci di tw 
Finpepis, nafemp mesion) dica È rùs PIedas 
dvayHaie ta mis tesmis Negeck meds dies. 
nopes di diga”), duo peradur dpofuar, 1 rar 
midaxerara mia gjinis* Kara di très Agssboizs, 
® aeaziviur vasò dio Pheyyar dropoicay TI 
od” Ka) dos dwg © id'etarun Ei 8 der 
pars. Epardims vd Sv Oncir, &repor drag È Agi 
ipa, Meys' Ev 5) în dlasidah, dio Vega por 
my Odì Aozos dis Diet), ora ri pilonO meùs 
P idafler, %, 18 Mdfloros meds P palo È rom 
2iaPoesi, zrepoxns È iMeinpos* ws È AlePe- 
ess dnhevon e dfgorpa mibms* Arcade n, 
Paci, meds piso, x ipioeS meds diideo, è 
sd déges irpos” daro di djgimpa. Ex dj mis- 
tor, sn rina Niry digorua sm xal' è dedi 
pes TÉ NOYgziargignor. Am di rire uumdirns 
mis 7 per abroy; Digin pa Cdc eivey vmipe= 
xl de Aidiaris è Mharevixés* ® ViAcdass 3, 
cri mite 7 Aiermpudray atsorzogion AMmà È 
coegonAa&, cv tw mes TAI SA povor, Ti È 
diaPoegs evay riv iiyyy rela P dgr, 
gipo drws° Tò di didonpa Nysow, aerlò 

Ù daPoegy, Thò vavodilw mtds aMairss, dio 
Picyyor F avopeoian cio ver 3 sb ri Bagùs, è dì 
ohùs, n map dmirss diaPuea, dora ces 
peide). AsaPipes dì Miges, zrepoxis' Kai rami 
TE tvtas 9Ò dimpgss Ke) zuais 1 arEpogi 
nani povdda Frwptimy è dî Migos, dirrdaciar, 
TH psiCo@ ops meds + tAdosora' ng) Ney è 
auris En TE ft reds mi rela, È 78 dio reds iv 
ai di artpogal civici ca dò SÒ mis è eds ri 
oeia, agias tiarepixd ca dì mis duo meds în, 
panda, mis abviris \areeotis Sms, petcr è 

Mo 





4 M.etSimw. DE. ctSim. Sed inE. recentiori manu fit mamo». Videtur | 
i e ME. ida, 


nienar. 6 Pro dirauzion, rEpono waderrAssion 


Afernug. e Pro Osisvra &, repono Opera, 


ndum, «tedio rimor = 
+ fed D. iure. d ME. 2/griag fed D. redtius 


f Locus 


‘(COMMENTARIUS 


Aiy@ Tri rev sAaovirey, mp dii 7 pulovay® 
Oiov rd î$ dprlpi meds 7 do, AC Tercrdd= 
ad 4 n erieoxi 7 op4r, es riovapis* 7 


, 
x 


dex ages 17, ip zio, porades d, 
uni è 3) Miges tmpos, dann 3 etorwy Ok 


pò dv diaPeper Rey @ astpoxais, diro 04 dî 
6 Aoyos © n gicis Tav mes dAyda cvpS)yran 
dpr, nare % djgmpa, aNgsodu Evei- 
cnoudi i, pene dexalus, arà 8 
aiys nIidper © Ljgonpa* O YÙV, Pg TÙ Ho- 
mitw IMAdrwvi, Tipgos puodicy Puoi dastoray 
È Srrgirey Cinydior, Suodpav cn TETAv 7 
top, ta 8 tmeydos diasqual, tà tmvese 
ardyra ouvtidies È Mim abToy ixdr@ puceso 
Tiis de rs press munis drassrws InPirims, api 
Gps ads dpibpuòr, fAdavoragigione tÙS pus* < 
% n 4'3 CB. sù di F sinora diapi- 
pale, sras atpogàs, dà tÙs Abyss, cus 
Fs Pow ds è Anunocico È Mascumiw denti mis 
pamupanis® Avrò Td simniv, npuodicoy dè Ade 
vr, ipusodicoy cime diaszirran Kaì FT rawovinziy dè 
È ra» MuFeycesuy ci wdeits, tà diagiuala, dra 
TO déyar, Meyson. BeGaudi di na) nè cotgnei dpr, 
uaì Ilasain®» doradiitas im È avns Eeardi- 
ms, samgiozi 4, Tia diapuali, dytì ts Atya* 
AIDA È, Gupirveros, ST mei Ney ruvallis, pò 
cipeoncvdpos mis Varo diodeips Aeyogduos narà 
Ù alri È djionua, te Neyw,mide ) Kei des 
di mbe) 76 mdcutor STw Pipoy) KaSetsp naì 
Aieyuoros è AN apraoseus* È Aggures, ca ri mEeÀ 
È pscwois* naì auris è surgiawnis ExAcidns, sv 
Ti Ti uan narampi dvrì Toy Meyar, tà 
diamuale, Neysow” O ud pese EdxAsidns Me, P 
dida Didrn pa oyne) ca do tor perirur 
rpoesor nd Ls diagnuars, vdeis 8 pi- 
as uaoyo sura apilpis' È TÀ avrà ipy 
Ispipala, cav ai dormdiitasi dos tv mis cinetoss 70- 
mus, acsiovias TE eye aper ar uniors 
inno Apyovras dî, me} to» peconitur Miyay, 
9RADÌ reiora’ Misey dè ivi agis ta penna 
. pied) apibparnd* ddrriea è gewperema» 
agire di arwantia, dv nadsovti appovindi* Api 
Bpunmnd' 18), * uni term nesis oper natà ! reo 
TAb Umpoxai dvdreyo Gv "cow peas dd- 
gia" Caresezi, ° nicw dimo agita impiza. 
Ka) P iv teo dralozia cvumile, de) 





f Locus e 


264 
ratio in minoribus quam in majoribus.  Ut- 
pote, numeri fex ad duo, ratio eft tripla, fed 
terminorum exceflus, rage unitates; fed nu- 
meri 20 ad 16, excellùs idem eft, nempe qua» 
tuor unitates; fed ratio alia (& quidem mi- 
nor, ) fefqui-quarta. Quod igitur Ratio ab ex- 
cellu differat, manifeftum eft. Quod autem Ra- 
tio, & habitudo inter fe comparatorum termi- 
norum, dicatur etiam Diaftema, oftendemus. 
Invenimus enim communiter apud veteres, Dia- 
ftema, in Ratione pofitum. Quippe (apud di- 
vinum Platonem ) Timaus, diftantiarum memi- 
nit fefquwalterarum, & fefqui-tertiarum, & fef- 
ui-oétavarum, fadtis ( ex allis) nexibus, Dia- 
ftemate razionis fefqui-oftave ; fefqui-tertia om- 
nia complebat reliqua que corum deerat par- 
vicula. Hac autem parus diftantia fumpra, ut 
numeri ad numerum, hos habente terminos mi- 
nimos, 6 & 8 & 9 & 12. Ex diétis igitur; 
dialtemata, non exceflus, fed rationes, pro mo- 
re dicit; ur & Demetrio & Panztuo Mathema- 
ticis videtur. Nam, pro co quod dicendum erat 
Rationum fefqui-alterarum, dicit, fefqui-altera- 
rum Diftantiarum. Atque ex Canonicis & Py- 
thagoriis plerique, Dialtemata pro Rationibus 
dicunt.  Confirmar autem, quod propolitum eft, 
& Panatius; oftendens, quod iple Eratofthenes 
Diafkma ufurpat pro Ratione. Sed & Deme- 
trius, ( De rauonis connexione,) non ac- 
quiefcens Diodori diftis hac de re, Diaftema, 
per Rationem, exponit. Sed & alii multi ex 
veteribus ita loquuntur. Ut Dionyfius Hali- 
carnafitus; & Archytas (in sra@?at4 de Mu- 
fica: ) Ipfeque elementarius Euclides, ca Se- 
étione Canonis; ) pro Rationibus, Diaftemata, 
dicunt. Dicit emm Euclides, Diaftema duplum 
componitur ex duobus maximis fuper-particu- 
laribus ; Item, Diaftemati fuper-parvculari, nul- 
lus incidit medius proportionalis numerus. At- 
sn heec ipfa erunt theoremata, quorum demon- 

rationes fuis locis in procedente fermone 
oltenfuri fumus, expofitionis gratia. Archy- 
tas autem, de Medietatibus loquens, hac feri- 
bit; Medietates tres funt in Mufica: una A- 
rithmetica, fecunda Geometrica, tertiaque fub- 
contraria, quam vocant Harmonicam.  Arithme- 
tica quidem, quando funt tres termini, fecun- 
dum eundem excellum, proportionaliter po/itî è 

uorum quanto primus fecundum excedit, tanto 
Lasa tertium excedit. Arque in hac ana- 
logia contingit; majorum terminorum, minus 
effe dialtema ( 4oc e/?, razionera : ) minorum, 


a elBu rà tav pedlorr * dowv, Didrnpa pei, nds Ta» pettvor, 


majus: 


8 quem non eft facile ex conjeétura reftituere. Sed ( ceeteris manentibus ), pro nu- 


meris e ® 4 e, repono s a # 14 Senfus eft, Differentium fonorum Rationes ( puta, duplam, fefqui-alreram, 
fefqui-tertiam, & fefqui-o&avam,) apud Platonem, dici, Dialtemata (dittantias ; ) cafque Rationes, numeris 


minimis 6 8 9 12, confpici. g Pro pie, repono pisss. 
È Ar di Librari non fatis attenderint ad Doricam dialeétum, qua utirur Ar- 
csì agi ni usa. Omiflo interim iota fubleripi 


omnia qua ex Archyta citantur; quod 
Pro iv ne: apici mì puma, repono 


lent Dores. # ME. habent x pro «. # ME. si xgàien perperam drego dar. 
pro quo re muri. piglia # ME venere led DD. Vane. o va, | 91 
ubigue 1 abi, quod een Dos ngligr) p Pio cem, repono ci wr. 9 Pro è È re- 

r dpr, 


(Omiffo 


pono digle. ine } 


£ Locus hic eft plurimum mendofus; ut funt fare 


ro, ligere fo- 
I M:ab at Dorso Pesi 
ME. rire, D. res, repono rim. 


Nn2a8, £ Pro 


268 


majus. Geometrica vero, quando funt, ut pri- 
mus ad fecundum, fic & fecundus ad tertium. 
Horum vero, majores termini, xquale faciunt 
diaftema, atque minores. Subcontraria vero, 
quam vocamus Harmon quando, quà pri» 
mus terminus fecundum ful parte fuperat, eà- 
dem medius tertium fuperat tertii parte. Fit 
autem in hac analogia, terminorum majorum 
diaftema majus; & minorum, minus. In his 
igitur, terminorum Rationem, vocat, Diaftema ; 
non Excellum. Dicunt autem Ariftoxenii, Dia- 
ftematum magnitudines dici, fecundum dittan- 
tiam acutiffimorum & gravillimorum, non fe- 
cundum exceffum majoris ad'minus. Cum enim 
Mefe ad Hypaten fit Diaftema; Manifeftum 
eft quod Mele ab Hypate diftat; Si vero diftet, 
alius eft locus intermedius inter fonos diaftema 
continentes.  Quemadmodum in columnis, mu- 
ris, trabibus, metis, civitatibus, aliove quovis 
eorum qua diftare dicuntur; nihil aliud Dia- 
ftema dicimus, quam locum illis intermedium. 
Unde Ariftoxenus detinivit, Dialtema, id efle 
dicens, quod duobus fonis tenfione dilfimilibus 
eft intermedium. Quapropter & magnitudinis 
motione omnino innotefci.. Sed magis adhuc 
explicanda funt qua Rationem & Dialtema fpe- 
&ant, Quod igitur Ratio in diverfis fit termi- 
nis, fed homogene:s omnino, etiam non-diffe- 
rentibus, ut Euclidi videtur, oftendetur: Dia- 
flema vero, in folis differentibus etlè, perfpi- 
cuum eft. Oftendendum vero, quomodo in quan- 
tis & in quantuplis confideratur diaftema. Quip- 
po in eis qua funt magnitudine inequalia, Dia- 
tema dicunt aliqui, exceffum cum qui eft fe- 
cundum Quantitàrem, ut di&@um eft, ( doc ef, 
Quanto excedits.) In eis autem que fecundum 
Qualitatem admittunt comparationem, diaftema 
dicitur, ea differentia qua eft fecundum inten- 
fionem ejus que in illis eft qualitatis. Ut, duo- 
rum alborum diflimilium, diaftema dicitur, ea 
qua eft albedinis in illis differentia intenfiva. 
Nam Similitudo, e@ quafi &qualitas. In illis 
que pofitione differunt, diaftema varium eft. 

enim inter duas quafdam differentes pofi- 
tiones, (puta, quo aliud hic, aliud' illic, jacere 
dicitur, ) diaftema; quod, qui definiunt, dicunt 
eflc, Linea fpatium : quafi locus interjedti fpa- 
tii, inftar linea confideretur. Eft & in eis qua 
moventur diaftema ; ca qua in illis eft celeri 
tatis differentia intenfiva. ‘ Sic &, inter fonos 
inaquitonos, differentiam acutioris foni refpe- 
&u gravioris, vocant diaftema; & fic definiunt 
Di id quo differunt duo foni, acumine 
& gravitate diffimiles, Non autem per omnia, 
Diaftema, idem eft ac Ratio. Quando igitur 
quis voluerit Exceffum, appellare Diaftema, tan- 
quam commune nomen cuam ejus Excellus 
qui eft fecundum quantitatem, non repugno; 


PORPHYRII 


peifor. A gawpsreina dè, ina term "os è pie 
ns mit devmpor, * è desmpos mn T agito 76 
Tav ci pesfens, io musvi) è Agia, * ci 
pets. A dì Umvariia, dv xaNt;du dpporinà, 
anna forni i mewres 10 È ddrrps 
* ay iavri pipa, térw d pis TE ogits Umepi- 
uu TE neits pipe, Five") di Y ta med Ti dva- 
dopia, 2 7 puesC'oviav spuy Digonpa 1 piiÙ e, ” 
di F puesiveor pesor. Ev DD TéTIS, TAéger 7 opiori 
Digonpa xixAnuey, 6 Tv) imecglò» Oi di Agg 
subers Pasi, ri Tv Ajgoripearoor pen Mgsdk, 
sari tu Yorosuow 7 oburaray veg Baprtreys è 
sara Tlu & pedorS coeòs n inarfloy versporlui» 
Enti 9 # doro pims 60 Unntzlo tri Djgamua' 
diAoy ws # pr È Umwmis dhigynev' Ei dè diienxer, 
avd piowy Tis aLThY €79995 651 mms, toy of 
2irriy Phon è Digonua' ov esm Tri viiveoi, 
nix, i den, n rappor, 1 Astor, NE 
avds Tav diesetray Aepordjiwy sit ano Pepi ua 
Diggnua, n" 7 dra pece aura "my Oy È 
Ag1ssrent dglonr, x peratò dio Dioyyewy div 
peoicav Ti vdod, Aeywy eivy, P Diorua' dò naù 
peri voweile) autyris® LaQluicior dì è &ti 
TE A6yt Ti Ajashuars in padoy On pù 
nai vw è doges a DjgPoposs ve”) © ope; pra 
di mtvrws, X &w ddjaPopors, cs EunAAidei densi, 
dernoe) Digenpa d\' iv mois iaPiosa peevon, 
Dawegsy Aesertsy dè Gros è ty miovis % midixgis 
Intoperry è Djeonpea, Ev pdù 9Ò a0Î5 civicoie nat — 
pins, Didonna Mya ate, Tr) xarà monia, 
ws dipur;,* Urreperi* Ev dì sis Pndexonduiers 
Thò varà mibrila ovynesrn, Mdonua nix), 1 
sarà qhò Jrmow, © È ty abriis mim, dado 
eg dicy Suono Adinty cineuvicar, Djgirnpei Mv); |» 
uarù rho imuey, È Ambmms, w avisis davo 
eg. Kai pe tw 1 pù dpeosoras, warp jotrys. Ev 
mis xarà Siow diaPioitov,. UPiszery è mixiho 
Diga, T).9ò peratù ‘ Ivoiv mivav Firsar dia- 
Piporron, rw Più ivdade, n dî wide nek Mi 
Hi digornpa* è A pile pduon, Pac ev apr 
pns quegy' ciouvei poco roms è pemtò * ei%giag 
#rws Sawon), Tie) dì # ty Brunspivoss did 
ipa, 1 narà Th tra tal iv abriis rdxte 
diaPrea* Oùrm di xa) rarà iù anootivis, Thò 
dapeedi 72 iLurips Pliyya 3 è Bagimper, 
Magiua " nadeor uai ETWS sell'evry Ddlazn= 
pa, d'odiy Pieyyir duo puoicay omni È Basbrm 
P daPipoy Ka) È suvrws  didrrpua, dn xaù 
Niy@ olariv ms Birom, rai Th) veripozlò, 
diasipa sarei, ds civ © dida rent iva 
Mal mis naTà d moîv \anmpoxe sdes Pio» 

pa, 





f 
pico. 


RES 
B 
$ 


Pro mì repono è. # ME. de. D. «le. repono è # Proi 





è. x Pro armére pie» 


TEPono do iavri 
, reftius psZe. 4 Pro? 2 


È 6 


coni ri, di mim ni. x ME. peilen, fed repono M. 
"rime. "€ ME, ipo, fed D.reditus spes. 4 ME. gh + ME 6 loi DE f ME. du, & fic 
n . sus. 6 ME. deeît quan è res sete?) i 


LA 
i ME. 


COMMENTARIUS. 


ivo, om idiews im Rò È vmeo- 
MA diana Mya”), ixim di È im 8 Mays ra- 
Merq È ua mi cx diremo ivay dba, dia 
tà atssondia, Snporrgioo n, nel Taseuriw, Ap 
MUTI TEX Aioyvora, Ke) ua) are TW d suxduti, CIS 
Agus mois nawovingis, | name prora sii re dìa- 
spal a dyîì 78 diga, Milos META irws xaì 
dyrì 78 Aiya e ° dina rapoami): Cimyros, 
Aéyes, dasiuars # impor, is dosi mai, Ta di meh 
TE dagrpans simedia avypuiPa escort ed vu 
Tpuss 2ep ajgiade, Pia RAVTHS dio, NATI mei 
TET@N Oi «gap T My, rai Th ggiow raw 
atds dI operata» 4 dgr, È Digione xa- 
Aa Kab' è 85 deus, ò Parere Migas, 9) Vpuis- 
MO, % auermes ci udni, day Dopass Nigai i è 
diacipale pio) Amp xo) Anprre@ nerà 
dusapo, [O è mmeà, nicdyuey | Ei dî xa] if 
ioomns F open Myos, dasn are xar' au 
TÙS, 8 asplwi Cso Ciel”) diaPeesr 7 7 ipoiuav 
n ra) wess dA ovpAntor è cpor, P Tddrnpa 
rigor ual'is, # Aya da pipa dgrnpa, 3) 
w poross mis diaPipsrv UPisnre 5 mr En 5 n 
dapoes, è < pi mis diaPipsor del dis, ” nera 
mamme VIONA mè dionpa” Ev di mis neri 
pin3as diaPipso, i nari mdirov vrpoxi Ev) 
mis mis, ri era Thò immuon È diaQoesis* Ev 
dì mis sara Fiow diapiesa, diarnpa i 654, A nari 
ny dirne Eri mis unsidiois, nua Th) 
degl Ca Srrmioews 78 mix 7 xinesdor E 
di mis Moss è, 1g) vpernmis, do Di) 
ddsnpa. oi di Acsokion TmaS) nd) n dd- 
Snpa*. rm 9Ò cir Purns dximi, îy dè us d 
Thè Pesmluò mydixor ri i pirados, did 7 md ir dia 
Pigs Fisas, È PF Tre w dPadilsnr, dPoeils- 
av Aiò xg) diasuns diagsirns pÒùi ini canori ° dia 
pato ey ddenpa Tè ns Vmda pedro 
#7 Giga 9ò diasalyms, oNizar. Mapa dirlas vp 
pargnràs mAagnrs thò psoho Parì may 
ng Es pubs pd, Ei agovinde: Ev dp- 
poia, dî DÉ mmnds* Tera dò % ei rg 
daga di 1°) dé i ta nmer La i xal i- 
ripozilo Xpioiuos 8 È rÉTtY rho; mea par 
nia atsumdedims, 1 tà ns Ts Dir spuaa 


sari pa bra] sind thò Mibw. * Ap 
2 TE vipera fia 


È Cada 


269 
fed, fi fupponatur, quod Diaftema fpeciatim 
de Excellu d dicatur, & non item de Ratione 
dicatur Dialtema: Quod non-abfurdum elle, 
vifum eft ( per ante di&a ) Demetrio, Pana- 
tio, Archyte, Dionyfio, iplique Elementorum 
fcriptori, alifque multis Canonicis ; qui ufur- 
paverint Diaftema pro Ratione. Paret igitur 
quod, pro Ratione, fumatur Diaftema ; & quod 
non fit Ratio, lag diverfum quid "a Diafte- 
mate, ut quibufdam videtur. Qua autem de 
Dialtemate diîta funt, jam fummatim repe- 
tam. Tres funt, aut faltem duz, de his opi- 
miones. Alii quidem, Rationem, &. habitudi. 
nem comparatorum inter fe terminorum, ap‘ 

pellant Diaftema. Secundum quas definitiones, 
ratio fefqui-tertia, & fefqui-altera, reliquaque 
omnes ejufmodi, vocantur indierenter Ra- 

tiones & Diaftemata. Qua appellat Demetrius, 
diaffemata Potentialia, & non lia. Num 
vero, Ratio xqualitatis terminorum, ab illis 
vocetur Diaftema, non clare loquuntur : An 
terminorum homogeneorum & inter fe colla- 

torum Differentiàm, Diaftema vocant. Secun- 
dum quos, è Rauone ditfert Dialtema, quod 
hoc in folis fubfiftit rermimis Differentibus. Eft 
autem Differentia, in Numeris difterentibus, il- 
le qui eft fecundum quantitatem (/éw quotita. 

tem) excellus, Diaftema: In differentibus fe. 
cundum Magnitudinem, excelfus fecundum quo- 
tuplicitatem: In Qualitatibus, que elt in In 
tenlione, differentia: In eis que Pofitione dif- 

ferunt, Diaftema eft diftantia localis: In eis 
que Moventur, eft Intenfiva ditferentia cele- 
ritatis motorum: In aliis homogencis, & ine 
ter fe comparatis, aliud eft Dialtema. Ari. 
ftoxenii vero, Locale ponunt Diaftema : nem- 
pe, vocis efle locum immobilem, in quo mo- 
vemus vocem aliquanta magnitudine, à di- 
verfa pedum pofitione, loci in quo incedimus,) 
definiunt. eoque, qui .greflus multum Nr 
ftrahunt, majus loci diaftema capiunt; qui pa- 
rum diftrahune, parvum.: Per duplices enim 
menforias magnitudines, Muficam aiunt pro- 
cedere : In Rhythmo quidem, per Tempora- 
les; In Vania vero, per es. At 
ue haec quidem de Diaftemate ; quale qui. 
da aliud eft Locale; aliud fecundum Ex-. 
ceflum. Hac igimr tra&atione non inutiliter 
premifià ; ad Prolemai fequentia procedimus ; 
pat textum apponentes. Principium Capitis 

vinti. 





i ME. -®-. 4 Pro mire, repono wirras. ! D. è, ME. è}. 


A miaivgo Vrgoii. » ME 
Megicem i Do) 


2/70 


« Quas auditus percipit Confonantias ; funt 
1? Dia-te Bene visita È Ar 
Da um excefus Tonus vocatur ;) 
€ Dia-pafon ; item que Dia-pafon dia 
© teffaron dicitur; © que Dia-pafon È 
© dia-pente; © qua, Dif-dia pafon. ( Que 
«enim ultra bas funt, quantum ad pre- 
©«fehs inftitutum, miflas faciamus. ) 
Crum vero anicam, que ef Dia-pafon È 
« dia-teffaron, confonantiarum numero exi- 
4 rit Pythagoriorum ratiocinatio; confe- 
<quenter quidem ad oprias fuas FHy- 
« per quas fibi pofuerune bujus fetta 
«Prafides; bis quali confiderationibus in- 


“ nixi. 
Pythagorii, Numerorum rationes,. in quibus 
pettantur, efticere dicunt Con- 


fonituum caufz {} 
fonantias. Quas autem rationes adjudican, & 
quid fit quod ità dicunt, procedente fermone 
oftendetur. Volentes'autem, per rationem, au- 
ditui interpretari; & in Confonantias inciden- 
tes, Sonitum fub Confoni & Difloni differen- 
tia reprefentare ; Confonantiam elle tradide- 
runt, Miftionem fonitus acuti & gravis: alii 
vero Sympathiam ; alii, Unitatem; alii Lavi- 
tatem ; talibufque utuntur nominibus, repre- 
fentationis pot Adraftus autem, Peripareti- 
cus, (in dis fuis ad Timzum,) lic loquitur; 
Confonant ad fe mutuo Soni, quorum altero 
ulfato (in inftrumento fidibus inftrufto ) re- 
nandam proprietatem & fympa- 
‘ona Atque, ob candem caufam, 
utrifque fimul pulfatis, levis grataque ex mi- 
ftioné Vox exauditur. Elianus autem, Plato- 
nicus, (in Timeum feribens) hec ait verbatim; 
Symphonia' (few confonantia ) et, duorum fo- 
norum, acumine & gravitate ditferentium, in 
idem cafus miftioque. Ex Confonantiis autem, 
Sex numero exiftentibus, quas folas enumerat 
Prolemaus, reliquas. preteriens ; ( Ariftoxenus 
enim, & Dionyfius, & Eratofthenes, aliique 
multi, enumerant Odto ; ) Simplices, vocarunt 
veteres, Dia-tellaron, & Dia-pente : Compofitas 
vero, reliquas. Simplices autem*vocantur, quia 
relique , ex Confonantiis conftituuntur ; he 
vero non ita. Thrafyllus autem, (in De He- 
prachordo, ) fimplices etiam confonantias, non 
tantum Dia-teffaron, & Dia-pente enumerat, ut 
pe Mufici; fed & Dia-pafon. Sic enim 
oquitur ; Confonantix fun plures fpecies ; A- 
lia enim dicitur Dia-pafon; alia, Dia-teffaron ; 
alia, Dia-pente; inter Simplices utique confti- 
tute. Pythagorii autem, confonantiam Dia-tef- 
faron appellant Syllabam ; Dia-pente, Di-oxeian 
(in acutam;) Dia-pafon, in Syftemate, ( ut & 
‘Theophraftus loquitur,) poffherunt harmoniam. 
Eft autem Harmonia, fecundum Thrafyllum, 
quod conftat ex duobus pluributve confonis 
Dialtematis; & confono comprehenfum. Har- 


us, per 
dan mul 


PORPHYRII 


“ZvuPerias di ti dd djdrass nare ra bye 
«alò n dig mosdpar cresozaptio dio 
“x Thò 2jo min yi rog, rad 
“ay a ng) Thò dj mare % im ro 
Un 2jd marty ra) dig mosdpar ra) Tlò 
© 249 matin è dà mim naì rho ds dià 
€ rasty* PES ario. roms dPedo 
Cspir, ds tds Thò moto mesdion O 
“5 70 Mudegepeiar My@, peru aurdv 
“rhò Dj mesi ua) did masdpay ava 
“phi, F cinetaus arodiorow dnoAsday, ds 
“e\aCoy di È ajpioeas aressetrms doro Tir 
“ rgrwy Covoicoy. 


i moSezisoi h Miyus 7 dpilpuar, to dis 
ni aina 7 Viper ora dra dmppali& Daci 
mis ovp@arias Tivag dè M6y4s tyuesrson, n 
mr ind Nyua, cresiiras # Niys deghorry. 
BuSeduoi dè ri Mya ipplurien TI doi xarà 
mis cvpPawiclg n, figo Ti 1 cop 
Pure n E NaPirs dPopdi wHpasa) nego 
e LiDs È Bapi®, thò cuPuriar dmdido 
cus ci di copriftar, ci di imita, ci di esime» 
è is rusrus ixpirn intpari, Spyrirws tree 
str. Adpasos dè, è mEmemmos, ta mis ds TI- 
usar, Nerd ETws* ZvpPwrtr: dî PItyzai med 
dire, tav Grerips upedirms, 671 US ippatri 
7 rata, È è Aewms mero ya cinema È cupe 
mefdae, won xi Kard È abn dî, apa duPori- 
por xpuodirror, Meta wa) eotsagnis cn È updirews 
itansery Peer. Aidicads di, è Miarurnos, as F 
Tiygor 9e4@uy, nata Nkw MA multa” Tupio 
Quria di ta duciv Pbifar, dimm nai Bapirra 
diaQepdrtwy, nata ® avnì Floris % xpasis® Taw 
di couPuvicr, è è dpllpan ran, ds porog è 
IreMepualios namesbunce, megels tas Nourats* Api 
sibros SÒ È Aieririos, ng) Eegmodime, naì Aat 
md, ir name i) priora è dAS udiì Cuahgy di 
suet), Thi m dia mosdpar, xa dia mir cwolli= 
785 dì rds Noumis® Acrdai dì Migr®), émi ai 109 
dey Cu cv pPeovitiy nafesaz ir” al) did. opd- 
ovmos di, ce 7 DÉi ilaria, a des xa) cvpo 
Qeinss, & pbvor Thò dia mosapar % dia rivi na- 
mesbpnoey, dis ci ess 7 perno, dama è thò 
dial muriiv. A6gd gole ÉTws" Ts dè cvuPariag isa 
did aio” 180 pe MigaT) dici marin 1 dî did 
mosdper' ij dè dia mini cuurdose?) d\l iv wF a- 
andis. 05 demuSagziperoi, è ud dia mosapan cv 
Porias, math cune rho dia riva,dì iper 
thè dè da min, tÙ cvsipal, cs xa) ©t6Ppasrs 
6Py, devrà dpporian* Apporia di rara OpdruMen 
È mwesnròs Ca duoir mrain fi esoran rupPevan 
dasnpdror, naì Card cvuPire ° Eito 

App 





o Pro Swaggdis, repono «ferie. 


p Mendum 


COMMENTARIUS. 


Apporiay iv sc Tè cvriuale ni Eaidua vr 
ra eignpba cv u@eovian® dice pespn appeviag, ci 
dipPav Pliyper dim Lazio ne ci DE 
gorns' abs È) Ti svsipala, apuevigg ZuMa= 
Clo di indu si Mudegepaoi Th 2jg mordpar 
cupPeoriao, 65 Aidiasds Prow im mem) is rvp 
Paria cuMabis vit igson* Tè ) dle riva, È 
cvpPuvias È 2) moscipur dis Ari x ifumipor rvy= 
nexmenes, indres di hay Kari de dr PA 
gamints Augyrds, cvdatn den”), dor # Avegnt 
agire È Xepis* emi, è ti Mario xpiods 
” med sinti 7 dantiday, nata e da mosd- 
per effero ri u®aror sE dv $ ovpeeajroris svda- 
Che sexd ik, inP7 da aura: Pda rar oburipay 
mid Diva, cvpuDeve e dia mirra ev. A 
pd dv DEN Ei fre Mv degepetar * siperzas 
emi, tadra MacaSivns Tlò MrAepajt Aeba, 
apripeda È E rav Morar, rari Tlò afpirwr, 
sEngnossos: Erazd ) mis eresudidinis è amp ravme. 


Ad dd cinererttlu mnoirduoi È pedida, 
“nad ny ci pd sori tav >il paco pylori 
“ypeeyrzy 7uS iooravoss DIcygas® ci 9) dr 
Coni, qs dviostovass, [xoy Te ibis, pie 
© nosdper min dia 9 massy Aeger È raw 
“inTà «tds Td qeia' pira Srrucgsor în 
“re, urne mado. 


Kadime thò srypiy, aprin Vesuprs cre 
cupCeonzer, È pv gap “TA HA Div inni, 
dexiv 2lgsnpans dina, è piv dapipa” Ka) 
quivuu 1 &r sis PÙiygoss iuPuria, epxd ii 6 
651 djgrtipiams iupadbs' où priv didgmua. Ti d 
diasnpa, ca cirepcions Pies nata asi Fewpri- 
mu mimo AlaPoeg Ts im cvopucicar Phifa 
Ti tao Aiò creo ri iotms ddjgiceris tem, STU 

our = - 7 A siga 

È Pilatrvor in tr dir Parargappa pae dr, 
into imrver QUigo, n Tev (nav apibpain, 
teso) Maesdvwy 3etp 1505 dpuoPeirer nhsdjian, 
È 1 Uripoxii iuiPer& deren dany Fixérws v 
murty dndidinaa nyinnila, tm d\ av dn È 
lots dpi ns diges Pick Tu avi Ao- 
spun comiddey gle fi Fri È divioor È vorionws 1) dvd 
Cams, è nrardAntis mdw tm trauma Tò my 
è mis avious Neigoss TiePeedy ' sten pù Pn 
dixsok, è puoi eis mv irrita mon dor i rev avi 
orrinev Phcyler, Siiri hè dneerrse, MATA DIV 
tavesar Avery. Tito ge SiCAny 2 sovrane, TED Aé- 
quanti icon dro das È è dnictmma, iis i$15 
Aigos palin poery. Em dv ro ns ny 
iormi@ Neyey, ci WB ion made, ci dî 


291 
monia igitur, funt Syftemata, è di@is confo« 
nantiis comprehenfa : Adeoque Harmonix par- 
tes, funt foni confoni, tum qui continentur, 
tum qui continent; ipfaque Syftemata, funt 
Harmonie. Syllaben vero vocabant Pythago- 
rici, Confonantiam Dia-telfaron, ( ut ait &- 
lianus, ) quod prima fit confonantia, comple- 
xionis ordinem habens.  Dia-pente vero, (è 
confonantia Dia-tefaron in acutorem partem 
remotum, ) dixerunt, In. acutam. Secundum 
autem Organicos Lyticos, diéta eft Syllabe, à 
Lyrica figura manus: quoniam, in ufu fepu- 
chordi, prima digitorum comprehenfio fit, in 
confono Dia-teffaron ; adeoque ex hoc acci. 
dente, Syllaben vocari: quoniam fonorum ip- 
fius Dia-pafon id guod in acutum complet, 
eft confonum Dia-pente. Que igitur de Py- 
thagoriorum invento dicere oportebar, hac funt. 
Incipimus ( premiffo Prolemi textu ) reliquo» 
rum expofittonem qua hanc fententiam. fpe- 
dtant; Premillis autem, Vit ille, hac fub- 
Jungit. 


© Quippe cum peculiare metbodi fue princi» 
“ pium, boc potiffinum fecerint; Équa- 
“les uumeros, fonis  equitonis, conferre ; 
“& Inequales, inequitonise [& fic de- 
«inceps, ufque ad ] Non auterz cam que 
«ex Dia-pafon & Dia-refiaron componi- 
“sur; quod hec faciat rationem, que eft 
“numeri OfFonvaru ad Ternariur ; pe 
“neque eft Stper particular isy neque Mul- 
€ siplex. 


Quemadmodum evenit, Punétum efle Linea 
Principium, fed non Lineam: Sic & quali 
tatem, ponendum, Diaftematis Principium efle, 
fed non Dialtema. Quippe que eft in Sonis 
Unifonantia, éit principtum Diaftematis con- 
cinni, fed non Diaftema. Nam Diaftema, in 
Sonis tenfione diffimilibus confpicitur: Cum 
differentia quadam fit, fonorum tenfione difli- 
milium. Quapropter, ut Aqualitas et indi- 
vifibilis; ita & Zquitonum non poteft quis 
dividere. Nullum enjm reperitur Diagramma, 
aut fonorum aquitonorum, aut equalium nu- 
merorum. Pluribus enim vnifonis continue 

ofitis, etiam exceflus fit unifonus. Regte igitur 
he tribuerunt aqualitatem; cum ab segua os 
incipiat efle ratio omnis rattonum inequalium 
Hinc enim cogitationis ad inequale afcenlus; 
& regreffus iterum ad eandem. Eo quod, in 
rationibus inequalibus differentia non fiftitur, 
nifi 10 aqualitatem cadat : A fonis autem inz- 
quitonis, ad inxquitonos, per cogitationem fit, 
tranfitus. Comparatum eft Aquitonum, cum 
rationum xqualitate; & confequenter, Inzqui- 
tonum, rationibus confequentibus comparabitur. 
Cum igitur rationum, poft equalitatem continue 
confequentum, alia fuerint quitiplices, alia 


fuper- 





p Mendum fufpicor, ì 
cippura rì dl mori isa. q ME, old fed D. 
SME dectt a, 


fed nihil muto. Forte legendum, rav È 
i se Foe ian 73 Mali didruz E, gle i DIG le 


As usi sì Als 7 ikvrigar mvaplpor, Prg 


t Pro 


772 
fuperparticulares, alia fuperpartientes ;  Con- 
Pun eft difpicere, Questi poft aqualita- 
tem, rationes potiores funt ; &, que deteriores: 
atque tum potiores potioribus comparare ; & 
detcriores dererioribus. Inequalium vero ratio- 
num, multiplices & fuper-particulares, funt fu- 
per-partienubus potiores: Et Inaquitonorum 
Sonorum, concinni & confoni, potiores funt in- 
confonis. Accommodand= igitur funt ratiories 
fuperparticulares & mulziplices, Confonis; &, 
fuperpartientes, Inconfonis. Sunt autem potio- 
res mulciplices & fuperparticulares, quam fu- 
per-partientes : eo quod, in eis, fimplicior eft 
applicatio, quam qua eft fuper-partientum, fe- 
cundum terminos applicationis. Nam multi. 
plicium &-fuperparticularium applicauo, par- 
tem habèr in fe fimplicem (few aliguorara : ) 
Nempe; multiplicium, terminorum conunen- 
tium minorem, aliguotam partem majoris: fu- 
per-particularium vero, excelfum majoris ter- 
mini, unam parfem aliguotam conunentium. 
In fuper-partientium vero co//azione, nulla pars 
fimplex ; fed plurium partium appendiculi com- 
plexio. Reftat autem, ut_o/fendamas, quam- 
obrem Confonantie Dia-pafon accommodare o- 
poss (ex multiplicibus ) rationem duplam; 
riparo) Dia-teflaron, -( ex fuper-particularibus, ) 
efqui-tertiam ; Ipfique Dia-pente, cp gn 
ram; quod à Prolemzo diferte diftum eft. Nos 
autem, que è principio ad fine capitis baber- 
zur, illuftrabimus : adhibitis Theorematis Li- 
nearibus ad demonftrationes eorum pertinenti- 
bus; qua habentur in Euclidis Se&tione Cano- 
nis: Eo quod Prolemaus curforie dixerit Py- 
thagoriorum fradita. Quorum propofitiones, 
he funt. Diaftema Dia-pente, elt, in ratione 
fuper-particularij & Dia-telfaron. Item, Dia- 
fon diaftema, elt in ratione multipla. Dia- 
tema Dia-pente, eft fefqui-alterum: & Dia- 
teflaron, fefqui-teruum. Diaftema duplum, com- 
nitur ex duobus maximis fuper-particularibus. 
ulla razio multipla, componitur ex duabus ra- 
tionibus fuper-particularibus; nifi fola dupla. 
Tonus eft in ratione fefqui-oftava. Tonus 
non dividitur in duo aqualia ; adeoque Toni- 
dimidium non eft. Dialtematis fuper-particula- 
ris nullus incidit medius nti de 0 pa nume- 
rus. Dia-pafon & dia-pente, elt digffema tri- 
plum. Dil-dia-pafon, quadruplum. Harum ve- 
ro demonftrationes, fic fe habent. 

1. Si diaftema multiplum bis compofitum 
diaftema facit; erit & iplum multiplum. Efto 
diaftema BC; Hitque B' sermzimas 
ipfius C multiplus.. Fiatque ut C 
ad B, fic Bad D. Dico, & D ipfius 
C multiplum efle. Nam cum B fit 
ipfius C multiplus, metitur igitur C 
ipfum B. Erar autem ut CadB, ficBad D; 
adeoque & C metitur D. Multiplus igitur eft 
D ipfius C.- ® 


x 


br = 
Brite 


Cet 


PORPHYRII 


Sanpsesos, ci 5 * Tinpeeas® Axshsdw "Li Ta 
oi. nes ma Abgoi E Tlò scorsa noeres* È 
aues ci Xeless' did srws Ad, ciù dp 
upefles mis spero div 3 xepes mis xegoo1. 
Tav dv dvirtv Asyur, ci du madri, % ci 
Frpsegoi, nperttss F Fanpepon® Tav) diioermar, 
uperiiss ci iuperéis ng) ci sipuPere, FT dovp@i- 
ver EPagposior deg Cote Sinpogiss 9) Ad 
ehacts Nyse, iis cvpPavus* ci) SMpsgas 
mois drvpPrivoss® Eicì dî mpetiles ci maman 
ue) impiego F impeepiv' immì Sy AME, (15) 
* avriis, «Dyer, È 7 impgior, narà IU 0085 
ag boris* H 9Ò 7 mM amA dI * impuri 
ago, per ia drv ta dura ti Li 
mAaeoy, E dosora dpwy EXivTtr, té pelo 
1 7 di impochar, thò impoxlo E puiCord 
cps, pio nempdpav Em de 7 impetpir, 0 GX 
iv Tis dcrdims* dA poeiir mery Eos 
DEC. Ao dî, dg Fi TI pd Ajù vari 
iPappestor, F mAamdacy, T diede Mya 
TI di dia movdper, 7 impogsan, è Sarei Ti 
di daria, è sipradA soy” diprry ca@ir hg ru 
MirMipajy® Tà dî ibapyns dxea E nAss $ ne 
Padaje, cuPlvicondu npueis* cudiduos spara 
ud Feupiuala, weds ris dondabes.abrày curi- 
vorra netudpa dè èy ti E nonni EixAeds xa 
Temp Aid e xar' tmndpoplò cippréveg è rde- 
peatior rà 7 Mudeegopticor Dv aj estate ciclv aj. 
Tè * dia rivn didenpa, èr impeeio My a 
Pda mosdpar # dè muri dierrpa, * md 
Aamraoro Nyo ssi Tè dia riva didenua, rip 
Muoy 691° à ® did nosdpuy, Pater TÌ dida 
cio diasnpa; riyuermy " cu dio perirav imp» 
ehe oÙd'es nAamda®, ovyua) sE impo 
Chur Slo Miytor® di pù pedvos è diridros. O rivos 
iv imydiw Atyew tsw° O rIvos è ajguetimy sis dio 
in” dice pito ix îpey. Empogit diasiuars 
sdts pos avarogis ipa: delude: Tè did 
murhiv dia mv, resmddanvin T) dî dic dia 
magi, mtegrdeo® Ai dì dmditas avràr, 
ixzay ade. ? 

Eày diasnpa Baddo dis cunsdir Cm 
nddsipa, x9) deri mad dr ica, Egr 
diasnua $ By 9) ic ahi 
sò B E y° Kai fido, ds è 
7 wesst B, è B wesst I onpì 
HEI 2edt 5 hand 

tray” Emi 9d è BF 
mis is, pareti dea 6y è B' ii 
TB, è Bredst d da pers 
mAardri® dea 6x9) è d 





+ Pro capuasis, repono impapsis. w ME. sn fed D.îr. x 
Geri, paig@ ind crd co aùrj: # 72 dba darion, x ME, deeft 2lg sim. 


20, fed D. avi n. 


ME. airj muegtî. 7 Didi è degl muegri 
* ° î d Pro 


x 


COMMENTARIUS. 


Edv Ajginpa dis awd, P'6A msi mA * 
midori È vp maddy iso. Esu dldar- 
fia è By Kaj eficda, dis è y_weds è P; &- 
Te % 6°B mess è La Kai i50 è 97 ma 
what rt, xa) t B8y mMAT AI d- 
ali Emù 9 è È: d 8 Y Nar Ndcite tn perghi 
degò y dd d Eppaoody © des, om tav day 
api poi drddza brassioui, è 3 agurs È iggaro 
perg ud prati pargrod” Merca dea è 
yt Bi mari di dea è BE Y: 

Emprgit Dasypans B poss, Eni ds, ST 
TAGE, dyddezoy iero rag delbpss, Esa DA 


273 

2. Si diaftema, bis compofitum, totum faciat 
multiplum.; etiam ipfum erit multiplum. Efto 
Diaftema BC; Fiatque, ut C ad B, fic B ad 
D; firque D ils C multiplus. Dico; Et B 
iplius € multiplum effe. Cum enim D Gti ipe 
fius C multiplus; ergo C metitur D. Didici- 
mus autem, (/e4 ex msatbefi novimus) quod, 
fi numeri fint continue proportionales quarte 
bet, primufque ultimum metiatur; etiam inter- 
medios metietur. Metitur igitur C ipfum B. 
Mulziplus igitur eft B ipfius C. 

3. Diaftematis fuper-particularis, medius pro- 
portionalis neque unus, neque plures, inter. 
cedit numerus. Efto enim fuper-particulare 


piessr Migonjua x By Edeizig dî co ri aireò diaftema BC; minimique, in cadem cum BC 
« E 
BB —TP_—_—————D--| <F 


7C0-———_ 


Mara PFy isso dC È 6 93 067 dv, im 
parad@® pims, peredrrg, wowò pirgs ADAM 
ico t& 3 oe Kai it Frrpsegos è ò dci s 3 
* astpor i, È x9HwdP pine Tè 3 à té a 
se deg hdi Dix dea perni ds mùs 
, 3, puicos sduie* Erg dò sprriileor, E dd 
"idilan, tè di 9 pera Set hò prada 
bugia, imp aduiany. Oix des iumaimy 
cis 7%, 3, sdeis: cm dia dis tùS axirss, 
divaiAogey suaritri, | mori 1g) dis TÈ cur 
niger i xormes cioddezer iprectimy' oidàs di cis 
Pd, S ipumotina, ce edi is“? Py im 
motini, 
Eùr didorja» pù mar Adria dis sumdi P 
ea sn mar Adi ty, sm Tanpusegor. Esw 


sal sn 
Sic ds vy mes è B, 68 D _- 
mtùs è d Afyuritws* odriy, 


fn mer Poi 
(27 Est gelo me@mw è dri % mi 
RaTAdgIs* OÙ r ipadondi, è om ice dida dis 
aunbò, è n dAey mi mA Adetr, Ù dun tam» 
RAT Ad ION” Esey dpa è Br Y. MAT Nd 105° 
ui de adware deg td t8y cip da 
Tdi. AMd pl idî impiego Em E; 
Digripans pins sdùs e peas ge 
rùs dy serre è ® dduiame dea è BY, È 
mara, i impieso «ivo4” dp da dita, 
Ea diasnpa ds rum, 9 dA0v pù vi mA 
Mar Adrian Sì civrà tr mMar Adrien, E gp 
Dasrpa Là BY È pefidu, cs 6 y mods è B, 
s Pola 3 d È pi A ty, mat dA 
Afya,imbdi i B ty mam dario iso Ei 127) 
i MAT NATI, isy Hr) ty y mar Ada 
Fixindi cix deg 6 Br8 7 ty mMamddoos. 





C__— 


»H 
ratione, funto DF & H. Hiigitur, per folam 


unitatem,ut communem menfuram, menfurantur. 
Aufer, ipfi H equalem, FE. Cumque fi fit DF 
fuper-particularis ipfius H; excells DE, cit 
communis menfura ipforum "PDF & H. Elt igie 
tur DE unitas. _Non intercedie igitur iplis DF 
& H medius ‘rionalis ullus. Foret enim, 
intercedens ille, minor quam DF, fed major 
quam H; Dago divideretur Units, quod fieri 
De teft. Non igitur ullus incidit inter DF 

Quot autem, inter minimos, incidunt 
pedi proportionales ; totidem &, inter can- 
dem rationem habentes, incident. Nullus au- 
tem inter DF &H incidit; adeoque nec ullus 
incidet inter BC. 

4. Si diaftema non-multiplum, bis compona- 
tur; totum, neque multiplum erit, neque fuper- 
paruculare. Éfto enim diaftema non- 
multiplum BC; & fiat, ut C ad B, 
fic Bad D. Dico fic; Eft D ipfiòs 
c, cana multi, 5 gp , neque fer. 

rticu o enim, primo, D 
x Vradertg C multiplus. Quin oftendimus, quod, fi 

iaftema, bis compofitum, totum t multi 

lum; etiam ipfum eft multiplum, Erit igitur B 
ipfius c multiplus. At non eft. Impoflibile ig 
tur eft ut fit D ipfius C multiplus. Sed neque eft 
diaffema fu e -particulare. Diaftemats enim fu- 
per-particularis, mullus intercedit medius ferma 
nus proportionalis. . At inter DC intercedìt B. 
Impoffibile igitur eft ut fit BC vel multiplus vel 
fuper-particularis: Quod erat demonftrandum. 
$. Si diaftema, bis compofitum, totum non 
faciat aa; neque ipfum eft multiplum. 
Lago enim diaftema BC; fiatque, ut € ad B, 
fic B ad D; fitque D ipfius C non-multiplus. 
Dico; quod’ neque erit B ipfius C_multiplus. 
Si enim multiplus fit, effet & D ipfius C_mul- 
nas At non eft. Non igitur erit B ipfius C 
multiplus. 





6. Dia 

d Pro # repono è. e ME.} se». halo rntima quod fequitur. 
4 Prod, repono i ME, neim. cane le 
m Pro 


videtur. 


274 
6. Diaftema duplum, ex duabus maximis fu- 
per-particularibus razionibus componitur: fef- 
ui-altera fcilicet, & fefqui-tertia. 
iplius B fefqui-alter; & B ipfius 
C fefqui-tertius. Dico, quod A elt , 


PORPHYRII 


Tè dida Alema cu dio 7 perc ey Tr 


ogAur ouwdisnuey ik 7 TE npusdis nai Cu TE 


Efto enim Prmesre: Est 90) è dì a 78 B ip, 


è By Fingins Aiyù, on 


ue cena Comenim fiAip- p aa 6 niarsy i dda Emi 
lus B fefqui-alter; continetergoA c __.__ 3 Tunis Ev ò a TE Bè dea id 


ipfum B, ejufque partem dimidiam. 

Duo igitur A, aquales funt tribus , 

B. Item, cum B fit ipfius C fefqui-tertius; con- 

tinet B ipfum C, ejufque partem tertiam. Ergo 

tres B, eequales funt quatuor C. Ergo A @- 
ualis eft duobus C. Duplus igitur eft A ip 
lus C. . 

. Nulla razio multipla, componitur ex ra- 
tionibus fuper-particularibus, excepra fola ra- 
zione dupla. Si enim fit pollibile; Elto AC 
alia ratio multipla, compofita ex duabus ratio- 
nibus fuper-particularibus AB & BC; fitque D 


« A 
&BB P—_______ 


yC 


ipfius E fefqui-alter; & E iplius F fefqui-ter- 
tuus. Duplus igitur eft- D ipfius F. Cumque 
fit, ex fuper-particularibus, ratio maxima, fef- 
qui-altera; fecunda vero, fefqui-terua : Una 
rationum DE EF, uni ipfarum AB BC, aut 
eadem ipfa eft, aut altera wmiafor alterà , aut 
amba ambobus majores. Utcunque fuerit, ma- 
jorem habet D ad F rationem, quam A ad 
C. Quod impoffibile eft. Nam, rauonum mul 
tiplaram, dupla eft minima. ' Nulla igitur ratio 
multipla, componitur ex duabus rationibus fu- 
per-particularibus, nifi fola dupla. 


8. Ex -diaftemate duplo & fefqui-altero, fit 
diaftema triplum. Efto enim A ipfius B du- 
plus; & B ipfius C fefqui-alter. Dico; quod 
A eft ipfius C triplus. Cum enim 
A fit ipfius B duples; eft igitur A 
aqualis duobus B. Item, cum fit 
B ipfius C fefqui-alter ; continet 
ergo B ipfum C, ejufque dimi- 
dium: duo igitur B xquales funt tribus C. Sed 
duo B «quales funt ipfi A. Ergo & A ipfius 
C eft triplus. i 

9. Si, è dialtemate fefqui-altero, auferatur 
diaftema fefqui-tertium, relinquitur (refiduum) 
fefqui-oftavum. Elto enim A ipflius B fefqui- 
alter; & C iplius B fefqui-tertius. Dico, quod 
A eft 300 C fefquiroftavus. Cum 
enim fit A ipfius B fefqui-alter; 
ergo A continet B, ejufque femif- 
fem. Ergo otto A xquales funt 
duodecim B. Item, cum € fit ip- 
fius B fefqui-tertius; ergo C con- 
tinet_B, ejufque partem tertiam. Noveni igi- 
tur C, aquales funt duodecim B. Duodecim 
ergo B, aquales funt otto A. Od igitur A, 











m Pro ri dirxaater, repono i dirdda®. x Pro steradn®, 
maine, repono è sterrda®. ME. n a È 6 in drdin® 


pono vi uv. r Suppleo srran®. 


finte 


br 
C—T 8 


ben 


TR, Cr ipo sind dio deg ci 
a, iv esi resi mis B Maru, ent) 
6 Brby,isw SRireims* daea Bixaty, È 
P oeimy und tosis deg ci BB, ticv ini nosap 
av mis y' O deg & ivostsà durì misy' he 
Tidalt: deg tom è a TÉ Y. 

Obdis mAamidées, ovyua?) + Tinpogiwy 
Aoycoy, ti pù pubros 0 dirdanth Ei d dari 
dA mmarrao® ris i 4) cvyuiode ce 
dio Pripoeier Niyors tin aB ti By Cirw 


SD _—_—__ 

« E —— 4 

CF 213 
è più d TE Mpussruos' i je È € Pres 2 d- 
add deg ev è d TE C Kai, “im Tim 
poeicer, hopes pirssos 69v È Nus, divnpg@ 
di è Trmesrws® dis tav di 13 Me: iù 7 aB 
(e) » ira 6 avTbs 6° n è Eripos TE dripa, N dp 
Pero dpuPorigor paiCores® Gras dl ay in. è 
° sis ad puiùora Meyer îxa, nmp 0 a mess 
Ty dre adulari Toy 906) mMarMasiuy Mi- 
var, FAd gigi ton è Arre. Oidiùs dpa Ni- 
y5 mMarhdsiO, ciyua?) cu dio timpoghav 
Réyey, si pi) per) è dirMari. 

Ex 75 dirMasis Djggipares, % ipuoris, tes 
Tazio 2jgoiua very. Esw gp 6 pa Ti 
B Airdagios® i di Birdy iuodes neyw,ér 
Po a Ti y ta reirdariO» Emì 
gp è @ TE DB toi dirdacios da 
apa los 63 dusì mis B' NaAw, tri 
0 B TE Y tswmpuoris' è apa B 
) ixdt 7, na) dr pps dund* dra 
dpa ci DB ieri cio) rewì mis y° Avodici Bios 
do) td a Kaì è & 78 y "aemdarità. 

Eay doro rue djgoipans, Sire dd 
pa aPouSi, È Aomy ramareim) tnydeor. 
Ecm gepo spari Bier idiy ri B 
diinems* Mya, ind a ti y iv nyd@ 
Em) pae da 78 B tsw fuori» d 
dpa a ext B, è Pio durd* 
Gurd dpa ci & icas ion dsdexa mis 
B narw, tm 6 y 18 Bisi Hi 
: agis: i dpa Y txdt BC Poemi 
aund* invia dpa ci Yy tons sioì dsdina mis B des 
dira dì ci B, ioni inv intà mis È inrà dpa ci a, 


—— 6 











ioni 
È dirà. 0 Pro inì, reponoimi. p Pro nine 
hs intermediis. 4 ME. © ipurv. D. + spasso, re” 


[ME 


COMMENTARIUS. 


im sic toa mis Y. i da è, insiàrà 7, 
ng) 16 iydiw aint* è dpa & 18 7 iso inty- 
pYca 


ftà sE tmydca daria, pelord 
im Alermuala ivòs dimdaris.: Es gato 
Ls diibpos va na} $ 18 &, troy does 
ism oi 750% B,imydoOiy* ri 
3Y3 tmydoos i dI rs di d, tmydoos 
o8° # dee, tmydoos i <- rt di < 
tmydoos è n* Aîyw, 60m dn, 75 a pe 
Ley is  dirAdoros.. Epp dì il 
deilùs imydous * nale AM 7) tipi 
Se dia By de Cn kat 
udire mosiasr APpF iN 
Bx3 pvesbdis dB è diy, p- 
enddes A y,a Wor* odì d, puesddes 
aGarhr o dè Eppiddes n a,b d 
i di €, ed pupidis Br iO id 7 


« A 26, 2144 (8 





8 B 29, 4912 (8° 


Y € 33,1776 (8 
4, 147 


® D 37, 3248 (8 
4, 6656 


* E 4I, 9904 (8 


C F 472392 (8 


275 
SRO ciulque pani ov. E eo A in 
ipfi C ejufque parti oftava. o À 1 
È fefquiottavia i 


10. Ta ese piana 
va, majora funt Di; 
unum duplum. Efto pi perg 
merusquis A; ipliufque A, fef 
qui-oRavus B; ipfiuiiue B, fef- 
qui-oftavus C; ipfiufque c fef 
u-otavus D; ipftufgue D, 
efqui-oftavus E; ipfiufque E 
fefqui.oftavus F; ipfiufque F, fel? 
qui-oftavus G. Dico, quod G elt 
ian A, major quam duplus. Di- 
dicimus autem fumere feptem nu- 
meros fefqui-oftavos; Atque in- 
venti funto A BCDEFG. 
Eftque A, 26,2144 B vero, 
294912. Et C, 33,1776. D, 
373248. E, 41, 9904. F, 47, 


3, 2708 


3,6864 


53 2488 


vY pupiddes avpa' È ivi nta 39 2392. G, 3 1441. Eftque G 
psilar i dida. » Gsz;iggi ipfius A, plufquam duplus. 
Tò 2lg mura Digionpa ia ma 11. Dia-pafon eft diaftema mul- 


ida. Ed vm edi zrepeorajer da pin 
dii B° cesorapGasispos dî è y° Paca ay 
Dlcnpa,dìs die mery ov, 69 cip 


Devey tras Sy E mpudpior î9w, n d- A 


Dadda Empipioy sd) i ox B —— 2 


fs. Empogit 9 dachuars pio C — 1 
cos des avarorer i umile, Moma pr 

GAdery dp ion Em È djaguare dio aB 
By stione, mi MATTI dov 3 
P a dpa i mazda. ; 

Tò 2je mosdewr Algonua, è È 2js wo, 
indrmgo) mpspitv few. Es 900 vini vd) crumpe- 
pduitor è ‘pin di o B° erdm 

dic y' Paja'ay2gonua, di A 

2ig movdpur, i dear cix B 
dipa îcì mMarAdzioy® Emi Sy dio C 
Dlasiuers ica, nè aB By, su, O, 
mdivra, pe mis MIRATA I e 61 cip@a= 
vv. impuspior dpa* H ami) dì dondutis è em 76 
dà myn 


Tì di dia mura» didonpa, sì dir Adi QUNdE 
im dir hair tem, pador fi ir dazio dia 
iù idatandu ® dir dazio didenpa ca duo riv 
pipi empneioy ovyuesiduan Dex ei ist) 1 dial 
mus ped or dirdazis, & ovyuesor) cn dio puevar 
émpogpuv, WIN Cn TAebvar* Dyer) di ce dio 
appia Dacnpdtay cn dia non ALZI 
dia mordpar * ix dpa isey è dè marar, pete 
Toy ri dir dazi AvrAazion die. " 

AN into e dià marom ecì dirdazio” È di 
Firdai cn 7 perio impresa vo avec” 








tiplum. Efto enim Nete-hyperbolzon A; & 
efe, Bj Proflambanomenos, C. Ergo AC 
diaftema (cum fit Difdia-pafon ) 

Confonum n =) ue vel fu- 
-particu. vel multiplum. At 
Pio 
tis fuper- ris, nul- 

us prvem deag fans potere 
proportionalis. Eft f Diaftema multiplum. 
Cum igitur diaftemata duo AB BC compofita, 
totum faciant multiplum ; eft ergo & AB mul- 


tiplum. 

12. Dia-teffaron diaftema, & Dia-pente, eft 
utrumque fuper-particulare. Efto enim Nete- 
fynemmenon A; & Mefe, B; & 
Hypate-m5e/on, C. Eft ergo diafte- 
ma AC, Dif-dia-teflaron, diffonum. 
Non eft igitur multiplum. Cum 
igitur duo diaftemata aqualia, AB 
BC, compofita, /otum non faciant multiplum ; 

ue confonum; elt igitur ( Dia- 
teffaron ) fuper-particulare. Eademque elt de- 
monftratio de Dia-pente. 

13. Diaftema Dia-pafon, eft duplum. Quip- 
pe vel duplum eft, vel majus quam duplum. Sed 
cum demonftravimas, dialtema duplum, eflè ex 
duobus maximis miei apra us compofi- 
tum ; Si ergo fit Dia-pafon majus quam 
duplum, non erit ex duobus folis fuper-particula- 
ribus compofitum, fed ex pluribus. Componitur 
autem ex duobus confonis Diaftematis, nempe 
Dia-pente & Dia-teflaron. Non igitur erit Dia-pa- 
fon di ajus quam duplum. Duplum igitur. 

14. Sed cum Dia-pafon fit duplum ; duplum 
autem conftet ex duobus maximis fuper-particu- 

° laribus; 


4 





1A piadina re * Suppleo 2a&. x Pro 7, repono «ey. x Pro é repono cia, fe- 
quente » 


002 y Pro 


2/76 
laribus; conftet autem ex Dia-pente & Dia 
teffaron, fuper-particularibus : erit igitur Dia- 
pente, cum fit 44orame majus, în ratione fefqui- 
altera; & Dia-teflaron, in fefqui-tertia. 

15. Manifeftum item elt, quod Dia-pente & 
dia-pafon, eft triplum. Oftendimus enim, quod 
ex NE San & spera fit diafte- 
ma triplim: adeoque Dia-pafon & dia-pente, 
cBicafina ci dl tiplum ° ra 

16. Si igitur con/fef, in quibus rationibus, 
confonorum quodque, fonos, quibus continetur, 
Habeat inter fe conftitutos: reftat jam, de dia- 
ftemate Tonico diflerere, quod fit fefqui-ofta- 
vum. Didicimus enim, quod, fi ex diaftemate 
fefqui-altero auferatur diaftema fefqui-tertium, 
seftianm relinquitur fefqui-oftlavum: fed, fl 
ex Dia-pente auferatur Dia-teffaron, refiduum 
eft diaftema tonicum : eft igitur di toni- 
cum, diaftema fefqui-oftavum. 

17. Eft autem Dia-pafon, minus quam fex 
torti. Oftenfum enim eft, quod Dia-pafon eft 
duplum ; tonus autem fefqui-oftavus; fex autem 
diaftemata fefqui-oftava, funt diaftemata ma- 
jora Duplo. Eft igitur Dia-pafon, minus quam 
fex toni. 

18. Dia-teffaron, minus elt quam duo toni 
cum hemitonio: & Dia-pente, minus quam toni 
tres cum hemitonio. Efto enim Nete-diezeug- 
menon, B; Paramefe, C; Mefe, Dj 


Hypate-mefon, F: Quin eft diafte- B — 
ma CD, tonus; BF Dia-pafon, quod 
minus elt quam fex toni; reliqua D 


igitur tum BC, tum DF, (qua funt  F 
inter fe aqualia, ) minus /f im 
duobus tomlis & hemitonio; quod eft Dia-tef- 
faron: & BD, minus tonis tribus & hemito- 
nio; quod eft Dia-pente. 

19. Tonus non dividitur in duo aqualia, ne- 
que in plura. - Oftenfum enim eft, quod fu- 
per-particalaris fit; Diaftematifque fuper-parti- 
cularis, neque plures, neque unus, incidunt me- 
dii proportionales; ideoque non in partes a- 
quales dividetur. Demonftrantur ergo expofi- 
tarum propofitionum fingule. Incipiamus ca- 
put fequens ; exponendo Ptolemzi fententiam, 
volentis Pythagoriorum doétrinam refutare. Ca- 
E autem illud, hoc eft. Finis Quinti Capitis, 

incipium Sexti Capitis. 





Certe 





PORPHYRII 


amis È e TE dig mn, ne) ce E dè morde 
par, Gvron Piraaeian P Li pa dià mira, ind 
di pad 6rv, npestrior &y din° ® di diè mosa- 


pur, Fresa. 
dasepàv ) mm È P die zara È 0 dia marty, rei 
ade Edata per 9Ò, 07 Cw dir dasis diaciuars 


% fpsrodis, serie diigrpa ye) La n dia 
mast % dia ma, resrAdory dmdidan). 

LE dpa,.7 oopuPuvar tras, Ca Tio Myeis EX4 
su aerizorras PIines areos ans Aorniy 
di dEi 15 nvags Diacmuarss deldiv, Gn t5w 
imy dov Epafoudy 9Ò, om tav iiporodis diagiua- 
ms intro Digigr pa iDaaedi, È dem nare- 
Memerey cavydcov* Ear di deri TE dia mim da 
master ePapedt, È Movmsw TovsYIY 691 Digione” 
n dpa rviajov didsnpd tot EiyÀcor. 

Tò 5) dd aesor, Charloy dov n t% rovar. Ae 
den) gle, P iù dial reertn dirddar è 5) n 
IS eroydeS rà di èt irivdia dasipare, 
pelo dasruari cia dir daga È dpa did ma 
ov, AzFey 1 è% river. 

Tò de mosdguy Mail dio river 9) sip 
amis” x) è dia men Dafey Tav TY È pas 
mit, Ea gap vivi iù delty dirò B° me 
papi 36 y° pics dì è d vr 
modi di < cixSv È più 7d did- 
cnpa, mo n di BE, did rariy 
LA alloy #5 river ni dè dormi dea, 
nn , A nd, low ovree, fhar= 
Tw do rive Hg) rpsrvis” dé did 
mosdpan 70 dè BI, inafor resa river >) ipo 
mis è fa dia mn. LI 

o TWO è diuperioery is dio rss, Emdé 
wait EdexMm dep, cv impiea@» Empog kit 
diashuans, amrhess, &m paip) dis, dvadoper 
cpnilton x dpa dieugepioe") tis las, Aidem- 
ny più Ev ug) inasi Tv tone iv regriritr. 
Affipada di è & ibns sePadaji, cuPlwiteyrs 

ri IrAepajs Parlò, dvareindv Burodis 
Thò diipiow TG» Iudugogtioy® TO dì xePdreur 
is) rim. "TAG TE mipil m@araie Agxi 
TE inrs uePadais. 


KES. 





x Pro és, repono #5 x Sic ME. 


4 ME. 


COMMENTARIUS 


li 


K E dè. 5. 


“Tom di rytetos, È Dì mis cp 
“ Peovietg, tiv MvSrgopiiar erodirews* i 
“did must % did mosdpay, ovuPeria mar 
©“ rimaoy crapys ga, dvrumi è ‘Que- 
© pus idier Car duri 269 [Ke mì ns 
“ péxpi 8] qs Dod È cragyss msipos 


“serrara poso dici. 
Aégd rudrv tem. Oi mibvris Thò did ra- 
cur couParian Piiyyo, diey armi pi 

cer vin delli adiaPoia nari TÙò 

usa tds PIA dvrav dd crarriar, dusa- 
pis tw n auni, s Erws va dpi dos ite Tir 
24p ts, P did aAlePoprrv inds rarà dwapw, 

amy cx dusiy dondidery duiapis, dicarep den È 

inds* sò È dvtiPerrei ci Dioyzas Myw?), ds ay- 

ndO sind, » dynidyaga,, aj apaloves, ai 

Ti duvdpa aydpdov ionduay, rai ri dry grati 

sis, EAeger 5) ci Ei 7 Apyirar ‘inòs PU A 

vedey, nari mis oouPuviag, Th) drndalo TI 

AGI 


Kai serxipa TED È Arda, Thi È Ag 
act, xarì dusapw iè5 Dlegs d2jedeedaa, 
Gray dn tì * 7 couDaritiy eso AnViton, dos 
ds cuwdAnmy. Orsi DD ay awwaPbi P riuPrey 
Pla, * dn Ti vira Pd ri Vzrdrno ws db 

È Te ori) cuvdilery* Ai è agree ripe 
P owa®irins © couPariag dd Kaì gin?) È 
ovpeaivor, diov Prà 7 apibpuaivo ci Dtns È de 
ndd@ condo 8) dINdets, paratia 
dado ti ddl dî otuPdiras, mipiav dr 
Digreela® Aldo 8) Ò % rela, mm Ade dî à 
disa, iuoitos dina È Îla' Kei ci sth, edit e 
des derddes, OÙ gap ragion ti dinddi messi 
Serg, cGiCdleny” ragion di ù di tm) Sei 
Thò dinada» Acndd@ È mid atssdtime, 0- 
pe Frs È dudd@ Iva tg dda Elksor 
gelo dio, dd Ti alri. Tùy ar sv retro», Prot, 
TI fg racoy cvpuParia memrdivay Emi 2ep ci 
bi Bag dormbirns avthì, dDiaPeolay trds 
rari dub % fo ab si cvpParia dendidi' 
Duarte ual abris ai vuPoria è < di tant 
E cimete cidus' Urws dî moti 2je marty. Olav 
Sy TI MIN TI del Ly dir, vada med xo 
Ter è Carepooraio Thè vir DI zar ixa 
vIuParer a APepor iis ravT Tuoiy Pb 
È le rasi sent duiapiv a2jeDiows È vira 
vareoCorais rimis co uDurial” $. ETWwS, ds è) È 
76 curò Pia, merci nd saonis dd, nari 
illis confonat. 








D. iau uri mì. Legendum puto #mw si wueg.. 


Arque fic, tanquam uni eidemque fono, confervabit firam ipfius fpeciem, ques 


177 
CAP. VI 


“Talis itague cum fit, de Confonantiis, Py- 
“ tbagoriorum bypothefis : Dia-pafon È 
©“ dia-teffaron, cum fit omnino manifeffa 
“ Confonantia, ervoris convincit buie 
© accommodarunt ratiocinium : CA fic dein- 
€ ceps, ufque ad } evidenti experientia com- 
€ pertum eft. 


Uod dicit, hoc et. Qui Dia-pafon con- 
fonantiam faciunt Soni, ut Hypate-mefon 
& Nete-diezeugmenon, funt poteftate non dif 
ferentes ab' uno fona. Quippe cum contra-po- 
fiti fint, poteltas elt eadem, adeoque ambo in- 
ftar unius. Hoc enim ell, Duos ab uno non 
differre poteftate ; quando ex duobus attribui- 
tur poteftas tanquam ab uno. Adeoque An- 
tiphoni , dicuntur Phthongi; ficut  Antitheos 
( deo comparandus) qui elt Ifotheos (quali deus;) 
&, Amazones, Antianeira (viris comparanda,) 
que poteftate viris equentur, quamvis fint mu- 
lieres. Dixerunt autem Archyte fequaces, quod 
( in confonantis ) eft, auditui, unius foni per- 
tio. 

Concedit & hoc Dionyfius, (de Dia-pafon, ) 
quod poreftate non dilferunt ab uno fono, 
quando alii alicui confonantiarum adfumuntr, 
quali unus coaptaretur. Utrivis enim fono con- 
nettitur confonum, five ipfi Nete five H pate, 
tanquam uni cidemque connedtitur. Adeoque 
invariatam retinet connexx confonantia fpe- 
ciem. Idemque contingit ut in numeris. Nam 
qui fune intra denarium ( digiti, diBi ) inter fe 
additi, mutant fpeciem; fed, denario additi, in- 
variatam fervant, Nam duo & tria, funt quin- 
que. Sed duo & decem, funt decem & duo 
(2+3=5. 2+10==12.) atque fi iterum id 
fiat, manet denarii fpecies. a enim, pro- 
prerea quod denario additur, variatur (digius 
Finalis: ) variatt autem fi cui alii preter de- 
cadem. Denario igitur iterum addito, manet, 
eorum qui funt intra decadem, fpecies fimilis; 
(ditellige, de finali digito; qui non mutatur 
propter decadum additionem.) Nam Viginti duo, 
iterum fimiliter. Eodem igitur ( inquit ). mo- 
do accidit confonantia Dia-pafon. pi enim 
qui ipfam efficiunt foni, non potéltate diffe- 
runt ab uno; etiam decadi alfimilatur hac con- 
fonautia. Quippe, ut per feipfas confonantie 
non dimoventur à propria fpecie; fic neque 
cum Dia-pafon conjunéte. Cum igitur, P Nete- 
diezeugmenon, conneftitur tetrachordum Hy- 
perbolzon ; Neten-Syperbolaion , ipfi Hypate- 
mefon, habebit confonam: cum duo foni ip- 
fius Dia-pafon non poteftate differant ab uno; 
adeoque Nete-hyperboleon indifferenter cum 


a 





a, ME. deelt  cvufienòo tirdngiion, és È cuor) 5 ME. im, bis. ME. --rim 4 ME, die srurrì nusì, 


003 e Pro 


[N 


278 PORPHYRII 
ad confonantiam ; five ad propiorem fonorum li cvuParies® dv ra entds È eygormpar 7 cv p@dd- 
confonantium, fimul pulfetur, (ut ad Neten-  yuy Qboyay avyuguSî, dicv ness Tlò virtu è die 
diezeugmenon ; ) five ad remotiorem, ( ut Hy- R Bor idr ma vede > drreompor, © ds Li dat 
ren-mefon :) Eademque igitur confonantia diri: 1) 3) dr Gdos mem È cv puParia meri 
ies retinebitur. Sed, cum propiori pub #6 ade 25 oe Î #4 Mar 
fra, exhibebit, per fe, conifonantiam Dia-tella- ar) Hon >) 7@% €77TIAO mvyugsiden, Thù va 
ron; cum remotiori vero {Fypato sele) Dia- aut, 2jg morapav nua resp: dda” 763 
tellaron & dia-pafon  Adeoque, fi fit per fe mffamea, di adria, Thè dig nasdpar % dj 
confona Dia-teffaron ; etiam Dia-pafon & dia ari Kajmp di co pPurs sal iavtlò 1 jd ne- 
tellaron elt cohfona: Eadem rauone, que criar è 19le mesin È lg mosdpur ci pu@aros* 
in Dia-pente & dia-pafon. Ut enim cum Dia- Kaj drddoza TÎ 2 era È Ag rasi Kad 
te, per fe fumpta, fit confona; manct. item Sile mim, val curl fon 06 ppuros ar 
imiliter confona, quando cum Dia-pafon can- KA "3 NGI FIFTI, MAN, rp n ge 
jungitur : fic fe habere confpicitur Dia-teflaron. 64 Opuoicos %, OT Tn 014 MRTGY ace po gue 
Adeoque ( cum, ipfius Dia- fon, foni confoni, 7@s % n 2jg movagar ix%e Inwgimy* At (AE) 
non ab uno ditferant, m fit auribus per- dymants, Ti adjgDopiir su vuPivss Pinus 
ceptio ;. ipfius Dia-teffaron & dia-pafon, que iràs, Gud 2lg saran, quam E dxsajs Pine) È 
eft ipfius Dia-telfaron per fe fumpte. Quippe js novdpar È dja mesi, dia abriis, nel saw- 
fi confona fit Dia-teffaron, etiam confona erit ,),), $ ajg 8 nosciser. OUxÉv $ di cipuQura È 
Dia-pafon & dia-tellaron. Expofitio igitur di- 2jo moscia, oipQune n È ds Fisgusant to 
&orum, hac efto. » Frite ine Ae: de) 
ua . mosdpoar H dò sv ibignas FT Aapnudper mast 
Oportet autem, in didtis, Hi fabaudire: addi etsvraxter 7 appar A TG 8 sà 
Quando autem ita dicit; [ Univerfim enim £79 jndévn Ka96Ax dÒ ii dai raro cvpPania, 
Dia-pafon confonantia; co quod, qui ipfam ef = i igrray aerlò QU è vslvaggonn. 
ficiunt foni, non differant, poteltate, ab uno:] Shi lia e Pleo dlaPo ni tore 
fubaudiendum eft, Sono. Nempe, non diffe- petra ss Factory he; pie 
runt (qui Dia-pafon confonantiam faciune, ) A2jePorsa 94h, ci martens tl da Tasùw cupe 
ab uno Sono. Ubi dicit, Quando adje@a et Paniar, PPsyle wis* T53 #r0 prbiro, rw eso 
alicui, intelige, confonantia Dia-pafon. Quan- apbi mi, 'n did rara cvuParia” lav see i 
do enim Dia-pafon confonantia jefta cit con- dia rara cuu@uria, otsQli mà cvuPeric 
regi ig liahg fervat. 3 ian, dogana d caos idee mp cal 
illius fpeciem; per, Illius, intelligit, /pecrems 1 ev 7 ,_ È ‘ 
lius cjueungue confonantia, cui adjeta elt taria MA rx 0 ge! i ntsonl) 
Dia-pafon; Aempe, retinet, illius fpeciem in- 6 aptes Patata s daga 
variatam, confonantia Dia-pafon.  Utputa, fit 1% n el4 azar Qior, #5@ n dhe iva” 1) dI 
ea Dia-pente, (aliave aliqua confonantia pra- 715 cvpdaria Pg Thi da rasi ot Ev tav 
ter Dia-pafon.) Huic igitur fi adjiciatur Dia- dà ragiw cwadbi, mpii d tidos aapgrperlor, 
pafon, invariatam fervat fpeciem; fimiliter ut gpoiws sarepit dexie "i dà ira. 049" dé 
ab initio fuerit, Dia-pente. Quando ait, fi fu- o Kùr phi de, Fri dini, mis o docgeg È 
matur aliqua ad cafdem partes, terminorum {raro P,mada di aubea, dim, di 
Dia-pafon: illud [ad cafdem partes ] ita intel- ride da: or + 9% AXH69, 0107, dif 
ligendum, ut ipfius Dia-pafon ambobus termi- Poripuy Tanga» ngi dia rason, eni È Bagirigor 
nis vel in grave fumatur confonantia ; velam- 4 Mm@pdi P novuPuria, L duQoriper tm fd 
bobus in acutum. Ut, ipfius Dia-pafon termi 7por” Cier, Î dia raciv dkpar, 2rdms % mois 
norum ( Hypatesmefor, & Netes-diezeugme- deldrpadpior: n id) P Paporizo 7 diuper 63 
non) in (terminorum) grave fumere licet con \4Cap euupara* Sar Pda riordcan È pù vi 
nei pigro Crane ms Bepi: A serena è deldoy= 
gmenon Tav 3 fi DE « È Uri 
ubi (ipfi Ie dencagguence ) confonat Para- Cop: SELENA, Pare, ò, Sospioi, SI MIT 
mefe, Dia-teffaron : In ( Hypatessmefon) gra 7. Tiovapen” 1IS ) Ure MP Bapursgor, La 
ve, tetrachordum LI iagl ubi Hypate-hypa-  VTATEY rereggepdar ou ” \A7ATI vat 
ton confonat, ipfi Hypatemefon, Dia-teffàron. Tn \araty para» cvuPorii dia riosapar. Em 
In terminorum vero acutum, fi fumamus Dia- de 9° Gurspor 7a» auge, td rdlady è did 
tellàron; utputa ipfius Netes-diezeugmenon, in reosapar “dior È rimis duldryodiian n È bi 


acutum, tetrachordum hyperbolzon: ubi Nete- 7609, x riregggdo 7 UaripooAajar® i ira 


e 


$ 





e Pro da» repono Ss in nili malis legere «lm smdrlu. Pro inn, repono «le» nifî mulis legere de Pro 
aio, C n riga di peli par agri 4In clemezi ice 
quo ufus eft Porphyrius, deerat (ut videtur) vox g3yy*, que in noliie pieriue {nec tamen omnibus ) habe- 

i, 00. , 


i. pro quo repono 5. » ME. 


D. ai. 0 Pro sun repono dxges. p Pro ri cvuperie, repono è i, & fuppleo i. 9 Pro at 
pino, repono muegpim. r Pro va» vrrarin. { ME. sim 3 vinimn. DI dia è rim quod retinoo; & 
fuppleo quod decrat, imi è ikimgen rì n verigisaaior È 


Pu 1 Pro” 


COMMENTARIUS 


arighoAalar, 71 niTi ely idiar, uPersa 
2ig mordgav Trs ) \zrams piruv hi e * i- 
new, med Nodi tn" e picor 8 "1 pio cvp- 
Dea, ! ri ardty pira, djgi mosdpey, Eùy by 
+ d vi ari, nic auposs $. dia srt, dI 
TP ovpPav. ds av ix, Paci,  AnDIùv, crede 
6yyimpoy avriv 7 dxpav TE 2a muriv sta 9 
MPS FI UPary È atòs n * ardmey dr 7 
dxgur Oier, È 2jgi rardv bs cvpuPeriag, * is 
ci anpos vare È vini, GAD TR n oEirapor È 
vimiIs cipPara* Ti dig mosdpey, TÉ Umpoorais 
cvsuaras* > min vin \asepcodaiar, cv uPuri 
mis duposs E dig racav A fiv Und xa) vin 
dafdoy dior * vò SÒ tyzos, i vin è} fia 
tow “ope Uri. Ds dv eg reds Ta virlw, $- 
Tws ix È meòs slò imirlu* Tim Èv cvpGaiva, 
din di dugu TÉ djs rari, d2laPepio nari 
TÙò dubapu ids* Opetws 3 ixa, av in n Ba 
pircor È Semipa* TeTISI, € TA Vary atsonPhi 
Ti cvpuPancr. Acmy di eEngdiry n ovuSalvor, &y 
TH 6 n #yyompor dixpoy 18 diè mary gia, 7é 

ivres cvuPeve Kai td, ni cvpoaiver, 
Ca TI neds d drdimpey dixgoy TÉ did raraw gel. 
Ai dd d, al duras, ney aa) rvpPavicy gi 
por), dicv diè rrivre, # dia movdpur, a tuagds È 
vor], pi ara x 
eyyrpw TE dia raso gi ai di modder, % 
HE È did rarav rauCasssdvay, ciov dia ntvre Pi 
dia rartv, f dia Tiordpui % did rardr, è Le] 


néès È drrdtipoy dper ti dia mardy gio. Ta” 


‘È Acuntà, Go cn TETI TUAOACE"), cuDi 65 7a 
acsupnidia nadionze. Taùne sbò dr imipr.) méòs 
civ Mudezopiss, do FT aida Caroli 
Tav, Ca È dia rarîy % dia Ttosdpwy cv p@a- 
viag Acpands dì meòs aurùs tmiyay Comdls, 
MAP riore. 


a Epmei d\ auris è TÙù regio dmeias, 
“x9) nè pevas témis, tav Phnpaghay xe) 
“mmamdacian, resort mis Cv uPrios 
“mis d\''dMoss punxin Aya dî, civ mic 
«“Tnrerienis % mis mmm AditiS* iròs 
“rides trms auris meds Custrss. 


Aid n 9Ò, im 7 Tanpreton Myaw, pévos nic 
Tanrgiris x; ipuodiois cr couDaricus xixgn) 
tm dif mAamhaciay, rw diemiacro % rermda- 
cio pévos® comin di mis mis 7 Pripogicor, à 
mis doris rav mAawdacoy Eròs «id4s orros* 

2 av , È h 
ns pùù mAagdamais mes hè mAamdarise 
LIS 6, - DINI , DN TX i’ 
tras due" mis di Pinpoejos md dè dnpe 


279 
hyperbolzon, ipfi Nete-diezeugmenon, confo- 

abit Dia-teflaron. In acutum autem H ‘pates 
mefon, eft tetrachordum Mefon : ubi Mele con- 
fonat, ipfi Hypate-mefon, Dia-teffaron. Si igi- 
tur, ad cafdem partes, terminis ipfivs Dia-pa- 
fon, fumatur confonum; ut fe haber, inquit, 
fumptum confonzr, ad propiorem illorum termi. 
norum ipfius Dia-pafon; fic fe habebit, fum- 
ptum illud confonum, ad terminorum ejufdem 
remotiorem. Utputa, fi fit Dia-pafon confo- 
nantia, cujus extrem termini fint Hypate-me- 
Son & Nete-diezcugmnenon : fumatur autem, in 
Netes acutum, confonum ; puta Dia-tellaron, 
fy{tematis Hyperbolzi; ipfà igitur Nete-hyper- 
bolzxon, confonat extremis terminis ipfius Dia- 
pafon : qui fune Hypate-ze/ox & Nete.die- 
zeugmenon ; quorum propior elt Nete-diezevg- 
menon, remotior eft Hypate-mzefor. Ut igitur 
fe habet ad Neten-diezeuemenon ; fic & fe ha- 
bet ad Hypaten-mie/om. Hoc autem contingit, 
co quod extremi foni ipfius Dia-pafon, pote- 
{tate, non differant ab uno. Similiter fe res 
habet, fi fit utrumque in grave: Hoc eft, fi 
ipfi Hypate-m2e/ox anne@tatur aliquod confonum. 
Deiade expomit quid contingit in ea habitudine, 
Te eft ad propius extremum ipfius Dia-pa- 
on, fi connettatur confonum. Itemque, quid 
contingit in ea, ue eft ad remotius ipfius 
Dia-pafon extremum, habitudine. Qui pe per 
fe, È toda confonantia funt, pa Dia- 
pon, & Dia-tellaron,) in habitudine ( fem re- 
latione) ad propiorem zermainum ipfius Dia-pa- 
fon: Sed compofite, & cum Dia-pafon fum te, 
( puta, Dia-pente & dia-pafon, aut Dia-teflaron 
& dia-pafon, ) in ca habitudine qua eft ad re- 
motiorem terminum ipfius Dia-pafon. Reliqua, 
que ex his arguit, perfpicua funt per ante-diéta. 
Atque hac quidem funt qua in Pythagorios ob 
Jiciuntur, ex eis qua in fenfùm cadunt, de con- 
fonantia Dia-pafon & dia-tetlaron. Rationales 
vero, dd illos, quaftiones profeyuens, fic feribit. 


“ Non levem autem illis difficultatem creat ; 
« Quamobrem bis folis Super-particularium 
“& «Multiplicium rationibus, astribuunt 
“ Confonantias : & non item aliis: verbi 
“gratia, Sefqui-quartis; & Quintuplis : cum 
“tamen cadem fit forma barum atque il- 
« laruîn, 


Cur enim, ex rationibus fuper-particulari- 
bus, folis utitur (in Confonantis ) Sefqui-ter- 
tia, & Sefqui-altera: &, ex multipli bus, folis » 
Dupla & Tripla : non item fuper-particula- 
tium reliquis, reliquifque multiplicium : Cum 
tamen cadem forma fit; nempe multiplicium 
cum multiplicibus eadem forma; eademque for- 
ma fuper-particularium cum fuper-particulari- 





* Pro ib: repono ib 
Gmems, repono ri è 
mme & pro è repono è, 
scrap. \ 


o, Pro rale pino, 


TO dimaerigar, rEpono dmuriger, 
6 Pro ine, repono ip. « Pro Sir repono Jsrige. 


x 
4 Pro eîs, repono # 4 
e 


280 
bus. Nam diftributive videtur, non generali- 
ter, di&tum illud, quod una forma fit harum 
atque illarum. 


“ Atque infuper ; Cur co ne if volunt ino 
“do, Confonantiarum deletfus fiat. Ab 
“ utroque, nimiram, mumeroruma primorum 
“ qui ilarum rationes faciunt, auferentes 
© Unitatem; & fubflituentes numeros dif- 
© fimiles qui refidui funt ultra amborum 
© fimiles ; in quibus confonanuis di nume 
“ri diflimiles comperzantur- minimi , cas 
“confonantiores effe flatuunt. Et quidem 
€ omnino ridicule. Ratio enim illa, non eft 
“ primorum cam facientium numerorum 
“« propria ; ad omnino omnium qui fimi- 
“liter fe babent ad fe invicem : Ut, fi de 
“illis item fimiliter fiat; earundem ratio- 
“num aliguando minimi, aliguando maxi- 
ta conftituerentur, bi numeri difimi- 
“ 5, 


Pythagoricorum nonnulli ( ut tradunt Ar- 
chytas & Didymus ) poftquam ftatuerint ratio- 
nes confonantiarum; eas inter fe comparantes, 
ma; gifque confonantes oftendere volentes, hu- 
jufmodi quid faciebant: Primos fumentes nu- 
meros, quos Fundanos vocabant, eorum qui 
confonantiarum rationes efficiebant; hoc ef, 
ex quibus minimis numeris efficerentur confo- 
nante ; ut, verbi gratia, confomanzia Dia:pafon 
in primis confpicitur numeris 2 & 1: ( Primus 
enim Duplus, eft, Duo ad Unum, & Funda- 
nus aliorum duplorum:) Et confonantia Dia- 
teflaron, in fefqui-tertiis, 4 & 3, ( primus enim 
fefqui-tertius, & Fundanus, eft 4 ad 3: ) Hos 
igitur numeros cum attribuerint confonantiie; 
confiderabant, in quaque ratione, numeros qui 
hos verminos continebant, auferentes ab utro- 
que terminorum, fingulatim, unitatem; nume 
rofque refiduos, poft hanc ablationem, quinam 
forent. Utputa, ipforum 2 & 1, (qui funt 
ipfius Dia-pafon wwurmeri,) ablata ab utroque 


unitate, fpeabane refiduum, quod eft 1. Item, 


ipforum 4 & 3, (qui #wmers funt ipfius Dia- 
teflaron,) ablata ab utroque unitate, habue- 
runt quidem, ex 4, refiduum 3; &, ex 3, re- 
fiduum 2; adeoque ex utrifque terminis, poft 
ablationem, refiduum s. Item, ipforum 3 & 
2 (qui ssmeri funt ipfius Dia-pente, ) ablata 
ab utroque unitate, habuerunt, ex 3 quidem, 
refidua 2; atque, ex 2, refiduum 1: adeoque 
‘utrumque fimul refiduum 3. Vocabant autem, 
ablatas unitates, Similia; Refiduaque poft abla- 
tionem, Diffimilia : ob duas caufas: Quoniam, 
ex utrifque terminis, fimilis erat & aqualis ab- 
latio, ( unitas enim unitati aqualis eft:) qui- 
bus ablatis, necefle eft ut refidua fint diffimi- 
lia & inxqualia. (Nam, fi ab inaqualibus 
auferantur aqualia, refidua erunt inzqualia. 


PORPHYRII 


epus inàs didus* AmuAagormsr dd doniî È È na 
Gorudy eivay 79 ipnidior, inds idus dvos auris 
atòs Cnimss. i 


“Ka) in, Id cadeylò muitk 7 cupa 


“viaiv, na è ari Biroy") neim* Tav 
CÒ medrar A Myus avròy mibrrwy 
“apid por, aPaspirris inatips porada» 
“zaip ttt apuPoiy ipuoromrs, È TÙS Ae 
“ads plus rondivduo F avopoicr 
“5P' div ay abora iN dorora Palvamy, cvp- 
“ Puvirtpor tiva Pao na) misu garoiws* 
“O re pap Miyos, 4 povyT meaTwy abrdiy 


“mibyrcoy della dis ion dda È rare, 


“ruv amhws F dpoiws fgintay méds dd 
“Apres Da xdm 7 riroy ZU dv n 
“apgrMoor ma dò iNiaze, mr dì 
“eis, toN avrer Nyuy cwisada; mi 

ci acic. 
Tav MvSazoganoy mis, ds Apzgimas è AISU- 

DI - i , x 1 Do 

pes ita, wi P saran cu Aay8s T ovpe 
Punto cvyuesvorms avcsi tds dMIAsS, d TÙs 
o uPerss paor Pndenvusey Barbados, mii- 
7 n emi Tpurss Mabirns apiluds, 85 cnd- 
nav mbidlas, FI Ayas 7 cvp@aran dorme 
Aiyruy' T#Tisw ty dis Maxicois apiòpsis ovuPDu- 
viy Imm) ds, Nye dea, 1 di dig me 
cò co mewiris Fempermy apibpois mis Brea 
Mpairos 9Ò AarAdaes, fd duo E ind, % 8 mbpld 
7 dar dir daria” nghesar: < darek 
is, Ris Tiovapai X) reso Teams dd en, Ù 
mulo, è 87 7 Térss in Ts Seuts der 
dérns F cop@Puricus* soxtiray, nall'inacor Nyon, 
Tav tÙs bpus Eaxirran apiò sir, aperta 1 
inamigay 7 spun dyà pordda: tÙS % das 
del uùs, E 7 dPajgrom, ci ves div” dif Ba 
a cimp rice È di rari dPixems diva porci 
la, eonsarey 2 nameremri dor iv 5 iv To dì 
mardguy È resiw, di mres ione * È dia mordpan 


aPerérns draì pordda, dor, cu 8 Ev rv ter= 


Gripan aroAdridpor è tesa cadì TavtesO», È 
dio dia dom awapPoripor tiv cpr, WE Tlù d- 
Paipeaw, È sodo duo iv mite Tav di y 
È B, ci tvis noe rav dia miyre, dPedivris darà 
porada, dior cn pù) resti aroAri pa dio 
ca dì re duo, ardarro dpr ir N69 wap 
Perteor Mrrésduor civay repa' EnaiAer dî, mis 19 
Stapilia pordidae, duoa mi di harrisdpa 
HE dlà aPaspeor, ciro posa» dic dio aimog ng 
aipuQoiv rey opa, Gora sj aPaipis tere È ln 
ind Xi pos ti pad: A dPaugs dior, a 
vayuas nè VaroAesrri pda ded posa * divina” Edy 
DÒ donà dvirr Îr ai Paupedti, nè Aoumri icoy cvioa* 

ci 





S ME. sica die, D. i die. repono è die. g Pro wvi®, repono rudi. £ Pro #repono #. 


# Malim © 


COMMENTARIUS. 


Oi dì mAarAderi Miyai È Finpipiai, ta dis Ga 
guvny di cvuDaniay, Cs cmiceis bpors VPerinaon* 
aD è, intwy Paga dir, Ti demi nevTws d- 
yuan Liys?) dv ni api passar Oy ce pPeviav TUfafsi= 
vera cvppioziv di Meyer ci MuSeeggpesos, m wa 
sh auPerisor apibprr dabiy Esoy dv ri avipoa 
cum, x ua indon TUY cuRPuviar, Fou 
mu è pda rara, ir fdidia mosdoar, 6° È 
dè dia iva, resa' ED dv d\ av Paci red dvi peorca 
fAaorna di, Casiva tun der 7; cvUDurimea. 
Zipu@erey dj) tm i dia rarav èn maonIs rd di- 
vi piora, ° Me fr, sj did atyre dra reddirne i diri 
pira, tesa” Tarde de i dia riorapar dn rad- 
90S red ave pda, miste Tadini rw è ignney è lira 
dpaios, Darnan tl caroylo ran cuuDanz», 
xeb' iv avri Bs) TEOmY, gaAoics sir” ExAegay 
di Mid, TlÒ ads n npesftor Dorwipnon® Ei peg 
MAT BTUN TVD rIY, Paivosro Us alri cv 
Puvomeg, Cudenmortoa ay cin am Terolas de è 
tl atenuion, Darw, ev È dia rarav &de on 
th dia rivre, perì vl) dia rari, messciisa 
È dia tiosdpar dat rpm, di ip Tipescitepoy 
ca abrgs iPediisan Aia di rev deniSiiur, dida 
È Td vas rt curtis ng) douDis conedjia, 
Toi gap desbper, Daci, di mves nodi: mid TÙs 
Royus rav cUP®wvicio, aPeapirtes inarips rav d- 
ppc pordda” Unîp di dpuPoiy ipetmas, TS 
Mobrks, per 7h dPaisor, apibpts, à dr de 
popostrmins, MauCarerrss nal' incon rvPPwricr, 
50° dn av cvu@®entiy nè dvi uova rea iddosva 
Dain"), cv uPeororips rastes diytoy, tiva. 
TaPis minw È Deda rav Mudegeperor 9090 
volti, ce È # Tirmdepais deb dba dev, è, 1 
dy Me atssindnea” na, pi nia en is 
Méguis, dà ris medie è mbpiow dr 7 cvu- 
Puri xe) È, ca 7 copri 7 iN, vele 
FovpPaviay nes cvuPercrspas Puoi 3, | dr 
qui, du g9dcia eivoj. Aid By È più 7 
mguirty nestvtay dorli cs Nyse, Thi pg 
Socw ci Mudrezoperes meminr), dA SÒ n 7 
GRAwr ci 9Ò Aigos, nouvcì mreyrtr Fd pucicos cbr tov 
mati dINiAs cia è pelo Digi F dio xe) iis, 
Pipe cimiv, ci dida av (O, im metis è 
Time Pisi) mà dirov in CE d caess TB, 
xa È 5 TY; è acyrav È iuola) dMidar, 
bri semds' To dura?) degerr dv ng) ni E ipicdie 
Mys, È Frangità, È FAM Mya Ei By ovy- 
xepiai ms, cmdis ager mirror Tav ipuciay 
Aéyy, (07) Feror Ive, dA ix in pubrcay Th» 
near misrrar delia > Myss dvn n 
ovpGho:) TS pap am Nip iù dvipiria, mr 
PIÙ tap irivica, mr di mare di, i) È d- 
ao, BCa, rame) ri dibpria, în % 





i Malim siAgos 


281 
Sed rationes multipla; & fuper-particulares, qui- 
bus confpiciuntur confonantiz, terminis ina-, 
qualibus confiftunt ; è quibus; cum auferantur 
aqualia, reliqua erunt omnino inxqualia.) Fiunt 
ergo dillimilia confonantiarum commilta, (com- 
mifcere autem, dicune Pythagorii, numerum 
unum ex duobus fumere : ) Erunt igitur Diffi- 
milia compofita, in confonantiarum fingulis, 
hecce: Dia-pafon, 1; Dia-teffaron, 5; Dia- 
pente, 3. In quibus autem, inquiunt, Difli- 
milia funt minora, ea Confona funt altis con- 
fonantiora. Maxime Confonum autem eft Dia- 
seg uoniam hujus Diffimilia, funt 1. Poft 

lane coloranti, eft Dia-pente ; quoniam hu- 
Jus Diffimilia, funt 3. Ultima vero elt Dia 
teffàron; quoniam hujus Diflimilia, font s. Haec 
funt qua dixerit Piolemaus, aftirmans, dele- 
um confonantiarum, co quo ipfi volunt mo- 
do, ridiculum efle. Deleftum vero vocat, di- 
{tributionem fecundum pracellentiam. Si igi- 
tur, cum omnes fint confonantiz, appareat ali- 
qua reliquis confonantior ; erit ca preferenda. 
Non autem ridiculam ait elle praferentiam ip- 
fius Dia-pafon; neque quod Dia-pente, poft 
Dia-pafon, pretulerint ipfi Dia-teffaron: Sed 
modum quo illi, in eis, pracellentiam inquire- + 
bant. Ex di@lis utique clara fiunt, ca qua ab 
ipfo diéta funt concile & minus peripicue. Nam 
numerorum, inquit, qui primi faciunt. confo- 
nantiarum rationes; auferentes è numerorum 
utroque unitatem; qui ( fuper amborum fimi-\ 
litudinem) reliqui funt poft ablationem, nume- 
ros ( qui funt Diffimilitudinis swzzeri ) fumen- 
tes, pro quaque confonantia ; confonantias 
cas, in quibus hac Diflimilia appareant minora, 
confonantiores elle dixerunt. 

Cumque hac Pythagoriorum methodus -fa- 
Aa fit perfpicua, ex Prolemai verbis ; sa 
pretium eft videre, quid ipfe ad utraque dicit, . 
Utrague ingutam; nempe tum ad hoc, quod 
non omnibus utantur rationibus; fed primis at- 
que fundanis, in Confonantiis; tum ad illud, 
quod, ex Dillimilibus parvis, Confonantias judi- 
cent confonantiores: Dicit autem, abfque dara 
ratione, ambo efle ridicula. Cur enim, in mu- 
meris primis facientibus rationes, hanc tradi- 
tionem fecerint Pychagorii, & non in religuis; 
funt enim rationes, communes omnium fimiliter 
inter fe Lg e enim ea 2 tri r 

verbi gratia) propria eft ratio dupla, quod in 
e cri ipy esiftat: fed pese Pace et, 
quod wzzeri 4. ad 2; & 6 ad 3; omniumque in- 
ter fe fimilium; communis eft. Idemque dicen- 
dum de ratione fefqui-altera, fefqui-tertia,alifque 
rationibus. Si igitur permiferit quis, abfolute 
& in omnibus fimilibus rarionibus, hanc explo- 
rationem fieri, & non folum in primis numeris 
rationes facientibus; abfordum quid fequetur. 
Ejufdem enim rationis Diffimilia, quandoque mi. 
nima erunt, quandoque maxima. Ut, in ratio 
ne dupla, 2 ad 1; diffimilia relinquentur x 


Pp 4 ME. 


282 
& fimiliter in dupla 4 ad 2, diflimilia 4: & 
sin 8 ad 4, diflimilia ro. Et, eadem ratio 
ne, additione femper fata decadum, centu- 
riarum, & millium, plurima fient refidua Dif 
fimilium. Preterea, hanc illis oppofitionem 
accinit: quam ad ufum, ait, eflè aptiorem. 
Apponatur autem iterum textus ipfe; qui fic 
fe tube 


“Verum (que bujus fufcepti e metho- 
“dus videtur ) fi cundem aliquem nume- 
“rum pro fingularum rationum serminis 
“ minovibus fubflituamus; puta Senarium ; 
«atque, buic equals è majoribus aufe- 
“rentes, refiduos (pro ea fimilitudine ) 
“invicem conferamus; ut, qui Diffimi- 
“ lia compleFantur: ‘Pro rattone Dupla, 
“refidua erunt, fex itidem: pro Sefgqui- 
€ altera, tria: pro Sefgui-tertia, duo Ad- 
“ eoque, pro confomantioribus, diffsmilia ma- 
“jora. 


Aptiorem igitur, ait, poft criminationem , 
rationis tratauonem facit, ex datis hypothe- 
fibus.  Idque fic facit. Sicut Pythagoru, cum 
Unitatem auferunt ab utroque terminorum ; 
fupponunt primos numeros facientes rationem : 
fic ait Prolemeus, qui è fimilitudine auferen- 
dus fit numerus, pausa 6. Hoc eft, ab utroque 
terminorum contnentium rationem, auferatur 
numerus 6, fic expofitis confonantiarum ratio- 
nibus, w/ eundem babeant minorem terminur : 
ut per omnia comparatio fit fimilis. ( Nam & 
ab illis, pro arbitrio, fumpti erant numeri pri- 
mi & fundani rattonum. ) Erunt utique in 
tribus rationibus; in ratione, inquam, dupla, & 
fefqui-altera, & fefqui-tertia, ( minimo termino 
exiltente fex ; ) terminorum numeri, hi: nem- 
pe, razionis duple, 12, & 6; Sefquralterius, 9, 
6; Sefqui-tertie, 8, 6. Atque fi auteramus fin- 
‘gulatim 6 è terminis fimilitudinis, relinquen- 
tur Dillimilia : In razione dupla, 6; in fef- 

ui-altera, 3; in fefqui-tertia, 2. Quinimo 
Dittimili, erunt minima in fefqui-tertia ; pro- 
xima vero, in fefqui-altera; plurima vero in 
dupla. Adeoque confonanuflimum foret, Dia- 
tellaron; fecundum, Dia-pente; infimum ve- 
ro & poftremum, Dia-paton. Quod ne ipfis 
quidem cenfetur. Hc itaque funt, qua ille 
contra corummolitionem objiciens dixit. De- 
inde, & fecundum cam ipfam, candem repellere, 


* hec fubjungit. 


€ Sed & omnino, fecundum ipforum metho- 
“ dum, demonftrabitur, poft Dia-pafon în- 
“tervallum, re/iguis ommbus confonantius 
be Ye Dia pafon & dia-pente. Quippe duo 
“ hic re, Gua funt Diffimilia ; plura autem 
“in ceteris omnibus; utpote, tria tum în 


effe aliquod. Forte legendum murre. e Pro 
denAdersijon TEPONO MASCIA. 


PORPHYRII 


Gpoicos, im # d meds TB didacie, d rs avipucia” 
dm E 1 ads d, trp ri dripusia, dina” Ka}, 
mani T Noger, cei crescdiorws vyrodims dinddiy 
È ixararnidav È riridder, isny crAcizne rà dere 
riubua TW divopciav Med ) 8716, % mauro 
dartrmav auris atsrdda* fiv ug) “ cinesoripan 
! Prov diray ntds To em xpnow. Maggxetodeo dì 
au) mid i debis, ixgon HTws. 


“Eay pap, omp av detae È Trnxapiorws cin 
© necrpor, È avi derlpòr aaa ris ar- 
“naow cpos aroca la ud, dior 7 ta x 
uN * » - 2° » - 

sv irss uri to pacivar aPaypsyns, 
“dn È iuoimins, i Aemudlss ovy- 
“eprwrdp, ws tiv aropoiov wErwnnss* 
“rarà pùùù 7 dierdaner, eb ij rota ner 
“mi dé T Mpichioy, tesa’ nari di 7 immer 
“ny, dio % dda, i dviposa, roy cup 
“ Paroriguy. 

m oixesoripas dp sv, Negà, Tlù Tinxepron, im 
sl ajaCorlè, miany  dheys dig tav dede- 
pijitov Vmdicrav. Morciry de Brws. Qarep ci Mu- 
Sugipei, perdda rd) aQepirms ap ixazios 
TN cpeoy, di atdrss mibvras È Mogey ron 
Iavra desbpuis* Erws è MroAeyajos Duoir, è pid 
Ney dPaupiX È dpuosirros dpibpòs, è 5° r4- 
Ts, dp ixamiper tu Cpev tav Weaxiyrwr È 
Migar, aPeupida 6 7," miss TÙS Méy8s Thy 
cvpPevicr ‘iva nari rav Datch dpola 5° 
How geip # ar” cuetvar ra poari duo dprl può di 
menira % mbudies 7 Myuy Eco) min & mis 
mesi Moie TUT diario, deyw, È To paso 
New, ny Ti Pimeitw, $ Maxirs 8 dps bros e 
si apibuci 7 par mami È dp diemane 13 È 
s'g 5 ripesohig 9,5. 185 Fmeite Pa, c. 
Kaj diga dra 14 aPiradp don Tr, dv 
iposimas, Me®parery dvipoia” dii 8 E di- 
miads, 7° din dr pois; y* Pi rs da 
neits, B' OUnsY Adxise 1 ice Td dvipora TÈ 
Finite enza lo) TE MpuoAis" Ax i) ni Ti 
dimacis, Kaj 2jgi TETI cu@avirat Liù at 
je mosdpar devripor dî, 9 die mira nov dè 
no Indro, è die marin imp sd auris do- 
ue Tare pò Ev ped may areds rluò Cneveoy 
Paxeprow cimuer Acme di, è nall dvrhò dva- 
agirroy abtlò, trà Taune, 

“0Aw05 dî, È nari 1lò alrdy iPodey, pd Pale 

“ must, è diet rariv % die rivra, coup 
“ virper Vormdenyv?) 7 Morra dio 18ù a 
“guri nare dir F cross I Ness= 
“ vuy dî &y dra mis ame diov ness tr 

TÒ 


& ME.--g«._/ Pro gerir repono @err. m ME. sissimper, fed D. --ripo. » Locus mendofus videtur, 8 de- 
lg amnù:, repono drAeris. p Pro 5. ». repono n, r. 9 Pro 


r ME. 


COMMENTARIUS, 


“rà domen, xo) & TW dìs 2je reriy* 
“ Exarigs Tito Crappasere ovupavotios 
“sadizzulpe, ti dia art ug, dia mn. 
“STE ddu dia riva È pada estar, 


Tipony adv yer, rds, nari Tùs IlvSreyopetss, 
Pda aci $ die men dupuPeerirapov tas dia 
min % ipoiws, “78 dis dia mutare indmpor cvp- 
Parimper sivy 78 dia martin dia mv Em) &r 
® dia massy % de mirn, & vevdazioni Miyw ta 
trcuta di rs remarià deilet, ni resa neòs 
ir TÒ di did meri, i dimdazioni Myw' Tab- 
dis, mewrw dprbpio, Sio pis iv Tò dî 
dia riva, peschi M6yw, È TpaTie >dpibpaois ir, 
ns y mpàs nè DB Tè di dis dia musi, è moga- 
miariori Meyw ® neduor, Fcopirry è rpoms di 
eHipoic, P * dis txd riovaca weès Riv Envay 
si Y cea, Ti ew mesmacis * bye, y, a' Ti 

i dimarie, 3, a* Td di npsodi8, Y, B mea 
tazis dî, I, a Av Î iposrgrs ar aipiradp 
dra pevada, mè Moni try ra dvipoia: ri iù 
mermarie, dle 15 dì dimaria, i 78 dè iuo» 
dik, y° * mrgamdacis, y° Qst, n pert pda 
muri, * Nyse nà dviuora ty TÙ agraria” 
dio gete* Taw dì Morrray wa y* Kaj ivi dd di 
- Met Mises, TE dia rarav è dì resmAdows, 
ri dia racor È did mn i dì iui, ti dd 
mivn' è di mregrAdons, $ dis ha rarcv. up 
Peorirapor spiv, per P did raro», try È did ra» 
con % da mim. Kaj 73 dia rive cvpu@eeverips 
orros and, ss debe, % ipooitas 18 disdià raror 
TÒ 28 8v puovor è dial rivri cvp@evimpo: draj, ri 
dia rari % dia riva, è pada eusrws, Puzin. 


SENI) dp dia riva, ti did mrivre È dia 
“maso, aTAYgh TÉ tt, 19) drderci» 
“16057, X ciova anegrripi cvuPevias. 

TÒ di dxegre, dpixw èv x nadepirspor, * 

nadirasw Mod: Tò cincan ta dudapiy iggupo= 
Tiegr digudira virws Sv % ca mis coppa- 
vos, d axegra, ome iv 9 did rirre, cvuDeri 
ripa Ts awdits, Ti dia marty % did rivre 
> TÒ dî dis did rardr isì vuPuritspoy, 76 dia 
mastw %, dia mire, dev) Erws* Aid dî na- 
sù Mib dint raùme. 

TT) di ds did racàr, Erastxd pos e did 
“riti xa) did raso rurisy, i tsrea- 
“Adel Neyes pò T TERTAdOn de 
“pdror È did racan, wpòs per è dia 
“ivrea TaTÉsw, d dirAdows Niges reds è 

| Cpuorioy® Edy 9Ò iròs deb Anita 


283 
© Dia-pente, tum in Dif dia pafon: Cum 
€ tamen borunm un smvis evidbatifime con- 
€“ fonantius exiffat, Tres Dia-pafon & 
©“ dia-pente. Èt quidem, de Dia-pente, 
“ omnino liquet. 


Primo quidem videndum eft, quomodo, fe- 
cundum Pythagorios, ipfum Dia-pafon & dia- 
pente, confonantius eft quam Dia-pente; & fî- 
militer, quam Dif-dia-pafon. Horum autem 
utrumque confonantius effe quam Dia pafon & 
dia-pente. Cum igitur Dia-pafon & dia-pente 
eft in ratione tripla ; primique numeri, ratio 
nis triple, fint 3 ad 1: Dia-pafon autem, in 
ratione dupla; hoc eft, in primis numeris, ut 
2 ad 1: Dia-pente vero in ratione fefqui-al- 
tera; primifque numeris, ut 3 ad 2: Difdia- 
pafon autem, in ratione quadrupla ; primifque 
numeris, ut 4 ad 1: Erunt nobis termini ra- 
tionis triple, 3, 1; rasionis vero duple, 2, 1; 
Sefqui-alterius, 3,2: Quadruple, 4,1: Quorum 
fi è Similitudine auferamus fingulaim Unitatem, 
reliqua erunt Dillimilia; nempe, Tripla, 2; Du- 
pla, 1; Sefquialterius, 3; Quadrupla, 3. Ad- 
coque, (poft Dia-pafon,) diflimilia minima, funt 
rationis Triple; nempe 2. Reliquarum vero 
fingularum, 3: Eftque ratio Dupla, iplius Dia- 
pafon; tripla, ipfius Dia-pafon & dia-pente ; 
Sefqui-altera, ipfius Dia-pente ; quadrupla ve- 
ro, ipfius Dif-dia-pafon: Confonantius nobis 
foret ( pot Dia-pafon ) ipfum Dia-pafon & 
dia-pente. Cum tamen Dia-pente confonan- 
tius fit, (uc demonftrabit ille, ) fimiliterque 
Dif-dia-pafon. Quippe folum Dia-pente, eft 
(inquit) confonantius quam Dia-pafon & dia- 
pente: & quidem liquidillime, 


© Cam Dia-pente, quam Dia-pente & dia 
€ pafon, bmaliar ft & pt compofi- 


“tum, & quafî purioris confonantia. 


Quod autem purum eft, utpote immixtum 
& fincerius, etiam, in quocunque genere, pro- 
riam haber vim fuam permanentem fortiorem: 
ic igitur & in Confonis, quod purum eft (quia- 
le elt Dia-pente, ) confbnantius eft, quam quod 
elt compolitum ; ( ut elt Dia-pafon & dia-pen- 
te.) Quod autem Dif:dia-pafon, confonar 
tius eft quam Dia-pafon & dia-pente, fic often- 
dir. Ait utique, verbatim, hecce. 


“Dif-dia-pafon vero, ita fe babet ad Dia- 
“ pente siepe (bor e/t, ratio Qua- 
“drupla ad Triplam, ) ut folum Dia-pa- 
“fon ad folum Dia-pente è (hoc eff, ut 
“ ratio Dupla ad Siraidrm:) Nam 
“fi, ejufdem numeri, fumatur, tum Tri- 


€ plus 





r ME. deeft F È a/g bri è, fed D. babet. / Pro sè, repono®. s Malimatar: } Fagorderie aptei. w ME 


decit siidpar 


x Pro în r-pono de. 
iaiza,-repono sAizere. è 


D. deelt n 


digo 


Pro aiz, repono su. x D.deeft claufula deya --F È rperdecte. « Pro 
Frprsag 


Ppa « ME. 


294 

o plus & Quadruplus, tum Sefgui-alter & 

Duplus : Sefqui-tertiam faciet rationem, 

«tum Quadruplus ad Triplum, tum Da- 

€ plus ad Sefqui-alterum comparatus. Ad 

«“ coque, quanto confonantius et Dia-pa- 

Cfon quam Dia-pente ; tanto erit confo- 

€ nantius Dif-dia-pafon quam Dia-pafon 
<«& dia-pente. 


Ad horum evidentiam, affumitur theorema 
quoddam hujufmodi: Si fit, ejufdem numeri, 
tum numerus quadruplus & triplus, tum ejuf- 
dem item duplus & fefqui-alter: Excellus qua- 
drupli ad triplum, rationem faciens fefqui-ter- 
tiam; idem erit atque exceflus dupli ad fef- 
qui-alterum: Eft enim & hic in ratione fef 

ui-tertia. Puta numeri 2, efto quadruplus 8, 
triplus 6: item, ejufdem 2, duplus 4, & 
fefqui.alter 3 : Si igitur, è ratione 8 ad 2, que 
elt quadrupla; auferamus rationem 6 ad = 
qua eft tripla ; reltat ratio 8 ad 6. [988] 
Item, fi è ratione 4 ad 2, que eft dupla; au- 
feramus rationem 3 ad 2, que eft fefqui-altera; 
reftat ratio 4 ad 3, [7) 3 (t] cadem ipfa: utra- 
que enim eft fefqui-tertia. Adeoque, quam ha- 
bet rationem, dupla ad fefqui-alteram; hoc eft, 
4 ad 3; candem rationem habet, quadrupla ad 
triplam. Ergo, quanto (ew, gua razione , ) 
excedit quadrupla triplam, tanto (/e4, cadem 
ratione ) dupla excedit fefqui-alteram. Nam 
fefqui-altera (duplicata) facit triplam ; & dupla, 
vadruplam ; eandemque rationem, habet qua- 
drupla ad duplam, & tripla ad fefqui-alte- 
ram. His autem fic fe habentibus: Cum Dif- 
dia-pafon in ratione quadrupla confpicitur ; 
atque Dia-pafon & dia-pente in tripla; folum- 
que Dia-pafon in dupla, & Dia-pente folum 
in fefqui-altera: Sic igitur fe habebit Dif-dia- 
pafon, ad: Dia-pafon & dia-pente, ut folum 
Dia-pafon, ad folum Dia-pente: Adeoque, 
quanto folum Dia-pafon confonantius eft fo- 
lo Dia-pente; tanto & Dif-dia-pafon confo- 
mantius eft quam Dia-pafon & dia-pente. Fi- 
nis Sexti  Capitis. Principium Sepumi Ca- 
pitis. 


PORPHYRII » 


“ resmhdobs n % mtpaThAE, Maj mi 
€ Asp ppushios Ta dirrda@ eriresnv 
“musa Abyer è mtegmA dos MeOdS È TeU- 
“ wAdeoy, È è derAdaos mpòs T ipso dior® 
“ oa dra vuPerinper inn did rasi, È 
“did rivn' nobrw cvuPuvinpor pk, È 
«n dis dia racar,ts dia rasdr è dia 
“ Crim. i 
Mpòs 5 ld réroy cupluar, rapody”) Fedi 
enpa n miùnr Edy iròs dpilpt, 6 ud 1Is dele 
bpaòs Sa mreatiant, i) rerMa è in 
È avri, 6 udì dirdaa, è 3 ipuri@ 4 
argo TE mtpamdbazis qeòs 7 TpirAdoxey, 
iirprry muloa Niger 1 av) ty Ti arepozii, 
E dirdasis artàs T ripusdior fi 9Ò avnì Ti 
Testo Myw. Giov, ti B>pibpt, ira rparda- 
ab dò in, tpirdan i 67° nei std, 78 
B dir Ades pd è d, ipssduos È 6 Y° Edy dea 
dor ri n cotòs ri B Arys, orros mrpamdaciz, 
aPirwudu i 7 pos ni B Aigor, ove ord 
cu Meme) Nipas Tn mpos riso Cid, ty 
darà 76 d pos nè B A6ys, irrs dirdacis, dpi 
app } tav y pos rà BB Niger, ripeioAicv tre” 
rg Mégos è 7 mordpaw Tpòs Ti TEA, è UT” 
tici d apuPw Tapi. Met dvi ga è dirAdoos 
Aoger 7qos T npasddioy, Teri pds ni TEH4, 
TErw ix T Aoyoy 0 merpam Ada mpòs 7 Tee 
Td N zeri è mrpamr Aol 7 rpi- 
Thagit, TéTw arpa 6 dirdaot® 18 1] 
dit Kajgd * dirAamadeis è WI ipsorios Farai 
wAderor mid è 5) dirdan®, T nrpardano 
xa) è abrv 5 Agr #xd è nrparAdal® pds 7 
dira, % è tperdao® © mpòs T rpescduoy® 
Tsérww 5twstgevran, "mì dè dis de marin iv 
nreaTharit Miyio Feeperry è di 2jg raso 
# da iva, ta rpm bacio TO di 8 Ajgi mrtoy pue- 
vor, dirdaciw' Ta di dia mirra povor, e riparo 
No Ere dipa ib P ds dià rarav rpòs P de 
Fagd» % 2ja mivn, ds f pivoy dà masty pos 
È piove die mivn' Q66, dat Da) per» dè rasdy 


BS REA sa; , ti tir: ” 
cvp@erinpey 6 TE piro dg rivn* nesta È pds dle mactin muPuvottpoy tn, TÉ dà ragîv 


da rim. TING: TE iure nePadajt. ApXdì Td dope neParajt. 





KES. 


e ME. è. d ME. deelt dirremmtàs -— muii: è Î. e Suppleo et. f Pro im, repono ini. g ME. dee& 


dle neîo pia — dis Als musa ts ri. 


4 Pro 


COMMENTARIUS. 


KESs È. 


“Ain Sy dv cn, ris Li) miasmes dpapriag 
“pù Ti duwaua E Myst aresailer ada 
“mis pù desvrws avrv arnFe dios: n4- 
“«egory di nin è drrfa € Puornumeo ca- 
“ Aapubaven, 


AL qoTE, Tpis A IruSaeyogetss doroni- 

very Mi Epgurbup du ds cn toy 
debpnmntr Aiyss cresntian majs cv uvavicus 
nec) 9Ò È avrs auris, ws i, puis * isa 
sumis Ba* THIS TO Simeira, Ke rpiodico, 
diari, aj mis homis* M}j mese uduos d\, 
Caneva bau Ca F ovpiitiraran avis apt ua 
muandidlen cio,  dew mis ovuPewiog îy m)- 
Mamagicss Niyois Fewpeiioy % Jrnpogios, pan 
nen l) w tm pepin* %, Di dew mis mbpior des 
pois mis ardas sterile Pda sv pPuro- 
Tieds ngaicd4, djs Ghiza me aviuosa' Tam 9Ò 
quin avciery di sdèr Mo, n 0n apada- 
xSioerg, Tlò dig raro È dai mosdpuy aderiiy 
cvp@uvias' iv Caeeivos ed mapriva, ns di xa- 
mita Vin 9Ò è impresso Yi mAaTdaziw 
My an Inwperg, dA è im pepi* oÙn bri 
diri pora arms GNijat, ema Tse” EL div Cnéwoi, 
dos nasivar, d osprelee tà sarà TÀàS cvpPeoviog 
Emgepa Aovny de, iv auris dierny * ipieusirlw 
diva Ei rare djgratw, imPipa, nedPar Tavra. 
©“ naegdy di rdn T anti È Pueniémpey cu- 

“ raubaver Andowdpss, 2 arpoirw, 5 ci 

“In tesa tÙs dyiovrvss, xaj diwesr die 

«e phoyyss* Megnyspduor dp, deere tre 

“ua, PT bpoPeirar diompor de, e 7 cvp- 

“ Peivav tesnv dî, È 7 iupertr. Fapds 

“rale DlaPeetow, 1 7 dig rurav, Cndìo 

“dia rarov, 7 ddey cv uParicr aderso 
“Cneva, F ippedaav dice cimestrepey ey 

© reuraes iuoPeria Ary. Oe4did vor 

“ dì rpin OpòParas sù, ci xarà Tlò ci u- 
“avo ins armAnfe tumitrtes nijs de 
‘x9ajs* dos ci Ala marti, aj ci 6 auray 


“rmwndeudpo ZipPeavos dî, ci eypurdre © 


“7 dpoPavay ws ci Als mirri, nai ci djs 
«roscipuy, è ci  asraw na) riv ipePdi- 
“rav cumSeduo Epperes dè, ci vga 
“ 7ATWw TEN cvpuPeivay ds ci Tovidiio:, na) 
«ro mibToy di Aoemi* Arò rt cuwriderra) 
“ws, ci dp operai, ris ovuPdivoss* 
€ ci dì oUp@wra, mois superio. 

Tav PI, <a mis iuertsdo, iSen, dò 


AR eney ioertves* mùs de ayiorrivss* lonrints 


4 Pro ipusrirus 8 cpiasstirtu, malim vpusdir=-. : D.3. € ME. rise. 





285 


CAP. VIL 


« Oportebit igitur bujufimodi errores, non ipfî 
‘ Rationis matura attribuere, fed illis qui 
“cam perperam adbibuerunt. Couiniine 
“autem rationem veram © magis genai- 
“ nam exbibere. 


ATE hxc, in Pychagorios contendit: Non 
LÀ quidem cjiciens cas quas ex arithmeticis 
rationes attribuerune confonantiis ; eifdem enim 
& ipfe utitur, queta licet, tanquam maxime 
fanis; nempe, fefqui-tertia, fefqui-altera, dupla, 
ceterifque: Sed non admittens ea qua cx ca- 
rum accidentibus conantur illi inde ftabilire ; 
utpote, Oportere confonantias in rationibus 
multiplicibus & fuper-particularibus conftituî, 
& non item in fuper-partientibus ; &, Opor- 
tere fundanis numeris confonantias fimplices ex- 
plorare; &, Oportere confonantiores reputare, 
quibus minora funt Diffimilia: Hxc enim non 
admittit; non alia ratione, quam quod inde 
oftendetur, rejiciendam effe confonantiam Dia- 
pafon & dia-teflaron ; quam ipfi quidem reji- 
ciunt, fed ille admittit.  Neque enim in ratione 
mulupla aut fuper-parvculari fpe&tatur, fed fu- 
per-partiente; neque ejus Diflimilia, parva 
funt, fed magna: Ex wibus premciptis, tanquam 
Canonibus, conantur illi, qua ad Confonantias 
pertinent, judicare. Deinde vero, quam ille fa- 
niorem efle exiltimar hac de re conftitutionem 
exponit, hec fcribens. 


“Conandum autera, rationem vera, & ma- 
“gis genuinam exbibere : Diftributis, pri- 
“mum, fonis ( imeguitonis, & definitis 
“ feu difcretis, ) dn gres formas: Primam 
“quidem (dignitatis ergo) Unifonorum ; 
« Secundam vero, Confonorum ; Tertiam 
“ demum, Concinnorum. Nam Dia-pafon, 
“<& cr agi la ab aliis Confonantits 
“ manifefto differunt, (nt & he, à Con- 
“cimnitatibus;) que maque aptiffime ap- 
€ pellentur Unifonantie. Sunto autera no- 
“bis definiti; Soni Unifoni, qui, cum unà 
€ percattuntur, perceptionem auribus infe- 
“runt, quafi unius; quales funt qui Dia- 
« pafon conftituunt, guizue ex buju/modi 
“ componuntur : Confoni vero, qui ad Uni- 

« pe rassse accedunt ; ut qui Dia pente 

de ia-teffaron conltituunt, quigue ex 

€ bis cum Unifonis componuntur: Concinni 

“ demum, qui ad Confonos accedunt 

“xime ; ut To Erg & scorrono 

« ter, dy componuntur ammo 

Pigi ex Confonis; & Confoni ex 

“ Concinnis. i 
Sonorum, /èw Porbongorsyn, (in precedenti. 
bus) ftatuerat, alios zquitonos efle, altos inzqui- 
tonos: 





P3 4 Pre 


2186 


tonos: Aquitonos quidem, qui funt tenfione 
invariati ; Inaquitonos vero, qui tenfione va- 
riantur. quitoni igitur feftionem non admit- 
tunt. Inaqguitonorum vero; alii funt Conti- 
nui; alii difereti. Continuos igitur, ut qui 
locos tranfituum in utramvis partem non ha- 
bent manifeltos, pratermitut; ut inidoneos ad 
concentus harmonici perceptionem: Difcretos 
autem admittens, hos Phthongos appellavit. 
Phthongus enim eft, Sonitus unam eandem- 
que tenlionem habens. Ipfe igitur Phthongus, 
per fe, non quidem in Ratione conitituitur. 
Et enim, Ratio, omnino duorum; utpote que 
eft ex eorum numero qua funt aliquid (/ew 
Relatorum ;) & in quorundam imer fe habi- 
tudine confideratur. Cum autem ad alium 
habeat relationem; vel ad aequitonum ipfi ha- 
bebit, vel ad inaquitonum. Si igitur fit ad 
aquitonum ; in identitate confideratur. Si ad 
inequitonum ; vel coaptantur inter fe #4? Sori, 
funtque ad fenfum grati; vel non inter fe co- 
aptantur. Si igitur non coaptantur inter fe foni; 
ell hac habitudo inconcinna, fonique ipi in- 
concinni.. Si vero coaptentur, Concinni. Sunt 
enim Concanni, qui, inter fe coaprati, funt ad 
auditum gra; (/altera non ingrati; ) Incon- 
cinni vero, qui non ita fe habent. Congruen- 
tium igitur, audituique gratorum, criplicem fa- 
cit diftributionem. Ali enim fic coaptantur, 
ut non ingrati fint ad perceptionem: Alii ve- 
ro fic, ut non modo non ingrati fint, fed & fi- 
milem fui fenfum faciant: Alii vero eoufque, 
ut auribus faciant perceprionem tanquam unius, 
quamvis inaquitoni fin. Appellat igitur eos, 
qui funt auribus folummodo non ingrati, Con- 
cinnos: Eos autem qui fimilitudinem partici- 
pant, Confonos: qui autem Unitatem parzici- 
pani, Unifonos. Sini igitur ef Unifonus ; 
eft omnino Confonus, & Concinnus. Siquis 
vero Confonus eft; eft & Concinnus, fed non 
protinus Unifonus. Qui vero Concinnus: non 
protinus Confonus eft, aut Unifonus. Contra 
vero; Qui inconcinni funt, ab hac diftribu- 
tione excluduntur: Qui vero Diffoni funt, 
mon protinus fimt Inconcinni Qui vero 
funt folummodo Concinni, non autem vel Con- 
foni vel Unifonij; Difoni quidem funi, fed 
non pro Inconcinnis habendi. Qui quidem 
funt Inconcinni, funt omnino Diffoni; non au- 
tem qui Difloni funt, funt protinus Inconcinni. 
Hac diftributione plerique, quantum ad Con- 
cinnorum & Confonorum differentiam, omnino 
utuntur ; fed non item, ex inaquitonis, Unifo- 
norum. Veteres enim ®quitonos, indifferenter 
Zquitonos & Unifonos appellabant j Hic au- 
tem Unifonum ab &quitono diftinguit. Nam 
quitonum, in cis ftatuit qui in renfionibus 
aqualibus confiderantur : Unifonum vero, in 
cis qua non in eadem tenfione confiderantur, 


(adeoque acumine & gravitate differuni ; ) fed, 


PORPHYRII 


dì, tÙs ratà TÙhò row dmaegMaxrss* Avioo- 
ques , ts uarà Thò radow i is. OÎ 
180 Ev iotrva, * rule osx Fndigoiny* To dî 
aviaetava, ci pdùò fio uve geis* ci di drvgar dpart 
Tùs ud Er nwsyis, ds avtùs nrus, Tip ina 
meg permbareor, © avemdiAss fxormes, magnri= 
cun aSirss Gres e15 Th E rppeoo dirt x 
Aanlar: tÙs 5) daeyr des hg 1badpos , Phiy- 
ss t#Ts crtsomgapduoer Hr 9Ò è QUAD, Li 
Pos, pics È Thò avrlo inigar tao AUns dò 
ev val iau è PIRAS, edira ESacoperro cn dé- 
vu Evdudiv gò è Aoges mvrws* dm div F meés n° 
È è girl tn reds dAsds rav Feeps 
Exgy di eds dor gsiow, nr reds iovravor ar, 
Pi mpòs desco raven tte Ei dò Ev Lonravoy cn, iv raw- 
tonni Sewpryoe) Ei dî civiotraror, ri cuwdirilor*) 
dAdoss, x, e6Depos gerry Trpòs ajbmor dé 
* owarormy aMidoss* Ei iù &V pù cuvdifleray 
reds dIdbs ci liyzer, Caparis ri) i ruabma 
L'ad È aura cnpuereis ci Dhoyzor Ei di mwd= 
osta arws, bupedeis. Eicì pop iupedéis, dov 
omwatlosduos pò daMdss, eUDopos pos divoliò 
muy arse Expddis*), Gors pù drews tx4ow* Tam 
Sv cavare div, È pos anolò sdDipor, seit 
misry Thi djgioton Oi du pap Sr cundrilermg 
dice eOPipss asrès civay 8 rpòs drmAnla* oi dî 
Hrws, ds po) puivor tiPGpss civy, dA Hd rei 
Guolo avraly aiSnaw crepi oi dî sis moi= 
Toy, ds % évos mueiy È disalis tlw arminto, xal- 
trip ovres dyicorores. KaMeity TIvuo, TÙS pd eù= 
Posts poro FF cixoais, tupedsis* TÙS dì ipuosori= 
ns n panzornes, cv puPaires* rùs dî des, 
bpoPoyss. Eims pdù ivi iuiPer è cip 
Peovos bri na) superis mtyrws Eine dì ovo 
ro nai ipperis, & mevrts dè nei iuoPant* 
O di iuperis* sn cippa avyrws, Sr ip 
Pur. Kai uarà x dyrintidpor dé ci 189 cu 
paris, oerinazi taums È djgipiorws® ci dè 
iePeowos, & ravrts bici nai Cu putdeig* 0ì palp iper 
perdis poro bras, dre cip@uriì Tsi puiPavor 
Uarapzaries: AjaPearor dp diri, & pleò nai în 
pudets tesa’ OÌ dò opere, attyris * dig 
Pavesi di 5) AaPora, U avTAS ng) Cnpedéis. 
Tayres dì muoris È djgupiorcos ci ess, TI Lù 
7 ippuerov ng) cvuPeivar xi pl) AaPopat® ni 
di 7 è mis dviorrivoe ipoPeivar, CxÉn* OI Ò 
mudeusì CH iranss, dd AfaPipus 1 ioormts NG} 
dpoPeiyiss Cndduy 8705 5 dlingare È cui E 
ima Kaj:® dp ira, & dis dat lea ni- 
cur Fsmpssdjioe, trete P di cubPana, ca vis 
19) narà Tlù aurlò dò reiow Fede dois, » dj 
Tir diaPigsri mar’ ibimrmi n Bapiorne' varà 
dì 





né,r 


d Pro 
deelt ds cirsi 


repuliò. e Pro ima, repono --Avg 
— sòpige; «na. 6 Pro 2fgpiper, repono «i 


ME. deeft cuesireru 2hir0° Ei # Frpi. g ME. 
iME 


COMMENTARIUS. 


dè Thò ciyueseo, drmAnfa ivòs F axsais rage 
xodpas* Tes di qusrus cvpu@unss, cvpu@arss 
ci maNcudì Enddisr, Vorededanons è dpiPuver rw 
iantiva* AuXdy ky auris Ta Md mis raNasis 
rigotpa ripPara' TITwW TI LÙù Hard cipDa- 
va, ta di iuiPura' 2jaPiprras, xarà Tin, 
1 Cnsivors DEI Tlò aresonzaeiaa istrdpos. Cow più 
qu nolusivos k tppedi dA $ ripPara | atsonzA- 
pie Tau è, grs dpuoiws ninAmv Ta up dy 
cpsPura, 611 d71 7 iootivcon " ato ® AlePogSy- 
na, DE Thò Ai w inatipane dyAoi d Î Kupyvaio 
mrrepaides, è Mur mdesvay Dì TÎò Ldù ipe- 
Powiar, dad ioerviag amdidere tl di imne- 
vir, dig È ipuoPevies. LpoPeria pete 11, xar' 
auris, iorvia Dbivur % i uiDearos DbiAsi, cr 
ai tarts Fewpir)  nwniin* lovrvia di, Gray 
duo Dleygei, cpeosi TI Tdsd, dea psi dpa, de 
apnea guri Tu) daPeegr induwaptiri 
di ci cpr di DE dr x ivis. O di mir 
Mpeaiios diinpi' ouvixipce gap <v mis È Pi- 
orws tppe:s, ovrav Diiglar 7 ij ibiay, 7 dì Bar 
piuv Kai aAiy 7° cher ui Bapicy, FT up ov 
Taw cid hors dpoicor, P riv dî avopusicar raw dì 
auopuotav, tivey mvds Tu 65str È aper, naimeo 
tvran vary, * i pois narà draw casivas* 
Aiò, t&Y SP Libeay 1 Bapicy, dè bpaiss a) da 
pp manrts, iris nartiv ntiwrn, mn td- 
0IS xeswév m iv chimros mi na Bapimmas Tv dè 
Bapiwr a) ibiuy, nai Erws wawnuv, TÙS nigra» 
pds a ddlePopsrms inds, iuoPuives® ! rimis 
Bi dd è È dprPeoviote, " Casiveis dî # Î ico 
Tic. 


“Tir4I di atsdiapo due pento eds 7 
“asd dar aumiis Niyov' aprlò ralia: Th 
“avrò mis Nvdegopios* Tura, nal' rv 
“cu alp inte dorbpuds, mois icaro Phoy- 
© g01s dorvipordp* TÙS de dvioss mis dnoe- 
“ rvoss* 611 n° stor aorid: dnher tri. 

TOY djgipioswr, ro areds dRnda ggiriw egtr- 
rey Pbofar, Torasms " Suopdiins' nai tes cn È 
aihionws ness ion coesaupposion, Gio, xe) 
Tlò rarsuay 8 roys dxeibaar, Pad di 
vews dodricys DaPopgis. Este * rà @Ei raw 
MuSagegiicar wpgrnPtor, ds inans  ampilis 6 
xa: € denmoy 94, nadeemp Caeivos, devio Sey doro 
È icomros Tav dpibuuy Hy dî dorodonior, naù è 
Meyoy T nat’ aùrlu cresouppogior, Tois iovrvoss* 
Exeivey uSp dv ci ereizs, È peovov dora È scorri 
Mpxoro dA nai daro ri MED dpibui Tie 


287 


cum fimul percutiuntur, perceptionem auribus 
exhibent tanquam Unius. Hujufinodi vero Con- 
fonos, Confonos appellarunt veteres; Unifoni 
momen xquitono attribuentes. Hic igitur, di- 
{tribuens ea que veteribus dicebantur Sympho- 
na (Confona,) eorum alia vocat Symphona (Cor- 
Sona,) alia Homophona (Unifona ; ) diverfe ab 
allis, hac in re, ( quantum ad compellationem ) 
ftatuens. Que quidem illi Concinna fed non 
Confona appellarunt; cadem ille fimiliter ap- 
pellavit: Unilona vero, quoniam ab Zquito- 
nis parum differant, utravis #7 compellatione 
vocabant. Quod oltendit illud Cyrenea Pro- 
lemaidis, aliorumque plurimorum : Qui Homo- 
phonian per Ifotonian exponunt; & Ifotonian 
per Homophonian. Eft enim Homophonia, 
fecundum illos, fonorum Ifotonia: fonique Ho- 
mophoni, quorum tenfiones in identitate con- 
ipictuntur. Ifotonia vero, quando duo foni, 
tenfione fimiles, fimul pulfati, invariatam ha- 
bent ditferentiam. Etdefinitiones quipollent; 
funt utique ejufdem uniufque. Quin Ptrole- 
mzus diltinguebat : accuratam enim proprie- 
tatem affeRavir. Cumque fint, in natura ope- 
ribus, foni, alii acuti, alii graves: Item Acu- 
torum & Gravium, alii inter fe fimiles, alii dif: 
finiles: & quidem dilfimilium, quidam fine 
acuti & graves, ( utut contrarii, ) ipfis quoad 
perceptionem fimiliter fe habentes. Acutorum 
igitur, feu gravium, eos quidem qui fimiles 
unt & invariati, vocare voluit Ifotonos; quo- 
niam tenfio, erat, quid commune acuminis & 
gravitatis: Gravium vero & acutoram, adeo- 
que contrariorum, commiftos, atque ab uno 
non differentes, Homophonos. His quidem 
attribuens Homophonias, illis vero Ifotonias 
appelationem. ; 


© His ita prefinitis ; Tranfeundum, ad Ra- 
“ rione illis confentaneam inquirendam : 
“ fumpto quidem codem cum Pythagoriis 
“ principio : AEquales nimirum Numeros, 
©“ fonis /Equitonis attribuimus ; Inaqua- 
“ls, Inequitonis. Quippe guod per fe 
“ liquet. 


Diftributio fonoram, habitudinem inter fe 
habentium, cum haec faéta fit; cumque ha- 
beant illi ex fenfu judicium : Accommodan- 
dam, ait, antiquam Rationis accurationem, ipfis 
differentiis fic è fenfa datis.  Indeque alfà- 
menda funt, Pythagorioram illa princ;pia, (ut: 
pote fatis accurate fe hatentia; ) atque inci- 
piendum (quemadmodum ill) inde è nume- 
rorum xqualitate. Que attribuenda erit, ( Ra- 
tioque fecundwn ipfam accommodanda,) Aiqui- 
tonis. (Eorum utique plurimi, non tantum ab 


xqualitate incipiebant; fed & ab ipfo fundano 
numero.) 








i ME, caéres shò. £ Pro cxpuxi, repono tap. / ME. «tsezaglie, 

Zegin nifi malis Afadicot. 0 Suppleo iti è. 
èpsiss. 9 Suppleo gia. Pro rif repono mias. /ME. decft rire È. ti È 
oesdass € reis. Mallera item, in principio # afgsirta;, pro # Ajsspirtee. Sed non muto. x ME. sprì. 


rsu. DI -- pira, repono 


. # Proiasiee, repono iarle. x ME. 
perio? 3 ioepsim. * Forte 
. sà, Sic ME. fed D. 


y Pro 


188 


numero. ) qualitatis vero, fimpliciter, nu- 
meros equales, attribuendo, dicit, fonis xqui- 
tonis: Inxquales vero, inaquitonis. Quod au- 
tem è fundanis mumeris, ca qua Confonantias 
fpeétant, demonftrabant ; oftendit Eudemus (in 
primo Arithmetice traétationis ) dicens, (de Py- 
thagoriis,) hec verbatim: Adhuc autem, trium 
Confonantiarum rationes, ( ipfius Dia-tellaron, 
& Dia-pente, & Dia-pafon,) quod contingit, 
eft in primis novenis; ( Nam 2, 3, 4, funt no- 
vem.) Caufam au cur oporteat xquales 
numeros xquitonis attribuere, reddit Prolemaus, 
ipfam per fe rauonis evidentiam. Deinde fic 
pergit. 


© Cumgue buic principio confentaneum fit, Ex- 
“ pofitas fonorum ineguitonorum differen- 
“fias, pro carum ad a‘qualitatem propin- 
“ quitate, invicem ca afro efie: Fine 
€ ffatim manifeftum eSt, Aqualitati buic, 
€ proxime fuccedere rationem duplame; (ut 
“que excefium habet, illi quod exceditur, 
© aqualem cundemque : ) Ueifanerae vero, 
€ apriffime fimplicitatis & omnium pul- 
“ cherrimum efe, mig ir Ideoque puic 
“ congruere rationem Duplam; ipfique Dif- 
© dia-pafon (verbi gratia) bis-duplam, boc 
“eft, quadruplam, & fique funt alia, 
“que a Dia-pafon intervallo © dupla ra- 
“ tione wmienfurentur. 


. Attributa aqualitatis ratione, que in nume- 
ris xqualibus confpicitur, aquitonis; & ine- 
qualibus, inequitonis: commenfurandum erit, 
pofitis principiis; in fonis, aquitono; &, in 
numeris, equalitate: Deindeque in fonis inx- 
quitonis, & inxqualibus rauonibus; utrifque 
po proxime, fecundum utriufque principium, 

c pro cujufque 45 eo propinquitate aut lon- 
spia, commenfurandas elle inequalium 

ifferentias: Perfpicuum inquit effe, quod, pro- 
xime polt aqualitatem, ordine fequitur, in ra- 
tionibus, per numeros conlìderatis, Razio dupla; 
in Sonis vero, Unifonum Dia-pafon. Quod 
igitur Dia-pafon, eft ab xquitono proximum, 
teltatur Senfus; quod razzo Dupla eft quali. 
tati proxima, oftendit Ratio. Sola enim dupla 
ratio, excellum habet equalem ei quod excedi- 
tur, eundemque. (Multaque hac de re à no- 
bis ante di&a funt. ) Adeoque attribuenda etk 
ratio dupla ipli Dia-pafon : quoniam, Unifono- 
rum, unitiffimum di & pulcherrimum Dia-pà- 
fon. Cumque dupla razzo ipfi Dia-pafon attri- 
buitur; ipfi Difdia-pafon, attribuenda erit bis 
dupla. Ratio autem bis dupla eft Quadrupla. 
Et fimiliter fi fit, ut admiferunt aliqui, Trif- 
dia-pafon; aut etiam Quando pic: (ue 
Plato, in Pfychogonia Univerfi, ufque ad Qua- 
ter-dia-pafon & di -pente & tonum, producens 
diaftema ; ob caufas quas alibi damus; ) menfu- 
rentur hac confona, ipfo Dia-pafon, &c razione 





PORPHYRII 


letras di donos TÙs ints delle -domdorio, 
Puoì, rois scorie Phi us® TÙsS dè cwirss, tds 
dvoermess* OT, deri midi, rà rarà 
ràS CvuPerias amd axyvaze, dnAoi EVS NUO», ca 
th neuro Î apibpunmvss isueioi, Miyur, DEì 7 
Mvdezepetor, mon nera Nik Em di dè ri 
mesa» couPuvitv Ieyus, TE 7: Zig mosdpor, 1g) 
È 2js riva, * $ 2jg racdy, in cv Giona, PA 
mewmis raggi mis ima* Bd, y, d vinry 
ima” Aitien ©) è Nrdepaj®h, £ dev rÙs loss 
dellpts donviper mis Loris, dandiden Tè 
avrà E Mya? inderdan Ebns di irutd. 


© Axghi3xv nivuo trrs ti apyii, E È rasty» 
“rendi tar aviootnar Pliar dado 
“ eds, Ti adds ras icons iypoma hg- 
«° perestday* danigiv esw eÙ9ÙS, dm TH ico 
mn pù iv, è dirddons Niyes, iypurd- 
“ro, lo vasporlò tx inv È Thu arrlò 
“rù Umepexopiva Tav dî ipuePeivany ire 
‘MUTI %, AD iI Pala aura die 
‘rito pùr Pappblew 7 dior Nigen* 
“7ù di de dio auror, dnrovin è dis dì- 
“ ridav Mya, turin è need dA 
“uan drives tapas pereoht av TU Tr dj 
SIUSA, È mÙ VEOZZA 


Aamdebivres 8 È icons Miy4, ds dia tran 
apiluiv eFrwsdir, mis \votvess* rev dî avirtr, 
qIiS AVICETIWNOIS* TACRUeTENTIOY, APX Mesia 
<y dd PIsfos, TE Icora” ty di desludis, È ia 
mr Acraav cri rev dnrorrincar DIcor, * ri 
dirty Niyuy, * iis typ0s nall'indmpov Î cineioe 
dexsis xo) don È iyumtO n TÈ mppa, dg 
perentior TÀS Td» dviotv daPoegs* daveptr, Dn- 
ow, nf sort eygurato riren®), iv pv Ac 
qoss * 7ois Ircopspuivoss dprbpadis, è dimidens* iv 
dì Pliyzos, © die rarcv iui®avr. OT LÀ) Ev 
n dle rara» tyyds TE ira, pagropii i ad 
ns indi d diamari 1y905 È icons, detuyu= 
cu è Niyas. Mit dd i diario Niy&, lu 
arttorlò ico ind ra arenzano, È Th a 
ql nomà dì È pin &Ei rire cipyry dotsmpor. 
Oa dondono ti dja racor dm x) 7 ipoPoi- 
ver ivaominzitazi Te È dis È dla raron. TÉ 
di didane Ti dia marty dondodiras* ri dìe 
dià rari danni dp È dis eradeior dis dì Ai- 
mAdei® My&, sw i mrpaddri@ Ei dè € 
eis did ragmwrisv, ds mes rapditara i x9) 
mregue, ds Waray, tr TI Vuxoyona Ti ras- 
Rs, des TE nreguis did rasa ng) dial rriy- 
n sd) qs, ertsozaytiv d diagnua, di ès èv 
des dordìdondu cima, eredita dv xa) rao= 
ma nÙ ciuPava, TW n dia rasîiv na) è di- 


Fia 





7 Pro coigadas, repono cssigidar. &c fic aliquoties. % ME, rès fed D. reîs. 4 ME. deelt reîs-- cò 3 oHyane. 
5 ME 





fio vale. Lee sifone e io i 4 ndtogalch 6.4 Sopra 






7 N Po i SA ii voler ell piani i 0 
miti nti - Frs 0 di; ec 
x fu» " LU î \lo  aRuone: ” ha 
Da 4 pi ant ot” fur, ab -cipfa Corfonatia Trif-dia- pae 
Pioraco Mivar. ae ga Fap debiagioo. Ponane ei na 

Ci e nia Gist serie e | ve veg 
roxh dida Tiiei PO def < 6 si ha ditta 
È. , ? 7 ‘qua’ Ti i 


PIO a I A 6; 
















MAME GEE © Oh Ae Su cs riga NI A. e ME of 4 DI mona ME. È 
frndaimin, reponO iran sb "a re fine A 
+ q £ ME. 





& 3, crunt in ratione fuper-partiente; 


s felqui-terriam, & fubjungas du- 


st 35 &affumatur fefqui-tertia, 8 ad 6; (pu 
(2a 8. 6.3.) crunt iterum extremi.iniratione fu- 


pen 
"% 0 ; L com- 
poli, ut > Sora ft ipfe 
Piolemeas ) hoc non fuppofucrit;... non. de- 


not fi elpes perse pipe Prina. 


d'el 


Paige ì 


Lalli 














Le 


Lor Agi: sO A IS Si 


av uPavi; i TE revdaTIA Moya 
Lea igie PIISE TERI sa 
aristide darte: 16 765" Oi ded daga 
sh U teimmario Moyw tony, ceppi 











” 
T 








(©: s0 Malim 

Ri 
[af 

* : Pi * 

«i 


gf & hoy: d) 
78 daria @ ipuoria Kay coesmibrs di è | 
a MELI ARE SSR 








COMMENTARIUS 


“7 ruPuniv dice tErus Dagusiedk rùs 
“im 7 emer Tinpoeiss Miyus* El d\' 
“Sv un rita, di a diga yes misudua: 
«quais Aigupiads, tpupeedisupo: Lalgi Ti) aù- 
“Thò africa Kaj ir di AjePeegì prdera 
“Eizo dda pipn 7 ripe rondpan® 
“07% rome eyyoripo E ire rademo d 
«ppuco mivro padov ei Tei, Kg) 
“7 iDebris inasar 


caro, & Td ione, synos lè rabms, è 
dir rano yes WE 3" rawrlw, vyy0s midiy 
onw " rasms, ci iypisadizia ripvovns tè dirdd- 
cuor Adv cÙmi li) rice è np È è emrems* 
OUrew ARA, # È inteso, & mis iMdflcoy 
unt tmpogios, Pawpsy") oi epupereis. Apxi d 
iper Qhiglay, o mis 8 7 mesto impo- 
epors* 15 av cuwndetk dwsa"), ug) cis de” afgi- 
perry Meri 5) è imresro, ci impiego dpxerny 
dor ri immerigr8, È mmie, %, iminte” $rus 
‘n dro iv mes duri mwFiivy È uvcsmY, ds 
imdetodu* Epperés 8g By ci cuvnSirns avrà 
mriyms* Aùrtv ) rr iuperésspoi, doni inixa 
TI deicn 7 ipePerior, ns iv da marin Me 
Ss, ci tuPrees mumStan TÙò dia meri Howe 
5 di eppure TE aree ie nare rl Vezrtpo- 
Ao srnPins, x ei P retro ° Torres 9Ò è fps 
ME xgj 6 imtesrs* Tab dò Èy tppercw, dows 
dixa syyaca miivmy digupirdo, Gev dv ippedisa- 
mu Mel 85, dv ai AjaPoegì pesCora ama pipy 
alia tav Caprordior n È rate tyyu- 
tipwrb ine uadero È cvuPuricas, È ius 
Fravtov puador eoremento, è P orésoNr TI xeri 
7 Enter asepogii Ties dv ci ovdirns è ine 
Tesro doyey, tav Daflorar duri pogiar, abnis 
imdaba Usspor, dra, sarà P eÙAeyer © Perde 
aiuor, tiv nreggi:d av % ar è PÒ I ming 
Bigupiods. 


“ Euwsdeyn di csmiv” Cu riruwv, iuoPeys iù 
“pont dv GTE METIS MAATAdaA, È 
Coi’ unt” perpisdpor ZipuPavss dè, ci 
“Dio rear 7a impogha», È ci 64 aùrav 
“sai toy opePrivev aumdi pos Eppediis 
“di, ci peri È inteso rev Empoe say, 
ST poi dv ipoPeivar, naì r6v copDd- 
“var, è 19C indoe ey dipn) Taw dì 
“supero, è 18) muaio, imydiG dr, 
“tyrivdey wvarderin, dad azione 
“riv dio medrdwv impogiov Te % c0uPa 
“ vuv Oi dì raw Auror, + catsapoviz dies 


29I 
© minimam. Adeoque his accommodande, 
“que funi, pit [efqui-tertiam, rationes 
“ fuper-particulares. Atque ex his quidem, 
“que divifiones faciuni bifariam-proxime, 
« funt (ob eandem caufam) concinniores ; 
“«quarumque differentie, partes fingulares 
“(feu aliquotas) eorum gue exceduntur, 
“majores continent: ut qua propius acce- 
“dant ad aqualitatem: utpote, ( omnium 
“maxime) pars dimidia: &, poft banc, pars 


“ fertia ; cateraque deinceps fuo ordine. 


Sicut, poft xqualitatem, proxima erat ad il-- 
lam, ratio Dupla: &, poft hanc, proxime ad 
illam, qua bifariam-proxime fecant rationem du- 
plam; quae fune felqui-altera & fefqui-tertia : 
Sic iterum, polt fefqui-tertiam, in fuper-parti- 
cularibus ipa minoribus, fpettantur Concinni. 
Principium igitur Sonorum Concinnorum, eft 
in eis qua funt, polt fefqui-tertiam, fuper-parti- 
cularibus; ex quibus ea componi potcit, & in 
quas dividatur.  Poft autem felqui-tertiam, in- 
cipiunt fuper-particulares è felqui-quarta, fef 
qui-quinta, & fefqui-fexta, & fic in infinitum. 
Quarum alique poflùnt ipfam ( fefgui-ter fiam ) 
componere; ut ofltendemus.  Concinne igitur 
funt qua ipfam componunt omnes. Harum vero _ 
concinniores funt, = aflimilantur optima Uni- 
fonantiarum, qua eft Dia-pafon. Pofl quas, que 
fimiles funt, componunt Dia-pafon.  Sunt au- 
tem, tum qua in excellù aflumunt femifiem ejus 
quod exceditur, tum ejus partem tertiam. Tales 
enim fune fequi-altera, & fefqui-tertia. Concin- 
narum ergo, qua divifiones faciunt bifariam-pro- 
xime, fint maxime concinna. Poft quas, ille qua- 
rum differenti continent majores partes fingula- 
res (/ew aliguotas) eorum que exceduntur; quo- 
niam he funt ad xqualitatem propiores. Quemad- 
modum, in Confonantiis, dimidium maxime om- 
nium preponitur ; quod preeft exceflùi in ratio- 
ne fefqui-tertia. Quanam igitur funt que compo- 
nunt rationem fefqui-tertiam ( ex partibus ipfa 
minoribus) oftendet ipfe poftea, quando (fecun- 
dum tum rationem,tum quod obfervatum elt)Te- 
trachordorum, fecundum Genus,divifiones facit, 


“ Summatim autem ut dicam: Horum ({o- 
« norum ) 4a dr quidem funt; tum pri. 
“mus multiplas, tum qui ab hoc menfis= 
“rantur : Confoni vero; fuper-particularium, 
“duo primi, quique ex bis cum Unifonis 
“ componuntur: Concinni demuni ; qui fant, 
« poft fefqui-tertiuna, fu pecicaderea U- 
“ mifonorum ergo, eee, ua fit 
«propria cujufque ratio, jam diffum eft. 
«Bc fori (ped onici quidem 
“ratio fit fefgui-ottava, exinde fimul demon- 
«ffratum exiftit; ( propter exceflum qui cft 
© duarum primarum vationum fuper-parti- 
“cularium, duorumgue primorum Confono- 
«rum: ) De Concinnis vero religuis ; que- 

“e nam 





m Malim rim & rina. n Pro Tgr, repono afgssre. o Malim muri p Legendum forte avi. qME. 
POSTA, 


Q4i r ME. 


29% 
€ nam fint eorum rationes, commode definie- 
© tur tusl locis. Fam vero opportunsem erit, 
© evidentiam demonffrare corum qua ba- 
€ Genus tradita funt : ut corum cum fenfu 
© convenientiam indubitato fubjetam Ba- 
© beamus. 


Prima ratio multipla, et Dupla. A dupla 
vero menfuratur Quadrupla. Ha autem ratio- 
nes attribuuntur, ipli Dia-pafon, & Dif-dia-pa- 
fin, & Trif-dia-pafon: qua itaque funt Unifone. 
Prime fuper-particulares, funt, Sefqui-altera & 
Sefqui-tertia : quibus attribuuntur Dia-pente, & 
Dia-teffaron : Sed & qua ex Sefqui-tertia & Du- 
pla componitur ratio; que confpicitur in ter- 
minorum habitudine quam habet numerus ad 
numerum, nempe 8 ad 3: $x7=$. Item, que 
ex felqui-altera & dupla componitur; rationem 
faciens triplam: 3xî=3. Et, ex reliquis, fi- 
qua ex fefqui-tertia & quadrupla componatur 
ratio. Actribuuntur autem raziones dite, tum 
ipfi Dif-dia-pafon & dia-teffaàron ; item Trif-dia- 
pafon & dia-tellaron ; item Dif-dia-pafon & dia- 
pente. Omnes ha cum Dia-pent cum Dia- 
teflaron corspofite, vocentur Confonantie. Rur- 
fus, funt (poft fefqui-tertiam) rationes fuper- 

rticulares, fefqui-quarta, fefqui-quinta, fefqui- 
Fo, fefqui-feptima, fefqui-ottava, alizque plu- 
res: quarum, que affumuntur in compoitiones 
fefqui-tertie, vocentur Concinna ; eftque in his 
item differentia ( quemadmodum in Confonan- 
tiis) fecundum quam, Concinniores ex his dr- 
centur, prout confiderantur in excellù ma- 
pori. aut in divifionibus in prope-zqualia. 

rout fufius oftendetur in propriis locis. Cum 
autem, Unifonantiis, & Confonantiis, jam ac- 
commodati fint numeri & rationes; non autem 
Concinnitatibus ; ( excepta Tonica; huic enim 
tribuitur ratio fefqui-oGava : ) ca que Concin- 
nitates omnes ela poftea tum ex ratione, 
tum ferfas evidentia, exhibituri fumus. Uni- 
fonantias vero & Confonantias gu0d /pel#at, 
cum jam ratione exquifivimus, quenam elle de- 
bent; Agedum, per Senfum item fcientificum, 
ejufque evidentiam, ca que jam diéta funt, 
oftendamus : Sic enim oltendetur, quod ca qua 
rationi conveniunt, confona funt ipfis auditus 
perceptionibus. Finis Septimi Capitis. Princi- 
pium Oftavi Capitis. 


PORPHYRII 


© gyopiov èguow ca mois cinetoss romis* Nuù 
cdi nari do 9: «hd trdeyian indita 
“ri 1În medecAnidiiev ‘na È meds Thò 
“albo aùrdv cpuoroysudpor adisntws 
Siani artildor 


2 Dpirms mMaTAdeD iv è drAda* tm i 
E dirdasis peer 6 mtegaAdos* UTI oi 
Moya: amd pony, TI 2je must ® Ti die À Ti 
tele dee opiPcevos amy” Empdgnos D) meami, è 
spuirios » è danresms” dis amedeo, "n dg 
riva, xa) "1 2jd mosdpuy Hy?) xajé cn 8 dir 
tesrs * dirdacie cwundirduos Miyos' È Fece 
perdo) ca girl desco fr ig più arti 
apibpiv dn ate ty Kajcx $ ipuodit cu 
nin È TE dirdarie na) mtv Aspovr Tex 
md È Aesrraw dins Ca TE EmTEATE % mrpa- 
thagis cwenden. Amdiderm È ci cipuidioi, 7% 
mi dìs 2jg mart na) Dig movdgur, Mai i Tei 
Dig marin d 2jgi movdpav, vai ii dis 2jg ra- 
cu xa) dla riv Ai?) aicory, pere È dig mera, 
Ka) in È dià mosdeey, cvp@Paviay nare. 
MaAw rico, perì 7 dintesma, diga tmpsgsos, 
ci imnirapri, ci jimmy, ci 5 &menra, 
ci die miCdopos, ci di erny dcr, naì dos Aes” 
dr, ci wpgrapCasgduos cis mis oudiode TE 
mesta, iupuréis rariidaucu Oims nayt8- 
mus DlgPoegs, xa. tmeo em TovuPuvitir, al 
Riv ci Epperégeoci pnfioor') uraly, vid Feopiiodey ca 
artpoxii fil ” djgipiora Tagsou* Kadò 
dià rAesovuy ev 7ois cineivis Vond'ax boe") r070s* 
Em de up cpoPavicss, [A F ovpPoricas, dn 
ldpbpuoi me nai” Niger diri wAgeanidpo F 
di cupuerticus sdera” FAld È 'roviaios TeiTI 
dò crd rider) rà pdù ner ris ipa 
pereias amtoas, Vespe dia 7a Moya na fl ivag= 
quia sorry: Tàs dè ipuoDevias xaì cvp- 
Peoviosg, EI) dia 78 Adys ctevpordu, citraves sì 
vay iPriduor Pipe, nai di d emenporinis aidi- 
pews, Hei È og meimis ivaegsice, ri sin udia 
indutunte oro 9Ò ri 75 Aiys deaxSceny, 
cvp@ara Fd angie avnAnben..* Tidos 7E i6- 
dis mParais. Apxn TE cydos ueParais, 


KE$. 





7 ME. ci si. /Repono apdpgì Bc digsa pro epbugis E rigo; E rimasi pro us; BC chagyias pro conpyi 
co n 


* Sic ME, 


a ME. 


COMMENTARIUS. 


KE. ”. ; 
"TÀ pù Edo 7 avdav, È 7 ves, aes 
“ catvew È wesneduor, [® rd 6515" ws #] 
“ipyisdes tvrs man T° mipem, &w dra 
“ris, Th i 7 Udus nej) mis gpiuaor 

| “anpaatics. i 

ON Mudazopoy, Merda, Dda 7 ce- 
pelvior, Tai nari mis ovpuPevias ilo Oì 
PIù dd avrds dio mijauns, varuss fi add 
pass, icomegiis r imvosizs, eis vvegfav reomy* 
co è mp» TE impe diri iv xarà piiros” È 
ip@urivns rÒ siam eis iv abdds, dpa djs 
Fw avris Ywosidiwr, randa peas dle ra- 
ci cipPerer, te dierdarioni My Kaj Ted Aei- 
mis ©) cvp@Pevias, &v mis cinctois Aiyois, rardi;= 
Pan 7 avray nari unnos Aoyey eXivrv eds 
dbires dr iù F mosdpuy méds Ti tesa dì 
di 7 mesto meòs tà duo dTE di F res mods È 
iv aridi d meds a OUdiv dì #Aw, Ai tròs ab- 
AÉ, P wrtsnapduov auris * comeGaure* Tor 9d GAey 
aumòr dierérms, ort 18) diva, TE da rasonine- 
me dTì di eis riosaga È tesa, * Ta TER pépm 
dora pbdsovms mess | thò yXaosida, T8 ale 
movdewy Xdew' ng) mi To AMI, nari ci ci- 
news Niyss fxdens Toy ovu@uvian ris Digupiods 
misydpo, È war autaw tpumipare mibvns, È 
O puoios ip@vrdivas eis È ale, Hera pCcvoy dì ci-. 
usi ipuDever Ronitws di x cx Ti * Udpa, it 
E ci Prndgdpoi avrei, divioni ovs, mis dip poviot& 
DoreraNion* Empos dì MaGcvras ius Xopdas nari 
Tiras iparbamms d 8 imeas Bon Îio prior, 
È dî iniegs puas pvas* naì imp è DIA 
amiccuviy avniis, nal 15 comiomone ris dio pras* 
Bapbneos dî, xab 15 impone P ° praalion e 
vero dì abvriis i djg rarov couPeria. Kai, 6 
To dor dè cvpPuviav, Tlò ipoiay sfera 
misidpo, SEU cinese 7 00 uPamiiiv Mi yss Ne 
\Caror dia raw Bapay tetiSI, puis riosaegs meòs 
medis puas sbarbarns* nai tpis mess duo nai 
Tpés méos piay na) Tiosaggs méùs piav. Kart 
quan di * drgvGNia nayniia, rWw pulp nai 
qpipan, na È auris vis, mpurrdac duo 
sou” "È pù) meditay cino never "e dì tteporerAij- 
pros cis Udares ipo dica è cv TE NEVIO deg 
dimianora vive, TE fgevmos pexga TE npuiceS 
È Udap* xpsopdjicar dè tiv È rpuonior, cv 
auris Pi dia rascy cvpPavia* A%Aey dì drws 
a) i did mivre, al ij dia rsovdipor, na ai Aei- 


293 
CAP. VIIL 


“Per Tibias igitu, & Fiftulas, exbibere 
“quod eft propofitum ; [& fic deinceps, 
“ ufque ad ] Operofim utigue omnino eft, 
“in his omnibus, «Materiarum omnem 

“ Figurarum diverfitatem excludere. 


Yrhagoriorum, alii aliter, Inftrumentorum 

ope, qua Confonantias “fpe&ant, inquifi- 
verunt. Quippe alii, duas facientes Tibias, (ex 
are, vel arundine, ) craffitie & cavitate aqua- 
les, ad inftar fiftularum; quarum altera fit alte- 
rius longitudine dupla; oreque tibias fimul in- 
flantes, per cas qu funt in illislingulas ; obfer- 
varunt, Dia-pafon Confonantiam, in ratione du- 
pla. Crterafque confonantias, in fuis cujuf- 
que rationibus, perceperunt; Tibiis inter fe 
habentibus longitudine rationem: puta, nunc 
ut 4 ad 3; nunc ut 3 ad2; nunc ut 3 adi; 
nunc ut 4 ad 1. Nec multo aliter, per unam 
Tibiam, ipfis contigit quod eft propofitum: To- 
tam enim ubiam dividentes, nunc bifariam, pro 
Dia-pafon ; nunc ut 4 & 3, fumptifque tribus par- 
tibus ad lingulam, pro Bia-tellaron ; &inaliis, 
fecundum fuas cujufque confonantiarum ratio- 
nes, faltis divifionibus; toramina ibidem facien- 
tes, fimiliterque in cam inflantes, propriam cu- 
juique obtinuerunt confonantiam. Similiter item 
in Hydra, unde qua imponuntur Tibia, /ongi- 
tudine inxquales, efficiunt harmonias. Ali, fum- 
v xqualibus chordis, eas extenderunt; appen- 
is ponderibus: alteri, duarum minarum; alteri 
unius min : acutiorque fonus prodiit ab ca cul 
appenderant duas minas ; gravior, ex ca cui a 
penderant unam minam; fa@taque eft ab ib 
confonantia Dia-pafon. Atque, in aliis item 
confonantiis, fimile examen facientes, debitas 
confonantiarum rationes, pro ponderum ratio- 
nibus, invenerunt: puta, minas quawor ad tres 
appendentes; & tres ad duas; & tres ad unam; 
& quatuor ad unam. Ad eundem modum, try- 
blia, vafaque fi&ilia, comparantes; modulo & 
figura aqualia atque ex cadem materia : pri- 
mum relinquebant vacuum ; alterum implebant 
aqua ufque ad dimidium; ut duplum aeris fit 
in vacuo, ejus qui erat in habente aquam ad 
dimidium ufque: pulfatis autem patellis, fatta 
eft inde Confonantia Dia-pafon. Manifefto 
item Dia-pente, & Dia-teffaron, catereque 
confonantie, iter ipfis obtigerunt. Simili- 
ter, fiquis di neos fecerit; alterum alte- 
rius duplum ; perculfi confonabunt Dia-pafon. 
Omniaque hujufinodi faéta funt ab eorum pri- 
mis. Ali vero ex illis, qui videntur rem une- 


ma) culmis € Aveva Qoirs dì na Cavie dizuss Yaruis mons, dvrrandon rerips Piro ovp- 
Para spsosdua dia ragiv Mavra 9Ò vi quabra Cnevear isì aeditar AM: dè ritor, denbyris en 


lius 





4 ME. artt, fed DI, aiutami. è Sic omnes: tanquam à nominativo v4)ss. Fei ro acoznni 


tum, variis tibiis inftruîtum. € Pro preciso rgpono puraiter, pipeg msdia, sgisdimo. DI. 
3 


e ME, 


294: 
lius confideraffe, dixerunt, quod ex Canonis fe- 
&ione inveniantur ha rationes; mihique viden- 
tur rede dicere. Et propterea Ptolemeus, pra- 
teriens ante-diéta omnia, ob caufas ab eo di- 
as ; ad Canonis feftionem venit. Nam in Ti 
biîs, inquit, Fiftulifque.; preterquam quod in- 
vellizzza it difficilis, irregularitatis omnis in 
illis corregtio ; (ut in arundinibus, que alibi 
ampliores funt, alibi arétiores; ) porro etiam 
eorum extrema, cujufeunque fuerint figura, ad 
ux comparande funt longitudines, in latitu- 
ine quadam funt, & non accurate determinan- 
tur: Quidquod in -plerifque omnibus inftru- 
mentis inflatilibus, aliquid irregularitatis acce- 
dit, etiam prater ipfam fpiritus injegtionem. Nam 
nili, per omnia motus tbix ( verbi gratia ) du- 
pla, fimilis fit motui tibia dimidia ; quomodo 
conftabit nobis dicere, motum motus duplum 
effe. Nunc autem nobis, incertum eff, quouf- 
que dimidium majoris tibiz extendit : Nam lon- 
itudines funt ®quales; fed motus per dimi 
dun, non ei fimilis ell qui elt per majorem; 
fed bic tardior: fpiritu non aquabiliter per to- 
tam tibiam lato ; fed laxiori tono in longioribus 
diftantiis. Unde fit ut motus non fit motui du- 
lus. Rejicit igitur, gue eft è tibiis fiftulifve 
umprionem.  Rejicit item eam qua eftà faf 
penfis Chordis. Ait enim, in ponderibus à 
Chordis fufpenfis, non confervari protinus in- 
variatam Chordarum inter fe rafionera ; quando 
etiam, qua ita fe habeat qualibet ad Silio, in- 
venire, non parva eft difficultas: nec male. Cum 
ne quidem unam chordam facile fitinvenire que 
fimiliter fe habeat in fua parte qualibet; nedum 
duas chordas ex nervis fa&tas, aut inteftinis, 
aquales tum longitudine, tum craflitie, & aridi- 
tate, & denfitate, & aquabilitate. Quin fiquis, 
inquit, hac fieri pofle fuppofuerit; itemque, 
chordis exiftentibus longitudine xqualibus, ex 
altera dependere minas tres, ex altera duas mi- 
nas: Pondus minarum trium, majori tenfio- 
ne, majorem faciet (& condenfabit ) diftan- 
tiam ejus chorde Li fufpenditur; ut neque 
longitudine future fint equales, nec xque-den- 
fe. Similiague contingent in fonitibus pulfa- 
tione fa&is Sphararum plenarum, (aut difco- 
rum cavorum, aut vaforum aqualium fimilium- 
que ) & vacuarum, aquamque fufcipientium : 
quippe quod omnino difficile fit, in is omni 
bus, confervare, tufh in materiis, tum figuris 
eorum, omnimodam indifferentiam. 


« Verun in Canone ( gui dicitur ) extenfa 
«cherda, offendet nobis rationes ; {& qua 
€ fequuntur, ad finem ufque : ] 


Intelligatur. in fuperiori fuperficie Cano- 
nis, Geni & longitudine commenfurati, ) de- 
fcripta Zinea refta ( que latitudinem ejus /u- 
perficici bifariam dividat) ABCD: atque ab 


PORPHYRII 


diesvor Peoriir, Degan, im cut E nari nale 
mpsis ese mnoze ci Meyer ug) Fonti pos mars di- 
ug Aim è è MrAeuai®, FrolyTRI TÀ EICIApI- 
dia vmaisdpes, di ès cipuav aus citi, 
ca Th E raro ralamplò ir. Em d 
Fairan © F overglar, Puoi, perì # dvortiraza 
abrir civey Tlò È avpadios depends 7 na 
Ade, GI pù eopuripar byte, 078) cwwrni- 
par n È Ti miegla avran dia nè qipuala, aes 
è deri pon @pacadew, è MATA TAS X9j 
cx anesois ef guels E È ta mitav davis 
is Adige 7 ipmrtrar iggtrar, dratiar vò 
atsrivik, È Hd rs rs mvespars iuCords” 
Ei pù Ò n dsas ima, $ dirracie Pie audi, 
spola La TH used Ti djg tE npuicras audi, xiv 
ampio ipiiv ana Megdr Thò ximow TH KI- 
vio” Nuvì D) spy, fuws Ti ° apice T5 peleros 
UNI given ion dd rà pins” 1 dè did TE < rjpi- 
a, ti pelo, 8% iaia icw* ada Bea- 
dvram* ti AVIVPares sx ipaddis dì das ri aù- 
DE Peposdiie* Ad gadamvirms du mis parpori- 
gus deripaow 6d% è we) 1 nimoss È nmiotws 
dirragia: ExC4Ma Sv Thù doro F abdev a 7 
if anta cn di na) Tlò dia 7 xeedav 
AÉ9À 9ep, Sim 7 ao È xopdais GN, 
pi diacalo dior aopaMarlas steli 
taman T xodav émri xa) tds tavrlò indenm 
Srews txuow sipilv tpyev, evAbyws* Estì Sì iv 
piav xoedlu crm idcin padicos ipoiws igiene rarà 
mrtiy puÉpos* pira ga x@) Sila xopdàs Cu velo» me- 
mineduas, n 6 ripa», ius iS poineor, X los È 
mixea, X TI fnegcia % mont ug) iparomm. 
Kay alta ms, Quo), Cartamy duvard' xai in 
È piimos tav voeden inca naì cn dò È irieas 
metis poiis upiaon” Cr dì d Acme puts do Tò 
re4urs Beipos, tr mAdiovi rasì, psiCoa meocà, 
nai mol, Thè Îidcuon  upiurame abmis 
xoedhs* diga ri pin toy”) îay, dtt lovrroxsor, 
TA apyrrina dì cvubaiva xaì Phi T@r gave- 
Ber Lie nata evyupson Papa razr i 
Nona visiA dov 1 dygalari irtay na) c puoicov* xeviir TE, 
udì MapGarirruy Udg dugspis drms miro TE 
pi, & aran times, xi vi È UAous sai 


mis quipacw avra È a Za Popey. 


“Hd, im È naredie nauiros, Alertrordim 
« X9p%, debe adi ripiùn iv Aeyres* [xa 

“rà (515 dypi TÉAss'] 
Now ini È ave E naviros PPasciotg, FUN 
8 ivns ua) cvppires Ti E pojnes, evdeia genga pi 
adiin diga digipioe d wii amis i a By d 


N 
Kai, 





e ME, ipinun & fic fepe; ubi D. iuin@'. di 1 pro Alger. £ Misa repono, pro "rea 





C OMM ENT ARIUS. 295 
D, 


al; dirò 7 3 vaì d megirin, Vian dor @ dr era: A & Dyauferantur {la 
PET AE tu. Cont BG, da dA gii io 





KAÙ: fade tizio dar estar memmudiay, 
rari NA iony re ne o passey, pixpi sd E i- 
; er, nuAwbpixa) von, o Peuginas disytag ràs 


f adthà voedhò milione imParcias: n.68 ati 


nirigor È Gt i 7% Ei rireeon Gusias PI. Kaì 
trave Cn onpertian Rari im Ax 


pica ris maproniano Sio gira 


n s dica È dfa rare “se, gia 
a Cd di Cnbamordiie cv Srias Tatiso 


LI i 





ebrea 
E Tono 


10: aeniziea scada ny) 
zepdlo cn revps “remmedil app 
CAI NATA MERI 


P.eByn in 


ae, Sio 


ala 


Mie — È poi 






Et slbic: magades, ex cornubus fa; 
ai vada &, fimiles, ad Ì 
tudivem,. cylindrice trent fèd' fphericas 
habentes (que fub chordam Pa 

cies; 72 Ebci circa centrum F, & ‘circa cen- 
tram H. Sumptifque » pundtis E ‘Gin. bife- 
ctionibus curvitatum : ‘talem habeant 


nem magades, ut qua per E G bifeétionum. 
.az yo i boe agantur. po 
{boe elt E ) fint ‘perpendiculares 
1) ica iptegoe & HC ( Sri eran di- 
ts 
fint circa diaconi retta ur 
ab A& D, chords Cs 
faltam corni ut 5 crit E 


ip A parallela ; & EBCG pi 
mum ; (quoniam equales' futit & p 
& GG; utpote 

mentur autem 

pol in his Eni cha 6, ci 

Curvas, co 
ne centris dille) fx ipfi EG pei 
Paremus autem 


ciù è n. } verdi EmPasstor, ud Cano il 

i 3 sÈ Sri cx sieewy 7Ùy svprnita», Ka. gna i S- 
"ia uerca eno KatuonSidouwne di - St EG chorda: & rransfer Allud ong 
Tui ec sand 0 E aedre signi tudinem EG, a 
Rin i di ide Ha bri, Giri punt s ipliufi Di pie 


chorde 


VIALE - £ME 
do PESCE 
i utrobique fimilicer, (uc 


m ME. 


è 






rum curvitàuis; quarerit fubter K° canonis bi- 
festioném :: ut, fi inveniatur chorde pars EK, 
quoad renfionem, invariata è KG; inc no- 
bis item manifeltum erit, 3: sese cam 
. elle, & peri percuflam, & fimiliter aridam. 
Sin ita fe non habeat; transferimus probatio- 494 
nem in aliam pi parl chorda partem; aut 
sono cr x im; (rejeéta prima co in- 3 pe 
lonea; ) ufque dum ex probatione quod con- sive perPé pò, PETIT Ga Are 
gruom di apart LS ett, 1a qua funt i; x0ediis È ee CRA) x00dlò ala Las pos 
ongitudine eq laque exiftentia, can- a fyres Td meal dis doni LIE ni» K 
due habentia Cain finti aquitona fe- 5 4 tl sgtlerie le adi dxens up du Ì 
paratim perculla. Deinde; hoc competto, di- _. praline È disdja arabi Tnsy, Wa 
vifoque canonio tenuiori in diétis confonan- TerIne POT È ipsa OVTORZAA A PURO 4 XIV RAZS 
tatami rationibus; hoc ell, divife refta MN, 9% operma Li posta guess. Endiaz TE 
in rationem MX ad ati {efqui-tertiam, peri muérs rareAiPbtrrs, È dfipderrs 78 
i + 8 in rationem MO. ad > ripe navevis N mis donde F cvuDevitiv Abyposs* 
ON; fefquialteram, pen a] 3 atta: sm I eta obca SEI, 
: duplam, iplius  Jg = nia 4 = 2 
cy Dia-pafon, 2 ad 1: & în rationem Me ad resa er die mordi, 9 ESS TEAES Kai 
nr È RN$ 8 ad 3, ipfius Digga "& diacteliton: ‘5 7 7°__po @n@se om, MpieAier, rs djoe eri, 
fai, & in rationem MS ad SN, 3 ad 1, ipfius Dia- Y miès 8 Kai td UsTART METTA 


p 

* 
A 

wu 






pan di di in fe n Satond MIT dard al marin Betis: Radiic dd 
gad 1, i if:-dia-pafon: Atque dl pp agds sv Aia, drd pd vi 
pl INA cOPRST, duétis ipfi MN sd an: Rat de ti dis viti Sa Ri. 
EI 
di 4.24 1: ad Om g,ad #5/2d DI, 2 ad sis PE fer posate Algeri Td pù dr ri dis 
af ti 8 ad 3: ad Sp, 3 adr; ad TV, 4 Djmndr. RARE T 7 rp, | 
did bi. hanc fynopfin, expedite invenie- 3 





î miagadii ad fingulas feltiones, ) 
(ut aiunt,) accuratiflime comprobatas, 
filas cujufque fonorim differentias. Applicata 
> imempe Canonis retta MN ad EG chordam; 
de, fecatue MN reéta in punétis X O. 
‘PRST; (ic chordam EG fex vicibus divida» 
îîius ; puta, perfpicuz indicationis gratia, in K; 
nunc quidem divifis in rationem 4 ad 3; nunc, 
in rationem 3 ad 2; nunc, in 2 ad t; nunc, 
eine, asili nunc, in gwad 1; 
‘atto: iplius EK ad KG, nunc quidem 
3; nuno, 3 ad è; nunc, 2 ad 1; nuno | E, 
° è ad 3; nunc, 3 ad1; nunc, ad 1, / Riot 
er” 200 4 ad 3, fonts EK 24 KG, fonomificit pe: ” spl 
PED apde Dlgs sie è riv 7 be È De drà dì sis è al Bas vir di de tr 
mos 7° sfide ta ro € drà dì ds è ran dirpds miti 7 Agip: di 
SrL ge A Ro irà dì B'apde averedì n ris Ji iîù dè y e a 
Me gr Lia pos ya DUAD dex reo, mi | 
- LI 6 


è DI 





ai 











COMMENTARIUS, 


Die mardpor, & Pinrejriw Niyw' è di dn 7 Y 
seòs nà B, dà mir, a rpesoNia Acyu* è di 
dor raw. pos Pa, mm e dd rarày, & dì 
ao Mya è di dor Fa apùs tà scia, mal 
7 did rariw % dal riosdpay, èr * impepii Nyo, 
r@dvixdrda mpostay* o did tavy pos 
Pa, dt dle meri % dg eva, tr rerdacia. 
Nova 632% T I add, mid n dis 2ja 
murdy iuiQuro, ca mrgambario Myw È tx 
atos x" nab inasoy Aigey Y a perdins ds auris 
Uzidin va) "TU % in digonpriny in x0d%. 
E$ dw ardrrar, Pad, dis Cata peloreu T dell 
par Pappossor, È peidon rav domxy Tin") d 


3 ds 1 pesca deroga meds Ti Adoswa, i dm È 
tAdosoy daroyis JP, iimg®: dn, meds È 


dor f peter», bra Bagimegr ds % @esisvias 
2 riysdeba. TAG È cydis m@arajs. AgYÌ 


297 
Dia-teflaron, in ratione fefqui-tertia; atque è 
3 ad2, Dia-pente, in ratione fefqui-altera ; at- 
que è 2.ad 1, facier Dia-pafon, in ratione du- 
pla; atque ab 8 ad 3, faciet Dia-pafon & dia- 
teflaron, in ratione fuper-partiente, quam ha- 
bent 8 ad 3; atque è 3 ad 
pente, in ratione cripla ; atque è 4 ad r, fa- 
ci Unifonum Dif:dia-pafon, in ratione qua 
drupla: fumpta EK ad KG, in fingulis ratio- 
nibus prout ille fupponit: ipfoque K porro 
bifecatur EG chorda. Ex quibus omnibus, 
dicimus, quod majores numeri, accommodandi 
funt, majoribus diftantiis  Eft enim, ut ma- 
jor diftantia ad minorem, fic qui Y minori 
diftantia fit fonitus (‘acutior exif ens) ad eum 
ui è majori fit, ( graviorem :) prout proce- 
lente fermone demonftrabit ille. Finis O&a- 


vi Capitis. Principium Capitis Noni. 
# Cvdre m@arajs. 





KES, É. 


“Trois dò di mvdazopetsis, ca téTOY, è GLi 
«F evpiorws Tav cv F rouPravicas ® Myuw, 
“ papriliov® AAndris gesp. AMà Ei È ale 
“modogiag auriv. % mà ts, 


Expnry pùù 9Ò ris durdv Niyois % dure” 
mis Aowmis Myis. MipPerg ) auris, nt è 
dimoroag duri di rv cad Asa tà 2jg ma 
vi È 2jg mosdbor, vvp@avias wvapya daxdi- 
ou Kai, 6m cvp@urorigae Édeyev eivey maores, 
. ED dov tAd Flora fu i sube devia w 
TÙò aQaipeon È padd®, xall indnper rev dé 
rav È por, Tev ida gican api pù Candida 
ds dyurripo ipy). Mipipi) } 49) mis Apiertorioie, 
om dr mis Myss T8TUS TOY vUPwviov, vapy as 
ixza, vyuaridera: &n plò, dmsimuns auris, 
IU axpsetcipss (imm diga 18) È resomorns 
deys imaerm atscentvx ay pssini, Daci. 


TÀ HR0 dd rivavire nebin, F drodis Ppgrs- 
“ashiv, cu & ss xd a PIifas meds 
“ AMINsS, draryualicy autiis tv duodogaly® 
“x ts, P roy curdi» avndnfpeay dr 

© pio dis È ris auris cina djuPoeds, 
Aépd Sv 6 Apisobu®, tn rÙw Medit TOY appro 
vinci cugiar, E: rev copPemitiy © nari Asbi 
rus" Emi ?) Td cv vici Ades eicì avis 
dida DloPoegì, av pia Ts 1 youporn 


CAP. IX. 

«Verum interim (ex bis que dilta funt) 
“mon culpandi funt Pyibagorei, de inve- 
“ ffigatis Confonantiarum rationibus. Quip= 
€ pe rette fe habent. Sed de corum Ratto- 
“ cinio. Et que fequuntur. 


Titur enim & ip, illoram rationibos: 

nempe, rationibus fefqui-tertia, dupla, 
ceierifque. Culpat autem cos de ipforum ra- 
tiocinatione ; qua rejiciunt Dia-pafon & dia- 
teffaron ; quam tamen clare Confonantiam ef: 
fe, oftenfum eft: Atque, quod confonantiores 
eas efle dixerint, in quibus minora reli&a funt 
(gue vocant) Diffimilia, poft ablationem Uni- 
tatis, ab utrifque rationum terminis, fuppofi- 
tis minimis numeris: ut fupra ditum eft. Cul- 
pat item Ariftoxenios, quod neque his confo- 
nantiarum rationibus ( perfpicue fe habenti- 
bus ) confenferint ; neque (his rejefis) accu- 
ratiores exquifiverint; quanquam, cum decen- 
i icragne e fufcepifle dixerint, Muficam tra- 

re. 


€ Nam, quod affefiones he, auditui obtin- 
““gunt, propter fonorum quam inter fe ba- 
© bent relationem, necefie eft ut fateantur 
“ipfî: Atque itidem, quod chordarum ea- 
“rundem La smagr definitas, cafdem- 
“gue plane, habent differentias. 

Ait igitur Ariftoxenus (in primo kbro Ele- 
mentorum Harmonicorum) de Confonantiis, fic 
diferte : Cum Confonantiaram plures fint inter 
fe differentie ; quarum una notiffimaque carum, 

expo» 





x Empagl TEpono pro impeglo. g Eianupdxs repono pro --re, x Pro i w pexin digrepiray w edi, 
nm dizorepasirae in 2epdi. a Suppleo as. Car. 9. a Aszar 


ni 
pieo dgr, quod excidifle videtur. e Haec autem non h 
abemus. Sed videtur alius fuiffe ejuldem liber (qui 


in Meibomii Ariftoxeno pag, 2, 1.29. p.5. 1.8. p. 6. Lantepen. p. k Lpa: 


repono 
repono pro ài39pp, quod ram irrepfit. 4 Sup- 
ra i apud ‘Ariftcnzoam. Lal , prout eum nunc 
periit,) quo refpicere videntur voces ch res juertdwr, 


d Pro 


e 


1, Dia-pafon & dia- 


298 
exponatur prima; x = hac, que eft fecun- 
dum magnitudinem. Sunto igitur Confonantia- 
rum otto magnitudines. Minimum quidem Con- 
fonum, cit Dia-teflàron: contingit autem ex 
ipfa fui natura hoc ee minimum. ‘( Indicium 
autem eft; quod multa quidem #n/erve/la mo- 
dulamur, 1 ra Dia-teffaron minora, fed Diffo- 
na porsi | Secundum autem eft Dia-pente : 
(Quoniam omnis, qua his intermedia eft_ma- 
gnitudo, eft Diflona. ) Tertium (quod eft 
ex di@is confonis compolitum ) ell Dia-pafon. 
( Quippe que his funt intermedia, funt qua 
vocantur Diflona.) Hzxc utique funt qua è 
veteribus accepimus. De reliquis autem nobis 
definiendum eft. Et primo quidem oftende 
mus ; Quodcunque ipfi Dia-pafon addatur Con- 
fonum diaftema, qua inde fit magnitudo, dia- 
fiema facit Confonum.  Eftque hec hujus Con- 
foni affeétio propria. Si enim quod additur 
Confonum fit aut ipfo Dia-pafon minus, aut &- 
quale, aut majus; quod compofitione fit, eft 
Confonum. Primis autem Confonis hoc non 
contingit: neque enim corum utrivis xquale 
additum, faciet totum confonum; neque quod 
ab eorum utrovis ‘fic fit) ipfi Dia-pafon addi- 
tum; fed femper Diflonum erit, quod fic ex 
di&is Confonis componitur. Tonus autem eft, 
id quo Dia-pente majus eft quam Dia-telfàron. 
Hec igitur Ariftoxenus. . 


«Quomodo autem fe ad invicem babent in 
© unaguague fpecie ( five confonorum, five 
« aliorum concinnorum,) qui [fpeciem] i/- 
“lam faciunt duo foni; neque dicunt, ne- 
© gue inquirunt, { illi ex quibus hac pro- 
“tulimus :] Sed, quefi ipfi quidem [{o- 
€ ni] non effent veales, realia vero que 
“ interjacent ; fpecierum Solurmmodo diftan- 
€“ tias inter fe comparant, ut videantur 
€ faltem aliquid numero & ratione fa- 

cere. 


Sicut igitur in ante feriptis dixfinus, Ariito- 
xenii dicunt, Diaftematum magnitudines, dici, 
fecundum diftantiam qua eft inter fonos acu- 
tiores & graviores; non autem fecundum ma- 
joris ad minorem exceffum; neque rationem 
quandam numerorum dicunt, habitudinis fono- 
rum inter fe Ao Pythagore & Prolemzo 
vifum eft;) fed locale effe dicunt diaftema ; 
quemadmodum eft diaftema, quod eft Colum- 
nis & Metis intermedium : Indeque Ariftoxenus 
definiverit; id quod eft intermedium duorum 
fonorum tenfione diffimilium, dicens effe, Diafte- 
ma : inde omnino magnitudines indicat. Et (in 
quarto de Melopeeia ) videtur Tonum fic xÎti- 
mare. Et, verbi gratia, allumpto (pro de/igna- 
Zione toni ) numero unitatum 12, (ut qui mi. 
nimus fit habentium dimidium, wrientem, & 


PORPHYRII 


alri, Tpam eyude am 6», 1 rari pi 
vijos. Est di riv avp@avitiv inrà pusrigg* EMd- 
rise dò È die morde cupoaiva dn TETTI 
ainà Quod agis dvy* ompétor i, © peradiw 
pi pisa $ Did mordpur dio, arme 
AB ru È AliPara* Atimipor È è dla mim on 
d\ av rértwv drapioov ii pirados, mv ici djiPe- 
vo Tekrw, ca 7 eipnidiicor couPeivav sfera, È 
Dia mody ni) tsTOI dvapinv, dgPara siva 
regola” Tavra pd Sv gd mis ipertesto 
aper Pa du eek ) 7 Morrow auris piiv die- 
esstor. Hpary ddp daxorny, on tys x dè 
muctiv muy ciuPuror mesadiuduor didgmpa, # 
Poisduor i auroy peri cUPParer misi Kaj 
60 ia IO nd muPere © rérs Kai d 
earn mesto, ne) it, ne) peife 
IO È foosduor cu mis uwdirews, cippa 
drery® Tois  midizus copPeivos è ovpGai- 
va TE om 9Ò ® fav ‘inamipo avrov în, 
P Grey cipuPori mia Em © 4 8 nt ina 
gov alri na) # dia meri cwnpdier N 
dei dlaPorod n. ca Tav sendo» CUp@eivior 
cvyueigduor. TI di tm, d 9 dè ma ts 
e pila Taba più cui è Agssi- 


“nas di sysa, xa inagw dI, [n rav 
“up@urian, * tu der iuperan ] ci 
“miivns avn [9 6005] duo Pie arese 
“amis, dro Meyson, sn Cardo, [+ dov 
“pad ped] dA dicarep avre più [7 
“«hivar] dowpdrier drruv, rav dè pe 
“mutò rapater, mis digsaols rv cid 
© por acari © dar dr 
“pipa  deyw mv 


as d a ris cesggaPondps eipinardp, ci 
Apisobivii Pan ni 7 dlagnparar peri Nega 
Bay, narà Thò dorizuon 7 iburatav 19) Bapuri- 
Tu dA È rari Ta E pride pos È ihag- 
cu Variporlu» Sdi Noyey và derbpòv, È rin 
PH mpùs Aires oiorws, Miyson dare 
Mvdregapa * MinAspaio dont: dà remo» cr 
è diampa Miyson, èv vesmw cri niovav 1) nai 
Shipur P peretò dagnuan OÎw xa) è Apisrre 
O diesonre, "è peratò Îio hier divopcicar 
TI lol, Afyuy ciray didgnua* Giò x9) peri 
niwekfera mayris* Kaù èv T5% d' Ei pero 
milo Daivery dompalav rw Kai Îndovin 
tar 113 pevider rondibuG, ws iMaxi- 


su orme, Tav Gxirran Husv xo) Y rai d* 





did 
d Pro 2ls9ses, repono Alggara. e Tirs repono pro rire, f Suppleo #. Et ing i 
rigs. g Mendum fufpicor; fed fenfum vertendo [at , sù par LI fd Bia pendò ( talento sì & 


omiffo € ) quod potius videtur. 


i Pro 


COMMENTARIUS. 


dà imma dis 7 È daipon Fà cocsitras È 
ij Panesì Yimoerg. 


“Ea 3 ara Tivaumion* Mposter pùu dd sx del- 
“Corry t87v è resin, ral “ duri, rev 
“ida tnagor, divi darep crap avvÀe= 
“ vordjic iudiv, fi en mos; rod, on 
“daPoegi dio PI imydo wEexir 
“roy Apo. [H, es dia mosdpav; tir- 
“du, Tuo hier diaPeesì Trinesm m- 
“ puexirror Acgoy.] AZ eÙbs draPoeg 
“ vivery pis do È Te! più pio dior. 
“Rare è Apisber© desozta rw, vaspo- 
ofò 8 dd 1," rpos dd d* Md cera 
“du, nen dee, pi dJ Kai 70 
9 aidiores, di Sire rive Gppaiorodey, 
<p Teopdiins. rpompor & did reosdpar, n 
“7 dv mvis' dA indsns Eos indonr F 
A mriniroy diaPoegy cvsirui& all dv- 
“ahi, [os Ti nideoudia.] Kar dnli- 
“TAM, È payeds È Migordins aripe= 
“215 [div $ 7] #4) abrlò dormpajpsa 
“amwefs dns [ovp@eaviag] AM por 
©“ ay dimen, ci uXoi, dio misray diving 
“ 2jg mosdpar, €* Kaj amtdiy, sth mus- 
“ravmrn, div n dja muro +8 Kai 
“« Now DTF Aorray' tws av rea- 
“ao Ti è Mr, diari maia dio 
<< Emfra dì Srws mais Vastpoas dellsa 
“[7 Alaszoror.] 


Aîd 9, Om nily ovyzapaSdiot derdy, dio n 7 
viaia, B' OÙdì #rws de tor) airizrepozai ioey” 
Niywr 9Ò cav Carepogai, ci di & 200N7) timis. 


“ Ampos sin awarpicermy nal fuaso di- 
“der, TON musvtay auris pa) + atsmeslo» 
“ viper, 

Giov 78 npuoMie, » 75 Tineita, * 78 dida 
cis Ev 9Ò ruis aburigois Phiyzoss, 7 avro Djg- 
qupiroy dapbaso duo, diviene Paive") mè Dyck 
para dicrep tl, dora FT iumdiciiv cppetar, 7 
musyray aura Plivor dfePoedr ra paSaso dar 
Tà pap è mis dburigos, digoipara, Sa È mis 
cubmtis, dvi Qaivemg* diev ty dpi 1B* Tm 
die rusoy, amd © 67 E Y° Kaidhi sù 78 
medts Aldi rartn, i didguas 3° tri ZE di- 
Tips, tesa. 


“as da rin, pndî ris è da raròy, 4 we 
€ 201, mibous Djgsrerds, WF ippowomiscas, 


299 
quadrantem, ) propter toni divifionem in par- 
tes3&4 Que in proceflù orationis mani- 
fefta fient. 


€ Quod tamen plane contrarium eft. Nam 
<« primo quidem, ad bunc modum, non de- 
« finiunt (boc patto) fpecierum per fe quan. 
“/ibet, qualis fît. (Quomodo nos, inter- 
“rogantibus, Quid eff Tonus? dicimus, 
« Differentiam efte duorumi fono um, ratio 
€“ nem fefqui-.otfavam continentium. {Aut, 
« Quid cit Dia-teffaron ? dicimus, eft duo- 
“rum fonorum. differentia, rationem fef- 
“ qui-tertiam continentium.]' Sed rerzi/fio 
« fatim fit ad aliud quid quod nondum de- 
“serminatum cft. te Ariftoxenus defini 
“vit tonum; excefium ipfius Dia-pente ‘ad 
“ Dia-teffaron. Non interim definiens, quid 
“ fit Dia-pente, aut Dia-teffaron.] Cura /4- 
“men Seufus, fi vellet Tonum aptare, non 
“ante inaigeat aut iffò Dia-telfaron, aut 
“alio quovis; fed potis fit, differentiarmn 
“ iftiufrmodi quamkibet per fe conffituere : 
“(ut in cantu Citore | Quin &, fi que- 
“ramus quanta fit jam ditta differentia ; 
€ (puta Toni i] negue banc indicant abfzue 
“ alia [confonantia :] fed folummodao, talum 
€ forte dixerint efle Duo, quaitum Dia-teffa= 
“ron eft Quingue; Atque banc itidem, ta- 
© lim €, o Dum ue, qualium Dia-pafon eft 
“ Duodecim ; fs fimiliter in veliguis : Uf- 
“que dum co tandem vedeunt, ut dicant, 
“ Quali diffantia Tonica eft Duo. Porro; 
“ neg; fic exceflus definiunt |Diltantiarum. | 


Ait autem; Etiamfi concedamus eis dicere, 
Qualinm Tonus eft Duo ; etiam ne fic quidem 
erunt excelfùs femper equales. Quippe hi funt 
Rationum exceflus : his autem illi non utuntar. 


© Indeterminata quippe funt, que colliguntur, 
“in fingulis rattonibus ditterentia, cut 
“ nondum definiti fuerint vermini gui illas 
“faciunt ditterentias. 


Utpote fefqui-alterius, fefqui-tertie, duple. 
Nam fi, in acutioribus fonis, fumantur cadem 
Diaftemata ; omnino inaqualia comparebunt dia- 
ftemata. Quemadmodum fi, in inflatilibus in- 
{trumentis, differentia, fumptorum fonorum ea- 
dem facientium d/affemata.. Nam diaftema- 
ta, in acutioribus, utut eifdem exiftentibus, 
cernuntur inequalia. Sicut in numero 12 
ad 6, eft Dia-pafon; fed &, 6 ad 3. Ar 
in priori Dia-pafon, diftantia eft 6 ; in polte- 
riori, 3. 


© Adeogue, ob banc caufam, (în conffruBio- 
€ situ inftrumentorum ) ne ipfa quidem 
“que Dia-pafon (verbi gratia ) grin 
er- 








‘i Pro è y «n repono ri cis y è è. Et pro # re 


è. 4 ME. avrò fed D. air. / ME. deeft pì, fed 


D. habet... m ME. «8; 2. D. «ts è, malim fimpliciter età. » Pro imeydian repono (ex Prolemao) m- 


2usarrem + Malim «ns. ut inaliis Codicibus. * 


alim ®. 


Rra o Pro 


300 


“intervalla, eadem ferventur : fed fem. 
«per ca ipfa, în acutioribus tenfiomibus, 
«conftituantur breviora. Collatis item in- 
“ter fe cifdem confonantiis, fecundum 
© cavum extrema altera ; non femper cadem 
‘retinebitur excefius diffantia: fed fi ca- 
“rundem fonos acutiores invicem coapte- 
© mus, major ; fi graviores, minor. Pona- 
€ tur enim AB ipfius Dia-pafon diftantia ; 
© atque intelligatur, inquit, Aejufdem ex- 
© tremum in acutumi Sumantur autem 


© bina Dia-pente intervalla; alterum ab A° 


“in grave, ut AC; alterum à Bin acw 
© tum, ut BD: Minor utique erit diffan- 
“ ria AC, quam BD ; fed major exceffus 
© BC, quam AD. 


PORPHYRII 


© mp ris auris” dA del rds cus ty 
“F ckumegis oa ovisutà Beagurieas. * 
“nHaegGaMopdiy yiv aires T ° irtr 
‘ rvuPevitiv, xerrà TÀ meg Tav megrtr, 
“ o io mere Ery È zsepoxis 1 did 
1° qens* AN tar di dt oburiess Ployes 
Casto Paeuladp aires, P peiler' 
“tar ) av Bapvripss, PMATlor. Tombei- 
“ms pap Î al toews, 8 did racar, 
“o uni, Ti a vesgdie [ds Qua] xatd È 
“ opimgoy megs è Na@Nr dv do 75 dia 
“aevn' puts dp dem ti a dai è Bapd, is 
“Fay sripas di don t8 Bimritò, ws 
“PR ipy aa mary 1 19 ay dire 


as,$ Bd "puitay 31By imprist ad. 

, EUMbyws. Entì gole indmeg t@v wy d 0} dia 
GERI, dide ta xa) 150 ay È IR sar 
oburigwy misflune Tar pelav esÙ 1 dB did 


Rette. Cum enim diftantiarum AC DB utra- 
que fit Dia-pente gipfaque AC quam DB in 
acutioribus cadat Watonia; major eft DB 








6 8 9 12 
oz 5 ” 9 18 Baò 
Acutum «@ 3 Y i 8 - Grave 
A D Cc B 


diftantia, quam diftantia AC. Communis au- guns, f #7 dgstoras ) condo 7 
feratur. DC. Erit igitur reliqua BC excef- deri dita 105 ino SET pr reti 
fus major, quam AD. ( Utregue interim ex-° 5, 16 diario My di 295%, È ripara” 
iftente Dia-tefaron.)  Omnino igitur uti Opor- x È £ Jaja + ceo 261%, # Te rpioNa 
tebit ( mon tam diffantiis, quam) Ratione du. *#* od n Umpoxi. Fay È dm 8 18 aus 
pla, & ga atque tum non differer: 5 AfY@ dimiano, rdcordu Tri w dò, 2je miv- 
exceffos. Nam fi, à ratione dupla, 12 ad 6, 77° naj iP rwt T tiv 18 crtds int Nim 
fumamus în acutum, Dia-pente, nempe 8; & ge ripesiduor’ xardetmemy Niges cariresrs, "7 
aaa rationem, 12 ad 8, fefqui-alteram; n creds è F* Kaj aid, tav "TR TO iriew 
relinquitur ratio fefqui-tertia, 8 ad 6. ‘i)'7 } "iL Nel RESO, RS E) 
(î= 4 Itemque, fi ab altero termino 6, fu- Fa og co mf, Na sie Dardi 
mamus, in grave, Dia-pente ; ( pofito medio dg RSS Sv apipor, xa) ap fr 
termino 9,) & fimiliter auferamus rationem °#%#@5 7 Tar + ves 17 Aoger prodi” Dese 
9 ad 6, felqui-alteram; relinquitur ratio fefqui. 7974 Nyo imteur@ où dimyu dea 
tertia. $) $(:f=3. Non igitur differt ratio \orteoxi 7 Aiyar, wall ixas, imzegns do 
num exceffus, utrovis modo, nempe ratio fel Aùrtwy? Te» opur direyne* tesa *9Ì % dio, aj 
qui-tertia. Sed'terminorum exce/fs differt; . Laripoxal. 

funt utique exceflus 3 & 2. 


“Et qua omnino abfurdiffimum videtur ; “Kaj 0Aus 3 died dobeny av, 6 ras 
di 


‘quam ftatuere differentiarum rationem, 
« qua non offendatur pers carum magnitu- 
©“ dinum rationem, que has exbibent dif- 
“ ferentias; ipfarum vero magnitudinum 
“ratiomem nullam;, a quibus tamen illa 


<pdù zriporàs Niger mvos abicuò, pr 
«dar die N avrdy nd eye riv mudy- 
“rav auris pegedoy Tà dî peri pa 
“deros* dp dn È T Ceva sis tris 


« differentiarum, flatim baberi poteft. “ian. 
Exceflus hi, ag re faciunt Diffonantiam 


Alry aj \arteoxaì mise daPavie 7 ovu- 
aut Confonantam : 


fonorum habitudines, in. @erias dA aiggiods tav PIoyer, tn pei 
myx 





© Pro isira» (cx Ptolemzo) reftituo ir, Gn malis, retine sirm. p Voces pier, iaflan, ( qua hi 
Lalli geni fic nia ( fenfu poftulante ) a moggi tia aliis pieni Premi pl us, idr 
te reftituo pro pile erperam ii it. i venerdì È yÈ, r o (ex Prole iL 
di i By togezi, È ad. ME. Kiri, fed D. reGtius duieu. # Pro « sele, tepons # Ari paga 
inì. x Pro serà 654, repono if decano. y Pro è «8 € è4, repono fimpliciter è /, deleto quod sedundibee 
x Pro € 78 repono 8 è. È 


a Sic 


COMMENTARIUS. 


mvyydisag, miba chi Mju OÙ 5Ò drdpa- 
ni cow ci Piiyga, dari ua, dà cioveì 
perda va Tùs gap arepogds EXHow, cipezi- 
Gds crrass Aroroy pù) veri, eis dj) arepozas 
Moya mwòs dbitv emi pi duwarw 691, di avrav, 
xgj È Migew sue rav misvrav auris pegeSay 
Ta? py)n avrà 7 Phi, pnderds atisv Mé- 
yu dD & dodivms, % 6 ta Cartpozair, svfs 
do prery. 


«Ei dì pù tiv to mis Dbeygais Cavecozin 
“ Pros, civaj mis apgCords 


Tsria È bomns È # Bapimrs, Mizerns, 
È 2igonpa cx Er repo dd Pad do 
Pian Ezio. : 

“ Tivey dMewy elov \arspoxai, GIx Gv Exoney 
‘emi OÙm pp djgismois ns He, 49) 
< pmos por, i 9 ciuPaver, Ùù Pi 
“ peorés* fm rapamer edu. 

Arto cuvexii ris TUpaa, tx, % Thi dwsa- 

pur è Tlò bragbu. 


“e Eyòs dé mvos drhas namigoperry È pegedss* 
‘dda duo rov medtav pendio, È ré- 
“roy dviroy, TETIA TO mifvrav aUTÌ 
“ iPur. Ne 7as natd moby pdc rd 
aes, [9 guns È Bagvriros,] pndesòs 
«ams duvariv dvey Pdover, ti po) Ty 
«e Phi [cr peri GewosiBpor] È rev 
‘e Casepogav avro uv èdemeg mibow [vi 
< Agasobivis] yidespa* tim QU aver 
“sosia, % Aéys rei rv xansra { di- 
“iarig, 1 dae Dioe A0y8,} xa dr, iva 
SÈ T asrv ira, devurg, és fg ci 
“ pleyzo: meòs Ardes n, dpa, È Thò 
«e atpogl, 

Min © 1lò ausrhò So, % tw mis Darius 
deilpasis tiv Moya Sruperdiar OÙ Jap dio cai, 
nademp dedi Dio geapusis, deri È iburipe 
mor Pier i 7 Bapirper 1 djgozas, ar 
var, È dad # Bapureos im tbimpoy di BY 
uaruori È ad plan * TEC TE Covats ne 
Parais. Apxdì TE dindrs m@adais. , 





a Sic ME. 


30I 
magnitudine exiftentes, faciunt Rationes. Nam 
fon, non funt res inanes, inftar Pundi, fed 
quafi quadam Magnitudines. Quomodo enim 
exceffus habere poffunt, fi fint ipfi magnitudi- 
nis expertes? Abfurdum igitur eft, exceflus x- 
ftimare, tanquam alicujus rationis, (cum im- 
pollibile fit, per ipfos exce/tus, rattonem inve- 
nire earum magnitudinum qua hos exceflus fa- 
ciunt;) ipfas autem fonorum magnitudines, nul- 
lius rationis aftimare ; qua razione data, dabitur 
ftatim & excefluum ratio. 


“Quod /i dixerint, non effe, differentiarum 
“ in fonis, comparationes illas : 


Hoc eft, Acuminis & Gravitatis; Dicentes, 
uod Diaftema non eft excefus ; fed id quod 
uobus foms comprehenditur. 


“ Quorumnam aliorum fint differentia, di- 
“cere non poffunt. Nam nuda diftan- 
“tia, & longitudo mera, non eSt Confo- 
“num quid, aut Concinnum : fed neque 
“ Reale. 


Quod enim continuum eft, in corporibus, & 
potenciam haber & exiftentiam. 


“Diciturgue de magnitudine folitaria: At 
“comparatio, non e/f nifi duarum ad mi- 
“ nimum magnitudinum, earumque ina- 
“ gualium ; nimirum Sonituum qui ipfa 
“(confonum & concinnum) faciunz. las 
“itaque fecundim Quotum comparationes, 
“ [acuminis & gravitatis,| mom e/? ut alte- 
“rius cujufvis, effe dicant quam Sonorum 
La enna confideratorum] eoramigue 
“ Excefuum. Quorum quidem illi [Arilto- 
“ xenil] neutra redduni cognita. Sunt au- 
© tem, natura, jun&im definita, & commu- 
“ nem rattoner fortita {puta,Duplam,aliam- 
“ ve,] fecundum (unam fcilicet can- 
« demque)offenditur,Quomodo fe ad invicem 
“ habent Soni; fimulgue, quis fit Exceffus. 


@i unus eft idemque; confideratis rationi- 
bus in numeris minimis. Non enim duo funt 
excefus ( ut in Lincis oftenfum elt) nimirum, 
à fono acutiori ad graviorem: diftantia, minor 
quam sua eftè graviori ad acutiorem; at- 

ue exceflus BC major quam AD. Finis Noni 
pitis.  Principium Capitis Decimi. 


CAP. 


302. 


CAP: X. 


“ Quinimo peccant etiam in dimenfione mi- 
nima primague Confonantie ( Dia-tella- 
son diéte,) uspote quam ex duobus to- 
Cnis & femiffe componunt.. Unde colli- 
“ pitur, Dia-pente, tonorum effe trium cum 
«Jemife. Et fic deinceps ufque ad, Quan- 
© to Ditonum differt è Dia-teffaron. 


OPere primum oftendere, Quomodo Ari- 
ftoxenei oftendunt Dia-teffaron, effe duo- 
rum tonorum cum femiffe ; Deinde textum 
ipfum illuftrare. Sunto duo foni, Dia-telfàron 
confonantes, A & B. {Hoc autem ex obfer- 
vatione, fenfi auditus fafta, fumamus, ut in Ci- 
thara.) Atque ab A, fumatur Ditonum, in 


PORPHYRII ‘ 


KES, È. 
© Tompeigmi Djgpaprlyto È Bei tlù È day 
4 e È atoms cvuPariog nare perenon* 
«e mumBirras arluò Cu dbo rory rè pureos 
“gg Thè dp 2jg mirri cuvdgad Tesi 
6% iiploros rar, [È 7 bns° pixes ts] 
è mrximy, ds Der e dirnay TE Digi 

«e mosdpar. 

EI mt&rw imdata, is ci Agysotindos 
A ® Dig rosdewy Irlsa dio È rpuov 7 
ve Entra è Mibun ciurluò ouPrviony. EG@- 
crm Sio PHigfi die ovagar svudurivas ci a È 
TB 16nÎ, ce mipioews TI prat * È doris, rar 
medlwpdy, is ta Ti viSalpa Re dorà pd TÉ di, 


Ale rianijer 
Strovor 
Siroroy 
TT 
& @ sò y 8 tt 
Bepi ob 
Grave ‘ | Acutum 
F A D Cc:B E 
——___ 
als riser 4 


Ale riarigar 


——_—_—_—_—_—_-_- TT? 
Ajg mirri 


ue hoc ex Cithareedo- 
um fiat.) Atque è B 
fimiliter, in grave, fumatur Ditonum, D. U- 
trumque igitur ipforum AD CB aquale elt, & 
tamundem , quanto Ditonum deficit è ®ia- 
tellaron. 


acutum, ut AC. (A 
rum aptatione manife 


«i Ztevumque, è D, fumatar, in acutum, Dia- 
“tefiarm DE: atque, à C, fimiliter, in 
«grave, Dia-teffaron CF. Cum igitur &- 
«quale fit AB ipfi CF, ( utrumvis enim 
ef Dia-te arie) commune auferatur 
«AC ditonim: reliquum igitur 47 re- 
«iiquo CB ef «quale. Item, quoniam 
« equale elt Diaftema AB, ipfi DE, (utrum- 
“que enim eft Dia-tellaron; ) commune 
«anferator DB ditonum: reliquum igitur 
« AD &quale eSt reliquo BE. Oftenfum 


direvoy dAi@b, im dò, Pay Kaù rin, cn 
PS) dippopiis 7 nsbapiodr abrày, iper diro Am 
3 38 P) ipeias, tm è Bagd, diro axipla, È 
BI incimpor dpa 7 ad 778, inni È mu 
ui, d Mer È dimo 18 2jd nosdear, 


“Tidduy dî, dord 8ù TE d, 2jo rrosdpuy ei 
“aiplaim è iù, Pie dn $7Ey 

" dpoicàs, Ajg mosdpuv im ® Bapd, ua74 

© Er ninw dim iaraB, ruy(' ind 

€ ripoy 9Ò 2jg movdewr ist xondv dPnpri- 
«Se È ay dimm Aomy deg È &Ù, 
“dorato y Biovis. HaAw, ind ieri n 
“af dida, ri ds indnpor Ò dè ne- 
“ ragor ir rondo dOnpid 0 7 dB diver 
© nomy deg n dd, iowisi to Be. Edax 
dì 


I ‘[‘L‘LLLL'LL ILlllllllIT“llddVeWwWVÒVW]WWo 


Car.io. 4 Pro è sxsîs habetur in E 
alibi 


{in pai; mutato Charattere ( quantum commode 


(recentiori manu ) sxsàeFiesere, & credo reftius. Hi 
) Porphyrii ftri@ura fic immifcentur textui Dalai ut sis comode sce sg ba 


licuit ) diftinguo. 4 ME. irimw, fed D. retti 


US dom 


e Hos 


COMMENTARIUS. 203 


“ riosapa dea Tè yB Bi im ad 
“ Ajdois tw dà P CE Th djs rive 
© Pacì mucio couaricn [Cu mpiotos mi- 
€ rw namerapavovns, om ci Cè Phoyfi, 
“Thi djs è vuPariar mizov'] Og imì 
65 pd 8 Ag mosdpar i, 30628 
mia, zreoovi dì aura» tì Gf, [ds 
“ Api ardery xo) avra A6ysor] 
4 mi Cad Bidea rwauPimea ralaret 
© 8°), TIV8 ivds* indmpey di abraW, TTISW 
“ inampor 7 ad *yB, rprvis Arrons di 
“in gray ds è ah, da nosdgar, 
“dio È ipuirss cuwndidey river. 


Sdi ted inaren? Ca yB, inv] rà 
TI. 


Abni dò dv Ero is data P atom duor, 


“autem eft AD aquale utrivis ipforum 
“FA CB. Quatuor igitur FA AD CB 
© BE funt inter fe equalia. Sed FE 
“facit ( inguiunt ) Confonantiam Dia-pen- 
“te; (Affumentes iterum, ex obfervatione, 
“quod FE foni, faciunt Dia-pente con- 
“fonantiam.) Ageogue, cum fit AB Dia- 
“tefaron, & FE Dia-pente; carumgue 
« Excefius fit _tonus, (quod fupponit Ari- 
“ftoxenus ipfique dicunt ;) Arc fegur- 
“tur ( carum exceffum) FA & BE fi 
“mul fumpta, untus effe toni; & utrum- 
“vis corum, (adeogue utrumvis ipforum 
“AD CB.) dimidi toni. E/l autem A0 
“ ditonum. Adeoque conftat AB, Dia-teffa- 
“ron, ex duobus tonis & femife. 


Sic igitur illi quodammodo oftendunt quod 
erat propofitum; fenfui obfequentes. Adeoque 


unte: ES RAIN I 
11 din] amorino” des $ Td Ag mg Dia-pente confonantiam fupponunt effe to- 
1 cvuPeviao TEILV Ke] uiT ts arndermy TY norum trium cum dimidio; & Duia-pafon, fex 
Thò di 2jd mein, 5 rvtor. O dî Myos abomzi-  tonorum. Sed ratio (que fide dignior eft, quam 
mpO dv nin È abioras 7 Er Begygurimgs  Senfus in tam minuus differentis ) arguit hoc 
DiaPoegiss Meyxd T87O Pi STws ixer. non ira efle. 


| Are DE rive dixSirrs indie, È E dig, (Van hoc femel offenfo, quod Tonus fit in 


‘€ nosdguv areata” d'iXov avrtdav AN), 
[rata x Einradis idate È è Trade 

© puaiios"] tè + dmpoglò $i Umteiza # dia d 

678 dirva, nadbuuor di niupa, nafloy 

© civay fpurmis* AaCay 9Ò >prlpuùr axis, 

“7 duwaduey deba,, [4 è Acipepia peovor ty 

€ mita yu is aMà È È Vrrspoylò 4 dampi= 
xd, Prviaior didompa, 78 Ndppans® 
«oums dì d desbpess 61 porddes] a A S* 
riu dò emydoo camdery rv 

Gatan rérs dì im cntydoor, > 1536 (8 
Canpd ds Inrevim evess È ron 19% __ 
CaPAz Myer ite dirne Edi, 1728 (8 
«Simons i a Ari Burt 216 _ 
“dea Niiupa to Nyw ia, TOT 1944 (8 
“punadsrianpi amd 243 


“e rsruvaa pò, T tmydoor da 2187 

a Solo Espropri po E Frs 1536 (3 
a 6 peicam i Mipos 67 pri, 512 
Menti: mì Bur, [rarsoduos drm 2048 
at betta peg be] LI ul 
“Tà Bernd, 7 Bu, pale 
© Umeiza, Y 7ò mermncudindrt a 
“riv pipes, Maori di 7 ri movapionasde 
“niro Tà di Run, apud, pedoni 

“ dp umpixe, ti ta imarcudendrm alri 

© pipesidaton di n rv inronadinaro TÒ 

Ci aaoror deg E Tetris TIvs TUpa tone 

€ arida Ala], TÉ diè mosdgar, ertàs Tù d- 
Cino. 6 P 18) TE Adppans piv)os 
“Daf fprvie mwageday tè di dè 

© mosdpur 9Aoy, aover dio È ipuoss 7 


“ratione fefqui-oZava, & Dia-teffaron in 
€ fefqui-tertia ; pere inde fit (per 
“demonftrata ab Euclide & Prolemao, ) 
«quod Exceffus ille, quo Dia-teffaron fu- 
“ perat Ditonum, Limma dittum, mi- 
“nus eft quam Flemitoniswn. Sumpto igi- 
“tur numero minimo, qui poffit. offen- 
“ dere, non tantum in qua ratione fit 
“«Limma, fed & exceflum quo dialtema 
“Tonicum, excedit Limma : Elt autem 
“ille numerus; 1536. Z7ujus numeri fef- 
« qui-dfavus eft 1728: Fuju/que 
“itidem fefqui-ofavus ef 1944 : 
“qui fcilicet ad 1536 rationem ba- 
x ter Ditoni. Eft autem ipfius 1536, 
“ fefqui-tertius 2048. Eft ergo Lim- 
“ ma, în ratione numeri 2048 ad 
“1944. Sin autem numeri 19 
«fumamus fefgui-oBavun , babebi- 
“mus 2187. Efique major ratio 
“numeri 2187 ad 2048 ( que A- 
“potome dicitur, ) guar: 2048 44 
“1944. Nam numerus 2187 ex- 
“cedit numerum 2048, plufguam 
“ bujus parte decima-quinta, fed mi- 
“nus quam parte decima-quarta. Sed 
“2048 excedit 1944, plufguam bujus 
€“ parte decima-nona, minus autem quam 
© parte decima-oftava. Tlltid itague quod, 
una cum Ditono , jintus fufcipitur in 
© Dia-teffaron eSt tertiù toni portio mi- 
“nor. Adeoque Limmatis magnitudine, 
“ hinc colligitur, Flemitonio msinorem ‘ef- 
use ; totumgue Dia-tefaron, minus effe 
duobus tonis cum femifle. EStque buic 
“(Limmatis ) razioni, 2048 ad 1944, ca- 
“dem, que eft 256 ad 243. 


Cray Ka) fa TG 70y Bn méòs ri Aud Nyo, è avns drv rs mos vi Tuy. 


Suntque 


304 | 

Suntque hac manifelta. Quo autem ufus 
artificio, fumpferit numerum 1536, opere pre- 
tiym elt enarrare. Cum cnim expofuerat fun- 
danos numeros rationis Lincoln nempe 
8& 9; querit itidem numeri fecundi 9, fef- 
qui-otavum. Et, ratione commoda, cofdem 
numeros exponit octies; (co quod numerus 9 
non habeat partem oétavam, ) fiuntque 64 & 
Pa Eftque numeri 72, fefqui-oftavus 81. Ut 

t expoliti numeri, 64, 72, 81, Cumque opor- 
teat Dia-teffaron exponere in ratione felqui- 
tertia extremi numeri, nempe 64; debet igi- 
tur exzremus numerus 64. partem habere ter- 
tiam ; non habet autem. Omnibus igitur’ tri- 
plicatis, funto 192, 216, 243. Cumque veli- 
mus invenire, ad quem alium numerum, nu- 
merus 243 rationem habeat 8 ad 9; oportet 
igitur 243 partem habere o&@avam; fed non 
haber. Numeris igitur his oties pofitis, fiunt 
numeri, 1536, 1728, 1944, & 2187. Eftque 
numeri 1944, fefqui-ottavus 2187. Suntque 
hi numeri sidem cum ante didtis.. Minus igi- 
tur eft Dia-teflaron quam duo toni cum fe- 
mille. 


« Hanc vero repagnantiam, non exiffimandum 
€“ cft, effe Rationis contra Senfum. (Quali, 
“cum Senfus per feipfum invenerit, confo- 
“num Dia-teffaron effe duorum tonorum 
“& femiflis; Ratio autem id deprehende- 
€“ rit, minus efle tonis duobus cum femillè ; 
DÌ sg nimirum quod tonicum diaftema 
«fit in ratione fefqui-o&tava. ) Sed erra- 
“tum contrariarum Fiypothefium, ( nimi- 
“rum, quod Dia-teflaron, fit duorum to- 
€ norum cum femifle ; quodque fit in ra- 
“tione Sefqui-tertia, )  Recentiorum Ari 
“ ftoxeneorum ; smi contra Senfum, tum 
“contra Ratimem. Senfus enim tantum- 
“ non clamat ; clare atque indubitanter ag- 
“ nofcens Dia-pente Caiiocinia, in ra 
“zione fefqui-altera fumptam, in predifto 
©“ monochordo Canone ; & Dia-teffaron, in 
<< fefqui-tertia. Sed Recentiores, bis Sen- 
€ fus confeffonibus non adberent. Ex qui- 
“bus neceffario fequitur, Excefum ipfius 
© Dia.pente ad Dite aron, tonicum ex- 
«iffentem, rationem continere  Sefqui- 
“oBavam ; (qua major eft ratio fefqui. 
« altera quam fefqui-tertia. ) Z/ propter- 
“ca, Confonantiam Dia-tefiaron minorem 


Selle duorum tonorum cum femilfe. 
“(ut fupra demonftratum eft. ) ef 


“eis quibus judicandis fenfus eft idoneus, 
€ (boc ef, in majoribus EA idem 
“ominino diffidunt. ( Politis enim ratio- 
“nibus fefqui-altera -& fefqui-tertia ; in 
«quibus & ipfi dicunt»eflè Confonantias; 
“non item concedunt, in his rationibus 
Celle.) Quibus autem fenfus non ah 

cffe- 


“ficiens, ( mimirum m minoribus exc 


PORPHYRII 


Taùme dj) sv Pasteg* Maiz dî zencsdi® 
ayazi è a Pr aprbpòr Male, agioy emi 
exdigdpos d du md ti imydos, tera t 
durò #7 cinta» Cani mid È 78 9 ddrrips a- 
eps, ersydcor delle Kai edi yos ibi 
Canepdpes inrinis* em) ox Exa è I, cydcoy° 
Cgin)in tdi o Karin tg 068 620yd0os, 
d TA 95 dvay dv Caneydiss apilpùs, Ed, 
08, 7a. Kai tmudi P dd mordper da cadi- 
day a Pnresrw Miyw TE ciups deilp, Tenia 
t8 Ed da degt bd resrw ixea' cin ix 
di Mara des tesosos pinida, “pi, 715, 
DI py' Kaì im Parspeha, li ehy aids Tva 
trapov dieileor copetv * dézer igor È rev n med 
Td da deg 7 TY cydonizen cs ixa 
dé deg Guminis Ywovmy ci Veilpucì, è a PA, 
uo) i a Pun, xe) è anuòd, ng) è Port 
xa) ia ni ar Ud imyde&, è ac: Ei- 
cv deg ci des3 pd, di ari vis artgesenidtais. 
EAaosw deg * dia mordeur, duo xgj npioss 
qWey “. 

«rh di ruavtlu pazlo, è 78 yu néos rl 

e aidnow zavAn iso {as F Hip aicdioews 
« tipions nel iautlò, x dia moscdpar cipu- 
 Peovov revor duo puioas® TE dè Aoys na- 
© mrapEdvrts aut, <Naosey ov duo iui 
“oss var arnandie diladn TE 7 
© viais dgchuarss ca 6mydo0 ray My] 
sind è Abin Camogli Cres 
<royey dio pirss, È ta dimeito Nyo, n 
“dà mordgar] dpaprias 3 Hd 7 veotipior 
« [Agysotercian] è 0g Thi aicdaen, 1) è 
 Aggor® H pdl 9Ò aicdaois pevovez) nixza- 
o Fayayiorio coupes È adizuras, 
Cl n dà mirra cupe@uovica, ty fpiodico 
«asya ra plasodilu, Sri vs aresepnidiis 
€ uoroxpeda uesiv@* x Thù dià mosdpur, 
“è ro Tania Oi dî [vesimipos] FF ai 
© cHivsws ipuorogicus ox suudpton cis 14 
€ didyuno imery, n Thè Umsporlò ti dia 
“ rrivza néds Ti did nosdpar, rnsaiee does, 
Cimydo Liza Mr [È pel tì 
Ci sipesirios Miyes, TE Saresrs | Aid tir 
«di x Thù dia mosdewy cv uPwrics iAdosera 
© cuvisutdey dio iuiots rover, {05 areipto 
“deter ] AR &y dis 189 incri esito] ri= 
“ Puxey n aldyois TuTISO tn 7 padea dia- 
€ Popais* meio duri marmi, [Telér= 
“roy gap rpuoriay % Sinresrwr Myur, 
‘ID dov xe) dorsi cipParias cry diysoy, 
“ è ovyuarmendar )om co Mipess cow] Ev dis 
“ d''iniri alutalpnns 657 TETESO WF EMA Fo 


Urpo- 


e Tee 
€ Hos reftituo, pro numeris vitiolis, 44, spy. er. d Suppleo riga ixeo è Fa ct mè. è Hic perperam 


repetuntur numeri &, «8, xa. 64, 72, 81. quos deleo. 


I Sup 


C©OMMENTARIUS 


imperio. masison uri Abyerns, Tlò 

. Somprrlò ri disns med 7 da mosdpeor, 
Cipurmiaier, È è Nippa® MEM mpozi- 
“also nesals vara F nedrys % ogg 
“ riguus' 7 Miyursijuorie Mya x ri Shn- 
“ resrs. 

Mpos di mis donde, 6 mAspai& ahpg- 
Gay Burirdes È P spione i 
alutt» sUndes smvu* No) È 9gappuaje dvd'yuaus 
owaztduir TInAepite) è pegsdos PE Melua 
IS, MEdS 1 ipurmvior, AflePoegs drws' 

VERI d des 18 Pinusess, sis irwss dio 


“ AGY85 dieupiimy Digi e cinpoete diari 


« pars padera pio cerddoze sparrrify die 
ceppòr, os dveripa imdtardy' tov: dî 
“tyzage dio Mpimisn 7 imydon,o nda 
“encudirans, na) i FiuMancudinares* 
“ Esoy deg nari 7 parati ws tiv di- 
e Rigi e ig > 
pensi i pain rai pira pò 
“5 Frrlaradindrs, aos) $ im 
“naudendre Es deitas iypisa, è CVA 


UÈ e) 


Ds sÙù dd è 12 most 19° Strass rvn X 
B..... mes Tpy 59) è dinanerà medie 10° 
Hrosirr[(C8..... med Toy Kai ò pera= 
Lù dea F duo Miyuy tw, 0 T TINA TY. 

“ Airep ri ve,T 7 py, pride id orme pui 

“ pos iride Calici 3a. ine 

“dirarm, eresdtis mis 7 ey, #01 Niger 
+ SE riprvia cwvegdus, TrOvT IN AOÀS PI 

“ruy edateZ Ct # Mippuars Nyo, 

“F 715 ros uy È $ Miupars 

© dipai 70 rpesrvior, perder n TÒ deyw TOY 

“TIM, pos rà Tyo* diciovò Toso 

“rostydosi. Tho dî Bpaxiian ito ge 

“esr, Ono, duware siva xewa F drgais, 

CLI sur) Prior Eire TST0IS Erin, dé- 

“gay Ei minuw todixera n en Thò ai 
. Gna pardon mid pitdor tadegi- 

" eduoy LS, je cAestrn Mrfyecay 7 pacpior 

“rim owaxdwy, armegtnr duri Mvidk, 

“rari Thò atsepidilo ditw Tess 

“# 2ja mordpan InPhirros® dis di # d- 

“rs, nari dfgPopss Fiads* Omm pò di 

“ arak mio diravoy dxesois, poxdoor 

“in È albo: Mio È dv modes 7 

© voy, ni dirmwor Erddnmo è dò TnC) ippe- 

“js mi ta, È & tmeydiw Nyo nd 

" dowdferav diro, cuperts* e ay ta Ney 

“767 matt td 


305 
“ bus, ) cidem fidunt. { Aflerehtes, Refi- 
“duum Ditoni ad Dia-tellaron, Hemito- 
“nium eflè, non Limma ) Quinimo ju 
“ dicia fubneBunt, primis potiffimifgue pla- 
“ne contraria, (de rationibus, inquam, fef- 
«qui-altera & fefqui-tertia.) 


Preter ca que dila funt, oftendere volens 
tolemzus, conclufionam demonitrationis eo- 
rum ommnino invalidam eflè, & non ex ne- 
celfitate lineari deduétam; computar magnita- 
dinem differentie Limmatis ab Hemitonio, hoc 
modo : 
“Cum enim nulla fuper-particularis ratio, 18 
“ duas aquales dividi poffit, ( co quod, in 
“ diaftemate fuper-particulari, nullus inci» 
“dat medius proportionalis numerus, ut 
“ fupra oltendimus;) Die vero raziones 
“ proxime-aquales, fefqui-otfFavam facien- 
€ tes, funt fefgui decima fexta, & felqui- 
“ decima feptima. Inveniendum 2/07 off 
“ Femitoninm in vatione quafi bara m- 
€ rermedia; utmirum, qua' major fit quara 
“ fefgui-decima-feptima, fed amor quam 
« fefqui-decima-fexta. Fft autem fic proxi- 
“me, 258 ad 243. 


Nam ut 17 ad 16, fic 25873 ad 243. Ut 
autem 18 ad 17, fic 257; ad 243. Interme- 
dia igitur inter has duas rationes eft rauo 258 
ad 243. 


“Quamobrem, cum 15 /îl numeri 243 pluf- 
«quam pars decima-feptima , fed minus 
«quam part decima-fexta ; hic additus 
“numero 243, rationem exbibet FHemito- 
© nii proxime, 258 ad 243. Oftendit au- 
“tem, razionem: Limmatis , efe, 256 ad 
6243. Adeoque Flemitonium, Limmate 
«majus effe, im ratione 258 ad 236; boc 
<efi, in vatione fefqui-centefima-vigefima- 
“odfava, proxime. Tam autem cxrguam 
“(inquit) dfferentiam, pofie nos auribus 
«judicare, ne ipfi quidem dixerint. Tum 
“fic progeditur dicens; 7am vero, fi fieri 
< poff ut fenfus, parte centefima-vigefi- 
€ ma: lendo erret; multo magis 
“ contigerit, ( propter plurium fumptionam 
© talem particulam repetitam, ) id ipfi ef- 
“fe infenfibile, fecundum prediffam eo- 
“rum demonftrationem : Ter quidem fum- 
“pro Dia-tefaron; & bis ditono; atque 
“ ad contrarias partes; Cum ne fernel ex- 
4 bibàre Ditonum accurate, fenfibus fit in 
€ promptu. Promptius enim Tonum ex- 
© bibuerint, quam Ditonum : Cum Tonus, 
“comcinnus fit, in ratione fefzui-oftava; 
© Ditonum vero incompofitum, eft imcon- 
© cinnum;, in ratione 81 ad 64: 


-ofl'ava, 


Quae 





fs 
senz 


geror, TEPONO buaami Prgerre, 


nego «et: euy. g InCodd. Gracis, pro fraQionibus babentar lacuna; quasin verfione fuppleo. 4 Pro 


Ss . è Sia 


‘ 


306 
Qua nòn habet partenì {implicem, minorem 


quam fexagefimam-quartam. Finis Decimi Ca- ny, 


quia Principium Capits Undecimi. 


PORPHYRII 


On tx dedi est ix, dida Emesirirge= 
i TiAos TE dinars nePadaiz: Ani T 19° 


uParais, 





CAP. XL 


“«Manifeffius autem arguetur propofit Gtune. 
“Et que fequuntur. ; 


M*É adhuc perfpicue volens arguere, Con- 


nantiam Dia-teffaron non efle Duo- 
rum tonorum cum femiffè ; è Confonantia Dia- 
fon, (quam ille Unifonantiam appellat,) hoc 
Benicnitare conatur. Affirmant enim illi, Dia- 
fon, effe Tonorum fex; Quia continet Bis 
Dia -teffaron ( tonorum duorum cum femille ) 
& adhut Tonum. Sin imperemus, inquit, 
Mufices peritiffimo, fex quidem Tonos, conti- 
nue & per fe pofitos, exhibere; ( non fimul 
admiflis aliis fonis pra-aptatis, ne "ad aliud ali- 
quod Confonorum feratur Muficus; fed folum- 
modo Tonum exquifiverit: Non, verbi gratia, 
fono primitus fumpto, Por Proflambanomeno, 
alium adaptans qui fit ana intenfior, fr. 
ta, Mefen; & huic, Dia-teffaron in grave, 
paten-mefon; atque huic, Dia-teflaron, “Haypa- 
ten-hypaton ; fic fumat fonum fecundum pate 
Hypaten- dypaton, tono diftantem è fono pri- 
mo Proflambanomeno :) non faciet, fonus pri- 
mus ad feptimum, Dia-pafon confonantiam; 
quod demonttrabitur. Jam vero, five id fic con- 
tingat, (wempe, quod fonus primus ad fepti- 
mum non faciat Dia-pafon,) non propter fen- 
fus impotentiam, (#£ non exalle [umpfe- 
rit fex bofce in) adeoque falfum elle pa 
tur Muficus, Confonantiam Dia-pafon efle fex 
tonorum : Sive id fit, propser fenfus impoten- 
tiam, quod non poflit fenius Tonos exatte fu- 
mere: Multo minus ei fidendum erit in Dito- 
norum fumptione: ( quoni by fe inveniffe 
fupponit Dia-tellaron duorum effe tonorum cum 
femille. ) Quod & veriffimum eft; ( nempe, 
‘in Ditonorum fumptione, non ei fidendum ef- 
fe.) Nam non modo, non fic fit Dia-pafon; 
fed neque aliud omnino conforms, (ab hujus 
pracife differentie repetita magnitudine,) fi- 
ve fumantur prorfum & retrorfum; five fem- 
per ad eafdem partes. Nam per tonum, & 
tonum, & hemitonium, non fumitur aut Dia- 
tellaron confonantia, aut alia quavis predifta- 
rum. Sin, ad eundem modum, fenfus ope, 
continue fumamus Dia-teflaron & Dia-pente; 
extremi foni facient Dia-pafon : Quoniam hec 
funt auribus facilius determinanda. Quinimo 
fi ratione fumantur fex continui toni; (in 
0&achordo dipeegl. facient, extremi foni, 
na Iquanto majorem quam 


eft Dia-palon; via 





i Sic ME. Cap. il, a Sic D. fed ME. @tpdfen. 


KE$S, da. 
“ Evag9ecsoor da ay deg amdiy xo P ae 
©“ xetadpoy % C1 sbrs. 


Pi I padder Parnecimigor eMyky Badcpdues, 
Thè da nordpuy rvuDaviaa pù civay dio 
pito» aivar, Dori È did must cvuPuviaz, îv 
avns ipoPerian Cna heoy, TET deby mery 
AÙT pòp Ev Thò djs marty dmPalpor) TEVWY CA 
bm dis ixd P 2je mosdouy, ws dio np siva», 
Cin quo Edy 9Ò cnribardy, ds Proì, re ps 
mapa muss iDebis, x al iauràs, 04 mu 
poi aurmoarerdiav sù mu 7 * wemeper pi 
ml PU, * ba pù nam®ipr) miùs Mi n 7 
sv puPeivan è i psonas* dd pero T nroy ierid (È 
My, 76 reétw Phila Pies dj musi iv 
qlè pic quotI È) 2le movdpar Pi + Bepò Fl) 
Vardrlw picar % moti Digi mosd guy Vai 
= Umaton Maen t debmpeo Pleypo, damore, 
pre Uil, rover” ò LITLLI PAG pos 
opor, Pi mul n i Ale FAT cip®uaro ws 
Herta x Em &v hg rà aodiree È aj- 
diaws ovubaive, 7 T aewny PIogor, pos 7 #6- 
Fepey, pi mb Da 2jg mura», uodes cy demi 
ò ) pesos, ù è rhò dla murtr couPuriaa & qrwy 
drag” Eine Hr i duvatk da pCciven thè aidnow 
COMETA aes miù hiv SU dbuemsem» 
1 trey pos 7ho 7 diroran nia ap dn set 
due rode podriry È did rrordpar dio È ip 
oss rar TEM di i dindicagar en reds Thò 
7 driver Mrlo, ix i50y ms OÙ È piro é de 
viry È de TACGN, da 2di ados n, did ® 
pinSC, È mivitos, mi DlaPreas con HR 
FUNTOY Toy CI. UcoY, agicw n nai inc, 
#n dia 7 7 aurav ad Kard ravoy È È 010y È 
rpurevico, & Aa parery € fi dd mordear u@a- 
ria, n a ds pe mesapnudicor. Aaubasiyroy 
"pa, xata È aurv Ut d aibrorws, de 
A Pr da riosdpar % 7 dd mire mio sor 
ci dxpas È dd racdv On oa È drgals ir 
tivesgitia. Td Abyw dò mi AnPbirrear 8% 76- 
var iPebns* ty demi pd manini pay Te 
xii ti da Tasùv ci cixpos PUcyyai, mviosa pi 
nds, @ xarà th avrlò apro mivnri* 
rena rho immaziar È 75 Nippans ps ? 


codem femper exceflù miajarem; nempe duplo illius quo Limma deficit ab 


pare 


& ME. sir. 6 Pro 4, repono è 


d Sup- 


COMMENTARIUS. 


spero ins eyzare cwda) ca ® Prebmose 
mmerw Miyw' % mewmus 7 arodiorar args 
Ius. * A009Ò Mappala can) iv E Na 
mosdper, img )& 2jg mrn* Kaì ri dis ixa- 
Tsuenostydoa, * ty tr inrosemmiprt My, mia 
riv) 3 dè msm tonarariniv tw Berogiw' cd 
van xeedas dmas, ina 7 debuòr, eds mi 
ctsapnidim pia, SR $ povoxogds navivos* ipusia 
arduo dia Tv pazadìar, % Fiow PAN Aey 
auti Napbarsons. Eav getp ms iovrivss diaris 
dippicon) iv inràù Phegdes, co iovis mis To Xep- 
dar pina pivor axesows è miyrws È xav mis 
E aigion avràv, % TH Gueia mwomim* ds di 
a By di Gn 3 fade, Agi di rs Furie 
xarois mesouywyns, es è cho iDebrs imydiss 
A6y8s dnpridpe” raCay mia nali i nasa PÙiy- 
msi priore appia 
«iA B!5B y|C | D 








i 


À 


SI 
MARZI 
n° | 


| 
| 
| 





K 


Pamir Varsyiozidia, Tri Thò cixetar pl 
STES P AnQStv pio ‘wa ydo@: 1, n 1 
au dimas, t Ba dBA yu Civ 
dd È am, Fig È am, PC x or 
mudi dè Baar res TIT dirrdrr diger 
Ea 18) dpua iaxdirns ci Pligfi, muPri- 
oson axesoiis © dia muotiv iuiPawor® è dira, 
ts Sp, iBesxh, % r4irw mon, È &mri 
pedoni n datori, isvrp® fcey. 

on di dalaPopior, ai xopdaì, puas, Gray 
MA e8s diow, tav Ca Lois prmioy mmiwow ioervor 
xy Pi) dpoia) mtws dn Tin maxima È ti 
movi dadev igey tarevder Emtdi pelp art- 
debe, mas noti rus Yoss ebiris * Papims 
owise") È intesa i9w tm TÙV X0pd dov ri al 
ma, È ali e ibù % Pasù dlaPoegs nt 
tv ti mvwinim Tv Xopdan » pavomm Iscoperry” 
die ti Lexi tè di iv rn pridoni È Daf 
Djacatod* Kai ogurepos very è iP arò È 
muxvoTipas n È“ pavoripos ng) mhr, ari 
lagvortpas, paMey n Taxurioas % in, sì è 
ear aFlora diaszcor, ne RA È xaràt 


d Suppleo im. 


£ Pro srigiom repono aizgiom. 6 ME. deelt è. ? Sic 


parerizai. 


e ME. deett duo 33 Ahpaugere onwdzery: fi 


397 
Hemitonio ; quod computatur effè in ratione 
fefqui.fexagefima-quarta, proxime; primis hy- 
pone congruenter. Fe duo Limmata 
computantur; unum ipfius Dia-teffàron alte- 
rum ipfius Dia-pente. ) Quippe, due partes 
centefima-vigelima-odtave, unam faciunt fexa- 
gefimam-quartam. ipo hoc obfervatu facile 
volenti; nimirum fi adaptaverit chordas alias, 
numero feptem, uni predifte, in monochordo 
Canone ; fimilem probationem per magadia pa/- 
Jas, fituque ip parallelo pofitas.  Siquis emm 
aptaverit ofto phthongos plane xquitonos, in 
cildem faltem chordarum longitudinibus pra- 
cife; (quamvis non eifdem ipfarum crafliiebus, 
fimilique denfitate;) ut ABCDEFGH:; 
pofteaque, lignei canonii applicavione, in fex 
contnuas rationes felqui-ottavas divifi; ap- 
pofitis, pro quoque phthongo, figuis, K L M 
NXOPR; adhibeat congruum fubduétorium, 


E &%@i G 


ti F » 


4\H 


LC 
| 
| 


in propria cujufque feRione, (hoc eft, in af: 
fumpto figno :) Ut, nempe, fefqui-oava fit 
Diftantia AK, ipfius BL; & BL, ipfius CM; 
& CM, ipfius DN ; atque hxc, ipfius EX; 
& he itidem, ipfius FO; atque hec demum, 
ipfius GP: faciatque porro AK ad HR, ra. 
tionem duplam: Hi quidem foni (AK HR) 
fimul percufli, exhibebunr Unifonum Dia-pa- 
fon precife : fed erit PG, quam HR, exiguo 


n 


(0) 


EX 


| 

| 
nds 
le 
I 1 
| 





. quidem, fed femper codem, ( non aliquando 


majori, minorive ) acutior. 

Quod autem perinde fe habent he chorde 
(utut plures) acfi una effent cademque, fi fiant 
in cifdem longitudinibus equitone, (etiamfi 
non fint omnino fimiles cralfitie & denfitate, ) 
hinc fiet manifeftam. Cum enim oftenderit, Quo- 
modo, in fonis, conftituitur acumen & gravitas; 
quodque tres funt ( in chordis) caufe ejus, qua 
eft in acumine & gravitate, differentie ; quarum 
altera in chordarum denfitate & raritate fpotta- 
tur; altera, in circuitu; altera, in majori mi- 
norique diftantia ; fitque acutior ille fonitus 
qui fit è chords denfiori, quam qui à rariori ; 
itemque gui fit ab exiliori, quam qui è craf- 
fiori; itemque gui ab ea cujus minor eft di. 


ftantia (few longitudo,) quam cujus major eft: 
Semper 


È © 2jg mossigan, irtpor 3 © als rim. ‘f Suppleo è. 
D. redtius 


!ME 


D 
D. fed ME. Aegzò. £ ME, muzeriga, 


Ssa 


308 


Semper autem fubftituatur, in illis, pro den- 
fitate, tenfio, (ut que roborat, & indurat, 
coque fimilior fit tenfio ci qua eft in minori 
bus diftantiis: ) manifeftum eft, quod ( ceteris 
fuppofitis pariter fe habentibus, unicaque ext- 
ftente differentia; puta, nunc propter chorda- 
rum tenfionem, que pro denfitate fubftituatur; 
nunc, propter circuitum ; nunc, propter diltan- 
sergio Ut eft tenfio major ad minorem; fic 
qui eftà majori tenfione fonitus, ad cum qui 
eft è minor: Ut autem major circuitus ad mi- 
norem circuitum ; fic qui à minori circuitu fit 
fonitus, ad eum qui à majori: Ut autem eft 
major diftantia ( few longitudo) ad minorem; fic 
qui è minori diftantia fit fonitus, ad eum qui a 
majori. Hisautem ita fuppofitis; Dico, quod, dif- 
fimilium chordarum, quando fax iunt, in 
longitudinibus equalibus, equitona; id quod 
propter majorem circuitum fonitui deeft, ab co 
compenfatur, quod propter majorem tenfionem 
redundat. Atque ommino fit, eadem majoris 
circuitus ad minorem ratio, qua eft majoris 
tenlionis ad minorem. Hoc autem, per lincas 
demonftrat, hoc modo ; Sunto, in longitudini- 
bus xqualibus, aquitoni duo foni, (hoc eft, 
pi fint quoad fonitum invariati, ) A_& B; 

tque ipfius A circuitus, per circuitus B ma- 
jor: manifeftum eft, quod & tenfio ws2j0r e/f. 
Sumaturque fonus alius, in aequali longitudine, 
C; qui circuitum habeat eundem cum B; ten- 
fionem vero eandem cum A. Quandoquidem 
igitur C è B fola tenfione differt; erit ( fecun- 
um jam pofita ) ut in C tenfio ad tenfionem 
in B, fic fonitus C ad B fonitum.  Rurfus, 


pertan ctuoyi. 








major circuitus. 





dif devi 








B 


minor circuitus. 


cum C ab A folo circuitu differat; erit, ut 
circuitus A ad circuitum C, fic C fonitus ad 
fonitum A. Sed ut C fonitus ad fonitum A, 
fic idem C fonitus ad fonitum B, (quales 
enim utique fune A_& B fonitus. ) Ut igi- 
tur tenfio C ad tenfionem B, fic A circuitus 
ad circuitum C. Eftque ut C tenfio ad ten- 
fionem B, fic A tenlio ad tenfionem B, ( xqua- 
les enim fune A & C tenfiones:) Utque cir- 
cuitus A ad circuitum C, fic circuitus A ad 
circuitum B, ( equales enim funt B& C cir- 
cuitus.) Ergo, ut tenfio A ad tenfionem B, 
fic A circuitus ad circuitum B. Hoc autem 


PORPHYRII 


piva” del wpgdrapban) i), a dry, dr 
È munviboras, n mois Tei 9Ò È oxAypura* è da 
rin pan È to Fran daino xopdajs n 
ipoia mes* diAoy, om, FAM esoneri 7 
autor, DaPoegs 9 Bs puas' ini vii, da To 
now To» Xoedav, nas dyri È munvisortos nOn" 
in i pg Tò SErylu ori di «Ng rl dig 
quar Ls udu n ey Un?) meicis artds è idar- 
Twa, Stuws è nare tlo areora miaw è IDE, 
eress è nare th Daflova © dii pid Es 
xi tds lo Dafra aEroxlò, Erwsi nari 7 
iAatlova mErozlo è ivo, meds Trani rho pete 
Tera” "95 din peil'ur djgszors rpos tlò idar= 
ma, &Tws 6 nari Tho Wa fora Daze L6Dz5, 
mpòs + «ani thy psc orco. Tsrwr di rws Varo 
sedia deg, cn T dveuricar Yisdaw, «ome tw 
loris poxtow iovravos muniwar dvrera mne TY è 
as; rho polova cEroxlw dio Tè Lipu, to 
Yi TÀ eva, RUOw Umebadorn % il) ve 
Tws, 6 È peibovos Eoxns pos thè iAdosora Mi 
905, d avròs TU mrewvos Tazews Tpòs È Rae 
va' Tira 9Ò auris amidette dia ogappuror irws 
Esa ev iois pinco icoravos iso Phegdai, TerÉsa 
daga rari tivo, ci 1% B aj pi 
(01) ® i wvogi E a, 78 B Loris È dndey 
UL] Tdais* Kai siriPleo a mos Dios, ev in 
TO pod 6Y° thò du aboxiv, iv igor rà e 
mv dì Tdow, lov TR a' Emu nirwdy rs pen 
TH Taod diaPipd, iny, dia ra verona, ds si ré 
Y racis reds niv Ti B' Erws org Y hpos TEds 
peter rdas. 
- - A 
major tenfio. 





nie lenire io 


ida ras. 


_———_———_ _————————€<  — BB 


minor tenfio. 
T 78 B Vidor. Tar, in è y 18 a ti E 
xi pori da@ipe, teo4, @s n TÉ & SE pds 
mu isy mex sTws 6 E y VoPos eds è 
TE a lip AIN ws diiy IPG reds è E 
a' stusotiy pid rpastrà B' io dop 
ci Dida 7a 19) B 95 dea i tiy vis 
mes Tiv ri RB Hras irta aeorà Teòs tiv TE 
Y° Kaj tm, dos "Ti Y ramsaps niv ri 
B Stazi Tia Talas eds mv Te B iray PP, 
ajrova XY Taods* 26 din rs a mesi Tpòs 
mi té y° sas i UR 707, pos mv Tè PB 
irey pap ai ro B HG) Y MEnga' Ka) os deg 


PI RANE BI VET Toy. VERI SRO IONE E Ve ad * "ae 
Î TE @ TAOIS Tpos mr Ts Bran Srws nr8 & FRELNA pos mv TE BB mesgor Tin d\' av 





4 ME. deeft claufula è 3 + page 
lis im. » Pro € #, repono È, deleto 


avis 








È rh phZea. fed & in Ptolemao deet. »m Pro «m repono #, ni ma- 


© Fro 


COMMENTARIUS. 


avnis mwikan, È di murrimao» fw dgr 
ang 0 ddgPopevms ivis* TlaAw d\ ay, diri 
TU Srws ixivitov, ris megacgas X ris Teolo d- 
poias, drirss di ras diustrts mica tlhò 
deb Viey # aB E yd* iov pasras 7 Y » 
ws pix ye igoy, dis n a dizras reds Thi 
Yi djaszon Stws 6 È Ye JiPO eds TF 
a Bfipo Eat gip ir, de ny d Aizzes arts 
thò ye djgiseon, srws d dYL IPO ass T 
fyd ipo im di sw, in a B Alaszas, ri 
yd Cifap pipe, yd rive) dea, è 
spal dgreris atds tl ye Diga ci- 
tas òtye lip& méòs Ti a iper Ay- 
mmmvdari D ci DI, TOI XIpdOr mis pi 


PTidos È sal miParais. Api Ts 


309 
illis pariter eveniret, fi omnino eflent inva- 
riate, mec ab una eademque diverfa. Porro 
autem, in fic habentibus ( nempe, circuitus & 
tenfiones fimiles, inxquales autem diftantias, ) 
demonftrationem inftituamus: utputa fint AB 
& CD circuitu & tenfione fimiles, & longi- 
tudine equales: 2qualem CD minuentes, puta 
ad CE: erit, ut AB diftantia ad diitantiam 
CE, fic CE fonitus ad fonitum AB. Quo- 
niam enim eft, ut CD diftantia ad diftanuam 
CE, fic CE fonitus ad fonitum CD: aqualis 
autem eft tum AB diftantia, diftantie CD; 
tum AB fonitus, fonitui CD: Ergo etiam, ut 
eft AB diftantia ad diftantiam CE, fic CE fo- 
nitus ad fonitum AB. Reciprocantur enim ( few 
contraria ratione refpondent ) fonitus, chorda- 
rum longitudinibus. Finis Undecimi Capitis. 








MEGIV, È n 
mParals. ,  Principium Capitis Duodecimi. 
a B 
A CB 
» ‘ P) 
Go E == D 
KES. if. CAP. XIL 


“mceì ud By raw pestorar tw ris Pligfas 
“ AfaPoetn, monuta piy drapeiodw. * tè 


“ rs. 


Ed più av, ploic DiaPoegs, tùs nat” 

[ \ cbimre xy Bapimiza aesdonidia, DA 7 
1 vpPonay tan dintesrs Mys, % 

TS ipieNi8, % TE dierdacis, È 7 Aovrray® Merate 
di Ghi TèS Mass DjaPoegds F Liver, è Tlùò 7 
mesTtv cvpPuwritv nale peretons, n cvumrAnes- 
cus autlu' ai mives MapCdvor) TE 2lg mosdper 
cvuPars, * TaTISi imTEATE Mbys, e5 reds M- 
45 diepsrdie: mara T dass ta mic esdìwes 
oudpas DE È * rates FT vuPunav rem TÉ 
peGoros ton diamparar meos ru asurarto Disk 
quosopdiis' ‘iva daAey, 61 P sù edo iuiParer, 
op isì Ajg must, èv dv, ca duo raw redrwv 
couPuvian, TÉ mi 2g mivni ng) TY did mordpar, 
i cum dev Tò dî room ciuPuror, dex 
cor dv auiyrdv, Ca vesdin eupue)ciy diam parer, r4- 
mia pixei TE imagits Nyse Thode iv daiorow 
TÉ did nosdpar, & To avrò diva rarmazii, cvu- 
CiCnuo Mom di dMews owiz@i&: pds dd Ta 
gn, è Acspiods Tar a giro)" Bas 


Bi in TEtvapuovia* dAas dî iv rw 2ewpanni* 


“De majoribus igitur fonorum differentiis, 
“haec nobis definita funto. -Et qua fe- 
“ quuntur. 


Icit igitur, majores differentias, pra- 
D didtas illas acuminis & gravitatis, in 

fex Confonantiis; in ratione fefqui-ter- 
ta, fefqui-altera, dupla, reliquifque. "Tranfie 
autem ad minores fonituum diliren ca ne 
Confonantiarem primam metiuntur, aut ipfam 
complent. Qua habentur, divifo Confono 
Dia-teffaron (hoc eft, ratione felqui-tertia ) 
in tres rationes (ad eundem modum cum eis 
que ante definita funt de ordine Confonan- 
tiarum ) ita ut maximum diaftema adjaceat fo- 
no acutilfimo. Ut manifeltum fit, quod pri- 
mum Unmfonum, nempe Dia-pafon ( unicam 
exiftens ) compolitum eft ex duabus primis 
Confonantiis, Dia-pente & Dia-teffàron : Pri- 
mom autem Confonum, ( omnium minimum ) 
ex tribus Diaftematis concinnis, rationem, fet- 
qui-tertiam complentibus.  Hanc autem ipfius 
Dia-teflaron divifionem, non eandem femper 
effe contingit ; fed alibialiter conftitui. Nam ad 
Genera & Tetrachordorum diftributiones fiunt; 
quippe aliter in Enarmonio, alitef in Chroma- 


tico, 





o Pro Also. repono 2lsp. p SicME. Cap, 12. a ME. ©. D. rettius seria, 4 Pro nintes, reponendum 


puro rift; 


$s3 b © Malim 


Zz10 
tico, aliter in Diatonico gemere: (cum hac 
Mutatio fit fecundum Genus; ut in proceflu 
fermonis oftendetur:) Extremis quidem duo- 
bus fonis manentibus; ut propofitam fervent 
Confonantiam, in ratione fefqui-tertia ; (quam 
ob caufam, Stantes appellantur: ) Motis autem 
duobus intermediis; ita ut inxquales faciant 
internorum fonorum excellus; nimirum diver- 
Sas rationes in Generum Mutationibus; ut, in 
mutazione feu tranfitu è Cheomate, in Enar- 
monium aut Diatonicum. Vocatur igitur, in- 
quit, talis motio, Mutatio fecundum Genus. 
Eftque Genus, in Harmonia, Qualiter fe ha- 
bent inter fe, qui Dia-rellaron Confonantiam 
componunt, foni. Generis autem prima diftri 
butio eft quali in Duo; prout aluud Mollius 
eft (quod Enarmonium vocant, ) aliud Inten- 
fius, ( quod vocant Diaton:cum.) Eft autem 
Mollius, quod morem ( few gezinza ) habet Con- 
ftriBiorem: Intenfius, quod Laxiorem. Secun- 
da ‘autem d/fributio et quali in Tria: Inter- 
pofito quodammodo tertio, duobus: diétis inter- 
medio. Atque hoc quidem ( inzerjefura ) vo- 
catur Chromaticum. Reliquorum vero; Énar- 
monium voral#r, id quod «ft eo mollius: Dia- 
tonicum, quod eft intenfius. Ut fint tria Ge- 
nera; quibus Archytas utitur folitariis. Prote- 
maus autem, Enarmonium quidem confervat, 
propriam (Seu unicam ) habens divifionem : 
Chromaticum vero, in duo dividens, Molle 
& Intenfum: Et Diatonicum fimiliter 4/#ridzit ; 
Tonicum appellans wrz72 ; aliaque duo faciens; 
alterum co mollius, alterum intenfius : (in ra- 
tionibus deinceps oftendendis.) Et confequen- 
ter, omnino fex exponit genera. Quorum qui. 
dem Enarmonium componitur ex ratione fef- 
qui-quarta, & fefqui-vigefima-tertia, & fefqui- 
quadragefima-quinta. $xî4xif =. Molle Chro- 
maticum, ex fefqui-quinta, & fefqui-decima- 
marta, & felqui-vigefima feptima. $x{}x3}=4 

hromaticum Intenium, ex fefqui-fexta, felqui- 
undecima, & fefqui-vigefima-prima. {xt xi=4. 
Molle Diatonicum, ex fefqu:-fepuma, fefqui- 
nona, & fefqui-vigelima. #x'$xj=$. Molle 
Entonum, ex fefqui-oftava, felqui-feprima, & 
fefqui-vigefima-feptima. fxfx3} =. Atque In- 
tenfum Diatonum, ex fefqui-nona, fefqui-otta- 
va, & fefqui-decima-quînta, ‘9 xfxif=$ Per 
fpicwitatis autem gratia, numeros fubjunxi ho- 
rum fex tetrachordorum, qui ita fe habent. 
Eftque Enarmonii & Chromatici gemeris pro- 
prR, quod vocatur Spiflum, quando que 
unt in gravi rationes due, funt, fimul fum- 
pia, una reliqua minores Ut in premifla nu- 
merorum expofitione. Nam fefqui-vigefima- 
tertia, cum fefqui-quadragefima-quinta, in ge- 
nere Enarmonio, minor cit quam feti ui-quar- 
ta, qua adjacet fono acutiflimo. Et dlnide 
cima-quarta, cum felqui-vigefima-feptima, mi- 


- 


PORPHYRII 


i, dws tw Alervina* Munis Hong È psn 
GoNÎs, ws catsimvme TE deys derxSpoety' Tor 
du cnr dio Ghivkar pSprran, wa mupiio 
ertrneidpor cipu@ano, te Fnrgito Niyw mae 
nr ajrias nadiow abrss isdmas* tun di perazo 
dio sosplior, ‘ina suc avirss ves Tur ns 
Phu Caripogde: no) Anderim CIO Meyss n È 
7 por peracodaîs* 5 dorî peupars ds ivap- 
povior, ri Alarmnen KaAery pù Sv, Ono, 
quasi xivnos, peraSoA nari GG” Kai fpos, 
ty dpporia, mia gras mess aMKAss Thy cuwti- 
Sivrav GIioav Th dig mosdpur cv uDariar TE 
3 lies mem dp is, ws eis do, djaPoeg' xa- 
Ti 9 padardmpy, è radZow ivaguivir % nari 
P owvmivwmipor, è radio djgrmnoy. E) para 
nemev ui, È cwantinimpor & nIs5* omervd- 
mpr, $ * djgrnuarniinpo Adinoa di, ws eg 
Tesa' 78 edi tests, parati ras F epiediicy 
dio, nisba xy r570 A nareing zewpanzo. 
Tev di doro, wagpivo vd È parare 
aurt* Digrorner di, ® CP LITA De 114 
TESA fim, cis Apyuraes ixpiorro È psv. Timde- 
paid, P più tvappesvior iQuraber, idico igay 
2ijgipion n dî rewpansor es dio, eis pararsy 
È cuorvey, Bjgipen nai P diamvivor ipueiws, re 
viaior dropdors, È movicus Ma dvo, pararzi= 
mp ars ug) cur TILOY mis 027 dard arr» 
1Bpos digoss® drodbFus, ra rev om * gum 
Sicura. Sw 3 dp eraguinor cvyne?) tx n 78 Ta 
mruers, xgi & Simmegreire, È Trrmosagaro- 
soriuila' To di padaror zewpameor in m 7% 
Priuils, » ts immovapernasdinire, è im4- 
nosuldius 4 dì monviv rewuani, ca ri 
imints déy4, #5 tmiwdinara, xgj ri impo 
mere Tò dì padary diatimor, im ri iano 
dip Adya, È tRimevite, ng) ri imemosi” TÌ 
di paraxsr trav, inn 75 imoydse Mya, È 
TE tmbdius, È rs emdrosneSdo pa" TÒ dì cuorver 
2jgirvor, inn ti omndrs Niys, % # imoydia 
3 immmneudinare TE) pis ira, è 
delbpis Unimeba Ti mieaxipder ixoves d- 
res' Id di ta $ Lp wapponit E rewpanzi, 
Pradbsdp msi Grer ci mgbs 7 Bapurire 
dio Acgas, TE Nori sos, Md Fes Sar") ovaie 


Pongo Ds dia Î atgnesrdiis rev deilperir ce 


Finus* O dp imenositesne, 1 nd iremova- 
eposemprilv, i TG bapuoris Yi, Dif 
ie vd immmripra Aiys, nds ri ipurdro Pbsy- 
yu ray die O di trrros. 'inar®, pe 
tà nd menor Gdo pav , ideare 19 nd im- 


ipo 





€ Malim 


drnger, nam Uutrumi 


habet fua diafterhata. 4 ME. 4ò@&, fed D. rettius ages. Non 


enim folus Archytas his utitur; fed ille folitariis, ‘hoc eft non in fubordinatas fpecies diftriburis. e Sic D. 


fed ME. (perperam) 


f Pro 








COMMENTARIUS 


mira; iv rd padarii 7 zemparan O di imy- 
dixams UD T8 imemesonewta, tAdosay Ts im- 
inrs Abys, dv TÒ cnurtiNto 7 aempammor TUdè 
diarointi idv is è naré duo dmunev, tray pr 
di dis F ogiciy Neyaw plan gini), Ta Rowe 
dio owapPoripor Eri di na) TETI dijror, ca È 
artgnesduns ta apil pussy cudiors. ENdoruy È 
Ai rev Morra Gui, è pd imicdou®, té 
imewars È Ts imenosi cuwapPoripay® è di im- 
cy, 75 imbdops ng) 5 imemesucdous 
ouvapuPeripur è di iminarosi 76 imoydos % 
75 immwncudisare muwapPoripar. Ka) iusiws 
fnasos vray mEds Ti dburatw pel ivos riv reds 
ro impduo, ‘ pedav in TE Marri. 

Ilossvry dè % Tirar abrd» ci veostigos Aes 
DlaPoegs. AD civms vis Agusobtvetss Urinpa- 
“pay ixsons Stws* Tur rovev disupti è Agasigenos, 
mr peri de dilo toe” mn ds neia mr) de 
Tiovaea” meri di es curdi. Kaj 9 pdù miragrv 
wind pipes, nare dico cuappsver © dî resrr, 
div pespars padari è di rirepore W Ti 
èydis, dov rpipars ipsris w dì iurmer, 
xowdv Trials apspars, xa) 7 darviztiv Pur. 
ES dor diet Aapeese Fapeyin fur 4° Mics 
sBù ri Crapporia® Toéis di ti gewuanus pa 
Dax mi, % rpeichis, % toviaje” Ts dè Aormis 
die E diaravinz* sid, pararb, Td curr 
Ti dò Ev Crappevis Quss, © ud med ri Bagu- 
muro, * fmpduor join pa, % d piow, ixdmpoy 
misi dierews Crappovis ® dî Aoumr, # nysdue, 
dio tn dior, Caronedpe xa T rev desi, 
$ 7 Ida narà Agusobuon dice è dig morde 
pur digiripa ink 78 7 resdrora deri ri 
#8 8 mod dasmudror incimpor misi ven 7 
abrin' è dì Aerrr, exsormosdpan TÉ dî paraxi 
rebpars, indmesr i renti musi diagnude 
Tur aid EI pere hs vs È di Amy, ns È 
spioss x acits” ciov, Cueincav più indimpor, morde 
per rim dî, indio TH di ipuoris pedpars, 
Ta 78 mi dio diamparar indmpor mia 
imrdprs % iydes re È dì Acemo, ivòds % rpioss 
@ mrapra” dior, cuevav più incaripor d np P 
di num xa' TÈ di viale aedpars, rev iù 
TE wii dio diagmuaray inaragor Mpusrwis met 
n° dì Amb, inòs vons 3) ripioros* dior, Cuairor dè 
indmipo 65° t57 di 15° Em dè roy Aovray xaì 
diminstr do Nim, © dp truduor ca ap®oriposs 
Aigonpa meti atdiv prrnis rev di iPebrs, 
to 89 76 pad Ape, 58) pi, Gp 

os È mrdprs rme" TÒ di myirduor, ivds naì re- 
rdpre” div, iL, via, * dexamirre” Ev di 76 cy 
inca darwindà, tò rd pécor È TO MySHdUOY, ind 
Utpote, 6, 9, Is. 


f Pro idorw, repono pile. 





3II 


nor eft quam fefqui-quinta, in Molli Chromate. 
Et fefqui-undecima cum fefqui-vigefima-prima, 
minor eft quam fefqui-fexta, in Chromate In- 
tenfo. Diatonici vero generis proprium cft, 
quod vocatur Non-fpiffum; quando nulla trium 
rationum major eft duabus religuis fimul fum- 
ptis.  Efltque hoc manifeltum, ex pramifla nu- 
merorum expofitione. Minor enim eft (in re- 
liquis generibus ) tum fefqui-feptima, quam fel 
qua & felqui-vigefima fimul fampta ; tum 

efqui-oftava, quam fefqui-feptima & fefqui-vi- 
gefima-feprima fimul fumpta; tum fefqui-nona 

uam fefqui-o&tava & fefqui-decima-quinta fimu 

umpte : Similiterque, carum qualibet acutiffimo 
fono adjacentium cum una adjacentium fequen- 
ti, major eft reliqua. 


Horum vero ipforum generam, faciunt qui- 
dem, Recentiores, diftributiones plures. lpfe 
autem (Po/emeus) Ariftoxeneas fubjungit, que 
fic fe habent Tonum dividit Ariftoxenus, 
nunc in duas, nunc in tres, nunc in quatuor, 
nunc in ofto, partes equales. "Tonique par- 
tem quartam, sprna Diefin Enarmoniam: 
partem tertiam, Diefin Chromatis Mollis: quar- 
tam una cum oîtava, Diefin Chromatis felqui- 
alterius : Hemitonium vero, commune facit 
tum Chromatis Tonici, tum generum Diatoni- 
corum. Atque hinc ( Ari/foxenus ) conftituit 
Generum { purorum) Differentias (rw Species) 
Sex: Unam, Enarmonii; tres, Chromatici, (ni- 
mirum, Mollis, Sefqui-alterius, & Tonici :) re- 
liquafque duas, Diatonici, (nimirum, Mollis, 
& Intenfi. ) Generis igitur Enarmonii, inter- 
vallum (Disfema) quod in graviflimo eft, (feu 
Sequens,) item quod medium eft, utrumque fa- 
cit Diefeos Enarmonia; reliquumque ( quod 
& Pracedens dicitur,) duorum Tonorum. Ut- 
pote , pofito, pro ‘Tono, numero 12, fecun- 
dum Arftoxenum; (ut Intervallum Dia-tefla- 
ron, fit 30;) utrumque facit Spilli intervallum, 
eorundem 3; reliquum vero, 24: Chromatis 
vero Mollis; intervallorum Spifum conftituen- 
tium, utrumque facit, Trientis toni ; reliquum 
vero; toni unius una cum femille & parte fi- 
mul tertia. Utpote, illorum utrumque 4; hoc 
22 Chromatis vero fefqui-alterius; ‘duorum 
Spiffi diaftematum,utrumque facit, partis quarte 
& is oftave unius toni; reliquum vero, 
unius cum femiffe & parte quarta. Utpote, co- 
rum utrumque 43; reliquum 21. Chromatis ve 
ro Tonici ; duorum Spilli diaftematum, utrum- 
que facit, Hemitonii ; reliquum vero, unius to- 
ni cum femiffe. Utpote, eorum utrumque 6; 
hoc 18. Reliquorum vero duorum generum 
non-fpiflorum; intervallum fequens in utroque 
retinet, Hemitonii : Eorum vero qua continue 
fequuntur, facit quidem, in Molli Diatonico, 
Medium, femiflis fimul & quadrantis unius to- 
ni; pracedens vero, unius cum quadrante, 


In -Diatonico vero Intenfo; medium, & pracedens, unius Toni; 


‘equens, 





£ ME. 


31% 

gens, Hemitonii. Utpote, 6 & 12 & 12. 
ose apud Palmese} fubjicitur fchema, 
numeros habens diftorum duplos. Sumpfit au- 
tem Prolemaus, numerorum diftorum duplos, 
ut integris unicaribus  exponerentur omnes. 

















PORPHYRII 


Tipo, 8 rin Tò dè impdpo, npummie” cior, s) 
nai 1 na) 118° do asma?) tè ipa, di di- 
aiaatss igor TAM sipnpbiicor appiluer. Ehake dì 
TOI Gpapiror >gilpecor i divarizs i Mreds- 
pai, ‘ia mirmes i Giu poradon ra" 




















Evaguirior. | Xpiiua Mpa Apia Gidreror | Aidraror | 
papa. Apabrroy. TwWiIdIOY. _podardr. | _nuimor. | Acutam;, & pre- 
OD s) Miduor.iun — 4849 4g 4205 36'n 3zolad 24! cedens. 
Mico. s 6|r 8|9 98 12|ia 18/28 24 Medium. 
Bapò ò iateduar. e Gin BP gli8 12/8 12}18 12'Grave; & confe 
le 60 È GO 60 È 60 60 È 60 quent. 
“Enarmo- | Chroma | Chroma | Chroma (Diso Diatonum 
nium. | molle. | fefquial. | tonicum. molle. lintenfum. 


Nimirum, diaftemate Tonico, pofito ab ipfo, 
unitatum 24, pro Ariftoxeni 12. Qui, de di- 
&is generibus, fic alicubi verbatim loquitur. 
Singula tetrachorda, in fex dividuntur genera: 
Quorum unum quidem eft quod vocatur Hac- 
monia, diefin adhibens minimam ; que eft qua- 
dranus toni: Tria vero Chromatica, quorum 
gravillimum utitur diefi qua dicitur Chroma- 
tica; que eft coni trientis: Medium vero, alia 
utitur diefi, qua vocatur Sefqui-altera; co quod 
una diefis Enarmonia cum femiffe, iplius con- 
{tituar intervallum: Tertium, eft Chroma In- 
tenfum; ex Hemitonio conftans, non diefi. At- 
que haftenus procedit Spiffum :. Haftenus enim 
. unum diaftema, elt religuis duobus majus, Pott- 
hac vero, in xqualia dividitur tetrachordum : 
nam reliqua duo genera, funt Diatonica utra- 
que, In remifliori utique, ut diftum eft, in 
* aqualia dividitur Tomchicioni fecundum fo- 
norum motorum acumen. Nam ab Hypate-me- 
fon, verbi gratia, ad Lichanon, «quale eft in- 
sole & Lichano ad Mefen; quod in nullo 
uerit primorum generum ; indeque in illis pro- 
ceflit Spifflum. In reliquo autem genere, La 
ipfum eft Diatonicum, & Intenfius, Lichanos 
elt adhuc acutior ; ut tonicum folummodo fit 
ab illa ad Mefen Diaftema. Finis Duodecimi 
Capitis. Principium Capitis Decimi-tertii. 


por Cig tè Kar aovis Digonpa Tiù pin, 


Apdorin, $ mais djgruane, varindiyron 
durò ta pavdow dingorziorapom, deri podder di 
dena ti rari Agysibeor Os % ©Ei run ep 
plico "Fpiiv, Mid 18, narà Nibw, Erws° Exa 
gur Ti migazipduv, ess E dicuperry fin dov tav 
Èv pb è raresra dgporia, dirt ze udor TI Da 
ion time isì È remore rins° Tese?) gewpa 
mua' Gv dd) Bapirer agri did, Ti xa- 
Audi gewpamun 6 dì vm Tess To Tò 
Do) pior, an dird xp1T4, ui nads dim sipuodia® 
enddà; pis Crapponor dieow * npuoo, vio tÒ 
diga abnis* Tò 3 nel, po pa susrovdy 691 
sal prtivior conegds, * è dico Kai Tò munvòr 
piXea TsTs miao MIXCA IÒ téT8, TÒ î) djgie 
super tiv dio puCor Vantpge Eire doro T8T8, 
#5 low diugiiry tò meczopdor Nou 9Ò die 
Pim iù dig dp@ineg® Kard pi mi Tò 
dvepuivor, 06 Upnry, is în mipurery Tè mred- 
xd, xarè 7 durepor Tiov nuvspitrcar PHer® 
TÒ DÒ deri ! dirtms piraw, Mya xa, TA de 
zavòv, lor gave) Ti dor Nixan& Tiri pio ome 
in sdevs Li riv mestav fuor È 2jg Tim 
in aurîvto mensdr dirdpi. Kari dì rò Aosmw 
So, è dn 3, abrò diammisy tn xaì murndi- 
Tepov, ipurteg im gaveng 1) dixands* diga roviciio» 
TAO: 78 dadindre mParais, Apxj TE sy, 





mPardig. A 
KE, 
ME. sb. D. re. 4 ME. srmipre, DI rime. i DI sais pu ian SCANIA 
4 Éro n° Lo Psi ME, rim. i DI. aaiemis puirm ME. Cards pelom rEpono vardme pina. 


Car. 


COMMENTARIUS. 





Y . 
. ras pd) di, narrazda Payne"), pndir n 
TE Meys Qpovrious, 005 Thi F co pPursty 
dma mis permpò poro tiv Pian daga 
o os mei sa Ypnoa di, dipsre Tè Sin 
 # mes rev Plovfor meos aMvAss \artpoxajs* 
6% div 9 rar duvapir digenpa Faoparry” TE- 


KES. 


i nad mAiorira miù agios* 6 tan deges. Kai 
ni pr aima tiv diaPopar, ws draima, ng) us 
Db uù Diode, % miegra, mpirim® mis di drw- 
parois è nevcis, diario copari, perutù eso 
she gas ovyuessis * quiods rav PUiglor diù 
TETI dd avnì pira, diga diespiva, ggdèr may- 
maxi, ts sppedetag dis Did 7 atsrdperar diet 
dr, 455 È 7, Garay, ran Fra È, xa 
18 C1B, nd rg xd, è Xi Fe 
Giu diyav pndapis è mer Indexer 
canpiviS dd Nips bdapus as dio Niyss ir8s 

Gy nadds avump amdeti. Agxores 
5 è Taggrin®, ins 7 Mudazegior Lu &ms 3 
pdc Pnp das psois, mean d nari 7 
Niger ducdeBy djgowo sn tn F ovuPavicas 
piro, & Sinneirw, È rpuoriw Aoyew % rds doi- 
mis: dda ray È 7 mreaniedey “gnrn® 5 
ciueia tn Quod F iupeeror liver rms È coppi 
nes 7 eroga ds è quos, È 2jg in, ese 
Pala mosagar, \Eartpoxgi 69. nti Gps tn 
ausdia xpa dv, i dla Aya dond'ater eis 


ina, nix aunis, Î megdinews avnis, Pale") 


diapagrivay n pd mirw Pirpoeioss derl pois : 


nsxpary Ev dè q0is rheiguss E pùù mibrù cole 
segriv Tum TE impogiss civ AP dpilpts* 
Ù ovppsress divay tie \arepoyids* È drcopopaicar 
Lou@os 7 avmupòs rin F ajodarerw ipeedeya- 
dior Maxery KS rà Paatidua TY ar aUriv 
man mivaXipd uv diupiol* È ire) tE7a dle raw 
its diro, cu tav arene y day È daupiorios 
cpibpucir. . 

OÙs tUpy STas. Exedis È TE Ala mosd- 
toy Aiya, è ° mbpiri derbpois tw è saì y° 
apurata 3h ovms 18 d, cs \zrams braran 

oburies di 75 oeia, os izrdms pio dà È 
Gu iburiess hiylus © mis Ddlerw delbusis 
rAfledy Avdyun, È mapurdmis to imdrogaecdi- 
pe Ney Sons, ta mis agicì "fieri, Craguorito, 
papa, È diana rim 9 Apymes Um 
Gero Tlò avarlw ix n tem T Td n po- 


Car. 13. 4 Prolemai verba (parum mutata) re) 


4 Pro'emaeus habet. 4xdir, quod reétius puto quam wi Feeds, fed non muto. e Ftolemwus 


sim, d Ptol. evade, eodem fenfà, è ME. rità. 


to di tow Ldt trpor, duo Plortev dropoiav, 


313 


CAP. XIIL 


Hc igitur (A4;/foxenus,) prout hine li- 

quet, rationes acpuazne curans, { ficut 
in Confonantiis;] fed, per fola qua fonis 
interjacent intervalla [ quafi eflent localia ] de-- 
finivit Genera ; non per ipforum fonorum in- 
ter fc excelfus. { Quibus Diaftema, fecundum 


, poteftatem, confideratur: Hoc autem nil aliud 


ell, quam duorum fonorum diffimilium, qua- 
liter fe habent fecundum quantuplicitarem. Que 
quidem eft Ratio. ] Ipfalque differentiarum 
caufas, quafi non-caufas, & quafi non pofiti» 
vas, meraque extrema, negligit: fed inanibus 
vacuifque intervallis {tanquam realibus] com- 
parationes adhibet [& fonorum habitudines. ] 
Ob hanc caufam, nil penfi habet, ubique fere; 
bifariam dividere Concinmitates: { prout, in 
pramiflis diviferit, in 6 & 6, aque in 8 & 8; 
Item 9 & 9, atque 12 & 12, ac 24 & 24, 
atque 30 & 30: cum tamen rationes fuper- 
paruculares nil tale patiantur. Ratio enim fu- 
per-particularis neutiquam in duas xyuales di- 
viditur: ut fuperius oftenfum eft.] Archytas 
vero Tarentinus, Pythagorios fecutus cit : Hic, 
ret Mufice maxime ftudiofus, conatur quidem 
quod Rationi congruum fit confervare. . Non 
folum in Confonanuis, ( in ratione fefqui:ter- 
va, fefqui altera, reliquifque :) fed & aliis Te- 
trachordorum A part cum Concinno- 
rum natura propria fit Excelluum Commenfu- 
rato. [Utpote, Tonus, iplius Dia-pente Ex- 
ceflus ad Dia-teflaron. ] Cum vero hunc fibi 
ommino fcopum propofuerit, [in demonftra- 
tione per Rationes,; ] ab co tamen [nempe ab 
co fcopo ] in quibuldam errare plane deprehen- 
ditur; [Quod non, in omnibus, numeris fu- 
per-parucularibus ufus fit ] In plerifque au- 
tem, cidem adheret; [nempe, quod, numeri fint 
fuper-particulares; fintque exceflus commenfu- 
rau:] Ita tamen ut manifefte recedat ab cis 
que fenfibus dirette funt comperta. [Advet: 
fantur enim phanomena tetrachordorum fecun- 
dum illum divifioni.] iene hoc deinceps ma- 
nifeftum, ex fubjeftis divifionum numeris. 
Quos fic invenit. Expofita enim ipfius Dia- 
teffaron ratione, in fundanis numeris 4 & 3: 
gravillimo exiftente 4, ‘utpote Hypates-hypa- 
ton; acutillimo vero 3, urpote Hypare+mefon : 
(co quod acutiores fonos minoribus numeris at- 
tribuerit, )  Necelle eft, exiftente Parypate in 
ratione felqui-vigefima-feptima, in tribus ge 
neribus, Enarmonio, Chromatico, & Diatoni- 
co; ( hoc enim fupponit Archytas ; ) ut Hy+ 
pate habeat 28; hoc eft, numerum partiuma 


28, 


tit (@ plurimum) fuaque illis interponit ftrifturas. 
vii fini. melius haber 2fsagi- 


Tt fMR. 


314 1 
28, (Seu, per 28 divifibilem ;) ut contineat Pa- 
rypaten ejufque partem vigefimam-feptimam: ut 
gravior fit Hypate quam Parypate, in razione 
fefqui-vigefima-feptima, Cumque Hypate habeat 
28; fitque fepties quatuor: Sepues ergo falta 
(Nete) 3, fit ax. Erit igitur Hypate 28; Pary- 
pate 27; & Hypate-mefon, 21; ut habeat 28 ad 
21 rationem fefqui-terttam. Cum igitur oporteat, 
( fecundum Archyte fententiam ) Parypaten ad 
Lichanon, in genere Enarmonio, rationem facere 
fefqui-trigefimam-quintam : firque 36 primus 
mumerus qui faciat fefqui-trigefimam-quintam 
rationem: oportet igitur numerum 27, in alium 
duftum, habere partem trigefimam-fextam. Qua- 
ter autem multiplicatus, . habet partem trigefi- 
mam-fextam, (25x 4=108=36x3.) Su- 
mantur ergo quater omnia ; fiuntque numeri, 
112, 108, @4. Eftque, fefqui-trigefimus-quin- 
tus, numerus 108, numeri 105. Nam ut 36 
ad 35, fic 108 ad ros. Erunt ergo, tetra. 
chordi Enarmonii, numeri 112, 108, 105, 84. 
Iterumque; cum oporteat, fecundum Archyta 
fententiam, Parypacen Lichani, in genere Dm- 
tonico, elle fefqui-feptimam : oporter ergo 108 
partem habere oétavam, (cum fit Parypates 
numeras, ) ue fiat Lichani fefqui-feptimus. Et 
quidem, bis fumptus, habebit partem oftavam. 
(108 x2=216=8 x25.) Erunt igitur, in 
genere Diatonico, (bis fumptis omnibus numeris 
ante expofitis,) Hypate-hypaton, 224; Parypate, 
216; Lichanos autem, Enarmonia quidem, 210 ; 
Diatonica vero, 189. Nam ut 8 ad 7, fic 216 
ad 189; cujus fefqui-feptimus eft 216. Ut 
fint, generis Enarmonii, numeri 224, 216, 210, 
168. Diatonici vero, 224, 216, 189, 168. 
Rurfus ; cum, fecundum Archyte fententiam, 
Lichanus Diatonici, ad Lichanon Chromatis, 
rationem faciat 243 ad 256: oportet adhuc nu- 
merum 189, in numerum aliquem duftum, ha- 
bere partem è 243 denominatam, feu per 243 
divid. Novies autem fumptus 189, facit 1701, 
habentem partem è 243 denominatam, nem- 
pe 7. Septes igitur fumptis 256, habebimus 
numerum 1792, qua eft Lichanos Chromatica. 
Confequenter igitur, cum novies fa&us fit 189, 
oportet reliquos numeros-novies facere; nem- 
pe numeros Hypates-hypaton, & Parypates, & 
Hypates-mefon. Erit igitur Hypate-hypaton, 
in fingulis trium generum, 2016; Parypate 
vero, 1944; cltque eadem in omnibus tribus 
generibus. Sed Lichanos-hypaton, in Harmo- 
nia, 1890; in Chromate, 1792; in Diatono, 
mo. Et Hypate-mefon, in trium generum fin- 
gulis, 1512. Quem abfque demontftratione, fum- 
pfit Prolem&us ; ftantem, & retinentem ad 2016, 
rationem fefqui-tertiam. Subferipta autem ha- 
betur eorundem numerorum expofitio, fic fe 


PORPHYRII 


eso apilpiv ‘na odi Thi magumirlu nai È coo- 
suicdopey auris* is Avoy Bapuripar ri cinod:o- 
dipo, thè andro, È meg S* Emtì dv da 
tl vmerlw txdy wu Kaj 6a! rioraca irlams* 
EMaris ipa garoudiin BY , x a" Esoy 8 1 dd vi 
X 1,15 ragvrim xC, n) rd 7 picuy xa 
‘iva d x ces Ta T deine Six dpr 
Emtì &v da sl rapurarlw È ny, xarà qhò 
Apyérg ditan, sani è Csappdvioy, mir Ha de 
aégov È aeums did Aq mia the Nyo dei 
deg Tui, er ae Mid, xd Ae mred 
ns dî Yuovdpos, logd del Mavra deg mredwis® 
xei Avv) ci del peri 058, pa, Fd ka © da 
de, Gpurspe Ns DA aes ki, Hrus en 
eutss * pe. EcovÎ) deg TÈ trapprvis avra 
ci apibuò ! pe, en pe 7d. Mad ind 
da, nari Thi Apyirs dba, rlò raporarlo È 
digonî, tu TO Algrvinto Giet, iPiCdopeer civay” 
da deg ten, tydewixdo, desbpòr ove È rrapu- 
mramis' iva Son) iPicdopos P digans* Aìs fui 
aBu&, ind n° Eseq deg, è TÙ Alerovinia jet, 
mavtowv dis Sovdpear 7 atsnmdirtar dpibpir, 
1 ram \zraron, xd N di TALUTATI, 
TI n di " Aygosds, i pd crapponit, ci 
di Ajgrnzi, pri de DI) ” ess Te Srws 
Tic mess er, sli Fredeu® i 917° PA 
dry TÉ Cvag provi api ds, cxd,TIS,T 4 pen 
TE di dlarmai Td, 715, TI, CEN. Mae 
dt Mimi det, nori tl Apyirs dibas, rl ne 
ueuòv TE Dart, meds Ti TE pecuoars M-. 
uowd, Aiger Éxen T TUT uY, mé0s TÀ TV 5° 
dantprà, imma desbuò Puiduor, txav 
cpy pis, ri araprilen @pg FT YO ima 
wS dì Mud, 6 e7r$ matavya, pied 
txovra cuy è È Efflanis deg muiouems È 
yes, cod Zosl piùy a LIB, tv Nixasdn xp 
panulu” AxoX8Zws deg, emi wveduis 9Agery è 
pr3, di ming cò apilputs imdus' tonni 
È vzsanis zati, «4 f È TApurams, "gi 
TÀ Cziams pic. P Egey dv ram 1 ara 
mo, tr is sec Poiow, è B9° Napuram di 
ABU ug) abi tr DIS TEC Speow* Arxosds 
di Carartn tw du dpporia a wI° ty dè xpos- 
pana VB iv dì deriva, a pa rrdamdi 
pico, a Du, tv mis nea I gina dr guess 
dordettiws that 6 MmAepai®, cure, xe) mi- 
pirra è mesmo dig, neds ri Bis Trpagga- 
Fly dî xa) n t#TOvF apri uan tndens xsoa 4 
Tws. FTEAG: tE sy eParais. Apgii TB dd 
mParais. 


habens. Finis Decimi-tertii Capitis. Principium Capitis Decimi-quarti. 


Eis 





F ME. n È. D. rm 7. Repono ricvagg immius. 
, fimilitudinem literarum ) pro P & xa pro «4, 
«atsm. È Proa, repono gi. /Pro 88, re, ps. 
@ius imi dî. 0 Pro pr. repono er. p ME sa. 
»,Sic ME. 


’ 


£ Perperam hic fcriptum erat 5°, quod irrepfiTe puto ( ob 
” xa 

m Pro Mzasì, re 
D. is. 4 D.Afé 


& Ming. E. ing, fed D. igm: i Sic DI. fed ME. 
ino Auger. # ME. ingà, fed D. re- 
Aéiew è. ME. dr ( & deeft Resor.) Sar: de. 

AP. 


























COMMENTARIUS. 315 
| Evapubrior. Xpapearmmbo, Diarerirty, 
Lis aEd, buduos.ia pi B 1512/9916 1siziaoit ——1s12/u Acutum, precedens. 
l'as nil Isl Sa I 
CITA 18908448 1792|gfa 1701 
nai 13 1,39) da2" 1) 
CUT) 19444 #3 1944/a DD 1944 
‘ asi Shut 133! dx tail 40 ti 
e Ere 2016|f15 2016 615 ——2016|7n Grave, confeguens. 
Enarmoniun. Chromaticum. — Distonicune. | 
ipdi=i | pripgi=i | _dp=i | 
KE. sd. CAP. XIV. 


“Iaes Bò di tlò nesdiav, ws iPadp, uri 
“ours è rgupamò maga zola On 
“i a LiB delbuds Em mes è PB 
“midi Meyer Prnpusesor, Sn meds Tam pd 
“Taeg di re dm F alias trapan, 
“ipoiws "ri cisans dns ni xa) $ tvap- 
“ povis gegim) * Terme condpov Miger, 
“5 nundss agapanzi, Dci, pecora 
CrararauCarouy 3 IardrocdeCdi ps Nogav. 


A tiurora È 570: Ineartut. i 
“Ka Ty TO agporito md imper, Fi vis 
“amaus So emudpor, ala md 
“ Peso dpoy neri TroAepaion, iooy è avrs 
“ Apyires ere ny. 


pai 1 d avr mi hi pi rg} 
su sbns ravmes 7 ipoiwev peloras' Apxines dî 
tmince ravmas ins, È wi dn xl' Nya. 


“Ka) reds émis, Maia, E im nl’, 7 pi 
«ov, iv im de' My nSipduos Cnpedbo 
“avnupòs S mite uan wav memedvepdor 
"ravopdiiz. 


Aiomp è MrAspai®, ravms dè pir#s, 

* pelovas tmdior remimne dis Cn È estone 
dins sind nalsrga@ris tì Pawepir. 

«Tare più di dont ri Aoganai resmeio me 

“ eiminoy Tlò dlaColò, in rari de 

« umbri das riyss, ad 7 atsic dia, 

€ aus 75 Apxira, garogdins È TÉ xari- 

“1 sarampns, È darle") P ippe- 

© As, è agconis ta 15 dichia Ci 9 MA 

‘gu Th cregnesndlicar ey, È Tv FIS 

“'aMmas MuSayopetoss aTAAI gdr Djgre= 


© At vero, contra quam erat propofitum (uti 
“ diximus) ab co conftituitur Chromaticum 
© tetrachordum: Numerus enim 1792, ne- 
“gue ad 1512, neque ad 1944, rationem 
“ facit fuper-particularem. Contra fenfus 
“ evidentiam, pariter tum bujus fit confti- 
“tutio, tum Enarmonii. Nam rationem 
“ fequentem, Cbromatici ufitati, majorem 
“(inquit] asdiz4 percipimus quam felqui- 
©“ vigefimam-feptimam. 


Ofeali enim hic ( Prolemeus ) rationem 
fefqui-vigefimam-primam. 


© Jtemque, fequentem in Enarmonio, que 
“ multo sniînor cernitur [fecundum Ptole- 
“maum]) gua fequentes in religuis ge- 
€ neribas; illis [ hic Archytas] cequalem 

‘€ poni. 

Ptolemaus enim eam facit fefqui-quadrageli- 
mam-quintam ; fimiliumque omnes deinceps 
majores. Archytas vero, omnes facit xquales, 
atque in rauone fefqui-vigefima-feptima. 


“ Praterea; minorem facit [quam fefqui-vi. 

“ gefimam-feptimam | rationem mediam ; 
© nimirum 1n ratione fefqui-trigefima-quin- 
“ta. Cum tamen boc, munite he in 
“omni tetrachordo inconcinnuns. 


Quamobrem Ptolemaus, omnes medias, ma- 
jores facit fequentibus: ut in appofita ejus de- 
feriptione eft manifeltum. 


“Videntur autem hec, Criterio rationali cp- 
€ probrium inferre ; quod, fatta, fecundum 
“rationes ab cis expofitas qui cam tuen- 
“sur [ puta, Archyta,] /e@ione Canonis, 
“non confervetu Concinnum, [quod fit 
“ fenfui gratum.] ars razionunt pleregue 
“ sum fupra expofitarum, tum ab aliis pro- 
€ pemodum omnibus [ Pythagoriis ] defor- 


“ matarum, 





Car. 14. a Haec paulo aliter quam apud Prolemaum, 


mao ) sim. c Pro matime, repono pealeme. 


fed codem fenfu. 4 Pro r#m repono (ex Prole» 
Tta d Pro 


316 
“ matarunm, non congrunnt modis melodia 
“rum comprobatis. Videtur autem, [ in- 
sé quit] numzerum Generum, fecundum Ar- 
“chytam, jufto minorem effe; cum non 
€ tantum Enarmonium, fed è Chroma- 
“ ticum & Diatonicura, non nifi unius effe 
“fame, utramvis ab co flatuatur.  Se- 
“ cundum autem Arifloxenum, juflo ma- 
€ jorem quidem in Chromatico; cum Die- 
<“fes, Chromatici molis & fefqui-alterius, 
“suter fe differant, non nifi toni parte vi- 

“ gefima-quarta [nam 8 è 9 uno differunt, 

«qua elt toni pars vigefima-quarta,] que 

©“ nullam fenfibilem auribus infert drver- 

“ fitatem. Sufto autem minorem in Dia- 

“ fonico; cum evidenter appareat plura ge- 

“nera cani. Prout Sfatim videre erit, ex 

© demonftratis è Prolemzo generibus. 


Nam ille, ut di&tum eft, duo facit Chroma- 
tici genera; Molle & Intenfum; pro tribus apud 
Ariftoxenum: Et Diatonici, tria; Molle, & 
Intenfum, atque (ipfis intermedium) Toni 
ce Diatonum; pro duobus Ariftoxeni gene- 
ribus. 


. “ Sed neque rele, hic idem, duas în Spiffis 
«fequentes magnitudines equales facit. 


Nempe 6 & 6, item 8 & 8, atqueg &g. 
Sic, verbi gratia, 6, & 8, & 9, & 12. 


“ Cam fem) cipiatur media, major. Ne- 
€ que psp pal, aqualia faciant qua gra- 
“ viffrmo fono adjacent intervalla, tum In- 
“ tenfi Diatoni, tum Chromatici Tonici. 


Sunt enim, fingola, partium 12. At vero 
Diatonum femper, majus diaftema debet facere 
ab Hypate ad Parypaten; quam eft Chromatici 
Tonici, ab Hypate ad Parypaten. Principium 
Capitis Decimi-quinti. 


PORPHYRII 


© mar par, su iPappidse mis cipode= 
“ mpdposs nSeow 64 parcodicus, Eosns dî 
“xd gs TU Nfucor, Hard #0 T Ap 
Se brr, Duow, Merry & puercis® pù pui 
“voy rd è crappivioy, ama È P 3ea- 
1 par, È è Diario, indrpoo po 
© voeidis Varnbe dis: Kart 7 Agi 
“bere, zrepcamen di Sri E peu 
Smue* rv i 8 padari È 78 npuodie 
«e diiocoy, ud' pipa tw DjgPeperor tà 
104) 9Ò curò Tav tvta 2joPeotory ivi 
“rim ) see pipos sw ud Gmo ddepian 
‘ aibarlò F drsais pamaylo ima 
“ Eydav 3 Ta Ti Alarvine* aerivar Das 
‘e vopdiir ouPas Te erwdssdjia Spain 
“ds isoy cnortir sidiws dora Tav dax i 
‘odia rd TE MrAspais Suav. 

È Ado gap Sms, ds den), misry TE pewpan- 
ui, parare Te KG) cuore dvri resay Ta Hari 
Agysoterr Kai gia TE Djgrorind, paraxdy re, È 
curor, * È peratò avro rival Qjgrner 
dari tu nari Agysobevor dic “uom. 

“En ) sg ipids idi Enos, End tv muVdO, 

“aMApdoss ion mici Ti ima dio pria. 

È, $1%7, 9x3 To dim 
e A 


“TE pers moraxi xamea lose ndis pelo 
“sv OUm aù sw low ni meds tw La- 
“puraro Piivo diasquare, TETI cuvTIWE 
“datms, È 78 rails ypwpanzs. 

TB 489 pelo ero inagor pospar Aci dî è djg- 
mooy, priCor Peres Dion pua may dor È rd 
mis in aprirlo ts xpopanzi qviait, TE 
dor drdmis tn rapurtrlu. CANI TE dé re 
Parais, 


KES. O 





d Pro dirì Vararào mapemimie, rCpono diri vardmys im amgeririo, e Sic ME. 


COMMENTARIUS 





K ES. ce. 

“ dipa minw, now, intdi mp #dì rémis ipo 
“Aoysrdpws F aida, dior?) Ta med 
“na fin rev mreaxipdan LinegSa du 
“abr sevtavda diary, È È n ray iu 
“ posarirdina, * mis Pawowdjas 
“dxshspo imipduoi È memys, narà Pi- 
n 7 piesruar, inkcorais.% rà Avril, 


Medea ir, rà nem Jim riv mreaxi, 

der, & daro n Agsgs * Apxvrs foi 
Sx iporiyws Fray puoswripor aicbiron* xa), 
hg ras Finds % rates row dagpiroy abris 
è sona nda xa) cora SE) ardv Gonne. Magg 
my vavrvita diario, BR axis Frév iu- 
peracr andiaoa, iwmti . Sir è ri raba 
To impoghuv Miyuv % © meos tà Qawindua 
Tav NI ev F peddicus iuoroyiduo cirohs- 
Ias F mednys, * uarà Diaw roy peer pr, 
imborais, ais mixpn") meùs è Upsisuoer row di- 
Yor dr 7 pPuntv, dogsr por MpordauCdr 
di, ds Fiale nei ribes 7 mavorirur tenia 7 
Pbseor Taeg dò î XII vamdinws, è 
ani TÙS cvpPuvias sal vtsuniiuins, È $ 
Moys' sondr mivtav ten par d, è ri dv m- 

, TA» è a W x . , 
mrezigleo au sPebns Plifes, dei tds dA 
Aes Tinpseiss muav Nyse di perea Ti» cis 
dio raedoss, agis mugloss, muov ind pù 
duwarw eis io riprew tmpdpior Nya, fi did 
crv dd eis melgion* dis 2 jd rariv, dida 
Gioni Meyeo Toy XI, €65 argine din), v di de 
nin 19) dle mosapar xard nt spess hioy igor 
RT Tergu rgitn tvri die Gurdiar brpozian 
Hy 3Ò Pedro n Ciano, và ir Ei dm 
ietrrms, ogbimas fpodins tà iripa pd 
d&, tiro map icona diys, i È 2ie mardy, ty 
diarhaoia My, rev dio artis Riv Merà did d- 
Taderoy Poper, wesdinn pevaidos, [2 7v usrdues 
è rermAd@os Nigas, è Treia erede iv opoivis dè, 
E aind Suordits im TÈ red aci8, My è nrga- 
mid, d woeùs tr dice Vmpogiàs ess ely 
È aeì wpavtinws wodins, tsTiA ness izins 
TO drigw 7 ogwey pordd, paid d'Aégos ts, 
to vrpozii perad& éripeo alcar Gpav. Tdi, Pl 
7 dimmacior Niger, T tav dio eress èr, aesixa 
povddes ixaripw t@w Gpur,] sv Ppowdpos è ipso 
Duos Niges, è Tew agia meds tà die ipesis dî, 
TÉ auto” Suore tri TS ipuohia, gagoneo trimerras* 
. 


317 





CAP. XV. 


“ Age vero jam [inquit,] Quandoguidem ne 
“gue ab bis, ita ut fenfibus Satisfiat, di- 
©“ vifa fuerint Tetrachordorum prima Ge- 
“nera: Conemur ipfî & bic fervare, quod 
« fit tum concinnitatun bypothefibus, tum 
« phaenomenis, confentaneum : Primis, & 
“ divifimum natura congruis, Suggeftioni- 
“bus, obfeguentes. Et cetera. 


) o pe igitur, Prima tetrachordorum 
Genera, (prout funt tum ab Ariftoxeno, tum 
ab Archyta, divifa;) non congruenter fieri cum 
Muficorum fenfibus; & quidem, contra pofi- 
tiones & conftitutiones Dialtematum ab ipfis 
fuppofitas : quaque de eis dixerat.  Conatur 
euam hic confervare, tum id quod confenta- 
neum fit concinnitatum hypothefibus, (in po- 
fiione & ordine rationum fuper-particula- 
rium ;) tum id quod, per phanomena modo- 
rum in melodiis receptorum, elt in confeflo 
quodque confentaneum fit primis, & divifio- 
num natura congruis, fuggeftionibus'; quas ad- 
hibet ad faniorem Rationum in Confonantiis 
determinationem. Affumit autem (4£ Lemma,) 
ad pofitiones & ordines quantitatum, (hoc eft, 
A pai ;) tum ex Hypotheli primitus 
pofita, (quam ipfe de Confonantiis ante pro- 
pofuerat, ) tum Ratione; hoc, omnium. Gene- 
Tum commune: Nîmiryz, quod foni, etiam 
in tetrachordis continue pofiti, rationes femper 
inter fe faciant fuper-particulares : que nempe 
fpeétant ad rorius fegtiones five in duas raziones 
poro, five-in tres prope-xquales; (com 
ieri non poffit, ut in equalia dividatur ratio vel 

fuper-particularis, vel dupla; fed in prope-z: 
qualia:) Ut Dia-pafon ( in ratione dupla con- 
fiftens) dividitur in prope-aqualia, Dia-pente & 
Dia-teffaron; & in ratione fefa ui-altera, & fel 
qui-tertia ; tribus ibi faétis erceltiue. Erat enim, 
primo, Zquitonum; unum & unum. Deinde, 
ab aqualitate rece/fum ef, fatto incremento uni. 
tatis alteri Jermzinorura, fitque (polt aequalitatem 
rationis ) Dia-pafon in ratione dupla, 2 ad r. 
Poft rauonem duplam, acceflione Unitatis, {fa- 
a eft ratio tripla, 3 ad 1. Similitergue, eo- 
dem falto in tripla, fata eSt ratio quadrupla, 
4 ad 1; ut fiant tres exceflus. Et fic fem- 
per, incremento fatto, hoc ef, umtate ad. 
dita alteri terminorum, Ratio fit ma or, in éx- 
ceffu Unitatis alteri terminorum faBto. Rur- 
Sus, poft vationem duplam, 2 ad'1; additione 
unitatis faffa utrigue terminorum,). fit ra- 
tio fefqui-altera, 3 ad 2. Similiterque, codem 
fato in fefqui-altera, fit felqui-tertià ; ut fante 
tres 





Cap. 15. a Pro vessegdiu repono —re. 8 Pro aidiey, ig Gel. c Pro suipuren repono ire. d Sup- 


pico, quod excidiffe videtur, (faltem ad huncfenfum) # fed 


&c. ufque ad alterum #r fosde@. 
Tt3 e Pro 


318 


tres excellus. Et fic femper, fafto augmento, 


hoc elt, additione fa@a Unitatis utrifque ter- - 


minis, Ratio minor fit, Unitaus exceffu am- 
bobus terminis faf?o. Qui eft ab aqualitate 
receftus, ratione diminuta. In Dia-pafon, &ra- 
tione dupla; aqualis fit exce/fus ei quod ex- 
ceditur: In Dia-pente, & ratione i rated 
«qualis fit dimidio ejus quod exceditur: In 
Dia-teffaron, & ratione fefqui-tertia; excefius 
eft pars tertia ejus quod exceditur. Rurfus; 
ab xqualitate rece/fus, auéta ratione, fit ad- 
dita unitate majori terminorum: eft nempe ra- 
tio tripla, ( Confonantia Dia-pafon & dia-pen- 
te;) ubi exceflus terminorum, eft, bis illud 
quod exceditur, ( quod contra-refpondet parti 
dimidia :) Et rauo quadrupla, (unifonantie 
Dif:dia-paton) ubi excellùs terminorum, triplum 
facit ejus quod exceditur, ( quod contra-relpon- 
det parti tertix.) Affirmit autem, è fenfus evi- 
dentia, (omnium item generum commune ; ) 
Quod, fequentia trium Dialtematum, funt minora 
utrovis religuorum, Propria vero (a//tmnit) co- 
rum generum que Spiflum habent; (hoc ell, 
Enarmoniorum, & Chromaticorum mollium, & 
intenforum ; ) Quod, que in gravillimo {unt, 

/ duo fimul fumpta, minora funt eo quod eft in 
acutiffimo. Eorum vero qua Spiffum non ha- 
bent; Nullam eflè magnitudinem /ingu/arem, 
que major fit duabus reliquis fimul fumptis. 
Vocantur autem, Non-fpilfà, Diatonica ; eo 
quod procul inter fe diftant eorum Diafte- 
mata. 

His igitur prafuppofitis ; dividit, primo, ra- 
tionem fefqui-tertiam, (qua eft Confonantia 
Des), quoties licet, in rationes duas 
fuper-particulares. Quod ter duntaxat fieri po- 

telt. Atque hoc; fumptis que illam continue 
fequuntur tribus fuper-particularibus ; fefqui- 
quarta, fefqui-quinta, & fefqui-fexta. Sefqui- 
tertiam enim complet, adjunéta fefqui-quarti 
fefqui-decima-quinta ; felqui-quinte vero, fef- 
qui-nona; & IA TE fefqui-feptima. Poft 
has autem, non aliis duabus fuper-particularibus 
reperiat quis compofitam rauonem fefqui-ter- 
tiam. Fiat autem compofitio duarum fumptarum 
rationum fuper-particularium ; quales funt, poft 
fefqui-tertiam, qua illam continue fequuntur, 
fefqui-quarta , fefqui-quinta, & fefqui-fexta. 
Cumque ratio fefqui-tertia, dividitur in fefqui- 
quartam & fefqui-decimam-quintam ($ =jx{f. 
in fefqui-quintam & fefqui-nonam, ($=$x!8;) 
atque in fefqui-fextam & fefqui-feptimam, ($ 
=1x$.) Sefqui-quarte fundus, elt 5 ad 4; 
( nam numerus 5 contunet numerum 4, ejuf- 
x partem quartam, 1. ) Sefqui-quinte fun- 
us, elt 6 ad 5; ( nam 6 continet 5, ejufque 
partem quintam, 1.) Sefqui-fexte fundus, eft 
7 ad 6; ( continet utique minorem ejufque cam 


‘mbplò, è i 18 d iui td, 


PORPHYRII 


dice Umpoziàs metis eivy' % iù agvbrtorws pa 
vopéras, TUTE @tsssdeims inatipuw To cpv 
perades, CAdilor è Nigos 65, “ta vapogii perde 
des apu@oripw auruy ° dpuy 175 der Î immins, 
perssdis & Mys Kar pd) © die muri » è 
diaridoror Niger, ion gave) “ri Lzaspogi 74 vrspe- 
zop sarà 5) x 2 mivre È 7 npubdiov Agor, 
sui sunt imperordie” nari) dj mordpar 
È Tare doyer, aeitor peipos E vmperordis. 
NdAiw Zad da diaomns, abvbordia # Nye, po 
vddes cessi dins ri peilevi 7 Spa è mesa 
c:® Méyes iNapCarer, È dg muri * dig riva 
cupParias* xal' è 1 vmeoexa F augor, dis musi 
a imperondites, ca dada] F rpioss pépss” 
% i reazddat, # dis Ala muri dpoPeiva* 
sal în n Umeogi 7 dupuv, 8 reds mus Giu vmpe- 
xondiss, ta avmSiad rw E esrs pioss. Magg 
DA iporeyspdims cjodicess, xomov dò ipusicos 
maytowy 7 Adua Suor, dapbdre® d, re gain 
pdua 7 tesa Dgonpiror, Mafoa wise 7 
Mowrrày tnaripors® 1A] Tor pù) 2 onvov Exiv- 
TWwy, è Esw Crapperiar, È, pewpanniri pareri 
n È cuwtwav ©, TA neds Tu Baevratw, dio cuv- 
ap@inea, iMefleora ink E mods TU dburito. 
Tov 9 drinvav® È, pndir ran pegadoy pidov 
nadiszò& iv doroiv duo cuvapPeripun* Eipn) 
3 dmma, ri Liennzà, dig e mò dar dd 
Meoy att» civay ri Diariuare, 

Térav ir arorepirior digiti, meara, È 
criresm dop, È 2a mosdecor cvuPwricg, dor 
mus isw, dis Srspreiss Myus die Teds Avi) 
piovas' Maho xe) © msrr, mesrha paso pivcn 
ten aa abriv tesa iPebis Tinpogdav TE 7a 
Tirmers, € & PnmpAle, 3# Shsxre Ev 
TIpii dd F emtesrv Aegar, TU SÒ irrripreo 
aesssdeis, 6 Ta se a) Tamprilo, im 0 76 
dimo’, dim C. Kaj 3 rérss, dio pivas di 
oss Empoghos, CIx div spy ms cumiduivor è 
initesm My Tuiddw di i mstas dio An- 
PSivrcoy empoesor div, È imtesnv, tDefns 
cun impsesos row è imiiragns, ù 0 inrmape= 
MO, è è emexras. *Emidì pv, 0 imresr®» 
Niyos Bjgiperry eis tm d' ! È mu, È im di 
xa) tm È, xa) imc xaì mC. Emmragra 

P © 
apr unt, a. Emmpurle di mbulò, è 7 
TEC Mixd dos te, Cemuidrant,a. 
Em dì mbplò, i € 785° 0 pù dixat 
TA dosera È È avr& pi o di 77, * Pin 
my OÙ ii vuw, dos empreios ins, 


partem; nempe 6, ejufque partem fextam.) Quippe ha rationes, cum aliis fuper- particularibus com- 


dorete» 





e Pro tren, re spor. f Suppleo # © ì. g Malim eis. £ Pro gs)fan, repono «gg oi. i ME. 
declt pgdanio. Pimedi to im de. ME. do 4 vspageS 


repono pro im i’. / ME 


irtuasgn rito sori, n 


, deelt, Cima, Jimi, C im, dimo. n Suppieo ig 3 


1 n Pro 


COMMENTARIUS. 


donnàfa T imitesr è pèvem d', rd im ui 
î è mmpi@, né in 3 è dino, mò 
im Fai Es dì mie pè mbplò, è 19 TE ‘8 
txa d abrv, na) è «* in 3 dì miplo, 
ni 783 tx avrv rv Ì' xaì P imam 
im 0 di mbplè, è n nd C ix dt 
nai dd avnd. swSd du iv avrés’ aesri= 
fans © pù imrapr, mu Tdi re 
muto, ndim F* è dim si, 8 iml* Em 
mi vuv 78 tm si ° mdpis ops ta apilpois 15 
ie da nd 17 AaCsy trimmer, ‘na Punrey 
i ousdios* freq di i x inn dis re 
d' rav 15) ni d* toy- 





my qu vu dio Mizar èw 1 ig 

“ di in e n 

deous dis, 15,16 67 

a iii È 20 16 15 
up dx 15° 671 





di sim è 15 se 4 

dov ci dugosò x M de 

emerse. Ziynerry deg è imtpims cn n tri 
d' saj iris” xd, on Agri ds av- 
ris. Mary Niba ire 8, i dina rs FX cw- 
adi tw Virit, iysubuo avi srimpurles 
davanti, 0 18 ixuvt i, à vs abri, 
mi B° toev) Sv oi 0900 18, nf i, na) 3, Abyss 
abiixorns dio immu- 

ey mm È cr 3* dov ade < 4 
ao I 
Pi E 9 dare rr 
dice Ad over Sa è ir "4 

tpirs, fx duo i ripogior 

Ayuw, ihafliray avri, tim d716 78 6716" 
È diAw in diguesiry es auris. MdA API 
iruibdepos, xd, va % nundida My ty 
Bio abr TÒ ire. Emenns dif ud, ixn 
Ecer') Ev duo Migor ovyueidua ev cpas derlpnni= 
ugis mis xn, xd, na 

Emens n Î 671 CU ti 


A 4y Gi Axpo EITITPE 
RAI ETTI, - 2g 24 21 
ratisyué unt ua, Niy rr, 
ve 1 TN 
Bi Ev wegratanas, N 4 


ehe 8 emy, Teri 

d' riyw% È ir € xaj Tiro, Varerat ns 
Ass, awipiraper È iritesnr af tim 
miicuens, Cn FT (Degne curi tesdv Eripuoeior. 
Kay aerabandp )tami, n terso, nrere 
l', Camtund È) indrwT Upperpor 65 medie 
cow TÙ try maiduv ci dupos Ermd Ea EriT pero. 
[Ent mi vu TE irimemncadenate mbidies dpos 
cv derbpois da is 19° da di t8 19 Mabsin # 
fatima va Spray wsdenis* in dn toy 
mey rai vuu duo digai, &w dpass miste is x' Eri 


319 
pofite, conficiunt fefqui-tertiam. Et quidem fef- 
ui-quarta, cum fefqui-decima-quinta (fx ={.) 
Sefqui-quinta, cum fefqui-nona, ($x'$ = 4) Et 
fefqui-fexta, cum fefqui-feptima,(1x$=4) Eft 
autem fefqui-decime-quinte, fundus 16 ad 15, 
(continet enim hunc, R3 s06 eg partem decimam- 
quintam.) Sefqui-nona, fundus, eft 10 ad 9, (con- 
tinet enim 9 hujufque partem nonam.) Sefqui- 
feptime, fundus, eft 8 ad 7, (continetenim 7 hu- 
jufque partem feptimam. ) Has igitur compona- 
mus. Et quidem Pramittentes, tum fefqui-quar- 
tam fefqui-decime-quinte; fefqui-quintam fef- 
qui-none; & fefqui-fextam fefqui-fepume, Cum 
igitur fefqui-decima-quinte, fundani termini fint 
in numeris 16, 15: oportet ipfius numeri 16 
fumere fefqui-quartum, ut fiat haec compofitio ; 
eftque numerus 20: ( habet enim 16, & partem 
quartam ipfius 16, nempe 4.) Erunt ergo dux 
rationes in terminis 20, 16, 15. Nempe, fef- 
qui-quarta in 20, 16; & fefqui-decima-quinta, 
que fequitur, in 16, 15. Ex quibus, extremi 
termini, 20 & 15, funt in ratione fefqui-tertia. 
Componitur ergo fefqui-tertia, ex fefqui-quar- 
ta, & fefqui-decima-quinta : adeoque manife- 
ftum eft quod poffit in ipfas dividi. Rurfus; 
fumatur felqui-nona, ro ad 9; & componatur 
cum (iplius precedente ) fefqui-quinta. Eft 
autem numeri 10, fefqui-quintus 12. (Haber 
enim 10, hujufque partem quintam, 2.) Erunt 
igitur termini 12, & 10, & 9, rationes duas 
continentes ; fefqui-quintam, & fefqui-nonam: 
Quorum item extremi termini funt in ratione 
fefqui-tertia. (Nam numerus 12, eft numeri 9, 
fefqur-tertius : ) Ut iterum componatur fefqui- 
tertia, ex duabus fuper-particularibus ipfa_ mi- 
noribus ; fefquiquinta, & fefqui-nona : Eftque 
manifeftum quod in eas dividitur. Rurfus ; 
fumatur fefqui-feptima, 24 ad 21; & com 
natur cum precedente fua, fefqui-fexta. Sef- 
qui-fextus numeri 24, eft 28. | Eruntigitur ra- 
tiones due, compofite, in terminis Arithmeti- 


cis, 28, 24, 21. Nempe, fefqui-fexta & fefqui- - 


feptima. Ex quibus iterum, ektremi termini 
fune in ratione fefqui-tertia; nempe, 28 & 21. 
Artque jam quidem, Premittentes rationes que 
fefqui-tertiam continue fequuntur, ( nem KE 
qui-quartam, ila pangonao & fefqui-fextam,) 
cifque Subjicientes alias,. compofuimus fefqui- 
tertiam: hoc primum facientes, ex tribus illurm 
continue fequentibus fuper-particularibus. ‘ Sin 
primo loco ftatuamus fefqui-decimam-quintam, 
& fefqui-nonam, & fefqui-feptimam; & fub- 
{tituamus cuique fui complementum ad fefqui- 
tertiam : extremi rurfus termini conficient fef- 
qui-tertiam. [Quippe razionis fefqui decima 
quinte, fundani numeri funt 15 16: oportet 


autem ipfius 16 fumere fefqui-quartum; ut fiat 
compofitio; ef autem 20. t igitur due 


rattones în terminis 15 16 20. Nempe ratio 


Sefqui- 





» Pro si, repono 3 « 0 Pro ww®, repono xvi. p Pro, re 
repono ms ‘r Lacuna (quam hic habemus in Codd noftris omni! 


fenfum,) Emi mi nuo, &c, ulque ad Ei & sr ds Fve, &c, 


jo n. Et fic aliquoties. 4 Pro ima, 
) fic fupplenda ctt, (faltem ad hunc 


S Sic 


PORPHYRII 


3720 
bo 4 È i t $ 
OCNNIUNNN NANNI NNNSNIS 
15 16 20 . 9 10 12 21 24 28 
u—__—_—_—ry_—t—_ ra Sy 
i $ $ 


Sefqui-decima-quinta 15 16; fefqui-quarta 16 
20; quorum extremi 1$ 20 in ratione fefqui- 
tertia. Componitur igitur fefqui-tertia ex fef- 
i-decima-quinta & fefqui-quarta. Rurfus; 
fa tar ig ine 9 10; © componatur fef- 
qui-quinta. ER autem numeri 10, Sefqui-quin- 
fus 12. Erunt igitur termini 9 10 12, con- 
tinentes rationes duas; fequi-nonam & felqui- 
quintam. mm termini extremi funt îte- 
rum in ratione fe/qui-tertia. Nam 9 12 funt 
in ratione fefqui-tertia. Ut fefqui-tertia com- 
ur iterum ex duabus rationibus fuper-par- 
ficularibus, ipfa minoribuss fefqui-nona & [ef 
iequinta. Rutfus ; fumatsa Jefqui-feptima 21 
24; © componatur fefqui-Jexta. Eftque nume- 
ri 24, fefqui-fextus 28. Erunt ergo due ra- 
tiomes compofita, in terminis Avitbmeticis, 21 
24 28; /efquifeptima & fefqui fexta. Quorum 
iterum exMemi funt in ratione fefqui-tertia, 21 
28. Er ced efl quod in cafdem divida- 
tur.] Si igitur ha fint, rationis fequi-terua, fe- 
&iones in binas, & quidem in cas qua cam con- 
tinue fequuntur ipfa minores fuper-particulares, 
fate : totidem erunt ex illis compofiiones. 
Proxime poft hac, Prtolemaus, demonftrare 
volens, fefqui-tertia feftiones in tres rationes : 
Primo gui in eis tetrachordis qua Spifium 
habent; fic pergit: 


“Fam vero, quantum ad ca genera que Spif- 
€ fim continent: quandoguidem, in his, 
€rationes precedentes majores funt binis 
€religuis fimul fumptis; Et que fequun- 
«tar ufque ad Prous babent adjella de- 
“ fcripriones. 


Suntque, horum pleraque, manifefta, per do- 
&rinam ante-diîtam. Quzrat autem quis, Qua 
ratione invenerit expofitos numeros.  Éorum 
autem inventio, hanc habet rationem. 

Cum fint 4 & 3 in ratione fefqui-tertia; 
hane dividit in tres rationes; fefqui-quadrage- 
fimam-quintam, & fefqui-vigelimam-tertiam, & 
fefqui-quartam. {f x3jx} =". Adeoque necef- 
farium eft conflituere tres hafce rationes conti- 
nuas. Id autem ficerit. Cum rationis fefqui- 
tertie fundani numeri fint 4 & 3: oporteat au- 
tem 3 habere partem quartam (wemspe, cum 
famitur antecedens ratto, felqui-quarta; ) ha- 
bet autem fi in 4 ducatur: erit, pro 3, fumen- 


dus numerus 12, ( ut habéat partem quartam ;) , 


mvmrcudixams pù, 6 16 15° trrerirapros di è 
19 %° voi cinpos 16 n Simesms. Esynas") apa 
è diineins ce # im él x imd'. nda & 
Nipi demimares, 0 31° È cumdicda è im- 
mulo immpurlo d\ av en rovi, 0 1B. 
Ecwwry Sv ci seo 31 GB, Myss wEixons 
die imimary n ug) irimprilov dv meihw ci 
dixpos n imredta* 609 34 eriresms dg 
mudiy ouwenify è erimenras, Cn dio empogier Mb 
Yu, idatlivar und, t8 n imundre ng) TÉ 
emmpris. Mad cdipla eden, i xa 
xd ra) wimdide è iriur@» irir@® di 
tav xd, è xn. Ecowry deg ci dio Aiges ovy- 
neluduos y cpess dellpamsis nis xa xd «n 
imibdopos m na) erieur®* din wadw ci cupo 
irireur®, è xa xn° xaj direy in 2jguge- 
my 5 aunvs. ] Ei ed cuò es divo ropaj td 
fmitestE, Mai ds AP per’ ariv Adora; a 
n iripselss pride raùmy €% dv rai di 
cwvdisds. 

E$ns ) rémie, 6 Mrdepdi dondatay Ba- 
Mud 3 ris eis necis Miyus muùs & sisi 
TE eum CT) 7 N monvòr i xirrar mreaxte- 
dev, ira mura” 


CET) Up di ro Pwd Egr poor, 

“emidn peidss eo ci aurdìs ci fysrdpos 

“ aépoi wa pPoripeey mov Noray £ nai 

Cri ibis, axes nd, dis brriT tx tow ai 
“ragaPai. 

Est pù Ev Ti fica tire cuPi, 2ja thò 
cocsri pa dio ddarrabias. Zymiì È, miw Nyw 
au meendizs dpibpuùs coon. Exe dî Abzor 
# EUPECIS AUTO TUSTW. Ù 

Exers 9 nd d rai nÎ 7 iritesrO M- 
go, rim ditdhey ee Tpsis Miyus' Eicma è "eri 
pa naì È di vy nai Tired Ag dray- 
naiiy în cvsdy A Tpiis Miyss, narà 
6Ens Tir di troy Brws' Emi) midiis TE 
fmimesre Moya, cmd tai nad i y° da di 7 
vy ge mirapra” “ix di irrì rv d Puope- 
vos Egg dvrì Sd E y, 6 4B, ‘va in mprar 

. x 


KH 





Sic D. fed ME. textum fufius recitant, quem videas apud Prolemaum. £ ME. ag apt iniuen, pro hm 


us. 8 im «i, pro im è. ME. pro », hoc eft res, perperam habent reém. x Sic 
disci cafalato mox fequentem, ) fed in reliquis deelt, id j im 


SANI (non male, propter 


in margine, recen- 
} È den 


y ME. 





COMMENTARIUS. 


% frena dii ind nf 8 ds ride, 45» 
16, 18° 6 die 1 4 irmngi@®. nda 
im da nd ie, cruy ma ipa dé Tie 
ix wy* loges di ir Txy Puo 
pine es alito, dr i ri 


nn Re 23 23 
RATA dvrì di 7E 18, 15 12 
cos' dvn di 78 15, è tw 15 46 
dice vd dm xy TE TUE, T 23 23 

7 disw' eri pe, org E- Ji: 26 


me è pid mredzopder te _ b ai 
ubpuois TE TEN, ATE, nai Tue, xd) ros. 
sur dedrapor EH A tres Emì Y da 
she ovyuiida T carcere Aegor, in n 78 
Taxl', nai Pa id', ra em e di deg ty, 
mipurior gen maosodp Sr, dvn sdp 78 Y, È 
se drì jr8 d, Tu Ka) ipgò r8se dd 
Mu, è n° cù da tm id rabsir 18 


da dea T avv * rn rs in most udpor 


ix vi, na) * id Esa dè Puipe i 
IS d Tn, given pus* xaì fog xa) in Di 

(N ci » pisa b b, 9 
Kai sd» WE TI id par, I 135 


eÀt 


IHdAn emi) È resmv mregxopdor cuvtener 
tum TE tri ua, sa) terri va', naù eri c° da 
aes T abrv TE Y “int fe we ig è c* 
Kai è do Praresns cur isw è n° è di ir 
s, 6%. dA im dar L iPodirany dae 
Can dii deg è < trdinarm xeno d (* 
trdinduis dî Puoi, vinery è ol dee 7 
supgozry èy TO uipde, dn pù rg 11 
Sd E9 * desi di dl 2, d 2-65 7 
rérs iPudixans, crd darndirig, o 
Fa ds eva; % TETU 2 mreggopdor ta mis 
agis apibudis, os dda). : 

AN san) dp Pirery EU dupes Tin n n 
Tesxiedar, tÙs wEkxorms t imresnv digor, 
mond eva 7° rpav areggigdar avayuaiiy 
Es eipiiv riva dpibuor, ès ie E pin dipucirva 

is diupois 7 Tour iTeRNIOd av Edy dè cupe 
T dAdtora 7 aupuy txovre si toneudpa pion, 
È west È remi, siero è è pela En dî 
diary, co Di) Tù aedtw atea Nile, 6 705° 
ta di ra dAmipa, 0 ee ivdi tutesra, è 7° 


AG Ev dpibpdv cipiiv ès the mogano, inar 
sompsior, Dignano odo pmostentv. E 

cuona di tim Srws° TE pop $7 Crù vd 
6%, TP pig4g nesta puirpor iv 6 y* Ka) —— 
say Malw n resto Ti 55 cena, ig 
È mMmamdandro în 7 pe, n) fre Feo 


AN Emi Fida ar Sx È Dignano 


321 


fitque 15 fefqui-quartus numeri 12. Fiuntque 
16, 15,12. (Nam 15 eft numeri r2 fefqui- 
quartus. ) Rurfus; cum oporteat numeri 15, 
invenire fefqui-vigefimum-tertium ; oportet 1g 

habere partem-vigefimam-tertiam. Ha- 


23 bet autem fi multiplicetur in 23. Ad- 
16 eoque, pro 15, ponemus 345; &, pro 
138 15 276; &, pro 16, 368. Ut fit, ip- 
23 fius 345, fefqui-vigefimus-tertius 360 è 
-î- cujus fefqui-quadragefimus-quintus eft 
358 368. Erit igitur primum tetrachordum 


in numeris 368, 360, 345, & 2776. 

Secundum vero flraciarima 12 conftituitur. 
Quippe cum oporteat iterum rationem fefqui- 
tertiam componere ex fefqui-vigelima-feptima, 
fefqui-decima-quarta, & fefqui-quinta ; 39x {ix £ 
=4$: oportet 3 habere partem quintam.  Poni- 
mus igitur, pro 3, numerum 15; &, pro 4, nu- 
merum 20. Eritque, numeri 15, fefqui-quintus 
18; cujus oportet fumere fefqui-decimum-quar- 
tum. Oportet igitur numerbm, ipfius 18 loco 
ponendum, habere partem decimam-odtavam, & 
decimam-quartam. Septies autem faftus 18, fit 
126. Habetque partes 18 & 14. Adeoque pars 
fefqui-decima-quarta ipfius 126, elt 135. /îwnt- 
que numeri, 140, 135, 126, 105. : 

Rurfus; Cum tertium retrachordum conftet 
ex ratione fefqui-vigefima-prima, fefqui-unde- 
cima, & fefqui-fexta ; fx x}=4: oportet igi- 
tur ipfius 3 loco pofftum, habere partem fex- . 
tam; adeoque erit 6. Ejufque fefqui-tertius 
elt 8; & fefqui-fextus 9. ipa ue; cum opor- 
teat, numeri 7, fumere fefqui-undecimum ; opor- 
tet 7 habere partem undecimam : fed 7 unde- 
cies faétus, fit 77. Adeoque confhtuetur, in 
tetrachordo, pro 6,66; pro 7, 77; ( hujufque 
fefqui-undecimus elt 84;) & pro 8,88 : ut fit 
hoc tetrachordum, in primis numeris, prout de- 
claratum eft ; mempe 88, 84, 77, 66. 


Sed quoniam vult etiam tetrachordorum om- 
nium extremos mumeros, rationem fefqui-ter- 
tiam continentes, horum tium tetrachordorum 
communes eflè ;.oportet numerum aliquem in- 
venire, qui partes habebit cognomines extremis 
trium te ordorum. Si autem invenero ex- 
tremorum minorem qui habeat expofitas partes, 
cique adjecero partem ipfius tertiam, inveniam 
corum majorem. Eft autem, in primo tetrachor- 
do, terminus minor, 2776 ; in fecundo, 105; in 
tertio, 66. Oportet igitur numerum invenire 
qui habeat partem fexagefimam-fextam, centelì- 
mam-quintam, & ducentelimam-feptuagefimam- 
fextam. Sic autem invenio. Numeri 66, nu- 
merique 105, maxima communis menfura eft 
3. Atque fi fumpfero numeri 66, partem ter- 
tiam, qui eft numerus 22; atque hunc mul- 
tiplicavero in 105, fit 2310. Sed cum ve- 
lim ejus partem habere Giomaciaiat n e 

lam 





3 ME. iterum iripurss pro im pi. 2 Suppleo «rì quod lacunam fupplet., 4 Pro «4, repono «. 4 Su 


+ pas. e tem repono pro imm. d 


Deleo «ahà «e, quod hic redundabat. e ME, decit arì } # -- sad. f ME. 


deelt st. g Min repono pro pirse fin malis, retine pisa. 


u 5 Sup- 


322 
fimam-fextam ; fumo rurfus maxi- 





mam communem menfuram ipfo- 2310 
rum 2310 & 276, qui eft numerus 46 
46; quem in 2310 multiplico, & "13860 
fit 106260. Quo invento, ceterì 9240 
manifefti funt, prout feriprum eft. -—1_ 
Partem tertiam ipforum 106260, 106260 (3 
nempe 35420, fi ipfis addidero, fi, _37420 
trium tetrachordorum, extremorum 141680 ‘ 


major, 141680. Atque in ea ra- 

tione, primum tetrachordum 368,360, 345276; 
reducetur ad 141680, 138600,132825, 106260. 
Secundum, 140, 135, 126, 105; ad 141680, 
136620, 1277512, 106260. Tertium, 88, 84, 
"7, 66; ad 141680, 135240, 123970, 106260. 


€ Quantum autem ad ca genera Spif- 

& fun nom babent, cum i reita con en- 
“ taneum fit: Et fic deinceps ad finem 
“ ufque defcrjptionum. 


Cum ratio fefqui-tertia ( ut demonftraverat) 
compofita fit ex felqui-quarta & fefqui-decima- 
quinta, 1)4 neceffe elt ut, in Diatonico- 
rum divifione, rattonem minorem loco prece- 
denti attribuamus, hoc elt, acutiflimo : Quo- 
niam minores numeri precedunt; co quod Se- 
quens dividendus fit in duos, Precedente ma- 
jores, (contra quam in habentibus Spiffum 
DR) Nempe, rationem fefqui-decimam- 
quintam loco ti aflignat; & felqui- 
quartam in duas fequentes dividit. Expolitis 
igitur numeris 5 & 4, hos triplicat; cri a 
12 & 1s. Horumque intermedii (cum ditfe- 
rentiis xqualibus ) intercedunt 14 & 13. At 13 
non facit, cum utroque extremo, rationem fu- 
per-particularem : fed 14 facit, adi 5, rationem 
fefqui-decimam-quartam ; &, ad 12, fefqui-fex- 
tam. Si autem in utrovis dialtematum ftatua- 
mus rationem fefqui-fextam, abfurdum feque- 
tur. Inutilis enim erit utraque rationum fe- 
quentium, fefqui-decima-quarta & fefqui-fex- 
ta. Major enim elt quam ( pracedens ) fef: 
qui-decima-quinta. ( Adeoque fequens ratio, 
przcedente major.) Confpicietur autem (in 
numeris prima | in 45, 48, 56, go. In his igi- 
tur tetrachordis, rauo fefqui-fexta medium fa- 
cit diaftema ; reliquaque, fefqui-decima-quarta, 
eft loci fequentis;  eftque major quam ( lo- 
ci pracedentis ) fefqui-decima-quinta. In illo 
autem fefrachordo numerorum 105, 112, 120, 
140; ratio felqui-fexta facit diaftema fequens; 
& fefqui-decima-quarta, medium.  Numerique 
fic conftituuntur. Cum numerus 3 partem le 
beat decimam-quintam, partemque tertiam ; (quo 
hujus fefqui-decimus-quintus fit numerus me- 
dius; &, extremus, fefqui-tertius; ) primufque 
hoc habeat numerus 15, (quia partem tertiam 
habet 5, & decimam-quintam 1;) hujus fef- 
qui-decimus-quintus eft 16. Volo autem ut ha- 


PORPHYRII 


«Cdopnnogisnoy, AapOdyto midi 9 peir4gor n01- 
von pitesr" ts Bri, % TE TOS, dia fs 
ma finti È very è 7 Mi. 
sk ib puòs* 00 sveedirr@, # ci Aormì didal 


sia, xa, voga,” Tè resro 7 Mi. 50 E, wr 


vepduer My. Evx, fav wesodd abrcis, mi) ò 
pelo», Mid. 2x1, 7 Tpiay nTeKXIPÀ wr Kay iv 
mi dumi Ney, © pù medita mreRzagdor, TE 1, 
74, TI, 705° ads Md. ax, My. 1% 
Miy. pax t, Mi. 70 E° Tè di devmipov, pp, pÀ6s 

xe, et ts Mid. a XT, Miy. 5 X%, MG. 
to 13, Mi. sTE Tò di test, THTÀ, Ta 
#5° atòs Mid. ax, My. #7 4, MG. YD60, 
M. 57%. 





“ET) dì 7 aria SPpiir, dnod£ds mis ato 
“diweardpors ivras* ngi rà ignis dxga n- 
“Ass 7 narerpaDay. 


Emì dm trineims Mys, nadòs amdate, 
oiyueny cu $ dinmriprs, * TE d 
dexdrs dvayuaiey di cv, & Ti tav 2jarmi= 
nudi djgipiod, # Tira Meyer eds TO NYe- 
pdfito iosa, TETI TO Gburato* Erri ci sAAila= 
vis dpi poì iverna” mode PA dio, è idr, 
priora en le, sea mis iXga 
Prewsiv, feb Tòv dp Fn w TO TYEHI* 
+di nd dpi sis dio SE ima a 
dB ti 19) TI, rermanila aviò, 
xaì giverry Gr 13 na) è 18° tire pio iv 
icays \osspogais rislson, cm 1d è 1y° xaì è 
PR 1Y È mici eds incimper Toy dxpoy, Tinpd- 
piov Migw' è di 10 aes W9WT de, mia Tin 
id Aiyov mos dè T 18, è mo. Kaì tav n 
Eexd iv Gmeripw Ev 7 djgenpdriwr è erinro di 
go, daremo cvpbioety dxpngs 9Ì ina: F 
emudiiur Ney, dm im id' Co anti 
Qu g0lp isa TE Made, tana & im ui” CES) 
emudu@ Nives, TE pyuvdie peileor isoy' Oa 
piera dì ey mecimis delbpiis, © n 14 De, 
uaì un, xa) vo, xaì È. Ev T$ms pù iv ns 
mresgiedos, è éms' È piow mia diginpa* 
na) è Mems, è ' tri id, 78 impe nai 6a 
prc TE myuedis, 7 671 si. Ev dè ros raw 
es pi8, px pu è idù iris, © trptuor 
musi digignua' 6 di ii id’, P piro. Kai cewi- 
sm ci dpilpòì Eros. Ed T tesa ixew 
Ya unt dò imrs fperg è pins det 
Guds* sairpr® di dan ia di rito med 
TO: d se om fXe tesrw €, naì U tv té 
TH 6TI È pinery è 15° Oi di avrv ix È 
fi id’ ‘iva è ite card pds Finry ir a 


beat etiam partem decimam-quartam, (quo numerus huic proximus, fit hujus fefqui-decimus- 


Zyrà 





6 Suppleo # era è. i Pro im e), repono im al. 


k Pro 


COMMENTARIUS. 


Zyrò Sv mois rd id 77, log ra) id 
Aapbdva dv "È pirssw n9svÀv pérew 8 19 % 78 
19, nai “odio ka) immporsy comò pesek 
sus SP$ È dle, È Merry mmamandla di 
è imper È very mregixodo, dre ira) è 
ate Volpe, 76, 116, #8, Fre Ko, dr 
inaripo mrganipda, i im My, E ya 
sd ! pelle in op ev am Des sdepia 
TO diaugiray reimpuos try cis ns nred- 
xopda. Ev sis muurcis aes nteaXbpdars, è jy6- 
sù iyos è " meds ria cburireo, pueilov Lò 
7 dio Aiyuy "7 meòs Ta Baporipa® Ev 3 mis 
drinsois, È cuanmar è iySzuo Mes, è mods 
Td Guripa, Mafluy tsì F dio 7 time Toy 
séùs TG Pagvripa Emi iv dir P djo nord 
por, reTIA È dAtmestv Migar, cis Îdo My diri 
vus Tesxds* Eis 9 dio irss adusari in, 2a 
P pù exe t y neòst dI, ° è mregyn® 
dpibpòs meòs mregyara despsr 6 Ò tesa 
Qu iva, ws dd, dis div Aieidey È Tlò pron) 
medtlw as din d', È da «e TL 3 d&ripas 
Diadpeow sis immpriloo, # dis Fn Î* TU dî 
ted ds timer, È Pn Pa H au ae dii 
gras è Xonopeva, nadcs sdetardu Ea 9 dI 
meg Dgipos, ins 6 Pi din e xa) dn I 
Aieide, mifgg È tAdilora Niger, 65 690 dn I, 
mis td pyurdpa, è nomi È Ide fg 
tis dio Aiyus® sai sicsrma cvyuapdias Eros" 
Tpis 9Ò mihous iv mb & md Mya, rw 
me To selon 7 16% È 1n° dv pio 
tiv, omIS Ni sd 4A GhO 72 di mt, aéòs 


sxampor 7 divpam, empdegiv Mor, turin è 16 È 
Ti 0319, 8 die im E 3 n, "im 


n ind pae t int dita ‘nd 
tmrydocr. Evesona Sy t im Y' igor, èv irta vuò 
mébs tO Bapuripo, svyrsirdievicn dio Meyer, 
TE imm ra) È im sl neù muiosd è taiydcor 
Mayer apòs TU pito dlaciuam Os cry È n 
ud 4 Thò digipar inn ie de Nye, E 
Teòs t@ ibvripo, È imendre è E im n, peas 
È & Bagvrips,imu” ‘dir ) dim e, x 


eis imam C cis im ui” % 60 da rpéris dell 


pis nregxoda, is, È, fas, en Ebon?) dî 
#rws' enti Times y % È, $ Teis 


dedbpor im S civay & iyssdie: Ai deg + dvn 
T8*y ruosontpor desbuòr, ix Ya 
im 3 vm?) Exa o Irons ey I 
igitur numerum pro 3 ponendum, 
ipfius fefqui-nonus. ) 


323 
quartus ) Quero igitur, quoties multiplicatus 
16, habebit partem decimam-quartam. © Sumo 
igitur maximam communem menfuram numero- 
rum 16 & 14, nempe 2. Et, utrumvis horum 
per 2 metitus, prodeuntem per religuum multi- 
plico; fitque tetrachordum, ( prout in primis 
numeris jacet ) 105, I12, 120, 140. Es, in u- 
trovis tetrachordo, ratio fequens, elt pracedente 
major. Quod eft abfurdum. (Adeoque neutra di- 
vifionum utilis eft ad proxima tetrachorda. ) In 
tribus tetrachordis fpillis ; ratio precedens, que 
acutiflimo adjacet, major erat quam ille due 
qua adjacent /ono graviffimo. Contra vero, in 
eis qua: fpiflum non habent; ratio pracedens, 
qua loco adjacet acutiflimo, minor eft duabus 
fequentibus que vasi i gravilfimo. Cum igi 

tur diviferit Dia-tellaron, hoc eft rationem fef: 
qui-tertiam, ( tribus modis ) in duas rationes in- 
xquales ; (quippe, in duas xquales fieri non po- 
telt, cum non fe habeat 3 ad 4, ut numerus 
quadratus ad quadratum; non enim eft nume- 
rus 3, tanquam numerus 4, bis duo ;) Primam 
utique divifionem fecit, 1n fefqui-quartam & 
fefqui-decimam-quintam : Secundam divifionem, 
in fefqui-quintam & fefqui-nonam: Tertiam 
vero, in fefqui-fextam & fefqui-feprimam. Et 
prima quidem divifio, non eft utlis; ut jam 
oftendimus. Eft autem fecunda, que efl ex 
fefqui-quinta & fefqui-nona : Quam dividit, af: 
fignando minorem rationem (qua eft fefqui- 
nona) loco precedenti ; reliquam vero (que eft 
fefqui-quinta) dividendo in rationes duas; quas 
(:compofitas ) fic invenit. Triplicando enim ra- 
tionis fefqui-quinta fundanos numeros 5 & 6; 
numeros Iinvenit 15 & 18; quibus funt inter- 
medii 16 & 1°. At 17 non facit cum utroque 
extremorum (nempe 15 & 18 ) rationem fuper- 
particularem, Sed 16 eft, numeri 15, felqui- 
decimus-quintus ; &, cum 18, rationem facit 
fefqui-oBavam; ( diftat enim, hujus parte no- 
na;) ut fit numerus 18 ipfius fefqui-oftavus, 
Invenit igitur rationem fefqui-nonam { quam 
Jam in parte graviori conftituît ) compofitam ex 
duabus rationibus, fefqui-oflava & fefqui-deci- 
ma-quinta; Rationemque fefqui-otavam affig- 
nat medio diaftemati. Ut fit hec tetrachordi 
diftributio ; ex ratione precedente ( ad'partem 
acutiorem) fefqui-nona ; mediaque,fefqui-o®tava; 
graviflimaque , fefqui-decima-quinta.  (-Divifa 
enim eft fefqui-quinta, in felqui-ottavarmt & fef 
qui-decimam-quintam. ) Eftque, în primis nu- 
meris, hoc tetrachordum,, 36, 40, 45) 48. Sic 
autem invenitur. Exponimus:rationem felqui- 
tertiam 3 & 4; numeramque proxime fequen- 
tem, precedentis effe fefqui-nonam. Oportet 


habere partem tertiam & partem nonam, (quo habeatur 
que numerus 9, primus-qui habet partem tertiam partemque nonam. 


Erit 





& Pro ci, 
regtius. e M 
repono im x. / Pro È imyde, repono agri imtyàar 


0 è. ? Pro iaarler, re iZur. m ME, agàms fed D. reBius ess. 
. dr. D. è, malim de, prima 4 ME. im 3, Als». D, reCius im s, Afged. r Proim 9, 
. * ME deelt ‘, 

im. x Pro% reponoy. y Pro et 75 sy, Tepono artrs sè 7°. 


» ME, nf, ed D.# 
dicem -— ds im a’. # Pro im #', repono 


Uuz * Pro 


324. 
Erit igitur 9 mumerus pracedens;  quique 
poft illum fequitur (ejus fefqui-nonus) 10 ; qui- 
que tetrachordum concludit ( ipfius 9 fefqui- 
. tertius) 12. Iterum; cum oporteat, huic proxi- 
mum, ipfius 10 efle fefqui-oîtavumj oportet 
igitur illum, qui eft pro 10 ponendus, habere 
partem decimam, & partem oétavam; minimum- 
que eflè eorum qui has habent partes: Sumpta 
enim ipforum 10 & 8 maxima communi menlu- 
ra 2; divifoque, per 2, corum alterutro; per nu- 
merum prodeuntem multiplico reliquum : Puta, 
10 pèr 2 divifus, fit 5 ; atque hic in 8 dudtus, 
fit 40. Erit igitur, prò 10, ponendus 40; &, 
pro 9, ponendus 36; ( eo quod 40 fit numeri 
10 quadruplus : ) ipfiufque 40 fefqui-ottavum, 
oportet effe 45; numerumque tetrachordi fina- 
em ( numeri i2 quadruplum) 48. Eritque bor 
tetrachordum, 36, 40, 45, 48. Rurfus; cum 
tertia rationis fefqui-terua divifio, fit, in fef- 
uifextam & fefqui-feprimam diftributa ; af 
ignat fefqui-feptimam acutiori diaftemati (quod 
ell precedens; ) & fefqui-fextam dividit fimili- 
ter in duas rationes ; triplicans numeros funda- 
nos 6 & 7; fiunique 18 & 21; ipfifque inter- 
medii funt 19 & 20. At 19 non poteft, cum 
utroque extremo, rationem facere fuper-parti- 
cularem. Sed. 20, cit ipfius 18 fefqui-nonus; 
& 21, eft (ipfius 20 ) fefqui-vigefimus.  Erit 
igitur aliud tetrachordum, quod componitur ex 
ratione precedente (ad acutum) fefqui-feptima ; 
mediaque, fefqui-nona; gravillimaque, fefqui- 
vigelima. Invenientur autem, qui hoc tetra 
chordum facian: numeri primi, hoc modo. Ex- 
ponimus iterum ‘rationem fefqui-tertiàm, nume- 
ris fundanis 3 & 4. Cumque oporteat nume- 
rum, qui ef poft 3 ponendus, fefqui-feptimum 
effe iplius 3 : oportet igitur, qui pro 3 ponen- 
dus ef; habere partem feptimam, & partem 
tertiam. Sunique 7 & 3, fumeri inter. fe pri- 
mi. Ideoque qui numeris 3 & 7 continetur 
numerus, minimus eft eorum qui partes. ha- 
bent teruam & feptimam. Erit igitur, pro 3, 
ponendus 21 ; &, poft eum proximus, 24. Cum- 
que oporteat, ‘ipfius 24, haberi fefqui-nonum ; 
oportet igitur numerum, qui eft Ta 24 po- 
nendus, habere partem nonam, fed & partem 
vigefinram-quartam. Oportet igitur numerum 
invenire, (eumque minimum, ) qui habeat par- 
tem nonam, partemque vigefimam-quartam. Su- 
mo maximam communem menfuram ipforum 9 
& 24, qui eft 3. Si igitur utriufvis ipforom 


fumpfero partem tertiam, & in reliquum multi-> 


licavero, numerunì habebo qui utrafque ha- 
t partes. Numeri autem 24, pars tertia ell 


PORPHYRII 


Esey av 6 pp iysdpo F° 65 per avv, dv 
im3, è 4° ui 6 Egr è mregyode, cs 
€sw e mineins TE F, 1. Mary imidi 7 is, 
dry nds imyde da dea, Tan È + ra0- 
obuduov, Exem i nai n° eAayisor Gvre 7 tyggrrov 
mi avrà pipi AaCùv 9 & 1 è nd n ® pe 
IS omar * piro è die' pureslirdpor imme 
peviv auti hg è dio, è riv Acemy mAazda- 
adlw dr rv garda ciov è sù è Da 7% 
dio pinery e* 2T@ dmn 7 dm Tn, mé 
mv f° Egq è, dm Sp nf 1,6 È don dî 
8 I, iis dgr fi Ti + mereazdde 
crv divay rv di rs fa tmoydcor è “è pe nr 
3 roy mf regge, È ‘riv ntegdd- 
mo 78 18, mv pun. Esey vc, Bi, He hl 
Maw im 1 tem 2igipias n i 





dintesv 
Miys Li, is m dhiuum xg) rv imicdopor 
DigutSeio iosa Tv più imecdou avess 
tw iGuripo, dis iysuduor, Naouan tw È 
Array Bjguea eis do Myss spriws* Tescda- 
aidons ae midi, va è mi È 
dint in, xe dv pio, on 19 7% Kai d 
dd 793, cu igga crede dp@oripes TÙS aupss 
Dopey impigs® O), add tn gine) eri 
9 6'xa, dd iroesis* Es Sv è È 
impo mtegNopdo, drp siyuar) inn iysudie 
Mys, 878 eds ri ofuripo, red iPeodipa È 
pis, E trata’ nai Bapurars, 78 671 x. 
Evpespovry ci ® reggia deibpoì ! mera 
stws° Exndeud atri rv Jrrresto, a midi, 
kroy rd dd Kai erddi di dv a 
Y raostuduer derbpòr iPicdopor civy " md y° 
da deg, mv dyni "TE Y meosiudpor, ECdopey 
ix È tesnv ug) do è CÈ ° è Y, rp 
mi cntòs dihas' 6 des rà nΰ Y saù 
ni °C, tAaxiss da TU iXbvTev TesTv X9) 
#6d0uor Egey sv, am du Y, na' è dè 
per abriv ibis, xd Kai mì da irimaro si- 
vay xd, dei deg, I dvi nd xd rosi 
Bu, 9 Exe, dà ra) I° Aa deg sipeiv 
dpiluòr P_ds, cAdxusos db, isa I, naò ud 
naubdrs È pirscw row piro ni Fra 

xd tn dî è y° Eàv cwò cmrig@ abriv 
dabar 2 Test, JA rv Aomy mAazdand- 
cu, tw rv txerma duPe ni pier Te} xd 
® tesny iv N° rara inì VI, mei rv 08 
Téosw &v, dyîì TE xd, mv 0/8 Ole) rérs 6516, 


8; quiin 9 duétus, facit 72. Pro numero igitur 28, pono 72. Atque huic proximus ( ejufque 
° è 








z Pro pi®- ri», re iagor +. 4 ME. ras, fed D. sr@&. 6 ME. è È. D.i ps, 0 #25. c Mrs. 
E. deeft. D. rettius LEI ME. curi divdaicioo. D. è dirAeoran, repono È masuràdoe. e Pose n ine È Tè i6- 
deg, repono ram s È è, hoc elt, qw mit Tin f Pro ds «tfr, repono xa, hoc eft, figa: n g ME. 
meme. D rà, repono Î. 5 ME. rersazgà. D. -- dd repono mrsazgir. i Pro @e$mm repono agém. è ME. 
nf resro € nî mreigra. D. reftius #8 7 € 79 d. 2 Pro T rei repono è y. m Pro èm È selrs, rcpono Ty, 
deleto arm.» Iterumque, po # reire, repono F y. & fuppleo raarishpe. 0 ME. i redns -- È reira —- Fit. 
Ziun fed D, reRius, è 7 --27 #7. p Pro în insge repono è, ingr. 

I 9 Pro 


COMMENTARIUS. 


È 79, dov o + 0 dè ivi ri mea 
uiede ig è ty. tesmranior Te wa int 
xai 6 08 Ts xd è di MAIY&, Hal) impe 
IS, 6 rd ra) abrs resmdaciay rod un B- 
sq Sv ty, 08,7, rd. Apione di mi, » 
#mipov leg mreagopdor, €% nysidit tvsais de 
sipat®, rod imydon ua) pios, ted cPeO- 
die sa mama, tod imi ul’ Ka eve 
cera) o dellpris, TH Uri; iPidw rev cesen- 
ivrov, pin, eTÀ, cis, ud. Euneutiar 
cuò Fareaxiedur è. rois. spedito deibpdis* 
di su dupas abriv rav tes TTEANIO- 
dar dia di ci dxpui No) iNdxigni 6 AF ug) i 
y ù en Cars ay cpr pù UP* a Asl, 
By, obi AapSdro nily nd de $ 18 ty 
È pers ronèv piso tn dè è Î* ua) pe 
Chous mv ic ahi tI, evesona n I r8- 
Tu mons ki 1 ty given è rif H@& 
ina rs' na) by. Dida dì abrv ix È per. 
Aapbcyo STE 7108 % n p5n uosdy pi 
meo fn dè 6 7d° ralàv Sv, è isla 
espòs tiv ces mrgaziidar è DI è dì n- 
atr® ug) Timer rirs, xonds miduy 7 
ev mreaxiedar, “ xa. Tùs di Aurks ei- 
piods Erws' Emma ut img tu d- 
xpav tod Guoreyis ami * moucranian sì, TE 
pis $ mrgazipde mosmiacora mino Cior, 
smi T8 \5 tav, è Pd, nasaperraminazàa= 
ciav ” xa) T5 EY, è PÒ inmumrdarion È t8 
e, 0 PI resmdacior mino tnasw dò 7 
mosdpur apiluon 5, fi, fis, fun morapes- 
induis* Exasw dì tav 5 y, 08; 7, 7d 
Gurdnis* Exagw dè f bn, erd, 715, Td 
meis* Kai girerry apilpo ciuPavo mis nare 
ogaPaîs. Tirur cuò dederydiar, Padax- 
ew, vis ci cuwmderas 7 dates Sinpi- 
pio, iAaflss dò tvras cumd, èu ovppireois dî 
Maripogiais artos dMdndss Fewpsrdpos. Kai 9d 
thè eis duo tmpogiss cunò Digipion * ouod:- 
n data, # ld cis neds* EL cr cy 
mira i dazio TUv copPavir, eis mis na- 
Ti Pi DiaPoeds' Tds mm è mis pédeai 
dg spamatody. Ev p&Ù cuò mis tMaflca 
EmtesT® erripogios, ertx pony sidbyws ai 
tppéaa” còx ty aio Udi Ti, dA iv mis cuw- 
nin è Pine UTI divetos dmdi oe E 
cumbiirys ds Thò axis cvuPuriar ip 
Meicus* tmtimsp © Pagin copu@uria iv EFITCA- 
que fefqui-tertiam componunt. Ha propriè 
confonantiam componunt: Quoniam minima 


325 
fefqui-nonus ) eft 80. Et tetrachordi numerus 
pracedens, erit 63, ( ipfius 21 triplus; quia fic 
eft 72, iplius 24;) numerufque tetrachordi ul- 
timus C(& fequens) 84; qui & ipfius 28 eft 
triplus. Erit igitur doc zetracbordura, 63, Ur 
80, 84. Placet autem ipfi (Pro/emzeo,) utaliv 

item fit tetrachordum; ex precedente diafte- 
mate tonico; rauone fefqui-oétava ; medioque, 
in fefqui-feptima; & finali, in fefqui-vigefima- 
feptima. Invenietur autem in mumeris ( ca- 
dem methodo cum ante expofitis, ) 168, 189, 
216, 224. Expofitis igitur tetrachordis (in 
numeris fic inventis;) cum dadeaizs corundem 
trium tetrachordorum numeros extremos : ( funt 
autem corundem extremi minimi, 36, & 63; 
& 168 :) Quiero iterum numerum qui habear 
partem trigefimam-fextam, & fexagefimam-ter- 
tam, & centefimam-fexagefimam-oîtavam. Su- 
mo iterum numeri 36 & 63 maximam commu- 
nem menfuram, qui eft 9. Numeroque 36 per 
9 divifo, invenio 4; atque hoc duéto in 63, fit 
numerus 252 ; qui partes habet trigelfimam-fex- 
tam, & fexagelimam-tertiam. Volo autem nume- 
rum, qui habeat etiam partem centefimam-fexa- 
gefimam-oftavam. Sumo igitur ipforum 252 & 
168 miaximam communem menfuram, qui eft 
84: quo fumpto, (divifoque per eum, 168, în- 
venio 2; qui dulfus in 252 facit 504) nume- 
rus praecedens trium tetrachordorum eft 504: 
ultimufque (qui eft illius fefqui-tertius) commu- 
nis iterum trium tetrachordorum 672. Reliquos 
autem fic invenies. Cum perfpexeris, quotuplus 
eft, utervis extremorum, numeri qui eft ejuf- 
dem cum eo ordinis, totuplum fac numeri in eo 
tetrachordo intermedi. Utpote, cum numeri 
36, numerus 504, eft E ione ga nume- 
rique 63, idem so4 rego sg. numerique 
168, idem 504 eft triplus; Fac cujufque qua- 
tuor numerorum 36, 40, 45) 48, quatuorde- 
cuplum: Etcojufque numerorum 63, 72, 80, 
84, oftuplum: Et cajufque numerorum 168, 
189,216, 224, triplum. Fientque numeri ipfis 
in defcriptionibus congrui. His igitur often- 
fis; oftenduntur, Quanam fint ratones fuper- 
particulares , fefqui-tertiam componentes, ipfa 
‘minores, fed în Exceffibus proportionalibus in- 
ter fe conftitute. Oftendimus enim ipfius tum’ 
in duas, tum in tres, fuper-particulares, divi- 
fionem & compofitionem : Ex quibus com- 
ponitur minima confonantia ; in differentias 
fecundum genus; ipfafque Chroas que in 
melodiis contingunt, diverfificavimus. Adeo- 
que in fuper-particularibus, fefqui-tertia mi- 
noribus, difponantur, ratione debita, Concin- 
nitates: non quidem in omnibus, fed in illis 
tribuuntur eis concinnitatibus ‘qua minimam 
confonantia in ratione fefqui-tertia ftatuitur, 
Sono- 





q Pro è, repono ès. Sin malis, retine è» nam fic loquuntur ‘Attici.’ r Pro pw ek repono tn gin SPro 


e repono #8. # Pro è, repono È. w Pro xs, 
pico, quod excidife videtur, è F Ex. è gd demordazion. 


repono xe8 x Pro rimerzariem repono memadario y Sup 


Uu3 s ME 


326 


Sonorum autem concinnorum qui Dia-teflaron 
conftituunt, concinniores (cofque qui funt hifce 
pes) inquifivit, codem ufus canone, quo 
in Confonantiis ufus fuerat, ad confonantiores 
judicandas. Erant autem ille rationes confo- 
mantiores, qua bifariam-proxime dividebant du- 
plam; ex quibus maxime confona eft fefqui- 
altera; ut qua proxime accedat ad aquali- 
tatem. 


PORPHYRII 


mò Myw Ymdidera * Tav auwndivruv di djg 
movdpuy iper Diidar > ippedesipss, 
nai TÙS È T8T4S, eUpe TU curi nanivi rpnoi 
db, dA im To cuProyir exion, tds 
dvdxpuav Toy ovpu@evoripur. Hows di vuPa- 
viratos ci dixa tyyase Djgupirns * didana 
dov ovuPerir, è peri, dn di ipa pri 
È ivemr@: 


Reliquum, fi quod erat, Commentationis in Caput XV; totumque Cap. XVI, 


primi libri; defideratur. 





% ME, rd (ed D.F. « Pro lacuna, fuppleo dirMdaw. Et, pro alupan repono cipgrim®. 





MOP8Y- 


IOPP®IYPIOTV 


327 


TIOMNHMA ‘' 


EIX TO AETYTEPON TAN 


I TOAEMAIOT APMONIKOQN. 


PORPHYRII COMMENTARIUS 


IN SECUNDUM LIBRUM 
HARMONICORUM PTOLEMZEI. . 





KEùO. «. 


“Adbondp d\ av, à nad tripev reomw, sis 
© atnis cppereseg 7 ouwhdwv % spera 
“xegicay muYs axgdjs Quan OUX, darte 
“ yuò, dord pars E * deys furims abrav 
lnnis AfaPoeas' Imre ctsaperas, dig 
“78 sesto, FI 7 Pasvordiia pap 
“rvescus. Kaj rà i%ns. 

Poripor pd è TrmAeudj@ rei > condis 

| cera Min ripper pia ce E Abs der- 

vis supereuma È dios. Nu d\ 
dimspiPas, don È aids © ris AjePDoegs 7 
sfpoiv, DE pims È aidioas, owvisdy Bsreng 
Cut nidagaan ripon intra an ari wpy- 
sripemty eis dippcpols mis dxohédue Mya” Kai 
dd dm è Neyos nad duriv ques aidinws, dios 
nana mira ipo rdie gd, # n 
pò idv i aida nad durlò vueis Nye 
dè pd Nijes NAT aidiss, 1) did 
Dio # Afys i padoy emi Neos por Tr 


vida anpind 206,90 Kaì 3 ins o I 


dinFas, ds aio dp al dura ippor bor 
nesoa 5) Da È aldiorws* nes lè è " sw 
dun dei dol, cri nadais TED npposy map 
ant, in pi. ASd\ adivay, int rw nrea- 
x00dd, è dn ca Nye immeiTt cuwisemy” ci Lù 
dingor itms dai Miyer SÒ det mar intero ix 


CAP. I 


“Qui, alio adbuc modo, fumere licebit caf- 
“ dem Generum proportiones confuetorum 
6 & asuribus familiarium: Non, ut modo, 
“ad folius Rationis normam carum diffe- 
“rentias formando; ecafgue dein, Canonis 
€ ope, ad Phaenomenon teftimonia perducen- 
“do. Etqua fequuntur. 


ra Concentus Harmonici genera ex ra- 

tione oftenderat; ea fenfibus tranfmi- 
fi Nunc, vice verfa, à fenfu Generum diffe- 
rentias (folo quidem fenfu) vult conftituere, 
ex Citharcedorum legibus: indeque ab illis Ap- 
tationes tranfmittere debitis rattonibus. Nam 
neque Ratio ex fe, abfque Senfu, omnino po- 
tis eft hujufmodi Concentum Harmonicum con- 
ftituere; neque Senfus ex fe, abfque Ratione: 
Sed ratio dg fenfum, & fenfus per rationem. 
Seu ( quod potius dicendum elt) fola ratio, 
fenfus minifterio utens. Nam Ratio revera elt, 
ua per fe conftituit Harmonicum concentum ; 
fed fenfus ope judicat; cui femper folet ipfum 
( comcentum) fubmittere, num fit ab ipla re- 
&e ordinatus, necne. -Sciendum autem eft, 
quod in tetrachordo (quod in ratione felqui. 
tertia conftituitur ) extremi quidem fori Stan- 
tes funt; (rationem enim femper habent fefqui- 


P Rius quidem, Ptolemaeus, cum ufitatio- 


tertiam:) 





a ME, «202, fed D ava reius. 4 ME, muntistep, fed D. --sule. c Sic D. fed ME, doelt ms Alapiess 


* ofein dig pins È cidieas 


r 


d Pro 


328 
tertiam:) medi vero Moventur, pro variis 
Harmonix generibus. Cum enim ratio fefqui- 
tertia fit ex fuper-particularibus  diverfimode 
compofita ; habeatque tetrachordum tria dia- 
ftemata ; nam tres diverfe rationes fuper-parti= 
culares conftituunt fefqui-tertiam; ut numeri 
42) 48, s2, 56. Nam g6 eft iplius 42 fel 
qui-tertus ; ao 52 fefqui-decimus-tertius; 
atque hic ipfius 48 fefqui-duodecimus ; & hic 
iolim fefqui-feprimus ; Componiturque ra- 
tio ex fefqui-decima-tertia, fefqui-duodecima, & 
fefqui-feptima (14 x:1x5="$.) Aliaque iterum 

. ratio fefqui-tertia, ex fefqui-nona, fefqui-oftava, 
& fefqui-decima-quinta, (5 xfx =1) ut in 
20,18, 16,15. Item, ex fefqui-decuma-tertia, fef- 
qui-duodecima, & fefqui-feptima, (1x1x3=$) 
ut in 28, 26,24, 21. Atque ex felqui-decima- 
quinta, fefqui-decima-quarta, & felqui-fexta, (15 
xiix}=4) ut in 32, 30,28, 24: Alifque in- 
mumeris, ut non poflim particulatim enarrare : 
Omnes autem affumere in Harmonici concen- 
tus conftitutionem, ratio natura prohibet. Ait 
enim & Ariftoteles, (in De fenfu & fenfibilibus,) 
‘de coloribus loquens; quod eodem modo fè ha- 
bent hi, atque Confonantie : Nam in numeris 
debita ratione difpofitis Colores, ( ut illic Con- 
fonantia; ) que diftantium colorum videtur elle 
ratio: (quales funt ceeruleus, Pheenicius, alique 
tales aliquot:) Ob quam caufam pauca funt 
Confonantia. Qu emim in numeris bene pro- 
perse conftituuntur, fuaves funi, & auri- 
us grate : qua vero in difproportionatis, con- 
fufie & irrationales. Adcoque fola quindecim 
vationes afumuntur ad fefqui-tertie completio- 
nem; fefqui-quarta, fefqui-quinta, fefqui-fexta, 
fefqui-feptima, fefqui-oltava, fefqui-nona, felqui- 
decima , fefqui-undecima, fefqui-decima-quarta, 
fefqui-decima- pinta, fefqui-vigefima, fefqui-vi- 
refima-prima, fefi ui-vigefima-tertia, fefqui-vige- 
a-feptima , fe ate Li fx 
quibus tres complent (efqui-tertiam. Aut etiam 
bine. Ex quibus SET una in duas primas re- 
folvitur. Et quidem fi ha duz inter fé compo- 
fite, in loco fequente, minores fint quam illa 
una in loco precedente ; vocatur Syltema Spif- 
fam: fin minus, Non-fpiffum.  Sciendum autem 
quod non aliter perfentimus has fonorum 
inter fe differentias, ex quibus componitur Sy- 
{tema ; nifi ex fegtione per circinum acuti-cufpi- 
dem. Non poffumus enim aliter, ultra fefqui- 
tertiam, perfentire foni è fono differentiam, 
Senfus enim craffo modo percipiunt. Et quos, 
modo percipient f{qui-quartam, fefqui-quintatà; 
& fefqui-vigefimam? Citra vero fefqui-tertiam 
(ut felqui-alteram & duplam ) percipient. At, 
neque has, in infinitum; fed ufque ad quadru- 
pia procedere poteft, aut vocis ad vocem, aut 
foni ad fonum, differentia ; ultra vero non po- 


PORPHYRII 


ou di L) pico sai ri Jin È deg poviotg sunsvig. È 
Esriì 9Ò è emregas Cu TOY tmpoglav cuvisseny 
QlePipas® # tesa ixa È nredxepdor das 
ai Blige DI impleie Alpe vpi è ini 
TeAnY mi ON os cì e B, an, 1B,v5° O 
19 4 BB imrpins* ts di vB Simi” rai é- 
TO adds 18 en im 18 ra 5r@ ri pB 
imibdou@» x ciyuang em sy, 171 3 
Ziml. Kei adds AO imrpir® 6% ir: 8), 
xirin, giri de MIZK,IM:S, 56 Kai 
i tri sf, Cir, DICI l ds im 18%, 
xe, xd, xa, Kai ibemuw, È imid', x eri 
s* ds im t8 AB,A, 4h, xd. Kaù 6 ae 
puesar, ‘na ph nad inasw Meya* Tò AS recto 
mus cHydapdren 66 TL 75 ipo dis ossa 
ow, My Piosos dmudidvar dnoì dd * è Api 
sirians* ta ro DEI aibioras » aidarav di- 
qu DÈ qeupdrar om è avrar di Teimi ix 
quiora F cv pu@rricus ri pdù d dpllpdis eù- 
dopigus pewpare, raSrtme Cna ris cvpPu- 
rio,  dasaror zeWuareav Gray done dio # 
adsezin, È Pommasr, È ° iNiy dla quam Ai 
fv aimas, % ai cop@uriay 0Nigeg” Ai dd & de 
epbpoîs evdopigais ovs SOY, dial an, © F 
argais eUPopor a) di ca mais dAigess, eye 
die È ddepa. Q6s persi ga n 

ds ovpavipuon TE fmiteste* dimd, dim è, 
dims, è tes simy, 0 im3, dim, è 
im sai, dirmi, diri iirir, birira, 
diri xy 0 ii x, À dire pe” Ex TéTAY i 
mpis dommdfa è emireso* fi © B' dk dn 78 
rey ov dio, è dis ds dio Bmeditss dvalveng 
xa) d 18) aumSirns ci dio, sarà 7 tmudpor 
mv, Dafls n ide da nd sarà È nyspdvor 
sonsdv d odenpa Nigary® ti d\' &, diarvuvor A6i 
Ad ediray, ts sd dmos aldarspeda mi tiv 
liver are aires Aedes, in ci- 
qua’ i pic È ramemuiis È dla 78 bfunir 
ops narra Udi 9Ò dda imrena 78 Hr 
TEdTE, djesarSivay dida AaPooar Piga 
eatds Disyger msg pietre dd aicbnols avndap- 
Carerny* Kaj sr6s div Pad, ini, na, 
dorita); Karadw di TE tmimesra, ds dia 
TE ripuoNis % 7 diri aci, aid ov) Dè, 
ddr rérav, 67° dmfpor dd pixoi x9) ste 
maiacie dia?) wesggapio, i Dure reds Parli, 
fi Phsy ya cress Plbygar, DjePipa: ima Ì È 
mipur, d pic: ri pd ceri, djapia= 
giuda ri dì Bagurim, * Pant 2g Tlù * 
mld dro Gricesdey Mpa dy.ò IirAepaiog 


.teft, ni foret acutiflima, difrupta ; & graviflima fa&a non-vocalis ob nimiam remillionem. Ptolemaus 


PULA 








d Pro im a’, repono im #' bis. e Pro inperla bg iiy' Gil nifi malis sriga rà. f Suppleo è im a". 


& D. abelt aoere & forte re&tius, 4 D. pw. M 


i ME. 


COMMENTARIUS. 


Carimow, co i area zipdw È widatgae, Tlù arò 
E Aya cuwstvdpl indss Gpss appoyli Elma 
mipei vd ! tra Phbyzar ari perdi) 
Rasrùs, 6 dv ga ng) toXn % im # dbù, rim 
P Baeù, n tr apPonga' dica È per dA 
civdppuoser UD Fuicdey* Elma mess È auirgroy 

byge, omino mid, Dig pims ajdioewos, 
xa ch nidapudis iuoiws, indot Ps dgpo- 
glo kaj deurvar crapyis centi, mio 8 
Myei nat” dpuPoripag ris eiprediiag quiaumes dp- 
pords, TE und ug) tds Pass fon eta mio di 
Vartipixorns, rg) iMeamyvns. Kaj ST4ws trmooo- 
dii, 19) ovino P xartis nppor dior. 


“Tav di pg mis wiapadeie perderti 
“aresgipdar, mmie mem Kai mì 
« rs. 


H pdp “axeleaa amita, iva teuiv trray de- 
var xe) diegmparay ti mreaxiode, è ud piva 
suv tw nio i È} palo tù piro È 
d' Daf è Tu impo dice ng) rita, ri 
tmints da tw Pyspdpw redie, E is timerde- 
ps DjeXvondps eis dio Niyus, qw em ia à T 
imua” 7 pd im ia artongaicdy, è di imua' 
Smedey* AN Er, Ere nadia, ovyyéor) di 
apiipoì, xgj Meflar % medtav na) dripay rai 
aeitav despehe Aùriv di è tm € diarioudp eis 
imua' © emise” psv! AuyaCidpor È ito 78 
migaxiede Ka Eros ir 7Ò mmeaXbpd@ xérg 
aeuris iv TW piow demi na” iv diga rW tm- 
sBlw dim ia” Kaj pdisar ci dpibpuoì drvy go 
mumI Piace, dv mpori ee dire 
Di, dov N Umipoggì, naì © na' méòs mi "pe, e 
eta PX, dov UFEPONI, A da! Ed TÀ 1,1° Kai 
ET N) A rvwior pewpaniàr casto, €v TÙ 
meat tuiuan ti a nParais 78 Îdres 
Bioris EvTéTO dÒ carino è Mreuzi®, ra 
ni ae da Bs, dv r@ dburipo mreazipdw ti 
ieri 708, TE muwTvs qeupars miss eppuo 
ve ins, rari dè E dia pe 
P itù, nari 7 emise, salita, nai ris 
Nipar. 

Eîme miAy, Carmen iv TÙ alri rereaxip 
da, ipoiws sarà Iv fapd' 85, hà r i padar 
ui diarvs appoylo ins miu, P rari cho ra 
verbs, appiCery, îm vw itò, xanò è irin, 
nai 13, uaì ii È Nyo Kaù detusvomw iv 
Twdw, nni Ti auris qeupanzi ss, 
ikviteg îsù È vims TE parans diatms psc, rar 
Sumo saì qois nascrixgis THTO dondi* Kat) 9Ò è 
Cameras Mya, 05 tew iySudpos TE cuwtW8 2ed- 
pars fuss, pelav isì TE 61 C' Nys, cs ea 





i 329 
igitur exponit primo, in uno cithare tetrachor- 
do, cujufque generis Aptationem ratione con- 
Atitutam : Tum, unum retinet fonum immobi- 
lem; reliquofque transfert prout contigerit ; 
five in acutum, five in grave, five in utrumque; 
ut totus cantus fiat omnino incongruus : De- 
inde, ad fonum illam immobilem, conftituit 
iterum (folius fenfus ope) ad Cithariftarum 
modum, cujufque generis aptationem: Indeque 
oftendit clare, Quenam rationes, fecundum am- 
bas diftas aptationes, unius ejufdemque generis, 
xquales fine ; &, quenam excedant deticiantque. 
Atque hoc modo corrigit ; conftituitque id 
quod fit vere Harmonicum. 


“Ex Tetrachordis que modulantw Citha- 
“radi, primum faciamus. Et qua fe- 
£ quuntur. 


Poftularet accuratio, ut,cum'tres fint in Tetra- 
chordo rationes & zria diaftemata, diaftema Ma- 
ximum fit in loco precedente ; Majus, in medio ; 
Minimumque in fequente. Adeo ut pofita ra- 
tione fefqui-fexta in loco precedente, divifaque 
fefqui-feptima in duas rationes, ( fefqui-unde- 
cimam & fefqui-vigefimam-primam, ) pracedat 
fefquirundecima, ‘«& fequatur fefqui-vigefima- 
prima, {x(fx3:=)5:=4 Sed cum, his ita 
pofitis, confundantur numeri, indigeamufque mi- 
nutis primis & fecundis certiifque; Ipfamque 
fefqui-feptimam jam refolvimus in fefqui- vigefi- 
mam-primam & fefqui-undecimam, 2x(jx{=) 
3:=4: feorfim deflexam, & extra tetrachor- 
dum. Atque ita, in tetrachordo, prior in me- 
dio fita fit fefqui-vigelima-prima; & in loco fe- 
quente, fefqui-undecima. Manentque numeri 
inconfufi, nempe 90 & 105; quorum excellus 
(.pars fexta ) 15. Dein 110; quorum excef- 
{us ( pars vigefima-prima ipforum 105) s. Dein 
120; quorum exceilus ( pars undecima ipforum 
110,) 10. Atque fic fit Spilfum Chromaticum- 
Syntonon, in prima feftione primi Capitis fe- 
cundi libri. In hoc enim exponit Prolemaus, 
fecundum Citharcedos, in acutiori tetrachordo 
Jaftii toni, Aptationem generis Chromatis-Syn- 
toni; qua fecundum Canonicos aptatur, in acu- 
tum, rationibus fefqui-vigefima-prima, & fefqui- 
undecima, & fefqui-fexta, xt x1=4. E 

Deinde exponit, in eodem tetrachordo, fe- 
cundum Citharaedos itidem, Aptationem Mollis- 
diatoni ; qua item fecundum Canonicos aptatur, 
in acutum, rationibus fefqui-vigefima, & fefqui- 
nona, & fefqui-feptima, 35x'$xf=4{. Atque 
inde oftendit, quod Nete generis Syntoni-Chro- 
matici, acutior eft quam Nete generis Mollis- 
diatoni; quemadmodum hoc Canonicis videtur. 
Nam ratio fefqui-fexta, qua eft pracedens ge- 
neris Chromatis-fyntoni, major cit quam ratio 
fefqui-feptima, qua itidem eft pracedens gene- 

ris 





i ME. i», fed D. ina. £ ME, cxestii; iemyniî. Dates arie, / ME. Asulirbpon. DI. Avgetibper quod reti- 
neo, nifi malis AexZ;9pe. m Prot reponos. » Prom’ messe e.‘ 0 Proxa, repono a. p Pro €, repono x}. 
x , 


2D. 


(e) 


ris Mollis-diatoni. Quanto enim in Cithara, 
ratio ratione in acutum major conftituitor, van 
to fonus eft fono acutior.  Confpicitur autem 
excellus quo ratio fefqui-fexta excedit fefqui- 
feptimam, in ratione {efqui-quadragefima-ota- 
va, $) 2 (4. Prout terminis Arithmeticis ac- 
curate oftenditur. Tropos autem, hic vocat 
Prolemeus, ea concentus harmonici genera, qua 
è Citharcedis vocantur Mollia-Chromata. Tro- 
pi autem (few converfiones ) vocantur hec ge- 
nera; quoniam ex his pollit, nunc in Enar- 
monium, nunc in Diatonicum morem, conver- 
fio fieri. Nam, inter duo difta genera, hc 
fuam habent conftitutionem. 


«Porro, manente ABCD tetrachordo, fuma- 
€“ tur, ipfi B, equitonus F. Atgue, hoc 
© fante, fiat è Paramefe. Et qua fe- 
“ quuntur. 


In fecunda autem fe&tione hujus primi Capitis, 
exponit item Ptolemaus, in codem tetrachordo, 
itidem fecundum Citharcedos, aptationem. ge- 
neris Mollis-entoni; qua, fecundum Canoni- 
cos, aptatur, in acutum, rationibus fefqui-vige- 
fima-feptima, & fefqui-feptima, & fefqui-oMava, 
Bxix] = Atque inde cali quod Ne- 
te generis Mollis-diatoni, acutior elt quam Ne- 
te generis Molliseentoni; quemadmodum id Ca- 
nonicis videtur. Nam ratio fefqui-feptima que 
elt (ut di&tum eft) precedens generis Mollis- 
diatoni, major eft quam ratio fefqui-otava, que 
itidem eft pracedens generis Mollis-entoni. Con° 
fpicitur autem excellus quo ratio fefqui-fept- 
ma excedit rationem fefqui-oftavam, in ratio- 
ne fefqui-fexagefima-terna, 7) $( 6 Prout per 
terminos Arithmeticos accurate oftenditur. So- 
lida vero vocantur ea tetrachorda, que habent 
tonum diazeuéticum. Hoc eft, Diatonica. 


‘ Fiatque deinceps, Lafti-coliorum ( que vo- 
“cant ) è Trite, Epidiatonicum Dia-teffa- 
“ron; ut ABCD; pofito A inTrite. Et 
«qua fequuntur. 


In tertia fe&ione hujus Capitis, exponit item 
Prolemaus, fecundum Citharcedos, in graviori 
tetrachordo toni Abolii, Ditonizi generis apta- 
tionem; fecundum Canonicos aptatur, (ut 
di&um eft,) in acutum, (Hemitonio prout à Mu- 
ficis dicitur, fed, proutà Canonicis dicitur,) Lim- 
mate, rationibufque fefqui-oftava, & fefqui-ofta. 
va, Hi$xfxf =$. Ttemque generis Syntoni-diato- 
ni aprationem ; qua itidem, fecundum Canonicos, 
aptatur, in acutum,rationibus fefqui-decima-quin- 
ta, & fefqui-oftava, & fefqui-nona, jjx7x'$ 
Indeque oftendit, quod non tantum Nete gene- 
ris Ditonizi-diatoni, acuuor elt quam Nete ge- 


=t 





PORPHYRII 


mudra Ti parart diarvs oss 07% 
geo I TH nidetpa Nigas Niys €nì 9 otù tl av 
nabismne, mosto ge diese nati è DIA Dlofa 
spurepS». Osapamy È n aregoxii, 1 Carepézd i 
tm s' Miyes 8 im È, da Ney tm pa” xodeerio 
lg 7 dpilpnmiiar Gp auesoiss deomromy. Tpò- 
mus dî, irruoda nadài è ImMeuaj®, ni TE Yp- 
poopdis fin, ame car 7 nidupdi parand 
rev pare nademy Tpimi dî rave Am ess 
gapesorma* dior insw 6% avro», mì pd Pie 
tvappévior, meri di chi e Ajairevor 905 deimede4* 
% gap peretò apuQoiy 7" cen pdicer Sui, rotore 
Thò ovszar ini’). 
“ndàw, pivovns toa Byd meaxieds, d- 
“ pio im ta Bis Kaj, iswns 
“unt, manda d dor aPpapims® Kai 
Si brc. 

Ev dì rò Iripa tuipan TE qusts uDa- 
dai, mihw è ImApai® cariov, è TO unS 
mieazipda, iuoias sari tès nitueudis, Tlò 
ri padari îvrins gives dppoyin* nas, ner 
tÙs nasovints, dguolCeny, dine ikù, rara im 
xl, è im C', mn dep Kai deusvon irnò- 
Fo, cn vir 78 padrand diarws Ares, spuriea 
id mins Ti paraxb ivrove 94vsS, nabureo È 
mis navovagis Tim done Ko petp è im U Nogas, 
ds im ds dry Myst Ti parasst ! diarins 
givss, pueidon i TE Ciydte Mya, 05 691 rale 
Dr ny ssp TE padari irrms vivsS. Otoperay 
di i Usor, Hi Veepi A d im È Adgos TE emydia 
aMéya, ty Aeyw im by* naSrerip Da 7 dela 
niby bprav anpioiis deu). Eripià di renedxenda 
narita, "mì ixorra è dial dum ve Tav 
d\ tiri, rd daria. 


“EGis manda, 7 radsder, iasiaodior, È 
“dor redmis im2igirr dig riordsar, ds 
«paByd,rsa art rei Kai ni stis. 

Ey TÙ neira Tpipar TE musrs mParaig, 

mir è MrarepaiSx carrai, nad rès wifapa- 
dès, tv rò Basvripw TErtANipÀw TE aichis 
18, Thò re ri Aamais givss apuoylo ms xarà 
TRS nevovinde ds * dpr?) appilerg, im ® dò, 
sarò © vaso zo vd) 7 puscindiv Aperorion 
asd di F nasevinav, Mippa, è im n dipen 
* ug) érin Niyor. Kai tm Tlw 7 cuwrtvs diarors 
gAvss* iims mid, nari TÙs nawovintio, dppeoCe), 
md bd narà Tim ui, Cimini usi 9 Aeger® 
Ka) deixsvow irrevdo, dm è pivor n mm 78 di- 
miais ” darne gives, iburica di È mos 7 

ULI 





giri a6y® riga. ME. deelt ay@ 2iga. R 


r 
pono 


LLLLi 


e 
crim, fed ME ajsriw, reGtius. £ D. mid. w posrati; 


i addice a6y® 253. Sic ME. fed D. spusepon 
Gprs. x Suppico € imn' ag. y Pro dirim, re- 
3 | 


n 


z Pro 


COMMENTARIUS. 


cuvtIt Diarars "fis, adds r vas ravovimais 
Tin den da 1g) 1 apud È cvvrs gives 
È reports TE dimviaji Djartra vAves. Kaj d 
diareo è ereyde® dies, 65 tw mysdeo E di- 
maje Alari vvss, tw ipuiv en $ n 9' 
days, € 691 ad nys T8 ovrins djerivs 
pivss* Erw ga nidi, 65 tw gene TE wr 
réré djaros gives, polar 8 Tin n Nye, $ 
dn8 Neupans aper updis, 65 651 mi ig 
ns 78 direviaje Merors girss. * tape Zaki 
dmpoxà) i (mpeg è Tann Meges ri Fn 9 Nys, 
 Miyw imeydonrest H 5 Umpoxiì i Umpixa è 
dns Migas TE dn n Miys, îs an TE Mep 
pars, Ware dm), mepAniay, do Pn he na- 
Siero Dig 7 dpibunnir ipar anesois daurrg. 


“Dar adporns ti a Byd 2g movdpoy, di- 
yi 3 18 vari TLò dirmiaiae cppoyiv, m- 
“miida im ra din È epici 
“ar amd Kana this. 

Ev Tù *d' rwipan ti mire wParais, mi 
Muy Camipiow è Mrdimai® è TW dun mega xip- 
de, rari ci sberowdìs, Thè 78 paraxt dia 
Ts ques appoylu ins uan tùS nasovinzs 
appiCeng, os prg, Ti è itò, vari Fadosr, 
9, Cimicdopew Mya Ka) evo» ts- 
nude, om cburieg 691 rapumim TÉ * dirviaia 
diariva 94vss, È mapumims ti parari diardra 
grss® nada È mis ravovinois rim dexdi. Ka) i 
im o Niy®, ds fami fogane TE dirviais dia- 
Tina gAvss, plan is seri Niya, ds dai ari 
Ad fggars TE paaxi diariyi gives. rag 
ny di n zregogi i Caregiza i €: im Ney 
TE drix diys, tv Noyw fr ord vedono 
Ale 7 derbpenmndio pur arestas demrv?). 

“ Acwny 5) Burns 7865 Cn meaxiode me 
“md intra Tò 4 éiy° wai, istins 
Cabri, ippica Pa Byd 2jg nosdper 
“Kai mi ibis. 

. MaAw è rai ® carliow, To avrò 7 
marina, nari chè rbapudès, dò 76 covrivs 
Zewpans vivss apuoyl ms, uarà TÙs € xa- 
vovinds, appoleny im ® vù uarà Erisa', na) 
frisa, ù tris” Kai dawvow traî9wy, dn ii 
mapureita TE padari diarivs givsc, ibumica ia 


Chl $ TÉ FEWUanxi oUvTivt Fivds* Mete. 
aapurimie TÉ argue x 


nero 3 mis xauornsis ui Fendi Ka SI tri 
x Doyos, cs Es togams ds coyny 8 para 
diarwe ves, side 69 TE tru na' Aoys, ds sw 
togans 7 curr agua perse. Qewperry 
$ Umsgogà fi Umperd è rivi Miyos TH ir val 





* Pro Hei repono Riepra. x Pro +, repono è. Pa Aermais, repono dirmais. 
: x2 


33I 
neris Syntoni-diatoni, quemadmodum hoc Ca- 
nomcis videtur; fed & Parypate generis Synto- 
ni,quam Parypate generis Ditonizi-diatoni. Nam 
utratio fefqui-oftava, que elt pracedens generis 
Ditonizi-diatoni, nobis major eft quam fefqui- 
nona, que itidem eft precedens generis Syntoni- 
diatoni: Sic & fefqui-decima-quinta, qua eft 
ultima generis Syntoni-diatoni, major el quam 
Tore rl dn que pro Limmate aflumi- 
tur, que itidem elt uluma generis Ditonizi-dia- 
toni. Confpicitur autem exceflus quo ratio fef- 
qui-ottava excedit rationem fefqui-nonam, in 
ratione fefqui-oRogelima, 5)? (i Excellus 
autem quo ratio fefqui-decima-quinta excedit 
rationem fefqui-decimam-ogtavam, que pro Lim- 
mate ( ur diétum eft) affumitar, in ratione fef- 
que-nonagefima-quinta, 1} ) (€. Prout termi- 
ns Arithmeticis accurate oftenditur. 


“Porro; manente ABCD Dia-teffaron; ni- 
“ mirum în Aptatione Ditonica ; fiat, ipfi 
“D, aquitonus H: atque buic conpretur. 
“Et qua feguuntur. 


In quarta fe&tione hujus Capitis, exponit item 
Ptolemzus, in codem tetrachordo, fecundum Ci- 
tharoedos, aptationem generis Mollis-diatoni; 
que, fecundum Canonicos, aptatur, (ut ditum 
elt,) in acutum, rationibus fefqui-vigefima,fefqui- 
nona, & felqui-feptima, 31x'9x3—= 4. Indeque 
oltendit, quod acutior elt Parypate generis Dito- 
nixi-diatoni, quam Parypate generis Mollis-dia- 
toni. Quemadmodum id onicis videtur. 
Quodque ratio fefqui-decima-ottava, qua eft ul- 
tima generis Ditonizi-diatoni, major eft quam 
ratio fequi-vigelima, que itidem eft ultima ge- 
neris Mollis-diatoni. Confpicitur autem excellus 
quo ratio fefqui-decima-oltava excedit rationem 
fefqui-vigefimam, in ratione fefqui-centefima- 
octogefima-nona, 3 ) 19 (1. Prout terminis A- 
rithmeticis accurate oftenditur. 


© Denique ; manente. E FGH tetracha de ; 
“fiat, ipfi G, aquitonus C: &, ftante boc, 
Captetur ABCD Dia-teffaron. Et que 
“fequuntur. 


Prolemeus iterum, in eodem tetrachordo, ex- 
ponit, fecundum Citharcedos, aptationem gene- 
ris Syntoni-chromatis; que, fecundum Cano- 
nicos, aptatur, in acutum, rauonibus fefqui-vi- 
gefima-prima, fefqui-undecima, & fefqui-fexta, 
3*txZ=$. Indeque oftendit, quod Pary- 
pate generis Mollis-diatoni, acutior quam. 
Parypate generis Chromatici-fyntoni. Quemad- 

‘um id Canonicis videtur. Nam ratio fefqui- 
vigefima, que eft ultima (ut diftum eft) fr 


‘neris Mollis-diatoni, major elt quam ratio 


A at gra ua eft ultima generis Syn- 
toni-chromatici. Confpicitur autem exceffis quo 
ratio fefqui-vigefima excedit rationem fefqui- 

vigefimam- 


4 Pro 


_ 33% 

vigefimam-primam, in ratione quadringentefi 
ma-quadragefima, 7) 35 (#3. Prout terminis A- 
rithmeticis. accurate oltenditur. 

Sciendum autem eft, quod non poteft audi- 
tus hos rationum minutiorum prope-equalium 
excellus & defeftus accurate perfentifcere ; & 
propterea Citharcedì è jufto concentu harmo- 
nico plerumque aberrant. Sciendum item & 
hoc eft, quod, ex harmonici concentus generi- 
bus, alia ex rationibus fibi propriis confiftunt, 
alia ex communibus, alia ex .communibus pro- 
« priifque. Et propterea, in Cithara, quedam 
genera poffunt ex aliis generibus prafuppofitis 
aptari, nulla rattionum mota in apratione. Qua- 
propter & Prolemaus, in praterito Capite, hac 
oftendit per generum tranfpofitiones.  Scien- 
dum item hoc, quod Citharcedi quatuor ut plu- 
rimum tonis utuntur ; Hypolydio, Iaftio, &o- 
lio, & Hyper-iaftio. 


“ Nulle autem fefgui-feptimam complent Ra- 


€ tiones dux, quarum altera minor fit quam 
Jeu. nona. Et que fequuntur ad fi- 
“ nem ufque. 


Jam ante, in precedentibus, de genere Molli- 
diatono, ex duorum diaftematum rationibus 
compofito, fefqui-fexta & fefqui-feptima : Sef- 
qui-fextam complebant dux rationes; quarum 
altera neceffario major eflèt, altera minor: Quin 
imo & major erat, fefqui-oétava; minor, fefqui- 
decima collare: cafque duas faciebant numeri 16, 

& 18, & 19. Non quod 19 ad 16 faciat ra- 

tionem fefqui-fextam; fed, quod fint duarum 

rationum numeri qua fefqui-fextam faciant. Qua- 

rum major eft fefqui-nona, ut 20 ad 18; mi- 

nor, fefqui-vigelima, ut 21 ad 20; qui quidem 

numerus 21, ad 18, rationem facit fefqui-fex- 

tam. Habet autem, fefqui-vigefima, partem mi- 

norem quam eft fefqui-decima-oftava ; quamob- 

rem & hac ratione minor eft ratio fefqui-vige- 
fima. Sed hac, jam ante. Nunc autem in his 
oftendit, quomodo rationem fefqui-feptimam 
complent alix rationes due ; quarum altera ma- 
jor, altera minor: ut fiat genus Syntonon-Chro- 
maticum, ex tribus diaftematis: Non autem, ut 
in his, major fit fefqui-nona, ut ad 18 fe habet 

mumerus 20; minor, fefqui-vigefima, ut ad 20 

fe habet numerus 21. Non enim hic ad 18 ra- 

tionem faciat fefqui-feptimam ; fed, quod ipfam 
fefqui-feptimam compleant rationes due ; qua- 
rum major fit fefqui-undecima, ut ad 22 nume- 
rus 245 minor, fefqui-vigefima-prima, ut 22 ad 

. 21: adquem2g facit rationem fefqui-feprimam. 
Principium Capitis fecundi. 


PORPHYRII 


Aiys, ca Niyw Virivp* nadamp da Fap 
party oper anescis deu”). 

Avayuajor *) eidivay, 60m è dude i duo) rds 
7 iMatlirar muesswr Aiywr Umepozds ti È iMet- 
aldo anesos djgiddyedy È Ala Tir ci ne 
Supudo max TÈ uards roper dis dgpap 
muvsow. Eidiva da È rin, dn 7 78 sppor due 
Puc & SÙ EE Idi Moya ovvisani), & dî ca 
suv, & ) Caron %, idiav Ka) 2fg rim 
<a Thi nidlpa và F oQuian È day esime Bio 
Prior Twsary appeiGek, punderds Aiys msidie 
w ul depoya Aiù % è MrMepaj® rr ty tÙ 
atrendpo mParaico Teva Ma d To Sur 
persrnpeos. Eidiray dea xe) tèn, dm ci mie 
paddì mregon rms ds Tri È isa xiv, 
To arodudiw, r& lasta, TÙ aiciw, rai r@ 
‘ Vartgsasia. i 


F 

“oùdins di Acgei mA curata è Ta €, 

‘ioy d pe Nar is da I Kai nà 6%ns 
» “ius mAss. 
Mpelw 18 & mis Pldoma nari È o 
2igrmo px P muodipsrdpor 1% im 3 È 
em l'o dio diampatan è im 5 dio My 
avvecaaiiger dv è pd dis e% avdyune Li pedar 
odi ime@ ero. Oux LU di è pi tor, 
frin* G dè ida, rin da dry i mir 
mus abrès tès dio, è 15, è in, +13. Od 
Di TI, atost 17, cvrdà è iris” dà 7 
dio Aeyoy 7 misrrav T 071 Ch o prin) 12 sl uv 
Lo eri 9, diari x caeds Tini di ddl 
ir x, ds da wget ds dira cad 
us Tin, è imis'* En did ein, txuv pe 
euor afloy TE Erri in* dò rire Md er iv 
dériv, Mpalo 48 Sv more Nuò d\ & 76° 
mis dewna, ros è 671 € Meyer oumdnpi- 
om dei dio Age è pù pellan, è dè irar- 
Tur dici uidey P curve rear» cu resi 
damudrey è pl polar du sw èv tÉrus ò 
ir, ds wtòs T inon* dfley di i ir 
sh, ds'agòs tw è xa OÙ 9 ET néùs È 
in cova è ini C* dà cvutdIpion aurv 
dit ire dio hoyor pullar W&ù è é71 101, 
ws meds Tx è xd iAdilar dì i cri xa, 
ws è xB aeds è xa miùs èn è Kd owagd È 
» L , 
emi C'. Apyi TE d4ript mParaig, 


KE®, 





6 Protm vue, repono im vpi, e Pro sese, repono varese. Et paflim, cx uno Codice fuppleo quod in 


altero deeft 


Car. 


COMMENTARIUS. 


333 





KE®. B. 


CAI A Ev Ei ri Sin 7 mrgaxood ar dja- 
“ Popgì, nam T8TES Npiv omwest puo TÙS 
“agorss, dig 7 dvicorivay PH far ava 
“aesnas, È aPpyCoris. 


Agicare X dvixeani tl medTO TÙr dvioo- 

} Î| muss Phiis, * rs daPeeds Fm 
reazipden, Ei TÈ tesa Lim È dppo- 

viag È Digirvor, = Crappevioy, È È pio té 
Tan 9 ggupanzov avis Dia tEmd È 260- 
panne Cad cip OT E di darins xarà 
ass dinindie: md dd raì imydiO: naì 
Aepa t87 cuvigion 661, TE, 1ovos # iui 
Tovo T8 d\ cragperis, nari diisds* dirvor Sd 
dins % dins t8m win dis yrd4 % avrò 
PB { rivav Tè ALATI; NAT YpiTovia 
ousisura nesmpestivioy 9Ò È ipurovioy è uuatovion 
TT ovino © d\' ipurovor pico tint È die 
cuws 6° Aidabas di Ei f diadoegs abri, è 
pador DEF cmdesipar. CU Calì 7 inrò 
Gre, Gvtà 14 mira, dianvinà Miyar) tà dì 
dio rewpamd: è 3 îv Cwagpoyior® dìò sdì nu- 
ghaws av ANS xAndiin È mudra, ds Ypio tya 
nin wi fo. Nub eiscaMa di cegane bds, è 
di inova Paow dor des in, 078 ai 
pic pudedev®) xopiven® data iv murtw X TàS 
«E couParics corsi dà dè avrà di è 
dexsor emrydoon nad’ è diapipa * 2je miva 
ts 2jgi mosdpey® 6n%, 78 tm Y, è puoi, 
mS imydiw diadipen ds Pri, sn dh 
aesrg* dd de 3 npseri@ è dì ® meds abròv 
di tn tmydow Aozey ix, meòs È F° 7 ipusd- 
Mioy cvparineoi. AMà meomipor DEI 7 dan rav 
Vuaw dextio” Ei dd 7 LU diamvintiy ai miri 
xe abmy Aidrwe iuaròr, #4 im 3, tm |, 
imia', ind Bap im dì è iù trasmas' Aid 
awoy outro, 1 im S', tmydos, % im, im 
è Bap Aidrver pararòr, #5 ini È', ir I, 
} erix, em 0 Papi Madaxgy io, “ imy- 
ds, 740, im xl, im © Bapi* Asta 
ilgirver, 6% imeydccu, treydccu, È Adupares. 
Tè di ypapannt ai x00e dio ypwpannoy cws- 
toro, tb iris’, irbia, A irina, in P Papi 
Kai xpupamy paraxy, 6% î71 1, im id, È 
sminl. Kam Téro P tvapponiov, eb im d', 
IE Ù ri pe. AM vu, 2jgi TE iAineoros, 


CAP. Il 


“Tetrachordorum itague în Genera differen 
“tia, bis modis & nobis conflitute funt, 
© per fonorum inaguitonorum examen 

! “collationem. 


Ontulit & diferevit, in primo, fonos in- 
{ zquitonos & tetrachordorum differen- 

tias, in harmonie tria Genera ; Diato- 
num, Enarmonium, cifque medium conftituit 
Chromaticum: quod, ob hanc credo caufam, 
diftum eft Chromaticum. Cum quidem Diato- 
nicum fit per Tonos diltributum ; ( illud enim 
conftituit ratia felqui-oftava, fefqui-oRava, & 
limma ; hoc eft, tonus, tonus, & emitonium :) 
Enarmonium vero, per Diefes; ( illud enim 
conftituit Ditonum, Diefis, & Diefis; ut & 
hoc habeat tonos duos cum femiflè : ) Chro- 
maticum, per Hemitonia conftituitur ; ( hoc 
enim conftituit Triemitonium, Hemitonium, & 
Hemitonium :) Eft autem Hemitonium, in- 
ter Tonum Diefin, medium. Cum au- 
tem docuerit de ipforum differentia ; feu 
tius de differentia. ulitatiorum ex ipfis. (Non 
enim de zezrachordis Oîto dixit; quorum gum- 
que vocantur Diatonica ; duo Chromatica; & 
unum Enarmonium : Quod itaque non proprie 
Genus vocetur, cum Chroas feu Species non 
habeat. ) Nunc procedit per Inftrumentum u- 
num, Helicona diétum (ab Helicone monte, ubi, 
in fabulis, dicuntur Muf faltare; ) ut in illo 
oftendat fex Confonantias conftitutas : fed & 
rauionem principalem, Sefqui-ogtavam ; nempe 
Toni, quo differt Dia-pente, è Dia-tellàron. 
Nam, è fefqui-tertia, differe fefqui-altera, ra- 
tione fequi-o&tava. Utpote, in numero 6; cu- 
Jus fefqui-tertius elt 8: & fefqui-alter 9: nu- 
merufque 9,' (ad ipfum 8, rationem habens fef- 
qui-octavam,) complet, ipfius 6, felqui-alterum. 
Sed dicendum prius de Generum Speciebus. Sunt 
enim Diatonicorum, ha quinque Chroa ; Dia- 
tonum-xquabile, ge rauone fefqui-nona, fef: 
qui-decima, & fefqui-undecima, in grave, 19x11 
x =4; inacutum vero contra: ) Diatonum- 
fyntonum, (ex fefqui-nona, fefqui.otava, & 
fefqui-decima-quinta, in grave, xfxif=4:) 
Diatonum-molle, (ex fefqui-feptima, fefqui-nona, 
& fefqui-vigefima, ingrave, $x'9x% =4 :) Mol- 
le-entonum, (ex fefqui-oBava, fefqui-fepuma, & 
fefqui-vigefima-fepuma, in grave, fxixii=4:) 
Ditonixum-diatonum, ( ex fefqui-octaya, felqui- 
ottava, & limmate, $xfx3$= 4) Chromatici 
vero Chrox dux ; Chromaticum-fyntonum, (ex 
fefqui-fexta, fefqui-undecima, & fefqui-vigefima- 


prima, in grave, fxjixji =4:) Et Chromaticum-molle, (ex prolig peg fe{qui-decima- uarta, 
& fefqui-vigefima-feptima, $x{jx35=#) Et porro, Enarmonium, (ex fefqui-quarta, fequi-vi- 


6 
gelima-tertia, & fefqui-quadragelima quinta, 1x5x{f=4 ) Sed jam, per Helicona, conftituit 


fex 





Car. 2. a Prosreponorì. & Suppleo i 3 £ sui. 


Xx3 «ME, 


334 P 
fex Confonantias, ipfumque 'Tonum: nimi- 
rum, fefqui-tertiam, que elt Dia-teflaron ; fef- 
qui-alteram, que dicitur Dia-pente ; Dia-pa- 
fon, qua & Dopla; Dia-pafon & dia-tella- 
ron, que habet rationem 8 ad 3; Dia-pafon 
& dia-pente, qua triplam ; Dif:dia-pafon, qua 
quadruplam; Ipfamque fefqui-ottavam, Seu To- 
visti» 


& Fieri autem poteft, ipfius Dia-teffaron ap- 
© plicatio ad OlFachordum Canonem, alio 
© adbuc modo. Et que fequuntur. 


Secundum Canonem, inquit, Oftachordum. 
Verum in folis ogto chordis non poflunt om- 
nes conftitui Confonantia; quippe nec Dia- 
pafon & dia-teflaron, nec Dia-pafon & dia- 

nte, nec Dif-dia-pafon : Sed tantum hac tria, 

ia-teflaron, Dia-pente, & (quod ex his com- 

letur ) Dia-pafon.  Dicendum igitur eft, quod 

lelicon hicce, quantum ad extremos numeros, 
nempe 12 & 6, rationem duplam efficit, in con- 
fonantia Dia-pafon. Cum vero ratio dupla, 
ex ratione felqui-tertia, & fefqui-oftava, ite- 
rumque fefqui-tertia confiftit; nempe 12 & 9 
&8 & 6; illis que, inter parallelas, has ratio» 
nes conftituunt, porro feftis per obliquas; ut 
per feftiones hi numeri affumantur, fecundum 
quos etiam reliqua rationes conftituantur ; re- 
pe inde tres relique confonantie intra 

ujufmodi divifiones. Ét, propter hoc maxi- 
me, eft hoc inftrumentum utiliffimum : Quod 
continere poffit confonantiam Dia-pafon in ex- 
tremis terminis; laterum uno bifariam fe&to. 
Queefitis tamen etiam qua funt intra hane ra- 
tionibus, fcilicet fefqui-tertia, fefqui-oCtava, ite- 
rumque fefqui-tertia : etiam reliqua confonan- 
tie, per cas quas inter fe & cum reliquis ratio- 
es habent, inveniantur. Nec una tantum vice; 


\ PORPHYRII 


7às € cpuParis onsà, È aut di è qua 
aluò imresrey Înrovini, xaì lo 2jg mosdeuy® thò 
sipiodian, ms Mia”) dig mom thò 2a rusir, 
Thi raì Amati Thi djs must nai dig no- 
oripuey, EXovIDA Adyewt 7 iurdà meds tà TEdA* Tha 
2le mey È dle riv, Thò revcmiacian È è dis 
lg marin,t è area miaciaa % avrir 7 tar) Soor. 

“ riv d\ dv n uarà È inrtxonder nostra, 

“& Ale raror geras, % nad” Ergoy nes- 
“my Kai nè tbn5. 

Kard È ont xgogdon Prnoì nartva” Kairi cy îx- 
TÒ È peevus xopdais, è d'uva) avioey ai cvpu®u- 
viey owvisuday cm dd f dle muriir è dla mora 
gui, 571 È die mery è 2g miva, &m e dis 2jR 
quzin: da pera TÀ qgia tavrE, È did mosdgor, 
È dei, 4 avrty draArpi der Dig 7a- 
cor. E d cir, on è iuxdy dns, do uatà 
dute, 13 dè 7, T ddr Nyo dor 
mad tv ouDaria Di dig mari Emtì 5 è dida 
© Miyos 65 Tameirs x tmy di ngi abs Tha 
tesrs cwisumy +8 À 19) F uan go 7 
rs dio apgdiray TÙs Myus TETSS cuvISÙN- 
tu, Dlò djgipsidir did 7 mdazior cis nam 
tà TùS npàs tÙs apifpùs wvarmrapedrda, 
na9 Ès nai ci dormi Aoyoi owwisav), svesorormy 
trave, udì ai Moma) aeds cvuPariay, iris 7 
muéroy djgupiorwy. Ka) xatà TE paMey, P de 
getvev Xpuopuerara® OT li did meri copParias 
to iis diuposs wErxdo dwwdgduor, rpndiims diga 
È pus meg" Ops ComSivran na F vas 
alvris Mya ri tmrgits Pupi, ri imydie, naì 
abbis imeits” È ai dose) co uPuricy tè F cass 
dMIA#S aluriiv Ò F Aovrra Aeyuy ebgi rane” TIA 





fed, mire quidem & pro natura ratione, qua 
propria funt, multoties; ille autem que ad- 
inveniuntur per mediarum replicationem, fal- 
tem femel. Nam Dia-teffaron confonantia, ter; 
{ nempe reftis AC & HK; item GM & FD; 
itemque LG & EH.) Dia-pente item ter; 
(res AC & GM, item HK & FD, itemque 


ix dra pia ida dà, Sreugrras nai Di 
oews Néyw, cii pÙp cinciag arAeoranis® ai b) med 
eGriony dia È rar prty draritiorws, 2rmb* A 
D dia masdpuv Tess, Cara rov ay xa) Sx, 


ai Cad ri n pe retì CÀ, ai zi Tav An ueù 
19° H dî did wrivn naì dum) reds, Caron rv 
— ae xe Ae gti Lasi 
ay rain, nel ati Fu sai Cd, ra) ad 

roy 


COMMENTARIUS. 


ru 2 C An Kai 12jgi marwy eis È ali, im 
TayKii, asta ia, ra veri roy 
BE È Fe 49 da masi Kg) dia mosapur dat, 
sat rey tr” È Fr Opoiws LA ide raro xaì 
das draz, Lat td Y Xe) i Kairi dis 
dè rarav aTab Hoj auni, vm tiva y Ced O 
3 ig] avns arab, Um rev Î x n pf 
“Kai voncwpdp rs id @ Bra yd, nari nè 
«doppi pala rev xoedar Kai nè ibis. 
Amjarpare Puoi, al è tÙS RY8s ai Xop- 
dai drdidson, tre do Indovim diderbyiy. Ei 
gir vonordi Poi TLò dv reegicn thò a 3, nai 
glò raro Tu yd, uari tà dambdA pane TàS 
3 rara ri miazir icerdig, Th a y 1,8 ra 
tà sv aupss Phoes tLò dò ay oMlw, rl 
RI mas na) ida mprordilu, narà È 
pemicali duor to run aygia* dis pAvicdoy 
xa Thò did ractv adytws cvpPeri, narà T 
dieradan Niger, tpndeions diva di Carayoziws 
E afe mesontara dp) xa, io Ty Ì, Tlù 
de ds Piarar T ara yogia pixes8 1* na 
vesti puro pd 3 mis cinetoss indos ofiss Neyoss Tia 
Um xdrw y d* ws minoy Thò y1 npictas È 6Ays 
yÀ, udì TUOTIW dimaciae Creetrns* ud) dà 57 
Tlù 1y areamdaciva tds avrò rà Yu Kai 
alb rara #F, ws civy ST YI rpusodiar È 
YS° saì dia voor mu Thi 1y rermdanar 
amis dù Ca y3 Kaì abiis muori, ns È 
miles abs pims È YI, tl dò cdl YI 
etòs Thò Yu diomaciar Th di y3 mess rlò 
7Y Ties Kai da rev muso xeodas ahgd- 
Midss ay med mond © lm tà porwn 
ary tav gopdar dice Tindixidk, tà rea Xop- 
da tane, Th) indos gives avaneson Emy 
è 190 dira Ney, n ix n YI meds thò 
Y cn dio mreaxieder rai mne imydis © 
5 dimen d6y@G:, dn ig i YI mods Thè Yu, 
Cn atea Xbpda naì pers O di iui, dv ix 
atioa n Yd aeòs thò Y3, cu mtegNipds ai 
ms Ka) STws dei tà nreaXada atmpion) 
dies dixeady temi tds DigPoegs To Suor 
nata rÙs cimetss Aeyus' nadas na ded'iàw?) 
ATI dÒ rev mpòy È sara Mess, el È "essi 


335 
BF & LG.) Er Dia-pafon itidem ter; (re- 
Gis AC & FD, item GM & LG, itemque BF 
& HE.) * Dia-pafon vero & dia-tellaron femel; 
2 GM & HE.) Pariterque Dia-pafon 
dia-pente femel; ( reftisi AC&LG.) Et Dif- 
dia-pafon itidem femel; (rettis AC & EH.) 
Tonus item femel ; (reétis HK & GM.) 


“ Et A ramus AB & CD ad chordaram 
©“ Apopfalmata, Et qua fequuntur. 


Apopfalmata vocat, ea fecundum que fonos 
fuos edunt chorda ; ubi fcilicer.neQuntur. Si 
igitur intelligamus, inquit, apicem fuperiorem 
AB; inferiorem CD, in Apopfalmatis; acque in 
obliquo ( few zrasfverfim ) pofitas, AC & BD, 
in extremis fonis; iplamque AC totam, & BD 
aliter atque aliter feétam, è fubduétorio per 
ipfam tranfeunte ; ut fiat Confonantia Dia-pa- 
on omnino in ratione dupla, bifariam feQa è 
fubduftorio AFE: Et producamus (ipfi CD 
aqualem ) refam DE; ut fubduétorio occur- 
rat in E: & fecemus (que infra elt) CD fe- 
cundum proprias cujufque generis rationes; ut 
fiar CG totius CD femiflis, & hac illius du- 
pla; adeoque EC ejufdem CG quadrupla : 
Iterumque in H, fic ut fit CD ipfius CH 
fefqui-altera; & propterea EC ipfius CH cri- 
pla: Atque tum faciemus ( intra latus ejus 
CD) totam CD ipfius CG duplam, & CH 
ejufdem GC fefqui-tertiam. Atque, per fettio- 
nes, tendamus Chordas ipfi AC parallelas: Fa- 
ciemus omnes chordarum longitudines aqua- 
les; ita ut, hxc tetrachorda, recipiant cujuf- 
que generis examen. Erit enim ratio dupla, 
quam habet CD ad CG, duorum tetrachordo- 
rum tonicxque fefqui-ottava. Et ratio fefqui- 
tertia, quam habet CH ad CG, folius tetra- 
chordi. Et fefqui-altera, quam habet CD ad 
CH, tetrachordi & toni. Acque ita femper 
producentur tetrachorda, ut recipiant generum 
differentias, fecundum proprias cujufque ratio- 
nes: prout declaratum eft. Nam è fe&ioni- 
bus lateris inferioris, cum adjeéta quali, com- 
menfuret quis cas que dirette infiftunt.  Puta, 
ut EC ad ED, fic CA ad DF; & fimiliter, 
ut tota EC ad CG (quippe quadrupla ) fic 
AC ad DO; nempe bis Dia-pafon, tranfeunte 
fubdu&torio ab A ad E. 


Gris ms, tds nerd ® ipSor icupblias nameperenoi me* dior, cos n € ses Tho 1d° oùrws 
ina: sc s 2 


Bya nes rho dC Qonitws nai, ws An ey méds thò 


Yi, nre adàs pap Erws n ay 


pos thè dè As papdia rardr samecadiros $ Varayazias don 5 a darne. 


© Prior 





e ME. «d, fed D. re&ius #3. d Pro 7h 73 iusriar # 33, repono 7h +3 iuediar # 79. e Supplco fee. 
F ME. etntias. D. atrndins. g ME. 33, fed D. ya. 


4 ME. 


336 

« Prior, autert ille' modus, ad bunc compara- 

“rus, boc habet magis expeditum; quod 

€“ non opus habeat ae inter i di- 
“ffantias mutare. 


Poltquam oltenderat, quomodo per duos 
modos ” inftrumentorum” colligerentur . Confo- 
nantie : horum inter fe ditferentias tradit 
Magis expeditum, inquit, pra hoc habet m0- 
dus ille, quod non moveat chordarum inter 
fe diftantias; fed unam eandemque longitudine 
chordam, parvorum fubdudtoriorum ope, difte- 
rentem in fonis confltuit : ut ( verbi gratia ) 
nunc habcant rationem duplam, nunc fefqui- 
tertiam, nunc fefqui-alteram, 


“ Hic autem pra illo; quod commune ha- 

© beat fubdultorium, unicumque, & codem 

e ci fata pofitum. Et qua fequuntur, ad fi- 
« nem ufque. 


Quod chordas, longitudine, variat, per unum 
illud commune fubdudtorium; & moventur 
chordarum diftantia, prout foni differunt. Tri- 
fariam enim, ut diftum eft, differaunt: Vel 
circuitu, quo craflior elt aut "fubtilior chorda, 
cadem fervata tum diftantia tum tenfione : Vel 
tenfione, prout vel intenfe tenditur vel remif- 
fe, cifdem reliquis manenubus: Vel diftantia 
(Jen longitudine ) prout hac longiot eft, illa 
brevior, reliquis manentibus eifdem. Illic au- 
tem fonorum difterentia eft fecundum diftan- 
tiam. Num expedivior ergo eft in omnibus 
hic quam ille ? Non quidem; fed & hic mo- 
dus fuam habet expeditionem, quod non mul- 
ta adhibeat fubduétoria ; fed unum commune 
fufficit, tranfitu fuo, fonorum differentiam effi- 
ciendò : Potelt enim deorfum moveri, faciat- 
que fonum acutiorem, manente Generis pro- 
prietate ; puta, five Chromaticum fit, five dia. 
tonicum, five Enarmonium. Non enim unius 
Chordae fonus mutatur, & non alterius: fed 
fimul omnes Chorde, fonique, per fubdudto- 
rium mutantur. Principium Capitis Tertìi. 


PORPHYRII 


“Exad\ i dì rem reims, Hg TE, 
e EIN API TON * di den Hive tas an 


“aiar distale Tv xepd or. 


MeSù idste » dn 7 dio tportr TAV depeercor, 
WS ai muPario svrdger): tds djePopas Th 
TON Tds meòs Ass dordid war Npoxdesmeor 
Add Pg TE rv new id, Quo, n è vi 
tds dar DLL Dastads ay xopday dda + 
avtlò È i T@ pad xopÎlò, dia pesxper wav 
vaayogadia I, daPepor vara TÙS PPorles rabiza» 
ds mr 8 È 60, Pipe mir, abrès xeyer è 


| Giada, mr ir, TE id npasòdioy. 


“ oUTS È Tap Cuétvor, 7 Ti rod» figa Cara 
“yoga, % wa, e uard piav Tim. Kai 
“rd iPebns tws mAss. 


On ràs o xopdais ipadAdores, sarà ui Hmm95, 
da E ros rt araywyias* #9) ukvry ai 
Diasrods TU» xd ar, al ès ci Pbeofas dadi 
pia. Tesxss pap dis dp). daPistor i mm 
Xi, al i iv Faves n n Aerlorieg i opi è i, 
cafone styrws xd È avnis ws, RR 
amis Tastws YI X Tad, salini n di 
TOY Ten) A b ki) ara dra, TwÉ Condpicor dndovon 
ui amar Ari diaseri, sal n ri ubi parpo- 
Tieg, ri di Begzurica, Tofu Th dA 
Toy avrav. Eyravta nivuv xatà rho degni vi 
dadopa To PIcay ia Tlpox expo ragor &v tv mas 
5) U7 g 2svopdicv 3 où più dì, da % #79 ò ò 
Tpoms mec gesger ix, on à A ly DLC TOY 
Uraywnidier dI és dgnii rends, w th perte 
Cad unt, tl daPegay TW ZZZ armeppde= 
Cedey” TE De.) rango Pin) sai mein 7 
Pleo ibimo, spione È idiomras ri vino, 
KA xp pater Pipe *, Kay didrovor, nay 6: 
povior Oùdi getp ò TavDIS dò È xpdn 6 Pbsy- 
79: A dosery, caems dì é dA * dua mi 


C7] ù ai xopdai xa) ci PIog aMdorrry dia 7% zraywyiws. ALXÒ TE TEU neDa dazione 


KE$S. 





& ME, vengizii, fed D. reftius atuzg. 


Cap, 


COMMENTARIUS 


KES. 7. 


“rà Bo i Hiv DÉi rs cv pupi xa) rs supe 
“ Acta Tav nari L darparpa pendpror 
« Dhiver Frog da, PENLA RIETEY Api 


“Carrie Kaj nè iris. 


NaxsParcut Au ri sunes + idv nei 

mv auplviia arena, % TaUTE Pun Eni 
3 7 LZ oi 20 ei Popos par, spppedeis* ci bo) 
perio È È ipoomzs Ob, ripper ci de 
Gpossm mes, ipi@ara, à di È* drrPof My) 
Kaj Ans dpiPav:s, nantwos mevtws È oUpParos 
EA cupa): xs «ins i, cv pPavos è ipppadòis, + aly 
Tws iuiPuves' è b ippediis, sn pa bpParos #ré 
bputPovos, Kari TE 7 igor 1277) spp 107] 


cvuPuviay DÌ aj ipoPavicy ouwisty.) ani n dor - 


dial 7 T "dggaon ors deg È 4 Paraì * der 

om. Opidara ) bj idlus è Irarpai®, n dle 
maso, È n dis ale surdv' È n eis irws dig 
Farhy, na TTEGHIS sari Matera Pra Zip 
Pera dî, à dg mosdpuy, xa) Aria ipcis 
di va svyusdua i ix m rérav È Fò Prive 
ws anale esc È P Ale me 
cav xa) dia viva Tias d è din myrav în cop 
Pera à bpoPeiver, è aerraì dmmip atsoew dip 
mey Ca TU ddrngo. neParaico restio. Entì dì 
ot svga ns fpade Mega è di ca 7 Agen 
paray, ti ness, ws Thi E did mosdean 19, 
us Ta $ did mivm sì iaà, ds AE did ra- 
sal, sì iminena, cuvigne Meana dî pupa 
viag dia naì dexondicsegi, Li o di dida, 
uaì È did rasd Tipà Cues dweiCera rd dn 
F midrowy & TO 6prarw, mou n nai | riva sto1° 
Kai carina new megane did nosdpan dara 
rds, ù aByd 8 a nata 7 birre vv 
sedie Eliza deompor dia rosdewv, P d'ilx 

















ile iale ink 
a 8 >, (I 
2 lalalil | 3), 
SIÈ,Ì ila È } È 
sl | [513 
E 2 a iiisle 3 
3|8|518]5 #1] 
AB CD E FG 
_* Ali da froli 


{tans 
tf 


Dia-telfaron 


tonus disjunétivus 


337 





C-A Pi IIL 


“De Confonantiis igitur > Concinnitafibus, 
“ Sonorum ad Apopfalma pofitorum, que 
“confideranda evant, babfenus efto nobis 
“explicatum. Et que fequuntur. 


Ummatim recitans precedentia fuo modo, 

perfpicuitatis gratia, hec ai. Cum fono 
rum ali, tantum non ingrati,” fint Conciani; 
alii, fimilitudinem quandam participantes, Con- 
foni; alii, fimilitudinem 224/, Unifoni, qui& 
contra-fonantes dicuntur: Quod fiquis Uni 
fonus fit, idem omnino Confonus cit & Con- 
cinnus: Siquis autem Confonus fit & Con- 
cinnus; non protinus cf Unifonus: Qui au- 
tem Concinnus, non protinus clt aut Confo- 
nus aut Unifonus.  Secundum eandem ratio- 
nem, & Concinnitates, & Confonantie, & U- 
nifonantie, per inftrumertorum Apopfalmata 
conftituuntur; ubi iugue & Voces eis attri- 
buuntur. Unifona fpeciatim vera Prolemeus, 
Dia-pafon, & Dif:dia-pafon: fed &, fecundum 
Platonem, ait, Ter-dia-pafon & Quater-dia- 
pafon. Confona vero, Dia-tellron, & Dia- 
pente ; itemque compolita ex his & Unifonis; 
ut Dia-pafon & dia-teflaron, & Dia-paton & 
dia-pente. Quantum autem ad omnia Con- 
fona & Unifona; ca obtinent qua prius in fe 
cundo capite dixerar. Cum vero de Syftemate 
didturus fit: Quod ex Diaftematis, aut tribus (ut 
Dia-telfaron,) aut quatuor (ur Dia-pente,) aut 
feptem ( ut Dia-pafon, ) confiftit; ( & fic ul- 
tra:) Prima vero confonantie & primi-gence, 
funt Dia-teffàron, Dia-pente » & Dia-palon. 
Proinde determinantur horum dia/fezzatur Spe- 
cies in Inftrumento; Quot funt, & Quenam. 
Primumque retrachordum exponit , Dia-tefla- 
ron ab Hypate, ABCD; pofito A_in loco acu- 
tilimo : Deinde, fecundum Dia- tellaron, DEFG: 








i Tum 
ie igle ie 
8% a @R i È è È 
ORIDDIE 
ANFRNTI 
5|zf|S|{23f{5|<2/Z 
5 |8[8|5|5[6]S 
eli 











la fol fe fe Rai fa mi 
ftans 


Ripeti va Dc 
Dia-telliron ‘Tonus  Dia-teflaron Dia-teflaron. 


I TtIIIIIIDIDE II (IJYIU(EI::: _LelTteI7_m_IEe@]ete: ; 


Car. 3. a Malim sorgere. 


* Matim diem. £ ME mini D. da 


y e Pro 


338 


Tum Tonum, GH, qui & Diazeu@icus dici- 
tur: (disjungit enim i ci tetrachorda ipfius 
Dif:-dia-pafon ; hinc'duo, inde duo : ) Deinde 
aliud tetrachordunî, Dia-teffàron, HKLM : At- 
que tum aliud, MNXO. Atque fic, ab O gravilli. 
mo inchoans loco, fpecies invenit, ipfius Dia- 
teffaron, tres; qua ad tonum diazeuéticum non 
pertingunt : iplius vero Dia-pente, quatuor : 
&,.Dia-pafon, feptem: pro numero Dialtema- 
tum in ipfis.  Cumque Species, fit, Qualis dif- 
pofitio terminorum ( doc e/#, Qualiter difponun- 
fur termini) in quoque genere ( Diatonicum, 
volo, Chromaticum, & Enarmonicum, ) Cha- 
ra&terifticoram in fuis terminis, feu (quod tan- 
tundem eft ) fonis feu tonis terminorum: (Alia 
enim eft Paranete aut Lichanos, puta, Diato- 
ni; alia Chromatici; hujufque, ‘alia Mollis, 
alia Syntoni, & alia Enarmouil :) Ipfius Dia- 
pente, & Dia-pafon, rationes ( Charaeriffica) 
funt Tonice & Diazeuîtica : pertingune enim 
eorum fpecies ad Tonum D.azcuéticum ; unde 
incipiuni, & in quem delinunt: fed ipfius Dia- 
teflaron raziones ille, funt, duorum praceden- 
tium fonorum rauones. Umnis enim fonus 
( ipfius Dia tefiaron) cit continue-proximo Dif 
fonus: in mixtura tamen duorum fonorum , 
vel fonitus haud-ingratus auditvi efficitur, elt- 
que Concinnus ; vel afper & radens, eftque In- 
concinnus. 


“ Atque, in Dia-teffaron, contingit, unam dun- 
“taxat fpeciem, nimirum ‘Primam, fonis 
© ftabilibus contineri. 


Ipfius Dia-telfàron, fi ab O incipiat, ( licet 
enim & ab A inchoari, cademque facere, ) Pri- 
ma fpecies elt MNXO; Secunda, LMNX; 
Tertia, KLMN. Quarum fola prima utilis 
eft; utpote è fonis ftantibus contenta ; nempe 
O &M: Due vero inutiles, utpote è fonis mo- 
bilibus contente. Eft enim prima fpecses, to- 
nus, tonus, & hemitonium; & pracedens ra- 
zio, invemtur fequente major; ut decet. Se 
cunda vero, (#20 Tertia,) tonus, hemitonium, 
tonus; eftque diaftema medium, fequente mi- 
nus. Tertia, (77720 Secunda,) hemitonium, tonus, 
tonus; eftque razio pracedens, fequente minor. 
Atque ha funt fpecies Dia-tellaron. Ipfius Dia- 
pente Species; Prima, eft GM: Eft enim, to- 
nus, tonus, hemitonium, ( tetrachordum, ) in- 
fuperque tonus diizeuélicus; & continetur fo- 
nis ftantibus, G& M; eftque in melodia uti- 
lis. Secunda, huic proxima, FL; continetur 
autem fonis mobilibus; eftque inutilis.  Ter- 
tia, elt EK ; ipfaque itidem fonis mobilibus con- 
tinetur; eftque inutili. Quarta, cit DH; 
fonis ftanubus contenta ; eftque ad melodiam 
utilis. Et enim, tonus, tonus, tonus, & he- 
mitonium. Similiter. iplius Dia-pafon funt fpe- 
cies: Prima quidem GO, (comprehenfo, in his, 


PORPHYRII 


Eîme que, è 73, ès È Alaldumnds Mya) ale 
Celyva dè ri movaca meagooda 8 dis dg mu 
ci ivi Où rd dio ceader di rì dio Ei 
abbis amo mredgorder Dig novapav, RIKXE 
Kaj abîis do, i pryo Kai&rws cx 0 de- 
id E Basvrips mad, sieloni din E iù 
dia d resa, a di è Qiesaa pexei # Dalton 
mui rs TE di dii, movaga' TE di dia ra- 
ci», C* nari T pilo 7 Diasnuaror abrav 
Emi nivw didis ta, mia Fias 7 ral'inagw i 
1, Slarmer Pup Re pa nur % Cwapusòviev, 
i intev tn dis cindiore desss' 7° aut d\, etraiy 
Phiyzoss xa) mvIS ope IAA d n° CETILICA i 
si digands $ djarons Pipe, x ad E rompa 
#8, % rérs dn E paraxk, x 4; TX cuwTIW8, 
nos LN Crapporis® Oi vu) nd da mn 
xo 73 dià rara dogal, Gy dy ci nvigio, % 
Dielétumoi cilsa 9 mi abriv ddn pixes 
% unt 78 agldumas 7, dev dexorny rai 
e dv rameriy son Oi dî té dia d, ciev av ci 7 
sy bian dio Plsvkier Aogor mas d PAG rw 
ong csrrd Pif ditmert îsu' ops 94 
Bim ri piva 7 dio Diigo, n «Pope ms 
xd F anodis doremderg; % rw eupedis* 1 rece 
NÙS nai doronvalcor, % Enw nperis. 


© Kei di copCiGnue, T8 A) dia rosdiar, ev 
“dda piro, Paes, DD irdray re- 
“erizida Pirer. 

TÉ de di mosdipor, ddr TE o dex tO 
9Ò ibesi na Dom TÈ & dexsok, ai re arci mid” 
meisrm ddes è prgo Delmpw A rg Tek 
md xi pr ov e aewTI piro geH0:pioy tm 
ws ip iswrev ove pdpov Pliga, Ti m0 Hai 
TÉ pu Td di dio arenza, ws vasò nvspiper 
cwizisdpa. Edd È sean, O, vt, nai 
spero” nai è nySd edejoni?) pel td 
imudjiz, xard è eos” Tò di devmgor, qb, 
sipusrivion, Ts nai fn n pie didgnua irafley 
TE imudps To di tesnr, ULI oveS, IV 
uaì Ev AaTitr è NYSE Kai tavre Li) 7a 
8 da mosdguy ddr. Ta di té dia riva mEGITEY 
TO N A EGI9Ò TIWOS, TIVOS, Nt) NpusTiWiOY, TI TITEL- 
xopder, xa em Témis È Djaldunrs qW0S' xai 
owizi) Piston Phiver, tim n xaì È 
sa tn xproipuov TI perda” Aevripor, n ciwsxìs, 
(@S wbize) di ar ssi, na iv axpi- 
gu Tesrw, TÒ Ex° ua) auTò bpoios ad ws- 
eden Ea zivduor, uaù dx oncor Tirepror,rò d' 9 
Po) istitu wataxiuduor, è Ti perwdia piero 
a) DÒ révos, Tovos, Tovog, Sè npuronor. Opecitos %, mè 
$ dia must ciòn' newmr, tà no Malco dis 

xay 





€ Pro mmm» repono wggnim ( nam Nete non elt fonus mobilis ) 


d ME. 


COMMENTARIUS. 


adv rims E COELI 
UP iscirar Ploor, 2ghauòy ta Asumpor, P TE 
come Uzad revovsdjicr cuwsgbu dor, dgensir 671 
Tesm, vtr È ar var rosi, 3 dxprsor* 
Tirupro, è d'a ip’ isdtav Eri dor DIey= 
yu, È xenon Meperflor, È YA sarò vs pia 

padpey, Vaxens È Ext, e Bx È av 
dxensr E6dopor, è dd tip ra av Pi 
Tuv owixi), % xpieudv is TALL icdov im nr 
dn dia name)apodyoy'), Uro diperatido TÉ 
dla asd» cospuan, a By nensiva TÀ arr cir, 
ua) pridiv ixore apgdayhò arts mura. Apr 
TÉ d' mParais. 


339 


tono diazeuttico, ) que, fonis ftantibus com- 
prehenfa, utilis elt. Secunda, FX; que, fo» 
nis mobilibus comprehenfa, eft inutilis. Ter- 
tia, EN; que & ipfa, mobilibus contenta, eft 
inutili. Quarta, DM ; fonis ftantibus compre- 
henfa, & utili. Quinta, CL; mobilibus com- 
prehenfa, & inutilis, Sexta, BK; que & ipfa 
eft inutili. Septima, AH; qua fonis ftanti- 
bus comprehenditur, eftque utilis. Sed fcien- 
dum, quod etiamfi alia quadam fumantur, in 
immutabili Dia-pafon fyftemate; funt & ipfa 
cum his eadem, nihiloque habent ab his di- 
verfitatem. Principium Capitis Quarti. 





KE d 


“TSTO dI) wtsunifdir svga sù d- 
“ds, nadimy, © ovyuepduor pirados 
“Ca ovpuPoovitiv. 


IoCa)a Aommy emily Ei cusmpans* Oek- 
Cera 5 duri dif Kai melimo di ads, 
TÒ ovyueisduev pira9os în cvpuPenitir* Keetme 1 
svpPoria tì, ovyueiduor pirrdos iL iper 
oopuQeria 9 iras 1> dj movdpuy sup eoy ?) 
ni ant Diaciuara Opoiws ra) tè 2g mn 
Dismpa di rò 6 abriv ovyuetduor, Indovén rò 
Dia raso è dC & cvuPuvia xAndein, ama 
cvuPuria cuuPevitin Opsias È tè 2jg marin 
% dle morde xai to djs mart * Agi mivn* 
: Tè dìs dla mastv rd imreva ire #5 
TÒ neIS È moeduis dà marin, naSuimep è MAdry 
Prov & di x) aeuga r@ IroAepaiw Moyidy"). 
Elma xal rò Fiery cima, desleny, rò Asimy 
ta poderi im xa) rara gi mir T) der Ka 
im, ds Pra, td dis dle aci Tin dd Sed 
2a, ds dela, pr pirer nè supaudisseg osp 
Para, Tè Al d, ra) Aloe, xa) rò 65 auray 
2ja marar da % ta tira amarlo cid, xa) 
TA 6 avrav cvyusi Bua, Adi tà IU vr abrò, 
sxibe rà di imp avrò, 4 maior sa, n raùra 
% pera” dio xa) uugiws ucì Tiresy Td mIÉTY ci- 
» supa* O sesti, De, Tè Ergo micas 
mas cvpuPoricg, WD 7 val indeny dev. 
Kara yy 7 meGny ceo, way ai cusdsri 
cvpPoviay, cusiuami ay xAndiiey si xg) è 2jg 
sai Tè 2jgi riva, iu dv Nos Ando cv 


pane, cs suxemdigiea* emi mi va ng) mis ma 


dawis abmpues idee cumpa tè Die merdiv 
OÙTA 9Ò ds rò mA cssrpoy weHX II dpuovia, ds 
< svretiva) Tè ds Ala marin, © maia psc 





f 


CAP. IV. 

© His praexpofitis; Syflema quidem Simpli= 
“ ia dicitur, zione pa Confonantiis 
“ compofita. 


Rocedit tandem dicere, de Syftemate. Id 
pP autem definitur dupliciter. Ét primo qui- 
dem, abfolute; Magnitudo ex Confonantiis 
compofita: ( Quemadmodum Confonantia, eft, 
ex concinnis compoflita magnitudo. } * Confo- 
nantia eft ( puta ) Dia-tellaron ; ejufqoe Dia- 
ftemata, Concinnitates. Et fimiliter Dia'pen- 


‘te. Syftema vero, quod ex ipfis componi. 


tur ; nempe Dia-pafon. Quod non tam Con- 
fonantia vocetur, quam Confonantiarum Con- 
fonantia. Et ue Dia-pafon & dia-tefla- 
ron; itemque Dia-pafon & dia-pente; atque 
Dif-dia-pafon: Et que funt ultra hec; utpote 
Ter & Quater Dia-pafon, ut ait Plato : fed 
hec Prolemeo putantur fuperflua. 

Deinde, Syftema Perfe&tum, detinitur, Quod 
in mibilo deficit. Quippe & (univerfim) Per- 
feîtum, tale eft. Eltque, ur ait; Difidia-pa- 
fon. Hoc enim continer (ut demonftraturus 
et) non tantum Confona magis elementaria ; 
Dia-teflaron, & Dia-pente, & (quod ex his 
componitur ) Dia-pafon: fed & horum fpecies 
omnes, & x ex his componuntur. Que 
autem infra hoc funt, non hxc habent; &, 
que fupra funt, non plus habent quam hac 
fola. Adeoque hoc eft, proprie, Syftema Perfe- 
€tum. Quod definiens, dicit* omnes continere 
Confonanuas, cum earum fingulatim fpeciebus. 

Secundum primam igitur Definitionem, om- 
nes compofite confonantie, dicantur Syltema- 
ta; etfi, revera, Dia-teflaron, & Dia-pente, non 
generaliter dicerentur Syftemata, utpote magis 
elementaria ; quoniam veteribus fufficiens vide- 
batur Syftema Dia-pafon. Non enim ad ulterio- 
rem perfeGtionem perduta fuerat harmonia, ut 
conftitueretur Dif-dia-pafon, (in perfeéta mufica 

ì magis 


340 
magis perfpicumm,) prout erat poftea confti- 
tutum. Multoque magis Dia-pafon & dia-pen- 
te; atque Dia-pafon & dia-tellaron: fed neque 
alia: ne quidem (quod eft potiffimum ) Dif 
dia-pafon. Eorum enim fingula confonantiis 
continentur ; Quippe Confonantia, dicenda funt 
Dia-teffaron, & Dia-pente; ex quibus conftat 
Dia-pafon; ceterague deinceps, que & è plu- 
ribus continentur. Nam Dia-pafon & dia-tef- 
faron, componitur, ex Dia-tellaron, & Dia- 
pente, alioque Dia-teflaron. Hic autem (Pto- 
ferus ) folum Dif-dia-pafon, judicat, confo- 
nantiarum confonantiam, Sy/fema perfeftum: 
quoniam in eo confpiciuntur confonantia om- 
nes, cum carum fpeciebus. Quxeque funt fu- 

ra ipfum omnia, hoc ( poteltate ) continet. 

Vam, verbi gratia, Dif:-dia-pafon & dia-tefla- 
ron, ipfum poteltate continet unicum Dif'dia- 
pafon: Nam Dif-dia-pafon, in feipfo continet 
Dia-telfaron. Et de aliis fimiliter. Quae au- 
tem funt infra Dif-dia-pafon, deficiunt ab eis 
| que in eo continentur ; ut in procellù demon- 
ftrabit. Unde, inquit, colligitur, quod non 
erat PerfeRum Syftema, Dia-pafon & dia-tef- 
faron; quod, quamvis Confonantias omnes ha- 
buerit , ( preter Difdia-pafon,) non tamen 
ipfius Dia-pafon fpecies omnes contineret. ‘ 


“ Et quidem, ipfius Dia-pente, non femper : 
& fed quando Lisafiandi fato feiioa, Mi 
©“Tonus disjungat. 


PORPHYRII 


deid'iriripor, radi * win Usspoy* mA dì 
uao tè dia marty na) dia mira nai td did 
Tact ua) dia mosdpur cò plò di ama, rai 
avn puadder P dìs dla masty Exasw 9Ò aurom 
ur ovuPuriar Edge) couPuria; 9 Mexnior, 
na dle mosdpart dj mn 14 ww die 
AIUT'UIY ouviss), di sw Ti Ain, è di Cc 
miesrar DEN) P 9Ò dia ruscv È did mosd- 
por, în ri $ dia d, È dia rivmi, nai cid d, ovy- , 
net). Our ?, parer Tè dìs dia macdv tyuema 
atpProy cvpPrirwro È rider in te ari TÈ 
ciuPuva aura, MT tan dor avrar, Feaper 
Ty na) tom ay dia TA astp ava mura, TER 
Deira duvdus Tè d dis da aurdn xa) da 
mosdpir Diet, wEzxa, na) jubvor rò dis did ma- 
co, duvdpe Tò pae dìs dia marty, cv iauras 
xaj Tè dial osdipuwr ixd° Ka) DÉI FAMwY dpoicos. 
Ta 3 Usi tò dis did murav, Merter ay areds mi 
ear tpa za uns, adds rai resin debe” 
OÎv Proì avage), in anita TAM cippa, 
TÒò dia mast nai did mosdpwr dior & nai TS 
ovuPuoviag aicas ix culo vr E dis dò 
rasor aa è ni edn siva & did rarivé 
abita. ‘ 
“Tà 3 ri dia riva mr di è dA ray pr) 
ia o p usano 
"Frag va Sinws, ws T Tovey digld- 


Tà £ dia mira mnosaca sdn. 
Quatuor fpecies ipfius Dia-pente. 


itimea meaxeda. 
Tetrachorda acutiora. 





retrd émper Bapiripo 
Tò # v Fo. 

Deeft aliud tetrachordum 
gravius MNXO. 


Tà niosvaea 8 dià raso dida rà vaseg. 
Quatuor dia-pafon fpecics poftrema. 





Car. 4. 4 ME. suwirzu. D. envisn. 5 ME. ciuin. Dx id. 


e ME. 


COMMENTARIUS. 


341 


Tà movaca ddy TE djo riva. 
Quatuor Species dia-pente. 


Aetad  impoy = Sgompoy 
ckimpo n med- 
aByd. xopdor. 

Deeft aliud acu- —Tetra- 
tius tetrachor-  chordum 
dum ABCD. acutius. 





Bapimea medynda, 
Graviora. tetrachorda. 


* Tà miovaca din TÉ 2jg rari tè wtneg. 
Ipfius Dia-pafon quatuor Species priores. 


Esravda, drons dgluryya rà dio conipae 
sdpa © rimor mrgdzagda, don Li Bapuriex 
205° # crepa eps Aetmarios. Ev cis Tesai supe 
Pevos, aEAxa), 18 Did dei rari dda res 
ques tà Ussea puiva* TE 3 2jg meri, xa tà 
riovaga. 

Erravda, è tit djalemwa tà dio comp> 
tBla testa ‘Basimea, dar TE ituripe iris. 
Oxs tà pp TÈ cha rerni mirra cid Geopdyry” 
tà dì r6 did rasdv, ricvaga puora. 

Ei pdf d ren®» ajalevywei Td dio mreggop- 
da, Pd FÀ, pra died rivi im 
Tipos cy fn), tà tiaraga dn T8 did mirra Je 
pari) mesoporoysndia, “im, ta tEda TE da n 
orpur cid d ei rirar Qeaniler sii d dep 
Cary ti dieldunui x did riosdger, daro È 
dia myre È © did rara piva di 78 did ra- 
vu» ta riorapa. TAL ci pÙù Ajaleryivaw 6 Ti- 
O 7a dio ibiripa, TE inds Papuripe” ds Pi È 
aus natenga@ns* Td Ustoa Tiosapa, è pd, 
AVRA Ta de delie è riv 
Ta duo Bapurepa, TE vos vripe* dos Tiri OLLA 
Tipas sarenga@Pfs* TA mEITICA Tiosapa, 9 cu 
rò EC, tO ve, gr) Ld Tin P darci, Tò dp 
omtiéps T aupav’ n pae dard Ti & don), xe 
neri Tò Bapuregey rereggogdor, to parto n 
don 750, % Aetrd tò sburepey, tvabyd. 


Illic (i Scbemate priore) disjungit Tonusy 
duo conjunéta tetrachorda acutiora, ab uno 

aviori ; deficiente graviori altero. In qui- 

s tribus confonantiis, continentur ipfius Dia- 
pafon fpecies fole quatuor pofteriores ; ipfiuf- 
que Dia-pente, quatuor. ‘ 


Hic (sempe in Schemate Peri Tonns 
disjungit duo tetrachorda graviora, ab acutiori 
uno. Ubi dig yperoai ipfius Dia-pente fpe- 
cies omnes; fed ipfius Dia-pafon, folx qua- 
tuor. 

Sì quidem Tonus disjungit duo tetrachor- 
da; five unum è duobus, fre duo ab uno; 
utrovis modo fient quatuor fpecies ipfius ( an- 
te memorati ) Dia-pente; itemque tres ipfius 
Dia-tellaron : ( Neque enim erat de his folici- 
tus: non enim zoro diazeu&tico definitur Dia- _ 
tellaron, ficut Dia-pente & Dia-pafon:) fed > 
iplius Dia-pafon, fol quatuor. Porro, fi to- 
nus disjungar acutiora duo, ab uno graviori, 
(ut in figura prima,) quatuor pofteriores; 
MD, & LC, & KB, & HA. Si vero disjun- 
gat tonus duo graviora, ab acutiori uno, (ut 
in figura So) primores quatuor; OG, 
& XF, & NE, & MD. Hoc enim mani- 
feftum eft, ab utrovis extremorum; five in- 
cipiant ab A, & deficiat tetrachordum gra- 
vius MNXO; five ab O, & deficiat acutius 
ABCD. 


“ Quando 





. 


e ME, izirme, fed DI iure. d Suppleo Sagizrer. e Pro én reponò in. 


Yy3 Quo 


342 
“« do autem iftiufimodi fitum fortitur, ut 
tonum illum în extremo babeat. ©” 


a' rara. Too ridide. 
Figura prior. Prima fpecies Dia-pente. 





Tò storw 5 dia racdr 
Prima fpecies Dia-pafon. 


Quando autem tria fimul funt tetrachorda, 
tonufque extra ca in extremo ultimo, ( fic 
enim componitur Dia-pafon & dia-teflaron, ) 
fi defit acutius tetrachordum ABCD, confpi- 
citur fpecies prima ipfius tum Dia-pafon, tum 
Dia-pente; nempe, Dia-pafon, GO; & Dia 
pente, GM; (ut in figura priore: ) fi vero 
ultimus fit tonus GH, incipiantque duo tetra- 
chorda ab A; nempe ABCD & DEFG; & 
KLM cum A comne&atur; defitque MNXO : 
confpicitur ipfius Dia-pente fpecies ultima, DH; 
ultimaque ipfius Dia-pafon, HA ; (ut in fecunda 
figura.) Principium Capitis Quinti. 


PORPHYRII 


“ome di srws iva Simws, Wat tirv dk 
©“ TÒ 7ripog civas. 


B' ramona. Tè igamy tidiae. 
Figura pofterior. Ultima fpecies Dia-pente. 


» 
3. 
è 
A 


Ce 


bi È 





uv ur $) x ” 
Tò SAT TÈ did TATWY, 


Ultima fpecies Dia-pafon. 


Or di ipa datà tesa riregzogda, è ti 
vos dì stadi rérav ini Tè Mpeg rò figa” oUTw 

co cvvaga ) tè dia marc È dia tiosdpev i 
#8p td ogurspor £ Nerd Teregnondo, rd a ByÎ, 
tòè nea id Stapery, Ti ti did rarar 3 
T5 dia more Ti dd dia rasùv, rò Ho rd 
5 dia mbri, Tè n° ds mf aeimis ix na- 
qungaPrs* ti di xiimy più igams è 19 tI», 
dpxorny di ra do reregzeeda deri nd &' tru 
aByd, raì did rò di xAp cuwastery 
TU a* xa) tè fevpo Asimj* tè tasarw Fewpii 
rire did more, E dI è nd ti picasa 


iggary, tò Fa' dis tm mis B ix rarengaPis. Apxdì nd riusle riPadals. 


KE$. 





o Porphyrii bis bina Schemata re€tius intelligantur, notandum eft, quod Prolemaus, in fuo Schemate 
ad calcem preecedentis Capitis 3Î. expofuerat bis bina Dia-telfaron cum interjeéto Tono Diazeuttico, fonis 


uatuordecim « 47 d 1 nfxaprk 


Porphyrius. Schematis prioribus, quod 
jetile Tibus fonis, five ca vi 


e 
au 
viffimis (ut » & è in figura priori) five acutiffimis (ut « #y in pofteriori, ) reliquis 


» à Nete-hyperboleon ad Hypaten-hypaton; hoc eft, integrum Dif- 
fia-pafon dempta graviori Diazeuxi, que eft pp ò ; 
i 1 


r' Aeg ad Proflambanomenon. Jam autem oftendic 
atur, ab utrovis extremo, unum Diz-teffaron, re- 


undecim continebitur Syftema Dia-pafon & dia-teffaron, quod dici folet Syltema Metabolicum. Quo conti- 


mentur quidem ipfius Dia- pente $; 


pecies omnes, nempe quatuor ; fed non item ipfius Dia-pafon omnes Species, 


(‘que feptem funt, ) fed harum faltem quatuor. Indeque concludit ( cum Prolem:eo ) hoc Syftema, Dia-pafon 


& dia-teflaron, non effe Perfe@um Syitema. 
De duobus pofterioribus Porphyrii 


to. Putaverim autem fcopo fuo melius convenire, fi 


totidem alios qui novum complerent tetrachordum, 


hematis, videtur textus ejus obfturus, & forte depravatus; fed non mu- 
in borum priori, omiffis fonis ® s {, adjeciflet ( pot +} 
foretque tonus # # (extra tria conjundta tetrachorda ) ul- 


timus in acutum : ut, in eorum pofteriori, idem » # tonus elt ultimus in grave. 
f ME. amy. D. am. 


ager. DI, 


Notas 


COMMENTARIUS. 


KE. s. 
“Todo sdù Er Td Ae mordpwr È dla rardv 
“ovsmpa, rapiéin?) ri dis dig raror. 


O dis dla rardy riAaér 691, % DO) 2ialdu- 

xd» TeveY Cw té piowT mosapuy TerngaXie= 
dersx dip 7 avm», duripor udò 7 do Bapr- 
ripuv tereaxiedan Bapuregey di 7 due cburipuy 
reTeAXipÀ er. Kai bdg o est ha plans udpos meet 
& mis duaì Bapurieos teneaxipdos' mapige 
qovev Enos, ‘ina cvsn P did rasen pix È pi 
ms Em È abrs è diafdunugs, tri nis ir 


È 
DA 
ta 





NenaLarhbgr. 
ved arar, 
maguraTA ratoe. 
Maris erat, 
Ur piowr, cvwagì at Gasvrigu Alactuare, 
mugvraTA pc, 
Ù piswr, 


quien 


gesti Selev ibiar. 

mugavira Sulwydfar, 

gira Seribo. cuwagà 9i itvrie ale 
siuame. 








ce 





' 


343 


CAP. V. 

“Unde igitur fit quod Syfferma, Dia-teffaron 
“& slegato, 2 Ed pri ht 
© adjungatur. 

Ifdia-pafon Sy/fema perfe@tum élt; to- 
num diazeutticum habens in medio te- 
trachordorum quatuor. Nimirum, acutiorem 
duobus tetrachordis gravioribus, & graviorem 
duobus acutioribus tetrachordis. Quod autem 
facit Proflambanomenos in duobus gravioribus 
tetrachordis; ( Nempe Tonum erhibet hic, ut 
conftet Dia-palon ufque ad Mefen.) Hoc ip- 
fum facit Diazeufticus ille in reliquis duobus 
tetra. 














Proflambanomenos. 


hypate hypaton. 


rypate hypaton. 
lichanos hypaton. 


Hypate mefon ; connexio graviotis diaftenatis. 
rypate mefon. 

ichanos mefon. 

mefe. 

paramefe. 

trite diezeugmenon. 
ranete diezcugmenon. 

Nete diezeugmenon ; connexio acutibris diafte- 
matis, 

trite hyperbolzon neton. 

paranete hyperbolzon neton. 

nete hyperboleon neton. 


Notas quod fpettat ( Figuris his adfcriptas ) que mpéis vocant, N feu fingularum Chordarum Defignationes, ) 
non sofia {pondere vene elfo ‘omnes; cir neque in omnibus confentiunt Codices (quos mendofos-effe fu- 
fpicor,) nec tanti rem effe judico ut de ca fim admodum folicitus; cum vix quicquam veteris Mufice, nunc 


ftituo autem + @@&rieg seeepi, pro quo perperam fcril 


exftare putem, his Notis defcriptum. Fufius de gti it Meibomius prt9/ ium ; quem, fi liber, conflulas. Re- 
Roio 3) 


Cap. 


344: 
tetrachordis acutioribus; (ut conftet Dia-pafon 
acutius è Mefe ad Neten-hyperbolicon.) Eftque 
hoc Dif.dia-pafon, Sy{tema Disjunétum ; /ic di- 
Burn, propu tonum diazeutticum. Perperam 
autem huic adjungitur, è Mefe, Conjunétarum te- 
trachordum. Eftque Mefe, tanquam Hy pate (cone 
junarum) Synemmenon : deinde alia qua- 
dam Trire-fynemmenon ; [tum Paranete-fynem- 
menon ;] den Nete-fyuemmenon. Arque fic 
conftituitur, a Mele, ‘Petrachordum-fynemme- 
non. Dcinde Paramefe ;  proximeque, tetra- 
chordum Diezeugmenon ; & tandem, tenacha- 
dum Hyperbolxon. Quomodo autem illud per- 
mu inferitur, poft diceter. Nunc autem 
oqui vult, de Nomenclatura fonorum hujus 
Dil:dia-pafon. Incipit autem à Mele; indeque 
in utramque partem difleri. 


€ Aliquando autem (nomina imponimus) pro- 
€ pier ipfam eorum Poteftatem, feu Habi- 
© tudinem ad aliquid. Flo utizue refpelin; 
€ poffquam Pofitionibus cas act ommodaveri- 
Cus. 


Quandoque fecundum Pofitionem & fedem, 
Mefen vocat, Mediam duorum Dia-pafon, in 
fyftemate Dif'dia-pafon Eft com ca unius 
Dia-pafon (gravioris ) acutfiuma ; reliquique 
( acutioris) gravillima. Nam è Proflambano- 
meno ad hanc, eft gravius Dia-pafon; atque 
ab hac ad Neten Hyperboleon-neton, Dia-pa- 
fon acutius. Adeoque dicitur Mefe ( media ) 
fecundum Pofitionem fuam refpeéta duorum. 
Subjungit autem, Quomodo & Mete dicatur 
fecundum Poreftatem : Poteflt enim ipfa Mele 
vocari, comparata ad alias utrinque pofitas; & 
non folummodo per fe, fecundum Pofitionem 
fuam. Cum igitur fine duo toni Diazeuttici 5 
alter, disjunétionis gravioris, ( qui eft è Prof 
lambanomeno : ) alter, acutioris, (qui eft prin 
cipium acutioris Dia-pafon, ficut eft ille Dia- 
pafon gravioris :) Seligimus horum duorum to- 
norum alterùm, nempe acutiorem ; qui cl è 
Mefè ( politione ;) & huic tono apponemus, 

‘ad utralfque partes, duo tetrachorda. Nempe, 
duo in loco graviori; duoque in acutiori; 
(conjuntta duo, & conjunéta duo. ) In toto 
igitur Dif-dia-pafon, funt tetrachorda quatuor. 
Reliquum autem diazeuxeos tonum gravilfimo 
loco tribuimus. Mefen poteftate, vocamus, 
cam qua elt & pofitione Mefe ; illum Sonur 
adjudicantes acutiori difpofitioni, cujus ipfa eft 
prima chorda, adeoque graviflima. Paramefen 
vocamus, fonum acutiorem ipfi adjacentem, nem- 
pe qui eft ipfi proximus. Graviorem vero 
diazeuxin refpicientes, forum qui eft ca tota 
gravior, vocamus Proflambanomenon : & Hy- 
paten-hypaton, forum acutiorem; & fic dein- 
cèps. ( /Nempe, Parypaten & Lichanon bypa- 


PORPHYRII 


goss duoì tereggipdos mis iurigos mi: ‘iva 
ovsi è GEurepey dia mastir, dorì pions sus vis 
UarpeoAaio* Kata En dis dia muran, * die 
Cary ibprr cioe, dia tè dialdumisv reo. 
Napi( du") 5? tsTO darà pims 7 unpsdpev 
mgagopdor sè fw n pm, ds rem F cuonpe» 
Bice” cir in Ts TEAM T cum prdiar © ee 
aPpgmm 7 mumprdpar dire vio È corp diov* 
È corisera, dm pims, PT compurdar Terede= 
xepdor. Eine n ag pin 21 ef del Ly poor 
mredzisda È dim è 7 UmpliAajar Oras br) 
mapél du") ren, «rs prior): vuù 3 DEI È ive- 
pace TU solar TE dis 2ig rrarcy Bse 
my Megkr Apxera di don È pis, % ni rapi- 
sameg De 


“pori dì pg rhò dwsapw avrhi, © at n 
“bis xa & di coesriper iDappeozeris 
“ Fioon. 


Toni dp sor Th) Sirpauihì % è perlò, 7) 
pio sari pin 7 dio 2jg maruv E & TO dìs 
Dig marty cvopans® H abm dd, 78 18Ù iràs 
dia rari, 8 Bapurics, iburica* Surips di, 78 
oturips, Baguriog* ATI Ò rs wtsrda paso dis 
‘ws quis, 1 Rapirato dj raso dra 7ad- 
mis ts È mms 7 vmeetodajav mTdY, TO dpr TY 
aid rari Mim ya as, narà Thù Fiow 7 dio. 
EmPipes di è, ros pim nat Th dwbauy® Ai- 


vm si, pim nad sca eci 


mus Mesntis ni Tap indtioa” ne) pevoy xal 

durlu) mar sl) Sion ErdÎn 9Ò dio Ajal'Aune 
xe) Tivos io 6 uùjù È Bapurioas djalevbews, 05 
tav don Ti otsriaparords* è dì È iturieos, 
66 ton apx TE iburips dia marov, ds Cuétvos 78 
Pagurica diù mara EnAapSdroudp 7 ire00r 
tirwy 7 Àvo tiv, + Gbit ès pin) dm È 
Lo] Sist pios* È apyrdad TW TIÉTW riva, 
uall indrepev pes, dio rereazepda* n di 
diet tw pia tomw* rà di do è rw itv- 
Tipo dio cuwnurdia, % dio omudia” n 7 
dAWw 9Ò dis did rasi, tiosagg da ni tered- 
xopda: To dè irtprò diafivbes tovo, Ba- 
uiny Dordérres: Mio pdp ti duodpa, ra- 
Nigdy, Thò © Tn dial piolo evyuesrerris du- 
Tè 7% oburipa < diadiat, 15 atom avm tà, 
Fia ratre Bapurdm: Mapa pirlo dè è oburepon 
erede aurrlu), Inroron è ipebns und * Thò dì Ba- 
euripan cnenlw didlbtw idbrris, è Bapurepw 
ardons tauwms eso hair pùpor narB dp rd 
tl dì Vasari è rérs opurepor” È unt iPetris* 


Ei 


— _—______m@w—v>&m.-Ò+—214#t#_EE+__++++ +_—___________YéSSS$6A©B“SS,.L 


Car.s. a ME. dildyien disjunarum. D.AitABpor disjunttum. 6, ME. rim. D. eftius rire. 
dec 4; ima re cms pina. ATA igiene ‘ leteia repono + 


« ME. 
e Pro Alet4im repono 2jefia, & 


f ME. 


COMMENTARIUS 


Eim f pico Uardrlo, slò ronlò 7 compurdion 
dio Bapurgay mieaxiedaw, ins xery dî rlò 
Baprregy cuevlo daldin Nirlu d\ adds 
dltydior, è xosòv 7 comprdiir dio mrea- 
2ied'cv 7 uripan, reds Cneva tà dio Bapinea. 
Merà hu ifunegy È), Puoi, dalia dare, 
alè Bapuripan, cue on * Sn am ta ris mreg- 
2ipdos rsris, sm 1 Pagvriea ta cuears, pg 
dapbavi?) ibedey 9Ò ner, È # dià mire dra- 
api TW Bapvrarw Terpaxiedo, ‘Iwa ovs # 
Bapurepoy dè raron OUTE, @de, n obvripa da- 
tds & Téris mis opuripos duaì tereayipdas 
agraptin) ada 3d sim 9) der, È P 
dè s ovueànpoi cr T@ aedT" TITpa Xi» E 
okurips dia rasuv Ka) avdis ragvarrlu ud 
uziarày, è & TlLò arenluT sari ravrdlm 
d xa) Bapvrarhw LT ) & tlò Baevrarl dia- 
CHbw, ms i è aterraplarnd E Kaj di 
oudv Varatar, T éPetas TiT4,% TesvE, 
rlù Bapurarlw dial'tbtw, Baguries rerpaxipda. 
Emsì 5) thò CasdaluT pico, dine, "agi 
Bapuripa c0vadi tn 7 duo Bagurigan TETpaXep= 
day ruò ivpale % thè per aurlw, Faiara 
pirav, 7 devrepoy ts drips rerpaxipds* crep, 
aéò È E ogurdms Deledtews, Megd' Em re 
tpaxiods è Bapirurs, 1 \25dm riv piro» iv 
Mii, mperiory om, Te pies Înhesoey 7 usi 
gus È djalevtews terpdxopdor, ti Merà aesdi- 
dd 260n4° perà thò Baguripas dal dk, tà 
atury TETpANIpdor © Te?) to iPetris TE @esri- 
es rerpaxopder Tires InAeozg, rn pò wesdici 
np, tè diegîs » Indian èorsvdr # | Ajare- 
Tesdior età È k okurdms nivuu dlaleltews, 
6A, tò devripor Terpagopdor Em, n più 
uzrdn 7 pico, Tipa* 1 di ragumm ray 
picor è per avrlo, * d&ripa, E rl Bapu- 
Tarlw ts titpazipds. Opoiws, % Mixasd pi- 
ver, TTEtTwT pira ds, " dgr Varato, 
Tres 7 Uararan Eit abdis, intì rho hg- 
ppionr, Bapuripas iNeya TS teArs terpaxipda* tl 
per abrlò, teso duldywdbav " réd* ins 
fit, doni È Bapurams, pgpime, ddripa, E 
per’ abrlò dè tlò ctvripen didldtw mreaxop- 
de Kat tes, agri duldyibiav ds 
adito alti tività ti dldy idr, al 
LO n okuripa ta cuwa@m Tor duo TeTpdAXOpd ar. 
Er di tyualeMirela poro Tè Usspor erpaxop- 
dor #1 Bapuram, i mm rin duldoy Bir lb 
thò per dvrlu, è, resr rev imeCoralzr, dr 
Tipas Miyd don 75 Bapurars 78 meò  ° Bapuri- 


348 
ton.) Deinde Mefon-hypaten, chordam cam 
que communis eft duorum conjunétorum gra- 
viorum tetrachordorum ; qua fita eft pot gra- 
viorem illam diazeuxin. Neten-diezeugmenon, 
item vocamus, communem duorum conjuntto- 
rum tetrachordorum acutiorum; ultra ea duo 
graviora zetrachorda. Poft acutiorem vero,inquit, 
diazeuxin; ficut, poft graviorem, illic: quia nec 
bec in his, nec gravior diazexis in illis tetra- 
chordis affumitur; namextra jacet tonus diazeu- 
éicus,& complet Dia-pente in graviori tetra- 
chordo, ut conftituat gravius Dia-pafon. Neque, 
hic, acutior diazeuxis, in his acutioribus duobus 
tetrachordis aflumitur; nam & hac extra jacet, 
& Dia-pente complet 1n primo tetrachordo acu- 
tioris Dia-pafon. Rurfus; Parypaten-hypaton 
vocat, fonum qui eft pot Hypaten-hypaton; 
( hanc enim graviflimam vocat poft gravifli- 
mam Diazeuxin, que eft Proftambanomenos. ) 
Et Lichanon-hypaton, /orum ipfi proximum, 
(qui tertius eft, poft graviflimam diazeuxin, 
gravioris tetrachordi. ) Quoniam vero Hypa- 
ten-mefon, dixit; in qua eft gravior Connexio 
(Synaphe) nempe, duorum graviorum tetrachor- 
dorum $ nunc cam, qua poft illam eft, vocat, 
Parypaten-mefon ; fonum fecundum fecundi te- 
trachordi, (quod vocat, Ante acutiorem dia- 
zeuxin, ) cujus tetrachordi /onus graviflimus, 
elt Hypate-mefon. Porro, quo fignificer 
tiando illud defignare velit tetrachordum qui 
fit diazeuxi proximum, utitur  prapofitione 
Poft; Poft graviorem diazeuxin, vocal, tetra- 
chordum primum : quando autem illud de- 
fignare velit tetrachordum, quod elt primo 
proximum, utitur prepofitione Ante, È illud 
Indicans quod eft continuum & proxime colloca» 
tum;) Ante acutiflimam igitur diazeuxin, vocat, 
fecundum tetrachordum; cujus, Hypate-me- 
fon, elt chorda graviflima; & Parypate-mefon 
( que poft illam eft ) fecunda poft graviffimam 
iftius tetrachordi. Similiter, Lituano, 
vocat, Mefon ( mediarur ) fonum tertium ; ut, 
Lichanon-hypaton, tertium fon4m Hypaton 
(/ipremaraum.) Deinde rurfus; quoniam, Pa- 
ramefen, dixerat, graviffimam tertii tetrachor- 
di; que poft illam eft, vocat, Triten-diezeug- 
menon; qua elt, è graviffima ( Paramefè ) fe- 
cunda, iftius tetrachordi quod eft Poft acu- 
tiorem illam Diazeuxin: /onwmgue tertium, 
Paraneten-diezeugmenon, ut proxime adjacen- 
tem ipli Nete-diezeugmenon ; in qua eft acu- 
tior Synaphe (comnexio) duorum tetrachordo- 
rum. Cumque folum jam reftat tetrachordum 
ultimum, cujus chorda graviffima fit Nete-die- 
zeugmenon; qua poft illam eft, Triten-hy- 
perboleon, vocat, fecundam è graviflimo ono 
iltius tetrachordi, quod eft Ante ail 
ja- 








f ME piebo, fed D. reGtius pino. ® Su 


"MM n as. g Pro 
dente # Forte pendola ere I papers, 
m ME. Azar, D, xxgarî, 2 ME. rio, fed D. diza, 


Baguneris itvrume  M. perperam 
r sturm. ! ME. dario, fed D. d&riog. 
» Poet repono Amgvrigas; nempe, graviorem 


vult Diazeuxin, novi fyftematis in acutum recurrentis, ultra hujus fyftermauis Neten-hyperbolzon, quer cadem 


eft cum (fic recurrentis) Proflami 


Zz 2 Apud 


346 \ 
diazeuxin farei novi. fyflematis in acutum 
Fecarrentis ;) fonumque poft illam, ( qui elt 
tetrachordì tertius, ) vocat Paraneten-hyperbo- 
lzon-neton ; utpote proxime sadjacentem ipfi 
Nete. 


© Jamque, fecundum hat ( nimirum Potefta- 
4 tum) defignationes, duntaxat, proprie di- 
& cantur Sonorum alii Stantes, &C. 


In hoc immutabili fyftemate Dif-dia-pafon, 
(ex quatuor tetrachordis compofito & duobus 
tonis diazeutticis, graviori & acutiori ;) Soni 
Stantes, dicuntur, hi Pi si Proflambanome- 
nos, Hypate-hypaton, ypate-mefon, Mefe, Pa- 
ramefe, Nete-diezeugmenon, & Nete-hy perbo- 
lxon, que cadem elt ( inquit) cum Proflam- 
banomeno; quod ca femper maneat immobilis 
& ftans, ut Proflambanomenos. Reliqui vero, 
tranflatis pofitione Poteftatibus, non eifdem 
locis quibus primitus aptantur ; Indeque con- 
ftituit, ipforum Dia-pafon, Species. Prima igi- 
tur elt, qua continetur è Paramefe & Hypa- 
te-hypaton. Sccunda, qua continetur è Trite- 
diezeugmenon & Parypate-hypaton.  Tertia, 
quae à Paranete-diezeugmenon & Lichano-hy- 
ag Quarta, que ex Nete-diezeugmenon 

Hypate-mefon. Quinta, qua à Trite-hy- 

rboleon & Parypate-mefon. Sexta, que è 
Paranete-hyperbolzon & Lichano-mefon. Sep- 
tima, que è Nete-hyperboleon & Mefe ; vel 
è Mefe & Proflambanomeno. Arque ita nulla 
chordarum omittitur; fed omnes continentur. 
Principium Capitis Sexti. 


pio ECdepor, ® da vis mo UmpGorajur ra) È pimns* i an $ pioss è nl 


PORPHYRII 


î riTgazopde Ù è per dérlò, 
ds naì teme da n tirpatopds, hgortrlu 
zsrraiar priv nad dis modera TÎ 
MITI» 


> pes drafevteas 


“Kay dî nari masmes Ts Ponpuaoiote, TUTI 
“ms to duvdpinr, pivws dv nadcirt 
“ sugpoos tin Pieylar istns* noi iris. 

Ev rérw TÉ di pemaGoho ovouam, 4 dis dg 
must, Tia ovyuendito cx mosdgur rea xiodar, 
#gì Suiiv 2jeCdunxay rar, 18 n Papurpi % 
8 iburios' iswrns QUiyzo, ® solum, ci ila» 
ò mess ra past pdpos, i Card \zraroy, n Urd- 
m riv peo, i pins 1 &pgpion, * via Te 
del Ly udcar, "i 1 vm Tv Umepoodajar, pia 
ns don Quai TW atschautarogdia* "in am 

desi cixiyyms pBjies È ici, dicree È 6 ereso 
Card. Oi È Zani, perabica toda mi 
A rev dwaptar, cin mis auris rms mis 
apxiio Pagusrton Evnider ) #71 dn 78 
did FAT cuvigio* Mewray pd pap 651, È ata 
ada in md preme ng) È Varani ton 
avaria Acimpow di, è ataziouo in n È 
tesms 2) deltry ida è È rapurimis ru 
Uzratàn Tesmw, è cn È ahasyms rev de- 
CArpubiar ne È | Nigoni Tor Carati Ti- 
TEPTI, È uf vinse 7 del Loy dir xo) È Vr 
mis tor picco” MépoRlor, È cn dagiras Tav vrp- 
Corajew È È arapumimis tiv pico Ex, è cn 
È aperkrs rin impSonajuy xa) È dixovi Tav 
atsrrapbase- 


Bit. Kaù STas sdiula ro zoed'iav Pier dd mey Ai gorr4. dex TE ins nePadala. 





CAP, VI 


« Hoc igitur (quod pracellerat ) is 
Li 


« Syflema, etiam Disjunltum dicitur ; 


« contradiftinttionè ab co quod fumitur fe- è 


€ cundum magnitudinem ex Dia-pafon 
© dia-teffaron compofitam. 200 © 


E Syftemate compofito ex duobus Dia- 
pafon, in Quindecichordo inftrumento 
loquens, dicit, quod poc item dicitur 
Diezeugmenon ( Sy/fema dispunZum) ex hoc 
accidente. Eft enim, in medio duorum Dia- 
po tonus diazenAicus ; Proflambanomeni 
ocum fopplens, ut conftituat fecundum Dia- 
pafon. Ad diftinftionem igitur è Syftemate 
Synetmeno ( conjaniZo, ) quod componitur ex 


KE. s. 

CTER UÒù dv 9 cima, LCA) È deldry pi 
“po gres dvi ) & Maplarodis 
Suardi e cuwnSipduor piris, ca Ti dia 


“rasi na) Îià mod, 
cpu. 


Egì Ti cvoiuans, TÉ ovyuendia în dia 
dà rasi, & myrincudina rido d- 
pelvi Mya, Paco, n TET Migary al 
dulboy dior dn Ti cvpeemsns and * Ed, 
» puis Tav do dà rarav, qs dialdumss è 
TÉ agerdaplavo die rom dvaadpisr” eis È *7u- 
Pnay È devregoy dia rara. Mpès ir diagdlo 
TE aumpdie “ cusgpans, mp cUyuary ca 7% 





ipfa Nete-Hyperboleon, eft 
ipli Ne Hypabol Cap. 
sa, fed D. piom 5 ME. sing. D. coriny. e ME. 


\ a 


Algriagns fed Di omiggme. 
I 


Apud Prolemzum babetur ireggria, codem fenfu. rendum forte, der. - 7 Imo ver ia hi 
Proflambanomenos patente Br} acutum) novi Syftematis. ati 
XI. Lib. II. (ubje&is. / ME. va4m, 


fed D. azar reftius. Car. 6. 4 ME. pi 
d Pro 


COMMENTARIUS. 


ja rarwy % dig mosdour, Mya”) rito, dl'dry- 
ed Kai aperacoroy 8Ù È msm Cuésro di, 
perebernoy OÙ SÒ ri Ajeldtnizd, dA ip 
n TEA med Xda, aua tw dexnde essay 
Carordiu Meri 9Ò Thè piolw, ins ds im TE 
mguits dg raror, cun dari Tawvms P TEA 
7 red ogdo ds cy, Tlù par avrl, seirlw 
Sordi » thò iDebis, * apyrirlw Tlò 
cmpidiar % thò per asrlò, iv DS % 1yé- 
pBvo nai sine, * irlw compri ds evay 
tPebris ri tesa nredyorda, diga mids djalev- 
bus. Kata Tin Nhammmdiy nis rarusis, 
quite Codinoy n, rag Cafivo di peracoAer* oudi d 
Caéivo Miya.) apersiozhor, ds pur pernaGdoy xa- 
rà rà TEda fon perudiag Oms ge È xatà rà 
grey pera de” E ixarà disow, dito, nai di- 
mov, ds Ca Ti Crapporiw* fuatà Mpurwiov, T6- 
voy, eli Tiver, as èy 7% Ajurvinto” fi nerd puri 
ViOP, HpuuTdvIOY, Noli TEIMpuTbÙvION, w ly TÙ Iowpa- 
mus queTO 3 avra dmn Bapi@ da ou fmi 
P ayarara, crey dora iO» Tri + Bapù per 
deny OÙ da ts iv dperaboroy, P dperabo 
de da dia rhò E rs Îwsapw® ds DiLA- 
garda tà dio dia Tacty È, mid atoy cip, Nole 
Cisa dè dis dia rassr Où narà difar, ws È 
ovyreudpor în dia marty salì did rosdpuy, i TW 
cwwndk da tà teda miedxpda da rara 
dnigiar, cv tdi avra TÀ diòn, tE © dia nord 
per, TE n dia ma, 75 n did rardv ipQaive- 
ay è TSTW. Est Sd Ev, na Miga”), pereCorixor, 
1. nai abds a uerdcoroy tuaymia, 8 tive TITS Alger 
Qunui 7 ragirns i Aemavras. È Eioì dì xa, 
ar aMey reimi, &v Timis, dio AgnPoegì rav 
pueraboriv na mena Mia 8, all nr È pe 
Redi 5905, nei TLò ! dmmznar mpirdp, eis 

cviego di n Papuriegr raow peraPipordu 7) 

must» en Adriga dî, al iv * ruvdpa ui 

TAA, ihaXAdort”) ca pipes nai È peAGd' Aiò 

ai xaroit av av, Ts piùss peraCoAn Cason 

di, ti rive nar' cuetvlo 80 DÒ, tè pros N 

è NG adore?) nard rasrlo dî, cureim') è 

più H di ras xa) ava, cy tds È Sompor, 

+ Gaginem, (E cadore aagnrenii did ix 

dis Tdois peovor, aa der TE perss* oder Caen 

180, uvodim piro n Bapuwerdin, xara rive 

pivv izzor cho perscorlu, sx tpmit 7 aida 

veni Pavmuona È impomns* 1 d\ iniea, ms i 

xarato peX, cuGaim ri rumdss na) tsr- 

Fonwpis, cre erineva TE did act ruveon?) 

tè ii ives dì meòds impor GIO», dia 
"ade rho dialdtw ruarà ofios, scrap dn 


Veri Ti Ajgrwini eis Td ew pamòr Pipe 








evi ug. 


n orav 


d 4 ie. e ME. suggnim» fed D. muegnizi. f Pro sim, repono niri. g ME. 
Rin pe seedagry opaponti i ME 3rizeon fed D. iomynen. # ME, ew dixg, fed D. (con 
) 


347 


Dia-pafon & dia-tellaron, vocatur hoc, Die- 
zeugmenon (dissantfum:) & Immutabile qui- 
dem hoc; illud autem, Mutabile. Non enim 
Disjunétionem habet, fed tria fimul tetrachor- 
da, una cum Proflambanomeno in principio. 
Nam, poft Mefin, ( qua elt tanquam Nete pri- 
mi Dia-pafon,) connegtitur cum ca, tertium te- 
trachordum; ut, poft cam, fit Trite-fynemme- 
non; &, huic proxima, Paranete-fynemmenon ; 
&, polt cam, (quam Pracedentem vocat, & 
{tantem ) Nete-fynemmenon. . Ut fint continue 
tria tetrachorda, abfque ulla Disjunétione. Ett- 
que hoc, è veteribus, perperam appolitum, Mu- 
tabile quoddam, preeter illud Immutabile. Non 
enim illud Immutabile dicitur, quafi non mu- 
tecur fecundum tria melodia genera. Nam il- 
lud per omnia variatur; five per diefin, die- 
fin, & ditonum, ut in Enarmonio; five per 
hemitonium, tonum, & tonum, ut in Diato- 
nico; five per hemitonium, hemitonium, & 
triemitonium, ut in Chromatico.. ( Nempe hac 
omnia, è gravi in acutum; & contra quidem, 
quando ab acuto in grave canitur. ) Non igi- 
tur Immutabile, ideo dicitur Immutabile: fed, 
ropter toni poteltatem; qui disjungit duo 
Bepaion, ipfumque Dif-dia pafon conftituit 
perfettum fyftema. Non fecundum eam opi- 
nionem, quafi compofitum fit ex Dia-pafon & 
Dia-teflaron, componendo fimul tria tetrachor- 
da; fed, fecundum veritatem, co quod in eo 
compareane omnes fpecies, tum Dia-tellaron, 
tum Dia-pente, tum Dia-pafon. Eft igitur, & 
dicitur, 4/terum Mptabile; itemque, a/tersne 
è contra Immutabile ; prout adelt, vel abelt hie 
tonus Diazeudticus. Sunt autem io his, ( alia 
confideratione, ) due differentie Mutationum, 
ue primarie. Una quidem, fecundum quam 
sodi morem (few genium) & prolationem 
obfervamus; in acutiorem autem vel gravio- 
rem tenfionem transferimus Cantum. Secun- 
da vero, qua, una cum tenfione, mutatur ex 
parte Cantus: Adeoque vocetur hxc, muta- 
uo Cantus; illa vero, mutatio Toni. Secua- 
dum illam enim, non Cantus fed Tonus va- 
riatur; fecundum hane:vero, immutatur Cantus. 
Hxc autem Tenfio, five in acutum five in 
grave, neceflfario modum mutat; non ‘autem 
ut tenfio folum, fed Cantus gratia. Unde il- 
la quidem, acutior folum aut gravior fatta, 
mutationem habens in tono tantum, non in- 
fert fenfibus phantafiam diverfitatis : Altera ve- 
ro, que eft fecundum Cantum (few melos) ex- 
currit extra quod confuetum elt & expetta- 
tum, quando ultra Dia-pafon continuatur Can- 
tus: tranfitque in aliam fpeciem, propter omif: 
fam diazeuxin; aut fecundum genus, utputa 
à Chromatico in Diatonicum; aut quando à 
Cantu per Dia-pente, (qui expeftandus erat 
dora piùss 787 dia mori, omp atsrndorim dia 
per 


Zu. I Prò 


348 


per diazeuxin,) in fonos per Dia-tellaron, pro- 
ed defeftum Diazepxeos: Mutatur enim è 
iezeugmeno, in Synemmenon. 


“Cantus entin ad Mefen perveniens, quando 
“non (ut ntoris fucrat ) ad DisjundPa- 
“ram tetrachordum procedit, quod eSt in 
© Dia-pente confonantia ad tetrachordum 
“ Mediarum. 


Docet, quomodo fit fenfibus alteratio can- 
tus. Expettar enim fenfus, poft Mefon tetra- 
chordum, pulfato Phthongo medio, toni. dia- 
zeuxin; atque deinceps ita ordimatum tetra- 
chordum, ut compareant foni iplius Dia-pente. 
Verum hoc non fit; fed alfumitur ipfa Mefe, 
ut principium conjunéhi tetrachordi acutioris. 
Et qui fequitur fonus, "Trite-fynemmenon di- 
citur; deinde Paranete; pofteaque, (tonus iftius 
tetrachordi pracedens ) Nete. Ut fiat, totum 
Syftema, fonorum undecim. Atque ita circum- 
fle&itur, fitque fenfibus alteratio. Eos autem 

ui funt ante Mefon fonos, vocat,, fuperiores 
E rici Quando igitur pro & 
concinna fit hec contraétio, eft auribus grata : 
quando fecus, ingrata. Quoniam igitur, hac 
falla alteratio, quandoque grata eft, quandoque 
ingrata, propter abfentiam toni diazeudtici ; 
conciliatio optima eft, fumere afcitiuum tran- 
fitum, feu tonum qui eft poft Proflambano- 
menon ; quo differt Dia-pente è Dia-tellaron, 
in ratione fefqui-oflava; qui, quali commu- 
‘nis trium generum, ( poteft enim inde con- 
ftitui quod fequitur tetrachordam fecundum 
mutationem generis; ut confiftat, poft diatoni- 
cum puta, Enarmonium, aut Chromaticum, ) 
immutat Cantum. Nam diazeuxis, qua commu- 
nis eft, plenarie determinat prius zetrachordur ; 
& fecundo concedit, initium fumere fecundum 
proprium fuum melos: ita ut diverfa ratio ra- 
tionum, tetrachordorum utrinque pofitorum, 
( funt enim diftin@ta tetracliorda, eorumque 
rationes, refpeîtu hujus, fefqui-oftava, ) gra- 
tam faciat cantus mutationem; nihilque con- 
tingat ingratum in conne&tendis tetrachordis. 
Fit enim gravioris tetrachordì finis, idemque 
principium acutioris.  Quin fi, in melodia, pu- 
ta diatonica, poftulet idem /onss medius, prout 
eft acutior gravioris tetrachordi, ut tonum ha- 
beat; prout autem gravior tetrachordi acutio- 
ris, hemitonium; periculum inde futurum eft, 
ne in quid ingratum incidat: Rurfus, ut pro- 
portionatus fit, ( neque magnas neque parvas 
nimis cantus excurfiones faciendo, ) fonss pri» 
mus, in concinnitate, cum tetrachordo facien- 
do, conftitutus; & periculum eft ne corrum- 
patur cantus, quod non fit debita proportio 
magnitudinis & parvitatis, non facile obferva- 





PORPHYRII 


Thò daldbu, de hà 2 mardear Phivkes, 
dre Nemi Malkis® paratia dd dor È de 
Cry pdiia, 5 cumpdior. 


“Avaba;ro dd piNO dti Tha pio, vray 
"a, © Sor deo, Phi F A 
“medzopdo dn, nari rho djs miro 


“muPavia, tw 7 pirwr. 


Addord, ws Wenq E pirss aday F 
aodiaa. mprdord dd ri dra, 8 dè 7 pi 
cu rgart, & pics hse xpsdirms, did 
Cet me ug) 69 ira mredyada, ds 
Ploves & die mirri Davrray* où plò Zirw Ve 
ni), dà Mapdre") 1 pin aùmi, dis dexà TE 
ampli Enia mogangihe: € i 00% Di 
70 105 rear 20, n Son 3 
era è y4, TE quite ntegXipde vin ds 
red d miv cippa, Pla sa xaj ari 
tin sfaràny, % itaMayi gin) F ajdiora, 
Ts ) cò È pins Phiyles, civ aveeripa ® ! Ba- 
eunipis, Puo Ora yiv ovpparpos È iuperdis 
auvajpins Sad, meorPopos tn aredis* 07av ) 
Tivewmar, amgirPopos. Enti ni vuv mi ir ntir- 
Pepis is ita Maosouim, mari È) argerDy®, è 
té po) tivay 7 djglevnmma» mov eis sbirri 
nadbisty 651 Aapodrer rho eso Aniivlò ps 
marilon, Nye È mmevt " narà è toria pCars- 
Buor” di di è diaPipe è die riva ti dè nord 
peo, netrzi 7 emy dov Meyer ds È dis ° xowàs 7 
mess fuer Tusa) 9Ò mviv cvrdiry è ibis 
mregxogder sar peracoriv P of, dis cvsva4 
#8 diarmwingo Pip, cragpsvier i xpa parmer += 
a Maori f pi» 120) diafeubis, 1x9), Dore 
mAevra putv 3%, ni mébripor Ners* dida dî xa 
rà deri I, Crapytok ara 7a idiev per dos 
d\ mel dies 7 Meyer 7 inampader mreazip 
der ida pap dai mi nredgeda, 8 ci 7érey M- 
go néòs T ud may try door La adorato Pps 
n , rai é cvplalva n amgirPooon drv 
quvArilday ninteszeda vive") ge0p 78 puiv Ba 
purigs 3 mrpaxiods tiNG, 18 5 ikuries dei. 
dabris. Kai Pip, nari ho dawn parcdn- 
ow, dmyretry è abris piovs, 5 ibompos ri Ba- 
puripu tireggieda, ov ixesr: ds dî Bapiry® 
TE oburipe tireggipda, puro * rivdn 
yo careodev eis Tò ampio Popor permemioriv De dl 
avdis copper, dà 7ò pars pupddag, pre 
Beszeta cnbdads 7 pérss miiw, medins is iu 
pireay TS Sunmpirs tereaNi pda runica RD 
xa rirduste in pi 7ò PG aPediugin, p 
opus pov dv piso È Bpaximrs* dvrdiangitts 

‘n 





1 Pro svrips, repono fegvrips. Nam, antiquitus, foni Graviores reputabantur Superiores (ut fa 


contra quam jam fit. m Pro Amare, FCpono rapine, » 
pra PIME. mresggi», fed D. rrpaxgàr. r ME. nirduwor, fed DI, vid. 


fed D. 


+. 0 ME. rsa. D. rorò. p ME sO) 
.D. 


ME. D, 


PE 


COMMENTARIUS. 


in 7 dugais i banayi & pirss: È giwov?) ts 
mod agia migazeoda nari È ibis cumprdia, 
3 pis ris pagner dio dd udiar cosnperin 
ciov dermomi ms pipes dp eds 7 dio dle muri 
Noabnpartr Meooxetry 9Ò rwimdigduo, 3 Tò 
de Ale mera, dad $ Bapi®, # ibumeor "fi 
re Papi Agi ansi», dora $ iti, x Bagirpoy. 
AiaPipto ) Nav ri tesa, nari è 1000, Tlò 
dia 3 vmporlò. EM d Tiovapes isums doi, 
F new» meearipder, xmeis TE ictime ter 
dapbasoydis® riosages icons cow, n vare È 
Varato, 9) i ràv picav izsdm, {n pin, È 
1 7 owmpdiar TS dè mosdpeò Air 


wori diaPigsa, 


TÒ Bey cuwnppbiioo Ca TÈ dè *muriv (2) 
dla riordper. 
Nesnaubarhdugr, 
vram vere. 
Rparrivior, 


"atm Spena RIP irtenioti, 3 ndr. 





349 
bilis eft auribus alteratiò cantus; fiuntque in. 
de tria tetrachorda continue lurpata: & 
partialis quedam miftio duorum tyftematum 
disjunétorum ; ut ablatio quadam partis ab uno 
duorum diaftematum Dia-pafon. Accedic enim, 
componendo, aut acuto Dia-pafon à gravi pars 
acutior; aut gravi Dia-pafon ab acuto pars 
gravior. Differunt autem i ficandine tenfio- 
nem, inter fe hac tria, Tonum quod fpe- 
Gar, ipfo Dia-tellaron excelfu. Cumenim int, 
horum trium tetrachordorum, quatuor foni Stan- 
tes, ( pres Stantem Proflambanomeni ; ) fint- 
que ftantes illi quatuor, Hy te-hypaton, Hy- 


te-mefon, Mefe, & Nete-fynemmenon: dif. 
Ere inter fe, ipfa serrachorda, Dia-tellà» 
ron. 


© Quoniam 


Totum compofitum ex Dia-pafon & 


Dia-teffaron, 
Proflambanomenos. 
tonus. 
h te hypaton. 
emitonium. 
parypate hypaton. 
tonus. 
lichanos hypaton. 


tonus. 
Hypate mefon 
hemitonium. 
parypate mefon. 
. tonus, 
os mefon. 
tonus. 
mefe. 
-hemitoniuin. 
trite fynemmenon. 


Nete fynemmenon. 
hac eft pracedens tetrachordi, & ftans, 


e e e Ze ee e mt I nn 


fD.à. ME. è. 


Zz3 t ME. 


350 
Vi Qiusiniaim vero mon co ufque procefierat, apud 
& Veteres, Tonovum incrementum. Erque 

“ fequuntur. 


Cum veteres cecinerint tonos duntaxat Do- 
rium, Phrygium, & Lydium, inter fe tono 
differentes; & non eo ufque procellérit eo- 
rum audio, ut ratione fetqui-tertia differant 
inter fe tetrachordorum toni; volentes conti- 
nue talia conftitui; cum tonus qui ex Dia- 
zeuxi oritur prohibuerit ne tria continue fta- 
tuerentur fezracborda ; Syltema nominarunt 
quafi perfettum, (quod eil hoc fyftema Sy- 
nemmenon, ) ut in prompiu habeant hanc mu- 
tationem. 


 Vevusn, univerfim, In Tonis qui inter Je 
« differunt Dia-teftaron. 


Univerfim hoc (inquit) conzizgit, in tonis 
inter fe differentibus ratione felqui-tertia; ut 
excedant tetrachordorum extremi & ftantes fo- 
ni (acutior refpectu gravioris ) ratione fefqui- 
tertia : Quoniam in tono diazeuético, quen: fi- 
milem Diazeuxin vocar, ut quod commune fit 
duorum utrinque tetrachordorum; binis. item 

ex talibus quatuor tetrachordis) utrinque po- 
itis: vel duo confervantur graviora, & ub- 
lata diazeuxi, porro conneftitur unum ex acu- 
tioribus, fiuntgue continue tria, quorum ad- 
jeftum illud eft acutifliimom: Vel, manenti- 

us duobus tetrachordis acutioribus, ipfis porro 
connettitur unum ex gravioribus tetrachordis, 
fublata diazeuxi, atque ita rurfus tria confti- 
tuuntur continua tetrachorda , quorum adje- 
&um illud eft graviflimum : prout in expofita 
defcriptione oftendit ;, duobus tetrachordis unum 
conneétens, ut non-ingrata fit connexio; five 
fit in loco graviflimo, five fit in acutiffimo. 
Utrovis enim modo connetti poteft. 

















PORPHYRII 


CEndì ) è atsrooPa, mis medamis, 1 pi 

“ = vete dPpgvinas TOI RIV Kairi 
“bos. 

Emidà d\l ci medcudì peves im TW TIVAY Hdi 
va daesv, xe) T Ppipa, È T Alder, dvi 
dev diaPipormes tw” rg) È resexS®4 1 T8TOY 
apyibrns, is È 76 Faresro diadigeo adi 
Nevi rvss tan teregxipd un dirovres Pets 
quia cv emi, cu dialettews TE TINt 
uuNverns, (Preis ta TE‘A TvAIRIÀ* divd pae 
cUmpa cruna ga TiNao, È TU rudi 87 
vimpa, ‘va aresxdoor ino Tlò peretorlo, 


« Kad #8d ni 94, dr riv TY, TOv TA 
“dà Tiasdeuy Umepoxoitar dAirar, 


KaSsAx 7572 Puo, TR TI TOVeY TÙY diaPe- 
pinrav GAINtey nat crimes Niger, dice * Upi 
dr Gr dixpss È irloras rv Tina Xipdar, è i 
rego ertds T Bapuregor, nari Sinegirm Niger Oni 
chi ii dial unus tini, èv opuciae Ney didlevbo, 
dis rondr Tam indriea dio TengAzIRdan, % dio 
medica to» eri diano Tereaziodan «D' 
inartiea' n rà dic Bapuriea cole), x9) ai 
Priore È diafevteas, pallet) © rv ded 
rigar,À guar) iPebris tesa, iv 9 Fnrwaiir 
oburepov” 1, 7 eLuripuy duo tera xipdan portoni 
Sanowwdk*) rms èv Nord rev duo iper TE 
mrazipdar, È diafevtias aPaupdiims, ng) ire 
mila Pers seia cwvisa”) rireggonda, ve 
Fnrwwa®Iè Bapurpor® nados È cn d artsnd: 
dins ralurga®is denwvor, imivarilev ris dvoì 
teregaipdo ni, e coesrDopor pndk È cuwa- 
QLo' ire nani è Bagirer roy, Are" pò sarà 


È obumer dpPoripuws pap vvdRAA mPurer, 























ua ——- A 
 Al6®  Dia-teft. 
G—T ——— 1 8 ——_—_—_B mie ° 
» Tonus TW@r i als 3 Dia-teff. Dia-telf. als 
a g_ ai aa 
Dia-teft. als è Tiro Tonus Dia-teft. ale 3 
K ———* d D N a n} 
Dia-teffi  .2$® als 3 Dia teff. Tonus tY@ 
L —T — — £A_ tt —_- M ET # 
26! Diateft 


(4 
si fto etenim, ab A fono acutiffimo, tetra- 


chordum în Grave AB; aliudque ipfi 
© conjunttum BC. î tal 


Tetrachordum pe acutiffimum, AB; aliud- 
que ii cose im (in grave ) BG: tonum- 
que deinceps diazeu@ticum CD; & rurfus fub 








“esw pap dm iza, bburate Dia, mred- 
“xepdn Hd Pari, è al, È impor cm 
<oompidior È By. 

Tin reed zoo itimero è #B, $ rigor 


duri cuumpurdior im # Bagd By, ai 7uvoy 
spess dallo t yd nai asdis ad ri- 


TW 





# ME, vspagii, fed D, vigigl. x ME. poò fed DI pe. 


x ME. 


COMMENTARIUS. 


n, HE TT, tri n Bapuripor dydorn' n pap 
tn Tò oburspor, td T8TS, nadéi dMa dio re 
medxoe di cwnudîa, mot de, è rò el Ke 
ny min Tò bureny tendo, 8 a iySudpos 
Td a pel è ò, nTsTE djddkis | tm tò Bagureger 
pi 19 ns, * ds dp té rereazhedi, Ti djg 
Tiosdeur Omeixd Kai, quOTH TH dialetto: cumpe 
pda, diri ° Bapù,. x6vnY dio mredgonda, i na 

F% LEZO aj aste nera 6 Bapimp& 1 
86 imgduos, dj 1 iybsdpes Emos iburieg 


tw Tineito | diyw, i, ipoia ti 7 d 2oluita, 


MNoddkis i pr Bagimgos È i dladti- 
fuos ruoms* Exi ?) È avm mumpedia, m$òs È 
ogù, dio migdzo de nav LE Po Kai &- 
nvds xa: di ris rà ogia dia cuwdrlor), 
dia Grions È 7 d Piedelteas, 3 re tun 

mag indmga TuODIS ETigey dia! dialestews® crrlò 

dx pa dA om Bi ri Bapù aware) è ni- 
teszador mis duo Skuriposs, aBpes n ’ È) Bapuri- 
pa revs odoks i av pexe49d tits Td tesa 
auwaflo) , iMoswisims È Fn adeites* on 
b) e O) 5A suwdrte ) P nresxopde mis duoì Ba- 
puripais, die 8 n E dkuript nregxiede 2jg- 
ICQZE, 773° Del diven no Bagd ni Tela 
apa mresgoda cumuudia” cora 318 
urips dialdb:s 4 pv. Eat miro, Prov, ò 
Sr; viole Li imeydoos néòs tTn* è DA EE] 
coxmss la posse 65 mÙ d È È 
"gi dpi 0A mes è TY tinte è dx Ca 
8 93 pixenE d dia mosdpur rereszogdor i LL 
oburtpos tr è F° Ed, ru da d CRELE] 
Eur té È durò Patesra” lotmnoi deg cio è 
dei di dpPoripar chire@ è ka PRAS, 
7ò Prnresrw Moya Des dari 624 vana 
té d, ima 5 00; nkg tireszindo, % LA mino 
tesa iPibns, ta 7é 74 TINO, mireszogda” da ai 
7 west oburepay Tò di dndovin, È n VE 1% 
ga d% Fmosdiy 9Ò è péres Dgltunmos, xo) 
2igover im iduos E cburits rireagipda ui sd Th 
ova@birns* ord Nega ili $ med, Taut 
avriv ixa misti, è emte4TY gap diga ire 
mi tea pexei È skuripez Naderzius è In 
TdAu, imddn dv DIACN cpeosos mi tw Y° my 
deb 3 Ere nine, è dò | E pf, idità 
d, % Bapurepòs in è dv 8 Y TO dà rtovdpan® 
Bapuripis è tn È 78 E TW @ der iovrayos dea don, 
dry (ALE) 04 duet ta vaPFra ray” 
yo mis duri Ckuriegs riresrbpdos, è im n 
LELE, ed ey Teha Peas, mà 


351 


hoc, & Poft hoc, nimirum in grave, (namj 
in acutum, vocat, Ante hoc,) alia duo tetra* 
chorda, conjunla, DE & EF. Jacet igitur, 
acutiflimum, tetrachordum, cujus pracedens fo- 
nus elt A: poft quod, eft hujus diazeuxis, in 
grave, GH; quam excremus tetrachordi Sons 
excedit Dia-tellàron. Et huic diazevxi, in e 
ve, adjacent conjun®a duo tetrachorda, 
&KL: itemque, graviflimus, tonus, cujus ju 
minus fequens elt F; &, precedens, E: quo 
gravior di, ratione felqui-tertia, ( ipfi CD dia- 
zeuxi fimilis ) diazeuxis MN. (Gravior enim 
eft tonus quam hxc diazeuxis. ) Habet autem, 
& hc diazeuxis, conjunéta (in acuturi ) duo 
tetrachorda, NX & XO. Atque hine con- 
ftruendo oftendit, quomodo fimul connegtun- 
tur tria ezracborda, exterminata diazeuxi CD, 
& manentibus qua funt utringue ab hac dia- 
zeuxi duobus aliis. Non autem fimul. Sed 
quando in grave connettitur tetrachordum duo- 
bus acutioribus, manet gravioris toni diazeu- 
xis MN. Nam hueufque conneétuntur ea tria, 
ejeéta diazeuxi HG. Quando vero in acutum 
connettitur retrachordum duobus gravioribus, 
manet acutioris tetrachordì diazeuxis GH; dit- 
Jjungeos in grave tria fimul conjun®ta tetra- 
chorda, & ejicitur gravioris diazeuxis MN. 
Cum igitur, inquit, fonus H qui erat fefqui-otta- 
vus iplius G, ( erat enim HG tonus diazeudîi- 
cus) fimilis erit ipfi D; (nam fonus D habebat 
ad C rationem fefqui- oflavam, atque ab H ad 
D, erat Dia-telfaron tetrachordum,) acutior elt 
H quam D, dia-teflaron. Eft autem & K eo- 
cea acutior ratione fefqui-tertia. Aiquitoni 
igitor funt D&K: rai utroque acutior 
fonus H, ratione fefqui-quarta. Adeoque 
Sn ipfi D connetti, in acutum, KH tetra- 
chordum; facereque tria continue tetrachorda, 
in tono ÀF; quorum illud quod adjicitur fit 
acutius ; nimirum, FE, & Fk & & DH. Eje- 
Cus enim eft medius diazeudticus, fattufque sn 
fequens tetrachordi acutiffimi & jam annexi. 
Quam enim rationem habet H ad K; eandem 
haber ad D; adeoque fefqui-tertiam : "Ut con- 
ftituantur tria serrachorda ufque ad acutiorem 
diazeuxin HG. Rurfus; cum fonus N fit fi- 
milis ipî G, ( fefqui-o&aves enim eft tum hic 
tum ille; alter iplius M, alter ipfius Dj eft- 
que N, gravior quam G Dia-teffaron; eh & 
codem gravior quam X; ;) xquitoni igitur funt 
CE&X. Adeoque connedii po cationi C, (hoc 
eft, duobus acutioribus sn) in grave, 
tesrachordum XN: Et rurfus facere tria con- 
tinue tetrachorda, in tono AF, (( ni fum 
erit graviffimum, ) AB, & BÙ, rino 
cipium Capitis Septimi. 


, ner 
2 TI, tiregzoeda, È dov avra 6904 Bagirera, mi a B, xa) BY, xa vr. Api rs iCdipu nePadaie, 


CAP. 





x ME. è D. ès. y Malim Afswfsam 2 ME. deeft #. « ME. spgins, ed D.inp@. 6 Pros» repono ts. 


Cap. 


352 


PORPHYRII 





CAP. VII 


“ Quod igitur; cam, în perfefis Syftematis 
Dini i cpl alia Dit seftaron 
“ adjeltio. E que fequuntur. 


Uod i dad ig, inquit, cum perfe&tum fit fy- 
ftema, Diezeugmenon & immutabile ; 
fiquis huic addat Deeliinà; & Synemme- 
non fecerit Syftema; preterguam quod non 
habeat hoc perfetti naturam, (non enim ha- 
bere suna, aac Dia-pafon » itemque De: 

ante dixerat ;) praterquam, , qu 
Poe banc haber ‘pesetichen ch citta se 
dundans & fuperfluum. (Nihil enim plus inde 
itur:) fed & multa potius eorum que in 
& diezeugmeno /y/femate continentur 

ic deficiunt; inde fit mamfeftum. . 





























EPTO ETA? ARTO, 
75 IR 4 PMI 
gR- |» è È © È s9-|©& © Ri 
alè (3 [ole [a [csfé È di 
x (97 [S-19 IS-|SÒ|Ì [8 S RI 
< |? |3 |a [9 |d.|a | ì Q 
Q è ® x » & “x ® & di 
a (e 9 [| 1° |a $ 
FM. TM G9 Av 
°° MAddias Alert Piet Modulatio Generis Diatonici. 
Nesoratadt dgr. Proflambanomenos. 
Thor. «tonus. 
vedm val! dypuso hypaton. 
Aprono. emitonivm. 
iper “rar? parypate hypaton. 
TWO. tonus. 
ny rail Aero. lichanos hypaton diatonos. 
The. tonus. 
veda pi. pe mefon. 
surrbvior, emitonium. 
mapordma picwr. parypate mefon. 
TWGr. tonus. 
agerds ulour dre. lichanos mefon diatonos. 
Torar. tonus, 
mefe. ‘ 
suriror. hemitonium. 
fonia ARIE i fp nz, fubjeCtis Modulagionibus,) fed, proG 
RC atur in ls cum iu! Joni! i, proGenere 
mmatico & Enarmonio, gr dà; | È BS: 





KES. È 


“on pùù 51, pyredins ns erge 
“Te del CvSpuao È ari Ti dia d me 
“egboris* Ka) 7d ibis. 


O? 590 En, Puoi, id riedrin rim 


pa 3 deCevy dior xa dipemicodor, dems 
» Tiovdpur Tirw 1 xa) cum 
Bor mode cimpa: né0s TA, pi ndr avn Td 


T8 Ties Piav où 9Ò alri di ti rs da 
rasî, nai adds 78 did muri curig, ey 
mestspoy meds Y5v to, pur) tx Tiro TÙÒ redesò 
mIa, xa) Tagirvor ra) merita is Sid gle 
ator carter odg), amà nai pda RA 

a 7 TÒw TELO nai 


na Ada, vrdliy ica 


- ati gvvage= 








meio 


aeita om, 
nr. ; 

muggrima swumustiar 2lsraor. 
TIO@r. 


Murtinior, 


nei pe gag 
moi Merda 2limo. 


UO A 
a, 

rim \affloalar, 
Tir@r. 

mmegrim Valplohzior Afgroroy. 
Ter. 


vira Nalplaraion. 


# gpapuanni Suu perddnos. 


Nescrautartgdugr, 


n 


Tver. 
Vardm vai. 
et 


Niyaràs darei drapuirigy. 


Sirror, 


dins. 


COMMENTARIUS. © 353? 


trite fynemmenon. 
tonus, 

paranete fynemmenon diatonos. 
tonus. 


trite diezeugnienon. 
tonus. 

paranete diezeugmenon diatonos. 
tonus. 

nete diezeugmenon. 
hemitonium. 

trite hyperbolgon. 


tonus. 
paranete hyperbolzon diatonos. 
tonus. 
nete hyperbolzon. 


Generis Chromatici modulatio, 
Proflambanomenos. 
tonus. 


hypate hypaton. ‘ 
Beztitogiom 
parypate hypaton. 
hemitonium. 
lichanos hypaton chfomatice. 
trietitonium. 
Aypate.melon. 
itonium. 
parypate mefon. 
hemitonium, 
lichanos mefon. chromatice, 
triemitonium. 
È. 
heniitonium. 
trite {ynemmenon, 
- hemitonium. 
paranete fynemmenon chromatice. 
triemitonium. ; 
nete fynemmenon. 
tonus. 
paramefe. 
fagiani 
trite on. 
benigna. 
paranete hyperbolzon chiromatice. 
triemitonium. 
nete hyperbolron. 


Enarmonii Generis modulatio, 


i Proflambanomenos. 


tontus, 


h hypaton. 
ira 


"ie e 


lichanos hypaton enarmonios. 
È mezze 
te mefon 
A 


Aaa sap 


354 
: saporita piowr. 

dite, 

argento pleno rep. 
diroror, 

puoi. 
dhas. 

seit svwnpudie. 
ditas. 

muggrima ciumustir irapubvigr. 
Siro. 

vena cwwngdicer , 
Ter. 
Sie, 


sem dleuyibar. 
Siae, : 
megrimà deevydior irpino. 


Siroror, 

rim devia, 
dita. 

aci rgloralar. 
Miane, 

cherim ariptoraior ivaputrigr. 
diroror. 

vita Vapore. 


Nunc autem de mutationibus focundum To- 
nos, dicendum. Non enim de mutationibus fe- 
cundum genus: nec quidem qua funt fecun- 
dum Mebs (Seu cantus gie i fed que 
funt fecundum Tonos; ex quibus fj to- 
tumcolligitur: five velis Dia-tellaron; five ve- 
lis Dia-pente; five velis aliud quid. Sunt (in- 
quit ) hi toni, cogitatione, numero infiniti ; 
pro infinita multitudine razioneme fuper-parti-. 
cularium, imo qua rationabiles funt; fa & 
irrationabiles & ineffabiles, adhuc ultra : quem- 
admodum & unius ejufdemque Phthongi pro- 
lationes funt infinite. Non enim alitér dif 
fert Phthongus è Tono, quam ut Panétum è 
Linea. Phthongus enim ( /es /orias,) eft umius 
chorde ; Tonus autem duarum pluriumve. 
Quemadmodum igitur indifferens cft, five pun- 
dum, five lineam, in locos continue proximos 
transferamus: pariter & hic, quantum ad con- 
tinuam horum multitudinem, apparer. Aftu 
vero, & quantum ad fenfum, funt determinati. 
Et, in quaque fymphonia, tres funt Tono- 
rum termini. Unus quidem extremorum; Se- 
cundus,. quanta fit multitudo intermediorum 
intra extremos; Tertius, quanti fint exceffùs 
continue proximorum ; an per Diefin, aut He- 
mitonium, aut aliam aliquam razionem fuper- 
particulasem.: . A wi 


©“ Preterquam quod, barum determinatimura, 
“ babeat quidem fuam qualibet propriam 
“ caufam. In Tomis autem, confeguantur 
€ quodammodo. 


Preterquam quod, Terminorum differentia, 
quantum ad hos fymphonia Tonos, corum 





5 ME. deeft 33 rès — «fi #. e ME, river. D. re; ros d ME, declt & Haus -— 2jg mim. e ME.è. 


PORPHYRLI 


{pate mefon. 


fis 
lichanos mefon enarmonios. 
ditonum. 
mefe. 
diefis. 
trite fynemmenon. 
dielis. 
paranete fynemmenon enarmonios. 
ditonum. 
nete fynemmenon. 
ar 
paramefe. 
diefis. 
trite diezeugmenon. 
diefis. 
paranete diezeugmenon enarmonios. 
ditonum. 
nere diezeugmenon. 


ie 
trite hyperbolzon. 
diefîs. 


paranete hyperbolzon ‘enarmonios. 
ditonum. 
nete hyperbolon. 


Nuò 3 ali f 'rarà dè vis pemCorin, 
firmi, Oidè È dEi 7 pereCortr TOI arì He 
o oidì pl roy rari? pirGaAùà riv 
rendi © Giù rms i Gr ovEIDA sO cuodpa ] 
da Fires 2g mosdpar, è Pie 2js ma 
ci Fidoss do m OÙTI YÉY ci roi, Puo, dd 
poi ela TI Traoiot Ades, sotrà n° dinfpor î 
Shnpogiwr NIE» Gy 7105 iMogei dio” ci dì 
diogi n % dir Carseemizena” xadds deg 
re) aj S° cumd È inds DIAe menaiale drnfpo 
oidè Pd amo djePica DIAD: Tin, fi ds ari 
ep ra P PAD: pus opdis ir, 
6) 7wos duo n È Aero Er cri ddlg- 
Dogi» 691, nav 9 mpsior, xiv Th reapuplò es 
su vegas rus peredipa rd ET uaj ce- 
mote, © narà 9 cuwixis Tide Ti mISTOr, 
tuPaiveny. Eveppeia di, ra) artis Tè aicbyoo, 
mesrpdjios eta. Ka) tiws id idons cv pPes= 
vic, meds esìv ci TO Toner Spe dis, è raw 
dupon® deomp@, imo È ados F perszò P 
duper È neirs, nad *%v imiogtay ai impo 
uaù 7 Pets n nor diecw, fi xarà fpsrinior, 
7 nata wa Shrpusgsw dor. 


“milo xadoow réTUr Bb Ti» oper Grace. 
«idv tx P alno” Em di 7 tivor tm 
“ mj Tws. 


è 


TA 
su 


raf! 


IA To opur n AePoeg, eds 
cvp@oriag Torte, dm Cuemay pùù inasos 


È 





Br 


f 


COMMENTARIUÙS 


Cer, d dpr ix Tò aimor FED RO 7 axpor, 
Fi Mpubdi, 3 ming, 1) dida, i red. 
ny, n areaddaOt Em di # Sas 7 ja 


qparar 77, 9,8 2, fra, sd Em$#- 


Aiyor È 7 Umpozioin, Aeon ie 1] diaPoeg art 
TWS iP indons couPevias* Em dî 7 rvwv, wtss 
n ager ci dor) dio, ds tm TE tireaziode, 
dire ri cio wpgmPuray dio anellis, 6 9 
pil ttspriondk cotto Poper è di ayroroneres 
ci medeuoi, CSM CPpivrioue, “yi ci dupoi cuwnzii= 
eva ci pdù È Dlenda © did rasty, ci di 
Uarpbalvsoi, dì di ug) è cu@eivas iy dxpss 
radiczan Oi di im av ti Pharsa, % tù- 
sua È vuPuvias FT dxper, ovpumpaiverTes È 
ovpulitalorris 7 dxpar rav Diasuon® ETE 9Ò 
1 Sperim Dari tra è 7 avny ix 7 cpor È 
perabdorws’ cÙté @MI m TAV 8 mubvrar > 
npipss ipravar. Ups di, vx inna piro raw 
apuripey Bapurigar PDerdiy Th nari rovri- 
vay peratorlw Carsudp* ws Dipe Gidey dire 
gov peivev n Pupuregan P per, tè unt nIss 
PuAaorodjit de ertàs mame 9Ò N Tu» depetvan 
Emas d dins arraguet, Gray YINTENEATY è du- 
Tè pix, 1 nari puPurics, 1 rari BaevDa- 
piu ARÀ Car8udy x thò 76 135 peraCorlw, 
mt dp doors dor réiv iburiper, mrì di dm 
to Bapurigwb® Gti & mods inarspa 12 pipn Td 
pis Ti È Puvis awaragnli ) a dei aes 
xalara9d iP îv più patpos, gi, P È Pumis, ri 
puirss hp tv di 7ò Fipak 75 pidss, È Pwrns* 
SG TI dexidav iPappoCor ii diascod puiros* mi 
pr) dorheray, my de PnAapCdye, irepenrma ri 


nÌss mey. 


355 
quifque peculiarem habeat & diftinétam cau- 
fam. Quantum quidem ad extremos; an fef- 
qui-alteram, auc fefqui-tertiam, aut duplam, 
aut triplam, aut quadruplam, razionerz babeant. 
Quantum ad numerum diaftematum ; an fint 
tres, quatuor, feptem, undecim, aut quatuor- 
decim. Quantum ad rationes & exceflus ; ma- 
gna eft omnino differentia in quaque fympho- 
nia. In Tonis autem; ad zerzziz4z primum, 
duo reliqui, (ut in tetrachordo,) confentanet 
obfervantur accurate, ad efficiendum melos gra- 
tum. Quod cum ignoraverint veteres, non 
erant foliciti ut extremi confonarent: fed alii 
ad Dia-pafon non pertingebant; alii excede- 
bant; alii ne quidem confonos faciebant extre- 
mos; alii autem eò pertingebant, & conjeétan- 
do confecuti funt extremorum confonantiam, 
comparantes & conferentes extremorum tono- 
rum diftantiam; (neque enim humana vox 
unum cundemque habet terminum tranfitus ; 
neque aliud aliquod organon quod edit fonos.) 
Nos autem, non folummodo, ut voces fint 
acutiores graviorefque, hanc fecundum tonos 
mutationem inquirimus; utputa acutius folum 
graviufve fiat melos, codem femper fervato 
ejufdem more : ( ad hoc enim fufticit inftru- 
mentorum intenlio & remiflio, quando cantus 
idem peragitur acutiori graviorive prolatione :) 
Sed inquirimus item moris mutationem, nunc 
quidem incipientis ab acutioribus, nunc è gra- 
vioribus; quando non ad utrafque cantus par- 
tes, partes vocis coaptantur: fed femper prius 
finiatur in unam partem ( forte ) vocis, quam 
cantus ;. in alteram vero, cantus, quam vocis, 
extremum. Ut, quod, è principio, diftantia 
congruerit Melos; mune deficiens, nunc exce- 
dens, Moris diverfitatem faciat. 





f ME. ini, D.isì g ME nuiren fed D, assiro. £ Pro sp’, repono ig”, ut congruat preecedenti claufulae 


FINI 


S 


Aaa: 


Bigitized by Google 


MANOTYHA BPIENNIOT 
A P M O N I K A, 


MANUELIS BRYENNII 
HARMONICA. 
Ex Coda. MSS. nunc primum edita. 


i 


Ols VA Cdd /HIOAA: 


“ot i Sedi i 


' Vo#/ 4} a i i 
\ : È th Mur meg 
‘ . 
L: 
. 
TEC 


Digitized by Google 


359 


MANOTHA BPIENNIOT 
APMONIKQN 


BIBAION 





UPATON. 





TMHMA IPaATON. 





MANUELIS BRYENNII 


HARMONICORUM 
LIBER PRI MUS 





— m—— 


SECTIO PRIMA. 





i ae € chò appro 
i, mutu sa gel 

xadlò % tipico Umiexzione, Aya dar, 
ds sr namaycer Cragyis, Cu purs T- 

minue Ka} pap È nall'iavrv sms paxeotd 
iv FF Prromivoor dudpar Diaries, dI dpa 
2 Th Mim, de Gre cirie Fonico, pi 
tavtÈ tmpano cvppaxor edo iv, naprae che 
ppadio my xirsow, indobor ey, pel are prm- 
ppamztiv Gorda, dos Piton, €15 Pinusesas auris 
Napo Zudirloea Sinnartowupes emsrws e 
Tin Tama pap Tide n seed avegris n 
pais appeocisdpor aio )) Duro | dpporic 
Miyois meditata mymodpor Kaj appa, ws ci6v 
m 5 pripno cisrhò 7 DiAcmiven drv azagaiv 


guise Bs dar ipuvdp è pepe avis Ume- 
ovnts 


MEIAHIEP 


pdii È miouores, 6 duwardius dp 
mu &n dp iauriv til pv 19) ink, im 
sup dar did ax ira P ooo * paris Tap 
Cuewvan, ds ibaupiris i Sirmegrion 7 MALI d- 
qraa, è piva ga coPss Fin 7 nal' ius diva; dia- 
Spina, dà % 7 athey devo pas pd avdpiùr, 
artivu TII MAL Mari pira mi gorras. Kaj 
pap dior iipir, È Dial dincur ig), nata P ey- 
acapir, det Ronde niis nadois* %, paris di div 
ssout è sdbapas FF arsdajar % Prove 


UM Tempus etiam Harmonicam 
fcientiam, (utcunque natura fua tam 

pulchram & magni xftimandam,) pa- 

rum ‘abfit quin ( quod eft obferva- 

tu manifeltum ) è mediò fuftulerit: 

(Neque enim per fe folum contra fedulorum 
hominum cogitationes militaverit ipfum, fed 
una fecum commilitonem induxerit negle@um 
Seu Oblivionem, quafi fuerit'eà confpettu ter- 
ribilis:) Vifum eft nobis, utcuhque parum do- 
Qis, rem fore gloriofam, fi Commentationum 
armis (quatenus fieri poffit) in ejus auxilium 
accedamus; ( Illum ad hoc adjutorem rite in- 
vocantibus, qui omne illud, quod videmus, ar: 
tibus invifibilibus coaptavit, omnemque ani- 
mam perfe&tiflime rationibus harmonicis con- 
ftruxit:) Simulque (quatenus poffimus ) in vi. 
rorum ftudioforum recordationem ipfam revo- 
care ; Eorumque potilfimum, quos maxime con- 
fpicimus ipfius ufum plurimum admirari, at- 
ue defiderare; non polle autem illam vel per 
fila invenire & confequi, vel ab aliis inte- 
re edoceri : ab iis prefertim, quos ( qua in, 
igniter pravalet,) multorum ignorantia jafti- 
ta, ut fapientes; non modo pra iis qui nunc 
funt hominibus; fed &, cum lis qui olim fue- 
rint viri celebres, comparatos; omnino lon: 
ge fuperiores efle. Incumbit utique nobis, & 
natura juftum cenfetur, bonis quantum licet 
opitulari; atque in iis prafertim rebus, unde 
decus & nitorvirorum ftudioforum & fedu- 
lorum 





a Pro meu’ repono 7perlw. & AB, agggries, forte pro «pugmasis. 


e AB 


360 MANUELIS 


lorum animis innafci nofcitur : Temporique for- 
titer contraniti, eique quafi una vice unoque 
mpetu aciem_ contra-inftruere. . 

Cum vero de Harmpnica dicere propofuintus ; 
neceffe eft, ut cum omni perfpicnitate & ac- 
curatione, preexponamus, quecunque ad Har- 
monici Canonis (qui dicitur ) lonem perti- 
ciendam conducunt; utpote in qua re diéta Scièn- 
tix totum illud, quantum qualeque fit, clare 
confpicitur. His etenim ita prxexpofitis, non 
modo illud omne, quod de ea jam dicetur, red- 
detur conceptu facile viris ftudiofis; fed & 
quod jam ante diftum fuit. 


Nemo igitur fciolorum qui nunc fint, in- 
doftam linguam contra nos moveat, fi corum, 
qui ante nos fuerint, de Harmonica diftis paf- 
fim utamur. Non enim, è confuctis, perperam 
difcedere; & ftudiofe pervertere, qua ab aliis 
bene & prudenter dla ‘font, { fub preetextu 
propria loquendi,) affeétamus. Quos itaque non 
immerito gravis cupufdam arrogante condem- 
nare oportet, quod non xquum fit affeîtare 
Mercurium vere communcm perperam violare. 
(Que eft res adeo manifefta & apud omnes 
concorditer ftabilita } Sed femper (ut loqui 
liceat ) preces non interruptas facere, non mo- 
do omnes eadem circa cadem dicentes, fed & 
per cadem. Quod ipfe bene noverit, qualif- 
cunque demum fit, ( paia qui non modo ma- 
gna infcitia fue notam evitare poflit, fed pro 
exemplo habeatur ab iis gi refta judicare no- 
verint, ) inter ridicula fadta diftaque indodto- 
rum reponendum effe. Atque hoc quidem quam- 
vis onerofum fît, ‘ut diximus; cum ipfi fine 
hoc modo moleiti. Quippe ( cum fint imbelles 
prorfus ipli ad percipiendum quoddam Mathe- 
ma, ) ftudent omni modo ipfum Mathema vi- 
lificare & calumniari; ut inde videantur plu- 
rimis, ( eifque maxime qui Mathemata in uni- 
verfum contemnunt,) non propter aliquam in- 
habilitatem natura ipfo carere, fed quod ipfum 
Machema, fallax. fit & inutile : Et propterea 
multis ( quibus poffunt ) modis defpicere, eof- 
que qui illud infequuntur indifta ( quod aiunt) 
caufa damnare; & impudenter quandoque per- 
peram arguere; praferentes fiquid ala ali. 
quando horum fimile, ab aliquo male-feriato 
fophiftice de eis diftum fuerit. 


Sed cum hc omnia in chordis five Phthon- 
gis perfe&i (gwuod dicitur ) Syltematis Harmo- 
nici confpictentur ; premittendum porro erit, 
Quot numero funt illa chorde, qualefque ap- 
pellationes earum quaque fortita eft. ‘Hoc enim 
rite faRo, etiam qua fit circa illas Ratio, ut 
plurimum, facili confpettu ftudiofis exhibebi- 
tor. i 

Ax cum de chordis perfe@ti Syltematis Har- 
monici verba fa&uri fumus; oportet porro pra- 
mittere, Quale Concentus Harmonici Syltema 
proprie dicendum fit Perfeftum. Nam plura 


BRYENNII 
civdpir fuyais cid ey È dirrradau= 
vack Yuraiws TÙW ago, safurat, ws iv0s 
# Ney, cress autor anagrafe 

AA endda ei appovrns enti catsidi pda” 
duaynaio, I aetons cuPlwetag n %, augsCetas, 
atartidy, cou 3 nume aress Th rara pl 
È nadundbe apporinti nastri vo” P may 
È apredpns Finsipns, omo mi % omidv tr, trap 
yis ramilelery. Taum xd irw acunndirla, 
è povor dr, è GÉi auris Honor), mis Prromoss 
sixegis Soicera es rarsdnlo* ama ng) cm 
cotmpor Gprma. 

Tei vuv pndes 7 ndn debermPar, xab ripa 
moro YNaTar amd, imp av mis hg 
Ti Mò puo DEI agpenntio mMaxt sondpiois 
eno pete, OÙ IÒ 7 Gudo pareri n È 
wpaPeslew mEownidpws ni nardis aMess 
cups anda, var d “done iAja Migdr, 
vripogdu* dr aa eusrws È denlu) tiva Pure 
Miao KATEIAVIDIMENN CIEGONMEA, dg |a) Od LAI 
Fois 7 Eps mPpyialoien imiprde neay pa 
STw TUUS Paro Da mov av dporomidper 
risate aMa F del, ws eimir, ddaxggets eos 
mispdpar, & pv arvzas ma cur Nigdr DE; 7 
avro, dd ga di È 2jgi Tav avrav. T5T WU 
adàs avns, ni imi@ deg È i ds è porri 
d mis dpabiag unt Digdeara duro) ii 
zo, da x a padeypa Cat rv ni 
sessi adore ca quis geAbioss ipyois 1a È Niydis 
Famydiirar ner), Tim 'daea x courts 
ton, dos Pnp, enidnaro poxbppdi È retro si 
my xavarns* Emeddy me dis arvirwo nedi 
arsinfo pabipars O miti teire arsè 
ddlsor ibsdersr na) Aladar cura pd 
pa ds av dita mis mois trnvd, € pid 
su mis Trim ralaPeommetis DEI ri padipala 
ixza, pi di aremmdeatnfa Piows art capiti» 
ray, ada Digi cry 9 pdmpa Pare TX 
dxgnsr È dja rim mAvICITOS, ws ina, rada: 
par È è penis avnì toiplv è Pan naradì 
nale @ avaidlw 69 ira ERyNARK, nVn9= 
piCoras è m 14 mA oerPii div rar’ ars va 
mros Mangaihus Tav opowrgiran auris MAr"). 

AR infdimp ararne mom în voedais «mie 
vuw Phiyzus E mars E roper die scopra c0- 
dhpans* duayuaio è midi eri mgémgor,' mery 
di atrq 7 dellpò an ai, mia wesmgagioi 
indon autor irvXi. Térs dd dlndais pords, 
uc è DEI avro Mty® eve AE FInmAd mis 
Diromivess “feorry. 

AN Enfda ati 7 xopdar is Aes E ippor pio 
rt cvsiuans pidordp nin È Acgor msdk: 200 
SR ECG, Fiiov deg 94 CUPA NUGAGS TE 
rippco pda coeso zegeiamy TIA Kai SÈ mdà 

ver 


«Lv 





€ AB. Axéi. M. dis quod retinco. 


d AB 


HARMONICA, 


ovinpata ta comi es, E do) nda dla ts 
queste); ds tv 10is nera puep(d cipioe). Zina 
noi ruw Castro ga derddos avomate”) ridetoy, è aEet- 
xi cs iauri druma cgperi tasti d\ citi, 
doray Gdo dppovver. Tum, 9) mavrews 6, è mp 
ci dio dixpor Disyzai, a 7 dn dovin Bapirams rg) 
dpi, ngùs dides dieriPuroi cin, sari tl 
RI mis psomois sarspdilo dis Dia mrtv 
cvpParias, n Isopery n Nyo Treat AIN 
dos areflios ta mis inte daxter"). Zig) 3 
È sismi cUmpa, ca dn nevmuaidena* toy 
29p arma di pusver ga Teù indurre Mbgrdy,, a iù 
x di iv aitiav cudgn aura SAS divi pasi). 
AR Sad) cuempos cpinaudu, mir $ ipo 
cudgis nadsry rici, cippa, È cu mery X90- 
dev tin owiss”) drayralo emi 19) tl nes 
me Trade tir ippioura, XA) ddev ryg si 
MP reTE mis dPoppade*. dc purngdv tin 
aumbiri atàs Tav pr diar ali art a 
CITA 
Xpij migaipiv cidivy, dr è Cao Teiputt MvSregipag 
kò, ès neoms rin ippamam ms È d ta mis 
ddiris row nat’ Aigerder cnavripar Thè tÉ 0g- 
Pas dprautreome Ma xapdor rvegr * sipdudpos, 
Lù Tiprmud)y©) cu nina cis Alyuilen aPuegdues 
e Cueivus arden indie agas e ca duty a 
° Pus ispormheszis mpazirora, ds du ne) dò rin 
Aiyeriliwy did'axbcin onPias % TI naremui abtie 
| diga, eresaeminzis Tarisious è vo, » ral Ès A6- 
7155 ami dbenn' ci nai ms AMY tistgs vert 
Ay@es" Emddimo sipe bisi È rertpois xopdis 
dirris hoy, meds indmper, T Dori È agis ni 
xi edopuns, dio Phiyyar co uParivia nari Thò 


È mis is dii rovcprr reads pdl cv 
pens i A 


aviar, fi Suupiimy Ca Napa Fingità, ds ta ris 
nda daxino: ae 3 rw ci dor riv d- 


uQuy xpediw avtis Dieyyss nds Aide dig 
Peines dartegoras® dg D nad tu mois Vespor, nai 
tim daxboe) resin PbcAur bas dAfdeey nes 
Hdjicov, ci è puîoos meos indiriper Tav ingay Th) djgi 
morcigu 06 cuPaviar® +5 cvdryane % ci dispo: 
ds AANA4S, ET derma, Em PIVA, 
aiupuroai, #9 devddis cimiv iuperiis* d'ià did 
Parrci md Cnpurdiis CAess Pamar) cx dama 
TWs xa mura ceomy Dirotgws diga tarda 
ce, saì iv dixpse PHcygevs avis È paòvor meds È 
&P'ixarips aston rApTOn Ti % iper Dbeyzn 
puPuris muro, dA E avdry uns na eds di- 
As PP svessos ipparidiiar è pevor È por 
dard) Dicyger oQrida evi mods TÙS dpss ope 
Peovor, dd Hai rÙs dinpas auTds reds dNXss. 
° Kai trdimo # dio mele dund 7r6 mr 
das tpprtoreodey, «i pr vai oydolw è UTI] Tap= 





d AB. sver®. MF, «eg®-, quod retinco. 


361 
funt'in co, Syftemata, ex quibus quedam Per- 
felta » nuncupantur , prot paruculariter di 
cetur. ), Verum illud *fyftema ‘fimpliciter Per» 
feltum' nominatur, quod omnem in fe com- 
pleStiror Harmoniam; hoc el, quamewigie 
Spectem harmonicam. Hoc autem iUlud omni 
no eft, cujus extremi foni, ( gravillimus fcilt- 
cer & acutiffimus,) funt inter fe Antiphoni 
( contra-fomasites ) n concentu illo qui Mu- 
ficis dicitur Difdia-pafon; feu qui confpici 
tur in ratione Quadrupla; ur in fequenubus 
accurate demonitrabitur.  Conftat autem. hu- 
Jufinodi Syitema ex Chordis Quindecim; qua 
rum nos ftatim non tantum Nomina dicemus, 
fed ob quam caufam queque fic nominata fuit. 

Sed cum fummatim dixtmus,, Quodnam Har 
monici concentus {yftema PerfeStum dicitur, 
& ex quot Chordis confiftit ; dicendum item 
eft, Quis veterum primus hoc ità concinnavit, 
Undeque ceperat ille hujus occafiones. ‘Quip- 
pe non parum hoc conducet ad eorum ‘evi 
dentiam, que de co dicenda funt. 


Sciendum igitur eft, quod Pythagoras Samius 
is eft qui primus hoc concinnavit (/ea (A 
tavit.) Is enim, in Regum Zgyptiotum ady 
tis, Orphei vereri-formem fe dem lyram 
invehiens, quam Terpander Lesbius in Aigy- 
ptum accedens ibidem fufpenfam confecraverat ; 
uando ad peritos in ea facerdotes accellit, ut 
psn edifteret fapientiam ; animumque 
ad ejus Sef&tionem cippa adhibuerat; & 
in quas rationes ipfa divideretur; & ( fiquis 
alius ) dextre perceperit : Cumque deprchende- 
rit chorde quarte fonum 5 norum utrum- 
que, (prima, feptimaque,) concinentem eo 
qua (P qui Moio dicitur Dia-teflaron, qui 
in ratione fefqui-tertia confpicitur, (ut in fe- 
quentibus oftendetur : ) ipfos autem qui ab ex- 
tremis chordis fiunt, fonos elle inter fe plane 
diffonos: (Quippe hoc in poft dicendis c- 
tiam demonftrabitur ; nempe, trium fono- 
rum continue pofitorum, medius ad ex- 
tjemorum utrumque confonet dia-teflàron, ne- 
celle eit ut extremi illi fint inter fe neque An- 
tiphoni, neque Paraphoni, neque Symphoni, 
neque, ut femel dicam, Concinni ; fed Difloni 
& plane Inconcinni deprehendentur: ) Non 
immerito omnibus modis diligenter ftudebat, 
fiquo poflèt artificio, extremos ipfius fonos 
praftare confonos; non tantum ad quartum 
quintumque ab eorum utrovis fonum; fed & 
inter fe neceffario confonos. ( Quod enim gli 
vere Harmonicum, habere debet, non tan- 
tum medium fui fonum, ad extremos confo- 
num; fed & extremos fui fonos comfonos in- 
ter fe. ) 


& ofavam inibi interponeret chor- 
dam, 


Cumgue hoc non erat ei alias faRu pofli. 
bile, ni 


Bbb *Scri. 


36  =MANUELIS 


dam, & ex feptichordi faceret oftichordem : 
(Has utique fe&ionis chorde rationes, quali ad- 
mirabiliter & divina quadam arte inter fe co- 
aptatas, immotas perpetuo confervare voluit ; 

uod prudenter almodum & vere theoretice fa- 
dum ell.) 


Sed quoniam fcire oportet ubinam in hujuf- 
modi lyra hanc (ab eo interpofitam ) octa- 
vam chordam interpofuit ipfe ; (hoc autem 
haudquaquam perfpicuum fiet, nifi iis qui cu- 
jufque chorda in veteri lyra feptichordi ordi- 
nem momenque accurate noverint:) necella- 
rium duximus brevia quadam etiam de hifce 
prius enarrare. 

Mercurius, de quo magna fuit olim apud 
Grecos famigeratio, hanc veteriformem lyram 
feptichordem invenit primus; & in formam 
duorum tetrachordorum fimilium ( acuuoris & 
gravioris ) coaptavit; ad imitationem fphara- 
rum, feptem ftellarum, qua Errantes vocantur, 
quod ab occidente in orientem (contra quam 
Univerfum) motum fuum efficiant; & quod 
ex illis (intelle@Qualiter) refonant foni, ex qui- 
bus (ut vetus percrebuit fermo ) Panarmonium 
quoddam & divinum melos exoritur. Quod 
non omnes audire pollunt; fed illi foli qui 
anima aures intelleétuales per fummam vite pu- 
ritatem purgarunt. Qui enim revera è divi 
nis corporibus ( ut loquuntur ) generando pro- 
ereantur foni, caducis auribus ( few fato obnoxiis) 
audiri nullo modo poffune. 

Qui enim Mercurio priores erant, fimplicio- 
rem & uniufmodi harmoniam fecuti funt. Erat- 
que hec quadrichordis; ad imitationem . Te- 
traftyos (few guatersionis ) Elementorum Uni- 
verfi, horumque inter fe congruentia ; indeque 
commode dicebatur è Veteribus Dia-teffaron, 
aut etiam modus Harmonicus. Illi etenim Sy- 
{tema quadrichorde facientes, habens extre- 
mos illius fonos inter fe confonantes co con- 
centu qui dicitur Dia-teflaron ; qui ratione fef- 
qui-tertia (ut diftum eft) confpicitur. Pri 
mamque iplius chordam, qua fonum cjus gravif- 
. fimum faciebat, eva in (ultimam ; ) 
quartam vero, que fimiliter fonum ejus edebar 
acutiflfimum, Neten ( infima; ) reliquarum 
autem duarum intermediaram, cam qua fecun- 
da erat & graviorem edebat fonum, Parypaten 
(Suprema proximam ; ) tertiam vero que fo- 
num fimiliter edebat acutiorem, Paraneten (4/ 
time proximam; ) ob quas autem caufas, in 
fequentibus videbimus. Horum autem primum 
graviflimumque ipfius fonum, Terre dixerunt 
analogum eflè ; quartum vero acutiflimumque, 
igni; fecundum vero ( graviorem intermedio 
rum) Aqua; tertiumque (acutiorem) Aeri; ob 
hujufmodi rationes. Quippe ficut ex quatuor 
Elementis duo funt gravia duoque levia; & 
quidem ex gravibus, alterum altero gravius ; 
atque, ex levibus fimiliter, alterum altero le- 
vius: ita ex quatuor Sonis tetrachordi fyfte- 
matis ab illis difti, duo quidem graves erant, 
duoque acuti; & quidem ex gravibus alter al- 


BRYENNII 
wdin xopdlo na) ul iRaxtpda ramondari 
inmzopdor, Tùs dd namempns abmis Miyss, 
ws diga Suvpagws % ao vos Fic Przuns 
atàs dies fppor dies Gres, dperenvitss 
nadire dardlew *imigam 87 dì) mitru nDas 
na Feapirnzis aAnSdis dmippatcure ‘ 

AN indizio dvayuaio edivag, na) ms È 
quabmis Nieas, Gns dla a und superbi 
iydilo xoplw maperigu tin dV ax arma 
nantdnrer Ninry ris pù axe,cos edion indors 
xoedis, È dexuoneore ilazipde Nipag, ai 
ni r tropea’ dra yuaio Besria alla % Ei 
abriv deerdiiv riynoiueda artorpor. E 

O Eppns, & Feia& Lò mira mAùs è mis 
Ea, meuns Thi spredplo apxasreoni td 
xopder niegy evee, 19) in dsir mogazipdev è- 
priv rareggipa, cgurips m nai Bapurips, ipui- 
cun nari pipnow T Pepi 7 iMaasioar, dì, 
uadiri) havdpduo, Dig dor dura er a 
vandàs, Crantiws Ti svn, mididzy Tlò wivnon 
Ka) in 7 vospais 6% aurav'ibngemduun xe d° 
tw, ds cpygaios ns Digi Niyos, mavappuivitr n 
È Jaioy piros cwvtuPaive)' E mutrnis cnoen & 
usar”), dida peovos Caéivas, 001 gs dI is È fu 
20IS vospàs dxgdis di anpas eùl'wilan Cud megr® ci 
DÒ ro eva Suiasppor F Grioy cWwpartr dis Dar 
xo, Pnuspos drgals sdapas aussi radesi 
KaOW. : 
Oi 98 meò Eopi, Tlò derisione È povireoni 
dipporics perio atm ) mredxoedes Li, rar 
pipnow È F sugo E mons mrganrià, % î 
TET”WN e5 dna naSegpoyis tie mi nai dg 
movdpuy engriws sard 7 aura vopater* ne 
meoms dgporinas. Endyos dd miermis mredxopdor 
cummpa, tx rÙs dupss Diiyyss unt cv uPa- 
verres ddr nari Ti) Did mosdoey cvuPa- 
vico, ms ty Pairesrw Aiyw Frwpiry, ds cpr). 
Th psn, mewrlu euri vopdlo, xa) munnulò TÉ 

vraTs Ploygev abrs, vederli cadde dò 3 
mraprlu, ra) minnulò ipeis $ urdrs quite 
avri, rl f 3 Moraw dvo xaì pico, Tè 80 
ddp, È mnmulò F Bapurips PIiga abri, 
mpuratlo' thè )restv, uaì mmidlò iuoiws 
rò ifurigs pla abrz, Larirl di as è 
niis ibis aims ciotpe:ta, Ama 1dù 7 mesmv rai 
Bapirery avri Phoygor, dvddezer ineger diva TI 
vi 7 3 TATRGTOY x vero, TW Mes Tdi dell 
mpor wai Bapurpoy, 74 Udam* 7 di resrv X 051 
tmpor, ri aes Dig Aiyss musote. Ka) d, dr 
mp7 mordowy sorga ri Liù dio ta Bapia, reè dî 
dio ssPa' nai 7 8 Bapicar Ferios aempor Ba- 
pompe 7 dì néPeov iuris Serigs Setrepoy ns 
Pompe Grow di ua) ti mosapur Plovdey E 
meo abris ein idue mregzosda cvsquaris, ci 4 
Sto Bapiis row, ci di dio Tn 2% cart Bapioy, 





* Scribendum forte imizen, vel baipera 


" Firu@: 


Ì HARMONICA 








363 











Nim. è itirums 9SMOr. ap. 

Nete. Sonus acutiffimus. ignis. 
Tbr@r. 

her. i emo Ne. dl, 

Pafanete. Sonus acutior. —aer. 
Tvr. 

Parypate. Sonus gravior. aqua. 
Napa, 

Ord. 8 Bapirare SINNOr. 

Hypate. Sonus graviltimus. terra. 


Satrrpos Frerips Bapuripos: 7%) cficov iuoios, Tale 
me Grerips cbimeO. Kaj matda, darte ni nr- 
meeg quxia, Nas È des ar Aia dd 
Dossudva, %, n negoà, % mali pyisdpa, dg 
Poes dn 7 ovrwy deren da smddav Indovin 1 
dMolwns avra» XP Tabs xari Puenss M- 
q4s viper Ero di a) ci rape PIiypo: E 
musts cvgipans, dos Ha) dwg UT dI 
dmorsdpos, sa) dior to neaod, è radi rouet, 
DiaPoea cid & pidss donmASay imfdo meo 
Gpsiws i dMolweis durwy xa) È rds nari Ni- 
y#s Agpovuds Aayrorm, Kaj rdAw, diarrep ty FIS 
mita uz rela vostra dashuane, ly cis 
aj amorale nerd 7A F Quay eden giov) 
dro di Li cv mis tirgaai Pisyzois tesa Fawps- 
my diasnpala, ka dis ai Morale xa) Pi 7A 
7 promo «dar yer. 

od Ens, Thè 89 mesrlw rai Bapi®ieyyor 
abnis xoedlòo, rv izzarlw carta, dig è Ura- 
Tv Paso GLI ni mus raridey, T1î 
ZeMlins Pasca cx amierws rapenarer tm 
hse ug) d dr auris DUAD, Fd 7 dev 
mia day Bapirars” Tho 5 (Cdi pl nai ibi- 
Pryyo, vray mitlw Cuarece, dg x ria 
> È toga i mis maXeusis narsok, TI TÈ 
era rica C dar ars fra; rovi” 
Tav eAey cbirars* Thò 3 mriprlo, nai È di 
Vasdmis ctoPpyyeriegr, dI ins BapPieyzo- 
Tear, iv Um È ribes pio aviuar: pecerram 
nai 9Ò ubi È tiscbrns Nipas ist TI HAS" ird- 
dimo na) idr asti PIA, E dm Î Le 
dins binp@, ri 7 dora rH Kpows Bapumg@- 
Th dì ddripea, na cHuDryperiear $ zrdme, 
iv xa) rapurrarlw atsomziedore, Digi è ibis Umip 
thò asdrlw nidy, Ti TE Epp» tao trip xa dò 
ar avri PIA, TE dord È LeNuns cHuripos* 
Thò di intlo, nai Bapu®Yyperipaa È vimis, n 
agri otite, dig vari rl milo 
nédey, Ti T% Dios" trono xa è dr ari 


PLAD:, nl dirò rd Kphns Bapime@* Th di 


tero gravior, atque ex acutis fimiliter alter 
altero acutior. Rurfus; ficut quatuor elementa, 
aliter atque aliter inter fe mixtura & paffione 
alterata, diverfas rerum fpecies efficiunt; cum 
fcilicet eorum alteratio & pallio fecundum Phy- 
ficas rationes fiat: ita & hujufmodi fyftemacis 
quatuor foni, aliter atque aliter inter fe quafî 
mixtura & paffione alterati, diverfas efficiunt 
fpecies cantus; dum fimiliter horum alteratio 
& affe&io fiat fecundum rationes harmonicas. 
Iterumque; ficut in quatuor elementis (/co fe- 
paratis ) tria dignofeuntur intervalla, in qui- 
bus fiunt alterattones fecundum pafliones fpe- 
cierum Phyficarum: fic etiam in quatuor hifce 
fonis, tria confpiciuntur Diaftemata ( interval 
la ) in quibus ha fiunt muficarum fpecierum 
alterationes & pafliones. 


Unde & hic ( Mercurius ) primam quidem 
& gravifonam ipfius chordam, quam Hypaten 
vocavit, ( eo quod Supremum pro Primo à ve- 
teribus diccretur, ) fiume Luna non incom- 
“mode comparavit; quoniam qui ab ea fit fo- 
nus, eft omnium qui ab aliis fiunt planetis gra- 
viflimus: Septimam vero acutifonamque, quam 
Neten appellavit, ( co quod Noviflimum pro 
Ultimo è veteribus diceretur,) /phere Saturni ; 

uoniam qui abeo fit fonus, cit omnium qui 
>» aliis fiunt acutiffimus: Quartam autem, 
qua el quam Hypate magis acuufona, fed quam 
Nete magis gravifona, quam ratione ordinis 
Mefen (/Afediam) nominavit, (media fiquidem 
hac eft iftius lyre, ) /phere Solis; quoniam 
Hi ab eo fit fonus, acutior eft quam qui fit è 
una, gravior autem quam qui fit è Saturno: 
Secundam autem, qua eft quam Hypate magis 
acutifona, quam Parypaten (Z7ypate proximam) 
appellavi, (co quod proxime fupra Hypaten 
Jacebat, ) /phere Mercurii; quoniam qui ab 
ea fit fonus, eft acutior eo qui fir è Luna: 
Sextam vero, qua eft quam Nete magis gravi- 
fona, quam Paraneten ( Mese proximam ) vo- 
cavit, (eo quod infra Neten jaceat,) /phe- 
re Joviss quoniam (A ab hoc fit fonus, gra- 
vior ef quam qui fit è Saturno: ‘Tertiam 
Bbba vero, 


364 
hh Nim. 
te Wygl 
o patri. 
O gio. 
Learigraperim ao) Morte. 


È saprai. 
€ vadm. 


vero, que eft quam Mefe magis gravifona, 
fed quam Parypate magis acutifona, quam Hy- 
rparypaten ( fiperiorem Parbypate) vocavit, 
to quod proxime fupra Parhypaten jaceret,) 
Sphere Veneris; quoniam qui ab hac fit fo- 
nus, gravior eft quam qui fit è Sole, fed acu- 
tior eo qui fit è Mercurio: eademque chorda 
* etiam Lichanos (index) vocatur ; ob quam cau- 
fam, mox videbimus : gaia vero, que elt 
quam Mefe magis acuufona, fed quam Para- 
mete magis gravifona, quam & Paramefen 
(Mele proximam) vocavit, (eo quod Mefe 
adjaceat,) /fhere Martis; quoniam qui ab 
hoc fit fonus, acutior eft quam qui fit à Sole, 
fed gravior eo ni fit è Jove. Quoniam an- 
tiqua quedam obrinuit opinio, quod Planete, 
per etheream auram continuo & indefinenter 
moti, Harmonicos conficiunt fonos, Et Nico- 
machus Gerafenus, in Enchiridio Harmonices, 
hoc manifefte afferit., Ait enim ibidem hac 
ipfa verbatim: “Sonorum utique nomina, ab 
«iis qui in ccelo feruntur feptem ftellis, & cir- 
“ca terram volvuntur, probabile eft fuilfè nun- 
€ cu Omnia enim (inquiunt) corpora, 
“cum impetu rapta, in medio cedente & fa- 
“cile fluttuante, neceffario fonitus faciunt; 
€ magnitudine, celeritate, locoque inter fe dif- 
“crepantia : five propter ipforum fonos, (Sex 
© tenfiones, ) five propter proprias celeritates, 
“five propter detinentia media E que cujuf- 
«que curfus conficitur, prout funt magis Hui- 
“ tantia, vel è contra motu difficili. Ha au- 
“tem tres diverfitates manifefte confpiciuntur 
« circa Planetas, magnitudine, & celeritate, & 
“loco inter fe diftantes; atque in aura athe- 
“rea continuo & indefinenter cum impetu ra- 
«pros. Indeque nomen dal fortitus elt eorum 
“quilibet, quafi ftationis expers, & femper dior 
«tin curfa:) unde etiam Deus & &ther acce- 
“ pere nomina. 

Sed Mercurius hujufmodi nomina impofuit 
Chordis duorum Syftematam retrachordorum 
conjunétorum, ex quibus diftam veteriformem 
lyram feptichordem aptavit; quorum acutius 
appellavit tetrachordum Netòn, ( 7/irmarura ; ) 
gravius, tetrachordum Hypatòn, ( fiupremarum.) 


MANUELIS BRYENNII 


Nete. 
paranete. 


paramefe. 
mefe. 


hyperparypate & lichanos. 

rypate. 

y pate. » e 
tekrlo, sa) È dò pems BapoPlryporiegy, È dì 
mugumeris cbuPiwygongar, rv È * Carepragumi- 
tw tuale, Dig # ibis mp Thè mago 
uiidey, 5 È AQpedime* imddime na) è dr al 
mis ZON 8 di dr È HNiK Bapimpos, £ 3 
dmn $ Epp ctom&» 1 rav) xoedi % Me 
uasds nadery, di iv aiman per' cAigey etovpuedae” 
Th dè riprflo, È 18 piors ctoDYyzarigaa, 
Pi dì aogritris Bappreypriega, iv è pg 
wu Cuddert, did n Last piri, TITE 
se@ imtdime È i da air QUO, È 8 
darò 78 HM opumip@N, 78 di dari TE Ais Bapi- 
mpes. Om dì mercud ms Li dita, i ci Admmis, 
Ale F aideett draxiuans Muris ug) deri 
Tuws xvepdpoi, crappoviss txts dormAta naì è 
ca liggons Nugpax, & réw vane È ap- 
ponsas, desdilas tin ragiona. Aid dd &- 
TO morì nari Miti cuei' “ rai i) Ev ivipalg 
“rav PIivr, dor tiv nat Sears ivrwr iRà 
“ deter, © ql ylù Ema Livrey, miri ave 
“ padey” rima dò Tè palidud Par ci uare, 
“xal imirorms mv È pace rupgmodia, Ji 
“Pes avaynalcos mus, peri9d te È rmixa nai 
“no i rampaydia dior im fg 
“co sauro Pbsyyss, fi hd ras idiag ruxu- 
“res, 3 pg tas imyiàs ca dis ii indica juun 
“ ouwmherny, sixvparmipas, n tEvasTOY dvara- 
“nas aragyious. Ai di ogiis almy AgPopad 
“ages iparty DEI ie mAdmias, pueradd Te 
“ia nexa È naw desoras dMi hay nai Als 
“78 aidrete avazipars diluis È dstrws 
“fold. Ester 9Ò na ri doip ovspans ti- 
“vo ixagos* cio suosws aenlit ra) dei 
— Fay Tap è nai Feds ua) ci)/p dvoparme- 

FUNTY. 

AR è 400 Eppris ruavre cripare Dent F 
d vo an pdiicay maxi: uv cvopery xopdaie, 
Ha ta rho cprpdpilo dexcusre ora Ala xoedo Mi- 
ear riguivum iv è di, vràv, ® ctunpa È 
d\ Vzrarar, # Pagimew atsonzipton. 


o 








e Hoc omnino incongrue è Bryennio dicitur. (Ét quod de uri; & ui paffim hic loquitur.) Nam ea 


zetate, de gua loquitur, Hyper fignificavit Graviw, ( unde chorda graviffima dicebatur ate.) Adeoque 
Hyperparypate, lé non Lichanes qua elt acutior quam Parypate, fed) ipfa Hypate. p= Ra Le 
vis quam eît Parypate. (Quo fenfu Proflambanomenos dicitur Hyperypate.) Nec nifî tiro admodum ob- 


tinuit moderna locutio, ut /#per pro acuto diceretur, & /#5 pro gravi. 


innuit Prolemzus Cap. 10. 


lib.2. Et nos in Notis ad eum ij & in Appendice noftra. f Sic Rei noftri omnes ABM. 


fi ipfa Corpora fic differant;) fed 
fpettaret. 


eibomii NNicomachus habet 


ua= 
mapreradies (difcrepantes) quali sE 
r a«M 


HARMONICA, 


od OpPils Thò Pnsiplw È rvis Mipes 
sup Ecui ddaxdàs, div eis cvrlò Piromaviog 
foyer na) priuns afior imdatam: dA ls cis ri- 
AS pueremiav, F cv avi Feopsidess rara v4- 
vos, pereGorais digeeran Ka) Epeesver div don P 
naT' alri, dos try \zsovotiv, 1) dexassreoms ir- 
TAXHÎ E Mies coem vuù pavoesdis* ei pd è Ilu- 
Sagres, È 6 6r° abrii, uadime ng) ir Moe 
mAdIS, aregsiNem ingat, È iaurs QuAemniog 76% 
PrreonPi Fndtack abia, è 2 1Métmav maper- 
Giivey, eis 8 idulo 78 ar! dvmlPere dig murdr 
cvsuars meine, 

OÙrs 9, 2a 7 atsmamiAsy bor yer, mp 
eri Gmer tydety mvo Dhizzor, perebò pis 6 HG) 
Dapims vdrbasn, ug) Ioronous dor iù d 
pins, chey revor Dori 34 pes, pusravio, 
7 paddoy enti Meppa* dice Tu iù atsrigan w 
TI dexcurgimo iMaxtpdw Nipa abpgpimr 4 
cu, Tesriw Vorì vinis nare te, % dè nilov 
uéiddy Tlò di rapewndsinu, mriprio 8 dor 
vis civay” cv uPoorev dè reds abtlo Tlò dig no- 
oripur, tivo wai i ibapxas pi areds Thò vil 
dx. AMà T8Y #75 deg meminu, os @v 1 
apzeureoms iMldzopdes Nea, dig È rapr- 
Sims za) uns iydons xovdns, inmizondos Suo 
din è pivor tn TI È wire abs Disyygo, 
atis 7 don des: % intT>Im fa ari 
rapernidiims eydins xopdis perabi puis te na 
hgpims ga dins, ess è Im È rime, 
ner Tlu) Digi mivra cv puParivia cvuPariar ada 

è T dora È puéoys aotss 7 dor È zsdmis, xe in 
739 È minis eds è dn È papi, sarà 
lu Dig mosdpur È cveds TÉrUS, È deri È nimis 
méis T dor È zidane drriPwr nari tl djs 
Fast. Ei dd dm È vis neds è am È A 
pis nari Dig rrosapan copPanicr, dè dm È 
hg pims néos è dm È vas nari Thè jd 
mir 65 avdyuis dea % è dm È vims méds È 
dm è rds xanò Th dg racîv pupa 
ovpPuriar. AIN ET Bb è Mudagepas Vampyàs, 
2a è atsartdey due riga, peretò FÀ ve vo 
dan È denidine TÉ Opdiws dexaunesta ifla- 
sede Nupou, È pims te wPpapions, Thò èy- 
dilw yepdlò rapsri Giur, es ediulà 76 var as- 
Pero dd Tariv cvspuans mA etora' ni méi= 
mpoy cumprdia dagrons dr AM iey doris 
dio magd zed di 
Terpey d\, aù mina # Î veagas dppuevicg de 
xbew idwsar, ds d È icreia dvadid'done Di: 
è pirvrà niedveda abmis di 


DM 


ddlelbure ws 


smtempoy Giace, Tio iydilo xopdlò tuta * ai 


i 365 
Orpheus autem hujufinodi Lyre fcientiami 
à Mercurio edodtus, nihil eidem fuperaddidit 
induftriz opus, & ‘memoria dignum; fed (ad 
fummum ) melodias compofuit, eis qua in ca 
confpiciuntur mutationibus fecundum genus de- 
lettans. Acque manfiller quidem, quantum ad 
Illum (uti fufpicandum elt) veteriformis fepti- 
chordis Lyra etiam in hunc diem uniufnodi ; 
nufi Pythagoras, tum in hac, tum in multis aliis; 
pine inceperit opera, ( que fint ipfius indu- 
ria & philofophia digna, ) oftendere, & in- 
terponere quod deerat ad fpecialem perfettio- 
nem fyftematis contra-fonantis Dia-pafon. 


Hic igitur (Py#bagoras ) ob rationem ante- 
diam, interpofuit ottavum quendam Phthon- 
gum, inter Mefen & Paramefen illum inferens, 
atque disjungens, à Mefe quidem per Tonum 
integrum; fed à Paramefe per Hemtonium, feu 
potius Limma: Ut qua prius erat in veteri- 
‘ormi Lyra feptichordi Paramefe, jam dicere- 
tur Trite (Zerzia ) è Nete, nec alio fitu ja- 
ceret; Adeoque, qua fic Interponitur,. fit à 
Nete Quarta; atque ad cam confonet Dia-tef- 
faron confonantiam, quam antiguitus habuit 
Mefe ad Neten. Hoc autem is ideo fic fecit; 
ut veteriformis Lyra Septichordis, jam { pro- 
pter oftavam Chordam ab ipfo interpofitam ) 
O&ichordis fata; non modo Sonum eum ha- 
beat qui ‘ab ejus Nete fit, ad cum qui à Mefe; 
itemque eum qui ab oftava chorda fic ab co in- 
terpofita inter Mefen & Paramefen diam, ad 
«eum qui fit ab Hypate; concinentem Dia-pen- 
te confonantiam, (dec ef, ur tam è Nete ad 
Mefen, tam è Paramefe ad Fypaten, fit Dia- 
pente:) fed & eum qui à Mefe fit, ad cum 
qui ab Hypate; itemque eum qui è Nete fit, 
ad eum qui è Paramefe ; concinentem Dia-teffa- 
ron: & praterea, cum qui à Nete fit, ad cum 
pra ab Hypate, Antiphonam ( cantra-fonantem) 

ia-pafon : (doc e/f, ut à Mefe ad Hypaten, item- 
que à Nete ad Paramefen, fit Dia-teflaron; at- 
que è Nete ad Flypaten fit Dia-pafon.) Si cnim 
qui è Nete fit, ad eum qui d Paramele, confo: 
nantiam faciat Dia-teffaron ; & qui è Paramefe, 
ad eum qui ab Hypate, Dia-pente : neceflario 
igitur qui fit à Nete, ad eum qui fit ab Hypate, 
confonantiam Dia-pafon confonabit. Atque fic 
quia Pythagoras, primitus, ob rationem ante- 

iftam, inter duas chordas. diéte veteriformis 
Orphei Lyra feptichordis, Mefen & Paramefen, 
odtavam interpofuit Chordam ad fpecialem Sy- 
ftematis contra-fonantis Dia-pafon perfeétionem ; 
illius duo Tetrachorda disjungens, qua ante 
fuerant conjuna. Den ù 
Poftea vero, cum novellam harmoniam audire . 
potuit, ( ut hiftorica narratio nos docet,) non 
modo ipfius duo tetrachorda (ut prius fuerant ) 
indisjundta reliquitotavam chordam sere 

ì ù 





M.édalo. AB. din» utrumvis dicatur perinde eft : atque 
ique loquitur Bryénntus; hoc ri is grave; non co fenfu quo cetate Pyrhagore 


i fab, co ifenfu quo 


ia his, Codices faepe variant. # Intelligendum 


loquebantur, ut ante monitum-eft. Bbethius-lib.2. Cap:20. Swper | non /#6 ) fypaten-bypaton, addita ef 


una chorda, que dicitur Proflambanomenos. 


Bbb3 In 


366 MANUELIS 


fub Hypate ponens, ut ad eam diftantiam ha- 
beret tonicam, quam Proflambanomenam ( a/- 
fumptam) nominavit, (ob quam caufam, 
mox videbimus.) Sed & alteram Lyram O&i- 
chordem ipfi omnino analogam attexuit in gra- 
ve; quo nimirum compleret fyftematis contra- 
fonantis Dif-dia-pafon perfe&tionem.  Quippe, 
quod nulla jam effet harmonia fpecies qua 
tali fyftemate non contineatur; ut in fequen- 
‘tibus fumma cum accuratione oftendetur. 


Sed & hiftorica narratio ( ut perfpicuitatis 
maxima curam gerens) ita in pofterum Py- 
thagoram enarrat fenfibilem in organo harmo- 
niam coordinafle. Nempe (ut ego quidem 
exiftimo veritatem omnino refpiciens, ) 











BRYENNII 
Tlò vasdilw RITI Wa etis duri ner 
inizia djgonua* Lù wesrraplaro il cirtua- 
ca, di LÒ per’ iNiyar dimian ciocpeda” AMA È tri 
egav Nieay inmszopdor, nadamat drddozer, asti 
mme cats © Bapimer ds mumdIpmO În- 
radi È # nar' dim@eror dis dle rarav cvsqua- 
n miimros® Ka) gd dir dppericu dos radi 
suner, impe Cm ad TE miabts volare ati 
gemy dos ca mis irdra ine asesbi da- 
Xipcerg.: 

AIN d sd È icue ori Noyos, dis crPlwetag A 
us Peonlav, Erws ta Ucipa 7 Mvdeyozgr Thò 
i doge aidathò cppoiar curata, dabaon. As 
divano riv 7 arts rali, rl 

poni 

















In hac figura, exhibetur OGichordis 474 Pytbagore in duplici fitu. Altero fuperne; Duobw Dia-teffaron, 


feu Tetracbordis, conjun&is (quia continetur Vezeriformis Septichordis Iyra Mercuri ) cum Tono anteceden. 


terpolito ; utab Hypate-me/èx ad Neten-dii 
Tonu ; Ton; Hemitonium, Tonm, Ton. 


Mefen: Ejufque intervalla, hoc ordine; 
Altero inferne ; Duobur Dia-teffaron, feu Tetrachordis, disun&is, cum Towo in- 
‘en-diezeugraenon ; ue intervalla, hoc ordine; .Hemitonium, Tonus, 


Tonst; Hemitonium, Tom, Tonusz 


e Reftituo 


HARMONICA. 


180 rapirrediic ins a) sunt iydolo xoedlu 
peratò, cs dini), È te pims È aPpapeons È 
dexmoreimà iMaxoede Nipesg, nai Pgpion 
xAnSiiczw, ds eotortpov di perarimmor Glare Tois 
dà auris DiaCkbx Fia dio rergazz;dors, iripa 
opoia dio auris nari pa cumla rinedzoe 
da' ama ri pd cburegw, dgUTepOr, è Key Umag- 
Coralav cudAior ru di Baguriew, Bapurepeoy, è 
È sarà» atsonzopdo munmegrdis, ws da 
tyrivder È DI rameripiis Miyss È deguuneore 
ilazipds AUpag, dicv té ch persnivit8s, mes* Ù 
d E ripper die coueanesv rÉNesor cippa, Ei $ 
pù ET@w mytws meminney, GIX dv MT ciudi P 
Bapurspo teregixopda È oburigas inmexcods Nu- 
ess, nu TE nar' aviPurer dla raro» cpurips 
ovsipars, mrov Cnadatro ds mectepor Sd\ n 
Uzam ari, apgpin sd n rapa, acini 
5) n aan, ipriws rapamai #1 nima, vira 
ANN dir cburepor mery È Bapuripag cure zgi pda 
Nies, ri 78 nat drmPar 2g rardn Bapu- 
Tips ovouams, pic cresrnzogevir* Ed) n Ai- 
xaròs uri, Miyavos® 8d\ n rapuram, rapv- 
dm di cdr, Vrdm dA iripos cna- 
avra ivipaow, rt dì, ST%ws eingrws ga dpa* &dè 
na ovtpala auto», tr TH ouwdtod 7 dio inmexip- 
Ter Aupaw, nr 7 nat avriPanor do dla rarcy 
compara», in dar") vari n 1 perwyipasy. 

" Avayxaiioy de adera,, ws md arnmerndetas 
ai f xopdaiv pina, mis 6% avi Ployzeus 
ixton, ds 1 ipa abi dediws Tin TagIA* 
dig rim enéres mis dp Bpadunwamus 7 dar 
vardiar, ai palss xopdai dondidormy, mis dì 


meguinims tséprarw, ai dfles. 
+ 


TMHMA AETTEPON. 

Tlied 7 myrinzidina xopdar ri narendit cit 
mubide ovsuars, * F writw Fapsrtpay 
mea NIpÀ or. » 

pr dî Danpo ndn fin), TE news P 

TÈ nepuorpdis tire cuvigionmi svga» È 
inca dui ixraxipd' or Aupaw 2 ToSTY ovvisx?) 
cismua, mon d\ emiv ca merrenaidina xop- 
dov dvayuaio eri Pets n tà 7 Iwo day 
tv F epridpass do Aipaus cvipala» È dì iva pa 
ear nas avtam dtws aviuaseyg* End), è pi- 

vev È indons xoedns aura èvcua, dMa nai di 

iv apa ainiav TW Seeonziet). OÙ o punpòr 

Dx TITO ITA, ds diougi, meds thò F de- 

Xpoodiiar DEI TE noporidps cPlveay. 
xoi rolvuo eidiry, em 7 dio teTgAXieÀ ty 

è oguriag Aipoe, muori d\, timir 78 ar avri- 

Peorey dg ragtn cburips ovgiuaros, # vid cku- 

tegoy, xariima imecoalav Tiro di tar ata 





367 
ille ab ipfo fic interpofitam oftavam chordam 
(ut diltum eft) inter Mefen & Paramefen ve- 
teriformis feptichordis Lyra, & Paramefen ap- 
pellatam, permifit ut prius immotam; duobus 
autem per eam pra ci tetrachordis, alia duo 
ipfis fimilia ( ut in fchemate ) connexuit tetra- 
chorda: Acutiori quidem, acutius, quod & Hy- 
perbolzon (/uper-excedentium ) vocavit ; Gra- 
viori vero, gravius, quod Hypaton ( fuprenza- 
rum ) appellavit : Rn quod ita tum 
rationes feftionis veteriformis Lyra feptichor- 
dis quafi immotas confervaret ; rum compleret 
harmonici concentus Syftema perfeStum. Quip- 
pe nifi fic omnino fecifièt, non puto quod te- 
trachordum gravius acutioris oftichordis Lyre 
(feu acutioris fyftematis contra-fonantis Dia-pa- 
fon) Neton ( ut prius ) appellaretur ; nec ejus 
Hypate, Paramefe; nec Parypate, Trite; nec 
Paranete, fimiliter Paranete; & Nere, Nete : Sed 
neque zezrachordum acutius gravioris oClichor- 
dis Lyra (feu gravioris fyftematis contra-fo- 
nantis Dia-pafon ) Mefon ( mediarum ) dice- 
retur; neque hujus Lichanos, Lichanos; ne- 
see Parypate, Parypate; nec Hypate, Hypate: 
ed aliis vocarentar nominibus; ( quia fic uti- 
Ln conveniret ; ) nec eorum nomina in hac 
uarum lyrarum oftichordium compofitione , 
( five duorum fyftematum contra-fonantium 
Dia-pafon, ) fuiffent quadantenus permutata & 
tranfnominata. i 


Sciendum autem eft, cum reciproce fe ha- 
beant chordarum longitudines ad fonos ab ipfis 
editos, ( quod ipfa manifefto docet experientia ;) 
aquum eft ut Planetis motu tardioribus attri- 
buantur chorde majores, & vice verfa motu ce- 
lerioribus minores. : 





SECTIO SECUNDA. ' 


De Quindecim Chordis Syffematis (qui dici- 
tur) Immutabilis; cifque, que in eo confi- 
derantur, Tetrachordis. 


C U M vero jam fa&tum fit manifeftum, Quis 
primus conftituit harmonici concentus $y- 
ftema Perfeftum; quodque ex duabus Lyris 
Oétichordibus confiftit; hoc eft ex chordis 
quindecim; Proxime dicendum eft, que /int 
nomina eorum qua in his duabus Lyrîs confi- 
derantur Zezracbordorum; & ob quam caufam 
corum quedlibet fic fuit nominatum: Itemque, 
non modo, quod fit cujufque in illis chorde 
nomen, fed & ob quam caufam ea fic fuerit 
nominata. Non parum enim & hoc conducet 
( ut arbitror ) ad perfpicuitatem eorum qua de 
concentu harmonico pani funt. 

Sciendum igitur eft, quod duorum tetrachor- 
dorum acutioris Lyra, (hoc eft, ut dicam, acu- 
tioris fyftematis contra-fonantis Dia-pafon, ) 
acutius dicitur, setrachordun Hyperbolzon ( /w- 
per-axcedentium.) Hoc autem: illud eft quod 

contine- 


368 MANUELIS 


continetur è Nete-byperbolxon ( ultima exce- 
dentium) & Nete-diezcogmenon ( ultima dis- 
junstarsn.) Hyperboleon vero vocatur, quod 
quafi Terminus in ejus Nete conftituatur, qua- 
tenus humana vocis potentia extendar. Gra- 
vius autem, tetrachordum Diezeugmenon dici- 
tur.: eftque illud quod continetur è Nete-die- 
zeugmenon, & Paramefe. Vocatur autem Die 
zeugmenon (disundfarum,) co quod: aè al- 
teras partes, ( non autem xqualiter,) diftantia- 
rum qua ipfum, praceduni, bum fit Duorum 
vero gravioris Lyre Tetrachordorum, (hoc ell, 
ut iterum dicam,. gravioris fy{tematis conua-fo- 
nantis Dia-pafon,) acutius vocatur Mefon (me- 
diarum ;) «Atque illud quod continetur à Mefe 
& Hypate-mefon.  Vocatur autem Mefon (e 
trachordum mediarum;) quod intermedium con- 
fpicitur inter sezrachoda Synemmenon & Hy- 

ton, in Mutabili ( quod dicitux ) & Conjun- 
Bo fyftemate; de quo in fequenubus. breviter 
difpiciemus.  Gravius autem, Hypaton dicitur ; 
eftque illud quod coutinetur ab Hypate-mefon 
& Hypate-hypaton. Dicitur autem Hypaton 
( fapremarara, ). quoniam ef Primum omnium 
"T'etrachordorum reliquorum.in Perfetto Syfte- 
mate, & Gravillimum. 

Porro, chordarum hujus Quindecichordis Sy- 
ftematis Perfetti, Prima quidem & graviflima, 
Proflambanomena (a/fampra) vocatur ; Secun- 
da vero, Hypate-hypaton ( fupresza fuprema- 
rum; ) ‘Tertia, Parypate-hypaton ( /upremzararz 
Supreme proxima; ). Quarta, Hyperparypate, & 
Lichanos-bypasor ( diatonos,, chromatice ,, cn- 
armonios ; } Quinta, Hypate-mefon (fuprema 
mediaruna; } Sexta, Parypate-mefon (mediarun 
faprema proxima; ). Se Lichanos-mefon 
(mediarum Index ;) diatonos, chromatice, enar- 
monios; Ottava, Mefe ( sedia; ) Nona, para- 
mefe (è mefe proxima ;)_ Decima, Trite-die- 
zeugmenon (sersia disjundiarunm ; ) Undecima, 
Paranete-diezeugmenon (4 disjunfaruz nese 
proxima; ) diatonos, chromatice, enarmonios ; 
Duodecima, Nete-diezcugmenon (w/tirza disjun- 
Earum ;) Decimatertia, Trite-hy perbolzon (ver 
sia excedentium ;) Decimaquarta, Paranete-hy- 
perbolzon (excedenzium penultima ; ) diatonos, 
chromatice, enarmonios; Decimaquinta, Nete- 
hyperbolzon ( lima cxcedentimn. ) 

Sed cum cujufque chorde nomen expofiti 
fyftematis jam diximus; proxime dicendum eft, 
ob quam caufam carum qualber hoc nomen 
fortita ef. Quippe hoc etiam non parum con- 
ducet (uti nos fupponimus ) ‘ad: harmonica 
fcientie comprchenfionem Quoniam igitur 
omne Organicum melos hanmonicum, ab hu- 
mana voce regi aptum fit; talis autem Vox 
non poflit, în acutum, in infinitum ( concinne 
& canto apte) procedere; neque etiam in gra- 
ve; quadantenos utrinque. Quippe Li 





BRYENNII 

2hpbpes ess È. rime F vraplorajoy, % È vi 
que Tav dloyidiar. Tapeoraiey 5, 478 *- 
ATA, den mos mipag & Ti, wirn art mono 
sblin, 5 coSpeorivns Purs diwapis, ‘isery. 
TÒ 5 Bapimegn, deldy ibi t57 di 6a 
nEazidpa ast nf vimis 7 del kr udio rel, 
È megpine. Dilkyidiar dè sm naretzzi, 
dim 69 ineg pion 4 Gx.ibiot, mis gd abT& 
MARY deren Tav D) dio mir mrgaxipdur 
È gar Nipos, mor, dì rd smiv, TÉ 
nar' dyripayey De raccr Bapunps cvgiuats, 
È pù bimpor, saréimy * pray Tim di tan ® 
ab as n È pis è È rds 7 pé- 
cur Micay.) tim sang, don peratò Few- 
pany rim cumprdior è E vraron, TO ETA, 
mis sasa, pueraeGodintà 7a re 
cipan, ©É} x cu Usipois Ng Beggian xo 
npopaia, Tè 3 Bagumpor, vrardy ely pa 
fe Pride Uan van toy piray, È 
È Urdnis tav Uratin. Tim di uratdI. GEH- 
PETAA dn atene Feyruv tv recita 
magariedin Cu ti Ae cveipan esi, % Ba- 
pirerov. 

Tav 3 xopdan dd E cipnidiie Torincudi 
nar$pds niet csnpane, 1 sd assrn % Par 
QUIET, mesa pearodim narimy n di dd 
Tea, Uratn Umathv 1) dè ted Fagvrara 
Urardy ” dì meTdoTI, “Umprpurrdni, È i- 
zare dgr, agupan, ciappinD 1 
di miprn, Urdtn pirwr dî tnrn, mapura 
Ty picor + di osun Nxavds. pico dig 
TO, feet. trappen@» dì aydin, pi 
on 1dt ary, Chart 1 di dendra, eh 
TDI del y Bit n dî irdencira, rapavira de- 
Cdrydpar Dir, agupanài, Grappsvios 
n di dwderata, witn deldtyidr dé resr- 
neudenairn, Tesrn \arepooAaiov + dè reovagea- 
uoudendry, paga Umploraian Ajerrt, 
ziapansi, vapuint 1 dè sermneudinara, 
vita umebIA GI. 


AIN tnidà È inaions vopdiie onora. È des 
Bi CUPINATIE nOn domen dvaryuazion ibne cimtiy, 
3 dl iv altiay, xa aUrov TusTs. iper cr 
xe Kai È d cpunpòr ug) TT owtederi, nada 
mp nipiiv vmiAnily, eds thò Pappevinis Sr 
9Ipns saridnfo. Emi) nivuv array opgavixgr Hap- 
puavsor pércs asd Paris ardawrims covo 
mipure* 1 di roraury Puri, wTe Ti P boripe 
ir door, di ippeedetag È inwduis, torni 
dwa?) sti pl rar Tri e Baporepoy HS 
1P indtica pixea mis. Kai 9d Shi ud ® che 

Tepiv 





a Reftituo î pro # & forte legendum mweijdee. 4 ABM. vzsurà» pivio: fed vararàm expungo ut redundans. 


« Hyper-parypate ( hic & alibi aliquotics ) perperam dicitur, (ob caulas ante diftas,) fed Lichanos rette. 
i ; 


In 


HARMONICA. © 369 


sè dit dà mi 


























| 
E] . 
| 
Ì L i 

ga 3: F || 2% I 

SÈ TÈ Is] TER | 

F|SIST® I s|$ Si 

Sis è|I I SII|N|È ' 

#is|81S|8|3]8|3|S î|3 
| [RISI ASÌ SURI” 








ù 


dtd 


amsrrafap 
uoroo glbana nude 





In hac figura exhibetur, Int ema Perfettum, feu Syftema immutabile, Dif-dia-pafon, vel Quin- 
decichordis Lyra; cjufque a frate Fica: Proffambanomene, Hypate-bypatow, Parypate-by- 
paton, Lichanos-bypaton, Hypate-mefon, Parypate-mefon, Lickanos-mefon, Mefè, Paramefè, Trit. 

non, Paranete-diezeugmenon, Nete-diezeugmenon, Trite-byperboleon, Paranete-byperboleon, Nete-by; 10m; 
( Additis Indiciis, Queenam ex his fint Apyne, Baropycne, Mefopycne, Oxypycne : Item, Quenam fint Staw- 
tes, & qua Mebiles.) Earumque fingularum fatervalla, hoc ordine: 7omw; bezzitonium, fonus, tonut; bemi- 
tonium, tonus, tonus: tomus ; bemitonium, tomws, tomus; bemitomium, tonus, tomus, ÎNotantur item, ques enu- 
merat, Oéto Modi (cu Toni feu Species; 1 Hypermixolydius, » Mixoljdiws, 3 Lydiw, 4 Pbrygiw, s Doriw, 6 Hy- 
polydius, 1 Hypopbrygius, 8 Hypodorius. Sic utique numerat ille Modos feu Melodie Species, & hoc ordine, 
Lib. 3. Se&.4. Sed Prolemaus contrario ordine recenfer, ab Hypodorio incipiens; & Hypermixolydium 
rejiciens, utpote repetitionem primi. ’ 

Cee 4 Rtpono 


370 
in acutum promota, in coccyfmos quofdam È 
rupturas; In grave autem, in bucanifmos & 
bechias, Incidens terminabitur ; ut manifeltum 
fit non pofle ulterius in utramvis partem con- 
cinne procedere. Quorum igitur fonorum cum 
nullus fit ullatenus idoneus ad harmonici can- 
tus plexum: Ipfe qui fcientiam harmonicam 
— contexuit Pythagoras, ( ut dictum ef, ) Locum 
ejus in utramque pariem, quoutque ipfa melo- 
dice & cantui apte in acutum & grave poflit 
procedere, experientia & ratione ariimadver- 
tens; docu hunc in acutum; vocavit  Neten- 


hyperbolzon, (è rizzr, quod eft Ultimum, ut: 


jam diétum elt;) atque ad hunc ufque locym 
modulate vox intenta fiftitur. Locumgue in 
grave, vocavit Proflambanomenen ; quia non 
modo qui ab eà fit fonus, . graviflimus_exi- 
ftens, primus poffit in modulationem affumi; 
fed ad hunc ufque locum fimiliter vox con- 
cinne cantuique ne ad graviorem partem re- 
miflà, fiftitur: Vel (ut dicunt ali ) hec di- 
citur Proflambanomene, q@ia cum nullo nomi- 
natorum Tetrachordorum communicat, fed ex- 
trinfecus affumitur propter ejus ad Mefen con- 
fonantiam ; tonicam habens rationem ad Hy- 
paten-hypaton, quam haber Mefe ad Para 
mefen. 


Secundam vero vocàvit Hypaten-hypaton; & 
uidem Hypaten, quoniam elt Hypate ( chorde 
fiorene) primi graviflimique Tetrachordi, in 
‘harmonici concentus Perfetto Syftemate ; Hy- 
paton vero, in contradiftinétionem ab aliis hy- 
patis, acuuorum tetrachordorum. Quippe omnis 
tenachordi, per fe confiderati, prima gravilli- 
maque chorda vocatur Hypate, 

‘Tertiam «vero vocavit. Parypaten-hypaton ; 
& quidem Parypaten, ut confequentem & or- 
dine proximam in acutum ab Hypate; Hypa- 
ton vero, in contradiftinétionem ab aliis Pa- 
rypatis tetrachordorum acutiorum. Nam, ut 
omnis tetrachordi prima graviflimaque chorda 
vocatur Hypate, ( primum enim, ut fa di- 
um eft, à vereribus nominatum elt Sup ‘um:) 
fic fecunda ejufdem chorda, in acutuni polita, 
dicitur Parypate. 


Quartam vero chordara vocavit Hyper-pary- 
paten, & Lichanon, (diatonam, chromaucam, en- 
armoniam ; ) & quidem Hyper-parypaten, ut 
acutiorem quam Parypaten ; Lichanon vero, ut 
cognominem digito percutienti in fy{tematis 
Dia-teflaron feStone ir duas partes: Vel (prout 
mihi potius videtur ) Lichanos illa vocatur, db 
fimilitudinem diftantia digiti fic diéti, ( 4oc et, 
Indicis,) qua manifefte diftat hic digitus è 
Pollice: nam ficut Pollicis ab Indice diftantia 
major eft aliis diftantiis quibus reliqui digiti 
inter fe diftant; /ic Lichani è Nete. Itemque, 


MANUELIS 


BRYENNII 


rio abry aesezordim, cis noxuvr ess tras È 
pibeso Più 5 è Bapimpor, cis Punanio pts è Bn- 
zio; imita rara aleny ds sdapòs dndov . 
dm megitipoo iP indmege di iuueretas aPrnretk 
iggivon. Sy dipaza *Liduy des nall imiv Trn- 
mi neès olo cragpovis piùss xaTisnney 
6 Tlhò apportò Troilo regrdos ZA 
ws den), 7 69 indnga 70m abs, pExea 8 alri) 

) ippereics, na) inudus, diri m x ibunpor xa 
Bapbmpo aesgmeti ndudaro, mripa * Niyw rala- 
vofious Ter ud din ® ibimper, virlw verepoo- 
daje Cudderer, Dorì TE viamy ds sin) P igga- 
7° na) dd pixei TEÙe B 178 di iupedetag ri 
Dori Paruverdin isa) Tèv dè Tri e Bapinga, 
aesrhaycane dio din è pivev è dm abris 
RAS, Bapirars dv, meums dis supideas 
arabi dude) amd pexei Lr 
7078 dpolws n Peri di fuperetag, è ados, dr 
P Basumpor anegdim muse”) fi, ws ama Paci, 
atsrha paro pdin am nadermy, dem 7 ivouate 
Bian necaxiedar sdeì rowersi, dn way 
terra Gdr) 2jg Th) Pa perl ovp@uvias 
Tvimav Ere xsone dor big hò imerla 7 raro, 
dv ie 1) pm neòs Thò apapichu. 

Thè } dAme, paia dr vl 
uè, din © drm 1 E aedts A Pagvrars ni 
reaxiods E mAds # roper due copiare vert 
Tè Î, aéds dim ) Fadur Varato 7 
csungay mrgaxipdar ari. Kaj 9Ò suns Te 
aeergite nali avnì nugdiu, i stem ngi Pupo 
nam) Xopdi, Umm nadiry. 

Tv dì retro, rapvrirlo warm dà 
rapvritlo phi, ds iris è Anci da dè ctu 
Tepoy terey idilo È vizidms* zrattv dî, ntùs 
dyndlggra 7 aMay rapurartr 7 okuriguy te 
agaxipdan. Kaj 9Ò diareg raunis TereANieÀe n 
atom * Bagvram dins 20% bird nada) È 
DÒ meaTI, ws mAdus tin), vrariv pg nic 
Tadamis ovopaiGera” Hrw dì È 1d4Wripa abri 
xepdù, s ca P churipo terey din, magvram 
KATY, 

Tùv dî rerserlo, Cariprapurarlò, è ixa- 
vor, Algirvor, 204 panilò, cragusno” dA Ump- 
mmpumitiu pòji, cs cpurifda È rapurrims* Ni 
zardri,ual' ipavipiav 8 ideas avrò dax- 
avds, in È ds dia mudjs & 2jg mardowy ovsi- 
pars” fi, naSatmo buoi ga por Tous, Megars 
am naremy, Djgi Thù iposimla È dlarirws E 
denediis dauroda, iv Eros wvapyis dis”) # dy- 
me xo) 9 darte i darà nd drnzego 
Bri Miyar Djgirens plan tav dawn de 


suioram, ès ci arirammi daxrvro: der aidirar dicerny [" S70ws i, am ras, Î Nigris, ] Kaj 


TA, 





d Repono wsgw, pro quo perperam fcribitur yrider. e sea vaim quod exciderat. f Perperam, ut ante 


monitum eft aliquotieî. g Repono È pro #, quia digitum r 
(qua exciderat ) fic utcunque fuppleo, #res # dr + nerai, F done. 
‘ I 


fpicit, non chordam. £ DefeCtum Redditionis 
i Re. 


‘< HARMONICA.. 


id Nixawos eds. mis djgiPigss 
pd 4 ale mi o 01 diasnpa dig) 
8 drmede@. mrì 3 gici dra dh deg È si 
nesta marne mevazigde xosdì, nari mì ddpo- 
ea Jin È parodia, mrè pd psiGor diagnpa, È 
mus, sruv.© riga» dadini 6x9 
x mrù d\ è piega 

È, è aguipardeò, è ipapuinor, weòs mv 7 Ng 
Piper ir diajpien” Lair Ùù dado pò ddr ps 
smzd nerd È didiraror Pb: È rippuc dia, Mo 
di nari è 2pupamòr, no) ingr sarà È ivag- d, 
pireri ARR adirc 29% 5 di v0gdì alrni Urp 
rapurdro % Nzxards narsidim, funi Degni 
Tn Kad” Viqppuatr infr serrate 
curi Frwgs di, cirmpra di beta da vira 
eatsonegsseny ita dii # n red 
Pesi pa degrue aiguira nedé). 

Toy dè miprilla, Lardirlo psrur' da dardi 
più, dis meeormo È airiv tm reregiede pi 
e Spett ov ar, 6g alito 69, 
puicey din tereggiogd cer sarà té), rs 
Tadrardv 3 TH cumppdjir, ds den) led 
Urard, abri ta 2 di cieli, 
eborspo® cos tr mis ibis diro rimfpioe). Ei 
di ms tvmoda, 7 drar Piromray Suosduos, dere 
foods, dà mila ajman 1 x0edì dra, nomi dio com 
niresxiedmi vmagzio@, TE TA 7 batt» ng) 7 
pirar, & paddor nirn tÙ Uratdn, dA Urdrn 
té $ perun, air lips rs avverano nt m 
Migoirts, dos sì pùr rain È 7 bari idr 

reresgoeden drap@nessus i TeRiern sa 
pratese psdreg vitn ay cuadéiro' end) d\ 
dual tavn i ) didù nani cuvsdir ti 
pre i pina 
UT ESW° dA 
guar CRA 
fronti Mat. drpiparer dè der Egg 
siipar® ia Pdì iva si vari F 
saran e edile È i mi 

s° je rire cisros È min Urarày, A 

brain péran air 

Try di turm, atm dà ragu 
ni Pi ice ai 8 Fid vat 
mdtis to» Vrraton prov dè, eds. arm>jgse- 
dojp rain didcay vaga To» TE ckurigar È 


Ty dî «dep, iimpragorireo È Aeggazo 
picur 2jgiroroo, , nagpuovioy ddà 
Axarà pù, di ds artsapinartu arri è Pri d 
resse ti ta» brano rereagiedie picon dì, 
eès dimdigsrAo Tan Gar Miagantir direvon 


1, Aidan 


e 


31 
ut.index digitus ad varias manus operationes 
nuric.,majori diftantia nunc minori diftar è 
pollice ; fic & cujufque. tetrachordi chorda ter- 
tia, pro diverfis melodia. Generibus, nunc ma- 
pecti habet è Nete diftantiam, ( quando fci- 
licet co gp habet conftitutionem, ) nune 
rem, (quando acutiorem. ) Diatonam au- 
‘omaticam , & Enarmoniam dici, 
pro Ai Generum divifione; quippe aliam 
bet illa diftantiam in concentus Genere Dia- 
tonico, aliam în Chromatico, aliamque in En- 
pago Sed & fciendum eflt quod hc chor- 
Hyparparypare & Lichanos Tila, dicitur 
pes generali nomine Paranete : nam ut om- 
nis tetrachordì, per fe confiderati, chorda fica 
ta & acutiflima vocatur Nete; a Fl 
tertia (ordine gravior) conformiter 
ranete. 


Quintam vocal L? (repetzeri & quidem 
Hypaten, utpote iftius tetrachordi  Primam; 
Melon vero, quia tetrachordum ipfum, cujus ‘ 
hac te, eft ordine Medium inter 


duo conjun tettachorda, Hypaton & Synem- 
menon, ut ante di& quorum quidem 
Hypaton tetrachordum gravius ; Synem- 
menon vero, acutius; ùt in fequentibus fiet ma- 
nifeltum. Siquis autem hic, ex valde curio: 
fis, gi gd ob quam caufam hxe chorda, 
duobus tetrachordis communis,. ad 
paton & Mefon, ) non dicatur. Nete- 
led H Mio -mefon ; nos ei pro refpo! Punt 
hoc Hy ypaton tetrachordum effet co 
rag confideratum, abfque dubio hac 
tiflimaque Haga chorda diceretur Nete; Da 
vero non fit per fe confideratum, ( fed prout 
eft cum difto tetrachordo Mefon conpexuin, 
quod ne. eft acutius,) fed, tamen graviores 
habet tenfiones, ( funt enim Aec utrague te- 
trachorda Lyra gravioris, feu gravioris fy{te- 
me contra-fonantis Dia-pafon ; )  nomenque 
Eirgne grarior Lacie tenfionibus attribuator TC 
‘opterea rationi 
taneum crrgingo ut non De -hypaton hac 
fed Hypate-mefon. 


dicatur, 


Sextàm voce Parypaten-mefon j-& quidem 
ten, ob caufam quam diximnò. de. Pary- 
ypaton; Mefon autem, in: còntradiftin 

Parypatis 


Pa 


Chionem ab aliis ‘acus 
tiorum. & graviorum. 

Septimam voca? H .8» Licha» 
non mefon, Fermati \romaticam,; enarmo= 


niam ; ) & quidem Lichanon, ob cas quas: di- 
ximus rationes de Tertia Pra ae gr 
Mefon vero, in contradiftin&ionem ab aliis 
Lichanis; Diatonam vero, & Chromaticam, & 





pe rp i oniam, vb ob ‘eiufas ave ditas'de' Licha- 
NIXANÉ TU VIATIM no-hypaton. 
Olta. 
i Repono è pro i. Eft quidem Lichanos chorda,'é mxass" fed Lichanoe digitus, è wxuris. 
Coca ' 4 Pro 


37» 
O&avam vorat Mefen. | Siquis autetti valde 
turiofus hic iterum dubitaverit, ob quami cau- 
“fam hac quarta & acutiftima chorda hujus Mé- 
fon tetrachordi,, non ‘Nete-mefon, fed’ Mefe 
vocetur; nòs iterum ci refpondendo dicemus, 
quod, fi fe confideratom eller etiam‘hoc 
artarhoidalà, omnino' Nere-mefon diceretur-; 
uoniam vero ad gravforem chordam Toni 
{qui dior) Diazeugtici ( few disjunBivi !) 
terminatur; qua conjungit inter fe duas- (ut di- 
&um elt ) OBtichordes Lyras, hoc eft ( u'di- 
cam) duo fyftemata contra-fonantia’ Dia:pa- 
fon, que vere complerit concentus harmionici 
Perfettum Syftema; quatenus' ef ordine: pre 
cife media pt barra omnium iftius- Syltema- 
‘tis; propterea non fine ratione dicitur- ( pro- 
pier La otdinem) Mefe ( media :)' Vel (qual 
ca ‘gf videtur ) ob hanc caufam hec Mefe 
dicittit, quia, ut Proflambanomene occupat pri- 
rhum gravifimumque & extremum vocis è lo- 
cum méelodicun; & Nete-hyperbolzon fimiti- 
ter acutiffimum; ita & hac occupar medium 
‘focis locum: Quippe quam rationem ad hanc 
habet Nete-hyperbolzon , candem ipfam hxc 
habet ad° Profil non, ut.in fequenti- 
bus-\oftendetur : h quoniam elt communis 
tetminus duarum ‘Oîtichordinum Lyrarum, feu 
duorum fyftematum. contra-fonanuum Dia-pa- 
fon; quippe hec:chorda eft finis Lyra gravio- 
ris; &-acutioris principium : Vel, quoniam hac 
nà, èft, gravioris Lyra fonus acutiffimus, & 
acutioris graviflimus. ji ich 
Noram vota Paràmiefen; ‘quia proxime è 
Mefe peoa habet, ‘tonique -DimzeoBici 
intervallo ‘ab ipfa in acutum diftat: Eftque 
Hypate gravioris retrachordi, acutibris ve- 
pine lyre feptichordis; five acutioris fy- 
us contra-fonantis Dia-pafon.  Siquis au- 

tem valde curioforum+ hic iterum dubitet, ob 
a caufam hc nona chorda non Hypate- 
iezeugmenon “dicatur, (utpote prima gravio- 
ris tetrachordi, acutioris veteriformis lyra fep- 
tichordis; feu acutioris fy{tematis, ut ‘di&um 
eft, contra-fonantis Dia-pafon ; ) fed Paramefe: 
nos illi iterum refpondendo dicemus, quod eft 
idem hxc vere. Hypate tetrachordi- Diezeu- 
gmenon: digti ;. fed quoniam prope  Mefen it 
acutum habet: :pofitionem;. eltque Mefe, totius 
concentus:'mufici fyftemaus confoni, . preftan- 
tior aliis ipfius chordis; ad. quam itaque ha 
aptantur; atque fi hac revera non foret, iftius 
enne el elet | plane incongruum : 
propterea. non: Hypate-diezeugmenon sqpela 
eft; fed, ad Mefes.vicinia, ut.à  potiori canfa; 
Paramefe. ‘> i sir E p 

"> Mr i. Gu. I t 

Decimam cet Triten;diezeugmenon. | Si: 
quis autem Ne iterum ex valde curiofis du. 


TA 


x 


MANUÙUE LIS BRYENNII 


TIW3 cydilo, piove edi Us rpm nari, 
7 dear Premrar pb U® dereeinde è Aalimaloro 
\agrittà 1 memori avi ibvrani poedì Fi rave» 
rurimearziede, È vini: pisuy; dd pin nad 
me tg) rlduv Mps ser avriv cima niro più die 
gernis br più eb card Praga Ri pizo 
mredziedovi ‘mim av rinTwS' puirav algo cicale 
nem” citt: di aree luo Paprriosv vosdluri did 
cite catdt- dININA Tic to erey ted sn Ni pesg oe 
mes), nord) venivo dira drmipur 
Na anrcvovinuale, a mepuradhe averi npii n 
TEAM Ti Mopro pepe 'aderpae 85 perego de 
mett cav tiv Xopdan TE srvnvzUate TERRY 
Dig sive Nereida ph 
Fedos® da pula suse te pros pe denci dj rire pig 
arm na rig; di mbareo narecrha car dd 
aEGTW Hd) Bapineror Ha tggà.ro L percodipiay DI 
Provits admey Seortd i 1 vivi div ispira, 
duole rd Tobia tera dt poi 
È Puiis rom em Dt Aegerter 
UmepGoraicr erede avnivi T alorin Troy deg Riva 
miarese Tluò areso ra ubarodplw ind bs ennio 
emma Vixrery” orti vowrdsvopes Ta diarree 
xipdor avprarces, arsitannar dinptornrdle 
2jgrraray vvmpitarzi Gre dat 
Baguripaz xupas Po apri de durepas 
pia So, È | pets Nvpergi DIAGN vra 
cburer®, Sdi pra Bapirer@: 0a 
Thò deendrlu Spapimriala vibo È psi 
os exdr lu) Fic, Mel in rnd rive dira 
Si e ctompey diiiranielivie de ss vrd 
mE Bagurips mogazindisaà sburijas dex ieri 
muisarzide rupe ro rbuar diPurn dia 
rastn kvrips cvsluatesi Ei:di me rANyindyo 
maiidee, easy cern Drom Pv, Serepare, 
Bla mtv aimav man arri good, sx rara 
row del dry pieor rl os agito bo E Ba 
puri erede CkUregss degizuoresae (Als 
ind Avpag dro Ti eri cvmiPnto, dis Gora 
2jg racd» cturips ovsipratos” dama Dept 
TAAW È pis mess aorvararmorui deyairas, 
om xa) Casariadws ara ni rn illy aan 
sarspdira mea zipde ces dra) Agi và 
pica tè 0 Eompor toga Tu) Bien "dè pito ray 
ns rippoc pirs cvuPurs ovrmugamos, sperlan ra 
duri appari); %, amis arndus pi sone, 9 7dv 
cwdp pose Dasver'» Digi rro;o #%, Lazar dh- 
oypisay Calf dA dadi pi È 
piens, ds dorinpertloris TW@d yo Son. 
Thò di dentro ovirludiildrypevor: E} di ug 
Tahw ravmbidettm dipen Vdorucoa Yosrdde, 
dor 





i + Pro è repomo 3 quatenus. 1 Pro puerto repòno puasdirà. 


mM. 


1 AHIAIRIM CINIGALV i 17 


Sinpinti, 2jdmaiai aiar Poesia vd 
è mapimini, URL rete iraja 
sale ded Ly ii did e) di pria 


dmn ud Migerres om iatdimpi er dex ian 
niro Raxkpdca Vede pece 
diri Vitt la GAsgpuam "}iSrtca cepeo des 
TÎi semirgipdi Nip, ia ld lione ret 
airone; gi n) oto iptire ae 
d75, iv dI arti pe mero 
nés Seggae pine: DIA Pa media 
aiar nici i tap ra 
opa & Ads B ppt a co cpltoms rajon: de 
xerws È'adl Veri, nei è portata 
dn iu i dir aero ami dom 


ss “DIE 
bitayerit; ob quam caufam. hac dedimachorda; 
not Parypate diedtur; fed /Trite;. irémquejiceur 

‘ugmenon j* nos bei: itidem .refpondendd 
dicemus, quod cum, in veteriformi. lyra Septis 
podi hac ipfa chorda erat è Nete tertia, 
fed dii Paramele;" poltea vero; in Ottichbr- 
di 1yrà, fecutiduni'hujis difpofitionem diéta eft 
Trite ( proprer -itit politionem ogtava ‘chot! 
dé; quam Pyehagoras, ‘tt dietum eft, inter hanc 
& Parameten'interpofnie, ob rativitiettà ‘ante: 


“diam }.)) reperitur ‘atte "Trite ( Tri Yin 
Pat) to 


Tyra Ottéhordi perfetti fyftematis'chit: 
centus harmonici?' pal e vt ittrum ditatur 
Ttite ;' non Parypate ;' larque ita ‘“quidéti da 
prius dubiam refpondebimus. Ad feanduam Wei 
fo, fic porro reparti: Quonitm 'acutio! 


ejaa pis dettò dricar mana brr india fis )yra ottichordis, (five' acotioris fyftematis 


nio dd burtpati demente ripa tiri È nari cohtrà-fonantis Dia pafpn,) gravius 1 


dynPero Dia raso dborbps sviene, [ug 
mpor mrgdzopde, med LR) chimper unt dd 
dum reato nds: A Bapirepor, tm 
mis Bapuripws carextipàa Mipazs ir nd'inar 
abrParvor Da irta etimpireri Paportsa ni 
par®, diltumj Da rEd oWandiraz 
Hi Bran rca zipdor, N Ly dpr Cada: ADE 
n azaPi, © n Maldtis riv amefosiseriai 
pois infroergi > © RITI x 
. rho di iddrlò, pgrtrlo- Ly 
didrmor, a) ze%, EDITO la AMD 
bam idi, intestata verca- 
pos, È ener thò nirlto att rirunmg 
PD, Sovis rarrs nteagida i ie n 
virho dvrs vemyidim xepdî, pr ese 
psverd, ds urestipnia). Aud Ary dir dè, méds di 
maje tav mar Nyo ri, È pgmror, 
Fn cburiph È Baputipen mrea xbpd av: Aatrmior 
de, % gerani, sa) tvcappesvier, Div diri 
Cerri rey Aigantir tav dlo'rreugidar È Bajri= 
Tipots Nipas wescim tu. Ei dé ms wbAw idravde) 
ta ager Pireo Priidpos, doriphiode, de ratto 
ubtiar n xepdr atri, CI CaAaiia Niyavos, nadoli 
mp rd ai carta rav mesto ia dio mereg= 
Vday $ war uinQurti dia mara Bapurips vv 
cipars ripida adà ri mt Spia 
avi fam” radi nali pes pds rd e avro e 
Mens, mirto TRE sppreo pe dg 
pa, cn dudiv cargo pda rupi, nrovtre dosi 
ver AviPavor iù rari rispparun, viyueraz; 
de wesdinid, Pagvriparre Cebottom riva 
Thpà wir ce deine aio av Fprerrcl t 
ini? dumas nare pe va i où 
Baputiga; in rerBizratàn nerd pira n A 
Spuripa rdrw, in TETI deldry Br rai tt 
impborzior n dè restano È obbrpermavns 
Timazonde xoodi, wHd ris ranioisia gni 


chot- 
dutn ‘ad éjufdem acutius tetrachorduin fem 
per” alora ; fed à graviori'‘rerratba: 
do, qu: @ft ‘aciititis'‘gravioris ottichordis 1y4 
rx, (five graviotis fyftematis contrà-fonanti$ 
Dia-pafon; ) disjunétum* propterca noh'inepte 
voeattito eft hoc tetrdclordum Diezeugmenoni 
(#sjhnétarim. ) Quid'autem fit 'Connettio; 
& ta Disjunétio, in 'fequenubus dicetur ‘ac- 
Pi ARAN no 


Ma, 


Undecimam vocal Paraneten-diezeugmenon, 
( diatonon, & chromaticam, & enarmoniam :) 
Litoquidemi Parariettn ;: quia. tertia veftihifjus 
xtrachiordi, &/\ordihe ponitur. prorimesfub. 1p? 
fius Néete; ‘etenim generali: nomine, imbomnè 
tetrrichofdo , ‘chorda’ qua ordine proxima ef 
fab ‘ipfius Nete,, appellatur: Paranete,. uti ante 
di&um!eft..1» Diezengmenon vero) ‘ini conta- 
diftinétiotiem !'ab'alus ilLichanis & | Paranetis 
acutioram & flmrten ra tetrachordoram!» Dia 
tonòn vero, &-Chromiaticam;: & Enarmoniàm; 
car db) catifam»qualmde Lichasis dubrumi.te- 
trachotdorum: gravioris lyre { +jaîtavanteodixi- 
ni iliSiquis Paerezion a) paresi qu 
ddbitaverit; ob qdam-caufam chechehotda non 
voceuir rici ficàvì Paranewe tion 
duorumtetrachordorùm gravioris fyilèmatis ca 
tra<fonantium Dissgiafila vnodtrimme( fudib rebli 
generali; momîine Parancte j inoscalli aritogores 
{pondendo ‘dicemus'; cum perfeftum us 
harmonici fyftemarexnduabus lyrisv'oithér- 
dibps:( five duobus f}ftematis contra-sfonantibus 
Dia-paton ) componutur; !( ud ariterditumpeltg) 
grawiori fcilicer & ‘acutiori }. quarim) item 
utraque ex: duobuò..tetràthordis:*componitatt; 
tonoque ® diîto Diazeactico e gravior: (quidem 
ext Hypaton:. & Mefon ‘dis ; Lacptior 
autem | ex sezrachordis: Diezeugmenon' us Hyò 
perboleon ;. tertiaque vim-acutum .chorda, cu» 
jofque: tetrachordì , +ày veren:biis. mominabatar 
Paranete»& Lichanosw(\diatonos; chibmatica, 
&emdrmonios.,) propter rauiones de.ipfa, an» 


TI nel) Atgards, didmmvosi ra reso porto) siva iv te diîtas; cadatque aliquando in tenfiottibus 
apps, inudlera4, did che reomantdey pirss gravioribus, quandoque in acutioribus;  confor- 
DÉi avis Miyss® xa) mrì pv nar' churigwy miotay mila, snrà di rarà Pagvrigar' eIITOS 

Ceez miter 


MANUELIS 


ten etiam «eiindita funt 
quidem ei attributum eft somsen 


nomina ; 
i gravioribuss Para 


in 
nete, in acutioribus. 


Duodecimam vorat Neten-diezeù 
a Neten, utpote Neteh pr ov 
n tetrachordi; Diezeugmenon n 
in contradiltinétionem ab aliis Netis acutiorum 
& graviorum tetrachordorum. Siquis vero, valde 
pessoa etiam hic dubitaverit, ob quam cau- 
de cum fit non. modo Nete, fed 
& Paginas È fete quidem tetrachordi Diezeu- 
gmenon, fed ypate Hyperbolzon ; ) non Hy- 
Losufagrogr pr? dicetr, ar: Nete iezeugme- 
nos illi iterum reff lo dicemus ; 
etfi chorda hac & Nete fit & Hypate, 
eft enim connexivus rerminus duorum que 
tetrachordorum; ) attamen, cum acutius 
fit graviore pag È (ur celerius tardiore;) 
propterea rue, faltem non incongrue, non 
à deteriore ipfius nomine vocetur, fed.à po- 
tiore, feu Nete ; potior enim cît Nete ima 
Hypate; & quia qui è Nete fit fon 
tior et co qui fit ab riti Quippe Dia 
cujufque tetrachordi acutiflimus cit qui fit è 
Nete, & graviflimus qui ab bei potius 
autem eft Acutum (ut ditum eft) quam 
Grave. 


Decimam tertiam veces Triten- gr 


tertiam excedentinum:) Et qu Tri 
fara analogiam tertia da dida vin 


tetrachordi ,_ veteriformis Rici dr; 5 
qua: Paramefe prius vocabatur, 
cchanae Trite, propter ante 
Hyj vero, in contradiftinZionem N 
Trite diezeugmenon. is autem, valde cu- 
e a Egenadi (ATI 
ca rda, non - 
chanos :fimsilter ) dicatur, ut prius dice- 
batur, «fed Trite-Hyperbolzon; nos illi ite- 
rum relp ndendo . pr irachon fi he ricssiegria fo 
ptichordis lyra per. fèi confideretur fola 
quei vi tetrachordì Sie, (Pammefo 
politiami oli se hac 
Prision pcistrana] chorda: fida 
tina) in aggliene salone, alteram 
ogtichordem lyram, omnino fibi ipfî analo- 
gam, procreaverit ; atque exinde acutior pars 
emergentis , fyftematis concentus harmo- 
nici; ((ex Septichordi bra, rari que ex 
illa quafi-generata ell (e/Zeva chorda mterpo 
fità) altera o&ichordi lyra ) efficitur; & fe- 
re. 


acutioris 

tur,(& Lichanos 
eft, cum à tota reliqua graviorique fit dif- 
junda. 


procrestar : Da treizito tds abili 


BRYENNII 

mies mie rele civvie, È vi ibpala abri 

dine” 4 pò Agoade, carni or 
tv mis Paporipus mogariedos* n di Primi, 


bo mis 

(3 dude, virlw Aly dar dà 
i, dg evmiego & ren deldoy div n 
pisa prin Pearce 3, ads da 

Tama tor Tov n ikunpay 3 Ba- 
gunipan ringazioda». Ei di me mA drive, 
7 dizar Promvar Rod, dorpiode, ala mine 
ajnaa Li h, E) map dà È Card 
my xArsos dà rim pur 3 To del Loy piva 
mresxiede,. asd ) E 7 rgecraler cm 

Cadaipa Vaardenpmgbcdajan, ddà riti dal doy- 
piro” 7Adr na UA mps abni rio 
MNigarnis, nas 4 atri, $ vira xa) ira 
Ty i xa gs d@d esi lo Spruas 
dio nresNipdar da caldi è da (on $ Ba. 
purips upevilor iso, dis 1° maxi TE rip 
Dia TETI eMSTWwS, CIX dmfusraas, tx Dori té ua 
poros cune Cadvipa intparms, N° dmn TE Kperr- 
adi Am dor î riros parti diga 
Vardras” ima) nai è dom È virus PHighos, 
6a ri dor di izrarys* diga è pò iframe ghi 
MS METIS nreszopdk, d don d nitas in, 6 
Bapimans, dI è zvarne*. aperto 3, ds die 
prg, P 0% 16 Papi... 

Thò di resrradudrlo, ref Umpioralen 
dda Tess pr, seri dv doziar È resras x 
dhe rù ps i raregaziiede DS * dgganrng die 

Nipag: di Taeg pio pò Cuma detro aperto 
cor, eigen dì ieirn atsmpaedna, Sla è es- 
nariaeypiror Aigar® Umsporraion dì, Fs armi 
Nasarhò È resris ri Onddrypivar. Ei di ne 
add name, To» diga PiAomnaay Posto, 
donegiode, dià miav alrivi Xogd% ciro, 8%, Urge 
pica xa dare KaNGra, padrareo Cna Net» rai 
rearegoi,. ana agita Umeloraian TAdiy xa i- 
pei où AUTO dr avo pd MpertIs , ws € pùr 
1 derauingome id xogdes Aipa al iavr ide 
gun pori, dv 68 cnalyross ii agita E Baguriga 
aunis TETpA; di avnì uarupira, 
ae4en cats ager, ali rl ragirdeoa È tydins 
zogdns” ind) aura, nec A Baporsgoy clave 
doraffusion, irigav dnmigpeder Nipas, Sign 


er \oger, are fior prerzairte 
(compie ri 
aspro autis n CO 0”0y 

ded ip, ip a 


, 76m i aùtn 
mbe # mimo pei cima” Dig tm ensras 
Ci ri éripy aùrne opvriga rerparbode di ” bmp 
pon (O) Nizgaeòds» narsodin, rekrn uAia, 6rràì 
nat DANS È eripors na) Baguripos difdrmg. 

Thò 





m M. Gs. AB. dr. urrumavis non male. 


a Pro 


HARMONICA. 


TLò 3 mosaponcudinarlo, frlw Uzye 
Corajtn* Digimon, è zu patio, È crapusrior 
A è harrm uù, xgj diggaros aÙTI Capi di 
iv iPyuedv eirtrns aimar, * diù È Hgrrris 7 
del ty dior Umpboraiar 9, meòs dym2lasorl 
di apgrime 7 del Loy dleirvor Ì, 1 pa 
pamulò, x, crapponor, di iv alriay LA dh È ra 
ess FÀ Ly dior, 7 AegarayAHANPa pay. 

Th 3 mravedindrlo, virlw vmpcoraicr 
dama virlw 8, ds ieviatle Ho mreax6:ds” 
vaspoodaia» È, méòs drndjazorò 7 IAROMIT O 
mreszipdan E mita cosquans. Abmy dr cio 
ds cwwnipos ami alia, A ds Erws inden Toy 
mrrnaidera xopdiv ts aperire cvsiuar® 


375 

Decimam quartanr voce? Paraneten-Hyper- 
bolzon, ( diatonam, & chromaticam, & enar- 
moniam : ) Et quidem Paraneten, (que eadem 
& Lichanos) vocatur, ob edm quam ante di- 
ximus caufam de Paranete-diezeugmenon ; Hy- 
perbolgon vero, in contradiltinitionem à Pa- 
ranete-diezeugmenon : Diatonon vero, & Chro- 
maticam, & Enarmoniam, ob caufam quam de 
Paranete-diezeugmenon & de Lichanis prali- 
bavimus. 

Decimam quintam voca Neten Hyperbolzon: 
Et quidem Neten, ut qua acutiflima eft hujus 
tetrachordi ; Hyperbolgon vero, in contradi- 
ftin&ionem è reliquis tetrachordis perni fy- 
ftematis. He funt igitur ( ut ftriéte dicam ) 
caufe, ob quas qualiber chordarum quindecim, 
immutabilis fyftematis, fic appellatur. 





TMHMA TPITON. 


Tisei to» dio adar È nari rom niniorws TS 
Pais. 


Ned 3 & ré nAdw E ripper dia CUSIUATI, 

quod d\ i cimiiv, ca TH Gegoint alcdnri dp 
poria, & psvor Phiyzai, ad 19) Aerial, ko) 
Pin, nai peraeScrai, È rvos Fewpiy): draynaion 
dis Tata 1ì, not) GEi indos aurir Beaxia ala 
dei deir meémipor. AMA medio dd Ei PIA 
xi d dns apyita È ruasmis dippuovics ds A 
poràs, 15 debut’ P muto, È ogappis È © 
vuo, TE pesrs. Emme 3 naì wifi row Aouran, 
name 1 Titis Indra curo cmyrii, 


ANN tatto astri 6 PAD, satì mirra 7° 
dAa, è Paris Gewpermy momo 15 È rari 7 
mi sumoros DiaPepei ini dio nei dd i 18 
2Îs 650, + di Digrnpani drayuaio mid 
esami, mia più mexes mas È Pawis 6° 
mia di djampanzi. Ewwxis ad dv rimor È 
Ports Cet uv cn, 9 mais Ta avéods % ris dinri- 
ads dipartis misidin, sdapi ti alba dorsi 
"irutode4y, 1) PEXGA ovwmiS. Aragnpam dî, cray- 
Tiws very TI QUWEXA, Hr 7) mis pd) dviods nai 
mis carmusis aPaveis metin, is *) retods Pare 
eds ga maITI È Crappeis. Kai, dda, crey ET 
sney 1 Puri, dice pundapti denti ‘isk TI d- 
wi, ouwexi Ngeudp' crav dè sivey n detace, 
dira mid digCalrer mà sm Dar, nei tira 

‘ mujonoe, TAI AD iripeg riows way dba, » 
Tim waAat miti Pauwondin, ruvegdis Digridii, 
Digonpanulu Thò quasto simo Megopdp* Ad 
Thè i cuvtgii, roparlò siva Papdi” dadeya 


Mir SÒ rpaw, d74s 1" Per) xii) nati 770Y, 


SECTIO TERTIA. 


De duabus fpeciebus motus vocis fecunduna lo. 
cum. 


UM in perfelto concentus‘harmonici fy- 
ftemate, 1d elt (ut dicam) in organi fen- 
fibili harmonia; non modo Soni, fed etiam 
Diaftemata, (/ew Ztervalla,) & Genera, & Mu- 
tationes, & ‘Toni confiderantur : necellè eft 
omnino de horum fingulis brevia quedam prius 
enarrare. Et primo quidem de Phthongo ( /rve 
Sono:) Hic utique eft hujufmodi Harmonia 
prscipaa; ut eft Unitas, numeri; PunAum, 
inex ; & ipfum Nunc, temporis. Deinde de re- 
liquis, prout eorum cujufque ordo poftula- 
VErit. ° 
Cumque Sonus porro (ut hc reliqua omnia) 
in Vocis L erag fpe&etur ; eee le Motus 
fecundum locum, duas admittit differentias : (E{t 
enim alius Continuus, alius Difcretus, few in- + 
tervalis diffitus:) pramittendum porro eft, 
Qualis fit ille vocis motus continuus, qualif- 
que diferetus, Continpus igitur vocis motus 
ille eft, qui remifliones atque intenfiones in- 
confpicuas efticiens, fenfui non videtur confi- 
ftere, ufque dum ad filentium pervenzzar. Dif 
cretus autem, few intervallis diffitus, ( contra 
quam continuus ‘ille, feu qui inconfpicuas ef- 
ficit intenfiones & remiffiones,) intenfiones fa- 
cit omnino confpicuas & ‘evidentes. Et (ut 
femel dicam ) quando ita movetur vox, ut au- 
ditui non videatur confiftere, 17504473 continuum 
dicimus : quando vero alicubi Stare vifa ef, & 
deinde locum aliquem tranfire appareat, atque 
hoc fatto iterum ab alia tenfione ftare videatur, 
atque, hoc alternatim facere vifa, continuo pro- 
cedat; Diaftematicum (/ew intervallis diflinfum) 
hwnc motum dicimus. Continuum vero illum, 
Sermocinalem dicimus: Dum enim colloquimur 
(aue fermocinamsar, ) ita vox fecundum locum 


movetur, 


3776 MANUELIS 


movetur, ut non videatur confiftere ; at fecun- 
dum eum quem Diaftematicum w201472 dicimus, 
contra fit, & confiftere videtur; omnefque il- 
lum qui hoc facere vifus eft, non Loqui di 
cunt, fed Canere: Adeoque, Colloquendo, vi- 
tamus fic vocem fiftere, mifi propter affeftus 
vehementiam quandoque in hujutmodi motum 
cogamur incidere : Sed, Canendo, contrarium 
facimus; & continuum evitamus. Quanto enim 
magis vocum quamlibet , unicam & ftantem 
candemque facimus; tanto accuratius fenfui ap- 

ret melos. Quod igitur, cum duo fint vo- 
cis motus fecundum locum; Continuus ille, ell 
Sermocinalis (/eu soguentium ; ) Diaftematicus, 
eft Melodicus (few canentium; ) elt quali ma- 
nifeftum fattum ex jam diftis. Cum vero, dum 
de hoc loquimur, (Quis fit vocis in loco 
motus Continuus; &, Quis Difcretus fea dia- 
Pematicus; ) revera ‘Trium quorundam men- 
tionem fecimus ; nimirum Intenfionis, Remif- 
fionis, & Tenfionis; proxime dicendum el, 
quid horum ole fit: quipro his explica- 
tis, etiam Soni (PArbongi) definito cadem ope- 
ra reddetur peripicua. Intenfio itaque eft, vo- 
cis contimtue fequentis motus ex loco graviori 
in acutiorem. Remiflio fimiliter eft, continue 
fequentis vocis motus ex acutiori loco in gra 
viorem. Harumque ettétus, eft Acumen & 
Gravitas: Acumen quidem, Intenfionis; (eft 
enim Acumen, effetus qui Intenfione produ- 
citur:) & Gravitas, Remillionis ; ( eft enim 
Gravitas, cttettus qui Remiflione producitur. ) 
Tenfio vero eft, vocis Manfio quadam fcu 
Statio ; hoc ett, aquabilitas aut identitas mo- 
ts vocis in loco. Tunc enim dicimus, vo- 
cem fiftere, quando cadem nobis apparet fen- 
fatio, neque in acutum neque in grave pro- 


perantis, fed in una eademque tenfione ma- 
nentis: Quippe hoc vifa eft vox canendo fa- 


cere: Movetur enim dum quis Diaftema (#- 

tervallum ) tacit; fiftitur autem in ipfo Sono : 

sue hinc eft quod Phehongi dicuntur Ten- 
ones. 


senta 


BRYENNII 


da prdapi dextiv isudoy nari 5. Thò impor 
iv ircudlopdp diga pani travnas miQuxe 4 
quid ddà 9Ò isnoda re dont. è rane Trén 
Pascduor mit, Sw ET Megdr Pac, dA ddesr. 
nube ca riù DjorNigadoy Delpardu © isalzca lì 
Qurlò, av pù dig metdos meri eis math ximi= 
cv ara yuadadu Nin è rd perder, Té- 
varnior musedp” È dd DÌ avezis Piugopdp cow 
dd paddey indon F Pooytiv, piav ti, * (1XYan 
È Fò avrò mordi nostw Paiveng Ti ai- 
Had È per duestzspor on pin) iv dis we 
hora Bot rar may È Paris, 1 Lù owegdis» 
Aeparii ns 199, 1 dî Algonpanzi, peradboi, ge 
Tav dire cu F cionidicar pefpam. AN ini: 
me tu tà Midvipas tif, mia ud i ra 
me Tir cvernis rimois È Pure, mia di mi- | 
N ii lagnpans, tes mv ddnSdis impuri 
Ind, Dadi di Thrmtorws, dviciws, etorws* 
inniw dv éin 6615, È Ti auriy tov inaso* TÉTWY 
RI des * dirwy dordedirrar, nai è 75 Pbiy- 
ye Ges pòs naridin@ nafetrni Suor?) Emi 
muos pù Sv tsì, nimas oegiis È Demis, cn 
Bagurips re im ikimesr avns dì iucius, 
ximas augis È Davis, #6 iburipe rs in 
Bagimgor rire dl Vonrilispa, iburis nai 
Bagums*. dn ims 8, Prrrreionws* oboe ad 
I ® di cPrrmetoews pari due dormtirer pa’ Bar 
pims dì; aviceas* Bapims 2 is 9 dì dvtorws 
pariudpen domriderpa* -nins dé 651, poni ms sai 
quae È Quris* must d\, ciriiv, iuadoms di rew- 
mms È sarà qmy suvioras È Davis. Tin d 
È ripuis Migondy isciray Thè Perlò, crv spiv A 
alchnos avnì dormPair, pn in è dò più 
mò Bapù ippiion, dl im puds ® È auris pi 
VOTA TRiTEtS dai) di TETO IGN SY TO per» 
den i Poni xivimy pd) 9 & tw jaguar 
mer Isera dè tw rà Piiyyw oi 7 sai 
PPizzos ai mtode coesonzepiveri: 


TMHMA 





a Pro dea repono der. 


4 Pio 


HARMONICA. 


377 





TMHMA TETAPTON. 
miei Pliyys. 


: IadaSirns Ev Dei m F Ido daPoper, È 
A sari rv svoas È Paris” Nigoudu 
di fr awexss % dampanzis* in dè 
Fardosis n ng) dvicews, itimns n % Bapim- 
705° va pò È rdoews* radure è cwrrer po dios 
dirriri Migos* ibris È colì Pliyys diarn bipede. 
obi AG: ni nuw ici, ViPD VID: dì mae 
dipos nosondps* sè new È Presa tan F cis 
suv. fi, DIeAD: ici, Davis Mans ipperis in 
piav tdaw Hr Puri diampanzi am xa) 
Frmidaa atòs e pit nadisme # d\ im 
piav rdav TW Opw wessdiry, eroe = cAey 
pi», Fecis rv im mas tdods* È monvras, 
cous & tavru exa narà 2 simpa è di 
QUAD 6 n pied ESA dv TE pSdssi 04 
dvdyuis na) To 6D cauti pavordjilo racw piav 
xd i, PULA ic), Pavis crappovi® taois* 
crappéni 3) Mena), sani d'udeur È E cri 
cbirme® copi, * 15 Papi Bagimp@* È 
d avris Srs, na) piors tciv. Q5 i i va qcù- 
th Puvlò vonoyuàp, ins vmpaipe aozw cki- 
mira, ox ay im crappsntà sdè dd è # me- 
pegifvs Bpornis Lidor, coappesrion tes % 
plù è ms sT% Bagds cm JP, dos pù ix 
curi Bapumpor, cox dv #dì Ha cn, PI Crap- 
perior cx tar. Ai 57 Ev OUAGD evy di- 
gary) è mitou Pani, Sdè matons Demis ras: dA 
1 CrappeviGh® dio vizrdms, pis, mis, nai 
mi Aosrroy 1 cuPisepar emer, DINO) ic pus 
xeedhs mid mis dmpgias. obiyza dé dont ad 
Quod dpr xadim EU mms È Panis, aes 
cv, 6% cndyuns È, iu Gpss amupes xa, ca dis 
ay aim dba rAvtws pers ng) sutoùs midi 
deg TI di duwape, msn d\ emi ti ci op 
grw cuParial È ‘ruba, nal'inaso UE, na- 
ni IrAeuaio, morimaidena ci oegrariAey dos. 
Tsruv sv 7 mvmnaidina Dbivor, ci piu eiow 
isuns, ci dins pduo na) icams pd cioîr, coni 
w FF MYpar NePoegis è perarriitor, dà 
dio em pas racews' sint uSuor dî, doni Tévos- 
nor memvdean Id È 7 Spin DaPopais pen 
moana, ra) i piso im pds mirews. Eiow 
iv gi Sp iswts, mé ad puraG0Aw oVPIPaTi, 
uatà Thè 7 duo rvevts n zigputorvils, nai 
TE Varodweit cvaPlò, ifà* ci dî, aegrda pe 
Cascuim, Vardm Vzratan, aram pioor, peo, 


Septem; mimirum, Proflambanomene, Hypate-hypaton , 





a Pro 9334 repono wig® 


SECTIO QUARTA. 
De Sono (five Phthongo.) 


(Chi itaque jam differuimus de duabus 


differentus, Motus vocis in loco; nimi- 

rum Continui, & intervallis Difcreti ; 
itemque de Intenfione & Remiflione; Acumi- 
neque &-Gravitate; fed & de Tenfione; prout 
concifa poftulaverit oratio: proxime de Sono 
(Jeu Phibongo ) diileremus. Eft autem Phthon- 
gus (/eu Sonus ) Strepitus quidam (few Soni- 
tus.) Strepitus autem eft percufli Aeris Paffio 
(Jeu Afelio) Primum quidem & generalifli- 
mum Audibilium. Vel, Phthongus ( Soz4s ) 
eft vocis cafus melodicus in unam Tenfionem. 
Nimirum, vox diaftematica (hec utique ftatui- 
tur ad Melos necellaria.) Additur autem (in 
definitione ) In unam tenfionem ; quoniam to- 
tum Melos ( /e4 canzus) eft cafus in tenfiones 
plures ; ( & quidem totidem, quot in fe continet 
cantus pro eo Syftemate :) Sonus autem cum fit 
ipfius cantus una quedam pars, & quidem mi- 
nima, necefle elt ut unam habeat è voce fa- 
Aam tenfionem. Vel, Sonus eft, Harmonica 
vocis Tenfio. Harmonica vero dicitur, quo- 
niam haberi poflit acuto acutior, & gravi gra- 
vior; hic autemipfe fonus eft vocis media: Ut, 
fiquam fupponamus talem vocem qua tranfeen= 
dat omnem acatiem, non foret illa Harmonica ; 
(neque etiam pramagni tonitrus fonitum, di- 
cemus Harmonicum: ) Et quidem, fi tam gra- 
vis fit fonitus ut ipfo gravior haberi non pof- 
fit; neque foret hic Phthongus, cum quid Har: 
monicum non habeat. Et propterea Phthon- 
gus efle dicitur, non vox omnis, aut omnis 
vocis tenfio, fed ea que eft Harmonica; ur 
eft, Hypates, Mefes, Netes, & caterarum. Vel, 
ut clarius dicam, Phthongus eft unius Chorde 
certa quaedam refonantia. Phthongi ( /oni) funt 
quidem natura infiniti: quippe cum vocis lo- 
cus fit quid continuum, neceflario habebit ter- 
minos infinitos, in quibus ea poffit moras & 
ftationes facere: Sed Poteltate, hoc eft, orga- 
nica prolatione & ordine, pro quogue Genere, 
fecundum Prtolemaum, funt Quindecim ill 
ante recenfiti. Horum igitur quindecim So- 
norum, funt alii Stantes, alii Moti. Et Stan- 
tes quidem (few Stabiles) funt illi omnes qui 
in Generum differentiis non tranfmutantur, ( /es 
loco moventur,) fed in cadem manent tenfione. 
Moti vero (ve/ mobiles) quibus contrarium con- 
tingit; utpote qui pro generum differentiis tranf- 
mutantur, & non in eadem manent _tenfione. 
Sunt igitur Stantes, in immutabili Syftemate, 
( fecundum duorum tonoram compagem (few 
sami! Hypermixolydii & Rapala] 
fypate-mefon , Mefe , dee 

Jete- 


LI 





Ddd 6 Hic 


3933 MANUELIS 


Nete.diezeugmenon,& Nete-hyperbolzon. Quip- 
pe hi duo Toni funt qui in compage fua hoc 
compleant Syltema; ut in fequentibus accu- 
rate videbimus. Ex ftantibus autem, alii funt 
Barypycni; alii Apycni; (qui & Hypatocides 
vocantur, quod non admittant varias tenfio- 
nes.) Barypycni quidem funt hi quatuor, Hy- 
pate hypator, Hypate mefon, Paramefe, & Ne- 
te-diezeugmienor. Apycni funt tres, ( perfe- 
&a fyftemata continentes, ) Proflambanomene, 
Mef&, & Nete-Hyperbolzon. Mobilium vero, 
(qui fune minora, nunc majora denotant dia- 
temata, pro diverfis modis dividendi Tetra 
chorda, ) alii funt Mefopycni, alii Oxypycni. 
Mefopycni quidem (qui & Parypatoeides vo- 
cantur) funt quatuor, Parypate-hypaton, Pa- 
rypate-mefon , ‘Trite-diezeugmenon, & Trite- 
hyperbolzon. Oxypycni vero (qui & Licha- 
riocides vocantur ) quatuor, Lichanos-hypa- 
ton, Lichanos-mefon, Paranete-diezeugmenon, 
& Paranete-hyperbolzon. Quid autem fit 
Pycnon, quid Apycnon, in fequentibus di- 
cetur. 


Poftquam autem de Phthongo diximus, (elt 
autem Phthongus, fonitus in aétu ; ) dicendum 
eft, quot debeant concurrere ad generationem 
Sonitus in au. Sciendum eftigitur, fi ge- 
nerandus fit fonitus aétualis, necelfàrio debent 
hac quatuor concurrere : Percutiens; Percuf- 
fum; Id quod recipiat percuflionis vim ( feu 
Tranfparens, quod & Perfonum, few tranfinit- 
tens dicitur ; ) & Motum percutientis celerem 
& vehementem, ita ut vincat five anticipet 
mollitiem five diffufionem recipientis vim per- 
cuffionis, feu fonum tranfmittentis.  Quippe fi 
reliqua adfint omnia, folus autem percutientis 
motus non adfit celer & vehemens, ut antici- 
pere poflit tranfmittentis mollitiem, non per- 
icietur fonitus. 


Cum vero diximus, quot & que fint ea que 
conducunt ad generauonem fonitus afipalia: 
oportet item dicere ipfius Speciem feu Specif- 
cam Rationem, qualis eft. Non enim eos ap- 
ptobo, qui dicunt effe percullionem aeris ; nec, 
qui aerem percuflum; neque, gianna effe 
dicast. Sciendum enim eft, quod non, quem- 
admodum Illuminantis prafentia in medio pel 
lucido, & Coloris in aétualiter illuminato, fta- 
tim aftuat (few alfu fit) quod eft redden- 
dum vifibile ; ita folidi fola prafentia in per- 
fono (Sew tranfrmittente fonum ) au efticit fo- 
num; Sed ipfum percutiens aftu operatur ; hoc 
elt, id quod paffionem inducit. Nam idtus qui- 
dem elt pallio; at fonus non eft pallio, fed 
operatio eorum qui percuferiat, que, poft paf- 
fonem, ipli medio perfono, abfolute fiperve- 
nit: Nam pallio pracedit fonum, & quidem 
totus aer patitur few afficitur, ( quoufque per- 
cutientis operatio fe extendit; ) qui unus perfi- 





BRYENNII 
dpi vini del dry pivar, uo virn vmegoo 


Aeicr. OUTEI NA) 9Ò ci duo rave: tion ci natà ovva- 
Qlò È ribry ouedIpers cigmua» dos dress 
tu ris intra ampeta. Toy d\ isutwr ci ui) dà 
Bapironvos, ci ) armonve Br È vauredis ra 
Merry” Dig P peri dixek misi reds. Bapi- 
munvo pùù By eioì movapes dide, \izrarn Uratan, 
Verdi piro, papi, vin dildy dpr 
dimnvoi dî, reds, xaì wergorms ri nda cv 
pala, we rapeaso din, pim, vitn 7 zago 
Aosicoyi Ty dî xs pdicar mA, % Uri pd idar- 
tw, mi dì pedi InAivrwn djgopare xarà ris 
muas 7 moeazipder diaupiods* ci puÙù etoi pueot= 
monwor” ci 3, oro | Mecorronso: pdù Ev eicì, 
x mupuramadas rari pduoi, riovapis, mapuraTA 
URaTAN, mupuTATn piroy, Test del dry ivan, 
Testa UrepooAaiu” osumvnvo: 3 ci xa) Aixanoes- 
dels nad&udpot, riovapes, duxiands Umardiv, Mxa- 
ros pisa, mam dildypivor, gm 
aripcoraiar © di im mvnviv, na) ni drvaror, &v 
mis entre Mex Sire. 

AN eri wÉi Use simrardu, 65) Piiygos, 
nLip@ ns xar' wipdav tav dvaynaior cimtir, 
nati mox dei ovveroy cis Thò & nat’ wépdan Lips 
Ainow. Eidira Ev pei, ws cirio pere Yuidy 
nar' ivipien LP, avre nè nilaea 65 dvdy- 
ns vv apx dei ® CLIO PE) Vor lado” 
P deri pBuoy Fl Cn È ANAS ripara e da- 
Paris, è È dingts radi?) % slo rimov E dir- 
qures Taxi È rPodpordlw, ina ind nr Ieg- 
naredapedva tl) Spin, dre 2jaxvoy E de 
xomdps Td cn È crdngnis Snipa, nta E dingts* 
Ei 9Ò q28 Aovadì mire molpesi, pom) n E Anton 
ms nimnos dx Umzipad zia ng) rDodpordim, dice 
atsnalarapodver duvaddy Thi rs dngts Îpi- 
Lo, # m@uxer dorma id. 

AR enddime commandy, mou dI, xa) iva è5ì, 
mò cuvririvma d069s Th TÈ nar Crippdas ip 
quien avaynaie cimiy È A tri È digev 
unt, misi ra) dira e A  dipos aura 
Birey Daovormas, domdixo na” ino dica m- 
yi sn plò cv las. Xp) ri vw ci- 
d irg, im 3%, dare i TE Pertorrs mapuoia to 
TW” avii, naù TE pewpans ty TO ieppalae 
diaParti, sÙ95 inepgdi 1° Pumotsduor dn Bro 
xa E cupi pim pia, i ti dinxei, è fxor 
ini’ dà ITA tippii, Tenia abs ir 
mity. Nada pap 1 wing è) ix@ è ds, 
dA vipda 7 chatdrrar, dmnbitas ri dmxsi, 
in tù rad, spit Aiò atongainy È Ads TE 
mae” maì AG pRù è dine merde, iD' conv ua 
tripla Ts iflerns diamiver è % pueivag “is mi 

rai 


6 Hic pesa vil si 3 algo, quod expungo ut redundans. « Sic Codex M. quem fequor; fed AB. 


dis rà È ruaizgàs © «9 


d Sup- 


HARMONICA. 


rai auxns È eSpviflos* AM È nab' 2A0v iavrm, 
mwemysidias. nari der, cotàs tu cupeù, rt 
pieso® ris dè Auris diov cvpemmiagan è ovvesde- 
mise» pad phù xg) eresmper, mis wesoe- 
gia $ mrtanmòss cut poeks Tv dî È vae- 
pov, mis dmwripa. Kard 9Ò rà pirea È rd$us 
uaì È oPidpor, aì n ruxumis [® È Beadunis ] 
È rà tuannia rémis, deslery” OUx.tv aifleng 
i guparilen4 tà ditmeg psesa usò 7 atsri- 
pur dda cvurda,i nai covedemicimy arò 18 65 
dexiis malta n na) coppie, Diet pe- 
eis È maggiyitv, Cwperuy Gvruv, pseasws È 
AMS Aleldodine. Kai 7 esripor è Anfo 
muy tà tPebys, ama pereticaloav atss avrà 
Tè anylw nai tà mdiva Thò manyl dies 
dAw, domhirws, # 1xnmun TAPew tripla” OÙ 
gelp div aids 0A inasezt 1 dum) vanpyar, 50° 
Gory diixveimq 6 nxes' diiuremy dî * iP conv die 
xa © dor È dyyis perebicale) rado, abpu- 
Floy nai cwexii, nai tra Ajadporra* dastpor Sv 
des cn tuv cpuidpor nin pefintay, om è f- 
XS sm wantis dip inv, st die meRANY- 
Bit, sm made a ivipda 7 Anbarry 
dorehitos TW dinxsi im TW TAR mapioa, ds 
iPudp. i 
Em d\, avayualor sidiray dm è PD indons xep- 
dic Ei, DAD, 1 dada kg ir 
69m, 06 TI aldraf denti, dMa à GMuss %, ovve- 
ugis” dimves deg Digi Th iauron oorigdas, tròs 
Ha misyry Davmeoiay, mapinrivondus eri motw 
ma geo, ds aurina tiovpafa, Edd pap * 
2opdn die aires tì danroda ingaica, ra) té 
cimeie qrs purazuone, cit aPeÀsioe PipieX, mi- 
Mas uedù covixiis civancuntodo 1 nei aresonpiale 
mtis È mesh dica muito, is TAN tr Ti di- 
xe rw quin asegdavns. Kab' indonv dì auris 
dvarapilo ni sai mesonpuon TE dijf@ mine 
pSjis a abrlis, aos ms mesanitla TI ciussi* 
drag dè ix may aid ax tw nei 
vw Tasti, dA tv dpo gegen Avd pico deg tÙ» 
natà Pliygaus ANYr, or Tvis Vor), dis 
ci Piyga dr adr mPiran diareirdey* 
xaÌ pae TioU Cam, U peivo, AR tatoo 
duo, T pò cry EX ai dre), dan prì «iva 
aauoTiS uniminds* dida al dpa tà diasuala, 
ipa dnrevim si xopdni Peperdim, ds T tavnis ri- 
mo Pg, nai abdis emtgordia naù svy, 7 
dipa GATE nelì pumogi maduv ivre nai dsatd- 
Ayla roy xdva” Dig TE na) ci mc) Kai cure- 
xsis Phiypu ivàs Diiyys Parreciar F aroais 
2ijg Thò tavron mossrra corigdar. 

Avarysaior dî, mgds TÉmS, Ha) md sidivy, 
on 7 Phivar, ci dp nariv) iovraves, ci di ani 
otro Hai ictrmo: pd xarsyray, ci thò taow 


379 


ftens, & continuus, & ron-ruptus: non autem 
quantum ad fe totum, primario, fic afficitur : 
fed fecundum cam ejus partem que elt folido 
contigua, in reliquis quali compatiens & co- 
aflimilatus : magis quidem & prius, in eis qua 
ad partem primitus patientem adjacent; minus 
autem & ferius in remotioribus. Nam fecun- 
dum paflionis menfuras, ejufque vehementiam, 
tum celeritàs © ferdizas, tum que hifte funt 
contraria determinantur. Non enim percutiun- 
tur aut deformantur fecunda partes à priori- 
bus; fed compatiuntur & coaflimilantur ab co 
quod primtus percuflit & aQuavit, dum pro- 
pter divifibilitatem eorum qua fic patiuntur, 
utpote corporum, particulatm diftriburtur paf- 
fio: non quod ille prime partes percuuant cas 
que continuo adjacent; fed ad eas transferant 
ittum (few percuffionem ;) Totique quidem aeri 
iftum patienti abfolute accedit hac operatio 
fonorifica. Neque enim alicer hac tota opera- 
tio undiquaque adeflet queta fonus pertin- 
git: Pertingit autem ad cum aerem ( quantus 
quantus eft ) cui communicatur que fit ab iAu 
pallio; eumque infradtum, continuum, unum- 
que permancntem. Manifeltum igitur ex di&tis 
jam fattum eft, quod fonus neque eft percuflio 
aeris, neque aer percuflus, neque paflio; fed 
Òperatio percutientium, corpori perfono polt 
pallionem abfolute accedens; uti diximus. 

Sciendum item eft, quod, qui à quavis chor- 
da provenit Phthongus, non unus eft, prout 
feniui videtur; fed multipli, continuique ; qui, 
propter fuam continuitatem, unius foni imagi- 
nationem faciunt, per tempus aliquod conti- 
nue extenfi; ut: jam videbimus. Poltquam enim 
chorda plettro vel:digito perculfa & è loco 
fuo emota, & deinde moveri permillà, multas 
continuafque vibrationes & impulfus facit in 
circumjacentem aerem, ufque dum iterum in 
loco fuo proprio confiftar inconcufla. In qua- 
libet autem ejufdem vibratione & appulfu ad 
acrem ab ipfa percuffum, fonus aliquis incidit 
in aurem; omnifque fonus eft in percuflione ; 
percuflio vero omnis non in tempore fit, ted 
in temporis pundfo fea termino. Sunt autem; 
inter has pro phthongis percufliones, filentia 
quedam, quibus poflint hi Soni inter fe diftin- 

ui, eft autem quodlibet filentium in tempore. 

umque auditus has conticentias non perfen- 
tit, co quod non fint hujus commotiva:; fed 
& diaftemata fimiliter, ‘per qua fcilicer hac 
chorda mota, (ut locum fuum repoffideat, 
iterumque impulfa confiftat,) aerem percutit, 
cum parva fint, funt & impercepuibilia ; pro- 
pierea hi mulu & continue confequentes foni, 
unius foni conceptum exhibent auditui, propter 
eorum continuitatem. 


Adhxc; fciendum porro eft, quod Sonorum 
horum ali dicuntur quitoni, alii Inaqui- 
«toni. AEquitoni quidem vocantur qui tenfionem 


in 





d Suppico € Besdvms, quod excidiffe videtur. e For legendum ig’ sàer. 
. 


f Pro 


380 
invariatam habent : Inaquitoni, contra, qui 
tenfione variantur: Sed qui funt zquitoni, 
quod tenfione fint invariati; & in toto peni 
tus indiferimnati, feftionem neceflario nulla 
tenus admittunt. Inxquitoni vero, cum ten- 
fione fint variati & diferiminati, necellario 
item & divifionem admittunt. Suntque horum 
alii Continui, alii Diftinéti. Qui ‘autem con- 
tinui funt & inaquitoni, cum locos eorum in 
utramvis partem tranfituum quafi continuatos 
habent, fed ( motis earum intenfionibus & re- 
miffionibus ) inconfpicuos ; mnepti prorfus funt 

ui in concentum harmonicum aflumantor.  Di- 
flinéi vero, qui proprie dicuntur Phthongi, 
cum confpicuos habeane tanfituum fuorum 
locos, (quippe Phthongus eft, qui fimilem 
eandemque plane tenfionem haber,) è contra 
conftituantur apti. Cum vero Sonus hic non 
pollit, per fe confideratus, ut in Ratione fpe- 
étari; ( Ratio enim omnino Duorum eft, ut- 
pote in eorum numero que funt. Ad aliquid; 
& in quorundam inter fe habitudine confide- 
ratur;) cumque ad aliam relationem habeat; 
vel ad xquitonum ipfi vel ad inxquitonum ha- 
bebit. Si aquitoni fint; in identitare omnino 
confpiciuntur. Si inequitoni; aut inter fe 
congruere poffunt, funtque ad fenfum non in- 
grati; aut contra. Si congruere non poffùnt 
inter fe, inconcinna elt hujufmodi habitudo ; 
ipfique foni, inconcinni: Si vero inter fe con- 
gruant, concinni, hoc e/f, ad muficam apti. 
Quippe Concinni funt, qui inter fe coaptati 
funt auditui non ingrati (gui bene ferri pof- 
funt ;) Inconcinni vero, qui fe ita non habent. 
Quique inter fe Us g funt auditui non in- 
grati; funt in triplici differentia. Alii enim 
fic componuntur & coaptantur inter fe ut fo- 
lummodo non-ingrati fint perceptui : Alti, fic 
ur non modo non ingrati fint, fed item fimi- 
lem fui fenfum efficiant: Alii vero eo ufque, 
ut auditui faciant perceptionem tanquam unius, 
quamvis fint Ingquitoni. Eos autem qui funt 
auribus tantum non ingrati, Concinnos vocant: 
Qui vero & fimilitudinis aliquid participant, 
Confonos ; Qui vero identitatis aliquid, Uni- 
fonos aut etiam Antiphonos ( conzra-fonantes. ) 
Siquis igitur eft Unifonus, idem omnino 
Confonus eft, & Concinnus.  Siquis Confonus 
eft, eft & Concinnus, at non ftatim eft omni- 
no Unifonus. Qui vero Concinnus eft, ne- 
que ftatim erit Confonus aut Unifonus: & 
vice verfa. Qui funt Inconcinni, omnino ex- 
cluduntur ex hac diftributione. Qui funt dif 
foni, non funt omnes & inconcinni; quamvis, 
fi fimul pulfentur, oriatur alterius quedam can- 
tus peculiaritas. Qui enim funt tantum con- 
cinni, (neque confoni, neque unifoni, ) funt 
Diffoni : non autem & inconcinni.  Sunto igi- 
tur Inconcinni, omnino & Diffoni; Diffoni 
autem non ftatim & Inconcinni, few canzui 
mmepti. 


MANUELIS BRYENNII 


daino ixevrs* dormi dî rivavitey, ci 
nani Thò men apamifems* dI di 8 ia 
qovci, 6774 sari lu roy a wpsmarni, % = 
ms neri avra a DjgDepoi cin mul 14 ardy- 
us sdaps Fndixev®) ci di avirorvo: mA, 
tm xate Thè vdsy apaWMafleyns, doi È 2jg 
Pepe, 65 arayuns È diaupicw Frndégor?). Kai d 
ci rd, avrdv dici og, ci 3 diwesr dio da 
ci sb cvregsis sè avisonve, trddimo ciù rirss 
TED inaneg piraCdorer ws covexsvas, dn si 
vspdjicus F cauto Sintassi © Kg) avicrov, dr 
mdnres igor aSeni cai ravm cvess Tlùò 75 
nppoo die uaty. OI di diwesrrbia, dì ng) 
uugiws Ploygas atgonzopesor), imddimo cudiaes 
au rms 7 tavray peraCaziar iXsor xa) È 
PAS is ipucian x Thò iavtlò img tdow 
Tavaynior, deri xatisimacw. Emi di i PheAo 
auris poi, nel avrò», «dem Sewperry ta Miu 
co duriv d è Mexes ravras, amd 7 eis my. 
Hg) & ggici TI tds da var pitt 
Exay di ess amor gsiow, 1 tds intrver alri, 
n awess dyiotrve sha. ET pOp ictrova dir, iv mdsi- 
ma Tavrws Feuprpioor®). Ei dì dvictrva, fr 
ovvi lorny aArdess % sUPopos ertos aibnav vi 
roy), fi tevavtiv. AN « £ pù cvvariOnm dMij- 
dois, Capidais 1 miabDI Ave) gas, % duri cr 
pres di Ply di di covartlenia ws, supe 
des dici 9etp Epeperéis, 0901 covariouàpos meos dd- 
Ass eUPepos reds drolò tyxdvsay Capedeis 
di Gox pr &rws ixsa Tor dv cvvarlorduer aA- 
Aijhess % méès duslu orray tiPipar, merli Us 
AlaPeeg Toy Are ci pè gelo Erws ovridermy 
uo) cover) meds dMArdes, ws 7° eiPUpes vo 
eivay piva eds avmdanta® ci dì Erws, ds po) 
peòror eODIe8s civay, dA dn xa ipoiay tauray 
aidyow cmeppetleX' ci di cis mrbirar, dos nai ag 
mit axsaîs TL armato, wai so ivras diri 
corvES. KaXivry ri vw ci psv e6Dopo: pebvev È 
dnodis, iupersis* ci dè iuossmamos dn perixorne, 
cuuPuro ci dì &vimyros, opiDewoi, rey drrida- 
vos. Elms pè» sv £sv opsParnS®, Cacir@ mivrws 
sai cUuPanis ist, naì iuperis* ms dì cia 
IS, na) iuperis, d ravrws dì xa) ident. 
Odì tupirns, dm TipDaws rdvros, &n ipi= 
Penh” % nari n° dmn iduor. Oi dò CnpeeAts, 
cntiGrlo Li dieupiorws rbmIS. Oi 9) Aedaror, 
8 rdynis doi È Cuperdis* di ng), Gua npuordiar, 
18 pis dams Gerigs viyrerg, Cid 6pupre- 
né poro ovs, Uli cIp@Puvos oÙTE dpiGraver 
ardpyorrs; digPevos sd cio, 5 plò di Ù 
8 CupeAiis. Esmone cùv, ci pù) Capeertis, rrdym 
Tws 19) djgiPavor ci dî DjaPeroi, È rdvrws 
aj Crpsdtis. 


eee eé mie e) mm PT ——————————m 
f Pro sè repono wì. g Pro iumuaés repono capiris. 


HARMONICA. 


Thy di avicotivay È cpapsdiy Plyyar, ci dd, 
sia chis ci dî, Bapsis* ci dî, pio” dani 
dd, a 7 prov Bapiis di, di 7 Unarar perni 
di ci 7 perazi. Eicì di rstur djaPooa dels 
ACW dò i n xa ri io, UDT %, Bapima: d- 
rica di i rarò Dlosiuans però, dry è ud 
iù rouwva», è di Aida Srcapiiry” tem rari 
TUSIMuaTaS, Grey 6 pd, è vis ò di dueiv psriza 
cvsgpartay® isa) di i nari t È Dorne rom 
miurin dî, n xare è hndos: Emeg dÒ 1) mis 
okuripois, % Era ns Basvriposs Tameixd % 
emipa prin) rapramadior, è rapa di rigarosde= 
cv. AMe DEI vip Der dorvvon rasta Ei 
di diasiuares ins Aeurior. Kati pato Duod' dt 7 
Pheyger  dampa tire). 





TMHMA MEMOTON. 
Tee diarnpar®. 

o djampa pi vuo dixas deg ry ronda, 
È idias. Ka) xowws pè, av piraSos à 
asi nvev megray desti duor. Idias di, rarè 
* Thè psoulò, img rows dele), Ajgionpa sa, 
pirdos Pams a duow Phoyar aÉrggap 
pivv i, diga i ® staz vaso duo 
PPirfor di avo peoitoy TH TAR, nni UA LIL s Bapbm® 
%, id Ù5 dà dn Bapimms i e Gone, è î dvarra- 

dv 3, Alga ta, P i do PhiAan dies 
o péror, pù, th) durò è txévruv dov N78, dle 
Peeg ms rasetn 3 roms dexmes Pie car” igu- 
Tipwy pù, È Bapuripag Tuv seri» DA) 2lgior 
pas rotori, Bapuripwy di è divripas. Aia@oeg 
di ta mici, Do) pad ua) too Ter dedeg* î, 
Digonpd tr dusiv Plivav 1 arts DIANE mIù 

06. 

i Toy di diacquairar AlePopay da mn nédi- 
m pèr, nal'ay > pegafi PENDOTI AlaPipe” d- 
tica dî, xal' iv rà ciu@ara 7 DlePiivr agi 
DI dì, sal iv rà cera 7 arvditav mraprn 
di, frarà YO mipurtin dî, nal’ nv AuPepes 


tà fnrà 7 aNcyer. 


H pùv v xarà pigadis ta, xal ma pi ta: 


piva 7 Dgmpdrw, è di #dailora* ciey dii- 
IS) fiperonior, WD, Dean pasravici, dimmer, dla 
osdpar, 2le mn, ala TATO), ja FATTI KA) 
2je nordiur, 2jg rasa È dla mvn, dis 2js 
TAN. 

Hdi xarà cUpu@Puvov È AloPuror, xa iva 
piv en 7 diamparer riuPara, d Îì diapara 


E AB. dè&. M. #5 quod retineo. 4 Repono rl no î, 6 AB. pazigu. M ai 
3 





381 


Ex Sonis autem (fem Pbrbongis ) inaquito- 
nis & concinnis, alu funt Acuu, alii Graves, 
alu Medi. Acùu funt Netarum; Graves, Hy- 
patarum ; Medu vero, qui funt chardarun inter- 
mediarum. Sunt autem & horum plures diffe- 
rentix. Prima quidem fecundum ‘Tenfionem, 
in Acumine & Gravitate. Secunda, fecundum 
participationem Diaftematis (/ew sservalli ,) 
quando. confideratur alter ut cum uno commu- 
nicans, alter cum pluribus. Tertia fecundum 
participationem Syltematis, quando alter elt u- 
nius, alter duorum fyftematum particeps. Quar- 
ta, fecundum vocis Locum. Quinta, fecundum 
Morem ( /ew genitmn) quippe ali mores acutio- 
ribus incidunt, alti gravioribus; item alii pary- 
patocidibus, alii lichanoeidibus. At ue hac qui- 
dem de Sonis ( phrbongis ) diftu fufficiant. De 
Diaftemate proxime dicendum; quippe (naturà) 
poft Sonum, ordine fequitur Diaftema. 


QUINTA SECTIO. 


Di Diaftemate. 


Iaftema ( diffantia, feu intervallum) du- 

pliciter dicitur ; Communiter, & Proprie. 
Et quidem communiter, Sic dicitur omnis ma- 
gnitudo extremis quibufvis terminata. Proprie 
vee paio ad Muficam, quod fic termina- 
tur dialtema, eft, magnitudo duobus Phthongis 
circumferipta. Vel, Dialtema eft quod contine- 
tur duobus Phthongis tenlione diimilibus; hoc 
et, acumine & gravitate. Vel, aliqualis via è 
gravitate ad acumen, vel contra. Vel, Diafte- 
ma eft quod duobus Phehongis terminatur, non 
candem tenfionem habentibus; five ditferentia 
quedam tenfionum, locufque fonorum fufcepti- 
vus; acutiorum quidem graviori fyltema termi- 
nantium tenfionum; graviorum vero carundem 
acutiore: Diflerentia vero tenfionum, eft plus & 
minus tenfum efle. Vel, Diaftema eft, duorum 
fonorum, qualiter fe habent alter ad alterum. 

Diaftematum vero differentia funt quinque. 
Prima quidem, prout magnitudine inter fe dif- 
ferunt. Secunda vero, prout Confona diffe- 
runt è dittonis.Tertia, prout compofita ab 
incompofitis. Quarta, fecundum Genus. Quin- 
ta, prout rauonalia differunt ab irrationa- 
libus. 

Quantum ad magnitudinem vero, ca eft fe- 
cundum quam diaftematum alia funt majora, 
alia minora; puta, Dielis, Hemitonium, To- 
nus, Triemitonium , Ditonum, Dia-tellaron, 
Dia-pente, Dia-pafon, Dia- palon & dia-tef- 
Flag » Dia-pafon & dia-pente, Dif-dia-pa- 
on 

Quantum ad mal &diffonum; ; ca fecun- 
dum quam diaftemata alia funt Confona, alia 

Diffona ; 





a Pro 


382 MANUELIS 


Diffona; Confona item fant que & Antiphona 
lontane vocantur, ut Dia-pafon, Dif- 
2 cea & qua Paraphona ( juxa-Jonantia,) 
ut Dia-pente, atque Dia-pafon & dia-pente; & 
ua generico nomine Confona vocantur, ut 
Diaceilaron, atque Dia-pafon & dia-tellaron. 
Suntque Antiphona, etiam Confona, quoniam, 
acumini, oppofita gravitas confonat.  Similiter 
& Paraphona, quoniam neque unifonum fonat 
fono fonus, neque diffonum; fed fecundum 
iaftema in ratione notum. Differunt autem 
inter fe Antiphonum & Paraphonum, co quod 
Paraphonum inxequali tempore confonat, fonis 
fe mutuo pingui quadam &. fuavi modulatione 
excipientibus, Analogiis rationibufque aquabi- 
libus; Antiphonum verò, quando quali tempo- 
re, acutus gravi identidem confonat; puta quan- 
do oétavus primo, nonus fecundo, duodecimus 
uinto, decimus-quintus oétavo; fimul afcen- 
pienza vel fimal defcendentibus (in intenfio- 
nibus aut remillionibus ) gravibus cum acuus, 
acutifque cum gravibus, proportionaliter.  Ett 
enim Symphonia (confonanzia ) duorum fono- 
rum, acumine & gravitate ditterentium, coali- 
tio & miftio. Oportet enim fonos fimul per- 
cuflos, unam quandam foni fpeciem auditui ex- 
hibere; ut neque acumen fuperemineat feque 
pracellenter exerat, neque gravitas; fed tali 
quali commiftione faRa, ut commiftorum alte- 
rum alteri non prevaleat, nec fui poteftatem 
oftentet, live ut illam alterius exfuperantem five 
ab illa deficientem. Si enim auditus, dum fi- 
mul pulfantur, gravis perceptionem potius fa- 
ciat, aut contra acuti, eft hoc inconfonum. 
Diffona vero funt ca omnia que funt minora 
quam Dia-teffaron, quaque funt Confonis in- 
rermedia. Quippe quam Dia-teflaron minora 
funt, Diefis, Hemitonium, Tonus, Triemito- 
nium, Ditonum; Confonis autem intermedia 
funt, Tritonum, Tetratonum, Pentatonum, fi- 
miliaque. Eft autem Diffonantia, quando duo- 
rum fonorum diffimilium fimul percufforum, 
cantus gravioris aut acutioris exfuperat. 


Differentia vero compofiti & incompofiti ; 
Diaftemata incompofita, funt, qua fonis conti- 
nue proximis continentur; ut funt Hypate, 
Parypate, Lichanos, Hypate-mefon; fimilifque 
ratio eft reliquorum diaftematum. Compofita 
vero diaffemata, {unt eorum fonorm qui non 
funt continue pofiti; ut hypates & lichani, 
hypates & hypates mefon, hypates mefon & 
mefes, mefes & netes diezeugmenon aut netes 
hyperbolzzon. Sunt autem quadam diaftemata, 
compoliti & incompofiti communia; wuspsta 
que funt ab hemitonio ufque ad ditonum. Eft 
enim Hemitonium, in genere harmonico, com- 
pofitum (ut poft oftendetur;) fed in chroma- 
tico & diatonico, incompofitum : ‘Tonus, in 
chromatico elt compofitus; in diatonico, in- 
compofitus: Triemitonium, in chromatico eft 
incompofitum, fed in diatonico compofitum ; 
Ditonum, eft in harmonico incompofitum, fed 
in chromatico & diatonico compofitum : Qua 


BRYENNII 

cipPara di rd n avivura naréudud, Giovy # 
Die aasi, È dis 2je muri ra) ri ig. 
Peer, dior P dii riva, C+ dla racorÈ die 
mivn* 19) ri piro Th fpinto ipa cipPara 
aescentiztua, dio 9 dia mosdpur, È e da 
Tactiy % dia mosdpay, Td 7 9Ò avr@ara, cipu- 
Pavd tav, imtday e arneduer n obonim rss 
IS cou@uni' opoicos % ri Spera, indù 
fim dpi Plivyrny DUIS. Dia, ei 
AdPevar dda api yrdespor ti Mya did 
siud AiaPipe di Aia n dviPerr 9) 
Piper, TU P Ù PIPA, drioezporas 
copParen, rmws 7 xa) topiluus dadeopdier 
dMiAss F Phivar, drarozicus mi % Nigeis al 
dparinia* è 3 dym@eror iorypiros £ iO rl 
Bapéi uan muori cvuPuriras® civ, vydis re 
mesta E cndrs tà dAmpw' & dadindrs ta 
mipilo 8 ars Td iydiu ouvanty 
Tv ovyuanirtar & 7 dimo 1 draa 7 
Bapicor mis obiow, 7 sbicar ris Bapiow, dvare- 
pr. Es 9Ò cvuParia, dudiy Phi tima ng) 
Bapimm dlaQipirror, nari è avn Funs È 
soi. dd Se PUiAss ovyupsdirmes, 3 
cidos YarmAew QUoyys TI dino Um È sbirans 
Umpcaims % aerl mupeuParions, &n plò È 
Bapimyms® da cievei negorws mass Puopdims > 
ws Frenegprdiicor pò Dorenegreiv Geerips Feerper, 
1 3 Th avri dusapo rapu@ajren, n vp 
Carso rho Geeripa n Medrsoe. Edy 9Ò ij axgii 
E Bapios paddoy ty TY ovyupiod muéiray Tlò deri 
dano, n raw # obios, arvuPariv ta msn 
AiaPoya ta Adora È did moscipry avra, È 
perabò F cou@Privor. Eldo ud evi, 78 da 
mosdpoy, dieos, ipsrovion, TINCH, Tesnprrmor, di- 
ero Merutù di 7 copu@evav, tesrwo, mreg- 
mo, merarwev, È Ta oposa. Eri 3) diaParia, 
ora, dio Dboyywr avopzicr midi TE 
Bapuripe Pioyya è per ardexi 78 ipo 
Tips. 

H di, 78 mwdirs % anwdirs ta Arwdene 
dè by diagiuard ta, ta vas rev 6bn5 hero 
cÉrxipa' dioy Ùrdrns, * rapuratns, >% 
asi, È ezsatns pero è avre Niges, È dh 7 
Mesi diasmpareor Zuwdera 3 ra pun ved re 
tEns* diev, vrratns È Argon, rrdrns È Uzrdrne 
picur, \zrdrns pic na) pins, pims xa) virns 
To dildrypivay, n mirns to» imEpCoNalar. Ea 
di marona audits ra) arv9irs diamuala* tà 
Dora spesrovi pexga dirvs* Tò gaip npesrovity ew ty 
pr Ti apporia cusdera, ws derficerg” tr dè 
agdpan ra) daria, cosdtr, O Sv pè 
rzedpan ouoderas, tv di diarivo does. Tò 
Tennpuriver, îv pùr aedpan amodero, iv dè 
diaroveo coder. Tò dizaror, i pur dppovice, duo 
Farr ir dì gedpan xa) diatino cusero. Tadî 


idaflora 


HARMONICA. 


tMdflora & ipunvis riva drwsderi cav dpuoicos 
3, 3 n pila E dire, rivi cwSETA. 

H dinarì Yi, sal và pinta dla 
mpdrar, Digrind® è dì rewpannd* è dî 
Crappévici. 

H di r$ paré xa) ddiya BiePoeg ta, xal 
3v To» Afermudrer & vd ta pra, è 5 dhepa. 
Puri uÙ) Ev csv, vd nà i 14543 doradì- 
direy ciov ditow, ipusrior, ro, tesmpurmir, 
Sirwor, 2jg movdpay, na) mì duora' restò d\' 
cimiîv, ay > Myav im emi div. ASger di Pr 
ps, Thi di atis dAyha ar desb udùr gi 
ov. Ara di, mì vevra muore È pe 
HM, Pi è pila nd Dalla, deyw mi 
perdi” ir dov ovdels mods dianra My cio 
eionarb. 


383 
autem funt hemitonio minora, funt Incompo- 
fita omnia; fimiliterque que funt ditono ma. 
Jora, funt omnia compofita. 

Qua eft fecundum Genus differentia, ca ett 
fecundum quam diaftematum alia funt Duato- 
nica,- alia Chromatica, alia Enarmonia. 

+ Queque eft fecundum rationale & irratio- 
nale diventi, ca eft fecundum quam diafte- 
matum alia funt Rationalia,alia Irrationalia. Ra- 
tionalia quidem funt, quorum magnitudines pof- 
fuut zweris explicari ; ut Diefis, Hemitonium, 
Tonus, Triemitonium, Ditonum, Dia-teffaron, 
fimiliaque ; hoc elt, quorum rationem eftari pof- 
fumus quanta fit. Talem intelligo rationem, 
que eft alterius ad alterum habitudo. numeris 
explicabilis. Irrationalia vero, que ab cifdem 
magnitudinibus diverla funt, five in excellà 
five in defeîtu, magnitudine aliqua irrationali; 
five quorum nulla eft inter fè ratio numeri 
alfignanda. 





TMHMA EKTOSN,. 
Meek cvsquart., 


laMatirns &Ei ti puoni 2jyshuars* 
A its È GLi rè cvgiuans Aadrfoipedrs, 
Zuppa ni nuw isì, È Cr mhegray î vès 
Digamparoy vyueduor. Tor D) cumpatar lg 
Poegì cio illa. Tiorapes 7) ai avri) nìs dia- 
Ghuasv im ani piridps, Hari Yu, Li 
TEsvuPdvs è daPers, È 7 TÉ inr8 3 aXbya* 
Th 9 resto pndeiozo dhì 7 té acum dia- 
Popir, adwsar Caraphay cuspars nes oÙ9I- 
pa È ax tdi ni dé, cwidere, ni dî, 
oa da dv î cvmparer rim va È qeimY, 
conse 7 diamparor, ri dp Li cwdera, rà dî 
vicwsJema. Tphs 5 ii 7 cvmmparer daPoegi 
dov ri di 3 umpoare dari num pudjie è 
die” ngj ri 78 i ppuercine % di pareti, 
Mega ubi 3v diaPipa tà pela Cva 7 
SMaflivan® xaSemso e die meri, TÙ dia riva, 
3 dà mosepay, fi dire, i resmns, È 7 spia. 
Ti } rs cvu@dve na daPers dirt tà i È cÀ 
Tav ov p@vier Pian aEaxida, mov ear ri 
deere. ZiuPara di isw sv 7 apuerabiAa 
vvsuan, 1%, Mpa id xaì sAaxyser 9° di no- 
oripar, Torto» dio naì Adppars, TÉ ipuroris Pr 
mis psomois uadsuius diev in e dì Vardmie 
Uararày dii vaaitlo pirwr Acurpoy Piè 
mira, resti rivwy ua) Neupares® div en #9 dora 
areso ha plane dins ri ararlo pico fì pad 
dey Doro Vardmis piowr hi papi Tesry 
3, + dè masi», * rivav nirm xai do Mupeairey 





a Pro # at vì, repono it sim. 


SECTIO SEXTA. 
De Syffemare. 


UM de Diaftemate mufico jam di&tum 
{ fit ; proxime de Syftemate differemus. 

Eft autem Syftema-quod à Diaftematis 
pluribus quam uno ‘componitur. Syllematum 
vero differentie funt Septem. Quatuor qui 
dem exdem ipfie qua diaftematum; que fecun- 
dum magnitudinem; qua fecundum genus; que 
confoni & dilfoni; quaque eft rationalis & 
irrationalis: Sed qua tertia expofita eft dialte- 
matum differentia, non poteft efle fy[tematis ad 
fyftema ; quippe fieri non potelt ut fy{tema- 
tum alia fint compofita, alia incompofita; prout 
diaftematum alia funt compofita, alia incom- 
pofita. Tres autem differentie funt fyftema- 
tum proprie; que eft proxime pofiti, & re- 
moti; queque conjuntti & disjunéti; queque 
eft /y/fematis mutabilis & immutabilis. 

Magnitudine igitur differant, majora fyfte- 
mata è minoribus; ut Dia-pafon è Dia-pente, 
aut Dia-teflaron, aut Ditono, aut Tritono, fi- 
milibufque. 

In ea vero que elt confoni dillonique dif: 
ferentia, differunt ca qua è fonis confonis con- 
tinentur ab cis qua: è dillonis. Confona vero 
funt, in fyftemate immutabili, fex. Primum 
quidem & minimum cft Dia-tellaron, ex duo- 
bus tonis & limmate ( quod è Muficis dicitur 
Hemitonium ;) quale ell ab Hypate-hypaton ad 
Hypaten-mefon.  Secundum eft Dia-pente, ex 
tribus tonis & limmate; quale eft è Proflam- 
banomene ad Hypaten-mefon; aut potius ab 
Hypate-mefon a Paramefen. Tertium eft Dia- 
Dea ex tonis quinque & duobus limmatis ; 

quale 





4 Pro 


384  MANUELIS 


Quale eft è Proflambanomene ad Mefen, vel è 
Mefè ad Neten-hyperbolzon. Quartum eft Dia- 
afon & dia-teflaron, ex tonis feptem & tri- 
bai limmatis; quale eft è Proflambanomene ad 
Paraneten-diezeugmenon, (Seu Neten.fynemme- 
n0n.) Quintum eft Dia-pafon & dia- -pente, ex 
tonis ofto & tribus limmatis; quale eft è 
Proflambanomene ad Neten-diezeugmenon. Sex- 
tum eft Dif-dia-pafon, ex tonis decem & qua- 
tuor limmauis; quale eft è Proflambanomene ad 
Neten-! hyperbolzon. Diffona vero funt, tum 
qua minora funt quam Dia-eflaron, tum qua 
iunt jam diftis confonis intermedia omnia. 

Fiunt autem ejufdem magnitudinis diverfa 
fchemata (/eu forme ) ex eiidem incompofius, 
codemque numero, compofita, fi earum ordo al- 
terationem patiatur, propter aliquid inibi dif- 
fimile; que autem fchemata ex aqualibus om- 
nibus “fimilibufque componuntur, mutationem 
non faciunt. 

Sunt ergo fy/fematis Dia-telaron, tres fpe- 
cies. Prima, qua è Barypycnis continetur ; ut 
ab Hypate-hypaton ad Hypaton-mefon : Secun- 
da, que è Mefopycnis ; ut à Parypate-hypaton 
ad Parypaten-melon : Tertia, qua ab Oxypyc- 
nis; utà Lichano-hypaton ad Lichanon-mefon. 

Et quidem in genere Enarmonio & Chromati- 
co, fecundum Pycni habitudinem fumuntur con- 
fonorum fchemata. Indeque neceffario duo funt 
in his fchemata. Nam quod dicitur Syftema Spif- 
fum, habet fua duo Diaftemata (serzio sinora) 
vel adjacentia ipfius Dia-telfaron fono graviori 
(ue ab Fiypate-bypaton ad Flypaten-mefon) ve 
acutiflimo (uf 4 Lichano-bypaton ad Lichanon- 
mefon.) Quippe hoc fyftema in duobus femper, 
iplius Dia-telfaron, diaftematis confpicitur: ut 
accurate videbimus in fequentibus.  Eft autem 
Pycnon fyftema, trium fonorum aliqualis difpo- 
fitio ( doc e/l, qualiter difponuntur : :3 Seu, quod 
ex duobus conftat diaftematis que compofita 
minus continent diaftema, quam di {t diaftema reli- 
quum in Dia-teflaron, In genere vero Diatonico, 
non eft Pycnon: Dividitar utique hoc genus in 
Hemitonia (five Eicenta) & tonos; ut diétum et. 

In Dia-pente vero fchemata funt quatuor : 
Primum, quod Barypycnis continetur, cujus 
tonus ( diazeulficus ) elt ad acutum pgimus 
( insellige, primo loco ab acutiffimo fono; ) quale 
eft ab Hypate-mefon ad Paramefen. Secundum, 
quod Melopycnis confimezur; ‘cujus tonus eft 
fecundo loco in Acumine. Tertium, quod ab 
Oxypycnis; cujus tonus eft tertius, ab acu- 
mine. Quartum, quod è Barypycnis cujus to- 
nus eft quartus, ab acumine; quale eft è Mefe 
ad Neten-diezeugmenon. 

In Diatonico vero, Prima quidem fpecies 
ipfius Dia-pente, cujus hemitonium elit primum 
in Gravi. Secunda, cujus bemitonium eft pri- 
munì in acumine. Tertia, cujus hemitonium eft 
fecundum ab acumine. Quarta, cujus hemito- 
nium eft tertium è gravi, (aus etzara ad acutum.) 


BRYENNII 

cidy ta 1°) doro esc da pare ndins dà pirlo, Li 
don pins Thi viti vmpeodajor Tirupry È), È 
ala FASI A 2lé movdpaY, avv tia xa) vesav 

Mesupatan div 1 P do sr ra Caso pdine 
Fri ear 7 7 del Ly bi niro 3 ). Pe 
FAZI n) 2lg riva, Tiwy èxrà % meno Neu 
pare div tn P dn ara ptaroudins SR 
virlo def Aoy iBir Exrey d rds Alè FaTÙW, 
Tivwy dixa x % Des papacet ov Tiosdpey® ciéy “n Pa) don 
atsrdapbarondins dra vito vmpeoNaltoy* Aid- 
Para di i im min dille E dè mosdpar, % nè 
peratò To spuidiiar cvpPisrior svi, 

rive?) dî x9) qiuara 78 8 aid perigus, Ca 7 
ary anwditay ovpueidua, 3 delle, è cime 1 
147, aurd AMeiwrw ads, crm gens m@& 
dvopecie* mi dd sb ii in mtay È ug ipsicar ogn- 
par iAeiwow è mis. 

TE i Ev dia mosdpar, seia tsw cid. _ pen 
dd, P Usi d Bapurinrce» Egr diév 65 è 
don arie Vararoy din Cardrlo picor. Aed-. 
iper 3 Di ai pecorrimyen® dior Cu Pd lire 
i Uziarav dii perl picwv. Testo È, 
£ ua è drum ci6v £91 2 doro digg Varatey 
Tri ducato pica», 

Ey di 5 PI) appeorice, "aj ) 2gd parti, aéòs tl & 
muri gion Ta ogipare F oo uDeiver dapodr)* 
cHe xaj «E dvaryuns dio gipala è w Timis pn) 
à ò depp mvNYÙY svSIped, n atds 7 Bapu- 
a pla È da nosdpor duo dasipala im, 

<hr mods Ta ogurdrew* n) 9Ò P qETI cina, 
 duav agì Degan $ da movdpay Fecopiicdy 
miPuner, ds dnegGas a mis endme compete. Est 
dî munsÙ cUsIpa, mid ae Pliar dadias* 
fi, è cedo Alariparer RUAGINIE, à ruwieras 
aller dampa Eta, E derma pie djaripa- 
ns TÙ did mordpur. Ev dè 2jgrivo dii mwg 
5 piver diaspiry dig DCI 187, es Nuria, 
ri reippala, aj TONIS, WS ciprreg. 

TE dia riva, e ta gipala. npan ed, 
è usi Bapvrrinvan id, E mene dr3- 
vos Tri e ibi diven n prio Varams pirar dr 
apgpion. devnpor dì, è asò puecorminstar & 
devry@ è ta, è im e oo, Tesnr di, è ad 
burma È tesrs è 1, n Pd. Tiro 
me dì, Pad Bapriar E miragns d TINO, 
em è de div € don pis im virlw da- 


CA ysbfian. 


Ey dî 10) diariva, sed Bi iv dd TE 
Cia mva, $ men Da) rparivior [ie lori li è Bags” 
devripor dî, £ mera tò patina ev] sn tò do 
Tesnr di, & Lal Ferma tà ripurinior im TÒ co 
Térapro dî, È resmy tè fpirovior € TÒ Bapî. 


TE 





5 Pro. repono e 
3&npa }, È et ri iure, 


e Pro evriggre repono 2jsringni & tm pro dm. d Suppieo quod exciderat im rì Gaps» 


erro 


HARMONICA, 


TI dì dea TArty, dn isw ina, rara 7 
dpiluòr 7 & siro Sewperdiar amwdirar diacy- 
parav. Kaj ntany dd, dum Bapvrrvuray Ea 
zop medie è Ev im du in) ed 
Vardms arardy, im aPapioy cradeim dî, 
Um T&V mtdculy, pugoridier. Assmpor dì, è im 
peocrinvoy È dem i vo im È bi in3 
dra rapvrms zratoy, n tetrlw del dy- 
pbjir Cuaretra dî Nidker. Tesrv de, ® im by 
munvan & tekns è tovs im mobi: in dirò dem 
Nywk iraray, im purirlo Inliy dir 
cxadar dè Qpivor. Tirapra, tè Um Bagvrri= 
sy” & remeeTas 6 TNCh tm TÒ ito ta di rd dn 
drdms pica, 6 virile duldyidjior Crarcim 
di des. mister, tè Um peoeminvan: È mi urlos 
è tieni rò dbu' dan dì dd Tapuminis pi- 
cav, em resrlu impGorajan cnartim di vare 
Nidior Exny, rd Um * ipurimvar E inr@ i ri- 
E im tè bu tn dî rd Im Mixok piro, 67m 

lo imperalun cuartiro dî im@puysor. 
ECdopor, rò vm | Bapuriniar È è 161 i6de- 
pos ém tò 140) ia di Tè dm pims, i nirlw 
UmpGoraiur cnaréiro dì xaundr, 3) AWesd, * 
rod dieser. . 

Ev dî rò Ajartva, Mpairoy dp tav Ad F 
dla racdy, & medter vd dì Tè Bapù, riraproy 
di erì tè ciò, 1a tè privo. Asungoy dî, & 
testo vp tri rò Bapd, E esito dì ini tò 050, 
Tesmo dî, & debmpa iP’ indnea. Térapry dî, & 
atom dd i n Bapù, seirv dì DA tè 2A 
Nip dî, È Tirpror vd €71 TÒ Bapù, Area» 
tor di emi noti, Exrov dì, 5 oeiror pò irì tè 
Bapò, 1 Fevripoy di i7ì rò cEu. E6depeoy di, # 
devmpew pèv érì tè Bapù, * oeiror dì ir) rò cpu, 
Ea dì % muore Yard 7 abriv Diary ir) DÒ do- 
do, adamo ir) È dpuoriag CE agupart, 
% Cuadero Tols abrois criuasi, 

Tide # pari  dAcya Aaopd dieiod cvos- 
pale, tou ca jnror Ngmpdray ovyermy, Fib 
dAoyuww Gore pùv SÒ jnrî, Cu parioy is don di 


x 


6% dAiyar, dAoya, 
Tà dì 75 ibis * impGars, dial cvruale, 
La dle tà» ibn ghiro pdadisdpa, rav xal' 


umpbarir Èrì pi ema, saliva cedmw iy- 
xemy Ti dì sx dla, nanà ca niray nec 

Ti dì $ cumppise è, del dy ire 2faPepi 
dirt rurale, cox did rin cunppirr Terga= 
2099 Thi ruwsSeow ixes, riv! dia rey dldry- 
piror. Ende mwaPì per, dic meaxisdan as 


porudipivar, iuoior rarà i gfjpa, Phiyy@ 


385 

In Dia-pafon fpecies fune Septem; ( pro nu. 
mero corum que in eo confpiciuntur diafte- 
matum incompofitorum. ) Prima, qua è Bary- 
pycnis continetur ; cujus primus ( in acuto ) eft 
tonus; eftque ab Hypate-hypaton ad Parame- 
fen; dicebatur autem veteribus Mixolydia. Se- 
cunda, à Mefopycnis; cujus tonus eft fecundus 
ab acumine; eftque è Parypate-hypaton ad Tri- 
ten-diezeugmenon; & dicebatur Lydia. Ter- 
tia, ab Oxypycnis; cujus tertius (ab acuto ) 
eft tonus; eftque è Lichano-hypaton ad Para 
neten-diezeugmenon ; & vocabatur Phrygia. 
Quarta, a Barypycnis; cujus quartus ( ab acu- 
mune ) eft tonus; eftque ab Hypate-mefon ad 
Neten-diezeugmenon; & vocabatur Doria. Quin- 
ta, è Mefopycnis; cujus quintus eft tonus 
ab acumine; eftque è Parypate-mefon ad Tri- 
ten-hyperbolzon ; & vocabatur Hypolydia. Sex- 
ta, que ab Oxypycnis; gie fextus ab acumine 
eft tonus ; eftque è Lichano-mefon ad. Para- 
neten-hyperbolzon; & vocabatur Hypophry- 
gia. Septima, è Barypycnis; cujus tonus eft 
feptimus ab acumine 3 (2uz e/1977, primus è gra- 
vi;) eftque è Mefe ad Neten-hyperbolxon; & 
canal communis; & Locrenfis, & Hypo- 
pria. 


In Diatonico vero, Prima fpecies Dia-pafon, 
cujus primum è gravi, & quartum ab acumine, 
elt Hemitonium. Secundum, cujus eft ter- 
tium à gravi, & primum ab acuto. Tertium, 
cujus eft fecundum utrobique. Quarta, cujus 
eft primum in gravi, & tertium ab acumine. 
Quinta, cujus cit quartum è gravi, & primum 
ad acutum. Sexta, cujus tertium è gravi, & 
fecundum ab acumine.  Septima, cujus fecun- 
dum è gravi, & tertium ab acumine. Suntque , 
hxc ab eifdem ad eofdem fonos; ut in Enar- 
monio & Chromatico ; eifdemque vocantur no- 
minibus. 


In ea differentia que ell Sy/femsatis Ratio- 
nabilis & Irrationabilis, differunt  fyfhemata 
qua è rationabilibus diaftematis componuntur, 
ab iis que ab irrationabilibus. Qui; pe Ratio- 
nalia, med ex Diaffematis Rationali us; que 
ex Irrationalibus, Irrationalia. 

In ea vero differentia qua eft Continui & 
Interrupti, (/ex proxime pofiti & remoti; ) dif. 
ferunt fyftemata, qua fonis continue pofitis ca- 
nuntur, ab cis que è remotius pofitis. Et fimpli- 
cia funt, qua fecundum unum modum jacent: 
non fimpliciaqua plurium modorum plexù fiunt, 

In ea vero differentia qua eft Conjuntti & 
Disjun&ti, differunt fyftemata qua à tetrachordis 
conjunttis fuam fortiuntur compofitionem, ab 
eis que è disjun&tis. Eft autem conjunttio, 
duorum tetrachordorum qua confequenter ca- 
nuntur, fchemate fimilium, fonus communis : 

que 








e Pro pucrrsoan rCpono iturime. f Pro itvrixna, repono Axgerizan quia fic eft al 


lim «ri quia fic et in {pftemate immutabili. 
no ex 
I Suppleo als 7. 


Euclidem ; fed ma- 


repono etfm, ex ide. 4 Pro isdn, 


Pro 1A, 
Euclide, @t#mw. 4 Pro ixmm repono ex Éucide, d&impo. £ Pro miur%» repono ex Euclide, sim. 


Ece a Pro 


386 


«Qua Catallela (congrua) vocantur.  Disjungtio, 


et duorum tetrachordorum, qua confequenter 
canuntur, fchemate fimilium, tonus interme- 
dius: que & Parallela ( juxza pofita ) vocan- 
tar. Sunt autem Communia fyftemata, qua fita 
fune nunc per conjunétionem, nunc per disjun- 
&ionem. Suntque, in fyftemate immutabili, 
connexiones omnino dux; gravior & acutior: 
Gravior quidem, -”*” eft ex tetrachordis Hy- 
ton & Mefon; eltque in ea, qui connexionem 
facit, communis fonus, Hypate-mefon : Acutior 
autem, eft ex tetrachordis Diezeugmenon & Hy- 
perbolxon ; quique in hac connexionem facit fo- 
nus communis, eft Nete-diezeugmenon. Disjun- 
&io autem ( sm illo fyffemate ) eft unica, quam 
facit tonus qui a Mele & Paramefe continetur. 
Syftema fimpliciter, è Ptolemzo vocatur, qua 
a Confonantiis componitur magnitudo; ( ficut 
Confonantia, Li à Concinnitatibus componi- 
tur;) ut fit, Syftema, Confonantiarum Confo- 
nantia. Sed Perfe&tum fyltema, vocatur, quod 
omnes continet confonantias cum fuis fingula- 
rum fpeciebus ; quoniam, Perfettum, univerfim 
dicitur, quod fui partes omnes continet ; Sive, 
cui nihil eorum deeft qua ad propriam ejus 
completionem conducunt. Adeoque fecundum 
iorem definitionem, Syftema vocatur Dia pa- 
fon, (quod & veteribus videbatur per fe fuffi- 
ciens; ) item Dia-pafon & dia-teflaron ; itemque 
Dia-pafon & dia-pente; & Dif-dia-pafon: Quip- 
hec omnia confonantiis continentur, dua- 
as aut etiam pluribus. Sed fecundum defini 
tionem pofteriorem, Syftema Perfetum, folum 
erit Difdia-pafon: Quippe huic foli infunt 
confona omnia cum fuis que infunt fpecie- 
bus. Et quidem, ultra hoc, nihil porro eft 
rater ca qua in hoc funt poteltate fumenda; 
fed infra hoc, deelt eorum aliquid que in co 
babentur. Ideoque, quod è Dia-pafon & Dia- 
teffaron componitur fyftema, haud refte voca- 
bitur Perfe&tum. Terminatur autem tale perfe- 
étum fyftema, confonantia Dif-dia-pafon. Eft- 
que hoc è Proflambanomene ad eten-hyper- 
bolzon. Suntque, in eo tetrachorda quatuor; 
bina binis disjunéta, fed inter fe connexa; (tum 
Hypaton & Mefon, tum Diezeugmenon & Hy- 
lxon:) & porro Toni duo; è Proflam- 

| avi ad Hypaten-hypaton, & è Mefe a 

Paramefen. . 


In ea vero differentia que eft Mutabilis & 
Immutabilis Sy/Zerzatis, differunt fyltemata fim- 
pla è non fimplis: nempe fimpla, qua ad unam 
mefen aptantur; dupla, qua ad duas; tripla, 

ad tres; multipla vero, qua ad plures. Et 
autem Mele, illius foni poteftas, cul contingit, 
in Disjunétione, habere (in acutum ) tonum 
incompofitum ; in Connexione vero trium te- 
trachordorum connexorum, cui contingit effe 
vel medii zefrachordi fonum acutiffimum; ve 
acutiffimi gravilfimum. A» Mefes autem pore- 
flate, reliquorum item fonorum poteltates di- 
ofcuntur: quomodo enini fe habent ad Mefen 
li, manifefte liquet. 


MANUELIS BRYENNII 


x9w6S* à xaì sari da LEZDA budl dk di 
in, dle mveazipdr ibis perdi piiveor, dpesicor 
ari ipa, tv ava pio è Apa 
xartimy. Ea 5x9) rona copipala, è mr pù 
uari cvaPlò, mr di nari Dgldkw neryi 
Fia di % aj say awaPaj, tu tu dperabodo 
vosipan, dve' Basorieg xe) chumica. Kaì Bapu- 
mie 1, i cn 8 Vzraroy x, TÈ pio mrea- 
zip ronòs 3 deri mvdla DAS, 1 vi 
ov piruv obuneg di, n ca ts dildy die 
© mpboraiu mregxipde' nonòds di auti mw- 
della QUAG:, i mmm 7 del ky din ddl 
Via pia, mi di aivrbò è O i bars 
vm ni Ts pims ng) rie Segpins. 

Zimpa pù amhos nari ImAspaio ars 
muy, © ovyresduor périds Cn cvpPuovin na 
Sette vuParia, n cvyuesduor 15 ipuperesiav na) 
im ware ovuPuria cvuPuyioy n cupa. Ti 
Mesey dì oioipa Niyerg, to Dedo rione TRE 
cvpPerics E 7 nal' incon eda im È misto 
ta, nadiht, 3 7 duri pim riva wbaxa” 
dry, & pndir cima 7 ercds Tlò cinta ant ove 
apuow rumdbrtay Kara pù) By T mer oper, 
Miyge]) cicnpa, xo) n djs raso idonea 9Ò al 
qupues cinay t8m mis maNeudis* x Tè dig rara 
È Dig mordpor * 2jd racor x dig mira xgj 
Tè dìs da raray tnagor 9Ò avre», Um cv) 
vin DEAN), Îvo 1 naù TAcsovor. Kari dit dw 
por, puòver cy 0) TAesor oVGMA, TÒ dis dia ra- 
cov pera 9Ò inv duri ni ciLPDAva mire E 
Finedil dior. Kai tà 490 vip alorò, TAbov 
sdiv ay txgoi Tv CI Cuneo duwdur Aapoaro 
pdiav Tad in duri, Aetrt di moro è 
Cueva. Odw rè muwnSiudpe ca Ti da rari 
3 did mosdpur olona, TIA $ nardis EX ra 
den. Ogdery dè tè miimv Tidy cicHpa, ta 
dis dia rari ovu@ara* tn dè rim, tè donà neea- 
rapCasopdine, 67ì vil vrepSoraicy. Tapge 
di i amd medzzda tiovapa, dia duci daddi 
Yoda, ciro di umpdia* 76m UrATd ng) 
pic, nai dl dry pdicor nai impeoralcor ra im 
Tovoi dio, cn pe) atsraubarouivns tr) dt 
qlu vrarir, ra) Vor pims eri Sg pick. 

Ti dì rd ippereGihs nai d usraG0A8 dioicd, 
xal iv djaPipf rà drda cusiuala tav pù ae 
mir ATA pùr by i9ì, Td aotgs piav pirlo 
porpiva: dirda dî, ra cuts duo nerd di, 
TA eress redis* marddrwa dè, rà erede Ae 
vas. Es dì pun, PIiyys dwiapus, @ rv pbionze, 
nato puèv didlAkw, mì pù tò c$U mora ib d- 
cwiderw rara di cuvaQlò, ds rvuCaive, vesoy 
mregxind: dov cuumupirir, nr TE pos opvraro 
énaj TE ogvrara, Bapuraro. Am di è pims, 
xa Tuww dosrrev PUiyyar ai duwdpes vesto 
qu TO SÒ és exdr tras auroy reds tl pe 
olo, Davipis vverg. 

TMHMA 


HARMONICA. 


387 





TMHM'A EBAOMON. 


Tue} Yes. 


mara al ni puoi raso” di 
gl is, mà niger Pbozlan, 

i midi o » algips. 8, YO Fuali 
t9ì Me)@, nos xa ey 71 Ta vor” %, 000 
mag tr, 2isoipe Mi ti dipl 
isì agia* dpporia, pepe, Agr Cat 7 dia 


nporairais, Ascrciria dia den re, ppi 
dy. Aidrwor dî, È mis tres» ni mis RAI 4 
Djasluan, israele Enid) Ped popo si Pan 
na duri djgmini), Xpopa dî, 0 dì prioni 
Hm pira diesiparar, cav NIPOTE 
bypezti. Ta i; AG 


cre Aire 
al 7 

Livo) dî aj 7 Yuan AlePoegi 
ir pi Pipe pifi 


È Vacauranico Do RA, q 


* uniufimodi. Canitur autem in gi 


SECTIO SEP.TIMA “ 
De Genere. 


Umque de mufico Syftemate jam di&@tum 
fit; proxime de Genere difleremus. Ge- 
C ni eden 
ua eft, etrachor ivifio, ef, 
Li pene ad ) Sen, Gettus elt 
fecale quendam morem indicans ; Di 
Ub fe massi Mprcico. Jen) formas. . Genera 
vero. melodie funt criaj Harmonia, Chioma, 
Diatonum.; differentias fuas.à diaftematum pro- 
pinquitare aut longinguitate fumentia. Eit uti- 
que. Harmonia, qua minimis. abundat diaftema- 
18; diciturque è cumpuiò$, (coaprari i.) Diatonon 
(ensefam enfuma ) vero quod tonis, toga elt majori- 
‘matis t; co quod in é0 vox 
Punte, intenditor... Chromra, vero; quod 
per Hemitonia, hoc eft media diaftemata, ga 
tenditur. . Ut enim quod: elt albo & n. 
termedium, Color dicitur; fic quod. ef diélis 
duobus ibus intermedium, nominatur. Chro- 
ma (colr.)1 Ex his, magis Naturale eft net 
fon; 20, eftomnibus, etiam 
: magis autem Aruficiale, elt Chivu: 
ut Sid à folis edottis canitur: fed. omne 
Accuratiffimum clt ppi ut ei à fo 
lis eminentillimis in mufica 
pri Droa, 1 Scan ""Unde cell 


(prop fuam m plui ipo, mie sei 


lationi 
harmoniciconcentus.  Aruficio Ta 


Sal ultaque affuefaCione, nec fa- 
cile ‘i Spa Sciendum. Cita eh, 
n SE Diatonum, gravem, robultam & 
indolem oftentar: Chroma magis 
infinuantem & i pg; unde & 
riominatùr, quod magis cultum fit & reforma- 
tun cui I Diatonon. Oriuntur autem ha Ge- 
ntie. ob. fonos i; ue nafe- 
duci uentibus cum omni grcunigne e oftendetur. 
roa vero el generis-fpecifica diftributio. 
Chrox vero, è ‘memorate, de vagni 
funt ofto ; Harmoni, una; Chromatis, < 
Diatoni, quinque. Hatmonix Chroa 
dem cum genere divifionem 


(dere ) opt 








felqui: fi "terdia, & fel 
beffa pai nl dei =$ Inacu 
tum. vero contra, us fefqui-quadrage- 


fima-quinta , pra tertia, & felqui- 
quarta. . ticarum vero divifionum, gra- 
vior clt 9? “mollis. Chromatis Chroaj que ca- 


nitur, 





a Pro sim reftitto ex Euclide inni. 





Eceaz 6 Pro 


388 MANUELIS 
nitur, in grave, rationibus fefqui-quinta, fef- 
dicci gira, & Giai vigsiine fili è 
xfpxi5—=3 Inacutum contra, rationibus fef- 
queta Fota, felqui-decima-quarta, & 
efqui-quinta, Acutior vero elt' Chromazis Syn- 
toni (?n/er/i,) que canitur in grave, rauoni- 
bus fefqui-fexta, & fefqui-undecima, & fefqui- 
vigelima-prima: }xjixji=$ In acutum con- 
tra, rationibus fefqui-vigelima-prima, fefqui-un- 
decima, & fefqui-fexta.  Diatonicarum divifio- 
num; mollis diatoni canttur, in-grave. 
rationibus fefqui-feprima, fefqui-nona, fell 
qui-vigefima è 5x9 x35=$ In -acotum. con- 
sta rationibus fefqui-vigefima, fefqui-nona; & 
fefqui-feptima.  Mollis entoni Chroa, canitur, 
in grave, rationibus fefqui-oftava, fefqui-fepti- 
ma, & fefqui-vigefima-feptima : gx$xi=4 
In acutum vero contra, rationibus fefquivige- 
fima-feptima, felqui-fepuma, & fefqur ottava. 
Intenfi diatoni Chroa, caniuur, in grave, ra- 
tionibus fefqui-nona, fefqui-oltava, & felqui- 
decima-quinta; *$xfxjf = 4. In acutum con- 
tra, rationibus feiqui-decima-quinta, fefqui-oéta- 
va, & felqui-nona. Diatoni aquabilis Chroa, 
canitur, in grave, rationibus fefqui-nona, fef- 
qui-decima, Bisi undtta: otti. 
In acutum vero contra, rationibis fefqui-un- 
decima, & felqui-decima, & fefqui-nona.. Di- 
tonizi Chroa, canitur, in grave, rationibus fef- 
qui-ottava, & fefqui-ottava, & hemitonica : 
ixtx5= ; In acutum contra, rationibus he- 
mitonica, feiqui-o&tava, & felqui-oftava.  Sunt 
autem duo alia genera; Commune, & Mixtum. 
Commune genus eft, n ex fonis {lantibus com- 
ponitur; puta, ex Nete-hyperbolzon, Nete-die- 
zeugmenon, Paramefe, & Mefe: Vel, ex Mefe, 
Hypate-mefon, Hypate-hypaton, & Proflamba- 
nomene. ‘Mixtum vero, in quo duo vel tres 
Chara&eres generici comparent ; puta, Diatoni 
& Chromatis; vel Diatoni & Harmonia; vel 
Diatoni, Chromatis, & Harmoniz. 


BRYENNII 
i e 0) in ile 
ratio banale cad; 


rin 5 Merci dana È 18 È para 
2jarmms 2660, my er) dp Bapd, va 
2 Fidi oper, È memigiio << 
nie È agi Spini TENOSTI, 
% Prina, % Piede, Hdì È parart 


qw i) di è iù ivavmws, narà imenoddicde» 
por, na) Emécdopor, % treydoor. JE ci 
P n 


Tir Djecrons gia, purcodemy i) db 

MATÀ EEVVATOI, sl imyden, È He im 
‘mary digor' €) dè © ibù travis, xarì im- 
rm miaudixame, xa) darydeen, xa) imimare. A 
dì # Algeri iual8 2662, pad img ir) dd 
è Bapù, xarì minare, % imdiname, È imo- 
dinamo Mizor ir dè e ibù iravri di 
vdixane, na) imdi 
È È mia gi, uradima 7 1 i Ba, 
ari ili gum ‘cor, neù siperrariceio Né 
qa° ETì dir ihù travmioe, narà *purvichion, 
rai imydeor, È cmydoor. Esidì È smog dio 
Vin: roi m, ua perio, Es dò Er romdv fee, 
n cn 7 isdrar Dio duo, dior n ce 
vims 7 Carigoodaior, vinse: rev daddy piva, 
dpgpins, ra) pims » pis, rds pin 
TU, Noten pt * Pife 
Mix7o dî, 6V @ QU0n reds Suinoì iu 
Qaivo), dior 2jerve *, Wpbpieeras, Tafgria tì 
dipporiat, n Djativs aelpars na) aporia, 


. TMHMA 





Pro Aletmsie, teftituo Amaie, 


“@ 










— mn 


o AG med, Kali 


TMHMA OFrAO0ON. 
Megk qs. 

trat SEL pn Fiera. 

wbiri rs Toys ni vu 

via + 
ns, denis. sigera dì nre ua Pas 7, 
PUAG:, è de Djampa, ra) ds 75ms Puwis, è 
ds mios. ET pd rd Sena ipa 
ci Myers vi mvar lò Depuryza rete 
mudiB:, naì ly bogdigi | 


Hpéis * mi PARE a ded, 


Emlartro Pippsyza visus LI pe 


VOUS» 


Od, ir dinaxizdo ipa, 
Thè dinabd pera rdbw. È 4; » 
Tàs ovuPuntons cappraviote us. 
Tpiv pùr o * eldroner fuddAar dl, rn 
EMlves, araviar a del 


i 


En di rg desipans, dry L'Alta 
ms trrì np 034 td 
Miywrdy, 5 daesor, fi Pesgsor, di , AT 
Pi anca I line. 
vos dici | agunaidira» è rndiiesos, è \zrwid- 
O, è anQpia®, i onii®, è rodi» 
iosa daiesos, i idgus, È. » 6 aibdies, 6 Ni- 
da, è pugordos, Mr ne E pe 
sus, ve è I 
Karà è IlmAgpaion, deri , Gdr 
pugsos, è aroNidas, clonazione: di 
far è pugoridi, ua ò mp 


dv o 
wesrda bari vuoi, ds HI nis LA 


TO 2jgd modi ata 





y ren ex Eudlide. e 0, 


HARMONICA:- © 


His, duemmss custa 





389 


i 





pi. 
SECTIO OCTAVA 
De Tono. 


UM da Cagno mufico ditum fit; . 
xime de Tono dillèremus. Eft pi ci 
‘Tonus, vocis.Locus quidam, .fy{tematis 
fufeepuvu li irudiagi expers. . Dicitur. autem 
Tonus quadrifariam: Ut Prg cc ut 
vocis locus, atque tenfio: Pro fono; 
tur hoc nomine, qui dicunt Citharam 
con i ut Terpander & Ion: Quorum ai 
ille, I 
Nofque quaternarum rejeAo carmine vocum ; 
Seputona citharaque novos refonabimus hym- 
nos. 
(loc eft, relitta icherdi 0255 Mercurii, no- 
CE ORE aria ufinpabimas :) 
Hic vero (.in decachordi Lyrà ) 
— Decuplo nunc radi fatta, 
Continue refonas harmonias triplices. 
Te prius, Heptatona lyra Dia-tellara Greci 
Pfallebant, mufa ‘tum nimium cenuì. 
(Zloceft, Septem fidibus ante canebant tetrachor- 
la duo: nunc, decem fidibus, tria conjunéta te- 
trachorda. ) 


Pro Diaftemate, quum aa À Mefe ad 
Paramefen, Tonuzi lle. Pro vero, $ 


dicimus, vocis.7onwm Dori 
dium, aliumve aliquem. dl Daino. Si 


. dum Ariftoxenum, Toni tredecim ; 


rim, Figpoiafize, Hypophrygi Spoc 
E puRivi, Phejgios, Lo: 


dius, 
Lo Lol, Dea (qui &- 






Po riafti ; rmixol (qui 

(ida di .) At spoglia, LE 

È gi; rp , H Vi, 
‘ava 

tì e al 

fa neur (ae in fequentibus otte ml ex 


cedunt-Dia-pafon. | 


Sumantur pro per Contollinias In- 
cipiemus autem Di pain graviflimo, . ge 
hi» intendendo iterumque 

tum: varia diaftemata, unurì Lo 
quem cum ante-aflumpto annett 
vero aliqui canuntur integri 






Et quidem Doris re can 

pe" tonos rie vox 1 

poflit; | iplius Mele, | 

Reliquis autem ne Dorio g 
que ad fol qu conto 
hyperbola lambanomene. { Zrderur 
hic dt, quod refpiciat tonos Dorio 





è Pro spada; Ana mpuides verfu po- 
contradicunt, 


& fic ubique: 
È. ca to e Vide 


Eee 3 


390 MANUELIS 


acutiores.] Sic itaque odas & cola in Modis 
conftituemus. Si caviffimum, hoc eft gravifli. 
mum, fonorum alicujus fyftematis uni ex Prof 
lambanomenis applicemus, & qua ultra hune 
funt canere poflimus in grave. Sienim non 
«poffimus ulterius Remittere, modus erit Do- 
rius: eo quod primus fonus auditu perceptbi. 
lis, Hypodorii Proflambanomeno detinitur. Si 
* vero g/tra exaudiri pollit ; confpicere tentabi» 
mus, quanto intervallo excedit Proflambano- 
menon Hypodorii, hoc eft fonum illum qui 
eft natura graviflimus; modufque nobis ille 
inde determinabitur, qui excedit Proflambano- 
menon Hypodorii tanto, quanto cantilena ca- 
viffimus fonus ab co qui eft natura gravili 
mus diffare confpicitur; acutiffimufque iftius 
odes tranfcendit Hypodorium, ipfo acutior Dia- 
pafon. Sumemus igitur ipfius Dia-pafon in 
grave. Arque, hac ufi methodo, harmoniam 
Ipfam non difficulter obtinebimus. 


Sciendum autem eft, quod antiquiflimi in ge- 
nere: Toni, tres erant; Dorius, Phrygius, Ly- 
dius: fic autem: vocabantur, è nominibus ea- 
rum gentium à quibus initium fumpferant. Ex 
his autem, Dorius ell ad graviora vocis exer- 
citia utilis; Lydius, ad acutiora; Phrygius, ad 
media. Reliqui potius in organorum confti- 
tutione confpiciuntur, qua in longiflimis fyfte- 
matis adhibentur. 


SECTIO NONA. 
De Mutatione. 


U M de Tono mufico diftum fit; pro- 
{ xime de Mutatione differemus. Eft au- 

tem Mutatio, fimilis cujufdam in locum 
diffimilem tranflatio. Aut, fubjetti fyltematis 
variatio , vocifqne charafteris. Quippe cum 
cuique {yftemati, fuus item convenit vocis ty- 
pus; manifeltum eft, quod una cum harmonis 
etiam cantus fpecies variabitur. 


Mutatio autem dicitur quadrifariam : fecundum 
Genus, fecundum Syftema, fecundum Tonum, & 
fecandum Melopeejam. Secundum Genus fit 
commutatio ; quando ex Diatono in Chroma vel 
Harmoniam; velex Chromate in Harmoniam,vel 
reliquorum aliquod, fit mutatio. Secundum Sy- 

a; quando ex Conjundione in Disjunftio- 
nem, aut contra, fi mutatio. Secundum Tonum 
" vero; quando à Dorio in Phrygia, aut ex Phry- 

in Lydia, aut Hypermixolydia, aut Hypo- 
ria, aut {univerfim) quando‘exaliquo tono- 
rum enumeratorum in aliquem’reliquorum fit 
mutatio. Fiunt autem Mutationes, ab Hemi- 
tonii exceffù incipiendo, ufque ad Dia-pafon. 


BRYENNII 

Oùrws Sy na) tès ddàs, nrà NUMA, rols nec 
mus ovgnos pata” ti T xosAimetor ros è Bapure= 
to 7 Plivar ts mguar®, in 7 atsrhap- 
Casopdiicav roca re sd nav ri dad TéTs pe 
redeinidu Tri d Papi dd pi duondeingdy 
aviivay mparipo, ° does toy” Ng PT eda 
nr drssir Pier ardueia aresr habe dico 
*oeio 17 tansor, Fecpromy mlegorusda, re 
sw TH Vandwess atsrrapoaroudpe, ter ta 
# Tn Quod Bapurips, Thi \artporlò ind nansi- 
VS nipliv è rebmos desde"), ès imperi E Caro- 
duets wtsohapbavoudiit, cow È TE pirss è x91- 
Mreres DIA: TE Pond osdorata 19ecopity: ‘è 
d\ cesare È ads PUAO: mprrila 76 aro- 
des, 2 2g must ibds vmvipyr. Anti pete 
By und è Die meri Thi d Bapos: 1) meodon- 
pdim genoa uduo pidido, hò apporiay avrlò & 
dugsspws nAnopatie. 

Eidiray pùù mi 26ù GTO MUict rIv01 deg 
quem neGis coi Dwesos, Ppurios, Midlos* nari 
Tu) ST SPE rds dp dv iphari tSvv inca 
das. Térwr 96 bp das, tds ri Bapimea 
d Puris crepyipala rorciuos® è di Audies, cress 
ni dhimeg® 07) Ppigsos, artds ra pica. Oi #) dot 
mì pae în F ipponindis Fepivmy cuvdiczon 
Cniwa dÒ iv picais ibappary cvpuaoI. 


TMHMA ENNATON. 
Tee} peraCoAns. 


labatiyms Ei E pronti rm ins 19) 
A Ei È peraCoNis LL 

Cox) 06 vw tir, dpecit mvòs eis cond puro 
gm» perdono n dMelwns E ardita ovo 
pars, ©E  Pams vacanmpt). Ei 9Ò indow 
cvoipari % mbe ms imodedii È Dans TE 
diidov die Gua F apporicas na) P E pidss didos 
dm rr, 

MeraGoN) 3 Mia”), mrgazs* SÒ ar de 
YO, È rara ripa, % nari qw, % nari pe 
dormite. Kar ud) Ly YU n) ere Cor, Gray 
Ch djgrvs de agli n dpporica* fi Cu pedpa 
705 eis dppovicw, r) is n 7 Aosray, peratoA} V- 
vernq. Kari cisiua È, crev Ca owa@iis eis diam 
tok, fi dydadiy, pero mei. Kand 10, 
omay Cn dwess eis Qpigsa, 1 cx Ppupicar eis Nuda, 
1 UrppuboNidia, i umdisesa, 1 nadiAs, Gray îx 
mos F ampilenzdior wars va 7 dovro, pe 
PeCoA) "Sin ). Livoy") dì perebora) Vero E sure 


vis debarbime È impoxine, pixpis 18 Did marin 
dev 





e Vide annon reponendum fit vaste. f Locus hic perplexus eft, & credo mendofus. 


a Sic n 





HARMONICA. 


dv ai 8), sarà ripPara piro) 2arpala' ai 
a) xari djgPara' tirar d\' ai sd, tupercis 
wilov i Cupares® ai di pamor cv corgs pd 8 
abri» radar ij rouvcoria, eupedécepoy* <s 00045 d\' 
sAdilar, Cnpedisipoy” emid’) avaryraior anton ps- 
maCoNI rom n Czrapxo, i Pioypor, i dina, 
fi compa. Aapbdrs") di i rosaria, sal ipo 


| renze Dian cre db ir rar te È pera 


Gonaîis momo» cposos DIsyzo: rar rh E musi 
perxlò, ipperdis givormy ri percorsi Gray d\ 
divi paoioi, Cupersise Livo avra CA Mar n= 
tesxnda rowari ai di dd ipurvio, ai dì 
quo, ai }rempernio, ai) dava, ai di djs no- 
cuipar, ai di mis tsTAV piloni djgorparw di 
Mira Crepe gno des cvpoaiver mis TE x910- 
Tips pioas, ardmes indey TS ikunips, 1 drd- 
muy È neri 18 ibis dpeoicos. Kotrd pedomniice 
3 90m), Grey cn ® Ajgrnpanzti nds5 ele ovsad- 
mol, ns Novgagzor 6 sovgasui, és n 7 


Dori, per60A vigna. Ea e) * djgrnpanzàr 


Hi 5905 peromilag, di 8 pair?) pusgecrongi-' 


mia, ng) diappa Luxe drdpudis, È mates 
rpeing), È ml Timus cindia, Xpimg dè témis 
parie 180 i regyodia, 7 Mori ® den té- 
Ts ixe°) 18 vacgumip@. ZusAmsr dî, i E 
Panis Way ds memronia drandper Dei 
av È Pd rarionua, mis span 
mis mila è Ipldars, D3 È nis apg- 
Ancss. Hovgasnor di nos 6a pedomniio, d 
mepima ) ipebris orge, è armena dd ipiar 
nl capo appirso dè cuni pros, myars, 
iyudipia, cvuCsra) È tà TÉmis opoa, 


TAG ri aedrs iris. 


39I 
Quarum alia fiunt fecundum diaftemata Con- 
fona ; alie, Diffona : atque ex his, aliz minus 
aut concinne aut inconcinna ; alia, magis. In 
uibus autem earum major eft communitas, ille 
funt magis concinna; in quibus minor, magis 
inconcinna ; cum neceflè fit, in omni mutatio- 
ne, aliquid effe commune, aut fonum, aut dia- 
ftema, aut fyftema. Reperitur autem hac com- 
munitas ( few convenientia ) in fonorum fimi- 
litudine; quando inter fè, in commutationibus, 
incidunt fimiles foni fecundum Pycni partici- 
pationem, fiunt mutatio concinna ; quando dif- 
fimiles, inconcinna. Fiunt autem & fecundum 
Tetrachorda convenientia ; alix quidem hemi- 
tonio, aliz tono, alia triemitonio, alia ditono, 
alia dia-teffaron, alia majoribus adhuc inter- 
vallis inter fe diftant; ita ut contingat gravio- 
ris mefas, fieri acutioris hypatas, aut contra; & 
in cateris fimiliter. Secundum Melopceiam fit 
mutatio, quando ex*More ( feu Genio ) magis 
Dilatato, in Contraftiorem, vel Pacatiorem ; 
aut ex Pacatiori, in reliquorum aliquem, fit 
mutatio. Eft autem Dilatatus ille, Magnificen- 
tie mos (few genius, ) quo fignificatur magna- 
nimitas animaque elatio virilis, & faéta heroica, 
atque paffiones hifce congrua. His autem po- 
tiflimum utitur Tragoedia, & reliquorum ‘ea 
= hujufmodi obtinent charafterem. Contra- 
us siodus elt, quo cogitur anima ad demif: 
fionem & difpofitionem parum virilem: con- 
gruetque hujufmodi conftitutio paffionibus ama- 
toriis, lu&ibus, commiferationibus, horumque 
fimilibus.  Pacatior melopceia modus eft, cui 
confequitur tranquillitas anime, & conftitutio 
liberalis & quieta : atque his congruent hymni, 
panes, encomia, confilia, & his fimilia. 


Finis libri primi. 





a Sic Codices omnes; fed legendum puto 2/gruani® & mox algranzi. 4 Pro fax repono sem. + AB. 
da 


dpraxio, fed M. 


MA- 


Digitized by Google 


Fuse CERI STIA 








393 


MANOTHA BPIENNIOTV 
APMONIKQON 


BIBAION AETTEPONN. 


MANUELIS BRYENNIL 
HARMONICORUM 


L I BE R 


TMHMA IPaATON. 


Tei 7 romuaidina crapuoriuy Miyay, $7 tà 
cIpuPara Esgirtoy cvopala. 
Tad dEi 7 Juupsdper papi èv TI Gpgate 
18 ajdyri appovia, nari 7 cotsomarme Ni- 
‘ Jer auris, inana, ws cibpedee, detnA e 
po Keupds rdn naSpcor, È Ei 7 der percio 
Moyea” &y dis ti 7 PIshay cirmrre Fecpeing ipa 
peri diariuala + iv ai nari buoy pg mis 
pasormsis cvu@oviay, cos Cn cvMaGoy orépuara 7- 
102 Hiualo. ela: wi dele dba, Bad 
P ciare  ifeg ppars Peams, È mars È di- 
74, Goggi sd % medio pin, mi t' irdpala è 
ni pijuara i TéTUY d\, ai ovmMabai* airves ca 
ogappdray tà )oedppala, Para) meat 01, 
Î, guxdudes, % adjgipera, È iNdxirey* È 9Ì 
euwisa") è Meyes Cn medTOY Spa ppudtOr, xd) 45 
tarata rabvr4 ciare”) Qirw di xa) È tupurts 
x ippoopdime Puris, naù Fiumome pirss, ide 
asp pim tà Nega cvpuare, nreszoda 
È mraxepda* rota di tom cx djeparar rà 
di Afgonuala cn PI dimres mi Provai cia 
meda, na) a Digipera, © corxdodes: 15 tor medi» 
ny owise") * mar pidos, % PA togala divari). 
AiaPipso dì’ dira ci Phiygai F rdorow 
emì ci dp abrev otimpa, ci di Bapumpa ai dî 
dels abrin rara Ure Mbyss dibunmats do 
aPeesridiag ds, punpor * regityrs, Mi srctone 
dixpiCeta eLaspil peroridpos, nos peadae TÀ adpa- 
silos retmay mamdis vaipen idourrs. 


SE CU NDUS. 


SECTIO PRIMA. 


De quindecim Harmonicis Rationibas, Syfte- 
mata Confoma continentibus. 


NU M de Partibus que confpiciuntur in 
organi harmonia fenfibili, modo ipfis 


debito, qua fufficiant (ut nobis vide. 
tur ) jam difleruimus : tempus elt opportunum, 
ut de Rationibus Arithmeticis, (in quibus fita  - 
confpiciuntur Sonorum omnia Diaftemata Con- 
cinna ; ex quibus que Muficis dicuntur Confo- 
nantie, ut ex Syllabis Nomina quedam & Ver- 
ba, componuntur,) qua dicenda funt expedia- 
mus. Nam quemadmodum feripte vocis, om- 
nifque orationis, crafliora quidem & qua pri- 
mo Je offerunt membra, fune Nomina & Verba; 
& horum, Syllaba; qua ipfe ex literis conffane : 
funtque Litere, voces prima & elementares, 
indivifibilefque & minime : ( conftat enim ora- 
tio ex literis primitus, atque in eas ultimo re- 
folvitur:) Sic & vocis melodica harmonicaque, 
omnifque cantus, crafliora membra funt ( qua 
dicuntur ) Syftemata, ( Tetrachorda & Penta- 
chorda ; ) hac autem ex Diaftematis conftani ; 
ipfaque Diaftemata ex (P6rbongis) Sonis: qui 
itidem (PArbongi ) funt voces prime, indivili- 
biles, & elementares; ex quibus primitus con- 
ftat omnis cantus, & in quas ultimo refolvitur. 
Phthongi autem. inter fe differunt diverfis 
Tenfionibus ; quippe illorum alii funt Acutio- 
res, alii Graviores.  Suntque tenfiones ille fe- 
cundum Arithmeticas quafdam rationes difter- 
minatz; quas, paulo infra, enumerabimus & 
expoaemus; invidia deprecationem omnino mif- 
fam facientes. e 
ic 





4 Malim etirns. 


6 Pro 


34 MANUELIS 


Sic autem, aiunt, Pythagoricos de illis difle- 
rere. Cum Cantus omnis, omnifque Phthon- 
gus, fit Vox quadam; omnifque Vox, Sonitus; 
Sonitufque, percuflio aeris prohibiti frangi ; 
(feu potius, operatio è percutientibus qua fo- 
noro corpori ftaum è pallione accedit, ut fu- 
pra diximus: ) Manifeftum eft igitur, quicfech- 
te acre, nec fonitum fieri, nec vocem, adeo- 
que nec puoigone Sed percuflo aere, mo- 
tuque faîto ; celeri quidet, fit fonus acutus ; 
tardo, gravis; & vehementi quidem, fonus ma- 
pr: fedatiori, minor: Atque ha quidem ce- 
leritates & vchementiz, vel in rationibus qui- 
bufdam (efabilibus intellige) perticiuntur; vel 
nulla tali rauone Inter fe connettuntur : Qui 
que, non tali ratione conneétuntur, foni funt Ir- 
rationabiles & Inconcinni ( few Canzui inepti,) 
ui proprie Phthongi non dicendi funt, fed 
Dilenmedo Strepitus. Ubi autem in talibus 
quibufdam rationibus conftituuntur, ( puta Mul- 
tplicibus, aut Superparticularibus, aut faltem 
in ratione Numeri ad numerum) Concinni funt 
(Jeu Cantui apti, ) proprieque & ftriéto fenfu 
dicendi funt Phthongi ( few Soni Mufici.) Et 
quidem ex his Sowis alii funt folummodo Con- 
cinni ( musconcentu admittendi ;) alii fecundum 
rationes primas &.maxime celebres pracipuaf- 
que Maltiplices & Superparticulares ; funt item 

nfoni.  Confonant autem inter fe foni, quo- 
rum fi ( in organo tenfis fidibus inftrufto) pul- 
fetur alter, seiote item (ex proprietate qua- 
dam) fympathiam refonat; & propterea, pul- 
faris fimul utrifque, fuavis placidufque ex com- 
miftione fonus exauditur. Ex Sonis vero (féa 
° Phtbongis ) qui continuo ordine aptantur; Pri 
mo quidem qui funt ordine Quarti funt inter fe 
Confoni; eamque confonant confonantiam, que 
ob ‘hanc ipfam caufam didta eft Dia-tellaron, 
( boc ef, per-Quatuor.) Deinde, qui Quinti funt, 
confonantram Dia-pente, (few, per-Quinque.) Poft- 
eaque, qui utrafque has confonanuas comple- 
Auntur, fantque ab invicem O&avi, confonan- 
tiam Dia-pafon, (fea, tig pen diftam, 
quia, primitus in Ogtichordi Lyra, primus gra- 
viffimufque fonus, Hypate ( /ipremza ) dictus, 
cum ultimo & acutillimo, hoc eft Nete ( mo- 
viffrma, ) hanc invenietur continere Confonan- 
tiam ( Antiphonon ) quali ex adverfo ( few com 
zra) fonantem. Exaudta vero Mufica, fadtif- 
que inftrumentis multi-fonis & multi-chordi- 
bus; ( affumpus tum in grave, tum in acutum, 
ad prius habitos oéto fonos, pluribus alîis,) re- 
tinentur tamen prioram confonantiarum appel- 
Jationes, Dia-teflàron, Dia-pente, & Dia-pafon. 
Sed & illis adinveniuntur Conforanzie plures 
alia. Nam Confonantia Dia-pafon, addita qua- 
vis alia, ( five minore, five majore, five-aqua- 
li, ) nova inde exoritur Confonantia ; ut Dia- 
palon & dia-teffaron, Dia-pafon & dia-pente, & 
Dil dia-pafon. Tterumque ipfi Dif dia-pefon fi 
addatur harum aliqua, ut Dia-tellaron, & Dia- 





BRYENNII 
obra dì Miysa È i Mudegeennts OE} ave 
mob TaXpodogaiv. Esme: per muy, ngj mis DÙoy- 
gs, Deri 7is in° cioe de Peorn, IPG Jo- 
PS dì, anti dept ren rudi» Sousa" fi 
paro, vipia 7 atarray, donNirws rw din- 
26 TH Td UT mapion ds nin Dirtrwrns dim 
piu Qunper Sr, cs rpapioe iù tons È è di 
es, cu ay given Sme LiDE, sm Pani, dd 
Sdi PIiAG= maibevos di sa nintoras Yuodine 
alt dica, maga vi), chis iù dormdery 
Phiks Beady dî, Bapus® nai Dedtas 8, 
prilon i xos* precios di, pixpis. Tà dî rdxn 
7 uinfosar * ai Podporims, ir degeis mici ray- 
Tws dorm)Eymy, # xa) dAiyws cuvepermy awtàs 
dAnda” Tm db dv 7 dAcyur, dAoyai rai Cupee- 
dee Hyper) pipa ds adi Phiodss 297 Hades 
uUEAWwS* 11x85 de pivv 17 dî 7 è Aizoss noì 
autds LAS mA aATIS, 1 e mpoghos, fd 
mas dorli mvòs artss apibpòr, suparsis, nai 
MUGAWS Moti idics PPoAes. Aci Liù ama è pie 
vor ipporgdie» ci dî xarà GY meerss È papi 
purarts nai xvpiwrarss Ni yus," ma miarss 
me nai» impretus, nin ne) * riuPovos, ZvpPa- 
vin dî Qhoyza artds dMiAss, dor Fecrips xpu- 
Sirrs, IH Mm cppars 7 crrardiy, naì è Mons, 
uatd ma cixeinita, co pmiias umyi sarà 
mor d\ apuPoiv apa xpedirar, ida rai 
autsomnis Cu f negorws ibarse”) Puri. Tav dì 
sarà 9 ibns ipuoo dia PUovar, mera Sp ci 
Tirapr TI tate cv perda: artds aNidss. Zvp- 
Puria di vuPerica, Thò di avn Tin 2jai ne- 
cripwy Aezorduko, Emme dî ci riuso, thò dà 
mv. Kai 7 nume, ci Ea piarorns duPo 
Tipag tas cup@Povioa, voy pdpoi dì dar’ de 
day 6yd 001, thò dà marty cirw 
Gaia, indi, è medi dr È cumgipds de 
pas, è ngums ua) Bapurer® UA, nad 
di Uziam, TU Adrjo rai dsvrarw, 
TsTtA TI nin, tì abrlò ciesprormy cir 
cvpuPurice rar’ comParer. Emmuinidins di mi 
pscitiis, na) mAuPlogar nai maivyiedar ge 
goritir coppa to ato x) Di 
Bapù x dm e dù mis mtsimiogzar inrà 
Pleygoss daus ardesovas* Gpcos T mewitov cp 
Que si ecepegia Quake, ld med 
por, dia mia, lg mary. Mpecumiplura; 
quITdUS, Eripay Mies, Ti 9Ò dla mod, mai- 
ms ima merdidine, x4j Mifl® rg) pei 
CND 19) ims, inea viyntay cvpPuria” dior, 
nm dle muri na) dà masdpur, rg) i dà ga 
cur nai dia mn, xai n dis dè maria. En 
dè sad tI dic dà masav di oresssdein € 16- 
Twv Ts, ciev. n dè movdeor, ua) 1 dà myn, 


5 





6 Pro ga repono ape, Et pro maserasni; ri € imased@ repono utrobique «ix. Et ipugwra pro eppures. 
Quo 


HARMONICA. 


3 TR 7 AM Era, pixer & disedey Piiyza- 
deg, 1 xenev ausovras., Toms lp TS Had ery 
È Pums® diov dv di-tiprimy donò Bapurnte mvòs 
dibaudim Qhigs, na) mar Piibre Thi iù 
eésizon, fardrad térav d\, ci pap cancadier, 
ci d\' er eAafew diisior. Tè Udi miibiis % suna 
pers è tara atagileo, sO dos EruXe VI), 
sl cvrdtis* ws Ere d i anegSos’ ada 
nari vas Res 8s À Miyus awesrbies* è dis 
ai 7 deyordicn Yuiv È parodia Fewpir) djaPe- 
egi* KaSamo di TE 26074, % È iplcappare 
Parisi, È my agi pipa avnì ov um ere dor cvA- 
rallo donna srws id\i tear pera, nari 
Thò ippor Bilo Però, sd\' tv rw mms RTW, 
mis QUAD 8 rvris aumdid, ipupades 
muiti didonpua* AN ds iPa du narrò resms rvds 
x Diyss aQwesr udite: cimves deg ai lowest 
pei ros doi È mirmmaldira vopdais E mha 
$ ipo idigiipars® ws avra copta. Tà 
d miri cimpa, ds & mis nar' dexds de 
AyFfleg, cu mosto xepda cuvizzidey mune. 
Elo Sy oi emtxormis Nopoi i È Denis arcula. 
Swi alari. i dv array PO ri nai ci- 
dos perwdias crapyas cide cuvespetk, didv 6 rn 
timipns, è Tmpr&, i Frmuns, è Indo 
pes, è tmydi© è tmimans, è imdirame, i 
emadinans, è mor (nare, è t&rameyre= 
noudinaris, è tmemosos, d imdrasimeimis, ò 
mostreims, 6 imdrocde Cd eu®, nai immoraeg- 
roger urlos. O DITE Mezopiis Aeiuparms re695, 
im sx do Ney furia Srapiry, engrws sdì mis 
mubrmis mmzaidena Miyus cvyuamiNen'). Kai 


DÌ sai cow ci Miyan ca dis Fiaparmag mò 7 lire 
dra ipperi jp dor, ds CW ovd- 
Mabiy ovopud n naì pipa, TOY Mot) ADThai 


cupPariey sviste) ru 1 djs mordpar, naù 1 
dia mirm' #5 iv mad, © & indpuans ra) pipa 
ns niraS deges, addi aporia» mor d\ 
emir, ) nat drnPuvo dia rar cvuPoria” 
oiyuesi), ws dixper"). Orapiiry di i edi dia 
Tiosdpar opPavia, < Nyo imresrw* 1 3) da 


miri, è ipudio 1 di did rasi, cv diwdacien 


1) ddr dia mosapar, cv didanemdi 
e Tizio 1) dia racdy nai 
da mira, ca rermdaconi: n) dis did raso, 
regia 00 peri na) dd Td 7 Phi iu 
pi dleriuala codizeis dgiluiir Fiupiiran 
dinaì nati a Ca rÉTAPAvpAII LIA] coppia,” ri 
di CF ovuPuridiy afperioni: TE È egapdus 1a 
TUÎ Duws, sa) Tante gta tiro dagruans, 
pops pueiraaror puis © naiù pergor 69, P radi 
fp ia Aapua,ée a) 3679 1 
Cow' radio è #igvs #' nugsis rimud diari 
pars, è Pipordpa ra capala ditsor. Ea dî 
qrspipesritor PP toridiior didgypa, imdnao tv 


* 


eunt mota corpora. )  Notillimim ‘autem eft Dialtema 


t 


395 
pente, & de aliis fimiliter, quoufque aut perfo- 
nari poflit, poflintve audientes difcernere. 
enim vocis( qui dicitur ) Locus quidam; ut- 
pote quem percurrete pollit vox, è graviflimo 
uodam fono exorfa, inde continue proceden- 
o in acutum; aut vice verfa: horumque ali 
magis, alii minus inter fe diftant. Hxc autem 
Proceflio (conunua, & concinna ) non aut for- 
tuito fie, aut utcunque, ( quod accurate perfpi- 
ciendum crit ;) fed fecundum determinatos quof- 
dam modos & rationes; quibus confiftunt Dif- 
ferentia ( diétorum ) Generum modulationis.* 
Nam quemadmodum in fermone, feu voce 
feripta, non quelibet Litera cuiliber. conjunéta 
conficiet Syllabam: Sic euam in cantu fecun- 
dum Harmonicum concentum, hu)ufve Loco, 
non fonus quilibet cuilibet compofitus, con- 
cinnum faciet Dialtema; fed (ut diximus ) fe- 
cundum determinato quofdam modos feu ra- + 
tiones: qua quidem funt totidem numero, quot 
funt quindecimichorda perfeéti Spiega Lat 
monici ; ut {tatim videbimus. Hoc enim Sy 
ftema, ut d' principio dilum elt, ex toridem 
chordis conflituitur. 

Rationes igitur (qua continent vocis omnia 
Diaftemata concinna, ex quibus omne Genus 
ommnifque Species melodie connedti clare digno- 
feitur,) he funt; Sefqui-quarta, Sefqui-quin- 
ta; Selqui-fexta, Sefqui-fepuma, Sefqui-oftava, 
Sefqui-nona, Sefqui-decima, Sefqui-undecima , 
Selqui-decima-quarta, Sefqui-decima-quinta, Sef- 
qui-vigefima, Sefqui-vigeti a prim Sefqui-vi- 
gefima-tertia, Selqui-vigefima- “pu, & Sequi- 
quadragefima-quinta. (Nam Limmatis qui di- 
citur modus, cum ne quidem eftabili ratione 
confpiciatur; megito neque: in his Quindecim 
rationibus cenfetur)  Quippe ha funt ratio- 
nes quibus confpiciuntar.omnia fonorum con- 
cinna diaftemata : cx quibus, ( tanquam ex fyl- 
labis Nomen & Verbi) prima fimplicefque 
confonanti® confiftunt; Dia-teffaron feilicet; 
& Dia-pente: exquibus iudem,. ( ut ex No- 
mine.& Verbo tus Sermo, ) qua Harmo- 
nia dicitur; hoc elt-( ut dicam) ft Antipho- 
non (conzra-fonans, feu ex adverfo fonans) con- 
fonantia Dia-pafon, componitur; ut oftendetur. 
Conftat vtique confonantia Dia-teflaron ratione 
felqui-tertia, $ Dia-pente, rarione fefqui-alte- 
ra, î. Dia-pafon, in dupla, î. Dia-pafon & dia- 
tellaron, in dupla-fefqui-br-ertia, (few. dipl 


cum duabus tertuis,) auvdùpla-fuper-bipartiens- 
tertias, ($=23:) Dia-paton'& dia.pente; in 
wipla, î. Et Dif-dia-paforì, 1n'quadrupla, $. Et- 


enim, non tantum fonorum concinna - diafte- 
mata, in numerorum ratioibus cos/filura con-_ 
fpiciuntur ; fed & qua ex his componuntur 
confonanua; ‘&, quzex confonanti!s, Harmo- 
nie. Vocifque (qui dicitur) Loci, omnifque 
in eo Dialtemaus (few intervalli, ) pars & men- 
fura maxime notabilis, elt ( quod dicitur ) Dia- 
ftema Tonicum; quod in ratione fefqui-ottava 
confpicitur: ( quemadmodum Cubitus e/? w3en- 
fara diftantia localis proprie diéti, quam tranf- 
Tonicum; quoniam eft Dilferentia pruma- 


Fifa tum 


396 MANUELIS 


.rum & maxime notabilium confonantiarum. 
Eft enim Dia-pente, quam Dia-teffaron, Tono 
major ; feu intervallo quod in ratione fefqui- 
oétava confpicitur, 3. Hemitonium utique, (quod 
& è Canonicis Limma dicitur, ) non fic dicitur 
quali elle Toni dimidium, ut cenfuit Ariftoxe» 
nus, ( ut femicubitus eft cubiti femillis; ) fed 
ut dialtema concinnum quod Tono minus fit: 
( ficur literam vocamus femi-vocalem, non quod 
it femis vocis, fed quod non per fe conficiat 
completam vocem.) Oftenfum enim eft, quod 
omnino non pollit Tonus in duo xqualia di- 
vidi, qui in ratione confpicitur fefqui-o&tava ; 
(ut nec aliud diaftema fuperparticulare; ) non 
poteft enim numerus Novem dividi in duas par- 
. tes equales. i 
Quando igitur vox (in fui, qui dicitur, Lo- 
co ) melodice canens, à.graviori fono, inter- 
vallo rationis fefqui-vigefima ( feu potius Linf- 
matico ) in acutum tranfaîto, ad fonum hunc 
fecundum pervenerit; indeque tono integro una 
vice tranfaîto ( feu rationis fefqui-oftave in- 
tervallo ) in alium pervenerit fonum; velitque 
continuo procedere melodice: non poteft aliud 
exhibere intervallum, aliumve proferri fonum 
concinnum melodicumque; quam, intervallum 
Tonicum, fonumque qui intervallum illud in 
acutum rerminet,* confonetque Jen illo pri 
micus fumpto ) Dia-teffaron confonantiam: Ad- 
coque concinnat hane confonantiam, in acutum, 
raione limmatica, fefqui-oftava, & fefqui-ofta- 
va; & in grave contra, ratione fefqui-oftava, 
fefqui-oétava, & limmatica : Diciturque fic can- 


BRYENNII 


aEUTOV MÙ Yrpipusslatiy cv p@oricar 7) Nappa: 
© 9 dla ma # dj movdpur riww regi xe, 
Hai Aleoruam ta iraydiv My Iswespdiio. Tè 
pHp ri 9a npurrivin, 0 È Aeiupa Mg TS nave 
vinsis naAbiduer, sx ds perso tons Neyary, ciare 
Aprite speiry' na è n Mpeg fps 
migiws* dA ds fiaflor ws perdano dgr 
pa’ xadà A P ripPearòy gedppet, EX ds psv 
Pers, nadb du ad ws pù abvanAy xal dvn 
Parla dorendibv. Aeurv?) 3Ò è 1 pndirws de 
do ion diese d'uraeduos, ca Aiyuw Ircpsrdpos 
imydiw' raSaeme Ud ari m danpipior did 
snpa' ri 9Ò Cisa oUg dior 1 dgpeiras 15 
ID, 
lay ud rai vuv 1 Per perdo, ca ri de- 
garda rrw avnis, doro O Baporips Pbigfe, 
Findrosi Mys diga, n padey eteriin dep 
pamaior, Siri v stò perabacre, Pri è avriv dg 
dairape Pliy zan nardt’ der’ curi grivn Digione 
meat, ru imydis Meys Digonua, 67° du 
getting Pbbyzar. Buropdim nen È its mer 
orlo spa pasdros* dio trrpor dda civu digg 
pa, udi esriyuada Dliyy smesr superi È 
sipparidgor 1) diasnpua iS rviajor, Phoysen dit 
cri e sgù rETw desSorra, È cup@Peeviivia rovigo 
apgis Thò dial riovdpey cvuPerian Ds mi per 
didy Th malto cvp@aricr, TA P itò, 
nari despjeamajor, * tavy deo, * erydoov Nigav® 
ini 5 © Bagd, cucomas* vari imydoo, % img 
Teo, ngi desuparmiajor Ovopalery ) è STI ps- 
I 


Tireagonder cHirspor ava Cargpuborvdis. 
Tetrachordum acutius Toni Hypermixolydii. 











Genus Ditonicum. SiPoyiaien. 
PT picci REROFEZIORIPR ci ici IE OE RE VOCI EI 
i 113 
243 MURUTRTA, D TELTH, reina rifl oralr. > 
$=1} î 27 
dié magari, “n Aryarbs, medita Lair, 
é È 24 
4 vara, vir Lrigloralor 
192 ————_-—___ ———«— _—-——c__ 


red 


Quo refita percipiatur hoc Schema, ( quod paulo aliter ordinatur quam in MSS,) aliaque fimilia pro reli- 
quis bus; fic intellige. Exponuntur quatuor numeri, (in ea ratione minimi.) quorum extremi duo 
rarionem contincant Sefqui-tertiam, $ = 13; Quibus longitudine proportionales intelligantur totidem rete 
linee; qua reprefentent longitudines Chordarum ( iftius Tetrachordi ) quatuor ( ambitu aequalium & seque» 


um; ) 


Tertia, Paranete fcu Lichanos; 


m Prima, feu longiffima, fit ( iftius Tetrachordi) Hypate; Secunda, Pi te feu Trite; 
Ce { Quarta, Nete. Que quidem ( pro acutiori Tetrachordo 24 pedata 
dii) fun Nete-diezeugmenon, Trite-hyperbolzon, Paranete-hy perbokzon. 


toni Hypermixoly- 
, & Nete-hyperbolon. Sunaue 


hec haftenus omnium Generum communia. In hoc autem Genere ( genere Ditonico } quatuor illi Numeri; 


fic expofiti, funt 256, 243, 216, 192. 


Sini, 


um Ratio 


114. 3.) eorumque differentia i eng 
> 


Limmarica 3jf (hoc 


orum extremi duo (256 & 192) funt in ratione Selqui-tertia 
— 192.) Binatim autem fumptis continue-proximisj 
ut 256 ad 243. ) Differentia 13 (=256-— 243) Se- 


cundi ad tertium Ratio Sefqui-odtava Ha —g= 1} (nempe 243.216::9.8.) Differentia 27 (=243—-216) 
Tertii ad quartum Ratio item Sefqui-oftava 76 = ({(eu 216. 192:: 9.8.) Differentia 24 (=216— 192.) 


indicant. 


ue ad cundem modum in reliquis Generibus; prout appofiti (in cujufque Generis Schemate ) numeri 


Verum 


HARMO.NICA. 


dadà simpa, redento cwesinos Cu dia- 
qipdrar pù rei dappanait, È nuce, xg) 
mais Dlirar di mosapar cy ci Eaxorns, 
THTÉS 6 71 Bapigenis xa) titans, cvuDarzov 
s09ds Ld did mosapar Parti Miadoy cv uPariav 
dia river Bouw È Adppars, 8 Cipmris Ng 
mis usongis radedpe, Kadetmy o) To È 
qiabris paedrediaz, dimviaior Hr om dla 7 1 
var Alig diedeler nin, ds dpyrey, cpr n 
uoì Eppopdpoy naù eUrovor n9os iuPava. 

oto 5 mid ii Pam + gapxns medimv de orcore 
Ply % Neiripa mraudenare Miyg 
tn è bù peracaoa, in T avrv In d'ebrapor 
Piove cima mA dor +5de try dis diys dig 
Snpa Digsrion, TEATW GEATA dov Pliyzo dor 
reTs di nari awizaay mipw;Bin aessilen iu 
pers: Sr ds )eys Diaicnpa dusary mic 
lu È ire" #1 Dis ygar Empov desozy, it 
nr iù air è meo ategXepdo, nai 


Zurwer Ajgirvn. 











397 
tatum fy{tema, Tetrachordum ; conftans ex In- 
tervallis tribus, ( limmatico, tonico, & tonico,) 
Sonis autem quatuor: quorum, qui ea compre- 
hendunt, ( hoc eft, graviffimus & acutiffimus, ) 
direéte confonant eam quam dici diximus Dia- 
teffarog, confonantiam, ( ex duobus Tonis, & 
Limmate, quod Hemitonium 'vocant Maufici. ) 
Vocatur autem hoc melodia genus, Ditoni- 
cum: five quod per Tonos utplurimum pro- 
cedat ; five quod, ut diftum eft, grave fit & ro- 
buftum, gentumque firmum exhi 


Porro, quando vox ab initio primum deter- 
minaverit fonum; indegue, intervallo rationis 
fefqui-decima-quinte in acutum trazifaéto, ad 
fecundum hunc fonum pervenerit; indeque ite- . 
rum, tranfaéto intervallo rationis fefqui-oftave, 
tertium definiat alium fonum; atque ab hoc co- 
netur continua procedere melodice: rion poteft 
alterius rationis intervallum exhibere, quany fef- 
qui-nonx ; aliumve fonum definure, quam. qui 
in acutum comprehendat primum tetrachordum, 


Syntonon. diatonon. 








G dm. vin Iilcuyidiar. r 
96 = e _ —— —_ — rsa 
t ° mupurdri, A Tetra. netta afflonator, 
bia Ste; ta 
Lina. muggrima f Arperte. * maegreta aiploaltr, % 
ae gag 
24 "vm. * vira Sriforalnr. 
n — 


avp@eorSra 74 Bapvrarw nari Thò 2jg morde 
pò paria O pearadidy Thè ppi 


Viu, 677 vj) ® bd, ara inaro, nati 
try doo, È Trrtrvarroy Nigey em dî è Bapò, cray- 


tas: nari Pnimarw, * Emydcor, x è 
sedixari. KaXamg di P Yu ruasens pe 
Nadieg, our Diarmer dia dè qeddr È r#7, 
dis È méiorv, cepurty n resi Epp duo: età sirovey 
ns iu@Paiver. 

Or dè madri Dem è cbapyns mere dek- 
onore Phyzor® neì Jarvdendrs Aya diana en 
dè ibù pemeCatoni, 67) 7 avrv eXIn delrapoy Pioy- 

Log” Gere ridiy doro e ide Sindendre Moya did- 
sipa. Diese, mesmo selon amor Phoyyor deri 
tere dì nari amigear miew din antsnerler ipa 
parts Fn ada Aigs didmpa diary may 
ali E Tamara re Dloyzor impor desay, n 
Ter ihòù store è ner mese, nai 
auPwrsvia tÙ Bapurato Hari Thò dià reoscpar 
ovpPariar. Qu pervd deg Thi mastl gv 

. più è ibù, nersì Faravdencray, % è 


fee 1,67 
‘rar, È Trriyvaro Moya im-di® Bapù, tray * 


confonetque cum graviflimo confonantiam Dia- 
tellaron: Adeoque concinat 'hanc confonan- 
tiam, in acutum, rationibus fefqui-decima-quin- 
ta, fefqui-oava, & fefqui-nona ; in grave con- 
tra; rationibus felqui-nona, fefqui-oAava, & 
fefqui-decima-quinta. Vocatur autem hoc me- 
lodia genus, Syntonum diatonum ( diatonzm 
intenfam; ) eo quod hoc fere ( ut primum ) 
= fit & robultum, geniumque firmum ex- 
IDens. . ‘ 


Rurfus, quando Vox ab initio primum defi- 
niverit fonum; indeque intervallo rationis fef- 
quredze in acutum tranfaéto, ad fecun: 

um pervenerit fonum; indeque iterum, tran, 
fato intervallo rationis fefqui-decime, tertium 
definiverit fonum alium j atque ab: hoc cone- 
. tur continuo procedere melodice: non alterjus 
rationis intervallum poteft exhibere, quam fef- 
qui-none ; aliumve fonum definire, quam qui 
in acutum comprehendat primum tetrachotdum, 
confonetque cum graviffimo confonantiam Dia- 
teffaron: Adeoque canatur hac confonanua, 
in acutum, rationibus fefqui-undecima, fefqui- 
decima, & fefqui-nona; in grave contra; rauo- 


nibus 





e Verum hic, numeri 
49, 36. 


t 


quatuor à Bryennio expofiti, non funt in ea ratione minimi. Effent enim, 48, 45; 


Fff3 d Pro 


MANUELITS 
. Diatonum Mquabile. 


| 398 








BRYENNII 


Aicrvey dptdive 


rd vir DA bir 
ci 1 agree LE RIOT “in 
pa mupurdita, È Tesma, melta \arsploaler. 
‘$ » . [i 
maparirm n Argarbe, aragarire SartpSoraior, 
10 gr RR toi "i 
% » 
3 vira, vira VaryGoralor. 
î 9 aironi alba sp: PI 


nibus fefqui-nona, fefqui-decima, & felqui-un- 

decima. Vocatur autem hoc melodia genus, 

Diatonum xquabile; co quod minus placide, 

que prediéta duo genera, animi genium divi. 
 & firmum faciat. 


Quando autem vox rurfus ab initio primum 
fonum defignaverit; indeque intervallo ratio- 
nis fefqui-vigefima-feprime tranfato in acè- 
tum, ad fonum illum fecundum pervenerit; in- 
degue rurfus tranfa&to intervallo rationis fef 
qui-feptime, tertium determinaverit fonum a- 
Hum; atque ab hoc conetur continuo proce- 
dere melodice: non poteft alterius rationis in- 
tervallum exhibere, quam fefqui-ofava ; alium- 
ve fonum terminare, quam qui in acutum con- 
tineat_ primum tetrachordum, confonetque cum 
gravillimo confonantiam Dia-tellaron: Adeo- 
que canatur hec confonantia, in acutum, ra- 
tionibus fefqui-vigefima-feptima, fefqui-feptima, 


Molle entonon. 











Crdra, 
224 7 —______ 
37 
sÎ6 Miri È retta, 
4 7 ’ 
189 miparira, È è Arqeerbs. 
56 PIENI” 
168 — 





» 


& fefqui-oftava ; in grave contra; rationibus 
fefqui-.ottava, fefqui-feptima, & fefqui-vigefi» 
ma-feptima. Vocaturautem talis melodia ge- 
nus, Molle entonum; co quod genium exhibeat 
non ‘firmum & virile, ut Diatonica ; neque ta- 
men Humilem parumque virilem, ut Chroma- 
ticum; fed feltum ingenuum. 


Quando vox rurfus ab initio fonum primum 
defignaverit; indeque intervallo rationis fefqui- 
vigefima in acutum tranfafto, ad fonum illum 
fecundum pervenerit; indeque iterum, inter- 
vallo tranfafto rationis fefqui-none, tertivm 
determinaverit fonum alium; atque ab hoc 
conetur continuo pri melodice : non po- 





miws' uarà Piniwarw, È imdinata, % imudixa- 
my. KaAGmy di PUO È mass perwdias, 
2ieiroy iuarir 2jg ® nÉlev rpiua, auQoripar 
Feipupdiicor Yucn, Dgipew d dos È Luxio, 
x) sÙTIIO» mIÉIV. - 

"Or dj Vari È Lange meio dejoae 
PPeyzer È tmdrecdeGdips Aiys didgmua ‘im 
iù pera, €77 arm NS debmper Diigo 
dire md ded TEÒ6 imecdops Miys diana 
Diesoa, tesrw ceson amor Pbogle® dor TÉTE 
3 ner wi zan mipudin eresnesten ipupertis® 
sn ds Myi dara dubary mrioy ciò È 
imydie srt Pheyyo ETtpor dedog, Tim È 
abi è near renga zogdo, È couPariri 


- T6 Bapuratew nari Tù dà reosdpuwr cv pProrics® 


0a perdita Th roasrlw cvpPeriar, im 
HP re bd, nari imesondiedopor, * e mbedopor, 


Madaxgy ÉrTovon. 


sim AevyaBir. 





È inoydoor dior im di e Bapù, ivivias varà 
earydo, ng) imicdopor, na) imenocdiCdouo. 
KaAfrg dî x "fi È rorusms percodiag, pa- 
Raxoy ETovor® dia e pare 2 905 eUTOvY TE N&Ì 
dirdhetor CuPalver, ws mì didrova' pre ddu 
merry TE Nei dvavdior, ws 9 2eupamer dI 

novzasmor te xe) AMTiesoy. i : 
Olav dè mary ri Dewi è ibapyns mewrov del- 
oro, Ply yo” na) Emioct Aya didgmua im È 
stò palutare, im È avray desrspor AIN PIiyyor: 
Trad doro TEde immatr Nya diigrpa dia- 

sito, teATo» deson amor Phiyyor dord stu dì * 
manrrò qw ipa dim crtoxsrlen e ppertos* rà 
ade 





d Pro yvyîs, malim penis 


e Pro 





HARMONICA. 


399 








Madaxy 2jgirmer. Molle diatonon. 
G ved vera dhLevy diari 
84 —— —_——— a 
» 4 
rapomite, Tetra, metta \affloraley, 
80 10 pri ra CEN ART PB 
| 3 si 
muegvime, d dugarte, mapgrita afploraicor, 
nat —_—__——__—<_,_— 
19 
v2I 6 vata. vita Cariicraler, 
3 Pd ea deli pi OSSA 








das Myst Igoua dusa") mio lè E im 
sodipa sn Ployyor impor desny, è TR x 
où aerixra Pa memo TETEdRIPÀOY, na) cvp= 
Pursvra 76 niro rari Thò Djs rtordpuar 
couParian Oa perwdcick TÙù ruastlw vuDa- 
viav, Tiri di e itò, rara imenosir, nai tnéy- 
vati, xa) imicdoper Miyor' imì 5 è Bapù, tuay- 
Tus* uanì Tritone ), wai ima, xa) imd- 
nos. KaAéty ) P YU È raiasine percidieg, 
pera digirvon dia n iruzasatd te ni dpi 
vinàv 595 ipPaivea, È E corna pipa ircos e 


mrotepor. 

oi SÌ adiA ri Pani è ihapis mer deb 
cao Phi na) imirosomeeta Nys ddmua 
im n stò peraGaoa, im + abvriv desrpor iNIn 

Syyort cir rd dor +5ds imerdendra My 

inpa Diazona, tetro ieion amor Ployyor 
doro its ) nari auvixzan mipa din areoniilen 
Sppedcis* uTe dIMs Acys dan pia diary mii- 
ny milo rs iminta” #75 Pleyyo repo sgh 
su, item dò aEdxi e mgdiroy tered 











telt alterius rationis intervallum exhibere, quam 
fefqui-feprima ; neque alium terminare fonutu, 
uam qui in acutum contineat primum tetra- 
chordum, concinatque cum graviffimo coh- 
fonantiam Dia-teflìron : Adeoque canatur ea 
confonantia, in acutum, rationibus fequi-vige- 
fima, & fefqui-nona, & fefqui-feptima; in gra- 
ve contra; rationibus fefqui-feptima, fefqui-no- 
na, & fefqui-vigefima.  Vocatur autem talis 
melodia genus, Molle diatonum; eo quod ge- 
nium repr&fenter fedatum & pacificum, & 
( quam entonum ) quodammodo magis humi- 
lem. 


Rurfus, quando Vox è principio fonum de- 
terminaverit primum; indeque tranfa@o in 
acutum intervallo rationis fetqui-vigefime-pri- 
ma, ad fecundum illum pervenerit fonum ; in- 
deque iterum, tranfaéto intervallo rationis fef: 
qur-undecime, tertium determinaverit fonum 
alium; & conetur continuo procedere melo- 
dice: non potelt alterius rationis intervallum 
preftare, quam fefqui-fexte ; nec alium definire 
fonum, quam qui in acutum contineat primum 





Xpipua cuoTIvdi. Chroma Syntonon. Î 
Verdra, vita Dal dry bio. 
% - i i 
37 4 
mapunire, È Tetra, metta x riboaler. - 
", ernito mn e 
Pi tt , 
3 mupetrimi, i Aryante ragaraTa \rtpioraior. 
ira SR, 
22 vira, vira arsploNeticoy 7 
6 ——_ _____ om 


xo, È copParirm rò Bapuriro rari Thò 
ns mosdpay cvpParicn O pircdedy Td 
miasilu nuPariar, im pù è cho, nari Tin 
marta, È nudixany, X trito dbper® tì 
3 Bapò, travis xarè tim, x) Sdi 
sari, % Sremostaeeny KaAéry 3® VD: È 
quasi perdi, qeiua curr Aia PT 
3 parari reduars * yescimpiy n % mummie 
75 iuPajrev. PERA 
ay ad 1 Per è ebapyns mean sesouos 
Phi ù Digonpa TrrengodsCdipus Mye im È 
dbù parebaon, mt avrviNIn debripor Phsgor 
cera mid dn T8de Pirmosapioncudindra Aéys 





* Malim 75%. 


tetrachordum, confonetque cum graviflimo con- 
fonantiam Dia-telfaron: Adeoque canatur hac 
confonantia, in acutum, rationibus fefqui-vige- 
fima-prima, fefqui-undecima, & fefqui-fexta ; in 

rave contra ; rationibus fefqui-fexta, fefqui-un- 
lecima, & fefqui-vigefima-prima. Vocatur au- 
tem talis melodiz genus, Chroma Syntonum; 
eo quod genium exbibeat minus ( quam Chro- 
ma molle ) fafcinantem & patheticum. 


Quando autem Vox rurfus ab initfo primum 
defignaverit fonum; indeque tranfa&o in acu- 
tum intervallo rationis fefqui-vigefima-feptime, 
ad fonum hune fecundum pervenerit ; indeque 
iterum, tranfafto intervallo rationis fefqui-deci- 

ma. 


* At 


sso MANUELIS 





BRY'ENNII 











Chroma molle. xpopa padarr. 
N Und, ; vira lar, 4 
FRI CI "AA 
# 100 
Res mugundta, È Teita, teim irigloralar. 
% 4 18 
RA auparira, È diparte. mipetrita DoeplcAaior. 
$ Isa 
e) £ L 
4 vaTA, peTa 0A ALY, 
Laise 
ma-quarte, tertium determinaverit fonum alium;  Ajgoua darte, res cesrn amor Pioyya 


atque ab hoc conetur continuo procedere me- 
lodice: non potelt alterius rationis interval- 
lum preftare, quam fefqui-quinte ; aliumve ter- 
minare fonum, quam qui in acutum concludat 
primum tetrachordum , confonetque cum gra- 
viffimo confonantiam Dia-tellaron: Ut cana 
tur ca confonantia, in acutum, rationibus fef 
ui-vigefima-feptima, & fefqui-decima-quarta, 

feleuiquint 1 in grave contra ; rationibus 
fefqui-quinta, & ge ripeti & felqui- 
vigefima-feptima. Vocatur autem hujus melo- 
die genus, Chroma molle; co quod magis con- 
vertatur & varietur quam genera Diatohica, 
geniumque reprefentet magis patheticum & fa- 
icinantem. 

Quando rurfus Vox ab initio primum deter- 
minaverit fonum; indeque tranfafto in acu- 
tum intervallo rationis  fefqui-quadragelime- 
quinte, ad fonum illum fecundum pervenerit; 
indeque iterum, tranfa®o,.intervallo rationis 
fefqui-vigefima-tertiz, terttum defignaverit fo- 
num alium; & conetur continuo procedere me- 
lodice: non poteft alterius rationis intervallum 
preftare, quam fefqui-quarte ; aliumve fonum 
definire, quam qui jn acutum concludat primum 
ssoniiggnni, confonetque cum graviflimo 
confonantiam Dia-tefaron : Ut canatur hac 


Genus Enarmontam 





dmn rara) nari swtxdar pes din atsntilen 
ippedbis* ra de Niys djgonpa Fuba") minoy 
li E Pampile sm Ii imper desio, 3 
im Pibù bora È eb mteggopdor, è 
cvp@uriria tw Bapuriro nari Thè 2jg mova- 
por cvpPariar Ne perad city thè siasi 
cvpPaniar, in pd # iù, nari TindrodiCdopor, 
È, troy inator, È immprttor Acyor: im 
è # Bapù, ravmws* sarà immpio, # imno- 
cupirnadixane, È tmfrocdi6dopor. RadA) dif 
ros È matris perudias, gprs pa padarty did è 
pi mig A era 
vol, TX Yospwripor nJos £ UA 
ola ti adv ppi: + chapyas pa dpi 
erro DU or è digionpa i rmoraggroseri 
Mys 67) 7 ibò perabaca, tì È duri iNSy del 
Tipor Poe era Av do TE imregerei- 
78 Aoys Djgionpa Digsion, aeimw dpion cor 
Qui dan réTs di nari cuizdav mipordin 
uesmirflem ippuddis* Fre dA Niys 2jgonpa 
dia?) miney cilò E imreripre dti PIbgkr 
drepov dpiony, n è 6ì P oEd Exe È mgwrw 
rercdxopdar, xe) cvuPunivie ro Bapvrarw xa- 
rà Ti 2jg tiovapwr cvpPuriar 956 pedradak 








Evap povicr. 

368 — Urara, vita dMdryidioan. 
en 

sa rego È relra, meira \eriploralor 

i 4 . 8 15 
. de augartere, nixarbs. magarata Unit oraltor. 
i SR, — T69 
9 vere bm inelosi 
26 L n vira Crigtodadar. 


confonantia, in acutum, rationibus fefqui-qua-, 
dragefima-quinta, & fefqui-vigefima-tertia, & 
fefquiquarta ; in grave contra; rationibus fel. 
ui-quarta, fefqui-vigefima-tertia, & fefqui-qua- 
quinta. Vocatur autem talis melo- 

dix genus, Enarmonium ; eo quod oprimum fit 
pre ceteris omnibus harmonici concentus ge- 
neribus, ut ait Ariftoxenus: cumque hoc fit 


"è Ac numeri hic à Briennio expofiti, non fune in ea ratione minimi. Sed 140, 135) 126, ros. 


” 


shù quasrlu cvpPeviar, sì pù © iù, xarò 
dmtiosaeguasim prior, È i mirosoreir, naj ime 
prev Moya irì dùn Bapù, warniws* rarà 
imrimepro, al imduogirerma, xa i mttoraggro- 
simprilo. Karima dî Pf È mass pera 
deg, srappivior Digi n deus Gray 7 Aaron 
drderay Spor E ripper die, ds Agisiteris Pra” 


Tosiroy 


e Pro 


HARMONICA. 


Toi ua) 9 è © rosiroy Yi F perodizz, 
eueras Thà & mavms ippor Bus eresaryopiav pui- 
VV 9A AMVEYKATI, 





T MÎHMA AETTEPON. 


Tee} dumPurar, xa) ipuPerar, nati rv UD V0OY, 
nali DiePainioy, setù Spepuertov, nas Cispuertn 
dlarnparor, | È 


Fr 3, ws lo, cuvTIUS NOn Aprixardp, 
ITOCUL TA KA} mici cime oi Aégai tv di Iscopstry 
amy in È Puvis, x) 7 Plioer, Speri 
Diesipara indi È, cu mov ni Kg) miuv 2jg- 
Sipdruy inagw 7 E ippeo pds par cwestivay 
murs dvayuajor dv im Pebis mir, È, dj 
n don pÙù Dlaruala uri ai È Devis 
iv mn 7 rarthey dio mrmaldera tmpogir D6- 
Yu» deopara, iupuarti sor, % eis peres ord 
avro eri da don daddy cx vi È 
deniroy Mywy Feopery, Tevavtior Cape È eis 
pirss nibeow sdapiis nadesiuane coder Kai 
miu, did nd GI mis puomois più xald- 
Buon perrorior,' Ag mis apperinsis 5 Grey mis 
rarmgio, Neupa, porre tr riv 7 aresdidAn dpi 
mivmnaidena egripuopicor diyan Gnpidpor, pm 
pl tn ade dia dij me dà F Nba è dda 
Dis è after djgudrar, ds denbioeny. ds 
ippuedîs ar dpPoripan COLONIA 

Fid & 201, n 7 Pibav ai AluPoegì ni 
ou, Tiovapis en è 9Ò abravoi iù, cipte ups 
pBuos, tegxeis % dowvdprimi mavteNdis artòs di- 
Mass por), % sdapsis F drsais eresonriis re 
€ sÙ@ope: radeginaon 49 sinros xa) Cn padis 
irpalormg, is nar' diva Indovin aeimy wess 
pidss mioxlò ardpzaris irimidao ci} dua 
upssrdpoi, TEVaVTIO mV * SÒ Aelei Te GAS, È 
artiommiis, nai eUPopos È argais Hypo"), nai wrt9s 
ddiAss einpuais azar omstipro® Susan) 698r È 
drmPavo, arsv juiPava, ixsrws eresonigapevey): 
Ed inipa xo) Bapurips avro», n alebnos è È 
ovyupioa diudar®), ai meo orrew dviorrivar 
Di 5) dpa maia, le più rea zuivo mis 
dnoas, Digi sè Gntrapoy ® Bapirepoy auror, & Mor- 
78 raì vrips, Api ua ws immegriv, (7) pad 
day 5 ertsoveis TE xaÙ eUDepos mEds ars pro) 
oder uaì DiaPono: na) tppiriie impalor), ds 
radictres meds pidss sippov tvapyws iarenidao 
0Î3 apa wanfiedpa, CUNUSEGIVLOTEHY TUE L= 
dos, nati iTipa cresoniio na ebPipe GUede mus 
dusalis mis) dvmAnlu, nai meds piùS pad 
Fippidaiy ride Apo) ey nai NyPe- 
vor meosayopuior), we mis arnPevas dnderiri 
moyxaretis human, Oi 9Ò armPerai, n 
7 premio Daraì ivopdlor®), dis dns dndadi) 


401 
melodix tale genus, hanc merito totius harmo- 
nici concentus demominationem. fortiatur fo- 
lum. 





SECTIO SECUNDA. 


De Antiphonis, Paraphonis, Syniphonis, Dia- 
phbonis, Concimnis È: Facsesiali Diefirpasio 
( feu Intervallis. ) 


Ga jam (ut licuit) breviter expofitimus; 
Quor & quales fint Rationes quibus con- 
fpiciuntur omnia feu Vocis feu Sonorum Dia- 
ftemata concinna; itemque ex quot & quibus 
Diaftematis (fea Zntervallis ) confiftant. hat= 
monici concentus generum fingula: Proxime dis 
cendum eft, Quam ob caufam ea vocis Diafte- 
mata conunua & fimplicia, que :in aliqua re» 
cenfitarum quindecim rationum: fuper-particu- 
larium confpiciuntar, concinna funt, & ad can» 
tus compolitionem omnino idonea: ea vero 
que non in aliqua ejufimodi rationum confpi- 
ciuntr, ftatuantur è contra inconcinna, & ad 
cantus compofitionem neutiquam apta: Item, 
quam ob caufam quod è Mauficis dicitur. Ho. 
mitomum, ab Harmonicis autem feu. Canonicis 
Limma, cum non ia ulla confpiciatur ex quin- 
decim rationibus fupet-particularibus ante re- 
cenfitis, aut alia quavis; fitque revera unum 
ex diaftematis irrauonalibus & ineffabilibus, (ut 
oftendetur ; ) ab utrifque tamen ut Concinnum 
admittitur. 

Sciendum igitur eft, quod fonorum omnes 
differentia funt omnino quatuor : Nam eorum 
aligui ( fimul pulfati) funt afperi & inter fe 
omnino incongrui, & nullatenus auribus grati 
& accepti confiltunt ; adeoque merito nominan= 
tur Inconcinni ( few canzui seat) utpote nul- 
lo modo ad cantus conpolitionem idonei exiften- 
tes: Alii vero, fimul pulfati, funt plane con» 
tra; funt enim omrino leves, auribus grati & 
accepti, polfuntque inter fe fponte colifcere 
& connetti; indegue merito appellantur Anti- 
phoni feu Homophoni ( contra-refonantes few 
una-fonantes :) quorum alterum & graviorem, 
dum fimul percutiuntur, fenfus perfentifcit, ut- 
ut fint inzquitoni : Alii vero, fimul percuffi, 
minus exafperant aures, eo quod eorum alter & 
gravior, reliquo & acutiori, quafi placide pre- 
valet; coque magis funt auribus grati & ac- 
cepti ; unde & Diffoni vocantar & Concinni ; 
ut qui fune ad cantus connexionem manifefto 
idonei: Alii vero, fimul percuffi, quodammodo 
inter fe commifcentur (few coalefcunt,) taciunt- 
que auribus alterius grati & accepti foni per- 
ceptionem, funtque'ad cantum (quam illi con- 
cinni ) magis idonei; unde dicuntur Paraphoni 
(Seu ‘juxta-fonantes,) ut qui funt Antipho- 
nis vicini. Nam Antiphoni, è Muficis dicun: 
tur Phone (vores,) utpote fonorum omnium 


Ggg pul 


40 
uicherrimi exiftentes; quemadmodum & vox 
Ermes eft fonituum omnium optimus, ut que 
à mente & intelleétu proficifcitur, & articula- 
tionem habens. Quotquot autem ex Phthon- 
gis ( Soris ) confpiciuntur in ratione dupla, 
aut quadrupla, hi vocantur generatim Sympho- 
ni ( confon:,) fed fpeciatim Antiphoni ( contra 
refonantes:; ) aut Homophoni ( sma-forantes ; ) 
Quotquot iterum funt in ratione fefqui-altera, 
& tripla, hi vocantur generatim Symphoni (com- 
foni,) fpeciatim vero Paraphoni (yuxsa-fonan- 
fes;) Quotquot autem in ratione felqui-tertia, 
aut dupla fefqui-bi-tertia, hi vocantur tum ge- 
neraum «tum fpeciatim Symphoni ( confonz, ) 
generi-cognomines; Quotquor autem in aliis ex 
rius enumeratis quindecim fuper-particularibus, 
hi generatim dicuntur Diaphoni (4flori ,) fpe- 
ciatim vero Concinnij; Quotquot autem in re- 
liquis omnibus, hi generaum Difloni, fpeciatim 
vero Aphoni, aut Cacophoni, aut Ecmeles (Zw- 
concinni ) nominantur. 
i/Sed. quoniam; ut Vox ad tres Syllabas na- 
turaliter extenduur, mec ulterius poteft pro- 
cedere, fed ftarim in filentium definit; fic & 
natura cantus ad tria dialtemata fimplicia in 
tationibus fuper-particularibus, confiderata, me- 
lodice quodammodo connetttur & ulterius pro- 
gredi non potelt, fed ftatim in diaftema in- 
confonum, quali ex divina quadam & ineffa- 
bili necellitate, definit Quotquort igitur ex 
diaitematis. fimplicibus vocis conunue-fequen- 
tis in diverfis fuper-parucularibus. rationibus 
confpetta, iria numero’ exiftentia, utcunque 
inter fe connexa, primam fimpliciflimamque 
confonantiam perficiunt ; qua in ratione fefqui. 
tertia ftatuitur, atque ob hanc ipfam caufam 
vocatur Dia-tellaron; quia ex quatuor fonis 
concinnis componitur: ( Nam tria diaftemata 
continue pofita, terminos duos & intermedios 
habentia communes, necelfario terminis qua- 
tuor continentur: ) Ea fcilicer fola merito vo- 
cantur Concinna, (fesa cantui apta, ) utex na- 
tura univerfim exiftentia ad cantum idonea. 
Hec utique ea funt qua vere confpiciuntur in 
folis illis. ante-recitatis quindecim rationibus fu- 
per-particularibus.  Quecunque autem ex' hu- 
jufmodi diaftematis, numero item tria cxiften- 
tia, quomodocunque inter fe connexa, non 
conticiunt ejufmodi confonantiam, fed aut ab 
ea utcunque deficiunt aut excedunt; ea itidem 
non immerito Inconcinna vocantur; utpote 
que natura confttuuntur ad cantum omnino 
inidonea. Hac utique ca funt qua clare per- 
fpiciuntur in religuis omnibus rattonibus fuper- 
particularibus. Nam, ficut ha tres rationes fu- 
per-particulares, fefqui-quarta, fefqui-vigefima- 
rerua, & fefqui-quadragefima-quinta, inter fe 
connexz,rationem conficiunt fefqui-tertiam, 3x5 
x jf=4; ( necelle enim eft, ut cadem faepius re- 
petam majoris perfpicuitatis gratia ;) ita & que 


confpiciuntor vocis diaftemata, in his fuper-- 





* Malim, Generatim Concinni, Speciatim Diffoni. 


MANUELIS BRYENNII 


7 bivr ami impyevms* naSetnto è 1 dee 
Speri Per xa dica Fix aryrwr Umtpzia, 
dia dire ca vE xa) 2igrcias avi, xè 
tvapSpey txno. AIA deri SÙ sv 7 Phiyyar Ino 
pari) ca Moyea diriaciy gi mtegtA ATO, Em 
xad&vry fpunts ud ripper, dite ) dvi 
Pravos ciTsv ipeiParoi" Oons ? atdey ta vpeichito, 
saj sesmiacio, ST Spintos pd) ciu@era, ei 
dixcis di mpabaro' osi dî ta dintesTÒ Kaj 
dirraneridimesra, Er pincis dp % eidintis, 
cipPeo duoripws 9Ò T@ pe Meyorry* Oss 

o ab mis tuaesdo ttaesbpntiia mr 
najdina Finpogicsy ST * Suniis 13 digPa 
vos, etdìndis di ippercis* Oo d\' to mis dor 
mis dna, S7u sfuincis 18Ù 2jgParos, cid 
nés dì Para, nr narxDarerà Cnperéis îro- 


pelormye : 


AN Enorme, radere i Dai pexea rear 
mata Quarcds erimive), 4 megitipa & di- 
va”) atsgapin, da eitis ds nerlò mera 
Sr di 41 Das è pirss, pexga est darNam 
Slgrnpatr & erripogios Moyoss Fepspdpeor, 
tppercs wws cuwsipn), % mpeuripo mere 
è due), daN ds “asvuPany djgorpa, ds 
i © deupoviag ng) appia avdyune, s5Sùs 
sarei. Oo pd) Ev deg F dra dem 
ten, È ouvigis Poms, ca BlePiposs is puopis 
Props da riyus, aeiat apibpòr tvra, imwrEv 
dis wa, Th newrlu È aThecipas 
darenhei couPavicn® lu a inegitw Niyw Few 
psrdilo, È di avra TED 2jg rosapur nare dun 


diò Ca mosdpay spp Phiyywr cupa) nd 


dÒ rs dMirwr nda rela diasquala, % roi- 
vis ch dio na) pirss 0pss ixorla, i arayune 
Uzaì mosdpar iper WEagary cativa dnradi 
piva nadbvra engrows ippari, cos Dirt nadids 
wueòs péros Urripgorne irimidaa. Taùrs dì deg 
tav, afla va dAySoos Incopetry ev paòross mis née- 
natdeyidpos mymnaldera saripepivss Migois. 
ori dì rd, Cu F ruifrtv diegnparir, ipucicos 
agia è dorbpòv dre, dard Ev dIAHA0IS ovvarilo= 
pipa, cs dorma Thò roveto o uPerias, dal 
7 Gmecviy amis deraAetmy) 1 Umpixzay® Cuevas 
TAN Gu dmdagrwos Cnperi arerouzapeiov) 5 
Qual mess peiros nadiziora nadia anerinidaa. 
Taurs dì deg tw, con Fewprimy cuPas tw is 
asoAimis draw ir ipuopivis Aegis, Ka) dd darip 
ci neeis trripudenos Meyoi, dr ErimrapToS, MaÌ è 
Er iemostrenns, # è irimosaggrosim urlo, dad 
Mjhoss covaropdpo, è draresnv droni Niyoy® 
RP 9Ò cera Med Ads alveo Aicros ire- 
ner ETA di È 7a Feops ida È Peoris daruala, 


sis 








e Pro esugwn repono «ripper, fenfù poltulante. 
f Deleo 


HARMONICA, 


mis udire dripopioie Ayers, dA va 
Premere 
su caro ci sedie Srrusesoi Mipas, 6 7a pe 
Pos, 56 Homes vane, € é Frrenodds6- 
dop, ddsjrass cwarf dos, è dates dor 
màîa Nye Erw di % Pnapsidua È Paris 
Diacipala, i mis ture Tanpogiors Niyois, dd 
dress amarlo udua, Tlò Digi mosdpar deren déi 
cvpPoriar. Ka) aidw, dareg ci ness Sinusesti 
diga, 67 Frieurs, È Tindinazas, % 
atwris, dAirus avaro vdpo, È emresny dre 
mia deg Er di xe) rà Frapirdua È Pers 
Ajashuala, tr mis mim Tinpoekos Neyoss, dii 
Mihoss cvvatiuiva, Fl 2jg ordpowy dorenAei 
cvpPuriar. Kai MiA, oh Tpas Truusegsi 
diga, © 7a Finkcdopes, È è dinernars, è dk 
nosîs, dAndess avvarilordues, T emtEATIY dra 
asa My Uro di xa) 7a Inapsidua È Pes 
agata, mis IÉTIS iripogios Myas, da 
AjAss sario uva, tlò 2js mosdpay dormàei 
copPuriar Keù mA», diareg ci Tpus eTIUGE4I 
Rega, ora emydoos, È diruedeuos, % 6 ird- 
mwodicdeuO, dMyAois cuwasfirdpas, T inte 
n drmndéa Meyer rw di a) ri Seopirdpa 
FP Pawis dagipala,ir mis mirus er ipogsos di 
pa dress ovaie, lu ala mosdpan 
dorem) di ovuPariar, Kai TANW, WErIO CI TpùS 
frriudgso Moya, 678 irivwans, Ka è emydoss, 
ua) ò eri inars, dA Aus covcssilo pdwos, 
è datresro dorendba Meyer ro dhi xai ri he 
pirdua È Paris dasualuir ris ruérus sio 
4015 Aiyois, LIA A45 owarludua, 7) Ma tes 
oripeor doreteAti cvpPuyiar. Kai TAV, darte ci 
mpéis Caripudpios Asyor, è Te EaIvvaTeE, Mali d eri 
cn) "3 Lempira aware duo, 
Témirpiro dontidda Miyo* Fra di raù rà Fees» 
spa È Pums diaguale; iv 7015 rudmus ripe 
e sh dress varo rdua, tl) die rio 
oripan DornteAdi copuPoriar. Kaù rdAw, diete ci 
dio irrspadpios Aiyos, 6 r imydeos, naù ir0yd06s, 
naì in 6 8 Nippans, aids rwarlirdua, è 
impor dentro Nye” 7% dì xaì rà de: 
È Paris Ajeriuara, e mis tontross {As 
e di esicuvane dia, Tu) Digi teosdpuy 
DorereAai CVU@Puriez: AN STO di) puovos ci mvrt= 
maldira iriuipa Miyo diow, sk dmoros 8 7 
drripcesor Neyur maiS4s, dì awsrpes ws AM 
. Aol owwarlopdues, dwsav") è «trpiter dororeAsiy 
Adyor na) idivis amar pg méTUS îv idipia 


porzari tto musi dudiavmy® a) mimi dn AN 


403 
rticularibus rationibus, irlvicem connexa, con- 
onantiam conficiunt Dia-teffaron. Item, ficut 
he tres rationes fuper-particulares, fefqui-quinta, 
fefqui-decima-quarta, & fefqui-vigefima-feptima, 
inter fe connexz, rationem conficiunt fefqui- 
tertiam, fx{jxf=4; ita qua confpiciùntur 
vocis diaftemata, in his rationibus fuper-parti- 
cularibus, inter fe connexa, confonantiam con- 
ficiunt Dia-teflaron. Iterumque, ut ha tres ra- 
tiones fuper-particulares, fefqui-fexta, fefqui-un- 
decima, & fefqui-vigefima-prima, inter fe con- 
nex®, rationem conficiunt fefqui-tertiam, } x & 
xî= 4; Ita que confpiciuntur vocis diaftemata 
in his rationibus fuper-particularibus, inter fe 
conjunda, confonantiam conficiunt Dia-teffaron. 
Iterumque, ut hx tres rationes fuper-particula- 
res, fefqui-feptima, fefqui-nona, & fefqui-vige- 
fima, inter fe connexx, rationem conficiunt fef- 
qui-tertiam, $ x 5x3 = $; fic qua confpiciun- 
tut vocis dialtemata, in his ravionibus fuper-par- 
ticularibus, invicem connexa, confonantiam con- 
ficiunt Dia-teffaron. Iterumque, ut he tres ratio» 
nes fuper-particulares, fefqui-otava, fefqui-fe- 
puma, & fefqui-vigefima-feptima, inter fe con- 
nexe, rationem conficiunt fefqui-tertiam, gx5x 
35 = $; fic que in his confpiciuntur rationibus 
Auper-particularibus vocis diaftemata, inter fe 
connexa, confonantiam conftituunt Dia-telfaron. 
Iterumque, ut he tres rationes Va rire 
fefqui-nona, fequi-otava,& fefqui-decima-quin- 
ta, Invicem connexx, conficiunt rationem fefqui- 
tertiam, ‘$xfx}f=4; fic que in his rationibus 
fuper-particularibus confpiciuntur vocis diafte- 
mata, inter fe connexa, confonantiam conficiunt 
Dia-teffaron. Iterumque, ut ha tres rationes fu- 
per-particulares, felqui-nona, fefqui-decima, & 
fefqui-undecima, inter fe connexe, conficiunt ra- 
tionem fefqui-tertiam, ‘9x15x—=4; fic qua in 
his rationibus fuper-particularibus confpictuntur 
vocis diaftemata, inter fe connexa, conftituunt 
confonantiam Dia-téffàron. Iterumque, ut ha 
due rationes fuper-particulares, fefqui-ottava, & 
fefqui-oava, & limmatis infuper ratio, inter fe 
connexe, rationem conftituunt fefqui-tertiam, 
îxfxHf=4; ita que in his confpiciuntur ratio- 
mibus vocis diaftemata, inter fe connexa, confo- 
nantiam conftituunt Dia-teffaron. Sed ha quin- 
decim rationes fuper-particulares fole funt, ex. 
tota multitudine rationum fuper-particulartum, 
que, ternatim inter fe connex®, poflunt ratio- 
nem conficere fefqui-tertiam; nulleque alia pra- 
ter hafce poflunt quacunque arte hoc re: 
Atque hec itidem fola funt vocis diaftemata, 
in hujufmodî rationibus fuper-particularibus 
confpeîta, ex tota multitudine ejufmodi dia- 
ftematum in rationibus fuper-particularibus con- 
fpe&torum, que, ternaum inter fe connexa, 


ivan nò Digione È Duamisi mi iv rois Tosros iripoghos Aeyos Irapludua, LA dmarlos Fg PErA 
7 Djgmparwy abnis, 7 dv € Kpoploss Myers Fewpe pda, è cunmesd ws Mrs cato, 


poflunt 





| f Deleoimpseius quod hic perperam irreplit; quoniam (extribus) una (quae eft limmatis) non eft fuper- 


Ggg: gAB 


404 MANUELIS 


polfunt confonantiam Dia-teffaron conficere ; 
& prater hac non funt alia que poffunt qua- 
cunque methodo hoc praftare; ut conftet vo- 
lenubus accurate examinare. 


Cumque jam diximus, ob quam caufam que- 
que vocis Diaftemata fimplicia, qua in quali- 
bet ex. prediétis quindecim rationibus fuper- 
particularibus confpiciuntur, funt omnino Con- 
cinna, atque ad cantus compofitionem idonea; 
& contra que’ non in aliqua ex his quindecim 
rationibus confpiciuntur, omnino Inconcinna 
funt, & ad cantus nexum nequaquam apta : Pro- 
ximum eft ( poftea qua diéta funt) item di- 
cere, de dialtemate difto Hemitonico, feu po- 
tius Limmatico, ob quam caufam fuerit, tum 
à Muficis, tum ab Harmonicis, receptum tan- 

uam Concinnum; cum fit revera irrationale, 
eu in nulla ratione ( effadili ) five fuper-par- 
ticulari five. alia quavis confpiciatur. In fen- 
fibilibus igitur necelle eft antecedat Senfus, fpe- 
cies materiales crafliori modo percipiens ; eum- 
que fequatar Ratio, tanquam prdagogus ali- 
quis feu sirena optimus, eum edocens ac- 
curate peripedtam in illis differentiam. Sed ubi 
revera fenfibilium differentia eft omnino per- 
exigua, non potelt eum ratio illic fic edocere, 
ut poflit ferfas hujufimodi exizguam differen- 
tiam difcernere & omnino percipere : non qui- 
dem propter fuam ipfius ( razionis ) potentiam; 
fed propter hujus ( /enfus ) impotentiam atque 
incptitudinem; ut qui fic natura comparatus 
fit ut cum materia femper operetur, & fine 
materia non polli. Nam accurate percipere 
fenfibilium difterentiam, quanta & qualis fit, 
non eft omnino fenfus, si rationis proprium; 
que non folum fenfibilium rationes puras at- 
que ab omni cum materia miftione liberas in 
fe habet; fed & fine fenfu potis ft fola per 
feipfam operari. Quamvis ergo à fenfu prius 
acceperit forma materialis apparitionem, hoc 
tamen dicimus; Cum, ficut fenfus ab(que ma- 
teriali fubftantia neutiquam operari poteft, ita 
nec fieri poteft intellettive potenti operatio 
abfque fenfù : Ratio igitur exquirens & inve- 
niens per feipfam, è fenfu femota, omne illud 

uod in fenlibilibus eft accurate perfpettum & 
diftintum; fenfui oftendit utraque, eumque 
* conatur ad ea commode perducere è perceptio- 
nibus imperfettis: Senfus autem aliquando po- 
tel rationi corifentire, quegue ab illa inventa 
Îfunt ut accurate fe habentia ‘recipere ; aliquan- 
do non potelt, propter rationis nimirum judi- 
cium è materia feparatum, & propter iftius que 
eft in fenfibilibus /udrli/fime differentia in- 
fenfibilitatem. Cumque, ratio illud quod eft 
minutiflimum differentiarum in fenfibilibus po- 
teft per feipfam exquirere; non poteft autem 
fenfus illud perfentifcere, licet id ci ratio often- 


Gras ovdapiis digicdandy num dwiamy, ci na) è NyO dor nd rodnsvan® dà 


BRYENNII 
thè 2je mosdpuy dormi éty cv upuviaa dany 
x) pg mune, cu da afla ga ty did 
paSidw TED mr dwiarny os ina tin nis 
Buronbpos Tinomomiin axes. 

ANN erddimo ciomuardy, di iv ajmar tou 18) 
Blgsipala ada È Puwms, iv mn 7 went 
mrnzalò sua Tinpsesar Mya Jecoperry, superi] 
csì mimi, è areos pidss morde Jimidaa' dor 
3 add IX 1 7 Tuir mrrnaidena Miyor 
Sewpermy, Tivavmov Tira Cuperi eta, He) 65 
pers sippòv ida nadepraoe 8 svi Exi- 
adue cy tin 7 sipuidpr, ciriin, € DE E deg 
pdilis fpuroviais diaiuaro, sì puaov tirriiv, Mpa 
pamait, di iv aimav os tupedis imre7 puo 
udy > 7 dppovintn mapidaiy” vai mo ddndos 
ddoyw è, nr Ca Eder Myw impoghw, 1 eripw 
dico di mus scopi dor. Ev toi uw TdIs aidarois, 
1 divayuas atmaripxi 180 i aicdnoss, soggapios 
7 endAen cid avnAa pavo dim trery dì è di- 
yes duri, diarie ns mydayiogos * ddagraX 
derns, cudidaretr avro Thè tv rgros Frups- 
Sul diaPoegw. AN Ts più dAndas i 7 al- 
Bard AlePoea Beagiia ms mino my xdra, dr 
duwarii 18) cuei è Ntyos cadid'ata, avro dice Tlò 
muasrlu nem AjaPeegr, * nadire dymdap- 
Caveoday* OÙ du ri va pro tavrs duvapiv 
amà pg Thi mass dotevaar n è dvemmddi- 
ma, dos pub VANS cieì mePurdias creppiir, % x 
eis VA1s Sdi mr. Tò dd duesbis xartAnDirag 
ql f aicdarin 2lePoear, imm ris deg atm xaù 
did tom, dd aichrazws sro, da # My 
nondisnuer idiar* Os è pusver SU 7 aldntiv M6y85, 
nadapss 1 È dipugeis VANS drdine, tx ta ia 
TU, dMa di raì aviò aibioras diés n nal du- 
nav Cuepyiiv. Elmo deg map abris & tire didles 
FaptrinPos dv cin Fò iuPaow, rim d\ iPnidu* 
trrddime xadremo ri aicdnas quei Vins stag 
èdapuis crepgiir da") Gre di naì i È voepas 
duvdpews cripda, queis aibiows è miPure 94- 
ide. O rei uv Miyos CaToy na) sietonav al 
sauri, Dorastis È aicdiorws, armas x tu mis ai 
Gamois Fwpsiduor cixesois na) DiDoper: Caro 
deva nd apPimea Tr cichiiod, X peratrdo ina 
vas meutlu iper coeos taura dor 7 dAoggapir 
arnrifiar Hdi ge aicdmas, mr dd TH AYO 
traxershiy dulamy, xaì nè rap ind ardopn- 
dia, dos avo minesois ixorla, apgadixdy* 
mani d\' è, djgi ma Indovim TÙò ddr sese curi , 
sai PT auris aidymrsis AaPopas averaj- 
cdarm. Keì mì è dì Mp0s rai è Begxirary 
tav &w mis aitymsis AaPepar GO 1° w 
em xad duriv axes evefoner 1" di n al 


sinA 





£ AB. iS. M. retius 4h. 


HARMONICA. 


cip rAvmy dos duescis P pr frws dda Va 


qui ge TE, 0h rada pusomoi Th na) dppeo- 
vuoi” intimo: norm cpCaser ab, sdapeis dy- 
mpapropion té My è % Taro? rela Bea 
gra yS dlaPregis* Ars y ay Udi STIS 7" pi 
dispo ws dpi aio” dA STws ixev dpo- 
Aoyscny nadame avns arnie TapaAiPaay 
x aristas, nai à US TOY dep È Pais 
ds spperis, nai me è w5 dida?) ca, pupa ds 
igor dnAevom agis È Srrndrosiy Ago 
par artt” dveraiàn* a ds g spndiie rad & 
F perediass i î aidnos di dins murs diaudoint?) 
Djasipuaros® ds ty mais entra des irery. 


TMHMA TPITON. 


Ise & vm mi xedan, E 3 mermmcudenazi pds 
iprsre, Suso Dr 7 aupirwy n ai vwehpy 
rò mar Eee. 


Head 3 uesdòs ali sai ii 7 itagpirwy n 

nai voweipuwr inrà Tv E ppor die, n 
siena, pill dos onPlerias n % % anglo dhelea- 
Geiv Ev abriis, nai 9Ò dnziov ay im nadide P ip 
peo dico Facaprproz!), day ner grey attiva, 
ds inazs FT msitoy rvav, + ds cre Fon È iaw- 
9% Tarsons n È avioras, CATASI av dee pi 
voy praga idv alò dì TOA TW mregxipd ar db 
TE diajper, rule. Ka} È & ra TW UZzI) g 
tandwets TIS,) 7 g Ompporodie, PA por Da) 
did, 1 diarvizt, AROPATRE, È crapporis, 
oPiss der Fuvdpedie, ni di dd pr ada 
arl con n Y diarvint Lo) cy dd, € co 78 
agapanni, xe) crappavis* di 94 de naréiv fig 
PE) dappino, Dia porcedìs Umoxol; % adai- 
piro, ws dixde?) È main, 65 inasos my, 
ca dusiy cum urdu nteRzigdar Key vos Twiaig 
diasmuams svyse ); ARA sò & È) * gump nireg- 
ziede vivi, i & rs 13 drm 8 Bapvrips, 
bad n de mim dg Bagvrips, adi o) TE 
caga nol iv wnAy did Td TER dn 

, pm E rv HSE: H b) shader reds 
lata Ti 78 dPeekt Ho © micio nr try 
Tooy Algapa, aporauardin. 0 05%, erdy- 
me è p& raw rà atvtev i ardpxd Bapirems: è 
3 iraras® rav?) Mosso, è 98, 78de (0) bi- 
me, reds 3 3 Bapbmp®* dvd ya art, ws sn 
Pim TAVTUWW Î cum dv =. sn Mardi, én pion, 
e mescdapbarordin dh ‘ina nt, idia vr, 
Cnn vardmi, nai atesa da ptaso dun est dos 

tina dan POLILIIA . 

Ke Pi ò de niirs È Bagimers TU ACMari- 
rbt inrà Tv4I, srl pù 040 th) rdepirt 
pirlo 3, Th drlo vv piro Vardrlo 3, al 


405 
derit; fed omnino ampleétitur ut accuratum, 
quod ita revera non elt: ideo mm veteres 
Mufici, tum Harmonici, ( cum perceperint fen- 
fum rationi non contradicentem in his minuti 

fimis fenfibilium differentiis, fed confitentém 
(cum & ipfa rafio quandoque quod non eft 
accuratum ut accurato utatur, ) rem ita fe ha- 
bere ut fupponit ratio,) receperunt haud incom- 
mode etiam hoc vocis diaftema ut concinnum, 
quamvis revera fit (ut oftenfum eft) inconcin- 
num; utpote quod habeat nimirum, ad rationem 
fefqui.vigefimam, infenfibilem ab ea ditferentiam. 
Quin & cam rationem fenfus in melodiis pro 
illo diaftemate perfentifeit; quod in fequenti- 
bus oftendetur. 


SECTIO TERTIA. 


Quibus chordis (quindecichordis infirumenti ) 
 quifigue Selettorum & celebrium offo Tono- 
rum continetur. 


Co Jam tempus fir, de fele&tis & celebri» 
bus harmonici concentus oéto Tonis, que 
iplis conveniunt, cum omni perfpicuitate * & 
accuratione diflerendi: Ex his quidem ( quia 
quid fit univerfim ipium Harmonicum, defpi- 
ciendum erit, ) omnino prefciendum eft, tum 
quod quifque Tonorum horum habeat, quoad 
totum intenfionis & remiffionis fua locum, 
quiddam fibi foli pre aliis proprium; tum, quod 
aliqualem habeat communem cww aliis tetra 
chordorum fuorum divifionem. Etenim in lo- 
co, puta, toni Hypodorii, aut Hypermixolydit, 
non modo fpeciem unam five Diatonici, five 
Chromatici, five Enarmonii generis cantare li- 
ceat, non item alias: fed & omnes quotquot 
funt Diatonici fpecies, & quotquot funt Chro- 
matici, & Enarmonii generis ( fi faltem Enar- 
monium fit Genus dicendum, cum ex natura 
unicam habeat fpeciem, fitque indivifum; ut 
oftendetur; ) Itemque, quod quifque tonus ex 
duobus componitur tetrachordis conjunttis, uno- 
que diaftemate tonico. Sed & acutioris tetra- 
chordi Nete, eft Nete totius toni; & Hypate 
gravioris, elt toni Hypate; item gravioris Nete, 
elt acutioris Hypate, (qua ana inter fe 
suino) qua toni Mefè vocatir. Qua- 
que eft extrinfecus ad toni Hypaten, ( diaftema 
tonicum feu fefqui-oftavum inde determinans,) 
eft ejus Proflambanomene. Adeoque cum ex 
oéto tonis, alter fit omnium garilima; alter, 
acutiffimus; atque, ex reliquis, hic altero acu- 
tior, altero” gravior: Omnino necefle eft, ut nec 
omnium cadem fit Nete, nec eadem Hypate, aut 
Mefe, aut Proflambanomene; fed iti n To- 
ni fuafit Nete, & Mete, & Hypate, & Proflame 
banomene ; ut jam oftendetur. 

Nam diftorum oéto tonorum primus & gravif- 
fimus Neten habet, que eft ( po/ftrone) Mefe ; Me- 
fen autem, qua chi Hypate-mefon; & Hy paten, 


Ggg3 que 


406 MANUELIS 


ux elt Hypate-hypaton; & Proflambanome- 
sa que da Proflambanomene difta in per- 
feto concentus harmonici Syftemate ; ob cam 
rationem quam in ante traditis defignavimus. 
Nam Tonorum quifque principium & medium 
& finem habet; quare & Species apte dicitur : 
nam, in his tribus, imperite fpettator Perf&&%tum. 
(Perfetum enim eft alind quid; nifi folum- 
modo perfefam fpeciem dixeris.) Nam in to» 
norum fingulis canas licet non tantum acutum; 
fed & grave, & medium. Vocatur hic tonus, 
Hypodorius; quia gravius Dorii toni tetrachor- 
dum eft hujus acutius; ejufgue Mefe, bwjus 
Nete; & ejus Hypate, 4ujus Mefe. Adeoque 
hoc habent tetrachordum inter fe commune hi 
ce Toni, in melodiis; ut in fequentibus often- 

etur. 


Tonus fecundus, Neten habet, po/îtione Pa- 
tamefèn ; Mefen autem, Parypaten-mefon ; Hy- 

ten vero, Parypaten-hypaton; & Proflam- 
Frncusnea Hyparen-hypaton.  Vocatur hic 
tonus, Hypophrygius ; eo*quod gravius Phry- 
gii toni tetrachordum eft hujus acutius ; ejufe 
Mefe, bujus Nete; & Hypate, Mefe. Adeo- 
que hoc habent tetrachordum inter fe commu- 
ne hi duo toni, in melodiis ; ut in fequenubus 
videbimus. 

‘Tertius tonus, Neten habet, Triten-diezeug- 
menon; Mefen vero, Lichanon-mefon ; tere 
ten autem, Lichanon-hypaton; & Proflamba- 
nomenen, Parypaten-hypaton. Vocatur hic to- 
nus, Hypolydius ; eo quod gravius Lydii toni 
tetrachordum eft hujus acutius; eju/zue Mefe, 
bujus Nere; & Hypate, Mefe. Adeoque hoc 
habent inter fe commune tetrachordum hi duo 
toni, in melodiis ; ut in fequentibus oftende- 
tur. 


Tonus quartus, Neten habet, Paraneten-die- 
zeugmenon; Mefen vero, iplam Mefen ; Hy- 
paten autem, Hypaten-mefon ; & Proflambano- 
menen, Lichanon-hypaton. Vocatus eft_ hic 
tonus, primario, Dorius; ab ejus gente qui in- 
venerit hanc ejus melodie fpeciem ; confequen- 
ter autem, Hypomixolydius dicitar; eo quod 
gravius toni Mixolydii tetrachordum eft hujus 
acutius ; ejw/gue Mele, bujus Nete; Hypate ve- 
ro, Mefe. Adeoque hoc habent inter fe com- 
mune tetrachordum hi duo toni, in melodiis ; 
ut in fequentibus videbimus. 


Quintus tonus, Neten habet, Neten-die- 
zeugmenon; Mefen vero, Paramefen; Hy- 
paten autem, Parypaten-mefon ; & Proflamba- 
nomenen, Hypaten-mefon. Vocatur hic tonus, 
primario, Phrygius; ab - gente qui invene- 
rit hanc ejus' melodie fpeciem; confequenter 
vero, Hypohypermixolydius; eo quo È - 
mixolydii toni tetrachordum gravius fit" hujus 


BRYENNII 

vrbrlo 7 Wrariv cesrrapuioogdulo È, riù 
Uro mAda TE ippoo die cvsquan rads dp 
aesrra paso diko di dv mo Myer, ta qiis spe 
mesh diariPardu. Kaj 9Ò txasos F rvar, de 
zlò, x9) piow, ng) nAS ixd' dò ng) dos di | 
ras atseugepeli) Ev 9Ò mis nesaì rimis de 
goyis Gacwpreray d Tiresoy iiesor 9) © dv ao ga 
cm, ci pi pero dd. Ka} 9Ò & indrw 7 n 
var, & pòvor ii 0 deg, dà Bapù, og pom. 
OÙ è VO narery arden 2jg 20 civy 
È Bapimpw miete 8 dewgis rive, Sbumper 
and ug) th) pioho, miu naì rl adrlo, 
piclw. Kami tim Kai 9Ò È nresxopde roma» 
slow dress dp@Pempos Emi ci ov01 cr F parco 
Neus* dos ty mis tre dario”). 

0 3 delmess 7 river, virl più exd Thò pg 
pic picho 3, Thè mapumtrlw 7 pica vai 
cho 3, Thè apurerlw rin bmartv' reso Na pGaso- 
idilo dè, rluò varditlu tiv Vrattv. OUT narery 
am@pivsos* Ag P diva © Papimpor med gp 
TE PpuAs 78, cbumpor unt * Lo thò pian, mov 
xa) lu rdrlw, pico, Kara Tim Ka) d Pn 
med xopder xoircorton dAMAoss apPerspos Era cì 78- 
porto F peeNeod\cus* nedetorap tv mis vate stonusd, 

o dî rexns rav WAY, viTlL I ix, rlò ogi- 
tl Thy del iry dir picho di, rhw Nizausr ta» 
picr brad di, rho deyavar tav Varato weso= 
dapbarodilo dî, the mupurrdthu ron Vanttn. 


* pres è riv xaretmy vasoridìos” 2ja P ar 


Bapompey mrgdzogda TÉ Nudis qw, Gbunpor av» 
ti sai rho picho, wrlu * rhò zrdrlw, pi 
chu: Kami tim Ka) jd È mese xeedo rowarion 
dg apuPinpo 0 #70 ci Tovo: ty F puidsdicus® 
ds w mis in daxprry. ' 

0 dì rrprs ten ver, mirlu ide td, Lo ma- 
esnitlw raw deldey dp pio dî, rho pilo 
avrlò vrarlw di, n vrdrlw riv pira ts 
rapCaro dl dî, rl Asyaror ro» vmatrav. OUTIS 
è qs atonyepdiios vd) xartimy ddpios dora ri 
3 idvas 7E supormas 8 sides È perdi and * im 
sBiicas dî, aropstoridos® 2jg n iva Bapur- 
por rrpdxopdar TE puborudis qs, eLurepoy cus * 
sai thò picho, virlu* xa hò \zsarlw, pichw, 
Kari T572 uaÌ 9Ò P TeTpANIpÒ or rorvearione did 
2065 diuPaTepos Sus ci 7awos i F pueNcodiass® nadete 
me rds tare cimudee. 

Odi miu rav rv, mirlw pap ixa, thò 
vir» Te Ohl'Ary idv pio dì, mv aper 
vzrdtlo di, rh rapvrarlw rv pirav meor= 
Aa pavo dle dè, mv Verde rev picuv. OÙTES 
è N atonys dos arsimy Ppupios dor Ti 
® 9vus TE euporros dî dides È perdi ains* ime 
sBpas dì, > asvmgpitoA id died sivy 
Bapurepey retpanopdor TÉ Vmeppstiorudis ins, ibi» 

ripor 


4 Pro i9v; repono utrobique îras 4 Pro imgudeavà@ repono varimsuzerià@. 


e Pro 


HARMONICGA, 

























ì il 
ir 
t. 
2 
| A 
Isola alsaloclai 
| AESITRIRIESER EEE 
Ò SÉ S È Sat 
| IPRIBS]P |P |P [FFE3 
EE di (EE FÉ [6S 
o È è [8-|F° 
RA mate] cata] ce] e | a 
SERFRFGRIFE 
HESIERIERIERSEE 
Si © SÒ $ 
8} 3] 3 


"tepoy cune» vai thò piop, mn xa) rhò rd 
TI, piow. Kad rito È Ò 9 rerpagipdor roma» 
yiow dArAoss au@ortoo ci vevos ty F pureodiaus* 
das ty rois intra daxorra. 

odi ix rav mme, vin dp ix, rho nei- 
muy Te dmpocAaien pio dè, mp tesm» tav de- 
Aya Card dè, thè Mixasdr riv pircor 
aeerhapavodiny dè, iv mapurame To pican. 








407 













uasmoroghrtovsodu è 


UdaLo 


norkndé kpawozrridaia 
















lzba 
‘morkndbolua 






acutius; ejufgue Mefe bujus Nete ; & Hypate. 
Mefe. Aeon hoc habent inter fe commune 
tetrachordum hi duo toni, in melodiis; ut in 
fequentibus oftendetur. 


Tonus fextus, Neten fuam habet, Triten- 
hyperboleon; Mefèn vero, Triten-diezeug- 
menon; Hypaten autem, Lichanon-mefon; & 
Proflambanomenen , Parypaten-mefon, Voca- 


tur 


48  MANUELIS 


tur hic tonus, Lydius; ab ejus gente qui in- 
venerit hanc ejus melodia fpeciem. Communi- 
cat autem in melodiis, quoad gravius ejus te- 
trachordum, cum Hypolydio; ut di&um eft. 


Septimus tonus, Neten fuam habet, Para- 
neten-hyperboleon ; Mefen vero, Paraneten- 
diezeugmenon; Hypaten autem, Mefen; & 
Proflambanomenen, praline a Vocatur 
hic tonus, Mixolydius, ob ejus cum Lydio vi- 
cinitatem, è quo diftat ne quidem excefli unius 
toni; fed quoad reliquam ipfius dia-teflàron 
partem, poft ejus è Dorio ad Lydium ditonum. 
Communicat autem in melodiis, quoad ejus gra- 
vius tetrachordum, cum tono Dorio; ut diétum 


Tonus autem oétavus, Neten fuam habet, 
Neten-hyperbolzon; Mefen vero, Neten die- 
zeugmenon ; Hypaten autem, Paramefen; & 
Proflambanomenen, Mefen. Vocatur hic to- 
nus, Hypermixolydius, eo quod fupra Mixo- 
lydium jaceat uno tono. Communicat autem 
in melodiis, quoad ejus tetrachordum gravius, 
cum tono Phrygio; ut di@um ef. 


BRYENNII 

ITA è INS naA&ry Nidos® dora TE © tGyvss 
TE eUpirns P GGP peradias dint, Koseyi 
Nt perdices rari © Bapimpor avri noed- 
xopder, ti zrodvdìw* ds cpmrg. 

© dî iCdopos Fray, mimi Liù EXd, 7hò me 
ear» 7 Ceripeorajoy pio di, TL pavime 
7 daldy idr zed dè, iv pin esche 
Cascuduno dè, rl Mixasdy 7 pirar. OUT è 1W0s 
na dérmy poboridi, cf mess T Aidey tygimie 
ms° on sxén roviaiay atàs av MIA") my Umipo- 
zl ada rari è EM E da riordpar 
pipos, ui TE dard TE dwess JT Atdloy * dira. 
Kosooyt d\' ca F prrcadiass neri x Bapumper a 
Ti nteggopde, m@ doeiw tw @ cin). 

O di 0ydo0s FT riror, rim dpixa, th vin 
TW Umpecraier pio dè, mir vi rey del dry - 
Bir rd "dî, Tha patio esche 
Carodim di, my picho. OUTIS è rWes xariiry 
Urrepptorid@,. 2jo P Umepusiok 78 puborudis 
TW. Kosorii d\ #7 perwdias rari ® Bapim- 
por ati TeTpaXopdo, TÒ Dpugia rw ds sin). 





SECTIO QUARTA. 


Quanto vocis. Diaffemate, ofFo Tonorum quifgnue 
eft quoque Acutior, Graviorve. 


( NU M jam diffèruimus, non tantum de no- 
mine, & ordine cujufque otto tonorum ; 
fed & qua chorda, ok darci quinde- 

cim Perfe@ti Syltematis Harmonici, fit eorum 

cujufque Nete; & qua, Mefe; & que, Hy- 
pui & que, Proflambanomene: Proxime dif- 
eremus breviter, Quo vocis Diaftemate (few 

Intervallo) Diliono, aut Confono, aut Para- 

phono, aut Antiphono, eorum quifque è quo- 

ue diftat, in acutum vel grave, excellù vel de- 
fetu. Nam & hoc non parum conducet ad 
harmonici concentus cognitionem. 


Sciendum igitur eft, quod ex diftis ofto To: 
nis, unus eft omnium graviflimus, unufque 
acutiffimus; ex reliquis. autem, alius co- 
rum altero acutior, :altero gravior; alius è 
contra. Et quidem tonorum oéto primus, Hy- 
podorius diftus, eft'pra aliis omnibus graviffi- 
- mus;,& contra Ottavus, Hypermixolydius di. 
us, acutiffimus: hic autem tonum Hypodorium 
fuperat vocis Diaftemate, per Antiphonum Dia- 
pafon: Quippe, ut prius diftum eft, toni Hy- 
permixolydii Proflambanomene, Hypodorii Ne- 
te confltuitur. 


Secundus autem tonorum oto, diftus Hypo- 
phrygius, eft, quam tonus Hypodorius, acutior 





TMHMA TETAPTON. 


msg rà mow Dgojpan È Dawes tav inagos Tav 
inTà TWWy tras s5UreeO i Bapiry®. 


leAn®ires nin, è porov Ei ts TÉ indpa 
A 75 XG) È rifiws indos TOI INTO TIWAN 
dà x ei TE, mia Xopdi cu rav war 
rinaldena xopdan r8 teMis TE ippee dit 009% 
pars, vini inass aurov ta È mia adv, pio 
on è mia, (ardm è mia, meorrapSavordim® 
Ebns è &Ei ts, mow Alaripan È Pawis dg 
Pura, 7 couPdinw, n divo, 1" drnPure, 
fuass aurev inass Ta te cEvreper  Bapure- 
por Ompexd i deren), corus Alert ipedico 
OÙ cpp d È 57 uvrerii tds Tho TÉ 1p- 
por pdiit sardine. i 
Xp tas 9 dv cidivay, Cm Ca rev dipnedpicor îx- 

TÙ Tivar, €55 180 eri Bapimeros* dis dî oburaros* 
ivde Mosrrian, 6 dp, TESE PA tir, red: di 
Bapurepos* dd) ad rivarion AN è pùr medros 
Tav int TivaI, 6 nb pdos zaod'dipios, 691 eby- 
Tom tav dar Bapuraros* è d' ide sido, è 
sab uit UmppitoridSb, cbvrat@ rmpixd 
di fr@ ri Vand'agis tO, TU Hat’ dyriPuvoy 
ie murs i Pums digsiuam. Kai È, de sin 
purzy caesTbpor, i TÉ VmppboAudìs riws meo ape 
Cavopim, mm TE \anvdwess adipe. ; 
O dì deurt@ ran ut TIVAY, è xa As 
uare@pizios, 6a TÉ pù ardweis tire, giro 


TONI 





e Pro ivs repono is ut prius. 4 Pro 2/gra: repono dirim 


aM. 


HARMONICA. > ‘409 


rovaio È Pes digonuam® rà dì Vararudia 
Tad Bapvripos ro tosTO È Pums Nagguan® 
TE dì daeis, rempurniago» TE di Qpupis, rò 
‘Ali mosdpur ts di Audis, Td 2jgi mn ridi 
puborodie, ntegtma* TE di vmpputorudiz, my 
TATENO. 

O 7) tesms 7 inrà tivov, d xarsuduos vali 
dies, ed dv arodwess, burpos dira È Pa 


AR 


vis Alamual & di Creppurte, rviala* Ti dè 
Tweis mira Bapimpos, ipurviaio È Pais Aa 
chpah: 7 dè Qpvis, cempirviaio* TÉ dè du- 
dis, 76 2jgi morcpor tE di puporvdìe, rerriva* 
TE di Umpustorudie, mreatbva. 

(o) Fg 7 ixrà Tivav, 0 nas dei- 
ess, 638 4) rdwets imp, rò da no- 
aripur È Pais digrr pali ri dî im@pvais, rem- 
pirmiaie 78 di UmAvdia, riprovato 75 di Ppu- 
248) Tad, 693 Bapurpos, rviaioo È Puvis diacri- 
pan tE dì dudis, diriva* 7E dì piborudìt, Tò 
2ja mosdpur ti di Vmppuborudis, r@ 2jg miva, 

O dì muso rav inrò river, è raM&gk& 
Perno, scì 78 pù imdwete dhuripos, TU dla 
mivre È Paris darnpah té di UmPpurhe, tà 
2jg riosapay TE dî vmavdis, rempsrviaia* 78 
di dweis, malo TÉ di Audis, rdAW, 19 Bapi 
Tipos, tonaito È Devis dasrpali: 76 dì puborv- 
dis, rempunmiaia 18 dì Cerippugorodie, tÒ 2jg 
Tiovdour. 

O dè txms TW» ixTÒ tivOY, è naAspduos Nidlas, 

«69 78 200 Umdmeis ihuryg@®», rerearivo È pu 
mriaiw È Puvis dgarnpal 75 dì UmPavyis, 76 
Dia mire TE dì vrndudis, ri dià riordemr 78 dî 
Tweis, dimuaim* E di Ppuis maia re dî pubo- 
Audis, rdAw, ei Bapunpos, rpurmiaio È Davis 
ducali Ti di brrppstorudis, Tpinpuroviaito. 

O di eCdopes TU cxTd TIvAY, è Hari 
puboredies, esì TE pù Umdueta ogurepes, marre- 
TowÎ Dams diacrpal' 78d% vmDevnis, re 
Testww TE di vamaodiz rpirino* 78 dì d' pit, 
Té dè reosapun TE dè Ppuais, tpinpuroviaio» 15 
di Audis, rippetonsaic 76 di Urappuborudis TAI 
Bapire®, rouaiw È Pars diacruali. 

O di iydeb row cure TeVOI, è na Abrdu 
uzreppsboridos, 19 75 pò Umb pis chori@», 
madre È piupdr mestepoy clonay, 7“ Kat” avait 
Power dia aesov È Paris dasipal TÉ dî Caro 
Pporia, mrrarvo* TE dî asodudig, mtegatbva* 
mE di duejs, tw dia mm té dî Ppurie, ri 
dè riordpen 78 di Audis, ofiprvioja* TE dè 
puborvdis, Torasa. i 

OÙ Affi di pas dMndos, om rì dio Ae 
pala ddidos cerndepdua, irafley rive next 
didgrpa» amd dia # Besxuir % averi 
Toy fivay Thò Vrrsporlò i Vrepizd è Toth auràn, 
dà Tiro duPireea geom dvri riva mepariPa= 
pb ca ras * mesnenrdiuus Ti Tivwr vrripogais. 


vocis intervallo tonico : quam Hypolydius con- 
tra gravior eodem vocis intervallo : quam Do- 
rius autem, triemitonio : quam Phrygius, Dia- 
teffàron : quam Lydius, Dia-pente: quam Mixo. 
lydius, quadritonio: quam Hypermixolydius; 
quinquitonio. 


Tertius vero tonorum odo, di&us Hypo- 
lydius, eft, quam Hypodorius, acutior vocis in- 
tervallo ditonico: quam Hypophrygius, tonico : 
quam Dorius (contra ) gravior, vocis inter- 
vallo hemitonico: quam Phrygius, triemitoni- 
co: quam Lydius, dia-teffaron : quam Mixo- 
lydius, tritonio : quam tip pecasiooiedizo, qua- 
dritonio. 

Otto tonorum Quartus, Dorius diftus, eft, 
quam Hypodorius, acutior vocis intervallo dia- 
teflaron: quam Hypophrygius, triemitonio : 
quam Hypolydius, hemitonio: quam Phrygius 
(contra) gravior, vocis intervallo tonico: quam 
Lydius, ditono: quam Mixolydius, dia-telfa- 
ron: quam Hypermixolydius, dia-pente. 


Quintus autem ex tonis oéto, Phrygius di- , 
Ctus, eft, quam Hypodorius, acutior vocis in- 
tervallo dia-pente : quam Hypophrygius, dia- 
tellaron: quam Hype triemitonio: quam 
Dorius, tonico: quam Lydius (contra ) gra- 
vior, vocis intervallo tonico: quam Mixbly- 
dius, triemitonio : quam Hypermixolydius, dia- 
reflaron. 


Tonorum odo Sextus, di&us Lydius, eft, 
quam Hypodorius, acutior vocis intervallo te- 
tratonio & hemitonio: quam Hypophrygius, 
dia-pente : quam Hypolydius, dia-teflaron : quam 
Dorius, ditonico : quam Phrygius, tonico : quam 
Mixolydius ( contra ) gravior, vocis intervallo 
hemitonico : quam Hypermixolydius, triemi- 
tonio. 

Septimus ex ofto tonis, Mixolydius di&us, 
elt, quam' Hypodorius, acutior vocis interval. 
lo quinquitonico : quam Hypophrygius, qua- 
dritonico: quam Hypolydius, tritonto: quam 
Dorius, dia-teffaron: quam Phrygius, triemito- 
nio: quam Lydius, hemitonio : quam Hyper- 
mixolydius ( contra ) gravior, vocis intervallo 
tonico. . 

Octavus denique tonorum otto, dilus Hy- 

‘mixolydius, cit quam Hypodoriur, acutior 
Far ana ante di&um eft) vocis intervallo 
Antiphono dia-pafon: quam Hypophrygius, 
quinquitonio : quam Hypolydius, quadritonio : 
quam Dorius, dia-pente: quam Phrygius, dia- 
teffaron : quam Lydius,triemitonio : quam Mi- 
xolydius, tonico. ° 


Nos interim non latet, quod rever? duo Lim- 
mata invicem compofita, intervallum continent 
tono minus; fed quia minutiflfimus eft & in- 
fenfibilis excelfus quo tonus ca fuperat, ea 
duo propterea pro tono fumpfimus in pre- 
miffis tonorum differentiis. 

Siquis 





aM atarrnpbias, forte pro etsprydiare. 


Hhh 4 Pro 


410 MANUELIS 


Siquis ‘autem ex ftudiofis nos interroget , 
Qua ratione de reliquis quinque tonis, quorum 
meminit Ariftoxenus, ( nimirum, Hypo-iaftio, 
Hypo-zolio, Iaftio, olio, & Hyper-iaftio , ) 
nullam hic mentionem fecimus: Ei refpondebi- 
mus, Quod, fi quinque toni, de quibus ille, 
utile quicquam induxerint ad fenfibilem in or- 
gano harmoniam, non debuimus omnino de eis 
non fecifle confentaneam mentionem : cum 
illi nil tale in hujufmodì harmonia revera in- 
ducant, fed temerariam folummodo oftentatio- 
nem, (fi quod verum eft dicamus; prout & 
eis qui hoc accurate infpexerint manifeltum 
eft;) propterea nilil de illis dicere commo- 
dius duximus; omnino fuperfluum exiftimantes 
& inutile, feu potius inconfideratum, fuperva- 
canca dicere. 





SECTIO QUINTA. 


' De diverfa compellatione feptem chordarum ve- 


teriformis bra. 


UM de otto Tonis, que de eis poftulat 

concifa oratio, jam expedivimus: debere 
nos porro putavimus, etiam de odo Speciebus 
melodia, feu communibus ( ut à melopeeis vo- 
cantur ) Sonis, que confentanea funt Silerere, 

cum iterum videmus multos contraria quo- 
dammodo de his exiftimantes, quafi non pof- 
fent rite percipere que a veteribus de horum 
ordine difta funt; decere nos putavimus etiam 
de hifce panca prius diftinéte difceptare ; atque 
deinde procedere ad eum fermonem qui illis ipfis 
fit confentaneus. 


Mercurius, de quo in principio fermonis 
mentionem fecimus, cum in imitatione fphe- 
rarum feptem ftellarum errantium ,. veterifor- 


mem feptichordem }yram (ut ante diximus ), 


adaptaverit; chordam Saturni fphare analogam 
nominavit Neten; Lunaque fphare analogam, 
Hypaten ; ob rationes quas in ante traditis com- 
plexi fumus. Ex motibus autem, illi qui cele- 
res funt, acutos manifelte fonos efficiunt; qui 
tardi, graves. Et confequenter, quibus Satur- 
nus pre ceteris planetis vifus eft celerrimus, 
Lunaque tardiffima ; illis omnino Netes fonus, 
pre aliis fonis, acuuflimus fupponitur; & Hy- 
pates, graviffimus. Quibus vero contrarium 
videtur; illis contra Hypates fonus, pra aliis 
fonis acuuflimus; & Netes, gravillimus 4ade- 
batur. Cum autem ex veteribus aliqui, per hy- 
pothefes verifimiles, demonftrare conati funt, 
Saturnum pra reliquis planetis celerrimum elle, 


BRYENNII 

Ei dé ms ipas 7 Pidomvar spia"), Two Xaew 
DEI 7 ddt irta rovav, Gin dò Agasobiros piu?) 
Megopdy diri mi veaviant, È rvaudis, % ia- 
Sit, ne) ajoriu, È im Urripiasia” Sdiva Miyer ts 
moi * remvina ny dorne Spor pedr tss aeriy, 
dos 6 pd ci etpridpios mivra rvos, o 5105, rapesori= 
uv mi aero eis Thù ta bppeirto cddarlà ape 
rica, 6X dir avidi mayrrws pò © DE) avrò» 
7 emgre My mivoni&" irtì d\' Sr èdiy mrnis- 
nr 65 Th) raro apporiar aNySs amipesoriya- 
ow, dXN° n pivor duaian SPaidab du da Paray 
P drrSis, nabrimeo dî xa) mis anesSis cnoro- 
asa tin varidyhoy viyeny' dig tin sdn 
Ei aurav ami einstws ebete is DER n 
nadihs, ngi axpisw, 1 paXey era adi, 
dei # nerchoggiy dopati dpos. 





TMHMA HIEMITON,. 


Megi CS diaPips DESMNESA Fida xopiar DÌ 
dexaumetme Aipog. 


Ne 5 E Finrà river, don è SE) abray 
cut pat artt Mizes, dn dda di 
Saper drayrcio Shi t4TIS wimue, % DE 7 
iurà aday È perwdiaz, Ùru TUVrond» UD TON 
peremioy rarupduev txt, qs cinsre die Ieiy* 
ANN emme sidiv ipdy mA ts TavavTa 705 
Ei tira debalornas, os pù IMonFirmus ins 
salario ra Um 7 marcutiv dEi * È rabews arto 
eipyrdpa” mei pio iprorteede civay, È GÉi 78- 
Ty GNgar par” conpinetos dia rate mecmpor È cib 
rw Xiaproey dint ePiow abris &tsamere. Niger. 
O Eguns, $ natapgas TE Adys iumodyper, xa- 

qa pipunow 7 Papa Tav iRla av Buy asi- 
per, Try dex auinecm RA Nopdey Niesav, dos meses» 
map, tippoci dit Tlò 18) dvaronr xopdlò 
TI E Kpiys rDaipa, vir È rl 3 Lai È cedléns, 
Vaeirl © civsuarev di 85 to mis tueresdes dia- 
AnPavhu eyes. Kai ci Te xuniorcar, 0o04 18 
mugfiai com, dress crapyos areppatdov) Phifes* 
004 5) Ppad'ecy, Bapiis* sinarews È cons 1 6 pie 
VO raximaras clray 7 dv iarwoy donei, 
19 cedlun, mr Beadvrim Cuiivoss aivrws è 
Bb È iris PU AD, Tir dMcor bbc cime 
civy era Pay" è 9 È qrramie, Bapirens* dos 
3 révarney, Cmeivess rddiy è $ rame PIcAD, 
Tor der PbiAeor burns: dd d iris, Bapi- 
qens. O d\ ino: più Tav rad, did mia 
vav Casobicear domduniem mp), è vd Kpévor, 
magnet sivay To amar marsgditer, tl) dè 
ced 





6 Pro mamsineri, repono --xgpip. 
M. sh di è. Leg 


e Pro #, repono #, nili malis è. 4 Repono # pro 7. 6 ABFÀ?. 
0 lai di 7. e Pro ir. repono sip. si : 


I d Pro 


HARMONICA. 


cello Pendurazlu tuo: di rrddiy rivavner 
Ei abrov vmdAiPaon è È mapirms dv in ue 
pi wEi rire diahaGer, bps Bb ti ga sinos 
ripliv sdobe, no) GE rérs Beaxia ila dated 
Geiy È upon, 

Tav meNoudoy Sy pesi ypuamntoy civdpav, di ran 
Dortnarmesriminiv wEsdur È nari pros mrceos 
mov avw dpr diprer, P dpuaròv indes xart 
AnPirar ipapinor rima’ Oo ph) avre ari 
Berio darò dora tr araridàs, travis TU” N° 
vuo, GY mavepduss mui& Thò ximov, Em 
timone 2jg dolesrdi cppencor dineghais rar» 
abpcaro, nell indio wEDeegr È mavris, Tlù 
Pao cilolo pers rara pros nosudilo, poi 
pos sip ceioraidena, rerflà di agire mosapronaie 
dena' Td Epp, Aerilà medie remmmorIe ivÉa* 


Tù ipepina snpala è ai iuepina 


dorrentds ro idlà mamron. 
i, Ném € ya 
% shgim è w. 
o messi rd. 
O gian © Uh 
4 mae ra', 
$ raprim % 1. 
€ dam f fi 


deubrer dì È hà AQpobiclr 7-1 i 


SA } 
qedis T8T4S 0a) xa 
; ; 


nad india EDoegv TE wurne, Yorermpirlio, 
Up 5 ipa muse, ntds vi pda, ari 
pinos È pers musideg Tè simo, dpuoicos. pv 
puoipers tescuoldini, Milù di mecora mosapiona; 
Sera” è di Epp, vlad AQpodirlo, È THAI, 
< aes init orimola” + dì Aplw,îv % ngid- 
nola” > dè Alu, sim + dè Kpovonduo erre sa 
E TRE ITA 
#97 sla pe Odolo Begdemerlw sum ronda 
veiplvn è dè Kpovor, raggiera riv dì dovro 
inagw dia)iyos rari th cinciav aré | spuepi- 
om) Vorbden tu rSde pur, chimpav midt dè Bpar 
“dunpo. 0M dî rà ue aitoy tysos pat doro dos div 
dr svamdàs, avis tw ISTUa, OI Tar- 
perso rl rimor maioX dobdluoa ario» diari 


i, 
Ro) 


a 





A Pro pirm repono piews, nifi malis pie. e Suppleo 


qII 
Lunamque tardiflimam ; alii de illis contrarium 
omnino fuppofuerunt. Cum non prefentis tem- 
poris fit de illo difceptare, attamen nobis expedire 
vifum eft, etiam hac de re brevia quedam im- 
prafentiarum diflèrere. 


Cum ergo veteres viri Mathematici, de pe- 
riodis apocatafticis ( few, in /ocum priffinuma re- 
fitutivis,) motus in longitudinem, ftellarum er- 
raticarum, medium cujufque motum diurnum 
obfervarunt: Qui fupponebant planétas mo- 
tum fuum facere ab occafuù ad orientem, mun- 
do contrarium; illi, cum per inftrumenta di- 
optrica accurate oblervaverant, pro quovis Uni- 
verfî circuiti, Luttam quidem medio motu in 
longitudinem, ( parses, few) gradus tredecim, & 
minpta prima quatuordecim moveri; Mercurium 
vero, minuta prima quinquaginta novem; & 


Diurni motus & diurna dereti- 
@iones feptem Planetarum. 
Nete 13. 14. 
paranete o. 59. 
paramefe o. 59. 
mefe o. 59. 
lichanos o, 31° 

ry pate o. s. 
\ypate o. 2°. 


fimiliter Venereni; itemque Solem ; (quippe hos 
tres obfervabant aque veloces elle” quantum ad 
corum medium motum longitudinis ;) Mar- 
vem autem, minuta prima'triginta & unum; 


; Jorea maso) guar & Saturnum, duo: con- 


fequenter, Lunam, fecundum eorum hypothe- 
fin, concludebani planetarum omnium velocif- 
fimum ; Saturnum vero, tardiffimum: Qui au- 
tem vice verfa fuppoffierunt.cos motum fuum 

fagere, non sp contra, fed ad cafdem 
ion mundo ) partes; cum & ipfi, per dia 
inftrumenta dioptrica accurate obfervaverint, 
Lunam. quidem, pro Univérfi quoque circuitu 
dereli&am, ab co unde cosperat punfto, ad an- 
tacedentia, fecundum longitudinem motu fno 
medio facere, fimiliter, gradus tredecim & mi- 
nuta pruva quatuordecim; Mercurium vero, & 
Venerem & Solem,, minuta gpinquaginta no- 
vem; Martem vero, triginta & unum; Jovem, 
quinque.;:& Saturnum duo: concludebant, fe- 
magg gorum ;hypothefin, contra quam prio- 
res, i elle onmmuum tar- 
diflimum; & Saturnum, volociflimum: & re- 
liquorum fingulos proportionaliter fecundum 
fuam cujufque dereliftionem diurnam ; al- 
tero acutiorem, altero tardiorem. Putarunt 
utique ex veteribus alii, planetas ab 'occa- 
fu:ad ortum, contra quam mundus, motum 
foum facere ; alii vero juxta cum .illo.;'.ab 


ortu 





eri, f AB. ipsgadi@ fd. M. ipngioti 
hhz 


H & Hyper. 


412 MANUELIS 


ortu feilicét ‘ad occafum ; norunt autem fat 
accurate, per fuas phenomentm'obfervationes; 
ut par ePàt, quantum proceflerint. Quippe Ni- 
comiachus Geraffenus, in fuo Harmonices En- 
chiridio, inde dicit dle cujufque Phthongi ve- 
teriformis feptichordis lyrea ordimem & no- 
men ; Hypaten di&am ait fupremam & primam 
chordam, eo quod Saturnus fupremus fit, & 
primus è non-errantium regione; Neten vero 
Lunam, utpote fpherarum aliarum ultimam ; 
Mefen vero, Solem; & reliquas utrinque, 
(è Nete nîmirum & Hypate, ) irypaten doni 
affignabat, & Paraneten Mercurio ; item Hy- 
rmefen feu Lichanon Maru; & Paramefen 
ceneri. .Sonumigue acutum dixit Lunam, ut 
que Netes rationem hater;.gravem vero Sa- 
turnum, utpote Hypates.  Atque fic quidem ille 
de ordine feptem fonorum veteriformis lyra 
pronunciat ; Planetas ab occidente ad orien- 
iem vere moveri exiftimans. Qui vero, Pri- 
mum, ut à Nobis, inchoant;Hypaten è con- 
tra dicune efle forms primum, qui eft Luna; 
uipote fonorum principium: Neten vero, ut- 
pote à nobis ultimam, Saturni fonum. Eft enim 
Hypate, Generatis magis affinis: quoniam in 
multa fubitantia ( fex szaserza ) minor ett vis; 
quippe quod, propter Terreftre, habear Mul- 
tum; &, propter id Multum, etiam Infirmum. 
Nam in eo quod Eflè fuum haber Entium 
unumguodque', id maxime eft quod Potelt. 
Secundum hoc igitur eft quod Hypate attribua- 
tur Lune, ut que & ipla eft Varia: & multi- 
formis ; mec tantàm ‘habetis ' potentiam, propter 
ejus longinquam.à primis diftantiam : Et quate- 
nus eft quafi ftatio quedam refpeltu cosleftium; 
uteft fonorum È nc fune è Nere, refpetp Hy- 
pates, qui non admittunt coeflentialem aliam na- 
turam ad anteriora: adeoque Luna attributa 
eft. Nam & nos etiam Luna ut prima adjace- 
mus, tanquam ad’terram viciniori. Sed & So- 
nus gravis, ab imis corporis partibus cavis; pro- 
Re ilia, inchoatur : acutus autem ab auribus, 
cerebro, & temporibus; qua funt partes cor- 
poris fuperiores.: Nete propterea Saturni elt; 
uia nec eft ulterioris proceffus fufteptiva; a- 
liaqié in fua ipfius effentia & poteftate conti. 
net. Quid quod, & na ea tarda fit, hic au- 
tem céler, quatenus Planeta eorfum cum muti 
do feruntur, & quantim ad dereliftionem; 
Tua, Hypate. ’ Saturnus-enim' proxîme ‘è fi- 
xarum regione diftat, parte. trigefima' tihius 
gradus deficiens; adeo ut'in motu aquabili (fer: 
medio motu ) duo minuta quotidiana deficiar è 


dip. & 


BRY':ENNII 
muri tirò, Nr am avaria Ti duo pas* ci 
daow dress mori, Foti 7 Paworvdpan mea- 
ypanics asti, ds aessmer, Cniruyer. Kaj d 
è Ca C'eegoras Nogpax®, &w tw eyxdendio È 
dippovinns, rie di MEyd indos DUide È apra 
nesta Maxi Nipo % mtv ivopa” vrtrl 
adi Pra enridy Thò avariato % ager x9p- 
Io, emdime È è Kpi® Umums, * medie don 
d amante” vir?) thò Zedlulw, cs Sonw tggd 
lu ame Pep piclw di F.nAuoy" mas dè 
prode vapBopt gt pica 
mupurterlo sari 7 bia" Thè di parirlw ranò 
T Epp C std, Tlò udì E vrreppetono X riga 
von, nerd T Aped* rho dî gig nari Thò 
APpoditlw, Kaj è dp ctud, rhò eMlwlw, è 14 vi- 
ms txd rogo è dè Bapud, è Kpéror, cme \ard- 
mis' dia rs pÒù ti dì mei È rates 7 ida 
gighe d dercaeime ilpoy ImPaivi") dos dora 
vopiò ir dramdas ciù har djes ainFiis 
si ty. Oi di va mediT don 7 atde 
pas dbarduo, Umerlo Wp Paow csasnas È 
mewitoy Td ZeMons, ds iau dere Pin vj- 
tlw dî, ws tggdrlw ap’ pur, è Kpovs, H dd 
d Uzsdm, mis Snnis cindorica* dim ca MAN 
toa dwiapis Dalla ‘va da 18 © xlino, 
En md die di P mrù, Padiris* rod 
tv fxasoy eivy T dyrav, 70 1 puadiced to è dda). 
Kari rst Eri Czadm Ti Zellum amdidy, ws 
Son ug) abti mid AT,  AvIriTo, 1a) pù 
monirl suon dusapa, Di Fò mfp 7 
medita» Voc: Kai xadin di sms ms arto” 
isv area Pd 7 segrion, darte FI mie 
ms Phivher cri ai VTATlw,. IH Fadeodian 
dpeosoev emipao Duow eis ni esca Die TETI 
Zen amd: 3 DÒ ripetis medito ter ta Mot 
dos Eegdoripo Ti LaNlon. Kai è Phiolos 6 Bapùs 
donò 7 ngiday 7 mò Magoni narmmTOY puogioy 
# ciuans doge) adi obùs, don Tv dTAV A, 
x tyrsPalat È nporsiPu, ce d'j rei divo pusgsa, No- 
m nina $ Kps' don prim pens is 
Fndecma, È rà ama iueobr rd co Ti iaumie soia 
i # duvapd. Oux 5% 2/6 7 dry rw dd Bea 
daau,t di maxi, te tw netti Tele TÙD x60 puo Di 
pix, ari dormite iv mAdnlas* rin ri 


ara: O pd 9Ò Kporos, paduse tyyoripoa È de 


Maris TWYXAN TeianoGtA poipoe domMmdos* 
dati iuadi umpan, duo Aerlà iuepioa den 











£ Hypermefen appellat Nicomachus (‘hic citatus) cam chordam (non qua eît Acutior, fed ) qua eft Gra- 
vior quam: Mefe, prout loquebantur Veteres; contra quam Polteriores, inter quos Bryennius. Et quidem ego 
‘exiftimo ( pace Bryennii. di@um efto, ) rativriem diverfe compellationis hanc fuiffe; Nempe, Veteres Grave 
habuerùnt Suso, 8 Acutim pro Infime; (quod videtur Bryenniùs haud fatis attendifie; ) adeoque gra- 
viffimam chordam gravioris Tetrachordi vocabant 7) Cin, vs (fupremam fupremarum;) adeoque éy- 
dates (fupremum cherdam ) attribuerunt Saturno (fupremo Planetarum ) & Neten (infimam) Luna (infi- 
mo Planetarum. ) Poftea vero (jam ante Bryennii tempora, ) corperunt Grave pro Imo habere, & Acutum 
| radio (quod & hodie obtinet:) atque tum demum Neten ( acutiffimam ) attribuerunt Saturno, & 

ypaten (graviffimam) Lune. Qua cum Bryennius non fatis attenderit, fruftra fe torquet reddendo cau- 


fas diverfie com, jonis. 
6 AB. 


IT 
sg nes TÈ mmevTiS* è di resa 
Paste Thò di verlilu, 16 
punt Ian abs È pirw igersCorlas, rif 
ue sv dplo, psipes 9) 7 va 
era di Lita nasapionaidina* Ada Ayas 7 
pds fica ravran ogirero* thò dì, ravran Agr 
duripas. uri tojapày ris mine imdiais, 
7 Aancesdiiar simorws dose F grati de 
glò nia 7 7 dda percidicg, è Fmi tor sonde 
um T pardon i nadspdior n Xe, Adina boa 
Gals meri isso dda suvTS È 1) sesirv Ades 
È paradia, un o dente ia » pda cy cimtiv dpadice, 
dopo «0 civ Li s dì dainpor, è tun ® di 
tem, wepror' PI Trpr, gra” È didme- 
dp. 0 9 di diniionis 0n d pù andégas n mes, VIA 
n È viims riv Oripoodajcar È o pins. mErzena* 
Ù. odi 94 puforudkes mat arde riv rato» 
Zi ° Ens mivros arma, dimo ay 
x di ds si cd adea9 n, nia 
ns pi È Bapirans & rppas pds è i, 16doper 3 
dda d prada imzd Ue) peorid@ min, 
16dopor vd die E imesdii 69, near È che 
dos È porcodias tmiyd di 93 mavos, crede non 
pdudiag, armmmayidios È igzovi Kai saba, è 
sò "ande n, vuo pùù vii n dim 
to» imploraiar è È pis sist fa vu 
d' las nà ardnis Tav zrardv 
pins” dò di 1 pufcrsdi&, vuù pd, asi n so, 
zie TOb UraTAn, ii pe pimrs ala 
| Mud vd uri md nimis ran mpeoraicr 
fd pens nari dyrnes di nrovin dba ri 
peer cioe.) servi 7 udù vandiea n 100, 
UraTay didas È periodi imyd Tdi pub 
n deci Und FP AlePipg sese; 
sipun SE n maria sermpirtà adidas ri 


‘ 


‘ HARMONICA. 


4313 
tota Univerfi circuitiane ; qua eft unius ( par- 
tis, feu) gradus pe trigelima. Lunam autem 
(motu fuo aquabili & grant diligenter 
examinaverint , deficere deprehendant gradus 
tedecim & minuta prima quatuordecim : Ad- 
coque, finmma cum ratione, illutà (Sazarmum) 
omnium elle celerrimum, hanc autem ( Zu- 
nam ) omnium tardiffimam. Qui igitur has, 
de planetarum motu, veterum hypothefes igno» 
rant; pariter nec ordinem fpecierum melbdiè, 
fe ( ut communiter è melopeeis vocantur )' Sé- 
norum, accurate ftire poterant; fed omnium 
primam melodia fpeciem (pro imperitia feu 
otius infcitia fia, $' Cenci elle exiftimant; 
& fcosder, fextam ; ternam, quintam; quar- 
tam autem quartari ; 1& vice verfa. Qui igi- 
tur audivetit, Quod Hypodorius tonus, è 
te-hyperbolaon & Moe © continetur ; & Mixo. 
Iydius ab Hypate-hypaton, & Paramefe; hic 
ftattm fî non noverit quod Hypodorius tonus 
7 t harmonici conceritus primus & graviffimus, 
timarigue melodia fpeciem exhibeat ; 
Mi ixolydius viciflim fit Sa fpecies harmo- 
nici concentus, fed melodie fpeciem primam 
exhibeat ; (fune enim Toni, ad Melodia fpe- 
cîes, contrario. fitu ordinaii: ) quodque Hy- 
podorius tonus, nunc quidem è Nete-Hyper- 
bolzon & vin a ng Sla Per se 
ab te-hypaton & Paramefe: &Mixoly- 
die ta ba Hypàte-hypaton & Paramele 
contineri dicitur, nunc à'Nete-hyperbolzon & 
Mefe ; (nempe propter contrarias veterum 
Opiniones ; ) exiftimabit omnino Hypodorium 
tonum, ac acutiffimam ‘melodia fpeciem.exhibere ; 
& Mixolydium, graviffimam ; è diverfa com- 
latione fonorum. recenfitorum deceptus, ut 
mentem ;habens, de rebus his ignaram. 


0) Arpa Phirlur ibaramieis* » dvini- 
Bjgroas, 


\.TMHMA 





6 AB. again. M. renîs, 


i Pro pie, repono suegpins. 


Hbh3 « AB 


s4 MANUELIS 





SECTIO SEXTA. 
De Canone , Farmonico. 


C° M idonea & qua fufficiant exiltimamus, 
i ea qua ante diéta funt, ad claram per- 
ceptionem corum qu funt dicenda de Hatmo- 
nici Canonis fe&ione: Tempus eft opportu- 
num de ipfa /eGione, cum omni accuratione 
& perfpicuitate enarrare, ca ejus cogni. 
tioném continent; quaque chuali fa umus, non 
modo eis qui fummis { quod aiunt ) digitis phi. 
lofophiam attigerint, fed etiam eis qui funt 
Senesi A a ea 
efle apprehenfa ulque conari; ipfius cogni- 
Soodn, viris italo concife e ug 
omni accuratione. Hoc enim à nobis praftito ; 
non modo multi ex viris ftudiofis facillime 
Harmonicam fcientiam de catero obtinebunt; 
fed & nobis inde multas habituri funt gratias; 


ui:(abfit, quod dici folet, difto invidia ) in 
indire ilofophorum pl tus ligneorum ) 
bce udere permifimus, 


ofitos, fibi 
Tales enim {unt (di fin (& It vera dicere ) plu- 
rimi philofophorum rhetorumque, noftris tem- 

ribus; iique maxime, quos rerum divinarum 
È humanarum cognitio nullatenus aut calculo 
aut manu comprobaret; fed, que plurimis do- 
minatur, (O fapientia! "O ratio! ) non ferenda 
ignorantia. 


Sed cum de Harmonici Canònis feftione 
( Pipa Deò ) cr fa&turà Scaggl pe 
eft primum, Quid fit-Harponica, & Quid Ca 
a ndr ag Nam qui ‘anobbrum delini- 
tionem non fciverit, non foret revera 
hac intelligere. Nam, ut abfque luce, mibil 
colorum poteft oculus percipere; ita revera nec 
mens, abfque accurata fubjeéte materie perce- 
prione, hoc eft,-definitionis cognitione, potelt. A4 
intelligere que de ea dicuntur. Poftea vero, 
Quinam invenerint hunc Canonem; &, ob 
quam caufam fuerit ab illis confideratus. 


Harmonica igitur, eft, facultas perceptiva ca- 
rum que funt in Sonitibus, circa Acutum & 
Grave, differentiarum: Vel, ef Scientia, Spe- 
culativa fimul & Pratica, de natura Concen- 
tus harmonici. Nam quando dpf illius - par- 
tes contemplatur, & circa divilionem & artis 
traditionem verfatur, Theoretica (few Specula- 
tiva) dicitur; quando autem fecundum hac sra- 
dita operatur, melodiam utiliter & decenter 
faciens, Prattica cft. 

Hermofmenon autem (few feries Zlartzoni- 
ca, ) id eft quod ex Phthongis & Diaftettatis 
(Sonis & Zntervallis) debitum ordinem haben- 
tibus, componitur. Et quidem Harmonica, de 
qua jam verba facimus, talis eft. 

Harmonicus autem Canon, elt menfura re&i- 

I 


potis: Tav ida puis Lduos 


BRYENNII 


TMHMA BRTON. 
Ii S dppuovni sont. 


na 3 incud dendiria cib padri di Frey ma duc 
E predica, pic nando la trapyr 7 puùbr- 
To me) È Mur zià g dppore 8 nastrD: 
org Koupds dn nafinar è mei abs, Hi DA 
ms anexoras n È cuPlocias, Sebina co © 
glò «dre doris s DE È how eivey meio pe 
Dre i prov ris, è Paow, Axpo daxmoress Piro 
Pi ripudio dd n di È nis ada ù Nos 
dendis* nadire Cardpydi artmzetprime* % apà 
IAIESTI mesta, Evay cuvrIutOs TIE Pr 
Aorrhrais, par 7 anesorta, rlò Pnriale auris» 
Térs À ua) reds iper Suordie, è puovor pare 
mdc Tov Prorivar : rlò approvò fan E) 
der worn sà È npiv dor ni ire 
608°) udegree, ch + d ddpastias cetra de fm 
dd, tn cup 7 HÒn LzroziA an Presepe n 
prripa» 7 za4pes | ddouidp, Tod "e sic, 
yi Co Par, di Aes 7 IA rn 
na vpas n Dirart®ar mr pera xi 
peer È apuass nrù dii è Spera 
mparypator primis Farbrdict) € Xiporwe* da 
i ir ra 7a MALI, w RPia Xe) Nya, 
try dpria, £ 
trdò’ ai. i È maramuns S dipponnt vdi= 
voves mal; nnt bor mi poro dra 
najey LTL 10) err, sn appesi ti, È Ko 
sewiv apperinbs, ‘09 T dg ge pò duPori pi re 
sd) ay aAnds Td meg 
ar Aeyepdpa di dis 7° ay nm naluyoî. Kaj jd dr- 
= Peoras crd idàv F agupirar i degos dvn 
dwsamy* rus dAnFos Ldîè vas, anto 


dg aroma dle s dxegtis nam faz, qawrà d\ 


cimiin È E ir at prcionws, valaroay rà mei i ut 
nerd dude). Extra È, È toss sopor è mtv 
naviva, È dì 7 » ajriar Ùr crewar 5705 Svern). 

Apporo ni vu 9, dusapss rale) Tey 


mis ipo me) è dò ro) e Bayù AaPopair. è 


”, CI Gnomi mi 1g) acari) È E ripper 
sb Piows. Kaj È 1 mina Bi avi è faure 

ori pipi» xa) MELA ni?) Dlgipeorr naù ge 
dogiay Alezio, Fraprmd Mizar” ipinai d\° 
ab ar’ cir Crippa, pedomifon renaiuos sai 
AEETOITOS, FEANTINI. 


Hppso dir di ta, Li ca Phi mi reti de 
supra micy mb i tx, ovyueiudpor. AR 
ni fe cippaovinsi me4 n5 È Aogor misueda, mam 
Ts dea tsw. 
Ravay 5) mmhu appovines ta, pirew ipIimns 
i Te 


ie 


HARMONICA,. 


tuw ty mis Pleyzoss npurordpwr AjePopar ai 
Pawpsrmy ca Nigois apibpcir. ‘ 

O ysv quis naròv asi 7 pappa dy- 
diav Svivinza n E) sÙpr9). Em 9Ò 1 dppor 
cnsipy artds arslu aior: cuvmtiTax): tion È) dj 
Inas pù vj prati rù Mya, UT Sy dhe 
us, GAoggepas Urrmipzia nesmigne dè È ty digois 
aupibstag deu did ni va Ti avi, sega 
Corbin È èv mis medypaow anpiozs named 
ius, 2a x Ped Mea Seiyor Tluò svelo, tad- 
Se Alegeste DIG Silpio  2le vi No 
To» &v mis derbusis, Cox dorso È dronis. OÙ 
È iggia drl rawms cripyicaj ma ama dig 
murs dvmiaptavogdin tav Phivar, è èv abri 
hpydmailey enpir dupicis xaj deyro dja raw 
My ur. 

Om di tri mica dhopes aibnas, muss 
mura 7 atnandiar meay parer msdn dr- 
Tano è ix dupiots, fd dipinta voro. 

H galp ni ge degne mistry dra, resp 
rav, waiSur, pnnar, djgorparay, È svSser, 
Em 7 pewparar, Tr 69) ridi Aduompor È 
pò ae GAigar, cin av duwnSsin djaypivay' P dì 
pgmdù, dubary. Ei 94 7 dio ipudma cin net 
pipa rbma* tv © 18, 67, pics npiegr FEPopy= 
po, PÀ, acvs api ix av darci 
degns* nai me memvwdime È mPepnedins Long 


tdins, dA Ski ev GNigar e wpgMmaypa gin 


vel), sdapis mangia diegrivey. Avaéyws d\' 
ay x9) TH cwpi vepsr para emo rs sù ina- 
nv sssdva, rs 3 an à iuany x dv DX] 
aida È wii pupi ovs 8 Dpaday pars, 
Ezi ni prixss, * Qjesipans, xaì murs dM&, 
E 1 Sega arnAyAlizk i, pa ay cvu- 
Caiven si amp ddigor, cin 8 iripa mpndday pieve 
Pino. Od\ abris in Miyes ro) dii È irdpi- 
cews* X dd ide i aicbnoss, È LI apumrò da 
Poegs misi rl 2jgixpioy® î 3 CL) chigor, &da- 
pus. Ei sv rogèr cin uses dio cn F avra na) 
inv tondiarpiva* cia wesdan ms Furipa me- 
piitòv imper upéns, 7 cpiprns, name E psp 
CI dv Aleyiid ii alcdras, sairto iuodoyspiives 
sbadesips dvns cuens, @ aPpgpipin?) ER, 
n upiros, i cpuvpra. Kai plò nai Tri È aibiorws 
È ye, Testi n di giri ns Fin civopeedi 
tw ay vaicis duo is, cn $ ur piriras È cis 
inndiar piva” dra Sagio ms riad DA È in 
por dive” P erddier CSX dy fX01 1 gavas dnehorg, 
Sdi e lr. Em ga pl È aPîis, ix dv Napidetn 
P dupleîs, &m ari tlò mise $ Geppi na) 
furgi, smi nari uma. El mis Iain do Bapn 
© pù inarr roxdy Eur dpaxguds* è d\ inarav 


415 
tudinis earum qua fonis aptantur differentiarum ; 
qua in Numerorum rationibus perfpiciuntur. 

Talis utique Canon è viris Mathematicis ex- 
cogitatus & inventus fuit. Cum enim fcien- 
tia harmonica ad auditum tota eft. ordinata : 
omnifque fenfus qui non ratione exercetur, ad- 
eoque eft irrationabilis ( few proportionis cefti- 
tutus,) eft Criterium craflùm (few sziimne ac- 
curatum,) rationum indigens accuratione: Pro- 
pier hanc caufam, ipfa coliimans ( few conjePans) 
cam que eft in rebus accuratam perceprionem, 
(propterca quod auditum fugit laterque,) conata 
cit per numeros, quaque funt in numeris ratio- 
nes, dignofcere, non zamien ab auditu recedens. 
Non enim valet abfque hoc operari: fed, fonis 
per auditum acceptis, quod auditu aberratum 
elt, accurate dijudicabat & rationum ope dig- 
nofcebat, 


Quod autem fenfus omnis eft rationum in- 
digens, crallo modo de propofitis rebus omni- 
bus perceptionem faciens, & non accurate, in- 
telligenti facile elt animadvertere. 

Vifus enim perceprionem habet colorum, 
multitadinum, longitudinum, diftantiarem, & 
reétitudinum.  Colorum quidem, Quonam hoc 
fit candidius ; quod, fi parum fit, non potett 
dignoftere ; fi multum, potelt. Puta, fi dua 
adjiceant veftes candide, quarum altera fuerit 
uno die geftata, altera omnino non geltata, non 
poterit vifus diftinguere; quamvis enim qua 
Beltata fuerit veftis foedata fit, fed valde .pa- 
rum immutetur, non poteft difcernere. Simili 
ter, in nummorum acervo ; fi jaceant hic cen- 
tum, illic centum & quinque ; non poterit fen- 
fus feire ubinam plus fuerit, cum tam cxigua 
fuerit variatio. Item in longitudine, diftantia, 
aliove omni cujus eft Vifis perceptivus, fimile 
continget; fi pauxillum alterum ab altero fit 
variatum. Eadem ratio eft in Olfaétu; quam- 
vis enim hic fenfus difeernere poffit differen- 
tiam fi valde magna fit; fi vile parva fit, 
non poteft. Si igitur unguenta duo, ex cifdem 
& aqualibus confetta fint, poftea vero adjiciat 
quis alteri paulo plus adhuc croci, aut myrrhe, 
aut alterius unguenti; non poterit fenfus di- 
Stinguere (utut illud fit confeffo fuavius) utri 
admifcetur hac accellio; five fit crocus, five 
myrrha. Item in fenfu Guftus idem fit; fi- 
quis enim mulfum pofuerit in duobus vafis a- 
quia ex codem melle & vino confe@tum; 

leinde infundat quis in altero vini cyathum; 
non poterit guftus difcernere, num plus habear 
an tantundem. Sen/wfgue Tattus non poterit ac- 
curate difcernere qualitatem calidi & frigidi, 
ii pi Siquis enim pofuerit duo pondera, puta 
x centum pendat drachmas, & quod centum 
decem, non poterit id fenfu dignofci. Ita fi 

in alium /guorem calidum immifceas cyathum 


dina” civ dv Neyradein TI diodi. Cir» dì nei SRI 3 tpor Fap, ei niadry Luypi pito 





a AB. mis. M. sis. 





frigidi, 


6 Pro 


416 MANUELIS 


frigidi, non erit evidens tam minuta differen- 
tia Similiter igitur in Auditu : Siquis enim 
peritiflimo mufico aptandam dederit lyram, can- 
dem dein alii tradiderit, fonos ille vel inten- 
det vel remittet; adeoque tam minuta difteren- 
tia eft fenfibus impercepubilis. Quinetiam fi- 
quis lyràm aptaverit, aliufque dein aliam illi 
confonam, tertiufque dein huic fecunde, quar- 
tufque huic tertie, aliufque huic quarta ; at- 
que primam illam & hanc poftremam lyram 
comparavetit; haud invenientur confone ; quip- 
minuta differentia inobfervata, jam magnam 
face mutationem. Quin, aiunt, non tantum 
non pofle fenfus minutarum variationum pe 
ceprionem facere, fed neque majorum: poffunt 
quidem ftatim percipere, quod hoc illo candi- 
dius fit aut nigrius ; dulcius aut amarius ; ma- 
jus aut minus; cateraque : non autem Quan- 
to id fit. Ideoque excogitatas elle menfuras, 
& libras s cofque qui invenerint celebrari : 
Numerumque a/472 exhibere quantitatis & mul- 
titudinis diftinétam cognitionem, ( puta decem 
plura eflè quam quinque; ) Et Libram, pon- 
deris; quanto minus aut plus fit; fitque hoc 
illo majus aut minus; qua quod non polfit quis 
fenfu perfpicere, hinc fiat manifeltum. Que 
enim poflumus menfura, aut libra, aut numero 
aftimare, dignofcuntur quatenus ditferunt; que 
autem horum nullo po/furmus «/timzare, incog- 
nitam habent differentiam. Quippe de can- 
dido & nigro, de dulci & amaro, non poterit 
quis dicere ( utut fenfibile fit ) quod hoc illo 
fit tanto candidius, aut nigrius, aut dulcius, 
aut amarius. Et de reliquis fimiliter. Illorum 
uippe commodam diferetionem faciunt reliqui 
fenfus ; horum vero, de quanto, non poffunt; 
& quidem exceffus quantitatem, unde oritur €a 
differentia, non fciunt. Sic item auditus, non 
valet fonorum diverfitatem metiri, (cum & ipfe 
pariter fenfus fit:) neque enim valet auditus 
percipere quanto quid gravius eft, quantove 
acutius; neque ctiam diaftema, quanto fit hoc 
illo majus; puta diefi, aut hemitonio, aut tono, 
aut ditono. 


Quamobrem & Mathematici menfuram exco- 

itarunt, in Canone, hujufee Sonorum diver- 
fitatis ; ut fciant quanto eft hoc illo majus, pro 
numerorum ratione. Quod igitur utile eft ad 
demonftrationes que fecundum canonem con- 
ftitwuuntur. Hic enim Sonos exhibet auditui 
fenfibiles; fimulque oftendit in quibus funt 
ratiomibus dialtemata tum confona, tum dif- 
fona. 


Oftendemus igitur primo, In quibus rationi- 
bus confiftunt Antiphona diaftemata ; hoc eft 
dia-pafon, & dif-dia-pafon : deinde Paraphona; 
hoc eft dia-pente, atque dia-pafon & dia-pen- 
te: deinde Symphona ; hoc elt dia-tellaron, at- 


5 Pro «nia, repono aniemir 


BRYENNII 


cx dr evdna@ oPiar  Pg prin djaPoeg. 
Opeiws Ev xa) Thi È dnons* ti gato Ti dein ms 
dupio puscinti appsone Nigar, fire mustlw vopi- 
ode ue impo,  Prmivsw dr dò Pbbyfas, i 
d ayioto” ros 1 NL pinpor MaDeeg, dari 
ano 7 albino. Kai pl ns dpusomsre Ni- 
esv, time ini atès murlw sipario dle, 
sima tds Thò ddrmieav è tesns, cima eds Ta 
mejrlu è rirapns, cia arts tl mraiprlo dimos* 
È pedro TLo 7 agro xa) thè Jr sin Ni- 
ear, dix ar sipeliier riuPane dro È Ig pu 
upar Mednde a) Al mi rho che mayho. 
Kai plù Pan è puòrov mis aidisls pi dwiady 
thò 7 pusrposy Si yperor mik drvnfo, 
dà ra) 7 paliray Abtna y8 nartraGed4 
ii, in vide ride Adxgmpo,  perdrmpor fi 
qMuximcey, n maporipor” n pier, neretto naì 
ni Meri, duiew?) pain piu 7 % ati mor 
di rim yir ua) tipi pinea, nas sobpbs* È 
Cs sveg dite Gav pdletk' nai 7 di di desliar 
sup Th dgyiwow È movoirs na 8 I 
Prus® cio ni dina 7 mva chio is 79 eludi, 
$ Bapss, où M@ ey nai AHI, veti cito 7- 
dersde piido n hall ame ix av Sucre 
aida ns muidein, diirov d\' aù Prorro Sn rEde. 
ovs pipì gap ira, pere, n ebeto, n derbpeto rabtir, 
Dego) i AaPipe" do dè pnderì t4Tdn, 
dynwser txd mu BlaPoegyr. Em yer £ Adi, nai 
pidarS, % yNuneGh, naì musi, x ay ioni 
tinti, xa P aldirr, on rode ride Adronpor, 
bi paddirmpor, fi yAvxvrpor, fi mupiraper TITw* 6960 
nivu inf doro. Tor iù d izarlò Day 
o mid?) ai Aero aidiate* 79, im mav,adura- 
ria ra rho im adi monia, mag iv vegerrn 
2jePoeg, in ione. CUTE % i dro aduvani pe 
menony Div magnr F Phra aicdnos do 
ipeits* #7 99 moev Bapuripor tow inn) naera- 
Civ i dei, #1 mov ito $n pò È dg 
qua, mrw ndetide pito deg dial, n ip 
TviÙO, ima, n dina. 

Aiò a ci paSmpamxsì eUpy  pércoy in TE 
naviros, È rav Dhogfor Mayns* eis 9 ya 
vay rirw îrì psiler mbe ride È 7 apibpuir Myst. 
Aid di Farmdesty te em rs dmdiitas, mis dla 
ri narin@ cuwserdis 0In5 9Ì nai è Pby- 
y8s mixer aibymeds TI dxon ne) devv= 
ow, & dis i ra mcipPara, xaì dePara dv 
damparen, | 

Amdibondp Sv medimoY, ca mar Niyeis sadiggne 
mi dvmPura goal, tru die raror, nai 
è dis Ale raccdv. Elma ni ah4Para, Hr 
dle mirri, na) È 2ja racin nai dla mn 
tira TÀ ciu@ora, ir d 2jg rovapar, xa) È 





a Pro 


HARMONICA. 


i Ala rari» nai djg novdpen «ire ni digPora, ha dia-pafon & dia-teflaron ; 


Ha mi sppdii arrarlg, cor Inaipiiry di dv pics» 
2) sopparar n, % SLA [A do nPeivar. 


KadéA4 3 dra yuaior nai tém tidivay, on int 


‘dèùy ci uavonnsì Mie, on Li ali Tarky ud 


dactoyi Mya, î# dla min ipurodica, bi * 
Ajei nordpay & SFrareiro, uaù, dA rai, 
nd Pdampa, È 7 7 rimpa, & ride md Mya 
Sswpiny è tin ddndas dmPairerma, dm oi 
Bei gons avrà Phiyzas ade didss 
Camondpo, rd n L mrde 7 T Adjer tygion® dl en 
vai xondai, ad in ci Ployya ci midvns tà 
piave Mic. di DIA ppi 
pduey, su méras sga Ayer. 

Em d\' avayuaior sdivag, dm tnasos mb è cu 
dio non ppbzir mrgaxipd er, curips - n 19 Ba- 
mel NG) ds TIE rom) ada La adi dome 
por sunt ntegi opto, tx) Vrò n Li rime 
na) î pens. cus * ni Bapimper atiw, Vi Ti 
î pims sini ug) È Varani. H DÒ pém art, 
IMI 6 apPoripan 7 F.ateagopdar unt uar' 
abrlò ueù dò muro ddr suor)" nai 9 
cia € 1 cguripe, adr ist 78 È Baporipe, 
vini. 037. è ta ty dea Miyw LL 
de ae) inn È rame È È ctordaue 
Cavogdims cuns. 

“ ‘ 


sr 
tum ti Disphona, 
hoc eft Concinna omnia, que confpiciuntur in- 
termedia inter Symphona, care & An 
tiphona. 

Omnino autem & hoc fciendum EA quod 
cum Canonici dicunt quod Dia-pafon in ratio- 
ne dupla, aut Dia-pente in felqui-altera, aut 
Dia-telfaron in fefqui-tertia, & : ut femel di-, 


cam ) diaftema hocce aut fyflema in tali ratione., >. 


ri non hoc revera affirmant, quod ipfì - 
foni ea continentes inter fe comparati hane ui A 
illam rationem habent; fed, quod Chorda, è 
quibus hi fiunt foni, ‘talia diaftemata facien- 
tes, inter fe comparate, tales habent ratio- 
nes. 


Sciendum item eft, quod Tonus quifque ex 
duobus conftat conjunttis retrachordis (acutiori ” 
& graviori,) unoque intervallo tonico : quodque 
tetrachordum ejus acutius contineter ab ipfius 
Nete & Mefe ; gravius autem ab ejufdem Meff. 
& Hypate: quippe ejufdem Mefè communis 
elt utrique ejufdem tetrachordo; per hancu- 
tique ea inter fe conneétuntur ; eltque ca tum 
Acutioris Hypate, «tum Gravioris seMecdordì 
Nete. ‘Tonus autem, qui in ratione felqu ui 
o&ava fpeftatur, femper continetur ab | 
Hypate & Proflambanomene. de 





TMHMA EBAOMON. 
Iegi mis TE dpuonni nasovE) xamerprsi 


n d\V tini, TIveY Ka) agéran «bis xai 
oEd ri app rare ralemprie, 
mei & rara tà atene dia i ds a alri 
Indertm Fiops ipa daidorila4, 3 adore dupiGtiog 
n xd) onplutis iper. 
(171.77 & dravns 608 Dido, Iris Tab 
e QuAcvas, cn Urò tds as TÉ pro» 
peer arene dn cus, cioy mIa say, 
> sr inpati) % tag 3 dbm tlò riavrlo 
atsmeeiar, Bd rs nindk i Tas xopd dk è w duri. 
o ni vuw Iaricunde È + muiny xayiva rata 
Coni dppevixgùs Aepevs perni rogo a 
Tipi syzapatlopdp ta eri, di I iuris cubano 
xatì Ù delos nipiùs, #8 mtns cinpilriore, gupa 
mrgamidpor i irtpipoes, Sg rizga pupi» TÉ 
sal ipfeyinar ix È pù nd pinsisanampa 
Faust dina” DI) 3r4 &Adrss, mire”. dis ay 
dovy guns î saran nd saviv® co durò ripiiy 
Aiyoum dior $ EC19. 


è ladaCins ali 7 P parediag din, Tab 


«Ctione, de 


SECTIO SEPTIMA. 


De Harmonici Canonis SeGione. 


NUM jam de Melodia Speciebus difle- 
ruimus, hoc eft Tonis & Modis: proxi- 


Fig eft ut de Harmonici Canonis fè- 

uo omnia prarecenfità , “tanquana 
in ipfo fpeftata, difcutiuntur, cum omhi accu- 
ratione & perfpicuitate dilleramus,. 


Sciant ergo quotquot ftudiofi font & indu- 
ftrii, quod, qui fubter inftrumenti mufici chor- 
das jacet aller, utpura ABCD, nominatur 
Chordotonos (guafi ienficherdis ,) quam ap- 
pellationem habet eo quod in ea tendantur 
chorde. 

Quando igitur talem Canonem velimus fe- * 
cundum rationes harmonicas fcite fecare; Pri- 
mum cidem a/feri infculpimus ( 4 regula i in 
direftum extenfa, & inciforis acie fubtili,) cum 
omni accuratione, figuram quadrilateram oblon- _ 
am, parallelogrammam ra) re&tangulam; qua 
ir ncagri intervallum habeat palmorum de- 
cem ; latitudinis vero, quingue; (quo non 
confufa nobis fit in ea Canonis feftio,) ut 
EFGH. : 

Deinde 





2. 4 Prot reponcirirsem:. 6 Pro dl sepono aa NA 








418 MANUELIS 


Deinde accurate dividimus ( ope acuti-cufpi- 
dis Circini feu diabete ) duo latitudinis latera 
por EF& GH)in pra quatuordecim inter 

è equales, ut inde habeantur tredecim interme- 
dii communes termini. 


Deinde infculpimus ab unoquoque horum 
tredecim terminorum, alias tredecim re@#gs li- 
neas; qua erunt necelfario tum lateribus lon- 
gitudinis, tum inter fe, equales & parallela ; 
(pia IKLMNXOPRSTVY,) 
ut omnes ha quindecim linex fint & numero 
totidem & analoga chordis quindecim fyftema- 
tis (à canonicis digti ) Immutabilis; quod in 
fe continet harmonicas rationes oinnes; ut in 
fequentibus oftendetur. 


Tum poltea dividimus longitudinis latus fi- 
niftrum Due figure quadrilatere, ( na EG,) 
que eft analoga Proflambanomene diéti fyfte- 
matis immutabilis, ope expofiti acuti-cufpidis 
Circini, (fata comparatione valde accurata :) 
imum in duas partes inter fe equales ; 
leinde in quatuor. Atque tum poltea, ejuf- 
dem femifli equalem facimus OY; ut hac fit 
analoga ipfi Mefe ; habeatque ad cam tota E G 
rationem duplam, quam ad Mefen habet Prof 
lambanomene. Iterumque, ejufdem parti quar- 
te xqualem facimus H&; ut fit hac analoga 
ipfi Nete-hyperbolzon ; habeatque ad cam tota 
ÉH rationem quadruplam, quam habet Prof: 
lambanomene ad Neten-hyperbolzon. Atque 
fic quidem, ut jam diximus, primum facimus 
tres Canonis ftantes Phthongos, qui continent 
conjun&as duas veteriformes lyras oflichordes ; 
graviorem nimirum, & acutiorem; hoc eft, 
ue duo conzinent fyftemata contra-fonantia 
ia-pafon; fcilicet Proflambanomenen, qua ex- 
hibet (in grave) minimum vocis locum me- 
lodicum ; È Neten-hyperboleon, qua exhibet 
fimiliter (in acutum ) melodicum vocis locum 
guaximum ; & preterea Mefen, que exhibet 
medium vocis locum melodicum, unde & pro- 
prie dicitur Mefe ( media; ) quippe quam ad 
eam habet rationem chorda Proflambanomene, 
eandem ipfam habet hxc ad Neten-hyperbolzon. 
(Neceflè enim eft cadem de eifdem fepius di- 
cere, majoris perfpicuitatis gratia.) 


Poft iterum dividimus H & lineam, Nete- 
hyperboleon analogam, (ope pradiéli acuti 
cufpidis circini, accuratiffima comparatione fa- 
Qa, ) in tres partes inter fe aquila: facimuf- 
que TC ( cum vensi lineam, quartam inde 
exiftentem, equalem ipfi tori ejufque parti ter- 
tie; ut fit hac analoga ipfi Nete-diezcugme- 





BRYENNII 

Eire dies id dress, di cpunevmes napui- 
LO neri L gr ani dio Ad 
ess, ato To dC è 13, es dinartoraga Tui 
pala ion ddaidoss, in tordi aerrnafdina pa 
sd) Suerte. 

Eiza iyxacatodu di ivòs indos TOY TsSTAY 
agionajdina bpev Mag cerrmaidena ogappds* 
dies 65 avkyuns lay n TE pins mdbegis, 
Ù dir, È puo bon) miei A 
puvEcerEetT TIP drwsadranmai 
gap mermuaidera Foowto, ioiesbpci 76, 
cydoys È mrrenaidena xogdais ti and 7 na 
vovintv radupdie dperaGoAe svsiparos: è wed- 
xa dv fauro GIÙ dpporists drrarms Mygs, 
nada tw tois tira dex irery. 

Eire midi dicupizdy Thò 75 pornss desse 
ibedi TE TodTs TETERIAEPA agipatos, ira 
rho tr Li is drddogos Ti ara ubasogdim Ti 
Sprodiie dipereGi)a ovgiuaros, dia ti diede 
edita igunirmes naprins, pe drv dirpibis Spar 
Conis* mediTov dig dio pp io dAhoss, cir 5 
ricvaeg. Kai 8 rame mibud rd 08 pi ped 
ams io mr of dis dvay amy dvadoger Ti 
pin È Aogen Exe SN iv cn od avro È di- 
Ghaciora, dv, 1 ertsr da pecnordin mgds iv pie 
am ix. TÀ 7) terdoro TdAv pipes amis rodi 

ion mv Se dos civoy auriv dyadoyey TI MITI 
7 arpa È Aépor ix adr Ale perni 
nds ari Ttaziarora, dr X 1 wtsrhap= 
Cavopuim aéòs mir virlw F Umepcoraicv ixdo AN 
#70 pr, dos nin epirazdp, mesripo rob 
Usi isoms PPoAfus TE navivos, hè aeree 
TÀS Ou pupetrosg dio dexcasotponto inmaziedss 
Mogats, iv reav Megosdu È cturiegy* mn 
d\ emivtà dio var dunpurer dà marco vor 
pal adi mr esche paro ivlo, m emi 
Sid ra tAdxiser periti Tmr È Pas” 
e u 7 Umploalca, Div eriggae Gpeios 

Td dò 7 puiraso peradirà rm È avis” è 
mie T5ms Th pio, TI tri xzone È peowi ram 
peradiràr nre È Paris* UP È % nupias pm 
antscugogile ) A PÒ dv Agr ix i eso da icon 
adi 209À% meds aurlò, 7 dvrv dea tm xd xo) 
am ngos T vie 7 Umpoo alter, Ae 9Ò rà ari Ni 
Ardes mel autor, Pavia TA etavos nina, 

Entre > rd dipirdi Tlò Fw ppapulò, 
Thò arden ti im î Umpeorajor, dia & west 
prdiis ipovimes rapire, & areterame g- 
Core, die neie puepn io diro" È mit idu Thò 
Ty “par bas, ggapulo miro iu dr 
ciotie i dep dA ali è TÉ TELT%O pÉpd cirie 
ds dry muori dyadogar TI viTtnT del try odor, 

XH 





e Nota pur” ife (cum accentus acuti nota) innuit virgulam adje@tam litere +, qua diftinguitur 7 fic 


pepa à litera y ante ulurpata, fine virgula ; 


cum non fi : iti A 
, quoties occurrunt licerz fc price fuppeterent, quot opus erat, diftinttee litero. Et pa- 


d Repono 


HARMONICA 


10) ie fl Bre me cir, ria il € 
ri vi toy ely par catàs iv nin rev vasp- 
Corajay, 
Ke) (2 rai dell n 77 per il, 
Deapui ifleicos cis Tese pipn iou dMjdoss* % 
misudp tiv TÉ per obeok, sea verra 
Eow dm aurRS, Lom An abrii x9) Ti ZIO, pied 
aUTIS* ds Evay TewmIY avetdogar vi pa pirn xa- 
Medin xopdin xa) Dozer tx iniresno reds cl 
Tir, d deg ÉX1 ne) 1 Taggpio med tÌv vino 
Tav deldy div STw a br deg W atoms a- 
sesta mid è Tapas ist Pliyfes î 
obvripag dexourpime inmexipde Nipeg, nu TÉ 
KAT diriPuwror ws atm du dia marin ibvrips 
cvgquans® maori d\, min, $ Umappiborudie rva* 
degopdp di tav mar ToY Umpbodajar, tv vin: 
TU ely, TI Tago, È trv per. 
Emma) raw diagspdu, dis dp iripos de 
xs, ty ov Mapporir, BIT Tr dra doyew dis Das 
mudu ri pion, spclws & auesCesiris wDglo- 
Mis, 65 gia psp done Ai as* xe) mid Tu) 
pi par ibetas, Seapplò mriprlw Horo dr 
abmiS, ion 0An ar % Té Tesro pipes umis* os 
divey rabrlw aradoyo Ti Umeti To piror È M- 
vo td riresra eds asrlà, dv ica ia xo) i 
Vzrdm rav perty ngòs Tlò perg. La 
Kaj #3) rara diaupi id ipoiws Thù pi per” 
cbelas, spa pipuleò es ngia uipn lo dirois* raf 
TEO per” chetesg, 9eappleo reriprl 
Sony dr aùtis, imp tdn aùti % T@ gira pipes 
auTIs* ds Civdjreartlw dydAeyoy TI Varary roy 
Umm % Meyer fggeer intesi néòs astlà, è» 
deg Exd 41 rd Ton Uaratav meòs Tha vie 
Tu perov, OUTWS Lv dea mANW, MI ardiong 
area, mid È i apo iste DIiy- 
* y155  Bapuripos dexgarenesra cnmuxipda Niegs, 
mE sar drmPuro, ws atsempdp, pie) ARUTLIY 
Bapvrips cosipans ravr d\ mir, g Und pis 
mine Myodp dn Thè pom, è Vrdry ri pérd», 
T rd re Vaattày, 3 Tlò messa pbawo til. 
Tàv Sv disAmppdpicar ict Dior, ci i) 
mpeis È nar' dimPavv Dis marty ckurips cvgi= 
passim) vir TOY UmpooAaiy, 1 vir roy die- 
Ly pdpars naì n meses pin, # per wÈxzov 
gip Fri nel La Zi 
ds mr F drgal rafiraoe ama bi) do mes 
amidi. Ci) Toe rd & nar' armPuver da 
map Bapurips cusmuans, im pimr, 1 Gerd 
To picav, xa) 1 dard Tav Uratdn, È pubvor è- 
poics wEazion ima di mundicipa fon È peru 
dios rs Varodwgia rr F dugaîs rabiomaro 
dà ra) do WS deneoitpi dor dh ta avra 
ardore cuPlvetas n rai anesCetag GY Nyse riv 
ipepedesior Ca Sporpadee, AME sedi di) ver È 
vmppuboridey rover, & ns Cd imixd, ds ded), 


Patto È cuvmvdirame, drv cbirerm ddo f 


4.19 
non; habearque ad illam rationem fefqui-ter- 
tiam, quippe quam habet Nete-diezeugmenon, 
ad Neten-hyperbolzon. 


Pofteaque dividimus TC ( cum virgula ) 
lineam, fimiliter in tres partes inter fe xaquales, 
facimufque-.lineam P,F (cum virgula ) quar- 
tam ab ipfa exiftentem, xqualem ipli toti ejaf 

ue parti rertie: ut fir hac analoga chorde 
ite Paramele ; habearque ad illam rationem 
fefqui-tertiam, quippe quam habet Paramefè ad 
Neten-diezeugmenon. | Sic igitur cum omni ac- 
curatione facimus quatuor Phthongos ftantes 
acutioris veteriformis lyra odtichordis, five a- 
cutioris fyftematis ( ut eg contra-fonan- 
vs Dia-pafon; hoc eft, toni ypermixolydii; 
nimirum Neten-hyperboleon, Neten-diezeugme- 
non, Paramefen, & Mefen. 


Polt item dividimus, ut ab alio principio, 
OZ lincam, ipfi Mefa (ut diximus ) analo- 
gam, ( accuratiflima limiliter collatione falta, ) 
In tres partes inter fe aquales; » facimufque 
MI (cum virgula ) lineam quartam ab ipfa 
exiftentem, equalem ipfi tori ejufque parti ter- 
tie : ut fit hec analoga ipfi Hypate-mefon ; 
habeatque ad illam rationem felqui-tertiam , 
quippe quam habet -Hypate-mefon ad Me- 


en. 


: Poftque fimiliter dividimus ipfam MJ (cum 
virgula ) lineam in tres partes inter fe xquales, 
facimufque MI (cum virgala) lineam quar- 
tam ab illa exiftentem, aequalem ipfi toti ejuf 
que parti tertiz : ut fit haec analoga Hypata- 
hypaton; habearque ad illam rationem felqui- 
tertiam, ut quam haber Hypate-hypaton ad 
Hypaten-mefon. Adeoque iterum cum omni 
accuratione facimus, etiam quatuor ftantes fo- 
nos gravioris veteriformis Ìyre ogtichordis ; 
feu gravioris fyltematis contra-fonantis (ur 
diximus ) Dia-pafon; hoe eft, toni Hypodorii } 
mimirum Mefen, Hypaten-melon, Hypaten-hy- 
paton, & Proflambanomenen. 


Sic igitur’ divifis fonis ftantibus; tres qui- 
dem acutioris fyftematis contra-fonantis Dia- 
paton, (puta Nete.hyperbolzon, Nete-diezeug- 
menon, & Paramefe, ) non tantum ea conti- 
ment qua magis confueta melodie genera toni 
Hypermixolydii auribus exhibent; fed & que 
minus confueta: tres item gravioris fyftematis 
contra-fonantis Dia-pafon, ( feu Mefè, Hypate- 
mefon, 'Hypate-hypaton, ) continent fimiliter, 
non ea tantum qua magis confueta melodie ge- 
nera toni Hypodorii auribus exhibent; fe 
que minus confueta ; quorum nos ftatim, cum 
omni perfpicuitatè. & accuratione, concinni- 
tatum rationes éxponemos. Et primo qui- 
dem, fecundum tonum Hypermixolydium ; 
hic enim exbibet ( ut oftenfum elt) primum 
& intenfifimum five acutiflimum’ melodie 


parodia 


Iiiz' 


fe 
n 








Google 
3009 


“n 


s'Ateh ON 1 CA. 


vi i 

tvo4 
ALOVIOY ue” 
n; al 
xpijacuurovay serio 
Na reroliae 
LR poidawor È EvToroy pare 
iderovov buador kmio 


oubTovov didrowor|emite 


NVCRROI 
ig! 












diroviator. aéppa. emi ole 
° emu' \eme' 
: CRIS bin! (emo 
alè Erin lemY 
Ì È NH | IIS |emn' 
° lo i È “> l6m0' 
‘ RIS | a > lem@0' 
ilo SA | A 
ua | È 3 |ezun 
’ ” ale DE 
E S'S 125 
BA 2,3:)3 
i Sla | TER 
* 
se di | 
vità $ 3 
vedi ia i È FRA 
| Dai 
= ul FRS 
a (I | x Ri ì» 
son Pe” Ja lg 
& È Si 3% 
° È S I 
re da Frisa jR 
SS oral ® lf 
| Po RI 
__|$ iti a 
6 OE] Agora 
x y. bi MURS: i da 
€ Sd E 





percodiog intra DICE 7 dedi o Eros xdì 
È adr iii, ws did), È wav drdubber, 
sirgy Bapirara ddt poradia dî È dè rain 
nall inas Tin Uarddrar tira, dimves dev ay 
age des cà Ames iolmes dxarms Pbiyes® 


nori là er aKiriper A È) Bapirpa DaPoegr TE. 


iides È uerudia wiriv, ws duefccis è è pis tnd- 
CE] pd Fermi. 

Tor mi vw fuor Ci i TOR sN smi 
Th ray aan È area ziode cvg@uans dae 
gueei art TroAe puciicr GUTÙ xaragxivtar Tav 

di superi Alamparar, 15 Gy avrà n ouwist- 
de anmmgite); vaiemo è & dis 'ipatso- 
dida d) ngi mis idr pidor è ip 
bt munualdina’ don (57) art 
mus angdis tav, ws TOMMI;S ape uni pi 


enus : deinde fecundum Hypadorium, qui ex- 
ie | { ut oftenfum eft) remii:'Timum, feu gra- 
viflimum. genus melodie. Poltea vero fecun- 
dum’ tonorum reliquorum quemqite ; gui alios 
aliofque Luca ftantes. Sonos; pro ea ‘quam 
habent, five in acutum five in grave, dilfe- 
rentia fpeciei melodie fux ; prove accurate 
in fequentibus  particulatim: oft:ndetur. 


Cumque Genera melodia, hoc efî modorum 
omnium quibus dividitur terrachordum fyite- 
ma, fint ( fccundum Prolemenm ) ofto ; Dia- 
ftemata vefo concinna ex quibus ca confti- 
vuuntur & charafterem fortuntur ( prout ante 
oftenfum el, & in fequennibus clarius often» 
detur ) fint quindecim: Quedam ex illis funt 
auribus minus tamiliaria, utpote plurimis, quip- 

lii3z pe 


421 


ciqaa =MANUELIS 


pe que ftudio & alfuetudine indigent, (que 
Chromatica & Enarmonica dicuntur,) .&0 quod 
corum genius contraîhior fit & remiffior, (quip- 
pe hec corum medium diaftema habent mag- 
nitudine multo minus, quam antecedens; ut 
paulo polt manifeitum fiet:): Alia vero co- 
rum, funt quafi auribus familiaria ; que Dia- 
tonica vocantur, co quod genium exhibeant 
dilatatam fimul & firmum, (quippe habent, 
medium eorum dialtema magaitadine non mul- 
to minus, quam aatecèdens ; ut manifelto fta- 
tim oftendetur :) Commodum igiturerie de il- 
“lis primum verba facere; quippe docendi me- 
thodo magis congruum eft è notioribus & ma- 
gis perfpicuis , fcu (ut dicam) magis familia- 
ribus, diftorum femper facere demonitratio- 
nem. 


Cum itaque Genus fit, Qualiter tetrachor- 
dum piimo dividitur; feu, fyftema ex tribus 
concinnis diaftematis, qualiter fe habenubus in- 
ter fe, compolitum; cujus extremi foni in ra- 
tione fefqui-tertia femper confpiciuntur ; (nam 

uodque genus, ut oftenfum eft, ex tribus di- 
Hingis dialtematis coticinnis conflar :) omnif 
que talis tetrachordi per fè confiderati, ut fa- 
pius in antecedentibus diétum eft, chorda acu- 
tillima, Nete vocatur; & graviflima, Hypate; 
& duarum reliquarum ‘que his utrifque ja- 
cent intermedia, ea que Fica Neten jacet in 
vocis via verfus grave, Paranete & Lichanos 
dicitur; quaque juxta Hypaten in acutum, 

pate : Nete item &,Hypate, in omni 
generica five fpecifica mutatione, manent im- 
mote, (unde Stantes refte vocantur ;) Paranete 
vero (qua & Lichanos) & Parypate, variis modis 
moventur; ( unde Mote nominantur : ) Necellè 
erit accurate patefacere tum locos, tum ratio- 
nes, tranfituum eorum concinnorum. i; 


Quippe cum hi natura fua fint infiniti, 


prout hoc reéte perfpicientibus manifettum eft;' 


omnino pauci eorum, ut oftenfum eft, ap- 
parent concinni : quos per Canonis fedtio- 
nem cum omni perfpicuitate & accuratione 
nunc exponere conabimur. Nam, uti dixit 
ex jam olim fapientibus non nemo, & omni- 
no refte; In rebus omnibus, ca qua pulchra 
funt, non funt valde copiofa, fed facile nu- 
merabilia. Cum igitur hac revera fint hic 
faGta manifelta, non tantum finem habitura eft 
Harmonici canonis fe&io, fed omnia futura funt 


ftudiofis perceptu facilia, que de ea utcunque - 


confiderantur & traduntur. 





î 


BRYENNII 

dor evi rai cuvnGiias desdua, è dr nai Zea- 
panià % crappbria uaremg, dig # 95 mv 
supe m ra avedior iuPalveo mein Ti È 
per avtiv djggrpe, xamemAù tg & ipsa 
doreAerm udpey kome perafos, dis Pavepor par di 
vv Forcera cow 3 malw avro cun mus È 
argajs ini, a di % djarmià nariry, 2g 
nos SanPajresn dnpodpar apa C sr taùni 
mu mi e pin avtay Nggnpa, $ rarerRÀÙ 
ix E ipedis drmreri dor rari pirdos, ds 
Cragyos arma dexSuoeny Kai SÒ Ei curdy 
esonne ui 290 mM esper come des de. 
darnarmer in, 9 cu 7 yrweuoripur, 4 cDesi- 
per, sx amiues d\ cimsiv xa) cumbisipan, dei 
Th 7 Meyordpay miti Vmdaba. 

AN tintdrme pes ici, miù eaisÀ dr diai- 

pros artompor” ri aimmpa. Cn agio ipupedior dig 
Spartan, moicy txpvrwv arti anda giow ovy- 
nesddpor, reo ci ixpos Dloydoi dei èv day cr 
agito Feapecdoy mPinao Kai 3Ò inasor YO, 
ws didenn?), cu moran * 7 iupurir iPwesr di 
dlepiparor awisa) Hayns 3 mIETE nTegXip- 
ds all duri Fempsrdiis, cs mAcris ta ris ip 
areschey Meer), i 80 cturam xopdù, rim ra- 
Mery” 1 dè Bapvrtm, zia 7 d\' Varodsiran 
dio È darà pio apPoin TÉrn xddiar, 4 di a 
eg thè nirlu Th) Ti Bapuriogy sdov È Peovis xd- 
sdilo, Sgr È Mixeuis* 15) hd rho vd 
tw n The egoripas, ragni Xi dì im di 
vary, mi rrtone Guiriis ra na) dive perstors, 
dsimmi pSpsow, 09ev % isnuiay enerws eresonyo- 
pesor?): 1 dî VITI, È digands, 3 1 mapuatTI, 
iaPipws sivsv), 0Àe1 xe) vs sdpay ovopdley) 
Avaynaioy dv cm dxegStis TnAtioy hè 1074 $ 
su Ayss 7 iupiday asror peraGaoror, 
. Kaldd amipur ti Pisd rérav ini, ds mis 
cphiis Firanors dios TETO Mfiost' dv Dasspdr, rt 
vv cNipey, dos dedesn?), 1% avrdly ippercis avaPai- 
vo. as di C Ala d ramenuis È soit 
mretons cuDlweio mi neù aneceta cudiivay meri 
mieacdpete. Kai 9 darte ms 7 mtday ipines 
voPaiv, È Nas ipdias* è dun i xadà è “m- 
Mixped Tws* AA sbagsdurme mipure. Térav 
DR dnSiis Dasepay de Suopdiar, & pdror 1 
A@ av ovris goin "E apuormt rar nala- 
TH, GA ua) Avia pela mis Dedomoss Furi- 
cry ds amarlo, imon ve Ei avrlò ! time 
diam Gnpsirmy È Migery. 


TMHMA 








d Repono # pro riu. e AB avaiza, non male. M. maszgex, quod prafero. f Malim «mg. 


HARMONICA, 


TMHMA ODrAOON. 
Isei È ralampis E diarvs iuart Guss. 

Aa' entire n apart È Nigosds # 

diarws iuart rfiss, © 78 cuwrWws diarirs, 
icomvo: 50), cuvmidra i), eran chiome), 7 dr 
Miganty È arorolmuv pay dio nai 9Ò afloy 
alry È vims, reo Cuéivay, amigo dis ari ù 
nale pns rin didnt Tipoomoy diese rigori» 
puede: meompor 13 Tlò xalenplò dp®oripay roy 
qusrtv fuor, ar È mer didos È udioag, 
msn d\, ami xaràt vrrepputoNud)ev rave», rosi= 
cu frdra # 7 aroroiriy nari TÙò cesoie 
ou tudo CITA 

lay 8 ni vuv arescupidein er rale uiiv cine 
Cis È sarta 78 darvi iuart Miss, xal' in si 
pixardy avo cè mi ddp ew, dos deden?), i 
vm 7 imepboraiar® pi ri vii 7 del Ly dir 
vardm dî i agpim avrhapbaredin dì i 
pio dep du ILA Dia 75 Ù nediie opus 
Tps apuivs, WE ravo danesi: ; Ass, Tlò 
varlu rs ckunes mrpaxteds amd, ins town, ds 
Dida), mim 7 impGodaian, sis curia pon în 
EAas* ai rob tà rigaràr unt, tru 
7 paio io ir hg lr è 
TW vato» pipa aùnis* dos te aUthà reds Cuei- 
rio Nyo Vamart. 

Ea wAdev dept dp dpuoicos Thò Spordiilw ri- 
zar dint, tru Thò Hari È è iv, 
eis dina pion ion dA rars® È rode To Tagu- 
micio ala ine clardhile ts Sogioy, immy 
dan aut È ro derdrw pipa avnis* ds xe ab 
TÙò erede Cuevlo Nip adire 

Kaj 7 tore Pegi du deri E Parere 
74, dvix ram adrà, ii 1 va 7 del dry 
sian, mes tlò virlo aùri, tm rlò virlo riv 
Umpbodasar, nà cipuidivs dio Fin pogtss AMyss® 


fim è Prtwary, èv ix Nyowds alri meds” 


the virlu, x) 7 Fndizam, èv xe i vapor 
ars atds thò Argary 3 T Aemodper Niyey cn 
E Taresrs Niyu, dor È dPeupioros auPDoripay 
7 epnediieor Finpoesor river, 701 è Tirwdina= 
n, Dleparcionondp anestiis diveg È È Cardnis 
meàs th rapumirlw abri Myoy. Kai, cime d- 

oper 7 nima È Pndinare 26,0 deri 
E diaresrs Miys, sdels av AMO F Tinpogioy 
Miyay © desmpoor 1% auri iPita djdorua, ci 
pù port) è Frrardixams. Giov, dti verod ty pan 
ns, i dinadio apibpòs Mix ixu meds } ima 
Sriresm, tav Ev dom Tirs dii pey vm dra- 
inar è Tandinare dizer, 7 è tria derbuòr 
xa) T dina Emi s) ge ciow ci to TÙ) Pintgdtew 


423 





SECTIO OCTAVA. 
De JeGrne generis Diatoni equabilis. 


S E D quoniam Paranete (qua & Lichanos) 
generis Diatoni equabilis, & Diatoni in- 
tenfi, eve fe xquitone ) funt intentillima,, 
hoc elt acutiffime, pre aliis ommibus lichanis 
reliquorum generum; ( nam he minus quam 
ille è Nete dfn ut ex feétione oftendetur ;) 
par eflé duximus, prius horum amborum gene- 
rum, fecundum primam melodix fpeciem ( hoc 
eft fecundum tonum Hypermixo; ydium ) fe- 
Gionem facere; Poft autem, reliquorum om- 
nium, fecundum ordinem cuique convenien- 
tem. 


Cum itaque propofuimus accurate fecare ca- 
nonem generis Diatoni xquabilis, fecundum di- 

um tonum; cujus Nete (ut oftenfum eft) 
eft Nete-hypetbolzon ; Mefe, Nete-diezeugme- 
non; Hypate, Paramefe ; Proflambanomene , 
Mefe: Dividimus primo (ope diéti acuti-cufpi- 
dis Circini, collatione accurate fatta ) Neren 
acutioris tetrachordi ejufdem, que eft (ut often: 
fum eft ) Nete-hyperbolzon, in novem partes 
inter f@ quales; facimufque Lichanon que 
dem, que eft Paranete-hyperbolzon, aqualem 
= toti ejufque parti none; ut habeat hac ad 

lam rationem fefqui-nonam. 


Deinde iterum fimiliter dividimus ejuflem 
Lichanon fic faftum, feu Paraneten-hyperbo- 
Leon, in decem partes inter fe equales; faci- 
mufque ejus Parypaten, feu Triten-hyperbo- 
lzon, aqualem ipfi toti ejufque parti decime; 
ut habeat hec ad illam rationem fefqui-deci- 
mam. : 

Pofteaque auferimus ex ratione fefqui-ter- 
tia, (quam haber ipfius Hypate, feu Nete-die- 
zeugmenon, ad ipfius Neten, feu Netenhy- » 

bolxon, ) diétas duas rationes fuper-particu- 
De (hoc eft, fefqui-nonam quam habet Li- 
chanos ejus ad Neten, & fefqui-decimam quam 
habet ejus Parypate ad Lichanon, ) reliquam- 
que rattonem ex ratione fefqui-rertia, x polt ab- 
lationem diétarum duarum rationum ‘uper-par- 
ticularium , ) nimiram fequi-undecimam dig- 
nofcimus accurate rationem effe Hypates ad. 
ipfius Parypaten : Nam fi, ex ratione fefqui- 
tertia, auferamus iper y fig ire & o 

ui-decimam, non t alia fuper-particu 
a ratio religuum Li dialtetna continere 
quam fola felqui-undecima. Ut, in exemplo, 
numerus duodecim rationem habet ad novem 
fefqui-tertiam; fi itaque ab hac auferamus ra- 
uonem tum felqui-nonam, tum fefqui-deci- 
mam; five numerum novem, numerumque de- 
cem; (quippe hi funt, in diaftemate felqui- 
tertio, 


% 


MANU'ELÎ 


v 


424 $ 











ce. 


BRYENNII 





TÒ spire mteszodo nd Careppstonudie rms. 
Acutius Tetrachordum Hypermixolydii Toni. 
Aictroroy buador SUS. Genus Diatonum quabile. 
[e edm. vira SkLcvy dre ; 
12 Pri —_ ene re ES ag 
u 
sapiratà, è tetta, metta \affforalwr. 
II m _ — sana i 
} mraggrime, i My arts, sraggyita “allora 
10 go -—_ ia Gr” 
3 vin. - vati Leif zar. 
, g—— 


tertio, duorum diftorum fuper-particularium 
terminorum, feu numerorum, qui illarum ra- 
tiohum conunent diaftemata ; nam numerus de- 
cem, ad numerum novem rationem facit fef- 
qui-nonam ; atque ad numerum undecim, qui 
eft hypologus /ew serminus confegnuens rationis 
ex fefqui-tertia refidue, fefqui-decimam ;) ra- 
tio igitur refidua ex ratione fefqui-tertia,, poft 
ablauonem ambarum fuper-particu]arium ratio- 
num diAarum, hoc elt numeri duodecim ad un- 
decim, non alia eft fuper-particularis ratio quam 
. fola fefqui-undecima: Nam exceffus numeri duo- 
decim eft monas, pars pracife undecima numeri 
undecim. - ; 


Si igitur per feftionem velimus Hypaten .. 


ejufdem generis invenire; itemque, quam ha- 
bet ea rationem ad Parypaten un; divi- 
dimus ejufdem Parypaten in partes undecim 
inter fe aquales, facimufque ipfius Hypaten 
i eng ipfi toti ejufque parti undecima; ut 
habeat hec ad illam rationem fefqui-undeci- 
mami adeoque per feftionem invenimus etiam 
Hypaten ejufdem, quamque dd Parypaten ha- 
bear ea rationem. Nam fequens ratio, gravif- 
fimaque generis Diatoni aquabilis, quam ha- 
bet ejufdem Hypate ad Parypaten, di fefqui- 
undecima; prout per numeros oftenfum eft. 


fd eundem modum dividimus item gravius 
tetrachordum Hypermixolydii toni. fecundum 
raediétum melodiz genus; quod continetur è 
Rete diezeugmenon & Paramefe. Facimus e- 
nim ejufdem Lichanon, hoc eft Paraneten-die- 
» zeugmerioni, eandem ad Neten ejus rationem 
habere, quam habet acutioris tetrachordi Li- 
chanos ad Neten ejus; Ejufque Parypaten, feu 
Triten-diezeugmenon, eandem habere rationem 

+ ad T.iichanon ejus, quam habet acutioris tetra 
chordi Parypate ad ejus Lichanon; Ejufque 
Hypaten, hoc elt Paramefen, candem item ra- 
tionem habere ad fuam Parypaten, quam ha- 
bet acutioris tetrachordi Hypate ad Parypaten' 
ejus. Cumque cujufque toni Proflambanomene 
ad ejufdem Hypaten rationem habet fefqui- 
o/tavam ; eftque Mefe, Proflambanomene Hy- 


dacia da pPoripen 7 eprdiicor Piruogicav spoovs 
ema apilpir, ri djggi Trifray Aiywy 
imxorns' 6 DÒ dina desbuòs mess Ù T Cova 
mat cinimar agis )T dina, ès at 

# remudis cn & Tintesrs Aiys toy, T imdi= 
sar 6 NesmyduEh dea Niyos Cn té tmtesta 
My, dari È aPapiorws duPoipeor 7 epr pdiico 
tmpoehoy Aeyan, nr 6 TE dexadio meds È ty- 
dia, xv AMO dv em tev Empogiar Nyo, 
4 pù port è imerdinans* H9Ò zsepogi; TÉ 
dinadio atòs T indena, poràs is "5 perds, 
tidixare pipt town anesos TE india. 

Ei di gar Dj raramrie ld ardrlw Fe- 
Aiowpdu Ts murs Sfiss eopev, in 9 % dv ala 
Aipor méòs Til) upumetrlo aurs' rin) dagpi 
più Tlà ompy alti eis ivdena puipn ion daN 
Axhoss, ug) mey thè zrarlo aurù, ion 6Ay 
abi; * TO Wdendtw pipa abris* ds fav asrlho 
méòs cent Miyer imerdirane È dinper dv xgj 


dle f naramprs tippigns È rh raro airs, 


Ù è aùni igor méòs mi aprile aùri xéxrn?). 
0 9Ò imipueres è Raporatos Miges TÈ darne ipa 
be; Nfuss, èv fg verro aÙrt méds Thò SAPUTÀ- 
rho, emudinaris in, nadamee na) Do tonda 
esp didenng. 

Tùr avrv 3 deg deomy, deupirdu è è Bapi- 
mp mregzado E Umpuitorudis rus, nari È 


dadi 70© È prodi” è dì fd 


Vidia] 
as n È ritnis FAL, È È kONS e 
Kaj È misgdu Tlò pdù Nrgewdv i aegdee: 
ywirlw 7 Alby idr, è aus ixe Nezov 
aos Thò wrlw ari, dv aea xd 1 Aixaads TE 
spuripe mreg gita meds thò mirko ars thè 3 
mgumimy aùti, rs Theo est 7 del AyBiar, 
mid T adr id doyev eds Thè Nixondr aùri, 
dv dea ix 1a) 1 vapurmimi TÉ dpurips regista 
ari meds The rxoudv ari" rh d\ imtrlw 


«aùri, vr thò hpgpiow, mim è aÙry ie 


Agen eds tho supuratho ari, dv deg tyd tà 
1 Ward TE iburips mrpaxipde alri eds rho 


marns tws pos Tho vardrlw avnd, Aiyonecza imydoor ir n 4 pin, arteria boro din té 


. 
N 


mupurdtlw and. Em di n wesrrapSarogdin 
Ume- 
- 
Psi 
ti 


HARMONICA.' 


Tò Bapinpw mresyopdo Ti areppuborudie rms 
Gravius Tetrachordum Hypermixolydii Toni. 


425 


Asdrmey ipadòy varSh. 


dedi, . 


1342 
Genus Diatonum ZEquabile, 
aapapbr. 








24 n 
Lt 


muponit», A Teera, 





la 


etti Dil dry idiicor. 





23 _—_ 


mapavita, È Argants. 





19 


, 
vira. 
18 —T— 


- Vrappsorudìs give adi pg, Urary #$>- 
Bu ar arido, È în Abgor 1 wesara lavo dim 
aùri, nr n pim, wpès tl * Casdrlw avrs, 
im th wpopiow, vxrn'). Ei) * 2g t vare 
mus Birrdiinedp evpato rho mess ha paro dio 
TÉ mista ms, È èy aUrn Ago mpòs thè var 
TÙv ari ninrn) diepi pier tv Vrarlw ari, 
dis Gutd piépn lo dMihes % mibper riv tydolo 
È Papvratho aùTE xopdiv, nti TV prom, i 
0An dÙTi È 74 iydivw pipù aùtms* ds txdo aùriv 
pos Cueolo, Niger emydon È cnper xaj dig È 
nalemyis spansns è tiv atsrha pubavodino aù= 
ri, @ dv Miyey aim pds tav vratlo aùri xi 
TIT). OUTWS ir deg midpar tiv TÉ djgravs ua» 
Mi gAv8S KATTULNY [A daipear. Kai DO) Pei E1t.1) 
SÈ pereodice, ws didesn), dari sa)  Bapù 
parwdang, ars immani, nai imdinator, xe 
imudixaror Miyer Thi} È iù travis, nari 
imodiraro, ra) imdirate, nai trmiwaro. 
KaSors È avaynaio adivay, inai 7 aùram 
diyuy Vrnpoxai, «rr dorli pì, cem djgrhpuari der, 
mri dò pslus, mri dì Dafles da dla ni 
dnradi riv i drdpor ti api ai 8 djgot 
partes albini apssder è di È umpoxiis ai- 


Tor My, dei eis ng) è aUris isw. 





vir Ievyidiar. 


risata toni; & Paramefè, Hypate: ha" 
bimus inde etiam, quam rationem habet eju® 
Proflambanomene, hoc elt Mefe, ad ‘ejus Hy7 
paten, hoc elt Paramefen. Et, fi velimus pe” 
feftionem invenire Proflambanomenen hujuS 
toni, & quam habet ea rationem ad ejus Hy 
paten ; dividimus ejus Hypaten in odo par: 
tes inter fe :cquales; facimufque ottavam gra- 
viflimamque ejufdem chordam, que elt' Mefe, 
xqualem ipfi toti ejufque parti oétava ; ut ha- 
bear hac ad illam rationem fefqui-oftavam ; 
atque per feftionem invenimus ejus Proflam- 
banomenen, & quam rationem hac habet ad 
ejufdem: Hypaten. Sic itaque facimus generis 
Diatoni aquabilis feftionem & divilionem. 
Hoc etenim melodia genus, ut oftenfum elt, 
canitur in grave, fecundum rationem fefqui- 
nonam, fefqui-decimam, & fefqui-undecimam ; 
in acutum contra, fecundum fefqui-undeci- 
mam, fefqui-decimam, & fefqui-nonam. 


Univerfim enim fciendum eft, quod earun- 
dem rationam exceffus, (five numeri fine, 
five diaftemata ,) nunc majores funt, nunc 
minores ; propter fcilicet rum numeri, tum 
diaftematis, augmentativum proceffum in infi- 
nitum; fed exceffàs earum Ratio una femper ca- 
demque eft. i 


SECTIO 





Numeri in hoc Schemate majores funt quam qui in praecedente ( (ed cadem inter fe ratione ) quia perti- 
nent ad gravius tetrachordum: non autem in ca ratione majores quam poftulat tetrachordorum (inter fe) in- 
tervallum, quippe que foret felqui-tertia, ut 4 ad 3; (nam in ca ratione funt chorda unius tetrachordi ad 
refpegtivas chordas\conjundi tetrachordi : ) fed funt priorum dupli; qui itaque potius convenirent Acutiori 
Tetrachordo Gravioris Dia-pafon; fev toni Hypodorii ; qui efà, toto Dia-pafon, graviot quam Hypermixo- 


lydius. Et pariter in fequentibus Generibus. 


4 Pro aagumiziw repono viste, fenfu poftulante. 


Kkk è Suppleo 


426 


MANUELIS. 


BRYENNII 





SECTIO NONA. 
De feline Generis. Syntoni-diatoni. 
Ce jam de generis Diatoni-xquabilis 


feftione difleruimus, prout accuratilli- 

ma, hoc eft fcientifica, ratio poftulat: 
proxime de generis Syntoni-diatoni ( few #n- 
tenfî ) fettione difleremus. Nam & hoc me- 
lodix genus, ut oftenfum ell, candem haber Li 
chanon quam Diatonum-xquabile. 


Sed cum genus hoc eandem habeat Licha- 
non quam Diatonum-aquabile, necellè eft ut 
eam retineamus omnino immotam. Dividimus 
autem cam in partes otto inter fe aqua 
facimufque ejus Parypaten, feu Triten-hyper- 
bolzon, xqualem ipfi toti ejufque parti ottave; 
ut habeat hac ad illam rationem fefqui-otta- 
vam. 


Pofteaque auferimus è ratione fefqui-tertia, 
(quam habet ejus Hypate, feu Nete-diezeug- 
menon, ad ejufdem Neten, fen Neten-Hyper- 
bolxon, ) diclas duas rationes fuper particula- 
res, (nempe fefqui-nonam, quam habet ejus 
Lichanos ad ejufdem Neten, & fefqui-ottavam, 
quam habet ejus Parypate ad Lichanon, ) ra- 
tio! ue ex ratione fefqui-tertia refiduam 
(poli ablationem ambarum diétarum rationum 
uper-particularium ) hoc eft fefqui-decimam- 
quintam, dignofcimus accurate rationem elle 
ipfius Hypates ad Parypaten. Quippe fi à ra- 
tione fefqui-tertia auferamus tum fefqui-nonam, 
tum fefqui-oavam, rationem ; nulla alia; ra- 
tionim fuper-particularium, reliquum ex eo 
diaftema continebit, quam fola fefqui-decima- 
quinta. Sicut, in fub)unéto exemplo, nume- 
rus nonaginta-fex, habet ad feptuaginta-duo 
rationem fefqui-tertiam ; fi igitur ine aufera- 
mus rationem tum fefqui-nonam, tum fefqui- 
o&avam; hoc eft numerum feprwaginta-duo, & 
odtoginta, ( quippe hi funt qui, in diaftemate 
fefqui-tertio, amborum diftorum terminorum 
feu numerorum, diaftemata carum rationum 


TMHMA ENNATON. 
msi È xaleropris t8 omurovt Bjarins garsse 


laraCirns MEì d È Algrws ipart Pues 
A valemuis, radio è dive iiO, 

drurò dinmpamds, Myss arri ine 
ati Fri cuts Digrme iris Deda pedro 
Ka} È $ P rus O È lag, ws di- 
Seneny, TÙò civili) ig Aexoiw LÒ ra) è Digi 
gove bpeadéy. 

AR enddi è è gives rin thè airlò 6x4 Mi 
garan în na) è Ddrver iparov, 1 dud’yuas rob 
lu topi du 8ù nadira a perarionmn Gru pd 
3 ds darà) puipn lore AMAnAors* xa) mid Thè 
napuratl aùr8, 17 rl rest 7 vmepooraian 
iemy 3An urti naì rd byd6w pipa aUris* ds xd 
avrlo arts Cuevlw, Mbyow emydocor. 

Ka) 8 ruote, aPepi tu do È imredra 
Miyt, Èv fxd i Czzdra dvrs, nm vata 7 dee 
CY pdjitor, ads thò mrlw avidi, 7 rl virlo 
7 vmpboAaicoy, e epnedies Îdo tmpeoe4ts Mie 
yus' nm È ima, dv Éxe 1 dexards alri 
reds thè vitro, ug) è imydow, cv ixet% magre 
miTI avri etòs tl Miani na) È Nempdpey 
Abyov cn $ imeeità Niyt, darò È aPeupioras 
dipPoripeoy 7 eipnedpicor tmpuoeior Moywr, nr ? 
immermeudivare, djagsriorodu anegois civcy 
+ 4 Cardrns avrii Meyer ness Tv mepurrarbo, 
Kai 9Ò dimo aPiradu Tè emivraro È try d cow Mi- 
yo dar È tmagits Mya, idels av dos T im- 
prefer disyan dè deraiibuo i ari Vita Neri 
pa» di poi portò è imremiaudirans. io, Shi 
Vandeyuans, è emamortait dpilpuòs, Aeyoy 
iva eds è Cdopurrorla dio, Prresm® tav iv 
dr rére aber Tir a emimare È trvy door 
Nyo, im + icdouimora dio cpilpùr na) Td 
dornerla* Emu oli golpe dim ci, to TB trmeita 
Ajarquan, dpuPoripov tiv Gpnedpr aper, TY 
dedbpar, ni djesiuala mov muéroy Abyay eri 


Tè (urp mredzopdo TE arippuborvdis tivs, 
Acutius Tetrachordum Hypermixolydii toni. 


Genus Syntonum diatonon. 





Urra. 
ge = 
5 
we ragunTI È reima, 
i fra, % Asgarbe 
80 ponente A arparte, 
3 
24 vi 


Zwdrvor 2jgirovor rh. 
rima Aidan. 


— 7 


, lat 
TETI \eripooA ear. 





lio 
mugarata LTI;CcAaly, 





LE 87 


vir Crigboralur. 


a————- ect 


HARMONICA 


merns* S9Ò cydonnorta derlpds, mpòs 19 è i6- 
Dopoinorta dio, mia timimare pds di è ty 
vimrorta, 5 Uzathoyes ti resmudjis ca Tè im- 
oeits Aiys 6a, È imydeer è Memo dea M- 
vos ce TÉ imaeits, don È aPespioews dpPori= 
peo F eipupdiicov empoetay db, nre TE Cavevi= 
xovzztb pos T wemrorta, an dA: dv i rav 
tmpoeguy diyos, È pr) por è immerancdina- 
05. H9Ò vmrspoxa & Corermarmat mods 7 Covent 
ma, 65 6° 7 di î%, maneudiname pis 
tv dxescos ri unmiora. 

Ei di ge na) dla Î xarempris Tu) rdrlo 
IAsoo pier TE méra uvss cups» im di è îy am 
Aiyow wpòs tiv megvrratlo uri mixrn) di 
piper tiv rapurrdrlo avri, dis idena pi 
pr ione dMndos® * mbe tiv Czsarmo alri 
iony 0A) aUtii xa) rw merncudenart pipes avri;s* 
dis Éxew curi) pds Caemny My tmmrnae 
dinarv Kai cinpe av xe) Dia È nalampiis ti- 
prsns, rai Ti Carati dUTd, Na) dv alry dé= 
yo mpòs È raprarno avri mary) 09Ì ir 
pod saì Bapireres Miyos ri cuwrIS Ajarns 
94V86, 0v EX 1 Czrdrn duri wpòs È rapuraray, 
è immermmeudinanis ta, nabemp rai 2jg ro 
dpr pesi did'axry. 

Tèv aUràv dì dea tpimy diegpdper, E dns 
cinesoeiz, nai è Bapimpor med zoster ri vmep- 
pbdodia rive, ari P dara ppBioy YO È pe 
Aeodkas 3 dî wErixeng rd nd nirns rev de- 
Cry idiiar, na) È cHogpions. Ka} 9Ò muipar + 
dè dxaror avri, pros t gr tiv del dry 
wdpcor, È auto» Exe Adyov pds È niro avre, 
niro t mirno tav daddy dior, èv deg ind uaùi 
Dixasds TU oburips mreaNipda pès è virno 
aurk* Trv di rapurarn avri, ro è resr 7 
Aeldry dic, arde adbriv ten Myey eds rl 
Nar auri, dv deg ix % mapurrdra È iburé- 
ps ntesxipde mpòs thò Nxasor avri* TL dî 
Urdny avri, fm è ion, Td T aUry 
xe Mya npòs rho mipuratm avrà, èv dea 
ixa 3a ùrdry ikvrips nresxbpda pos È 
FRPUFATHY AUTÉ, OUTWS UV diga mid ù Tg 


429 
continent; numerus enim odoginta, ad feptua. 
ginta-duo, rationem habet fefqui-nonam; ad 
nonaginta vero, qui eft hypologus rationis re- 
liquxe ex fefqui-tertia, fefqui-oftavam;) ratio 
igitur refidua ex fefqui-tertia, ( poft ablatio- 
nem ambarum di&arum rationum fuper-parti- 
cularium, ) five numeri nonaginta-fex ad no- 
naginta ; non alia erit ex fuper-particularibus 
rauo, quam fola fefqui-decima-quinta. Nam ex- 
ceflus numeri nonaginta-fex a nonaginta, eft 
fex; funt autem fex, accurate pars decima-quin- 
ta numeri nonaginta. 


Atque fi, per feionem, velimus hujus ge- 
neris Hypaten invenire; itemque quam habet 
hxc rationem ad ejus Parypaten :  dividimus 
ejus Parypaten in partes quindecim inter {è @- 
quales ; facimufque ejus È sen xqualem ipfi 
toti ejufque parti decime-quinte ; ut habeat 
hac ad illam rationem fefqui-decimam-quintam. 
Adeoque per feîtionem invenimus, tum Hypa- 
ten (nl) tum quam habet hac rationem ad 
ejus Parypaten, Nam fequens graviflimaque 
ratio generis Syntoni-diatoni, quam habet 6]jus 
Hypate ad ejufdem Parypaten, elt felqui-de- 
cima-quinta ; ut per numeros oftenfum eft. 


Ad cundem modum dividimus, cum omni 
accuratione, etiam gravius tetrachordum toni 
Hypermixolydii, fecundum expofitum melodia 
genus; quod continetur è Nete-diezeugmenon 
& Paramcfe. Quippe facimus ejufdem Licha- 
non, hoc elt Paraneten-diezeugmenon, candem 
habere rationem ad cjus Neten, hoc eft ad 
Neten-diezeugmenon, quam habet acutioris te- 
trachordi Lichanos-ad Neten ejus: Ejufque 
Parypaten, hoc eft Triten-diezeugmenon, ean- 
dem item rationem habere ad Lichanon ejus, 
quam habet acutioris tetrachordi Parypate ad 
fvam Lichanon: Ejufque Hypaten, hoc eft 
Paramefen; eandem item habere rationem ad 
fuam Parypaten, bre habet acutioris tetra- 
chordì Hypate ad fuam Parypaten. Sic itaque 
facimus generis Syntoni-diatoni fe&ionem & 
divifionem. 


cuntivs Djgrivs Sus ralemprio nai alpi. 


Tò Bapumper nreggoda Ti vmppuborvdis rw. 
+ Gravius Tetrachordum Hypermixolydii toni. 














Zuwnyey Digi VE. Genus Syntonon diatonon. 
Orale, mapasueoa, 
192 ti — a 
85 mugirdTI, È Tetra, metta devi, 
Ù gie a CREARE lo 
4 muparita, È Agarbe, maparima Sttevyidlor, 
160 —_—_—_ t_ _ _—__——__66È6brm—_TmT————t——_ 
lo I 6 
48 vira rem Fnterdlin, 
nl 





ta —— 





Kkka Hoc 


428 

Hoc enim melodie genus, ut oftenfum eft, 
in grave canitur fecundum rationem fefqui- 
nonam, fefqui-oftavam, & fefqui-decimam-quin- 
tam; in acutuît contra, fecundum rationem 
fefqui-decimam-quintam, fefqui-ottavam, & fef 
qui-nonam. 


Vertum hic fubit dubitare, Quam ob cau- 
fam, cum ex tribus concinnis diaftematis omne 
fyftema confonum Dia-teffaron conftare natum 

t; mimirum Maximo, Majore, & Minimo ; 
maximumque debeat natura fua locum ante- 
cedentem femper obtinere; majus medium ; 
minimumque extremum: Quippe his ita rite 
difpofitis & inter fe connexis; tum vere con- 
cinnum contexitur, tum confona ne 
fyftemata: Hic autem i resa fiatono) ma- 
jus diaitema locum aniecedentem occupat; & 
maximum medium. Ad hoc fummatim dici- 
mus. Quod cum Auris fit que omnino ju- 
dicat, quale poft quale diaftema compofitum, 
polli. concinnum eflicere fyftema; quale au- 
tem polt quale non pollit: ubi poteft hec 
clare perfentire differentiam diaftematis maxi- 
mi, & majoris; ibi merito maximum diaftema 
fyftematis confoni Dia-tellaron locum femper 
antecedentem poftulat : ubi vero omnino non 
poteft hoc efticere $ ibi judicat omnino indif- 
ferens eflèe, locum antecedentem obtineat maxi- 
mum an majus diaftema. Cumque exceflus quo 
ratio fefqui-ottava fuperat fefqui-nonam (in 
eis ubi haec admittuntur diaftemata ) ‘eft auri- 
bus omnino impercepubilis: propterea, hic non 
incommode (ob quam caufam in fequentibus 
dicemus ) majus dialtema locum antecedentem 
obtinet; maximum vero, locum medium. Ex- 
ceffus enim quo diaftema fefqui-oftavum fupe- 
rat fefqui-nonum, ratione felqui-oftogefima con- 
fpicitur, ')8(85; talem autem tam exiguam 
fonorum variatonem non potelt auris clare 
diftinguere. Vel; Ideo hoc in loco majus dia- 
ftema locum occupar antecedentem; maxi. 
mumque, locum medium; quoniam he dux 
rationes ( fefqui-ottava & fefqui-nona ) in qui- 
bus .ea generis Syntoni-diatoni diaftemata ma- 
nifefte confpiciuntur, funt prope-equales; hanc 
autem diaftematum prope-equalium in fonis 
differentiam non poteft auris ‘perfentifcere, 
propter magnam fonorum fimilitudinem, par- 
vamque diverfitatem feu alterationem : adeo- 
que non debeat auris hic nimis efle curiofa 
aut folicita, ut in aliis, quale poft quale duo- 
rum diétorum diaftematum, & quale non, eon- 


neéti fit necefle. 


Cum vero Parypate generis Diatoni-aquabilis 
fit magis intenfa quam Parypate generis Syntoni- 
diatoni, (nam Parypate generis Diatoni-equa- 
bilis, confpicitur in ratione fefqui-decima, fed 
Syutoni-diatoni in fefqui-oftava ; quando au- 
tem' ad communem aliquem terminum compa- 
rantur termini duo, minor quam major inten- 
fius continet dialtema ; ut eft in organis magis 


I 


MANUELIS BRYENNII 


Ka} 9 P rim VG È pedodiae, ws di- 
den), DR di x Bapò pirwdirg narà Fer 
var, È imydcu, nai dirmeymmadinato Nigen® 
dii 3 v dhù rarnas, xarà Snmwnnudinare, 
ue imydco, nai tminarr. 

ARA Tapiy crrmoda Djampioy, da ti, cx 
agitiv iuperoy Djagiparar amar dg mordpur 
cipPoror cisipa cwiseik mPuss* Meyondu di 
perrss, psico», è axice na) È paris T 
my speror romy cei Quod erge iMederrag, 75 di 
pelo è pio, TE di ihagict è tggamy Td 
Terna dd aAydas Erw mero die mi na) ceses= 
puodpar meòs dada, mq ivrws iuuedès egv- 
Pain), na) mi cipudera adomisny cvsIuare* 
Evraotre è ud) por Digienpea, Ty Spuerey emtage 
sm n È) piacer, È piowni Kai Me yopey cuvri= 
puas mpos rin ws, trdà tao 1 droni er 1 e Arto 
mevrws, mior ud pera micy cuni parer Baer 
pa, ippadis cidev amppattio& ciopua» mio dì 
Tahw però mio pi OT8 pd) am iggia thò 
AiaPoegy TÉ perios Aigolpams, neì TE puede 
r®, crapyis diaudandk cuadi cingrws ® pi- 
SW Disorua Ti dla moscipey cv pipe cvogua- 
n Tiysuduor timy cei imtzen vouodenii» OT 
di sadire aduwarii e mini tppal'e* a Dado 
por cuéi doyuanla rAAw Vrdpxdr, È È ns 
peer timv trizg, ir © pegaga, n P piiCcon 
Digmpa, Kai Emddnmeo 1 Vrtpogi n Ure gas ò 
tary dio Nyo ri imemare, ca dis ri rame 
Ea ara, marmdos i 7 drgale 
dverjdyres® dia Tiro cixgrws coretde, di iv 
ca Tois Usuper ipispuer aimar, # vd piilor dior 
pa 7 nyipeor rimv emtage, P dè pirasa È [ua 
cv. Kaì 9Ò 1 Urepogi, 1 Vrrepiza è emydoov 
Diga 75 menare, ca Miyw troy donrozio del 
Isapii& m@une' rho dì rocwstlw 7 ix Bea- 
ziiar ihaMayy dduwani Panpas 1 dro dee 
Sarek. H, 2g TETO Coradia # più ov djgrpa 
T ryspevo tomy triose, 9 di pirisor è pio 
dim ci dio 5ro: Asyoi, 0 me emryd00s è 6 imidles, 
& dis crapyos Fewpiimy vi Tommi TÈ cuvTivt 
2igrivs gives Namuala, raesni in TL dif 
Tagiowy Dian parwy ri 7 ir MaDoegy d- 
duwarni n dngn dida, dla è mA Liù TOY 
xy iuossrnte, Begxiiar dì SAagMay xa 
dAriwaw” Kai Dig tes Tiro 6 cvaryuns toravte, 
smAvregypovii ary Ud imfumi, afro &» 
ame, aver pdl) LE moioy auPoriswr F sionudurr 
Djamnpadray, midi pr, avayuaio cwsipioQ. 

Ertì dì Fagurdrn TÉ diarire Guari 94v8s 
awrwWtiea È rapuratns TE owrons Ajgrors 
gives tr È 9Ò 1 di apra E darne duadb 
AVS, tv imdendirta Ney Fewpirrg, n di & cvrant 
diarms iv emydiu* drevdì meds siva xosrdv cpov dia 
dpor PyCdmer), è indAar E perilores cortine 
por tmiad didon pa nadetmp 6v mis ippatvois Davipar 
‘ zi 


HARMONICGCA. 


rin | der nadiszi) ) Aewrsey cy éi È ty mi dé- 
YA imperi avraly Srupii& ridu. OÙ9Ì pie 
voy ds imsiplo densi; a) > eidivoy, ds avo sb me 
xè n Nxaads ni meguadri, Disde È dixant nù 
FRPUTRETIS, cw’TIwTER nadia 20) "ai thò 
Urpezilò è dutis, #0) me trw duesbos: $T Niger 
der iv di dnwpetcde ab mipu, pid 7 des 
naisnur. AM dyayuajer inni psda aesubiiva 
saGorinoy mi cari rénis Snipa, di 5 wr Co 
ms dugsods, è peivey ris tds d9AKA#s Vmtpoxàs 
F 7 dapspar Aoywr imonomiy % seiner da È 
do Miyss autor, dis almy Fatopiek mpiraoi, 
Teivwo, tmpina av BurnFeinodi supew do i- 
mia» di mey diy o vmpoxlub” uo ini, È Aigor ta 
dA Umpox abrav Fempa Quay” _ Acero 
sd0 agata dè delbuds dotò, do dv ni arto 
tparsondua psp and Té 26y0r durey, &y Thò 
Umpoxiv TÈ f Umpoxis Meyer imfatbper, mi 
ovepait i) xa) j mmamrand( opdi È tnampor autdy 
ceds Sempo: RT paripdpor apilpùr ce È ma 
aiar pi dormypaPopedee Eire ra poco cdp 7 
<a iis diga nesntant ua pio mudra dpi 
ks, ò doepga Dip % vedira ida Ere meio 
(0 eur Tsn de artser tari dor pis 
auri Uuaò rg Data My aj È garden 
dpilpudr cu È rds artscdioews, ibrs 8 med 
78, dorme aPi ped devmpoy Emtra Pizzica 
dad TETOP © eesontassi dor è ipoios avr$ pi- 


Sa asi g peiGeros Mya sat griedper pil 


piv cx È ruasmis dins, is & ddmps, 


doreyegPi pere Wa Kaj & Teva Sanonors- | 


pp dnegoris, Lui ta L E tesrs deilut, 7 
domryesPiyrar, Umpoxi) fi mpixd Ti delmips 
xa} Testi diva Aepeairneondu Thè paid 
rega aripozlu i mepird Enos TE at® 
Kaj di srW mlrtor Sept qu 7 7 atguer- 
sbav Ayer Uanpoxiv, mio Ti i per, n È pépn, 
78 ddrips dellus è in Kaj 7 atortansouduy 
ua asri Mizar ampi, Casirov due fatis 2ja- 
primordi TU Umpoxns cry rigor dpPonipan 7 7 
sisimoelo ssaa piso è imaicy dimen Miyar. 
Olor dai 

peror end) 1 18) supremi É Dlerims ipar& 
ass cr Frdeniro Miyo Feapiry, i È) cera 
TE cuvrivs ajarna uiny vw à noe 
per 6Upiv, è peavor TÙù arte xi a p@oripan To» 
«ipira» Frpucejar Aéywr mem TIE ta, dda 8 
T Aògey aut Pi 7 am Fawpeiok indi Eiar 
Paper nera a dio delude, 1 mi inràò Par 

x 7 dira: don TT" KG) PÒ rà mesnta- 
sstpara pion N21) 7 misroy niger "poro pi) 
xo) mA a ETA adore peer Tintà AT dina è T 
Voopavor è Cn TÉ cntòs dNMjdss 7 macari 
auto, ind cimorla, app amryegtic ada Ei 
ne my AND pe » n dira è eyd cor cube 
TE pu, na nà ixrà, s ni, RE. xgj dre 





and ay pars ica Dessgàr è rega 


429 
manifeftum : ) Dicendum item eft, In qua ri 
tione exceflùs ille confpicitar. Non enim ad 
fcientiam fufficit cognofeere, quod hec {puta) 
Lichanos aut Parypate, fit quam illa 1.icha- 
nos ayt Rao Intenfior ; fed quantus fit 
accurate excelfus ille; & rationem in qua fpe- 
atur exccilùs ille qualis fit. Duximus autem 
necefiàrium exponere univerfale de hifce theo- 
rema, quo quis poflit accurate non tantum dif- 
ferentium rauionum inter fe exceflum infpicere 
& invenire; fed ctiam eorum rationes, quibus 
ili confpiciuntur. 


Quando igitur invenire velimus duarum 
quarumeunque rationum excelfùm ; itemque ra- 
tionem in qua confpicitur earum excellus ; 
Primo fumimus numeros ipfos quibus deno. 
minantur partes que fub rationibus illis “ad- 
exaudiuntur, quarum excellum & exceflus ratio- 
nem quarimus; & multiplicamus corum utrum- 
vis per reliquum, numerumque multiplicatione 
faftum deferibimus: Deinde fumimus que in 
ratiotibus illis ad-exaudiuntur partes talis nu- 
meri, cafque feorfim defcribimus : Tum il na- 
mero primum addimus eam ipfius partem qua ad- 
exauditur fub ratione minore ; numerumque 
additione fatum, proxime poft illum primum 
numerum, deferibimus fecundum : ‘Tum eidem 
( primo numero ) fimiliter addimus cam ejus 
partem que ad-exauditur fub ratione majore ; 
numerumque hac additione faftum, proxime 
polt fecundum, deferibimus tertium: Poftea 
defpicimus accurate, quantus fit hujus tertii (fic 
defcriptoram ) numeri excellùs quo fecundum 
fuperat ; atque hunc dignofcimus excellum efle 
majoris rationis quo hac minorem fuperat: At- 
que tum tandem perfpicimus, hunc propofita- 
rum rationum exceffum, quanta pars ca fit (aut 

artes ) fecundi numeri; Rationemque fub il- 
È ad-exauditam fumentes, cam accurate digno- 
fcimus effe excelfus rationem duarum nobis ad 
difquirendum propofitarum, quacunque demum 
fint illa rationes. 


Quod diftum eft, fic fiat exemplo manife- 
itum. Cum Parypate generis Diatoni-xquabi- 
lis in ratione fefqui-decima confpiciatur, (18 
=133;) & Parypate generis Syntoni-diaoni, i in 
fefqurotava, (f=1};) & invenire volui- 
mus, non folum exceflum diîtarum duarum 
rationum fuper-particularium, quantus fit; fed 
etiam ipfam rationem, in qua confpicitur hic ex- 
cellùs : Primo fumpfi imus duos illos numeros, 
nimirum otto & decem, ( quippe ab his deno- 
minantur partes qua ad-exaudiuntur. fub his 
rationibus, ) & naltiplicavimus odto in de- 
cem, (8x 10 = 80;) faétumque ex hac eo- 
rum” inter fe multiplicatione numerum, oéto- 
ginta, defcripfimus: Hujus dein fumpfimus 
partem tum decimam tum odavam, ( nimi- 
rum oéto, & decem;) ceafque fcorfim de- 


Kkk3 feripfimus ; 


4.30 MANUELIS 


BRYENNII 


one meedzapdor tE diarore spad fiss ud) ti cuytiva BgTovs. 
Commune tetrachordum Generis Diatoni-equabilis & Syntoni-diatoni. 


. 
UMETIÀ, 











gran vaga Ti” 
mapimaraz 
n 88 81 # . 2 7 10 î 
miyerol. 
" 80 El si 80 x 
24 n2 PaTAk, palato; n 24 


he funt partes qua in ex- 
fitis rationibus funt ad-exaudite :) Tum pri 
numero ottoginta, addidimus ipfius partem 
decimam, hoceft otto ; fa&tumque ex hac addi» 
tione numerum ogtoginta otto, (80 -+-8=88,) 
juxta illum adferiplimus : Deinde, eidem item 
addidimus ipfius partem oftavam, hoc cit de- 
cem, (80+ 10 = 90,) faétumque cx hac ad. 
ditione numerum, adfcripfimus juxta numerum 
oftoginta ogto, (80.88. 90: ) Polteaque ac- 
curate conlideravimus, quantus elt hujus nu- 
meri tertil, mempe monaginta, exceflus quo 
fuperat fecundum, feu o&toginta ofto: ( 90 — 
88—2:) cumque hunc elle deprehendimus 
duarum monadum ; inde percepimus accurate, 
quod majoris rationig ( nempe fefqui-oftava ) 
excellis quo fuperat fefqui-decimam ( fecun- 
dum propofitos numeros ) eft Binarius. At- 
que fic tandem perfpeximus, harum duarum 
rationum exceflum, nimirum duas monadas , 
quanta pars fit numeri fecundi, nempe ofto- 
ginta otto: 2) 88 (44: cumque hunc de- 
prehendimus ipfius eflc partem quadragefimam- 
quartam ; rauonem inde ad-exauditam, nimi- 
rum fefqui-quadragefimam-quartam, aflumentes, 
accurate dignovimus, cam efle rationem ex- 
ceflùs rationis fefqui-o&tave, qua fuperat fel 
qui-decimam. Que due rationes nobis erant 
propofite ad difquifiténem exemplarem didti 
< theorematis generalis. 


feriplimus ; ( quippi 


mum, 


8x1o=80. 1:=15= 


reg mi le 30 i n pp 
mi iv mis eiprudiois Niyois tentati pera” Ei- 
uu ad Esra ppi per tw iydetroriz doll 
pò, è dinarn asti perth, nr rà cnr #7 
uo piver &ydoinorna buràà dell uor ca È mavmS 
mpodinas areyegc ida vario rin Entra 
9 aio arpece pina per «ur © 6ydoor avri puépos, 
roi mì dira È È fui ds apiluòr cn È 7 
auris mir pedirus, ameyegtia ped ento È 
cydotsorme curi Kaì pi mevra Carreda pda 
dnepciis; mon ns ton i TÉ agirs, mi Ti inenio 
verme, dgilus drperdi fi Urrepe gia 7 dripa, rs 
75 cydenroria iurd* Kaj mid’) sipopuey asrlò dda 
porddwr relega, nari\iQape cingySis ty- 
nude, ws sj rd pdlenG Aiye TEOR, NT TE 
emy dos, ” Urp ga r5 imdenare, rari mrpo= 
asus deiliuts, duds fa. Kal 69° ro A 
mijoy mir Seprio ur F rst dio Mivcay Fl 
ÙTEPONÀV, EITTI sis dio poddas, V£144) pipa ia 
té ddrps dpibp, pmi té iydonnevre ixra* Kai 
imlò neo cipordp asti movaggrosorimaproy ari 
piro» muy sota, È rpocehanti pevor 6% abrod 
Miyor, ros t imrosaparogammeflor ,\AnPeres* di 
grow pes dinesbis aùriv civay Adyor È Vrrepogiis TE 
tmoydog Moya i vrripizd Sros TE imdenate. Kad 


9Ò #70 ci dio Acyoi ven Noe ipivzeis Prionefo 


Umdfy pani ts dpredis nafodint Sawpipdos. 


d=d. 1a={l- 





SECTIO\DECIMA. 
De Selione generis Mollis-entoni. 


UM de feftione generis tum Diatoni- 
xquabilis, tum &ntoni-diatoni, ditlè- 
ruimus, qua poftular qua his convenit 

concifa oratio : Proxime de reliquorum gene- 
rum fettione, cum- omni perfpicuitate & accu- 


TMIHMA AEKATON. 


rise) d namerepre red parant ivrore fues. 


laraCiyas @Ei d nareropns TE n dia- 
4A rind spad ofiss, È TÉ cuvtivs djaro- 
vs, don è ateoinar avriis mura pn pdpos 

arin AyO tons i Dei * HATETOME TU 
Vearodelarty fav, 1 tons auPlveto n È angs 
Ciiatg, 





a Suppleo agis. 


4 Pro 


HARMONI'GA, 


Gio, vanà È Uarnspery e5 daten Urrep- 
pigoridor river AfgiAmfipeie. AM tsmpov 
ot d rs» padarsd ivrive: ng) Î Preso 
TO. iv È prreedìsg, Fw Tporarrihey dun 
dioifear, Bapuriegy ixe Thè Aigavriv rav d\ 
Uasodeiray, OUWTEYMTECAY, Pani obvricar ws 
£v rois intra dexpioemg. 

Temapiy imddav tAci see È # tossror gAVos 
pdadia narampes diupidu piro, dig rod' 
Trprciprrdia cFunentes naprins, Thò malw re o%v- 
tips mogazipde rs didanpdue rovs, ros Thè ni 

ri Umepe:raicor, uD mims anegbrss, sis 
GuTd) Lémm io AM dois' 9) mibpeer lo degoniv 
* avred, ros Thè virlw ri» UrrepGoAaie, immy 
GI ari  TÒ cy i pipe aUmis* ds ddr anta 
etss Case, Niyor troydeci. Elma aidiv deu 
piper, TÙù Guodilò Mixer avrà, ds né Ra 
dov dA Aoss* È mibper è mpurarlm avrà, fros 
Triv ogitho riv vrpGoNaion, îow An aUTi È rd 
SCdi uv piper avnis* ds ix avv pos Casi 
ro, riyor emme6doper. 

Kai ut cetra druido dra 1i imogira de- 
vs, vga nam unt, privi F deldy- 
Alia, reds Tlò vir unt, ir rlò mil ray 
UmepecAzion, ay eipnediies dio Finpogius Me 
135° Hit imydoc, ov exe Nigsds rt arede 
ali miu no è Fiedopor, èdvixa ri FOOT 
air cotss Th Nixasiy È è rermidpor E cin 
Nigu, Vero È aPepireas apPsripr Fendi 
Trripoeleor Niyoy, tru è Sindsecdi edo per, daga 
visono stu anestis civ td arde dint Niger, 
ov xe eds Tlò reputo. Ka) d dereo Pia 
pb 1 1 emvydoor ng) iméGdcuor Ayer dorù r$ 
imagits Mys, dels av d RN 7 imprgioy die 
qu è Varidper + asrd iPiba 2lgopa, si 
pi psv è imensodiedopos. Dior, Cia) vasod'ery- 
pars, è djarira sixgormoraga apilpòs, Mar 
Exa meds è inariv imormuentà, Trimesnw® tà dv 
dor TiTù dira vr eri don È emikdopr 


431 
ratione, differendum'eft; fecundum ( qui divi- 
dendus fupponitur ) tonum Hypermixolydiom, 
Et primo quidem de /e@Rione generis Malaci en- 
toni ( few mollis-intenfi.) tenim'hoc melo- 
dix genus, reliquis duobus ante-nominatis gene 
ribus, graviorem habet -Lichanon;- fed, quam 
reliqua, intenfiorem ; hoc eft acutiorem: ‘ut in 
fequenubus oftendetur. 

Ideoque, cum fifcepimus hoc melodia ge 
nus fecare ; dividimus primo ( ope prediéti 
acutt-cufpidis circini ) Neten acutioris. tetra- 
chordi jam expofiti foni, ( hoc eft Neten-hy- 
perbolzon,) cum omni accuratione, in oblo 
partes inter fe equales; facimufque ipfivs Li- 
chanon, ( hoc cit Paraneten-hyperbolzon, ) &- 
qualem ipfi tri ejufque parti ogtavar; ut ha- 
beat hec ad'illam ratronem fefQui-otavam. 
Deinde dividimus item, fic faftam Lichanon 
ipfius, in pre feptem inter fe xquales; faci- 
mulque ipfius Parypaten, ( hoc eft Triten-hy- 
perbolzon,) xqualem ipfi toti ejufque parti fep- 
tme s ut habea hec ad illam rationem fetqui- 
feptimam. i 


Poftcaque auferimus è ratione felt ti-tertia, 
quam habet ipfius Hypate ( hoc eft, Nete-die- 
zeugmenon ) ad Neten ejus ( hoc elt, Neten- 
hyperbolcon ) diftas duas' rationes {uper-parti- 
culares; nempe fefqui-ofta van (quam haber €jus 
Lichanos ad Neten ) & fefqui-feprimam (quam 
habet ejus Parypate ad Lichanion 3) }) Ò 4 (5 (#4 
reliduamque ex ea rationem, ( poft' ablationem 
diétarum duarum rationum fuper-particularium,) 
mmrum fefqui-vigelimam-feptimam; dignofei- 
mus accurate rauonem eam efle quam habet 
ipfius Hypate ad Parypaten. Si enim’ è ra- 
tione felqui-tertia auferamus rationem tum fel. 
qui-oétavam, tum fefqui-feptimam; non alia 
(ex fuper-particularibus ) ratio refiduum ex eo 
diaftema continet, quam fola fefqui-vigefima- 
feptima. Sicut (in exemplo) numerus ducenta- 
viginti-quatuor, rationem habet -ad centum- 
fexaginta-oéto, fefqui-tertiam ; fi ergo inde au- 
feramus rationem felqui-oStavam & fefqui-fepri- 


TÒ igumpor nreagonde raf arippiborudie rivi. 
Acutius Tétrachordum Hypermixolydii Toni. 














Madaxoy vano Pd. Genus Molle-entonon. 
Vadm. vira Dil rs dicar. 
mu —____=cr Mie, > 
57 | 
mpundrm Îì Telra, melma alploralor, 
216 + i —_ _—_ L__ r———'r 
’ 27 
1 auggyita, fi Ayane, - miggvira \aploraior, 
189 lei! PReArITa \apeorai DS 
î | 21 
36 rim ra Crifloraler. 


168 —— i 


e e _ 


5 Pro spa, repono agri, fenfu peftulante. 


+ Suppleo 


432 MANUELIS 


mam; È 
centum-oGtoginta-novem, (quippe hi funt qui, 
in diaftemate fefqui-tertio, dia diétorum ter- 
minorum feu numerorum, diaftemata carum ra- 
tionum continent ; nam numerus centum-o&togin- 
ta-novem ad centum-fexaginta-ofto rationem fa- 
cit fefqui-otavam; atque ad ducenta-fexdecim 
(qui et hypologus rationis refidua ex fefqui- 
tertia) fefqui-fepumam; ) qua eftigitur refidua 
ratio ex ratione fefqui-tertia, poft ablationem 
di&tarum duarum rationum fuper-particularium ; 
Lied numeri ducenta-viginti-quatuor ad 
nta-fexdecim ;) non alia erit ex rationi- 
bus fuper-particularibus, quam fola fefqui.vi- 
gefima-fepuma. Nam excellus numeri ducen- 
ta-vigint-quatuor, ad numeruma, ducenta-fex- 
decim, eft otto; funtque odlo; pars precife 
vigelima-feptima numeri ducenta-fexdecim, 
Zoe fi per fe&tionem velimus hujus ge 
neris Hypaten invenire; itemque quam habet 
hxc rauonem ad ejus Parypaten ; dividimus 
fic faftam ipfius Parypaten in partes viginti- 
feptem inter fe xquales; facimufque Mass. 
diezeugmenon aqualem ipfi toti ejufque parti 
Vigefime-feptime; ut habtar haec ad illam ra- 
tionem fefqui-vigelimam-fepumam : naftique fu- 
mus, per feftionem, ejufdem Hypaten; & quam 
haber hac ad Parypaten fuam rationem. a 
fequens gravillimaque ratio generis Mollis-ento- 
ni, quam haber ejus Hypate ad Parypaten, eft 
fefqui-vigefima-feptima ; ficut per numeros item 
oftenfum eft. 


Ad eundem itaque modum dividimus, cum 
omni accuratione, etiam tetrachordum gravius 
toni Hypermixolydii fecundum diftum melo- 
dix. genus; quod nimirum continetur è Nete- 
diezeugmenon & Paramefe. Facimus enim ip- 
fius Lichanon, hoc eflt Paraneten-diezeugme- 
non, eandem habere rationem ad Neten ejus, 
quam habet acutioris tetrachordi Lichanos ad 
Neten: fuam : Ejufque Parypaten, hoc eft Tri- 
ten-diezeugmenon, candem item habere ratio- 
nem ad Lichanon ejus, quam habet acutioris 
tetrachordi Parypate ad fuam Lichanon: Item- 
que ipfius Hypaten, hoc elt Paramefen, cam 


mreszopdov mpòs ho Mixed aùrod* Try 


BRYENNII 


five numerum centum-fexaginta-otto &x 2690, 1 T inez mormorò dpiluòr, xa) è 


inar GYdonnevmusria” Emu È pelp eso ci; ta rod 
timgita digsjuan, auPoripur 7 epnidpiar opoer, 
dr apilpar, ri dasiuala tor mstwY Atyaw 
imyons” è d inarv 0ydmorzunia derbpòs, 
atòs pi) 7 inarv iSmrormuontà, misi 7 1r6y cor 
mos )T diarsoia dinait, ds rzstAogos È Aesmo- 
pds cn E imagits Mya tri, è emecdopor d M- 
mivdut deg Neos cn 8 emigits Miys, do 
dPaupirrws apPoriper FT epuditor impose di 
qur, ru è È diasonia tinsortioraga eds T diang- 
na dinait* AS dr ci Tav impogker Ad= 
quer, di per pertd è imuocdiGdepos* 199 vrrspo- 
Xi TE diaronra sixcormosata, mgds T diarsora de- 
naib, into dior ri e) inràì, tmduecdiGdopor pi 
PS iclv auesoiis Ts daria dinait. 

Ei di ya % 2jg È xarerpere thò Casdrlw Fa 
Miowwdp TE musTs fuse eipiiv En 9) xd è» aly 
Nip meùs thè mapurarlo auri xiwm') z 
per thò Sped mipvrerlw curi dis ppm cino= 
ara io aMihos* x9) mid tLò virlw 7 de- 
Cdsy idr, To 6A avrii È rid cinocdiCdo po pi 
pd alumis* dos fd aurlu) meds Cueivlew, Meyov im4- 
nodiedopey Kai sinper dv na) dig È xaranpino 
topos, è thò Urimpabri, % dv am Aoger 
tds Th mpumir avrs xixm'). O 9 io pevos 
% Bapirans Acgos 78 parari Corrs pes, dr éxd 
n sam aut néòs tl mupumitrar, è emduocdiG- 
doftts inv naSreme È 2jg riv api pan didan). 

Tòv aunv ) des reca diupiper, i ns ae 
mercio, ngi è Bapimpor mreazopdor TE vmrep= 
psborudis tons, nari P AdAnpesdiior 94V05 TÈ peerca= 
dia è di ae) rin È mins rav el doy- 
Bir, È È pins. Kai gd mibpe thò Bò 
duxaror uri, ra thò porro mov dil&oy- 
ida, È aurir tgew Megev eds Thè virlo ai 
md, èv deg ix % 178 cunipe mreggipde Me 
zeros meàs thè vrlo asnd Tho di sepumi- 
Thu aùnd, tru thò resrlo rin deldoy dir, 
midw Tv alt xe Meyer mess Thò Arxmsdy 


ara, èv dea EX Nei 1 apurdry TE dpuripe 


dì Vardmp giri, ira mv cpapion, dA È abs 


Tè Bapimpor mregxonda 7% Umppuborudìs rws. 
Gravius Tetrachordum Hypermixolydii toni. 


Madaxgy f&roroy Vr). 


Genus Molle-entonon, 


AT ia 

| # a 
di muevrdta, È Teita, geim Jlevyidiar, 

ile me | 
‘ fem, è gole ha Sabry ad è 

ine — poi i agente. reperire Puglie 

212 1 ut 
336 rh vira Sntovyidiur. 

ii tt 





xy 


HARMONICA. 


igeo Aezer mpùs mì murirlo abri, èv dea ind 
$ 118 vrpe area zipds rd Tpos Tiv mapu- 
sm aUTi. Olrws bag mid t my TÈ pa- 
deux Crrore ives namemulò % daijerw. Ketì 9) 
P quin iv È perwdiaz, dis dida Mg: 
® Bapò, persdirry uamì iriydoor, È iméldo- 
por irisveddiGdopor Aozor im 5 E crew 
Tiws, narì Taruediedo per, È erodouo, xa) 
iriydoo. 

ARA Trapòr 3) mdAw 2jempioy, dig ti, var 
Satrreg é2rì 7 mestvs diarivs girsc, & pigisar 
Algoipa è idv ini rima, dit 9 ft 
Cor, Er0w 3% ém 18 parari tyréys; Adyopev dv 
Tad wpos rim cuvripws în di ivdega ai- 
may îy Cutie Th give Tim mwéCn Pick, Ale 
muy dAnSeis % Ca THTW® Kat} 9Ò na) cy TÉT%, è 
pesver 1 Vapori n Cerepind d er edopos Néyss 
TE imydis, t» dis Csapyas ni miabia diasiuala 
miomay, è îreprrosaeirt Niyuw Iewps di, 
gador is ramAis TI doti averzodiras* AMA 
% abrii ga Emi ci do diva, aMStis ragual cin 
Di ) 7 Tagirar diasmpartr mì tiv ixav dla 
Presr, di dn Acyor punpev iv mis iperesdey der 
iPaper, ida pis ibuggia Alayiirey 1 cixor. 


Emiage 7) naù ivrea T LS sySpuevor rey È pei 


Ceo diamnpa” ® 3 pirssa, T pio dì iv aim» 
£v ris Usspor Mibopdp, 

Avaxuaiioy 9) im mis cipnadioss sidiva, ém ij 
pbùì Mixgawcs TE Digrova Guai 968, curva» 
nea id È Nixand ri padaxi éyTovs, ir0ydey- 
sosti Mya Ka) 9Ò, dig did), i 7 dha- 
TON iuadi gives Nixasds, ty SrimvdTW” My 
Inwpirma n 3 78 paraxi ivrive, iv imydia* 

cor ] 6 70yÀ005 Miyos, ri irmdre, fmy- 
donvosta Nyo. H 3 rapurdm rddw 7È dariva 
ipa gus cumvatica is È Taprams té 
para tvrws fis, er emanzudendrt My ty 
visa, Kai dd i 480 rapordm E diarive iuart 
nfius, eis TL) Mixancr aurod, Ieyev ixd iridi- 
arr 1) rapram È parax8 îvrva, iriét- 
depav' 6 5 irSdopos Aéyos, ov ig i TAPUITATI 
TE padaxt vr Rss mec Thi digascy aùri, 
3 è iroydoos, dv txdi igaros avra pds rl 


433 
habere rationem ad ejus Parypaten, quam ha. 
bet acutioris tetrachordi Hypate ad Parypaten 
fuam. Sic itaque facimus etiam generis Mol. 
lissentoni feglionem & divifionem. Nam hoc 
melodie genus, ut oftenfum eft, canitur, in 
grave, fecundum rationem fefqui-oRavam, fel: 
qui-feptimam, & fefqui-vigelimam-feptimam ; 
in acutum vero contra, fecundum rationem 
fefqui-vigefimam-feprimam, fefqui-feptimam, & 
felqui-oétavam. 


Sed hic iterum dubitare fubit, ob quam cau- 
fam; ficut de genere Syntono-diatono, maxi- 
mum diaftema non poffideat locum preceden- 
tem, fed diaffema majus; fic & in Molli.en- 
tono? Dicimus igitur ad hoc item breviter. 
Nempe, ob quam caufam in illo genere hoc 
fieri contigit, ob eandem revera È in hoc. 
Nam in hoc item, non tantum exceflis quo 
ratio fefqui-feptima fuperat fefqui-oRavam, in 
quibus manifelte confpiciuntur hac diaftema- 
ta, ( qua ratione felqui-fexagefima-tertia con- 
fpicitur, ) 5(£,) eft quali auditui plane in- 
fenfibilis : Sed & he du rationes funt reve- 
ra prope-xquales; diaftematumque prope-equa- 
lium in fono differentiam (ob quam rationem 
paulo ante difleruimas ) omnino non poteft 
auditus dignofcere. Poflidet utique & hic lo. 
cum antecedentem Diaftema majus; maximum 
vero, locum medium ; ob quam caufam in fe- 
quentibus dicemus. 


Sciendum autem elt, prater jam di&la, quod 
Lichanos generis Diatoni-xquabilis, elt inten- 
fior Lichano Mollis-entoni, ratione fefqui-ofto- 
gefima.. Nam, ut oftenfum eft, Lichanos ge 
neris Diatoni-xquabilis, ratione pit con- 
fpicitur; fed Mollis-entoni, in fefqui-oftava ; 
major autem eft ratio pra quam fef- 

urnona, ratione fefqui-oftogefima, '9)g (8 
Sed Parypate viciflim generis Diatoni-equabi- 
16, intenfior elt quam Parypate generis Mol- 
lis-entoni, ratione fefqui-decima-nona, proxime. 
Nam Parypate generis Diatoni-aquabilis, ad 
ejus L.ichanon, rationem habet fefqui-decimam; 
fed Parypate Mollisentoni, fefe ui-feptimam ; 
Sed ratio fefqui-feptima ( quam habet ‘ary pa- 
te generis Mollisentoni ad Lichanon fuam) & 
fefqui-oftava ( quam habet Lichanos ejus ad 

Li 


Kowèy nregzeda È padaxt corna givss % E djarine duadé. 
Commune tetrachordum generis Mollisentoni & Diatoni-aquabilis. 


Traras, 


1344 —|— 
a 134 112 
mn 


1232 —|\-—__ 


tr 112 
To 


1120 mi — È 
9 si 
336 1008 -—— 


lacca aa Fc 1344 
Bg | 1296 
duyarci, 

LI4 


viras, 
——— -—- 1008 





» 
. i) 


162 


1134 


| 126 


Lll Neten 


434 MANUELIS 


Neten) inter fe conjuntte, jxf == 3, ma- 
jus continent diaftema , quam fefqai.decima 
( quam habet Parypate generis Diatoni-xquabilis 
ad Lichanon fuam ) & fefqui-nona (quam ha- 
bet Lichanos ejus ad Neten ) itidem inter fe 
conjuntte, ix '5='i Confpicitur autem ex- 
ceflus, quo, quod continetur per conjunftio- 
nem Diaftema rationis fefqui-feptime & fef- 
qui-ottave, fuperat Diaftema quod itidem per 
conjunétionem rationis fefqui-decime & fefqui- 
nona, ratione fefqui-decima-nona, proxime '$ ) 
j08 Quod manifefte oftenditur in fubjunéto 
ujus fyitematis Hypodigmate. 


Lichanos autem generis Syntoni-diatoni, in- 
tenfior. elt Lichano Mollis-entoni, ratione iti- 
dem fefqui-o&togefima. Nam Lichanos iftius 
generis, ur oftenfum elt, ratione fefqui-nona 
confpicitur, ficut & generis Diatoni-xquabilis. 
Parypate vero generis Syntoni-diatoni, inten- 
fior eft quam Parypate generis Mollis-ento- 
ni, ratione fefqui-trigetima-quinta. Nam Pary- 

te generis Synioni-diatoni, ad Lichanon 
fino rationem habet fefqui-oîtavam; Pary- 
pate vero Mollis-entoni, ; ur diftum eft, fef- 
qui-feptimam : Ratio autem fefqui-feptima (quam 
habet Parypate generis Mollis-entoni ad Li- 
chanon fuam) & fefqui-oftava ‘ uam ha- 
bet Lichanos ejus ad Neten, ut diétum eft ) 
inter fe conjunéte, $x f = 3, majus continent 
diaftema, quam fefqui-oftava {quam haber 
Parypate generis Syntoni-diatoni ad fuam Li- 
chanon) & fefqui-nona (quam habet Licha- 
nos ejus ad Neten) itidem inter fè conjun- 
Ae, fx G='"=# Confpicitur autem ex- 
ceflus, quo, quod continetur per conjunétionem 
diaftema, rauonis fefqui-fepume & fefqui-otta- 
ve, fuperat diaftema quod per conjun&ionem 
itidem continetur, ratiopis felqui-ottave & fef- 
qui-none, ratione fefqui-trigefima- punta, #13 











BRYENNII 


virlu, &MIAo1s cuwatadpor, prsdor tmigeoi da 
pa, timo dre Trndinars, dv Exe 1 purea 
F Alarws iuart Guss antis tl nyavar and, 
#6 Sirwars, èv ix Aixosds rd artis Tlò 
virlu, ipiias aMidess avaro upos. ©tapitry 
51 mpeg, 1 Umpixa è imxidu rar cava 
Qlò digonua ro e $ Pancdius * imydia 
Mys, & emordis ducias nari cuvaPlò dja- 
pipans ro nti Jindendra È Finewars Mys, 
ta Pnemveaneudinari Miyw fyyasa: is tnapyos 
tw TU armadio miiTs mvouans \arodey- 
pan der. 

H 7) Mixosds UA TE cuyrins diarme “fuse, 
curmmumieg tì È digoai E parlar torwe, i- 
puoicos imydonosti Meyt. Key gd #1 dixaràs E 
musts givss, ds diderna, o Srrwdrw Miyw 
Pwpeimy, o di kg) i 78 darne duart givss. 
3 sapurim 7 covTivs diarws MPiss, covmvate@ 
6 P magurinis TÈ padaxt tre pis, Fr 
aeianosomi io deyw °. Ka) dd 1 dò apra 
TE cuts diarts yevas, mes Thò Mixaror rt, 
Niger Éxe emydooy ri } rapvrdm 8 paraxt 
twms, ds dprry, Tinicdopue. 0 di PaSdopos 
Nigas, dv iga 4 Tapurdm 78 padari intona Yi- 
vss méùs Thò Nxavoy art,  dimrydoos, èn ix 
i rixards and meds Thò viral, die ui), di 
dois carlo vdpoi, put ergo dida, np 
O reemydoos, dv exe si mapurdni TE cvytons dia- 
tons yirss mods Tlò niger avrod, è è Fniyva= 
ns, vega n Aixards avnd meès sò virlw, i- 
ppricos dMAAas vasti pduos Oper”) dì 1 vrepo- 

Rn A È ia 
20,1 eepizia P mei dor nari vvaplò dig 
pa tar n nd Tamcdi us è imydis Miya, ri 
merende dpoitos rari cuvadlo diasuars vasi 
mr imydis è Timwars Moya, tv Paneianosi 


(i. Quod ca oftenditur in fubjeéto talis milo diyw È* ds cvapyos tv Tù arene 
ematis Hypodigmate. . TE musTE ovsuans adeyuan dev). 
TMHMA 
Kowòr ntegxopda nd parart tortvs vinss È nd onths djarirs. 
Commune tetrachordum generis Mollis-entoni & Syntoni-diatoni. 
134 ® Uaatau, 
16 84 | d 480 134 28 
È èT 
1260 —;—— illa 
î 140 w . 36 I 162 190 8 
A ary eral, 7 
è 3% 112 | RETI {ras 1134 î 
336 VT, 
1008 —— ——- 1008 





e Deleo #34, quod hic redundabat, bis. 


a Suppleo 


HARMONICA 


TMHMA ENAEKATON. 
Nieei È sarempis ni parard drive yiss, 


AA' mt È Thò xaremeplo) 78 piarant iy- 
Tor yivss owripies nn dirai ddp 


si uuer civ dem debe È Thò 7 padars da- 


move yinss* dp ro» diario drrdytay Sfoiin 

deb iggarn dis pedov arrdly na estis avesudjbev, 
cru Bapireny. i 

Toi vuo Gray atsundeinado % © mir YO 

< dî perudias, neri T.vrmppuboridior rivey, nala- 

iper dat dp mero Ti virlu nd iuripe re- 


reaxipde avmd, ir Fò vir rin vmeplorajar, 


eis Era pripn îoce dMAAris* È mite Thò Aixovòr 
‘avrai, tr Tlò pg ro vripoorajer, imp 
Gn alsri; rid Cda pe priper avis” dis Egon ale 
Lslò mes Cncblo, Aéger Taedoper. Ele AA 
, Rapidi Thi Yuoilo rixarir duri, «ds ima 
pigri aires 19) molti Td rapvrarlo 
abnd, imrlà resto riv imptorajar, în cd 
abtii $ 78 îmdro pio auris ds ix abriv 
mgos Caslw, Niger ÉrtmanI. i 
Kaj è ruore aPaigi gd Vorè rod trivedra 
Myst, îv fx n Card ari, frodi vir roy 
deldy dior, mess mv irlw abri, res tlò vi- 
rl rev Umpeoajey, da cpu das dio Smipe 
e4ss Niyss,yto T irriici cuor È iibvatev Kai 
È Aetmapiuer dk deri Niger, de È dPaspirws 
apDoripav rom Sionedpan cr ipuoghon Aeg, tru 
È iruesttà diapazona du dnesSos civ è È 
vasdrns autE Nigey, Tod vimjs ov dilly- 
Spy, db xd mei miu masvrami aUTE, frei mb 
Test riv mepcoraiar Kai d cima Pira 
tiv mi redopuey è iriivarer Miyrdon rd tre 
Tesrs Mya, -bdes ay LAG riv eri puog hear Me 
70 d Meridien % asri Dita Daga, 
pd porSh ò eriduegio. Giov dà Candeypares, 
6 ydenvermarionaea derlpès exe meis È nor 
metesa, Migev Jrrresror adv dv dr rita d0i- 
Aepdu rav re em sCÌ peey È estrae dépar, Uni 
T ibnmormereia derbpur n è idcunrarmadio 3 
Tor tà pete cio ci co TO ETITRATO diasquan, dpr 
Poripwr tiv Sipuidicov dpar, ersi debpuior, 7 
*daouane riv tento» Miyv irigors* O pap 


169 pron tediio apilpòs, mecs dò è SEnnorme- > 


agia, most irodopor mes di è iydoinoa, 
ès Vearidegos TÈ Nesropdus cn rù irirekre Aeys 
id, È errato O Mariunt deg Neyos ca 
TE €rmeimt Ad y4, dora È aPeupioews duPoripay 
mov eipridpicor eriuogiar Neyor; ira ti iydon- 
sormerioraga neîs T iydonneria cix dAAO ay 
Gin 7 Erice sor Never, si pù per 6 tr iduosis. 


% 


438 





SECTIO UNDECIMA. 
De SelZione generis Mallis-diatoni. 
S ED poftquam item feRionem generis Mol- 


lisentoni jam breviter expedivimus: pro-' 
ximum eft ut generis Mollis-diatoni Seltionem 
expediamus; quod eft omniunì generum Dia- 
tonicorum ultumum; utpote quod eft maxime 


remiflum, hoc eft graviflimum. 


Cum igitur propofuimus etiam hoc melo- 
dia’genus, fecundura tonum Hypermixo]ydium, 
e: Dividimus primo Neten acutioris Iplius 
tetrachordi, hoc eft Neten-hyperbolxon, in par- 
tes feptent inter fè equales: facimufque ‘ipfius 
Lichanon , hoc eft Paraneten-hyperbolxon , 
xqualem ipfi, toti ejufque parti feptime ; ut 
habeat hac ad illam rationem felqui-feptimam. 
Dem iterum dividimus -fic fa@am illius Licha- 
non, in partes novem inter fe 2quales; faci- 
mufque ipfius Parypaten, hoc di Tricoby. 
perbolzon, aqualem ipfì toti ejufque parti no- 
me; ut habeat hec tia illam rationem fefqui- 
nonam. 


Pofteaque auferimus'ex ratione fefqui-ter- 
tia (quam habet ejus Hypate, hoc eft Nete- 
diezeugmenon, ad ‘ejus Neten, hoc eft Neten- 
hyperboleon, ) diétas duas’ rationes fuper-par- > 
ticular:s; nimirum fefqui-feprimam & felqui- 
nonami ; (fx '9=#.) Relitramine ex illa 
rauonem, poftablavionem diétarum duarum ra- 
uonum fuper-particulatium, hoc eft fequi-vi- 
gefimam , .33)4 (3, accurate dignofcimus ra- 
nion:m elle ipfius Hypates, hoc eft Netes-die- 
zeugiuenon, quam habet ad ejus Parypaten, 
hoc elt Triten:hyperbolron. Si enim, è ra- 
tione fefqui-tertia, auferamus tum rationem fef 
qui-feptimam tum fefqui-nonam, non alia ra- 
uonum fuper-particularium continebit refiduam 
ex illo diaftema, quam fola fefqui-vigefima , 
8) i (#(55-. Sicut, ‘in hypodigmate, nume- 
rus oftoginta-quatuor haber ad numerum fexa- 
ginta-tria, rationem fefqui-tertiam ; 84.63:: 
4. 3. fi gitur inde auferamus rationem fefqui- 
feptimam & fefqui-nonam, hoc èft fexaginua- 
tria & fepu i oted tippe hi funt nu- 
meri qui, in aBlegare efqui-tertio, diftorum 
duorum terminorum feu numerorum, diaftemata 
talium rationumn continent: Numerus enim fep 
tuaginta-duo, ad numerum fexaginta-tria, ra- 
tioném facit fefqui-feptimam; 72.63::8. 1. 
atque ad oftoginta, qui eft hypologus rationis 
ex fefquetertia refidue, felqui-nonam; 72.80::8 
8. 9) Ratioigitur, ex fefqui-tertia, relidua, poft 
ablationem diétarum duarum rationum fuper- 
particularium,hoc eft ratio numeri o&toginta-qua. 
tuor ad numerum inta ; non alia eft fuper. 
particularium rationum, quam felqui-vigefima > 

LI l 2 84 È 


436 MANUELIS 


84.80::21. 20. Excellus enim numeri ofto- 
ginta-quatuor, ad oftoginta, eft quatuor; funt- 
que quawuor, pars vigelima pracife numeri ofto- 
inta. 
La Adeoque fi per feGionem velimus hujus ge- 
neris Hypaten invenire; itemque, quam ratio- 
nem haber hac ad Parypaten fuam: dividi- 
mus fic fafam Parypaten ejus, hoc eft Tri- 
ten-hyperbolxon, in partes viginti inter fe 2- 
quales; facimufque ejus Hypaten, hoc eft Ne. 
ten-diegeugmenon,  equalem ipfi toti ejufque 


BRYENNII 

HP vmpoxà E iydemrovramaraga mtès 7 iydor- 
POTER Tiovaed ta Ti di tiosagg, enestr pi 
PO: is angy E iyd'ainoria. 

Ei di ya 4 RP ralerpris dira cò 
Urrtmmo È rosate Nuts eipitn” fm dî na) T Mya tr 
abmreds rho mapvramo abrs xixm') dieupipe 
ho Spodilo mpurarlv asri, nas mv agitar 
Toy Umepooraiay, eds tinge pin low dAnAass* 
x mipe mv Vasarlo avnd, nm thè, vino 
+ AZ pla, fe agili È E orde 


TÒ impo needed 78 Varippuborudia tivs. 
Acutius ‘Tetrachordum Hypermixolydii toni. 


Genus Molle-diatonum. 


Madary 2jgrerer vt. 





le 
E°) 4 
80 aaguadta, È Tetra. "metta \itripCorador. 
Se “E 83 
$ 3 ) 8 


qraganirrn; da negarbe. 
mac 
3 

vira. 


63 





parti vigefime; ut habeat hec ad illam ratio- 
nem fefqui-vigefimam : Adeoque invenimus 
item, per feftionem, ipfius Hypaten; &, quam 
habet ea rationem ad Parypaten fuam. Quippe 
fequens graviflimaque ratio generis Mollis-dia- 
toni, quam habet ejus Hypate ad. Parypaten, 
ed fefqui-vigelima. Ut per numeros oftenfum 


Ad eundem plane modum, cum omni accu- 
ratione, dividimus item gravius tétrachordum 
toni Hypermixolydii, fecundum expofitum me- 
lodix ‘genus; quod è Nete-diezeugmenon (ut 
faepe ditum eft) & Paramefe comprehenditur. 
Facimus utique Lichanon ejus, hoc eft Para- 
neten-diezeugmenon, eandem habere rationem 
ad ejus Neten, quam habet acutioris ejus te- 
trachordi Lichanos ad Neten fuam; ejufque 
Parypaten, hoc eft Triten-diezeugmenon; can- 


È . , 
musdrita Urlo. 








Vs 





vira iiloraler. 
cumis* dos ix abmir nds Cetol, Moov ema 
mos Kai tinper è xa) dai d murs topr- 
xnes, % mir Czvdmp avrà È, èv dim Meyoy eds 
DI mapurdma ari rixmimy. O 9Ò im x9j 
Bapimeras Aopas ri parari Digres fuss, îv txd 
n IAT) AUTE nÉòs iv rapuramm, Emirosis tar 
nadeeme x ia 7 delli didesery. 

a arr diaeg retro diagipe, d rions. 
axes, j » Bapirpor aropdor $ è 
pr ceri Agia pyleaniga 
Meudiag* è d7 next) var n È vini 7 del doy- 
adj, is mMaxis cong, * È puions. Kai 
D mvibper mv cd) digandv arti ira mi pg 
vin 7 deldry dpr, è avriv Ever Meyer arpòs 
Tv mino aùrà, dh dew dii Aixgaros id TE ibu- 
tips encaripda abri pos mv mirko abri» Thò 
dî rapuratn, nr mb reitm 7 del y dicon, 


Tò Papbrpw mreszondi ml Larpptorudie rs. 
o Gravius Tetrachordum Hypermixolydii Toni. , 


{Genus Molle-diatonum. 


verdi. 


n 
3 





168 





160 

3 . 

e) pg 
FULGIATH, N My awos, 


144 + 
7 


_— 
O 


4 vira. 


126 





, 
supra, Tetra, meta Sustevyadir, 


sa Aeon: 


MaXaxr Bjarivoy Pd. 





——_—-w 


magprata dhilcvyidir. 


| 18 


TANw 


HARMONICA. è © 437 


aly È abrmizis Mya pis mv digariv aò- 


TÀ, îv deg ix %, irapurarmat iburips moea- 
xépds rpàs mv Nixiaran alri Thò dè vardrho, 
Hr Dj pgpiolo, raw 7 air îxdo diga 
apòs tiv rapurrdrko avrà, îv deg ix n raro 
ta dburips mreaghda wpos rv rapurdriy ai 
ri, OUras sv deg mispey % riv Ti pddari dia 


ms gives nalarptv % Digipior. ‘Kai 3d È rad 


Te pnt È pervdias, ws diden), dh ud 
Bapò perwderny, ari imscdopuo È tmivvaror 
È Ememosi My deri pit Cayniws, vani 
fmesnosty È imimaror È irCd oper. 

Avayuaio dì È raAu, im rds cipiidlrs, si- 
dira, om dd) Nixards 75 diartrs’ipari girse 
ciwtoaT;egREsi È Nya TE padart diartrs yi 
rss, erirgiamesani perio My. Ko dI, ds di- 
dex3), ri Bu rd daria iparirpints Argaris, è 
EmivvdTto Ney Fewpeirey' ri dè 75 padans diam 
tive, » erubdipo peiCuv dè è srdopos 
ny& 15 immate, nesarecomi pilo My 

H dî rapvrara rdMw 7É dpart diarérs yi 
v4S, mutovwTiea i) d mupuraris ri paraxi 
diatove vivss, Eriduosiintt® Miyw yriza. Kai 
3 aio pù) rapurrata tÙ iuari charme Yivss 
apòs tiv Aixawor auri, Myev ige, ds dideanny, 
Sindinamy 1 dì mapuriim 18 paraxi 2iarirs, 
Fntmazy O.dì cAniaris Niyes, dv xd i mague 
mura 1 padal& Ajarvs pins entds TIù Niardo 
ant, È 6 Pacdcpos, èv tgesri Aaxcands cms 
aes Thè virlw, aMihas civado, pusiÙ ov 


dem item rationem habere ad ejus Lichanon, 
quam habet acutioris tetrachordi Parypate ad 
fuam Lichanon; Ejufque Aypaten, hoc ctt 
Paramefen, eandem item habere rationem ad 
de Parypaten, quam habet acutioris tetrachor- 
1 Hypate ad fuam' Parypaten. Sic utique fa- 
cimus generis Mollis-diatoni fe&ionem & divi. 
fionem. Quippe hoc melodia genus ( ut olten- 
fum. eft) canitur in grave,' fecundum rationem 
fetqui-feprimam, fefqui-nonam, & fefqui-vige- 
fimam; in acutum contra, fecundum ratio- 
nem fefqui-vigefimam; fefqui-nonam, & fefqui- 
feptimam. 


* Sed & fciendum eft,  preter ea que di&a 
funt, quod Lichanos generis Diatoni-aquabi- 
lis intenfior elt quam Lichanos generis Mollis- 
diatoni, ratione fefqui-trigefima-quinta. Nam 
Lichanos generis Diatoni-xquabilis, ut oftenfam 
elt, in ratione fefqui-nona confpicitur; fed Mol- 
lis-diatoni, in fefqui-feptima: major autem ratio 
fefqui-feptima quam ratio fefqui-nona, ratione 
fefqui<trigefima-quinta ; '8) 8 (3. 

Item Parypate generis Aiquabilis-diatoni, in- 
tenfior e{t quam Parypate generis Mollis-diatoni, 
ratione fefqui-vigefima-fexta, proxime. Nam 
Parypate generis Equabilis-diatoni ad Lichanon 
fuam, rattonem habet (ut oftenfum eft ) fefqui- 
decimam ; fed Parypate Mollis-diatoni, fefqui- 
nonam. Sed ratio fefqui-nona (quam haber 
Parypate generis Mollisdiatoni ad Lichanon 
fuam) & fefqui-feptima (quam haber Lichanos 
ejus ad Neten ) inter fe conjuntte, 9:5$=$, 


Konèv mredxopder r5 pareri diaria girss ug) ti diarive spari. 
+ Commune tettachordum generis Mollis-diatoni & Diatoni-rquabilis. 


Urataz, 








84 Ae ————__ ————— — | % 
RM i E 
", Topuraras, e 
Tapeetgp e, 
1 ! . 5-3 3 $ 
Myaro., 
"o atea Rc) 
19 "| #2 9 ; 
ritas. 


2I 





6, 


ima dierrua, mp om iridinaris, dvixa L] 
sapuant) TÉ diarivs iuari yivss cedo tlò ni 
uaudv art, "rv ò emivvame, dv Exe ri Aixouds 
aus ces thò virlw, Gueitos aAiras cali 
pduos. tape diri vmspoxà, 1 impiega P int 
Adpoy rari awaPiv djrrua ini TÉ im 
NdT® x9) seco Mya, 78 rev pdie dpoiws 
Kari cvra@II dasiuans zi neri imdindre È 
tmears Niys, remenoginto Miyw Epic ds 
tragyas di To ronendiito TE qusre cÙshuaros 
Candy uan deurory. 





a 6 


majus diaftema continent, quam: fefqui-decima 
( quanr habet Parypate generis Diatoni-xqua- 
bilis ad fuam Lichanon ) & fefqui-nona (quam 
habet Lichanos ejus ad Neten ) itidem in- 
ter fe conjuntte; x '95='° Confpicitur 
autem excelfis, «quo, quod continetur per con- 
nexionem dialtema rationis feQqui-none & fe£ 
qui-feprima, fuperat diaftema quod per conne- 
xionem itidem continetur, rationis fefqui-de- 
cime & fefqui-none, in ratione fefqui-vigefima- 


. fexta, proxime ; 43) $ (fe. Quad manifefte often- 


ditur in fubjeSto hujus fy{tematis Hypodigmate. 
Licha- 





a Suppleo 78° quod excidiffe videtur. 


L113 4 Pro 


48 MANUELIS 


Lichanos item generis «Syntoni-diatoni, in- 
tenfior eft quam T'ichanos Mollis-diatoni, fi- 
militer ratione fefqui-trigefima-quinta. Nam 
Lichanos hujus generis, ut oftenfum eft, in 
ratione fefqui-nona confpicitur; in qua confpi- 
citar .& generis Diatoni-aquabilis  Lichanos. 
Sed Rarypate generis Syntoni-diatoni, intenfior 
eft quam Parypate generis Mollis-diatoni, ra- 
tione fefqui- lexagefima-tertia. Sere Pary- 
pate generis Syntoni-diatoni ad Lichanon fuam, 
rationem habet (ut oftenfum eft ) fefqui-otta- 
vam; fed Parypate Mollis-diatoni, fefqui-no- 
nam. > Sed ratio fefqui-nona (quam habet Pary- 

te generis Mollis-diatoni ad | pra fuam ) 

"fefgi-feptima ( quam habet’ Lichanos ejùs 


BRYENNII 

n dì Aryasds raddw TE oro djarors yi 
1ss, covtoratieg dì È Aixani TE padarb diari 
vs, spaos Fimermogmi pilo Nyo. Ka) 9Ò 9) 
i igards E mere ofius, ws diden?), cu emo 
rrw My Frugérma$ nd È E Dare quad 
ghrss Nixarts* H 5 mipurtini È cuor Digrivs 
gArss, covmumieg tsì È mupuriris F pareri 
Alari givss, embmogiresra, Nyo. Ka} d n 
sd mapurdra TE cwrivs Djgrore yÉnss eds Tlò 
Mexaràr aim, Migey Ext, 5 diden?), trydow» 
1 di rapurara té parari DigTons, iminanv 
O.dì tmimars ?ézos, èv exe ri Tapyrata. TE 
para latine vinse eds alè iigaror und, 
2, è imiGdopes, dv eg ti Dixcaos avrò coeds rl 


Kondr nredgogdo n paresi 2iarirs yinss È nd satire Marine. 
Commune tetrachordum generis Mollis-diatoni & Syntoni-diatoni. 

















6 Umata,* 6 
1 33° ai l CERRI SY 33 A 
aapuratas, 

5 —| 7 n — | 320 
tt arl ds (7a * È 
* Myaroi, 
280 —|—_—.t__—_— 
8 28 | #.8 | 36 sia” 
84 ” . vira, 
252 —— 252 


ad Neten) inter fe conjuntte, ‘$x5=%, majus 
continent diaftema, quam fefqui-otava (quam 
habet Parypate generis Syntoni-diatoni ad fuam 
Lichanon) & fefqui-nona (quam habet Li- 
chanos ejus ad Neten ) itidem inter fé con- 
Junta; gx '$=5. Confpicitur autem excef- 
fus, quo, quod continetur per connexionem dia- 
ftema rationis fefqui-none & felqui-feptima, 
fuperat dialtema quod fimiliter per connexio- 
nem continetur rationis felqui-oftave & fefqui- 
none, in ratione felqui-fexagefima-tertia ; { 
£(%. Ut clare oftenditur in fubjefto hujus 
fyitematis Hypodigmate. 

At'Lichanos generis Mollis-entoni, inten- 
fior eft quam Lichanos generis Mollis-diatoni, 
ratione fefqui-fexagefima-tertia. Nam (ut often- 
fum eft) generis Mollis-entoni Lichanos in ra- 
tione felqui-oftava confpicitur, fed Mollis-di 
toni in fefqui-feptima ; major autem eft ratio 
fefqui-feptima quam fefqui-oîtava, ratione fef. 
qui-fexagefima-tertia, 2) 5 (&. DI 

Item Parypate generis Mollis-entoni, gravior 
elt quam Parypate generis Mollis-diatoni, ra- 
tione fefqui-oftogefima. Quippe Parypate.ge- 
neris Mollis-entoni ad Lichanon fuam, ratio- 

— nem habet ( ut oftenfum eft ), fefqui-feptimam; 
&Parypate generis Mollis-diatoni, fefquimo- 
nam. Sed ratio fefqui-nona ( quam haber Pary- 


te generis Mollis-diatoni ad Lichanon fuam) &- 


fefqui-feptima (quam habet Lichanos ejus ad Ne- 
ten) invicem conjun&z, '5x5=%, minus 
continent Diaftema, quam fefqui-feptima (quam 


virlo, Mixess ovaio udua, pece imigga dg 
upa, tro 61 imydoss, ov ig i rapurara TE 
ovrriva diartra yinss erede Tlò Nigaro auri, È 
dimimans, îv ix ri igards. abi ereds Thè vi 
rl, Opoiwos dAirass ovvasti duo. Orapeiry dè 
n Umiporài, n Umspind e ergo rar. cvaplò 
diga vetri Ts merate È imeCdopa doys, 
5 imordie.iurios nari tova@lò diacquares 
uses ni TH immy dis a imimara, ty imp osorgimo 
Mia ds ivapyas ev TÒ \arnesdpo TE METE 
cvuarns aodery uan deva. 

H dî Mixards rad TE padank trova yir8s, 
cvmvaneg ssi È Mixer 7 paax3 diarovs yi- 
sus, imibmogiteito Ney. Kaj P, dos Îide)), 
ri cdù TI padri ivtdva riso Magaros Év &rey= 
diw Meyu Geopiry, * di mf pararod diarirs 
dv emepdcpa» peilev di è €riGdouos Aézos TE 
imydie, emuimeseneimw Mya 

H È Frapurim sd 8 padant trent virss, 
Bapuriea tì È rapurims 75. padani diatons 
givas; w tmydenrocia Acyw. Kaj dd 1 189 apo 
mira TÈ padanb tons yinss credi Tu) Megaron 
abnd, niyowize, ws diden?), imeCdepor "dì 
Taprary té padaxt diartra yives, immane 
o di imivpars Acyes, èv Edi Tapurara 78 pa- 
Maxi diatira vivss meds Th) Migaror aviad, * 
è irubdopos, èv ager Mixarde cs meds d 
virlu, dMarois cvarlordua, fMafly imsgeva 
Digonpa, mo è mimcdrpos, îv ig 1 rap 


FATY 


HARMONICA. 


439 


Konòs mmgdgopder TR parart diarivs siss x) TE parati tarovs. 


Commune tetrachordum Generis 








Mollis-diatoni & Mollis-entoni. 








Uraru, 
62 -—-|__-—— __————; 67 
30» ") 
mapume TAI. 2 
PARI Ci Puesiaznini FT RE 
N digeri È 
NA 9 Fa 59° 
168 vata. , 
54 —_—_— _— — 504 


dm Ti padari tvms gaves meds Ti diygavàv 
currod, è è emeydoos, èv txe 1 dixaràs aùnd meòs 
ahò virlw, spuoicos dAnAoss avafiouduos. Oswpii- 
C71 a) 1 vporgi i Umpe xd n° eregi dor rar cova 

djgionpa sò n TS imendre È imeCdius 
dbya, ts emxordua ipolws nari ruvaPlo dja- 
gipars o n TÉ irmbdie è tmydis Niys, iv 
imydomeso Miyuw' ws fvapyus iv Tu Varona= 
Bi nd murs cvpuans carodey uan deus). 





TMHMA AQAEKATON. 


Heei È naluropns 7 rea pensi OUUTÎNS 9AV8S. 


H 


ns ay 6, ciav puis nÎn dî rratons cu 
d, dueoiae dira ri fedy. | 

H 3 TE diroviajs narusdpa gives, è di pad 
ey 7 dAwu mis MAIS TUUNÎES iv, diev dj Di- 
ai mer zrdpxor È pwespdirere, ima 7is 61 
Èv detposs epoery. 

Nub d\, ay cin Aexztoy xg) DEI È nalemprs 7 
n aprpanitio narevdiwr fue, È 7Ù îvapporis 
Yirss ARA rpir dp Ei té sadevdie age 
pan cuvzms Yints' TTI KA) innata TH 
pamor F day mis 2igrorngis vinci, % per” 
asri dif dai rafeSa;* indie ) è Ei Far 
Daw, nari Tu aresonnzone avre Tetti. 

Kaj irddav ni vuv ertsaupedrinidu, ari 7 
vaveppuboridier river, È mi yi È peru 
dia salamper Dpiripoo dicupioto, WI ds 
duesocias, Dia TE atsapiidie apriva, TI mi- 
Tu 78 iguripe nteggipde avra, tr Thò viel 
7 UasipGoraiar, eis 65 puepn low ai Xe1s* % mid 
ddp tlò Vigaror avnd, nr Te pg Tv 
uartpeoraiey, imv 0An aUTI È TG ixrw pipes aù- 
mIS* dos xe avrlo mpîs cuetlw, doyor Sinex 
toy Eliza raw djs dp ipoias Thè fpopi- 


Miv Sy 7 refdpar Afgrvintoy Put E men- 
povinctati sarerauò) È diagpenis, rabTA 
jin pes n chat Ti 


habet Parypate generis Mollis-entoni ad fuam 
Lichanon ) & fefqui-oRava ( quam habet Li- 
chanos ejus ad Neten) itidem inter fe con- 
june; 1x$=3. Confpicitur autem exceflas, 
quo, quod continetur Diaftema per connexio- 
nem rationis fefqui-none & fefqui-feptimè, fu- 
perat fyftema quod fimiliter continetur per con- 
nexionem rationis fefqui-feptima & fefqui-otta- 
ve, ratione fefqui-oftogefima ; 3) 3(@—=U 
Quod clare oftenditur in fubjetto hujus fyfte- 
matis Hypodigmate. 


SECTIO DUODECIMA. 
De feGione Generis Chromsatici-fyntoni. 
Ole igitur generum Diatonicorum ma- 
xime fcientifica felio & divifio, talis 


quidem eft, qualem nos jam cum omni accu- 
ratione & perfpicuitate expedivimus. 


Generis autem (quod dicitur) Ditonici Je- 
Bio ( quod e ceteris eft plurimis ufitatum, 
ut quod cft natura primum & notiflimum ) 
qualis fit, in fequentibus dicetur. 


Nunc autem dicendum eft de feRZione ge- 
nerum (que dicuntur) Chromaticorum, & ge- 
neris Enarmonici: Sed primo quidem de genere 
vocato Chromatico-fyntono, ( Hoc utique, pre 
reliquis, magis appropinquat generibus Diato- 
nicis; & poft illa folet ordine difponi :) 
Poft autem de reliquis, co qui illis convenit 
ordine. 

Cumque jam propofuimus (fecundum tonum 
Hypermixolydium) hoc item melodia genus fè- 
care; Dividimus primo, cum omni accuratione, 
(ope pradi&ti circini,) Neten acutioris tetrachor- 
di iplius, hoc eft Neten-hyperbolxon, in fex par- 
tes inter fe xquales; facimufque ejus Licha- 
non, hoc eft Paraneten-hyperbolgon, aqualem 
ipfi toti ejufque n fexta; ut habeat hc ad 
illam rationem fefqui-fextam: Deinde dividimus 
fimiliter fic faftam ejus Lichanon, hoc eft Para- 
neten-hyperboleon, in partes undecim inter fe 


ilo Myariy aùri, fra thò pantrlu Tav Varepooralav, eis trdena pipi im dMiAes' ng) 


aquales ; 


440 MANUELIS 


rquales ; facimufque ejus Parypaten, hoc _eft 
Triten hyperbolxon, equalem ipfi toti ejufque 
parti undecime ; ut habeat hec ad illam ratio- 
nem fefqui-undecimam. _ 
Pofteaque auferimus è ratione fefqui-tertia 
(quam habet ejus Hypate, hoc eft Nete-die- 
zeugmenon, ad Neten ejus, hoc eft ad Neten- 
hyperbolzon, ) diftas duas rationes fuper-par- 
ticulares; nimirum fefqui-fextam & fefqui-un- 
decimam; 1)2)4(#(3: refiduamque ex illa 
rationem, hoc eft fetqui-vigefimam-primam , 
dignofcimus eflè accurate rationem DEI fue, 
hoc eft Netes-diezeugmenon, quam habet ad 
ejus Parypaten. Si enim, è ratione fefqui 
tertia, auferamus rationem fefqui-fextam & fef- 
qui-undecimam, non alia fuper-particularis ra- 
tio refiduum ex eo continebit diaftema, quam 
fola fefqui-vigefima-prima. Sicut, in Hypo- 
digmate, numerus oftoginta-oîto ad numerum 
fexaginta-fex, rationem habet fefqui-tertiam 
8 =% = 13; ) unde fi auferamus ratiònem 
fefqui-fextam & fefqui-undecimam, hoc eft nu- 
merum fexaginta-fex & feptuaginta-feptem , 
( quippe hi funt numeri qui, in diaftemate 


BRYENNII 
midi Thè sapri cirri, tri mv retro 7 
varipooraley, solu 6AN abTII Kg) té adinirw 
pepe alris* cos txew awrlu) méds Creo, Mya 
imerdinaze. 

Kai E rar aPapivdp dm È tmeire M- 
Y8) dn Exe dì dat arad rai ti vv 7 el dry 
Bur, méòs Thò virlu avnd, ir thè virlo 7 
umploraian, civ aprdiive dio impagiss Myss, 
Hr è Prenrw è imodirare na) è Aerdpe 1% 
abrà Mipar, ru 7 imenesiater, dgavisone 
danesi eivay TÈ Umane abré Aéger, nr era 
ms Foliy dio, è xa reds The mapomirlu 
duri. Kai dd come APE È Frecrw È im 
dinatw Abgor, dor E emegits Mya, sdels ay 
GAS 7 impoeiar Niywr e dersuer €% ari 
(Pila dida, d pì per è impesontaros. 
Giov, Fri vasederypales, è Gydonerzaonià dell. 
pùs catis è ibmnovtati, Aezor ix Fatresrov tà 
dv don T$Ts dPiAw pe rv i Pamenton È imordi- 
xarov Aogu, HTouT iter desbudi È 7 16- 
doprirorns inla* Gru Kg) 9Ò dov ci ora im 


TÒ ebimpw mresgopdor TE areppuborvdìs ris 
Acutius Tetrachordum Hypermixolydii Toni. 


Xpopamòr cause VÀ. 


vedra, 


8474 —__—__—-_—_—_——— 


maparita, Argante. 


1 


22 rire, 
» 66 





fefqui-tertio, amborum diftorum terminorum, 
feu numerorum, diaftemata harum rationum 
continent; nam numerus feptuaginta-feptem ad 
numerum fexaginta-fex rationem facit fefqui- 
fextam, R=1= 1}; atque ad numerum octo- 
ginta-quatuor, qui eft hypologus few termimus 
fequens relidua ex fefqui-tertia rationis, ratio- 
nem fefqui-undecimam, #=j=11,) refi- 
dua ex fefqui-tertia ratione ( poft ablationem 
di&@arum duarum rationum fuper-particularium, 
hoc eft rationum numeri inta-ofto ad 
oétoginta-quatuor ) non alia eft fiper-particu- 


laris ratio, quam fola fefqui-vigefima-pritna ,° 


2) (e == Se = 
Exceffus utique numeri pi A ofto- 
ginta-quatuor, eft quatuor; funtque quatuor, 
numeri oftoginta-quatuor pars precife fefqui-vi- 
cefima-prima. 88 — 84 =4. 4) 84 (21. 

Atque fi per feftionem velimus hujus ge- 
neris Hypaten invenire, itemque, quam habet 
hxc ad Parypaten fuam rationem; Dividimus 
ejus cis Lg: (jam fa@am, ) hoc eft Triten- 
hyperbolxon, in partes unam & viginti inter 


Genus Chromaticon-Syntonon. 
vira Dlevyiblr. 





netta Lrigloralor, 


rhrn \ariplorzion. 


tesrw digouan, raw ippedpov dò opev, cir- 
ou dpibuir, mè Ajasiuala ton must» Ab- 
qu mxorns® è 9Ò eodounrormeettà apibpuòs 
mess vd È ibnnovrzit, muti Meyer Siren meds 
di Toydornerra tiovagg, ds Umrtdoyas TÉ Merm= 
dis cu ted Pareirs riya, + Tidinare 
è rempdit deg diy® ca TE tmresra Mo- 
y8, dora È d@upirews apPoripuy T%v epn pda 
ErIpogieor Aeyoy, sro TE iydonnovmeonta) meds 
PI iydonrermertosaca, Fx ANG dv ein Th 
Eripogioy Aeyuwr, 4 pu porGh è irene sine 
Tos. H 9Ò Uastporìi 78 cydomermontà meds È 
iydonnormemosatg, movaeg isv ri dî mosaga, 
imimnsoniaTo pit ion anesoos TE cyÎon- 
MOVTATIOSALA. 

Ei di ve x9).2j0 È nararoprns Thè vir Îs- 
Airwper TE TOSTE “Quss cipem 17 dì ng) dv ad 
m doge méds Div mupumeemiv uri nixmymy Aicu- 
pspo Thò Spodilo mupritlo duri, 170 Thò 
testo 7 UmpCoraicw, 5 îr ® dincri pipn io 

r dMi- 





HARMONICA, 


diro Kaj miste Tlò raro curi, ri 
nlò vircan 7 daddy dicon, too 6A diri ug) té 
sisocomzeitw pipa abmis* ds tren avrò meès 
Geol, Nizer Pindrastar pure. Ka) cmudp dn re) 
Dia fi nalaroprs eopromis È rl vrrirlo aùrs* 
È, dv im Agar wpds thò mapurime abri ninni 
my, 09 im  Papimatos dipos TE 290- 
pamzi , dv ex ir aùri pos 
thò srapv Co ta Kademe * 
2je derbpiiv didererg. ù 
Tùr aùnv ) deg neimy dieupirdu, 1 dns 
diveporiaa, E Bapompor tngazandor, è vip 
puborvdis qs, narrò AdAnppdiior PU È pe 
Aeedias* è di wbrixi) casi mf vimis 7 Inldy- 
dpr (3 È apypins. Ka} mu pey tl LS) dee 
zeud asti, ros thè spam 7 dildyidiar, 
T airv i xe Aoger pos Thè mirho abri, èv deg 
A È n dagaads E ibvripa TTCANIPÎ aÙrb pos 
thò vyrlw asrs Thò ) mapurdrlo aùrz, ros 
thò agitho 7 eldry Buen, Kai T ar txdo 
Aégor rpòs Thò Axaadv avre, ro Tlò 7 
rho 7 deldLy din, dv dea ix È 1 magra 
& ikumips mreagipds ari, mpòs rluò dixaroy 
caire. Th) ararlw airs, roth wPpgpi- 
om, TAM T aÙTiv CNY Aogar Tpos TI FRPUTÀ= 
rlw ars, îv des ig È 1 Uzrdrn E bunips n- 
TEGNOPÀ8 aÙrt, pos TI raprdtho aùri. 


441 


«fe equales; facimufque Hypaten ejus, hoc_eft 


Neten-diezeugmenon, aqualem ipfi toti ejufque 
parti vigeGiase prim; ue rari ad Han 
rationem fefqui-vigefimam-primam ; Adeoque 
per feîtionem invenimus iplius Hypaten; &, 
quam habet ea rationem ad Parypaten fuam. 
Quippe ratio fequens graviflimaque generis 
Chromatici-fyntoni, quam t ejus Hypase 
ad Parypaten, eft fefqui-vigefima-prima: prout - 
per numeros oftenfum eft. 


Atque ad eundem modum dividimus, cum 


. omni accuratione, gravius item tetrichordum 


Hypermixolydii toni fecundum jam expofitum 
melodia genus; quod nempe continetur è Ne- 
te-diezeugmenon & Paramefe, Facimufque ejus 


Lachanon, hoc eft  Paraneten-diezeugmenon, 


eandem habere ad Neten fuam rationem, quam 
habet acutioris ejus tetrachordi Lichanos ad 
Neten fuam: Ejufque Parypaten, hoc eft Tri- 
ten-diezeugmenon, cani item rationem ha- 
bere ad fuam Lichanon, hoc eft Paraneten- 
diezeugmenon, quam habet acutioris tetrachor- 
di Patypate ad fuam Lichanon : Ejufque Hy- 
paten, hoc eit Paramefen, candem item ratio- 
nem habere ad Paraneten fuam, quam habet 
acutioris tetrachordi Hypate ad fuam Paraneten. 
Sic utique facimus generis Chromatici-fyntoni 
feftionem & divifionem. È 


OUT4r dv deg milo è riv E 2eopamnod covrvs Fivs alari È daje 
Tò Bapirpor mregzopdor TÉ Ureppuborudia Tnt. 
Gravius Tetrachordum Hypermixolydii toni. 


Xpapamer omororoy Ad. Genus Chromaticum-fyntonon, 








Wii. napaulra, 
su 37 
8 magomita, È TeLTa, mei dlevy dir, 
ci n 
i araparierao È è aarte, sparire Stiteuy din 
e a 
44 132 vaTn, vira Snfevysban, 





Quippe hoc melodia genus (ut oftenfum 
elt ) canitur in grave, fecundum rationem fef-- 
qui-fextam, fefqui-undecimam, & fefqui-vigefi- 
mam-primam ; in acutum contra, fecundum ra- 
tionem fefqui-vigefimam-primam, fefqui-undeci- 
mam, > efqui-fextam. A 

Sciendum autem porro eft, preter jam di 
quod Lichanos pel Diatoni-equibili, 
intenfior quam Lichanos generis Chromatici» 
fyatoni , ratione fefqui-vigefima. Nam (ut 
oftenfum eft ). Lichanos generis Diatoni-2qua- 
bilis confpicitur in ratione fefqui-nona ; fed 
Chromatici-fyntoni, in fefqui-fexta : major au- 
tem eft ratio fefqui-fexta quam fefqui-nona, ra- 
tione fefqui-vigefima. 9) }(G=ii= 13 

Mmm Item 


Ka} 9d P sutra 0 rs peredios, dis di- 
devry, Hi 18) è Bapò peraderry rara Tri 
sum, 19) tmudixam, % tmfuosinewrr Nyar' 

«0 3,9 0 Gaara, mad icfeince, 1) 
irindinarer, * imexmm. f 

Avayuajo 9) aida, tm mis cpiudposs edirag, 
dm 1 189 Auxaròs E Ajerva ipart yints, cu 
mwtiea i È Nixavs TE pepanzi currmov 
gives, iridroctà Miye' È È ws didenza, 1 
Bi duxoràs È Aarma spad gives, lo dry 
rato Mya Frapery "TE aewpanzi cir 
re, è pata pilo PI È de Nip È 
irnats, intmnostà Aya. 


440 

Ttem Parypate generis Diatoni-e: uabilis, eft 
intenfior quam. Parypate generis ‘hromatici- 
fyntoni, ratione fefqui-vigefima-quarta. Nam 
Parypate generis Diatoni- uabilis ad Licha- 
non fuam rationem habet ( ut. oftenfum elt) 
fefqui-decimam ; fed Parypate generis Chroma- 
tici-fyntoni, fefqui-undecimam : ratio autem fef 

wi-undecima (quam habet Parypate generis 
Chromatici-fyntoni ad Lichanon fuam ) & fef- 
qui-fexta ( quam habet Lichanos ejus ad fuam 
Neten ) inter fe conjuntte, x} = 4, majus 
continent dialtema, quam fefqui-decima (quam 


MANUELIS BRYENNII 


H 3 mgurira min E diana Guart girsss 
qurrantiea 65 È mapumimis È pepati cu- 
qnt parts, Fidosemmpro Mya Kai È i 8 
sipurimn È dgr Gar g4vss eds Thi Me 
garàv aurd, Mizar iva, ds dida), Fndinare® 
1 dì mpuram & 2e0panzi curve viva, Ta 
udixaze 0 3 imerdinams dipes, Èv 6x4 ii ripo- 
aim nd reupamed aims yinss td Tò 
Aigaràr amd, », è rent è fx i garde 
avrò sede thò virlo, dmiras auwartilo pda” 
pill ima digonpa, te 67 imdinane îv 


Kosbv mredgopdor TE ppupami cuorine 94085 19) TÉ diatons ipari. 
Commune tetrachordum generis Chromatici-fyutoni & Diatoni-aquabilis. 


Urata, 


288 —| 
i si 


—————_eenteTtitme 288 


22 
n 


GANUTATAI, 


u # 
6 


so 
5 LL 


n 
i 216 





habet Parypate generis Diatoni-equabilis ad 
fiam Lichanon ) & fefqui-nona ( quam habet 
Lichanos ejus a Nes) itidem inter fe con- 
junéte, 5x'$=" Confpicitur autem excef- 
fus, quo, quod continetur per connexionem 
diaftema rationis fefqui-undecima & fefqui-fex- 
te, fuperat diaftema quod itidem per connexio- 
nem continetur rationis fefqui-decima & fefqui- 
none, in ratione fefqui-vigefima-quarta vai 
me, 1) # (126, Ut clare oftenditur fubjefto hu- 
jus fyftemaus Hypodigmate, 


Rurfus, Lichanos generis Syntoni-diatoni, 
intenfior et quam Lichanos generis Chroma- 
tici-fyntoni, ratione itidem fefqui-vi fima, Nam 
iftius generis ( ut oftenfum eft ) Lichanos in 
ratione fefqui-nona confpicitur, in qua etiam 


a #. 

Miyetroî, 

240 | 
ts 24 | *- î.12 


fiTas 


—_——— 216 








227 
II n 


ii 


fd ii rapurrdm 78 Diga ipadi yives eos ni 
digardr avril, + è trmimaras Èv xa i di xards 
and mecs tlò vin, spois MAS aware 
pBpon Otapiira dè i repo fi ampi è im 
xiduer nari vaplò disinua, Uro n TE time 
dendrs è temine M6y8, TÉ em opdpia dpacicos note 
ni cvadlò djacuans, asd n Ti imdendra 
è TE trmmdre, eremo Nyo. De 
Grapyis ti ri arona dio md tutt comuanE 

vanderypan denvurg. 3 
H dî Ayas rddey TE ovrTIE Djgrans Yits, 
cormwTieA tà È Ages nd rowpari coyrnt 
vinte, ipoios imimocii Mya. Ka} 9Ò xa) 78 
molta Yinss, ws didanmy Duxaros, o tru 
rdrw Miya Fiupira, o È Kg) i Ted ieri 
bpa= 


Kosùy ares xopdor È gipo pamsi cortine gives * E cortine Digrrira, 
Commune tetrachordum generis Chromatici-fyntoni & Syntoni-diatoni. 


ni 
VRATOA, 


16 288 agili 
Li 





e 288 
I vw 
AT 


apart, 


270 — 


î: 30 -5 


———-——|_ 275 


-$ 


23 


nxeroî. 


240 


4 24| ri 


VAT. 


La 216 — 








ai 


t) 


— 216 





4 Numeri hujus fchematis funt vitiofi: Nam 275 huic loco non convenit ; nec poteft alius ejus loco fub- 


ftitui numerus integer, caeteris manti! 


aliquot. 


cui nu Sed numerus vero-proximus paritur rentiam 
saga et quod non erat evitandum, nifi auétis in immenfum nneris Comibes. (Erri ref 


pariter in fequen- 
4 Pro 


HARMONICA. 


dpadi vis. H dè rapuram ridi tod cortina 
Diarivs virss, sonronerieg sì 1) TApuTATRE né 

2g prodi TUUTÉVÉ YÉNSS) *immrrnesmipTo 
Mya. Ka Poi 13 rapuratn r8 coyrons da 


. Toné yives mpos. rho diyganoy aurod, igor ix, 


dis diede), indaco di TAPUTATA TE A 
pani cuyront yir4s, imudizita. O dè sr 
dixares d6y0s, ù xa rapurara rod' zeu- 
i cortine gives mpos piv da ov are e 
706) DI ixa ” Mixaris Tpos Tm ni 
pr dda avvasli duo” pian è ima 2lg- 
supa, me dr tmydoss, riga i mapurom rÉ 
cuwTInE Aiarins 74185, ws lo Auxgowdr unt, È 
ò Fhimans, è în tg 1 dagosds our eress se 
virlu, è » bppoicos. AIN ovale dor Inaperry dì 
” Umpox A ompiza è mbar rari 
Algoipa cao n 73 3 Frndiare È Pinturs M- 
Ys, 76 emyondps è ipeiws ner cuvadlo Dari 


pans rin té imydis DI re, "tm 
aivminosemi illo My” dos Cvapyiss tv iù nd 
sd TE ETA Usare © srppeari dear rg. 

H dé Aizends: sdiy TE dots rss 


curvwtieg i5ì È zan té age pani ovvTIvE 
24085 med pes Myw' Kei 9d, dis dida), 
% dp Aixonès TH paraxd GaTit 74065, im 


diw Nya Sapia ddr puma sorto, 
è tmixra* dr di è Nevis diyos Ti my 
dis, imam cp LOCI Hdî FU RED] Fi 


dr ni padard taria 26n66, Bapones ai 
GupuTATIS TÉ aguuamai cotont Yivss, © mey 
vinsero dio Maya gt ” Pag mapurarn 78 
| padari crtvs ÉV8S), Tlò Nxaràa 

Mya ixa, ws Fog imicdopor n di rap- | 
dry rà ra pamd cwrbnt Yir8S india. | 


O dì imadirane. dr eva i Tapurdry TÉ 
apo patti covtint fps pos Tlò N 
% è Fiume, diga 1 digaris deri npès în 


wrrlu, aires suvardbuuer Dada inizia 
Digione, nre è me imiedepios è Lio 
ndtn ri parari Carta vin e o Auger 


f 
443 

generis Diatoni-xquabilis. Sed Parypate ge- 
neris Syntoni-diatoni eft_intenfior quam Pary- 
pate generis Chromatici-fyntoni , ratione fef- 
qui-quinquagelima-quinta: Nam Parypate ge- 
neris Syntoni-diatoni ad Lichanon fuam, ra- 
tionem habet (ut oftenfum eit ) fefqui oRavam; 
‘Parypate autem generis Chromatici-fyntoni, f (ef 
qui-undecimam : Ratio ,antem fefqui- a 
( quam habet Parypate generis Chro -fyn- 
toni ad fuam Lichanon ) & fefqui-fextà (quam 
habet Lichanos ejus ad Neten ) inter fe con- 
junde, fî Hxf= {#; majus continent diaftema, 
quam felqui-ottava ( quam haber Parypate e 
neris Syntoni-diatoni ad fuam Lichanon ) & 
felqui-nona (quam habet L.ichanos ejus ad Ne- 
ten ) fimul. itidem conjunéte. fix}= tt 1x'$ 
=} i)t(#. Confpicitur autem Excelius, 
suo quad per connexionem cogtinetur dia- 

ema rationis fefqui-undecima & fefqui-fexta, 
fuperat diaftema quod itidem per connexionem 
continetur rationis fefqui-ottave & fefqui-none, 
ratione fefqui-quinquagefima-quinta. Ut cla- 
re oltenditur din fubjeéto itius fyftematis Hy- 
podigmate. 

Rurfus, Lichanos generis Mollis.entoni 1n- 
tenfior elt quam Lichanos Chromatici-fyntoni, 
ratione fefqui-vigefima-feptima. Nam (ut often- 
fum elt) Lichanos generis Mollis-entoni con- 
fpicitar in ratione È efqui-ottava ; & Chroma- 
gerani in fefqui-fexta : major autem elt 

tio sigg ip quam fefqui otlava, ratione 
fefqui-vig cima. g$) {(53. Parypate au- 
tem ptt Moll is-entoni, gravior eft quam 

pate. generis Chromatici- fyntodi, rattone 
fefqui-nonagefinta-oétava. Nam Farypate ge- 
neris Molliscentoni ad Lichanon fuam ratio- 
Befrozie ch) fefqui-feptimam 5 
non fefqui-un- 

pur: TX ri cima ir 


Lichanon fato | & Gist 
ros i 





d . qui. 


Kond mredxondo TE ypupanti ovytirs fits ng) TE parard arove. 
Commune tetrachordum Generis Chromatici-fyntoni & Mollisentoni. 


. e o) 








og nn UTET, 
RUSIE LI ata 
mapiraTa,. 1 
poarnr —— 7, 
yen. 
35 Gel PRESI lag 910 
176 A RE viras, 


528 ___——___——_—_—_—_——— ' 8 : 





6 Pro --rmipre, repono Sala sbanca VI Pron repono »-e7Îie. 


d Pro 


444 = MANUELIS 


qui-ottava ( quam habet Lichanos ejus ad Ne- 
ten ) fimul itidem «conjunéte, jxf =3. Con- 
fpicitur autem exceflis, quo, quod continetur 
aa connexionem diaftema rauonis fefqui-un- 
& fefqui-fexte, fuperatur è diaftemate 
quod per connexionem itidem continetur ratio- 
nis fefqui-feptime & fefqui-o@lava, ratione fef- 
o rategie ia gta 1) 3 (7. Ut clare often- 
tur in fubjetto hujus fyitematis Hypodig- 
mate. 


Rurfus ; Lichanos generis Mollis-diatoni, in- 
tenfior ell, quam Lichanos generis Chroma- 
tici-fyntoni, ratione fefqui-quadragefima-o&tava. 
Nam (ut oftenfum eft ) Lichanos generis Mol- 
lis-diatoni in ratione confpicitur fefqui-fepti- 
ma ;. & Chromatici-fyntoni, in fefqui-fexta : 
major autem eft ratio fefqui-fexta, quam fef 
qui-feptima, ‘ratione fefqui-quadragefima-oftava, 
3) (4. Item Parypate generis Mollis-diatoni, 


BRYENNII 

auUTE, 19} ò fmvydoos cv Exe ri degaros avrò, 
mpès mv virho, ipoiws aio cuvasfi vuo, 
©sapéry di n vmpoyi i Umpixi) È imidpe 
nari cuwaPir dginpa, ro n Ti imedinare 
È iminrs AMbys, rd TE emondpa ipoivs rami 
cwwaPiv diegpuaros, dm m TÉ imeediut ra) 
imydis N6ys, è» * trumemmasioydia Noyw' de 
Crapyos tw TW Vorendia ToÙ TOLITE cvgIRa- 
TO vandeypan derury. 

Hdî Aixasds radur TÉ parso diari yi 
vas owrwatiga 60% Aixays roi ypewpanzi cu 
Tin yivss, trimosagguosroydiw Mya Ka) 3, 
ws diden), 1 10 Mixiards Toù parare diarrea 
yivss, imuodipo niyw Iewpetny” rn di. ov 
patini cuoteva, tv ersenta* pelo dì è 

os Aeyas TÉ trbdopa, irimovaegrasey- 
diw Miyw. A dè rappram rdhy ti parari 


Kewa rireaxopda nd xpupanzi cuvmivs yiss È nf parart daria. 
Commune tetrachordum generis Chromatici-fyntoni & Mollis-diatoni. 











VTATOL, 
1849 ——— ceri 
“t 88] 184 Meg 
maprraraa. © 
17690 —;-—— — e ac 
to 156 | # 4 : 1a 4, 
Myers, 
1584 —3- i 16 
: 4198] 8 33 fasi 
49 ‘1386 dae —— 1386 


intenfior eft quam Page generis Chroma- 
tici-fyntoni, ratione fefqui-quadringentefima- 
uadragefima. Nam Parypate generis Mollis- 
dittico ad Lichanon fuam rationem habet (ut 
oftenfum et ) fefqui-nonam; & Parypate gene- 
ris Chromatici-fyntoni, fefqui-undecimam: Ra- 
tio autem fefqui-undecima (quam habet Pary- 
te generis Chromatici-fyntoni ad Lichanon 
iam} & fefqui-fexta ( quam habet Lichanos 
ejus ad Neten) final conjun&x {7 x7=1f, na- 
jus continent diaftema, quam fefqui-nona (quam 
habe Parypate generis Mollis-diatoni ad fuam 
Lichanon) & feiqui-feptima ( quam habet Li- 
chanos ejus ad Neten } Itidem con} 
1x8 =. Confpicitur autem exceflus, quo, 
quod continetur per connexionem di ra- 
tionis fefqui-undecime & fefqui-fexte, fuperat 
diaftema per connexioneni itidem rationis fef- 
ui-none & fefqui-feptime, ratione fefqui-qua- 
ringentefime-quadragelima, 5) it (#5 Ut 
manifefte oftenditur in fubjetto hujus fyftema- 
tis Hypodigmate. Sciendum autem quod pra 
pter tam exiguam & infenfibilem diverfitatem 
quam habent hi duo foni duorum di&torum ge- 


Diarirs gv8s, cuvTIvaTI CA i È Tapurdrns ti 
Xpupanizii cuutINS Yirss, SAmegarenosto È * 
mosagguosto MYyw. Kai 5Ò n ddp rapurary roù 
puadari diarins yires, meès Thè Nnyardv cmd, 
Abyor ixd, ws didnt), Prinarw 15 rapurdra 
Ti xpupamii cwrivs yivss, Finwdinarww è dî 
imedirams Niyes ov ixa i rapurdra TÉ xpa- 
pamui owvrirs yivss méds Thò rigaror aùred, È 
6 emenioe èv fx4% Mexanis aund pis rho vi- 
Tlw aires cuwastogduo* prior imxgto: Digi 
supa, tmp 6 Sirimans èv tx 1 mapuazin 78 
pesanti erms ofits tds Td xxasdy ant, è 
è Sanécdopuos dv txt 1 Nixods dun crede TÙd vij- 
rlw dpucicas AMnAass cmvartto duo. Oewpary lo) ” 
Umpor i Umpiza d imxidor rara cuvaPlò 
2ismpa, ar n E Smdinare ng) Frixrs Mi- 
Y4, È myondia dpolos ari cwaPlu PNE, 
pans, vasi n È darumars ng) Frubdips, o 
Frmeasonsi % norsegrori iyw ds crap- 
vis. TU nerd E mirs cvgpuans Caro 


deryuan devav?). Eidiry di mi 20ù, in dla 


Tè noir Besgurit è avido papi, Lò ixo meds dAss ci dio si Pisyzo: 


dpPo- 





4 Pro +4ers, rcpono «iiziie. 


4 Pro 


HARMONICA. - 


dpPoripur î Aprpduar Soiv, ioeravos mermei èa 
ri renna È ui Bacon) 





TMHMA TPIEZKAIAEKATON. 
meg È ralanpis Ti agupansi parari fis. 


na di, ari è wesiprmdo resmo, # rhò 

18 peapanet ousts fiss ralamplo È 

diajpion degrado: tmeduey av cin deberdiiy x, 
lo 78 ypupanit parari fps. 

Toi rw vray wesaspedtin od, nari izreppse- 
Adler rawor, » 9 rostrev 94VON È peerediag nere= 
mpéw seirpoy iù dapirdy dpoios, E atm 
anesoeaz, 2a Ti resdieAm pds cpurivege rap 
uva, Thè mirlw TE spvrips mearioda ant, nr 
ahò vir 7 impCrdajar, eis merm ipy io adi 
dose © mtb Thò Argaror and, vr Tlò pg 
virlu 7 Umplorajcr, imy 0An aUTii È TU Mulo 
piper aus ds ix asrlò mes Cuelyo Niyey 
carmurio 

Erra?) rr diet Tho podio ga 
rr aùnd, ru thò * aparirlw 7 UmepGorajor, 
ds denatioraea pipi io da Xois* ngi mibpde 
Thè maporatrlu avrd, imp An aUTi È té nasa» 
pioraudinata pisa aunis* ds txew avrò mgìs 
Cnevlw, Mixer rrmosape ary. 

Kaj rotore apra udu dors 78 crmeits di- 
Y3, è ig n rim sind, ir i vi 7 del ty 
Apr, neds thè virlo air, tr thè virlo 7 
) lu, csv: cin dies do Tinpoetss Meyss, 
tm 7 intro È 7 srmosap nam È 7 
rem duor & abnd Ayas t ima odor, 
Dagro dp angnoas cin È Vzrams aùrs 
Divo, nr È winis F del dry Bian, èn tx meds 
TIwraporamp aùri. Kai gd, dro aPiraudu È 





GS 
nerum, cenfentur in feftiona Canonis omnino 
xquitoni. 


SECTIO DECIMA-TERTIA. 
De fe@ione generis Chromatici-mollis. 


GC; M vero fecundum praecedentem modum, 
etiam generis Chromatici-fyntoni feftio- 
roximum 


nem & divifionem expedivimus : [ 
romatici- 


eft ut etiam eam qua elt generis 
mollis expediamus. 

Cum igitur propofuimus, fecundum tonum 
Hypermixolydium, etiam hoc melodie genus 
fecare ; Primo quidem dividimus fimiliter, cam 
omni accuratione, ope pramifli acuti-cufpidis 
circini, Neten acutioris ejus tetrachordi, hoc 
eft Neten-hyperbolzon, in partes quinque in- 
ter fe aquales ; facimufque illius Lin 
hoc dl Paseo eppertalaca, xqualem ipfi 
toti ejufque parti quinte; ut habear hec ad 
illam rationem fefqui-quintam. 


Deinde, fic fattam ejus Lichanon, ( hoc eft 
Paraneten-hyperbolgon ) dividimus iterum in 
partes quatuordecim inter fe. aquales ; facimuf= 
que hujus Parypaten equalem iplì toti ejuf- 
que parti decima-quarte ; ut habeat hac ad il- 
lam rationem fefqui-decimam-quartam. 


Pofteaque auferimus ex ratione fefqui-tertia, 
quam habet ejus Hypate, hoc eft Nete-die- 
zeugmenon; ad Neten fuam, hoc eft Neten- 
hyperbolon, diétas duas rationes fuper-particu- 
lares, hoc eft fefqui-quintam & fefqui-decimam- 
quartam, fxji=3; fefiduamque ex ea ratio- 
nem, nimirum fefqui-vigefimam-feptimam, 3) 4 
(#; dignofcimus pracife rationem effè iplius 
Hypates, hoc eft Netes-diezeugmenon, quam 
habet ad Parypaten fuam. Quippe fi aufera- 
mus ex ratione fefqui-tertia, rationem fefqui- 





trim ufo È immmasapioriudixar divo, do té quintam & fefqui-decimame-quartam, non alia 
. ; .  erit 
TÒ Skimpor mredyapdon 18 artppuboruidia rive. 
_ Acutius Tetrachordum Hypermixolydii toni. 
Xpwparmnoy aday 9). Genus Chromaticum-molle. . 
i MOI ni 
3 I 10 
na __mugondre, È reim melita verspioraler, 
ua #1 DIRO 18 
SE aragaleri fi Asyurte. musarita Tila, 
$ De La 
79 ai siro? var darsgloralor, 
« Pro rem, fepono uggnitl, , 


Mmm3 


446 MANUELIS 


erit fuper-particularis ratio que contineat refi- 
duum ejus diaftema, quam fola fefqui-vigefima- 
feptima. Sicut, in Hypodigmate, numerus du- 
centa-oîtoginta , ad numerum ducenta-decem, 
rationem habet fefqui-tertiam. Si igitur inde 
auferamus rationem fefquiquintam & fefqui- 
decimam-quartam, hoc eft numerum ducenta- 
decem, & ducenta-quinquaginta-duo, ( quippe 
hi funt numeri, qui, in diaftemate fefqui-ter- 
tio, utriufque diftorum duorum terminorum, 
feu numerorum, continent diftarum rationum 
diaftemata ; Nam numerus ducenta-quinquagin- 
ta-duo, rationem facit ad numerum ducenta- 
decem, fefqui-quintam ; atque ad numerum du- 
centa-leptuaginta, qui eft Hypologus rationis ex 
fefqui-tertia relidue, Celiai deciraaro quartama ;) 
reliqua ex ratione fefqui-tertia ratio, poft ab- 
lationem ambarum diétaram rationum fuper- 
particularium, hoc eft ratio numeri ducenta- 
otoginta , ad numerum ducenta-feptuaginta ; 
non alia eft fuper-particularis ratio quam fola 
fefqui-vigefima-feptima. Excellus enim mumeri 
ducenta-o&oginta ad numerum ducenta-feptua- 
ginta, eft decem: funt autem decem pars pre- 
cife vigefima-feptima numeri ducenta-feptua- 
ginta. 


Si autem per fe&ionem item velimus du 

meris Hypaten invenire ; itemque, quam ha- 
fer ca ia ad Peryiasoai foste Dividi- 
mus jam faftam ejus Parypaten, hoc eft Tri- 
ten-hyperbolxon, in partes viginti-feptem in- 
ter fe aquales;. facimufque ejus Hypaten, a- 
qualem illi toti ejufque parti vigefima-fepti- 
ma; ut habeat hec ad illam,-rationem fefqui- 
vigefimam-feptimam : Adeoque etiamiiir fi io- 
nem invenimus ipfius Hypaten; &, quam ha- 
bet hec rationem ad Parypaten fuam. Nam 
ratio fequens graviffimaque generis Chroma- 
tici-mollis, quam habet ejus Hypate ad Pary- 
paten fuam, eft fefqui-vigefima-icpuima: ut per 
numeros ‘oftenfum eft. ; ° 


Ad eundem itaque modum dividimus, cum 
omni accùratione, etiam gravius cetrachordum 
toni Hypermixolydii, fecundum expofitum me- 
lodie genus; quod continetur è Nete-diezeug- 
menon & Paramefe. Facimufque Lichanon ejus, 
hoc eft Paraneten-diezeugmenon, ean ha- 


BRYENNII 

trireits Myw ddec ay demos Fi zo pog par de 
quer, È hecmpdpor 5 aùrt iPita dgionpa, dp 
pid è irrineodiGdopos. Oiov, im varodery pa 
ms, 6 djgntora iydonzora apiluòs, meds è dja- 
séna dina Miye ixdimnesror. Edy Sv don rérs 
api mm imruilor è irmosaperneudi 
xarw Abyo, ira È diaxona dina % T diarina 
mevmieytadiio* Bro: È pole ciom ci, ca tw” EmIAZI- 
twdaggan, auQoripor epyidpicor dda dpav, rsy 
appar, ri dagpuala 7 rostriv Acyur, img 
ns È 9 diaxsoa ratiuota dio apiluòs, pds 
pt darsna dixa, mat mmpro ps )T 
diaréora irtinorta, ds vastAozos ta TE Amanda 
Ca TE imiTEATE Noys, 7 ermorapiorasdinate 
O resr dp ae Ni yos Cn TÉ EIITEATE Aey8, 
dora È dPaupiortos ap@oripoy 7 epyidicr iripo 
es Niyar, ir 8 2igasaa dydommorme, ertòs 
T ajgrona 160 oprvorta” Sx dos ay em 7 
puoeiorNiyuwr, ei pù por è imemocdiedopes. 
H 9Ò Uevtpogi TE Alarora oydonnerme, aress 7 
digrsaa iCdoprinorta, dina es rd dira, im- 
emocdiCdopo pit auesSiis tì TÈ 2jgnona 
sed oprinorta. i 

Ei dé a È 2a f rare thd vario Fer 
cwpdu E qubrs Yuvs cip indì x, èv av di- 
po arts Thù mapurcimi dirt rinm?) dieupi do 
Tluù Sodio meportrho cant, ru Th agito 7 
Drepoodajur, cis eingomnilà ppm io LINA 016° DA 
muss Thò brr unt, inv DAI ari ng) tw 
enodedi pw pipe auris: de tren asl meòs 
Cuemlu, Nozev EmirocdiCdopsor. Ka) cinudp av 
dà î vazampris tipmons Xn irdmy duri” i, 
dr lm Niger méds Div mapurrdmy uri xixmi). O 
DÒ intudos » Bapimens M6y05 È xpu panni par 
Mans "fss, dv EXd 1 Ud asti méds mv aesgu- 
ardnpi, emfuocdiGdopds ts radure xo) Da 7 
dollpan didanmg. 

Tùr avrr 5) deg nero dapidu, E ados 
ampie, 3 © Ratenpo medina È imp 
pete. narrà È den ppdior SUD È ped 
o Od) aLrery adr mire 7 del dy- 


ear Ùf gens Kai mubper mv dp diga 


vor aùrb, tru mv pari 7 delbry dir, è 


TÒ Bapbmpor ategzodo nd Czsipprtorodia rt. 
Gravius Tetrachordum Hypermixolydii Toni. 





Genus Chromaticum-molle. Xpapamor paraxgy Ye), 
vdadm b 
560 & = a 
bj 20 
pe supuraTa, È Tetra, rebra Srilevybar, ta 
3 5 . 36 
muggrira, È nxoste. maggrima dl vydhat. 
Sogna ST N 7 
5 1 84 
149 sa É vira Sil cvy bor. 


Si 


me 


» 


HARMONICA. 


dun sx dogey mEds i VITO and, im rho 
mitlw 7 ild'yidjtar, èv diese xs È 1 Neziands 
E iuris marca gipde mods mv mir aurs, Tho D) 
atipurdrio aUrd, 1701 mv agirlw 7 dldy dar, 
ad È ary Exe Abgar Fpds Dv Nexardr aùrd, 
fmi nb login + daldovidion, ir des a 
1 apuraty 8 iguripa rencaxioTa dur8 pos miv 
Mixayor aùre* Tin di cararlo aùri, tm rw 
papi, ANY + aùnv fx Ayer pds THY 
supurrarlw aùrs, nm TùvagITRI 7 delby iper, 
Liv deg fx xa) Czrarn 8 opuripa mregzipda 
aùti ps tiv mupurrATHI AÙTE, OU7%s By deg 
sudper ng) tiv TE pa pansi parari Ypss ra- 
memipuiv % djgipeon. Kai 9Ò P rasstov gAVeS È pe 
deudiag, ws dedi), i vd PBapò peruda”) na 
rà immer È immmorapioncudinare # mire 
ediCdo por dzor tì} P cbù ivaviios snai imduo- 
Sildopar È irmovapionasdindlor È mmprlev. 
Avayuaior dì rdhuw, im rois conidioss, ide- 
va, Gm 1 pdù Mixgarss F daria iper g4v8S, 
curoratipa isì d Angavi TÉ Ypo panni parent 
girss, dritpioneutdinarto Miyo sygase. Kai dd, 
de dida), ii sd Migros tod diariva iuarev 
gras, co errori Nyo Feapary 1 dir xpo- 
pani padaxio giyss, to irimpsilo paCo 
dì è drrtare perilos Advyos ToÙ EmIMATE, imresTnei- 
dendrw Acywtyyica. Hdi rapurara radw où 
diarivs Guai yinss, cuwrovwripa fsi È rapurd» 
THIS TOÙ Ypi perno padane yiv8s, iremEaNII 
Tendrw Aoyw types. Kai dd 1 dd rapvramn tà 
dharma duart yinss cuts Thò Mixaràv auri, M- 
gar fa, is did), imdinara si dè rapurara 
TOÙ Xpupanui padarol Yiv8S, sos apirnae 
Cinaror. è dì immovapeoneudiraros M6yes, dv xd 
sj rapurara TE Apo ami padano yivss aes 
Tlò dixaro aùrs, À è empl@, dv ig n dee 
gayòs aus mpds TLo vir, dARI cova pe- 
vor peo Djgonpa eri xton, ro 6 nuimdind- 
75 dv ig rapurara TE diaris duddt yivss 
pos rhò Nixanoy avrs, È è tmivans dv XA fi 
digjaros aurà arpòs Tidinirlu, ipoiws dMAiXas 
curando. Osaperry dè i Umipori i mpeg Di) 
im serà svvaDiv denpa, im n tù im- 


. toni aquabilis ad fuam Lici 


447 
bere rationem ad Neten fuam, hoc eft Neten- 
diezeugmenon, quam habet acutioris tetrachor- 
di Lichanos ad fuam Neten :.Ejufque Pary- 
paten, hoc eft Triten-diezeugmenon, gandem 
item rationem habere ad fuam Lichanon, hoc 
elt Paraneten-diezeugmenon, quam habet acu- 
tioris ejus tetrachordi Parypate ad Lichanon 
fuam: Itemque Hypaten ejus, hoc eft Parame- 
fen, candem item rationem habere ad fuam 
Parypaten, hoc eft Triten-diezeugmenon, quam 
habet acutoris ejus tetrachordi Hypate ad fuam 
Parypaten. Sic igitur' facimus etiam gene- 
ris Chromatici-mollis fe&tionem & divifionem. 
Quippe hoc melodie genus, ut oftenfum eft, 
canitur in grave, fecundum rationem fefqui- 
quintam, fefqui-decimam-quartam, & fefqui- 
vigefimam-feptimam ; 1n acutum contra, fecun- 
dum rationem fefqui-vigetimam-feptimam, fef- 
qui-decimam-quartam, & fefqui-quintam. 


Sciendum porro prater jam dita, quod Li- 
chanos generis Diatoni-aquabilis, acutior eft 
quam Lichanos generis Chromauci-mollis, ra- 
tone fefqui-decima-tertia, proxime. Nam, ut 
oftenfum eft, Lichanos generis Diatoni-xqua- 
bilis, in rauone fefqui-nona confpicitur; ge- 
neris autem Chromatici-mollis, in fefqui-quin- 
tà: major autem eft ratio fefqui-quinta, quam 
ratio fefqui-nona, ratione felqui-decima-tertia, 
proxime , '8) $ (31. Parypate autem generis 
Diatoni-2quabilis, intenfior eft quam Parypate 
generis Cieominci illa, ratione fefqui-deci- 
ma-nona, proxime. Nam Parypate generi Dia- 
toni-aquabilis ad Licharion fuam, rationem ha- 
bet (ut oftenfum eft) fefqui-decimam : Sed Pary- 
pate generis Chromatici-mollis, fefqui-decimam- 
quartam. Ratio autem fefqui-decima-quarta 
(que habet Parypate generis Chromatici-mollis 
ad Lichanon fuam) & fefqui-quinta (quam ha- 
bet ejus Lichanos ad Neten) fimul conjuntte, 
{ixf =; majus diaftema continent, quam fef- 
qui-decima ( quam habet ope generis Dia- 

anon ) & fefqui- 


nona Sareg habet ejus Lichanos ad Neten) fi- 
mul itidem conjunéte, ix '9='j. Confpicitur 


autem Exceflus, quo, quod per connexionem 
continetur diaftema rationis  fefqui-decime- 


Kondy mredxado 700 xp pamet parari yinis ng) nù dare spari, 
Commune tetrachordum generis Chromatici-mollis & Diatoni-xquabilis. 











Tratta, 
SA SPA —— 1260 
DO riso 105] : T45 # 
____eesraraa, | 1215 
a 1105] E [Bi 
nxard, 
AE ———==——|-5— 1134 
8° 1050 105] È ” % |189 ‘ 
315 sai riraa. 45 


quarte 


448 =MANUELIS 
quarte & fefqui-quinte, excedit diaftema quod 
per comnexionem continetur rationis eg ia 
decime & fefqui-none, ratione fefqui-decima- 
nona proxime, ‘i ) it Ut .manifelte often. 
ditur in fubjetto iftius fyftematis Hypodig- 
mate.” 

Rurfus; Lichanos generis Diatoni-fyntoni, 
intenlior eft, quam Lichanos generis Chroma- 
tici-mollis, itidem ratione fefqui-decima-tertia 
proxime. Nam Lichanos iftius generis ( ut 
oftenfum eft) in ratione fefqui-nona confpici- 
tur, (in quo item Diatoni-xquabilis. ) Pary- 
pate item generis Syntoni-diatoni intenfior eft 
quam Parypate generis Chromatici-mollis, ra- 
gione felqui-trigefima-quinta. Nam Parypate 
generis Syntoni-diatoni ad Lichanon fuam, ra- 
tionem habet (ut oftenfum eft ) fefqui-ofta- 
vam; fed Parypate generis Chromatici-mollis, 
fefqui-decimam-quartam. Ratio autem felquì- 
decima-quarta 
Chromatici-mollis ad Lichanon fuam) & fef. 
qui-quinta (quam habet ejus Lichanos ad Ne- 
ten ) inter fe conjunéte,  xf = 3; majus con- 
tinent diaftema, quam fefqui-ottava (quam 


quam habet Parypate generis g) 


BRYENNII 
morapioradinire E Pampa yu, E tm 
ronde bpoiws nani owaPlò darhuars, vai 
n T8 imdendra È 15 immare, è timmanz 
dendrw My Eyyaze. dis cuapyus ta ti \arina 
19pe TE méts vsuans arden pan den), 
H 9 Asyosds mid Ti cuwrIvs diativs fisc, 
curmwotieg 61 È Neg TE ypopai pareri 
vires, dpolus Cmrerrendinato Myw fyyat 
Kaj 9% 1 Aixgards Ti muirt fuse, ds diden?), 
è tmrdro Miysw Srupirmy, èo i dt 7i dare 


ipart, H 3 mapurim milw Ti cuotive darne: 


gus, cuvrmwmeg 66) È mepumtmne TÉ premiati 
padani yivis, trinciaresemi pilo Ney Kaj 
DÒ ii dp rapomim ri cuvrvs diarwt ginss ess 
lì nzgasav avrad, Migvizd, ds dida), imry= 
deo n 3 raprity 6 xpapanii padart, gt 
vss, irsmos inn O 5 trimosapirn 

inams Migos, di xd 1 rapuartm TÉ ypo panni 
padrari gente méds Th Nixgas avnd, * è tm 
muro, èv exe i Arygasos avnd meds Thò ri 
slo, ados cuvaflo piper” pico» ima dig 
qua, me da imydo&, è ixe fi rapvram 


Konor ntesgogdon TE ypwparnsd parari 285% nù cuvtvs digrvs. 
Commune tetrachordorum generis Chromatici-mollis & Syntoni-diatoni 














480 Anz vani — — | 40 
“ 3° | | 17 # 
SAPUTO 
go | T-C——-r——— —|._ 
2 4; $0 % + 13 [gi 453 “ 
i . naeroi. 
qo0o — A ver —-_—- 438 
v 4 | <d- 32 eg 
120 virras, * 
360 = 360 


habet Parypate generis Syntoni-diatoni ad fuam 
Lichanon) & fefqui-nona (gran habet Li- 
chanos ejus ‘ad Neten ) fimuf'‘conjunéte, $ x !5 
= Confpicitur autem exceflùs, quo, quod 

rà cyria seg diaftema nn 
lefqui-decima-quarta & felqui-quinte, it 
dialtema quod itidem per paennd con- 
tinetur -rationis felqui-oftave & fefqui-none, 
in ratione- fefqui-trigefima-quinta, DIG Ut 
clare oftenditur in fabjetto ejus fyitematis Hy- 
podigmate. 


Rurfus, Lichanos generis Mollis-entoni, in- 
tenfior elt quam Lichanos generis Chromatici- 
mollis ratione fefqui-decima-quinta. Nam (ut 
oftenfum ©) Lichanos generis Mollis-entoni, 
in ratione fefqui-oftava confpicitur ; fed Chro- 
matici-mollis in ratione fefqui-quinta : major 
autem eft ratio fefqui-quinta quam fefqui- 
o&ava, ratione fefqui-decima-quinta, 7 ) £({f. 


nd qwwrINE Diarve gite meds Td Niger a 
78, 3? friimars, dv ix 1 Nixowds asniù mtds 
th mito, bpeios dA1A0IS suvarflo duo © 
perry 5) n Vrepozi, n zsepiza P emo uduov na 
ni cwaplo Dgoa ri n 1Ù inmmosapionae 
dudre "i ri irmiprle Mya i frego die 
opoits xari cuvaPiv dasiuans, Vaso ra n 
imydis Xn eTATE, lo 6rITE LAO gori ri 
ivo È db trapyis to asonendica TÉ md 
TE cvpuare aaod'ery pan «detvuriy. 

H 7) Asgaros radiy 75 padarò cera givss, 
svrmvamieg É9ì È Nixark mu qpapuanri padani 
inse, irirernszadenario Myw. Kai dd, ws di- 
dex), Li) Mxavos nù padaxi carova YÉviss, 
da imydo Rey Gaopirma* i È t0ù peo pearminco 
parare yints, iv erimuplo* peidiv 3 è im 
muri risos toù imydie Reni rd 

î Mya» 





4 Deleo 1734», bis, quod bic redundabar. 


« Suppleo 


n 





HARMONICA. 449 


Korev megeiondo ri xpapanzi parati givss % puadard irrivs, 
Commune tetrachordum generis Chromatici-mollis & Mollis-entoni. 





Uru. È; 
a 00 | STESSI . 
2160 —|___sli___ -—— 2160 
s 270) | “4 
Myari, 
890 — —— 0° a_n 2016 
î nice zio] i. 126 |336 si ‘ 
s60 1680 - ie 8 


. Sed. Parypate quan Mollis-entoni, & Chro- 
matici-molli una cai ue; funt enim 
amb inter fe xquitone. Ut ex rationum com- 
pofitione, ipfaque fe&tione, clare oftenditur, 
3% 


A6y9. H 5 rapuram made ri paraxi évrins 
Yirss È 16 xpupanzi paraxi, 5 ani 3 pia 
fs ionmvas ppi dpPorpay naderar 
ds cu dF Mya vrSiosus % È raleropiis au 


a=j=tH*f 


TI ivapyos tST0 debvry. afosa 
H dî Aixaròs mary E padari Dierms ofats, 


sormiiTiea sì È Nixari TÈ xpa pani ; 
Yirss, Fiensst Mya. Kad, ds didax?), 1 
480 rizards nd pararod diete vivss, tv SFr 


«dio My Graperma” i) $ pipi padar 
nei ie, & mp pridao 3 i Pim: 

6 imcdips, timenesu Nya. H di rapu- 
sy mir nd padarsù Dierivs yivss, ovrrva- 
mes ts È mapuminis Th pa panzò parati Yi 
vss, try donoci My. Kai È % 480 rrapomer 
Tv padano Digercns yins, caos TÙÒ Nar 
avro, Moyw tx, ds didexng, iminate i di 
mapumonI IU Xpupanti padaxi yivss, tmmr- 
ciprmaizar 0 dì immorapionaina rs Me 
n, dv xd ri rapomiry ri xpmpanoi padart 
gives antis Td Nixasàr ami, % 6 Famprl®, 
dv Exe Mugards abri meds rho vitlw, dios 
cwranlorduo pelevimzza dgopa, ime dn 
iminans, èv xd ri rapuram ri parart da- 
Toys yivss agds è Aixayoy avro, È è iméGdopes, 
dv ixdri Aexgands abri meds È vhrlo, ipusios di 
Dese cvvanio pos, Oteope") } 1 Urreporgì i umpixd 
Pirtondue nari coral dimua, Casta rd 
immosapirreadindri Miyu, è 78 immune rei 


Rurfus; Lichanos generis Mollis-diatoni, in- 
tenfior eft quam Lion generis Chromatici- 
mollis, ratione felqui-vigefima. Nam (ut often- 
fum eft pino po Mollis-diatoni in 
ratione fefqui-feptima confpicitur, fed generis 
Cheomatici teclia in Gisani Major au- 
tem elt ratio fefqui-quinua quam fefqui-fepti- 
ma, ratione fefqui-vigefima, 3)f(&#. Item 
Parypate generis Mollis-diatoni, intenfior eft 
quam Lichanos Chromaticimolls, ratione Lal 
ui-o&ogefima. Nam Parypate generis Mollis- 
iatoni ad Lichanon fuam, catia haber (ut 
oftenfum elt) fefqui.nonam, fed Parypate ge- 
neris Chromatici-mollis, fefqui-decimam-quar- 
tam. Ratio autem fefqui-decima-quarta (quam 
habet Parypate generis Chromauci-mollis ad 
fuam Lichanon ) & fefqui-quinta ( quam ha- 
bet ejus Lichanos ad Neten) fimul. conjun&x 
ijx5=3, majus continent diaftema quam fe. 
ui-nona (quam habet Parypate generis Mol- 
lis-diatoni ad Lichanon fuam ) & fefqui-fepti- 
ma (quam habet ejus Lichanos ad Neten ) 
fimul conjun&z, '5x{=f. Confpicitur au- 
tem exceflis, quo, quod continetur per con- 
junétionem diaftema rationis fefqui-decime- 
quarta & felqui-quinte, excedit frltema quod , 


Kondv migdxopdor ri xpapanit parangi fps xa) Ti pareri derins. 
Commune tetrachordum Generis Chromatici-mollis & Mollis-diatoni. 











A 420 a? _——_ mere —<w 420 , 
VraTAI, 
" 490 P cana 3 o ra: 495 A 
On 
108 315 SITO ME 355 dl 
Nan per 


450 MANUELIS 


per conjun&ionem continetur rationis fefqui- 
none & felqui-feptime, ratione fefqui-oftoge- 
fima, "je Ù clare ‘oftenditur fubjetto 
iftius fyftematis Hypodigmate. 


Rurfus, Lichanos generis Chromatici-fynto- 
ni, intenfior eft quam Lichanos generis Chro- 
matici-mollis, ratione fefqui-trigefima-quinta. 
Nam (ut oftenfum eft ) Lichanos generis Chro- 
matici-fyntoni in ratione fefqui-fexta confpici- 
tor; fed generis Chromatici-mollis, in fefqui- 
quinta : Major autem eft ratio e ar 
quam fefqui-fexta, ratione fefqui-trigefima-quin- 
ta, 2)f(&. Sed Parypate generis Chroma- 
tici-fyntoni, intenfior eft quam Parypate ge- 
neris Chromatici-mollis, rauone fefqui-nonage- 
fima-ottava. Nam Parypate generis Chroma-. 
tici-fyntoni, rationem habet ad Lichanon fuam 
(ut oftenfum elt ). fefqui-undecimam ; fed Pary- 
pate generis Chromatici-mollis, fefqui-decimam- 
quartam. Sed ratio fefqui-decima-quarta (quam 


BRYENNII 


imuosdie iprios sarà madlò derjuans, - 
uan n Ti pren È ri Fimbdips' ca imy- 


domesto Nyo. O5 Crapyis &y Ti ronda 
TÉ murs coguans atodery pan der), 

H di Aizeuds mir nd res pamod rr 
rss cusmvwtieg 65) © È xa TE 20wpanii 
padari gives, Finresaroseri pilu Myw. Ka) 3d, 
ws didix*), i ed Nixowds TE peo pani cuvrnt 
ves, ca Snixtw Fewpetrey My "di TE 2ew- 
panni padrari gine, ca imm pre” ide ò 
arrmpriles Nyos 76 iminta, immesarosomi url 
Myw. H dî mapuamn sridy TE appari ou 
TIE gets, corrvaTica 60 È mpurramis ni 200- 
panosd' pararod virss, co tmervermasroydiw di- 
Ya. Kai dd 1 80 magra nd xpspamrod vr 
neve Yinss, Niger fx reds Tluò Aegonov crt , dis 
didaury, imodinare’ 1 di rapuram ri xpa- 
panni padoxgi yivss, trova, inarm. O 
dè immosapeornadinaz@©® Miy0s, èv ixes n rapv- 


Kesoy ntegzade 75 qpapamod parari givis è nù xpapani cuvns. 
‘Commune tetrachordorum generis Chromatici-mollis & Chromatici-fyntoni. 











13% —|__—yr_—_—_—i- enti RIE GENTE Se 12320 
560 lago " 
dle ci 
2 11960 gBo #5 - ta 11880 È 
n Li) 19: w 
dpeero!, ; 
10780 ini TRE ja 
1 Ù 1540 . 7, 308 |188 11008 $ 
3080 POSPORE vira 
—___——_—_—— 924 


habet Parypate generis Chromatici-mollis ad 
Lichanon fuam) & féfqui-quinta (quam ha- 
bet Lichanos ejus ad News) inter fe conjun- 
Ce, jj xf=3; majus continent diaftema, quam 
fefqui-undecima (quam habet Parypate gene- 
ris Chromatici-fyntoni ad fuam Lilon) & 
fefqui-fexta Conai habet Lichanos ejus ad 
Neten ) fimul itidem conjunîte, fix1= H#. 
Confpicitur autem exceflis, quo, quod per con- 
jun&ionem continetur dialtema rationis fefqui- 
decime-quarte & fefqui-quinte, excedit diafte- 
ma qu r conjunétionem itidem continetur 
rationis fefqui-undecime & fefqui-fexte, ra- 
tione fefqui-nonagefima-oftava, 1) 3(#. Ut 


Tam Ti xpwuanii padari yinss areds Tlù due 
uasdv crd, 6 rmur]&, dv ia digaròs 
und entds Tlu virlw, aires want uor pos 
da imizza 2jgonpa, me è n imirdirams, dv 
EXAN TAPUTATI TE Xpwpana cur Yivss tds 
Tlò nixar unt, % 5 ere, dv Exe hi diga 
vos abri ages Thè virlw, spoiws &MiAos cwva- 
Fodpoi, orupiry di n Vmpoxi i danpi xd È im- 
2opduor nari cvadli dope, zioni ri im- 
mosapiorcudinare Mys uo) té immiurìs, rev 
importa iucius rari cuva@lò digruans, 
uao n TE ervdindre ug) TE irsinra, è irtay- 





clare oftenditur in fubjetto iftius fyltematis Hy- rmossoydim riyw' dis * craipyis to rà arond 
podigmate. sdui 78 mistt ovsiuaros andaypan deus). 
TMHMA 

€ Suppleo # azar. d Suppleo compa. 
a Deleo 


{17 HARMONTIGA: 3; 


"TMHMA TEZZAPEZKAIAEKATON. 


mid; «spl aini 3 
Tse} f ralemporis 78 Coappovis Moss. 


Ie 3 cornpas, ò Asca ndicss, È sh 7 
E Xp priv Sui nalamplò 19 Daipon 
deb dady nademo vmmpzer cos* Emudpor di 
em è vr) reimi defender, % Ei d nale 
E xarsrdie Soap fred dii me è cumpes 
È ddxeamdi& derymi Noyes. ; 

Toi uv Grey wvescupedrindp % TUE TI ii 
peradias narà 7 vmeppstoridi tor nalam pen 


ertomiper diaspedp,  nine celo, * Di È 
aida pedi dunimes aprire; Thò miro 78 
obvrips tenga ast, 7 Th vito 7 img 


Corajay, os ms artsetrondu, cis niovaga 
puipr ioce dNiAes* Kay misiedu Tlò Nixardo cir, 
nm rho wPparrlo 7 mpboralan, ian 8 ari 
È 76 mmipTo pisa domis* ss Gi srl: css 
+ Ele naidun dois dia dp tlò Sodio ri 
Kar avro, frorlw rl 7 vmeploraior, 
cis ingente N puépn joe RM doss* Kai ssd ni 
gguratlo auré, ro mv aim 7 Umepoohaic, 
i Gin alii ng) TL enogangitt pebper. ausmis* 5 
sx nomi aatss Cuevlw, Niger è DTEATOI. 
Laò 8) mica fagli dvi È. cnegii N. 
Y4; dv xe Card asrà, rosi vio à del do 
pdjicors néds I vi alri, ire vw mirho 7 i- 
ripcoralar, HY epodiss dio impurgiss iys5, 
ire È immmepror 3 Timfrosingitor x è der 
pduor Aoyen cu ri erriteATA Ney, dora È Pasi 
oows auPoripay F epr dpr sr ipuogicer Mya, 
TUT irmoraggnasetiurilor, Alggirsonondp di 
sepGis cina È È Umts aort Aijor, ama È viras 
FAI ÙI ar, èv xd meds mv sapurdro avri, 
ùros mv tes Tv iv, Keù 9, creo 
adi. n doi erireire Mya, 7 remimgro» 
È erdrositestO My, eds da Lire 
jane dba demi vir ita Aire, 
di pù per è trimoraegrasemsurlos. , Cior, JA 
vandeyuares, i tesaxtoa iErrormaentà de 
pùsi Repor Exa meùs È dardo iCdoumormait, 
Piiresrer tàv Ev dor rr API per 1 mi 
mmaproy È, iridrositestor Meyer, iru} djgotna 
Sodoprnermzi) %, è resanInA nosaggrormazion* 
Eros ug), 9040 ov, di tr Ti ATITEATA 2lesiuan 
pippi È dia doo ipan ro dd ui 
sai Ajgiriuala 7 rokrar Ayer imigorne* i Ò 


4sI 


\ 





SECTIO DECIMA-QUARTA. 
De JeGione generis Enarmonis. 


UM concife & acèurate, etiam generum 

Chromaticorum. fe&ione & divifionem 
expedivimus, ut par erat; Proximum eft ut ad 
eundem modum expediamus etiam, de fe&tione 
generis ( vocati) Enarmonii, ca qua de illa 
poftulat oratio concifa & diftin®ta. 


Quando igitur propofuimus etiam hoc me- 
lodix genus, fecundom tonum Hypermixoly= 
dium, fecare; Dividimus primo, cum omni ac- 
curatione, ope pramilli acuti-cufpidis circinî; 
acutioris iftius tetrachordi Neten, hoc 'eft (ur 
fepius ante ditum elt) Nen-hyperbolgon 
in partes quatuor inter fe xquales; facimuf: 
que ir Lichanon, hoc eft Paraneten: 
hyperbolzon, aqualem ipfi toti ejufqué parti 
quarte ; ut habear hc ad illam, rationem fef: 
qui-quartam. 


Deinde fimiliter item. fecamus fié. conftitu- 
tam: ejus Lichanon, hoc. elt Paraneten-hyper- 
oloni inpartes viginti-tres inter fe pula: 
facimulque ejus Parypaten, hoc eft Triten-hy- 
perbolzon, equalem ipfi toti ejulque parti vi- 
gefima-tertie ;, ut habear hac ad illam rationem 
fefqui-vigefimam-terciam. i 

Polteaque auferimus,; ex ratione fefqui-tertia 
(quam pabet, sine Hypate, hoc eft. Nete-die- 
Zeugmenon, Neten. fuam, hoc eft Neten- 
hyperbolzon, ) diétas. duas rationes fuper-par- 
ticulares, nempe fefqui-quartam & fefqui-vige- 
fimam-tertiam, 35 ) 1). 4( 4 (46; refiduamque ex 
ratione; fefqui-tertia .rationem , ( Finzi latio- 
nem. di duarum rationum fuper-particu- 
lariene dinespe felQui-quadragefimam-quintam, 
dignofeimus. elle accurate. rationem Hypates ip 
fius, hoc eft Netes-diezeugmenon; quam. habet 
ad Parypaten fuam, hoc eft Triten-hy perbo- 
lzon.., Si enim è ratione fefqui-terta.aufera- 
mus rationem fefqui-quartam & fefqui-vigefi- 
mam-tertiam; non alia. erit fuper-particularis 
ratio, que refiduum inde diaftema continebit, 
quam fola fefqui-quadragelima-quinta.... Ut, in 
Hypodigmate; numerus.trecenta-fexaginta-oéto; 
rationem habet ad. numerum. ducenta-fepwa- 

inta-fex, fefqui-tertiam :. Si.igitur ab illo au- 

us rum rationem fefqui-quartam, tum fef. 
ui-vigefimam-tertiam, five mumeram ducenta: 
(cptuaginta-fex; nu ” ee trecenta-quadra- 
nta-quinque, (qui i funt numeri qui in 
Sita lea Tare utriufque ditorum duo- 
rum terminorum few numerorum di ta- 
lium rationum continent: Nam numerus tre- 





renssoa novaggrormmirn apilpàs, sis. i cent-quadraginta-quinque ' ratioriem: ficit fef 
È o , qui 
a «ir, quod hic redundabar. i Pea 


Nona 








elt hypologus rationis relidue ex ratione fef- 
qui-tertia, rauonem fefqui-vigefimam-tertiam s} 
ratio utique ex ratione fefqui-tertia refidua (pol 
ablationem di&tarum , duarum rationum fuper- 
particularium ) nempe numeri trecenta-fexagin- 
ta-ofto ad numerum trecenta-fexaginta', non 
alia erit fuper-patticularis ratio, quam fola fef- 
qui-quadragefima-quinta.. Excellus ‘enim nu- 
meri trecenta-fexaginta-ofto ad numerum tre- 
centa-fexaginta, eft odto. Sunt autem'oco; pars 
precife quadragelima:quinta numeri ‘trecenta- 
fexaginta. ; 

Sin etiam per feftiohem velimus hujus 
neris Hypaten invenire 4‘ itemque, quam haber 
ca rationem ad Parypaten fuam:; - Dividimus 
ipfius Parypaten in partes © Seng go inca 
inter fe xquales ; © facimufque ‘’ejus. Hypaten 
xqualem ipfi toti ‘ejufque: parti quadragefima- 
quinte ; ut habeat, hc ad-illam, rationem fef- 

i-quadragefimam-ghintam : Adeoque per fe- 
Giotieme item invemimus iplius Hypaten; :&, 
cn habet ca rationem ad Parypaten fuam. 

atio enim fequens gravifiimaque generis En- 
armonii quam habet ejus: Hypate ad Parypaten, 
eft fefqui-quadragefima-quinta: utetiam per nu- 
meròs oftenfum eft. 

Eodem plane modo, cum omni accuratione, 
dividimus etiam gravius-tetrachordum toni Hy- 
permixolydii; feccundani. ante-expofitum: melo» 
die genus; quod utique eontinerar è Nete- 
diezeugmenon & Paramefe.  Facimus enitn e- 
jufdem ‘Lichanon , hoc elt Paraneterisdiezeyi- 
gmenon, candem ad Neten fuam habere. ratio- 
nem, quam habet actitioris tetrachordi Lichanos 
ad fwatti Neten: Ejufque Paryparen, hoc eft 
Triten-diezeugmenon, earidem item habere fa. 
tionem n ad foam agi agi cea) eft ad Para- 
neten lezengmenon, quam nabec acutioris ejus 
tetrachordi tarypate ad: fuam Lichanon : Et 
Hypaten ejus, hoc clt''Patamefen, candeti item 


mgurany Ti iburipa mpazoda auri agde rlò Nixotsoi a 








45% MANUE!LIS : BRY:ENNII 
Tò obumipw mresgopdor TE izreppuborudia rit. i 
| Acutius Tetrachordum Hypermixolydii Toni. 
\ | Esappovior gt. Genus Enarmonium, 
\ Jadri. rem div dler, 
\ dd NRE RSI) Ia 
I! ri ‘ n è Da 
\ PA irene $ telm Tetra iriploralo. RIE 
si - n; 
muparita, © garbo, magarita ploraler. 
345 7 een 
i 9 
| rire vargloralor. 
l 
ui-quartam ad numerum ducenta-feptuaginta- è afindino dopupcrmast, midi 7 Goririmepro 
(ex; atque ad numerum trecenta-fexaginta, qui ugo 37 ina ibinorm, de Lari 


Sd remdis cm E dinresre Ney sì, 7 
roswmgunar* O Aemadpos deg Myos cn E rei 
Ts Meys; dari A dPrpioros T cipyidpioo dio tm 
pogiur Aya, Wu Ti Tesardora iSnrormintà, 
È TÈ reiariota ibinorrt, I dos dv din 7 te 
pogian Nyoy, 6 pi) pesvos è Prmoraggarosinap 
H3Ò VmIpeNI TE vesansoia ipynormetà, 
nrèrt reuasina ibiuorra, into in mà inrà, 
pipS» inv axes mosuegrosim uilor TE TI 
Ei de ze È de Frames Thi iero Fe 
cendp TE UETÙ Nus viper. È, è cm der 
Tè vnpurisla dns cis moraegrormemirr vép 
low ANA 015° $ mig rho vrda cuvnd im 
dia aurii Kg) TU mavagguo sii pei pbpee alunis* 
dis ix astlà med Cacstvliw diyor immorapanoi- 
mura Ka) cnudp avrò dla È salerno sipr- 
ns > Tio vmsrlo aura» È, èv avra Myer méùs 
Thò napurzon ari rim’). OP imduos è Ban 
pirmunes: Nézog Ta Cuespprovis "Sato, èv tre 1 Ur 
ara i chi mp, irmesapesaino 
Aka Kesdatrrso x9) Di 7 dir par idene?). 


Tiruino 5 deg room diaupsptdv, 7 reds dn 


sr rv N O. vareppei= 
ris, nei 1 dpi SD: È pds 
dc 0 dì lg) ini vin È bin 


3 Rap. Ka) did Fl dì Arrasòy 
avrà, tm thò Spyro 7 del doy dir, + aria 
tao Aiyay adds dò vino auris, vos Thì niro F 
del Ar) iBicor; dr deg donà, n dando 75 ripe 
myeazide agis mrmonarii: Th) mpurrd- 
madri, gm tl res È dil'lry por, dry 
T auriv geni Meyer aneds rio diggandr abriî, is 
thò Gpgni F deldry Bir, è deg xd È 
lo 3 iran arri, mè aPg pia, 

ada 





4 Pro Algaa repono stiarine, calculo poftulante, 


e Pro 

















« «RARMONICA: i 453 
Tò Bapirpor regata 78 vrpputorudia ris. 
Gravius- Tetrachordum Hypermixolydii toni. pro 
rappr WE, Genus Enarmonium. i 
dmbra. auipapiera, vit 
Li Soa ar 
720 magumita, È Testa, Testa Ile bia, ERE: O Di î 
t 690 — earn i Nzle, eparina Snfevyiblan.. sia 
; a ri | 138 
184 vira rime Infevybiian i 
ssaa —— si va e TT 
addi -" ixea Ney méùs rlè rapurdoy ego rationem ad fuam Parypasio, hoc ef 
urd, N ì 7 Jar, èv ga È: d Eriten-diezeugmenon, quam habet acutio- 
este pela pra) Csi sn, dr agg tx 145 ejus tetrachordi Hypate ad Parypaten fuam, 


ikurips mrparioda abri meès 
rl raprarlu abrà. OUrws dr dea mise È 
nn TÈ coapucri ius namempr È dejpion” Ka} 
3 Pmi fi È podi Hi chi è Bosi 


poradirma, rari tarttmpTo, È iartesireron 
% inmmosaparesim user Miyor' è 15 2° iù, crea 


x 


Tws, xari mmoraparscim pro, xa) iridresi= 
Test, % trerimepray, ; 


Avayxaior ) mao, diri mis epydine, ade * 


v4, 6m 1 LS Nexoads Ti Ajariva dpadi ofpus, 
cuo rwATIEA È Aran TÎi Gregpeonia verte ty» 
diw Nye. Kaj È, de dides?), n dò Asqouds rÈ 
Djsrins Guart girus, Gy imumdri Ney Gsepi= 
mu n) 78 Crapperis visse, ta trambeta* Md 


A» 


Gan 36 6rsrimupns Niyos 18 imundra, tmyiie 


yo. H i rapordra wariv vii dharme spari 
2045, cumATICA 5 È rapurrdrae TÈ Cragpo- 
vis g4vss, (rimmentinditto My types 5À 
1480 rapurary ri darne dpadi garas, Niyoy 
#20 eds mi Aiggancy avrad, dog did), tridi. 
narw, 1 di 73 coapporie virus; iriduosires è 
dì imiduesitenms Aéyos, vige i Tapurdry ri 
Goappaorit ivis meos miu Niygarey uri, Xi tre 
rimpns, cragoi igarcs aid ave mp virlw, 
A nA15 ceamasrilo Spor" pela empgn dlgorpa, 
tre dm iridivame, è 624 1 Trapvrary ri 
Dare pari vinss pos TIA Aasà alri, gi 


Sic itaque facimus euam generis Enarmoni fe. 
Glionem & divifionem. utigue. melodia 
genus, canitur in grave, fecundum  rationem 
{elqui-quartam, & efquirvigelimam-teptiam, & 
fefqui-quadrapefi Rintam; in acutum con- 
‘qurquadragelimam-q i am © 
tra, fecundum rationem fefqui-quadrigefimam. 
quintam, & fefqui-trigefimam-tertiam, & fefqui- 


f 

Sciendum elt porro, preter ea que dida 
funt, quod Lichanos generis Diatoni-aquabi- 
lis, intenfior eft-quam Li generis Enar- 
monii, ratione fefqui-o&tava. Nam ( ut often. 
fum chip ichanoe generis Diatopi-zqualis in 
ratione fefqui-nona confpicitur; fed generis 
Enarmonii in fefqui-quarta : major autem ra- 
tio felqui-quarta, quam fefqui-nona, ratione 
fefqui-oftava, WIE Item Parypate gene- 
ris Diatoni-aquabilis, intenfior eft quam Pary- 
pare generis Emarmonii, ratione fe{qui-decima- 
quinta, proxime. Nam Parypate generis Dia- 
toni-equabilis ricionem.haberad, Lichanon fuam 
(ur oftenfuns) ef.) fefqui-decimam,. fed <peneris 
Enarmonii, fefquivigelimam-tervam. . Sed ratio 
fefquirvigefima-teria: (quam habet Par pate ge- 


neris Enarmoniiad Lichanoa fuam)d. fefqui. 
quarta (.quamhaber.ens> Lichanos Noten) 
intersfe conjundte, #xj=}}; majus gontinent 


dialtema, quam fefquiÌdecima (quam haber Parye 
pate generis. Diatoni-amuabilis ad fuam -Licha. 


Kowdy rrreszondo md crappuriv vivi È nl Digest SpeeAt, 
Commune tetrachordum generis -Enarmonii 8 Diatoni.equabilis. 


VIATAL, 


3 TE T— Lutto 
ri Taty 
» I repiriita i 15; 
1052 — jr meio = 1080... 
si 92 | 687 Ta Pi 
e Mxarol, io 
go 92 | 5.115 209 sla s 
Ri nei 





non ) 


454 MANUELIS 


non) & fefqui-nona ( quam habet ejus Li- 
chanos ad Neten ) itidem inter fe a, 
= 5. Confpicitur autem exceflùs, quo, 

pa pui ionem ce diaftema 
Tationia ui-vigefima-teriia & fefqui-quarte, 
excedit diaffoma quod fimiliter: per pati 
nem continetur rationis fefqui-decime & fel 
cage ratione fefqui-decima-quinta, proxi- 

3 45) 3 (FR. Ut manifelte oftenditur in 
fubiato hujus E emat Hypodigmate. 

Item Lichanos generis Syntoni-diatoni, in- 
tenfior elt quam Lichanos generis Enarmonii, 
suna itidem fefqui-ofava. Nam iftius ge- 
Liana Le oftenfum eft ) in ratione 

pei ( in qua & generis 

id tc Parypate generis Syn- 

toni-diatoni, inten E am Parypate ge- 
neris Enarmonii, ratione felqui-vigefima-tertia : 
quitona enim eft Parypate generis Syntoni- 
diatoni, cum meris Enarmonii: ut 
ex rationum ablatione, ipfaque fettione often- 


fefqui-cona 
Diatoni-xquabilis ; 


ditur. ‘Nam Parypate generis Syntoni-diatoni, 
sa haber ad on fuam ( ut often- 
tn Fatica fed generis Enarmo- 


felqui-vigelimam-tertiam :. Ratio autem 


BRYENNII 


Painams, è dr fe i egauds asrd' eds Thù ri 
rl, dppoicos didvihoss email dos. ©sapiry dî 
1 Ompozdì i pia È impor ar muradlò 
Nampa, anti imencogat sr La tomi 
Ts AGyd, ti tmyopdis ipoios nari 
DNosipans, Uan nd indindte 9) tmnd- 
T8, io) imm: pdrw My type, ds w- 
apyiis ta TO Varedo nd mire cospane 
Candeypan deyvry. 

H 3 Aaxpards srldur nf. marine dgcrive i hse 
sovmmasipa sì 1 # rg gi tvapporia Viiss» spola 
tmydiw Moya Kaj Fi X Aizasds E quibrs ans 
ds dida), E) imindro Mya Saper, 4% 
E lare dpad& 13 saponara È sormns dla 
TIE 94V8S, omwrwrWwTEER 65ì Ti magorims È tap 
port yinss, irifuacergiro Nyo. Lobos Pisi 
spunti TE corna darne vin ni Aaggar ui 
Crapporiu giras: ds uan È 7 Afyew 


e E = a abris, Seni). Kaj è i 
E corna diarws yinss, Abper ia 
Da peli aùti, de dida, tmydoor 


i di nd ivappovis yirss, eriemositest. O dè 


Kosèr mregxopdor E trapperis aves » E cvrrive Djarévs, 
Commune tetrachordum generis Enarmonii & Syntoni-diatoni. 





4 1104 "69 | 


: 1035 ssi 


20 —T— _— 
4 9 92 is. 


828 
fefqui:vigefimastertia ( quam habet P. 
nera hi st ad tiara fuam Da da 
qui-quafta {qa habet ejus Lichanos ad Ne- 


ten ) inter iglane sxi=%; pece 
rh: diaftema, © Lishgrrala ( quam ha: 
bet Parypate generis Syntoni-diatoni ad Licha- 
non a) fefqui-nona ( quam habet ejus 
RL itidem inter fe conjun- 
nega ei itur autem excellus, 
e, quod per sonjanziio ionem continetur Dia. 
rationis fefqui-v. i gen pe & fefqui. 
quarte, excedit diaftema quod itidem per con- 
Faafiicnen continetur rationis: fefqui-ofave & 
Lf non, in ratione fefqui-vi -tertia, 
1 f( . Ut Frvodi oftenditur in fubjefto hu- 
us fyltematis te. 
2 Ro Lichanos dci Mollis-entoni, in- 
tenfior eft quam los generis Enarmonii, 
ratione fefqui-nona. Nam (ut oftenfum elt) 


176 


Ai isti 
n. 


ada lord” 


.__—{-— 1080 
45 2 45 # 


Aryarol, 
115 


vira, 


i at 





imibusiresme Nipes, dI fel imperi È ine 
por Yir4e | rigòs Thò Azar cuni, È è fre 
FRPTIS) èv cxa HA xd avrà meòs ti virlo, 
DINI svvailiduas' pad s srixzo) 2lerpa, 
imp sn iasydes, è è) Se dì mapordry té or 
e ii pinta alal rho \yariv asti, si 
irinans, è ia i Lixonds abri wrpòs Tlho ni n 
Lul ipoios CNIT errare dui Euwjea SLI 
Umpori 1 Umpixd © imgi dpr sarà 
Bjoa nri iaruagangità My 3 TE en 
mimipra* 7 imzordiit è dpuoicos xa. è avaplo da 
quane, an TÉ Sarydba % È irundra Ney. 
D) indurito Moya de trapyas iv rà are- 
udidica TE mr svquans imdetyuam dearv))., 
H Nxaròs mA 75 padari iorna he 
cormanieg ta Ci Nyari ri tra) 
irunare Myo. Kaj ia For ami 

Sila 





e Pro evrizgeni repono res, fenfu poftulante. x 


d Deleo 


HARMONICA. 


Konò meeedyopdon Ti dvappeovis 


455 


pWss xg) T8 padaxi cyrivt: 


Commune tetrachordum generis Enarmonii & Mollis-entoni. 


ì. 


448 


Dixaràs TY paraxk dvrwa Yinss, tv mey di Ae- 
70 Frapery' i 3 TE trappovis yivss, ty irim- 
malgra* psduv 6 emitimefros Niyes 18 imydia, 
srumata Adya. Hdi mapurata dA ri pa- 
daxd vive yirss, wtvWTICA i Î rapurarne 
TÉ tvappois yves, imebnnosenarw Miya, tfize. 
Ka} 99 n dj rapuramnre 5 dvTdne Yiv4S, 
Negor xd wpos thò dixavor avri, cos deden”), 
srudopor 1 dî 15 ivappevis yivss, iriduoso 
Tear O dì imuesiteans Adyas, è Ed ri rapu- 
mary 7ò ivappovis yivss mpos TLO diyaviv ai- 
ri, ng) è émririrapros, dv fg 1 Nixards aùrt 
mpos thè vitlw, dandos coraegdpo” pale 
imixuo Ajgonpa, ire o ma iritedopos, ov ixd 
vi rapurraty tè padaxi ivriva yirss pos thò 
Mxayiv ari, È è imydocs, Cr ix ri degaris 
alri ps thè mrlo, ipsios anos caffé 
Bos. Ocapiirmg dè i antponi i armpixd è im 
26 ner cale digionua, ear n 7 nd 
nosareate Acys È Ti irimeripra, TÉ irega die 
ipoiws nata covaPlo Ajgchuaros, asi n toÙ 
irubdops è rod imydiz, ev irabyrosenaro È 
Aiyw. Ds tvapyas iv tu aronedpo teù towsrs 
mvopart vardeaypan deurung. - 

H dî Asyavos radw TÉ padari djgrovt yi 
re, cutorwTIER ÉGi È Anpavi Toù trappovis yi- 
rss, Errindenato Abyw, iyyase. Kaj 9), ds di- 
Tex), ri 18) Asxanis Ti paraxi 2jows yirss, 
ca tmbdi pu riyw Faupiry* 1) 78 Crapporis 
Piss, tv rmrdlero. Malo di è Prrerapns M- 
g0s E SiuCdops, Pindendre Myw, ey9Ase. H 
5 mapurini mad È padrars Dieta Janis 0v7- 
matiea i È rapurams 8 Crappois yivss, 
bi ParesarogaSdius Mya, iygase. Kay 9Ò 1 dò 
Taprary$ ui Algrors yivss, Meyer tx 
pini aiar dideax?), Primary 
x dè 78 irappovis yirss, Findrosoneiza* O dî im- 
emosatears Nigos, dv ig i mapuratn nd trap- 
porit vivss ess Td Nexani unt, È è cRari- 


Mizar. 
iù - 


masimaToa, 


25 


168° 336° 


Lichanos generis Mollis-entoni, in ratione con- 
fpicitur fefqui-oftava ; fed generis Enarmo. 
mi; in fefqui-quarta: major autem eft ratio 
fefqui.quarta quam fefqui-ottava, ratione fef- 
qui-nona, g )  (‘$. Item Parypate generis Mol- 
lis-entoni, intenfior eft quam Parypate generis 
Enarmomi, ratione fefqui-fexagefima-nona, pro- 
xime. Nam Parypate generis Mollis-entoni, 
rationem habet ad Lichanon fuam (ut often- 
fum eft) fefqui-feptimam; fed generis Enar- 
monii, ca a imam-tertiam. Ratio autem 
fefqui-vigefima-tertia (quam habet Parypate ge- 
neris Enarmonii ad Nemi fuam ) & fefqui- 
quarta ( quam habet Lichanos ejus ad Neten ) 
inter fe conjunéte, x] =}j; majus conti- 
nent diaftema, quam fefqui-feptima ( quam ha- 
bet Parypate generis. Mollis-entoni ad fuar 
Lichanon ) & fefqui-oétava (quam habet Li- 
chanos ‘ejus ad Neten ) inter fe conjunta, 
ix? =3 Confpicitar autem Excellus, quo, 
quod continetur diaftema per conjunétionem 
ravionis fefgui-vigefima-tertie & fefqui-quarte, 
excedit diaftema quod per conjun&ionem iti- 
dem continetur rationis fefqui-feptime, & fel 
qui-oftiva, ratione fefqui-fexagefima-nona, 3) 
i; (3. Ut clare oftenditur in fubjefto hujus 
{yltematis Hypodigmate. 


Rurfus; Lichanos generis Mollis-diatoni, in- 
tenfior elt quam Lichanos generis mo- 
nii, ratione fefqui-undecima, proxime. Nam 
( ut oftenfum eft) Lichanos generis Mollis- 
diatoni, in ratione fefqui-feptima confpicitur; 
generis autem Enarmonii, in fefqui-quarta : 
major autem ef ratio fefqui-quarta quam fef- 
qui-feptima, ratione fefqui-undecima, proxime, 
$)1(#. Item Parypate generis Mollis-diatoni 
inteofior eft quam Parypate generis Enarmo- 
nii, rattone fefqui-trigelima-feptima, proxime. 
Nam Parypate generis Mollis-diatoni rationem 
habet ad Lichanon fuam (ut oftenfum eft ) 
fefqui-nonam ; generis autem Enarmonii, fel- 
qui-vigefimam-tertiam. Sed ratio fefqui-vigefi- 


sma-tertia ( quam habet Parypate pers En- 
armonii ad Lichanon fuam ) & fefqui-quarta 
(quam 





d Delco #24», quod hic redundabat. Nam rationum expofitarum inter fe ratio elt 39 precife; fed numeri 


espofiti, funt prope-veri. e Pro --ey4a repono --s54pe, calculo poftulante. 
I 


f Pro 


46 MANUELIS 


Komnor megdxoda rod tvapporis yirss no) nù padari dare, 


BRYENNII 


Commune tetrachordum generis Enarmonii & Mollis-diatoni. 


vDLTOI, 


ind” ca 


e 
ne 361 


‘ 6624 8] — 


ma s16—— 


quam habet ejus Lichanos ad Neten ) ihter 
le conjuntte, ij xi =; majus continent dia- 
flema, quam fefqui-nona (quam habet Pary- 
pate generis Mollis-diatoni ad fuam Lichanon ) 
& iisci fui (quam habet Lichanos ejus 
ad Neten ) fimul itidem inter fe conjunla, 
*x$=f5. Confpicitur autem exceflus quo, 
quod continetur per conjun&ionem ditta: 
rationis fefqui-vigefima-tertia & fefqui-quarta 
excedit diaftema quod fimiliter per conjundio- 
nem continetur rationis fefqui-none & fefqui- 
feptima, ratione fefqui-trigefima-feptima, pro- 
xime, 3} A Quod clare oltenditur in 
fubjetto hujus fyftematis Hypodigmate. 


Rurfus, Lichanos generis Chromatici-fynto- 
ni, intenfior eft quam Lichanos generis En- 
armonii, ratione fefqui-decima-quarta. Nam 
{ut oftenfum eft) Lichanos generis Chroma- 
tici-fyntoni, ratione fefqui-fexta confpicitur ; 
generifque Enarmonii, ratione fefqui-quarta : 
major autem eft ratio fefqui-quarta, quam ra- 
tio fefqui-fexta, ratione felqui-decima-quarta , 
3) (i Et Parypate generis Chromatici-fyn- 
toni, intenfior ef, un Parypate generis En- 
armoni!, ratione fefqui-quadragefima, proxime. 
Nam Parypate generis Chromatici-fyntoni, ra- 
tionem ha Lichanon fuam, ut often- 
fum eft, fefqui-undecimam; generifque Enar- 
monii, fefqui-vigefimam-tertiam : fed ratio 





lea IP. 


“ — ra om "7560 


n 


7245 


a. 
Ae —— 
H.G2I |ig4o i 
veras. 


—— 5% 


muprs, èn ixei ixands and ntòs Thè virlw, 
dAIA0IE ovali ndo puridor ento Digione, 
me in Finiwans, îv tiger raprara ri 
Raxd Djarons yivss neds Tù Nixawdr cond, È 
è PnCdopes, cv ixe ri dxavòs euri pos rho 
mrlw, ipoiws dress awarudpo. ©twpiry 
31 Urtpoxi i Umepird n imexiidpor xarcì cwa- 
Qlò dgmpa, arm E Tindresgira My è 
E Fmripra, È tmegordue ipoicos narà cuvaPw 
djgcipans, ant Frears è 78 tmeedo ps, 
& ‘imrfsarosaeiiuw Miyw, ye. De crap 
ydis ta T@ Uco TÉ TUETE cvgIuane Varo 
derypan dexvory. ° 
H dî dgavos aid TE ag pari cuts U- 
rss, murano is È Aixays TE Crappuovis 94985, 
tmmosapiorasdinari My. Kajod, we didax)), 
1 180 Mixarcs nd rewpazod awrvs yves, ca 
tmintw My Peopery' n # nd ivappovis 94v85, 
tv commmipra” pelov dî 6 emrimupros dégos TE 
Er xa, trimosdp tare Nyo, H dî ragu 
amy id TE rtupamod cur yirss, cuvTE- 
ratieg i È mapumims TU trapuoris Yiv8s, tri 
museo Ape pare a i 
ad Ti pewpanzi cuvrvs Yivss, ixa 
colei cacreprali gio" ia E dia 
1° dî 7È wapporis yivss, irrduosttesm* O î 
€r4- 


Kowdr mregxopdo, nd csapporis yirss È nl. reupanii curirs. 
Commune tetrachordum generis Enarmonii & Chromatici-fyntoni. 





Urata, 
fog Liu ZE È Trai 
gi 368] ° | su” 
osa8 aApITATAI. 
n TI 644 “Rig pro dA, 
darci. 
Pit 4566 7 ina 9, 
2024 6072 zia PaTAA, sc sa 








f Pro --«y3ie repono --154%4s, calculo poftulante. 


£ Pro 


HARMONICA. 


Grriduositegts Noyes, îv Exd 1 meprard ri cvap- 
pers vis ato Th Mixed avro, % d carri» 
mupris, îv ex n dixaros are neds rho miro, 
01 ovveTo dpr palo imagga 2igignua, 
Hmso dn irurdinans, Èv ixa i Tapram rò 
Acwpanzi cave yives meds Tho Niygaviy av 
nd, ua) è Tarn, dv tes i Nigris avro agis 
Tlò virlo, dpoios dios cart idpss. Osw- 
pairy 5 1 Vapori n Um ze demi idr rar 
cwaplo dgisipa, vin & imfuagareita Me 
vs 19) $ trmalpra, Ti importi dpsiws rari 
cnaPlò derrpars, asi n Ti imudindre die 
78% TE imixts, è immosaggnosi Miyw, ty- 
use ds trapys ty TU Varone È muérs 
cvrpans Varodery pan dexrory. © * 

H3 Axosds rddw E apwpanii padari x 
v8S, cvrrvamieg.isì È Naxand TE tvapporis ss, 
smirosermiera Abyo. Kaj 9Î, ds didem?), 1 1% 
Dexayos TE geupanzi parani gives, tv 6rI- 
niro Nye Fewpermy' n dirt ivapporis g4vas i 
tmmriprw* MAlcoy dè è imiimapris Myos ri .im- 
ipsa, emiresermiprto Nyo. H dì rapuirdm 
TAN TS peupanii pareri vs, covmveTtIEg 
in mapurramis TÙ ivapporia yves, B irubme 
sondre My. Ka) dd 1 8) mupurdm ri ae 
pani paNaxi sense, yer ina artàs Tia dixa= 
ro and, os didar®), irimosapioneadinare ii 
di 18 irapporis virus, imduosicera 0 di ire 
emnostresrs Miyes, dv fXe 1 ragu TÉ fvap- 
puoris yivss artss Thò Ngaror avrà, $ 6 tri 
mapris, dh 1x6 1 Aixards asi meds Th virlu, 


fel fi h P. nad 
efqui-vigefima-tertia ( quam habet Parypate 
guri Laaroat ad Lian fuam ) Nec 
qui-quarta ( quam habet Lichanos ejus ad Ne- 
ten ) inter fe conjunéte, îj=j; majus 
continent diaftema, quam fefqui-undecima (quam 
habet Parypate Chromatici-fyntoni ad fuam Li- 
chanon ) & fefqui-fexta ( quam habet Licha- 
nos ejus ad Ncten ) fimul itidem inter fe con- 
Jundte, fîx3= jf. Confpicitur autem excef. 
fus, quo, quod continetur per conjunétionem 
Diaftema rationis felqui-vigefime-tertia, & fe: 
qui-quarte , excedit Gila quod fimiliter 
per conjunétionem continetur rationis fefqui- 
undecime & felqui-fexte, ratione fefqui-qua- 
dragefima, proxime, 14) i (ff. Ut clare often- 
ditur in fubjeéto utius fyitematis Hypodig- 
mate. 

Item Lichanos generis Chromatici-mollis, in- 
tenfior elt quam Lichanos generis Enarmonii, 
ratione fefqui-vigefima-quarta. Nam (ut often- 
fum elt ) Lichanos generis Chromatici-mollis, 
in ratione felqui-quinta confpicitur; & gene 
ris Enarmonu, in fefqui-quarta: major autem 
eft ratio felqui-quarta quam fefqui-quinta, ra- 
tione fefqui-vigelima-quarta , $) f(#. Item 
Parypate generis Chromatici-mollis, intenfior 
elt quam Parypate generis Enarmonii, ratione 
fefqui-fexagelima-nona. Nam Parypate gene- 
ris Chromatici-mollis, raticnem habet ad Li: 
chanon fuam (ut oftenfum elt) fefqui-deci- 
mam-quartam ; fed peneris Enarmonii, fefqui- 
vigefimam-teruam: Sed ratio fefqui-vigelima- 
tertia ( quam habet Parypate generis Enar- 
monii » Lichanon fuam) & fefqui-quarta 
( quam habet ejus Lichanos ad Neten ) fimul 


Komdr ntesxopdor # tvapporis giarss * E aeapanii pareri. 
Commune tetrachordum generis Enarmonii & Chromatici-mollis. 


n 


38640 —— —— “7 38640 
È 1380] | 840 3 1° 


7260 
gi 3485 


dxarol. 





ei — n 
TI 5796] Pi 


6 
3 


900 28980 


dArois varo duo palo myia dgmua, 
fame 6 ni $rmos inams, ov ife n had 
Co kri mat parani vivss mods thò Ns 
zar aùnd, lè è SParmmperos, dv Exe 1 Nexans 
alri mpds the mrlw, dpotws dMioss cvrase 
sBuon ©wpery dè i mpeg i Umpiza $ img 
sBporzara cuwaQlò Diginua, vm n TE ird- 
mosorgits Adys È roù irmmaiprt, TE emo pdia 


se 


+ 1449 


cia I 28980 





& 
= 37800 


1575 Fi 


| 3625 
7245 * 


inter.fe conjunéte, #xj=%; majus conti- 
nent dialtema, quam fefqui-decima-quarta (quam 
haber Parypate generis Chromatici-mollis ad 
Lichanon fuam ) & fefqui-quinta ( quam ha- 
bet gue Lichanos ad Neten ) fimul itidem in- 
ter fe conjuntte, {jxf=3. Confpicitur au- 
tem exceflus, quo, quod per conjunétionem 


continetur rationis ET ge 
tertia & fefqui-quarte excedit fyftema quod 
imi- 





£ Pro imucdaumsrs, repono enbepiinten: alice poltulante. 


5 Pro 





4.58 
fimiliter per conjunétionem continetur ratio- 
nis fefqui-decime-quarte & fefqui-quinte, in 
rationè fefqui-fexagefima-nona, 3) (g. Ut 
clare  oftenditur in fubjetto iftius fyftematis 
Hypodigmate. 


MANUELIS BRYENNII 


dpolts vari maQlò asuares, rim roù 
erImOsapeoniudinate Acys xe red iris, 
éy irubrosnaro Miyw, ds trapy@as éy Td 


arondudpe ToÙU TOT cvsIuATES \artd ey am 
danrvrg. 





SECTIO DECIMA-QUINTA. 
De feBione generis Ditonici. 


Ci M generis item Enarmonici feftionem, 
accurate jam ( prout de ea poftulavit con- 
cifa oratio ) peregimus: incumbit denique ( fe- 
cundum eum quem dividendum propofuimus 
tonum Hypermixolydium) melodix genus quod 
Ditonicum dicitur dividere ; prout ante fumus 
pollicit. Poftremo autem loco de eo dicen- 
dum putavimus ; (qnamvis /pecies prima fit, 
&, pre aliis fpeciebus harmonici concentus, 
notior & magis ufitata ; ) Quoniam, quantum 
ad hypothefes Harmonicas, omnino neceflè «lt, 
enus hoc ab harmonici concentus idea proicri- 
fa Quamvis enim habeat hoc fyftema ejuf- 
dem duo diaftemata ( maximum, & majus, ) 
concinna; minimum tamen, non item. Non 
potelt enim hocce diaftema aut ab ulla enu- 
meratarum quindecim rationum fuper-particu- 
larium contineri; aut quavis alia effabili ra- 
tione ; cum fit natura fua (Sas oftenfum eft) 
omnino irrationale (intellige, quoad ratio 
nem multiplicem aut fuper-particularem.) Om- 
ne autem vocis diaftemia fimplex , quod è 
nulla prediétarum quindecim rationum fuper- 
particularium contineri confpicitur, illud om- 
nino ut inconcinnum & prorfus ineptum ad 
ullam harmonici concentus fpeciem exiftens, à 
concinnitatum confideratione ( ut par elt ) ex- 
terminatur. Sed quoniam Auditus (cujus ope 
dolet Ratio, omne illud quod concinnum eft, 
aut non elt, dijudicare, ) neutiquam poteft (ut 
rius ditum eft) tape inconcinnitatis diver- 
Ficacene perfentifcere, fed omnino tanquam con- 


cinnum admittit: idcirco, è veteribus, etiam 


hoc melodia genus ( non inepte ) diftis har 


monici concentus fpeciebus (quali efler ex 
concinnis omnibus compolitum ) connumera- 
tur. 

Cum igitur etiam hoc propofuimus, fecun- 
dum tonum Mixolydium (aut alium quem- 
vis) fecare; Primo dividimus, cum omni ac- 
curatione ( ope fapius ante -di&i acuti-cufpi- 
dis circini ) acutioris ejus tetrachordi Neten, 
hoc eft Neten-hyperbolgon, in partes o&o in- 
ter fe aquales; facimufque ipfius Lichanon 
hoc eft Paraneten-hyperbolzon, aqualem ipfi 
toti ejufque parti ottava; ut habeat hac ad 
illam ‘rauionem fefqui-oftavam. | 


TMHMA NMENTEKAIAEKATON. 
neeì È nalerpois 78 diroiaie Suss, 


ne 5 » hd # caappovis Gpss valanulò, è 
E diajpion, dinnestu icos 1%, bars 
aut cvrrit pr pdi® Méyos dTATÀ, Ermione ueSre® 
dyaryuegor Novmy, nari 7 ee Digipeow Umretduon 
UmeppeitoAidiar rev, no) P xarswuir dirviaion 
Pos È peridìag naramer, nafeemo dh imp 
Aa jas See ntgrpor. Tdirge di li unt arts 
mor dim ipiaspeda” nai mp Gvros mediTE mi vg) 
prweppripa dà comdezipe FT aMuy div Y repo 
cupe timo, dote ui) sarà res doppini 
uanodiale, mio va dvayun un È E ripper de 
Aerei Pew idiag, Kai gd 4% ri do rd nigr 
sipala Da) TISTIY cispa, 7 mi piso ùP pi 
$or, up mavtinuo Kexmi), AM i ge T- 
Maxisw idapis. Kai d EI UD ivds Srveoty 7 
Enesdbpnrdior ronucidiva Pn poesar Mya È 
qosrav Didero dioy mimi 4Ò vr de die 
div dis jard* ddoge Piot nadirs darip 
x, ds didax). Array dì Panis demity ddr 
pa, imp a sdeàs 7 atsuarihey dio mim 
naldira tmpogiar Niyur erexi vor INIL 
Caéivo mlytws ds Coperte na) rar’ diva ressa 
imrideor ereis n $ ippor dis eidos niarapga, 
È 7 impera ita cummlera, ds ess. As è 
di si axgì, di ig n) ara, È ripper dior È 
pù, eso dado, sdapis È a Mmayis È 
è Cuperdeg cut, uadareo cine 61077), dia 
Sarde; dulary, dn ds superis chas dvn 
aedizeny Digi ta ge TETI, Um 7 radio 
xa e Tasto YO F pircodiag A drduras 
Toi Ts ripper de eipnrdprs dideow, dos 16 dra- 
cow» superata ovynedpeon, cvyratcrex'). 
Togapr trddar tro coescupedrinedu sari 
T Ursppuboridor river, ri nat’ dMer drmiordizaa, 
sarumpin mesto depirdp, et aims area 
Ceto, dia TE mesdon edite mass itunivres rap 
uve, Thò virlw TS iburips reggina abri, Hrac 
stò virlw 7 arepooraicy, cs Gurdò putpn ione dA 
Dois' Kai miu Tlò Nixaror avrà, ros rho 
virlw 7 zrepooralcr, tom dA auri È ré 
oydow piper awmis* Ds tx aurlo artos cuevlw 
Aoger imryd cor. 


v 


Ei 





5 Pro imsdumyrs, repono imitersimare, calculo poltulante. 4 AB. ippsrsiae. M. cupsreler. 


5AB 


HARMONICA. 


Efme maduy dieupi dp iprios TÙò Guiodil di- 
Mar and, nr rho ant F Vmpcorajeor, 
eis iurà pépn io &Midas® Ka) mussdo rho 
mura avrd inv dAy asti % ria tydi pipa 
aùms* s fxer avrluò meòs Cuetlu My imy- 
Foo. 

Kai 3 rrre, mess do, dor È imreire de 
7y8, dv ide i Varani aùri, Hiv deldry- 
udpar, neds Thè mrlw avri, tu Thè vin 7 
; ; vv A £ TI TA; 
UmpCoraioy, au spenbes die dt wr impe- 
CSS Niyss* Ka) 9 Addo Neinua ca ri im- 
meità Ney doro È dPeupiorws cpPoriper F cin 
#Bicor impre Meyer, "Dlurariora ndo ane,eie 
dry, emer dpor rà Ti rarendia wa 58) 
mis psomsis iprrvis, Ng 3 ris dpuormsis 
Meppestos* ome & iderì 7 6ripoghar param Me 
Yor, ra iupeerain È Cnpuertn, Gnmpiit duia). 
Ka) di darte d ripuriver perebò riws dda ii 
presi Capedan'parws Ieyor, ti mn iricflarea 
dixare % eruadendre, Pncopdi imi@uner 
ws dg è happa, perati ws do iriuo 
eiuv * Cupedîv Mya, Toù ni iripbianardinare 
% Eriouruneudentrz” mieidov 3 P iprroviey Te 
E Nipparos IOVA irrinatoto sro YO eye” de ò 
MroMepoiios & TU nEdTWw F dpuovindy @sri avv 
ainpiocis iderter. Ghar, dii ard'eyparos, è dia- 
xéra mermimera th desbuds, meds è nari emes 
rixovra dio, dogor ixa dinero Edy dv dorî rs: 
tu aPirandy E dio emeydius Miyss, tiro: È 
irariv imermmermadio, È 7 djestora denatk* 00- 
THÈ peg eiow ci, îv réd frineito Dlashuan,F 
SipneBicor do Gpeor, diruv >pbutir, rà nuala 
TÒ rostrs Ass imgoms” i Sa deaa derit 
dprluds, node Ip Tina imonermadio, mici 7 
taeydeor Mizar arpdi dì È djgréna movacgrore 
Tareid, îs asthoyas TE era dpi Ca TeÙù irragi 
Ts Afsonpares apre Abya id, ira ri xadye 
pis Neippartss, è delmpo è Aermndpes dijinros 


ua 


\ 459 

Deinde, dividimus fimiliter fic faGam cjus 
Lichanon, hoc eft Paraneten-hyperbolxon, in 
partes item ofto inter fe equales; facimufque 
ejus Parypaten, aqualem ipfi toti ejufque parti 
ottave ; ut habeat hac ad illam rationem fef- 
qui-o&tavam. 


Pofteaque>amferimius ex ratione fefqui-tertia 
(quam habet ejus Hypate, hoc eft Nete-die= 
zeugmenon, ad Neten fuam, hoc elt Neren- 
hyperbolzon, ) diftas duas rationes illas fuper- 
particulares, fx} =#1; Refiduumque ( ex fef. 
qui-tertia ) draftema (‘poft diAarum ambarum 
rationum fuper-particularium ablationem ) }) 
4 (#5, dignofcimus accurate illud ellè quod'con- 
tinetur ab eo quod à Muficis dicitur: Hemi- 
tonium ; fed, ab Harmonicis, Limma. Quod 
in nulla effabilium rationum fuper-particula» 
rium (-concinnarum & Inconcinnatum ) con- 
fpiciatur. Nam, ut Hemitpnium, quodammodo 
inter duas rationes: fuper-particulares effabiles 
inconcinnas interje&tum, ( fefqui-decimam-fep- 
timam & fefqui-decimam-fextam ) confpicitur è 
fic.& Limma, inter duas effabiles rationes fu- 


per-particulares inconcinnss, (n fefqui-de- 
cittam-nortam, & fefqui-decimam:-oGlavam.) Mai 
jus autem eft Hetitonium quam. Limma, ra 


tione feQui-centelimarvigefima-o@ava | proxi- 
me ; ut Prolemaus in ejus Harmonicorum li- 
bro ‘primo accurate demonftravit. Ut, -in Hy- 
podigmate, Numerus ducenta-quinquaginta-fex; 
ad numerum centàm-nonaginta-duo . ritionem 
haber fefqui-tertiam: Si vero inde. anferamus 
duas rationes fefqui-oftavas, hoc eft, numerum 
centtim-nonaginta-dio, &'numerum  ducenta> 
fexdecini ; (Quippe hi fumt numeri qui, in dia- 
ftemate fefquitertio, diétoram duorum.termi- 
norum, feu numerorum, hujus rationis dialte» 
mata continent : Nan rnumerus ducenta-fexde- 
cim, -sdnumerna sgentum-nonagintà-duo, ra- 
tionem. facit i-oéta vam,216..192.::.9.8; 

ad duceni ì «tti! uivelt by. 
pologus:diéti. (rationis i ilîs refidui»diafte- 
matis ex fefqui-tertio). Linnmatis, fecundami ratio 


Tè sUmpor mega xopdor ri \tarippuborudie rive, 
Acutius Tetrachordum Hypermixolydii toni. 


Auroviaioy rh. 


Genus Ditonicum. 


sro ir ri 
tf . 13 
Her IPP mugumaTa, È Testa, mesta virigioraior, n ne 
i ; i 
216 — Sepagirm "i regale magarima Crylorator ei 
las 
64 10 vira, F rim Cariello. 








5 AB. capri. M. iqguran Ha fationes 








( quamvis fuper-particulares ) dici videntur éajar@g quia non funt 
‘x numero illarum quindecim quas ante dixerat receptas effe in Syftematum compofitione. 


0002 e Sup 


] 
MANUELIS 


nem jefqui ava, 216 .243::8. 9) refidua 
ex ratone fkfqui-tertia ine! bilis rato ( poft 
ablationem dugrum illarum rationum fuper-par- 
ticularium, nempe numeri centum-nonaginta- 
duo, numerique ducenta-fexdecim, ) non alia 
erit rationum ineffabilium quam numeri ducen- 
ta- quinquaginta-fex, ad numerum ducenta pe 
draginta-tria : g)$ (#5. Qua quidem #m 
bilis ratio, inter duas rationes effabiles ( f DL 
decimam-odtavam & fefqui decimam-nonam) in- 
tercipitur. Nam numerus tredecim (qua defunt 
ad completionem numeri ducenta-quinquaginta- 
fex ) neque elt pars: dimidia prioris toni (qui 
in numero viginti-quatuor confpicitur ) neque 
fecundi ( qui in numero viginti-feptem; ) fed 
elt sue cs gag tria, minus ne 
pars decima-oftava, fed ra pars decima- 
nona. Sed, inter rationes fefqui-decimam-oéta. 
vam, & fefpridecimim sone, nulla porelt in- 
tercedere ratio effabilis ; (‘doc e/f, /uper-particu- 
larîs,) fed, ineffabile$, numero infinit. Verum, 
ue ratio dicitur effabilis, & que ineffabilis ? 
bilis quidem illa dicitur qua ab aliquo nu- 

mero denominatur ; ineffabilis, cui contingit con- 
trariim ; vel, qua non potelt aliquo numero 
( integro ) nominari. Guod autem fint-ratio- 
nes ineffabiles, ficut & ettabiles, Euclides in 
decimo pvt ori forum fatis demonftray.t 
in plurimis cheorematis. 

Sciendum autem elt, quod per fefionem ca- 
nonis, non potelt quis invenire aut hujus ge- 


460 


neris Hypaten; aut, quam habet hc rationem 
(Sep rag ‘ticularem, pEr ‘ad Parypaten 
fim, ut pradiétum 


i H 
uam habet ad Pary] Aci cr 


hujus ris, 
ch inclina” ed, in iedione ©, Cioni, folas 
dla rationes harmonici concentus invenire 


poflumus. 
Ad eundem autem modum, cum omni accu- 
ratione, dividimus item gravius. tetraclordum 
Hypermixo) pri toni, fecundum melodie 
nus premiflum; Quod continetur è Nandi 
o & Paramefe. Facimus enim ipfius 
n, hoc eft Paraneten-diezeugmenon; 
eandem habere rationem ad Neten fuam, hoc 
eft ad Neten-diezeugmenon, que habet acu- 
tioris tetrachordi Lichanos ad fuam Neten: 


sAailoy Ri) pi i Frorranadki 


BRYENNIIÎ 


Niges dn Toù camesre Moy8, Rui È Paginas 
dio 7 avray tr ipogior Moyty, ira Toù man 
ivemnormadiio è % Teù 2lgrgaa dirai , GU des 
ay dn 7 dpi Meyer, d pù è roù Ajgrna 
evminormati Tpis È djerda moraegrormeazia, 
Os peratò dio paron GY, TOÙ TA EIIONTONA 
denats * TE srumaradiniri ipoEedatg. 
Kai 9 dixangia, ame Aetmd is TI tri 
diargaia srermpcarmaài apilpio, “n reù asp 
TWE és fipusov pio, TeÙ € TÒ dicormioraga de 
esp Srcpsuds” sn 7 ddrips, ToÙ U td e- 
on (AIA 61 T0b diansor nor va resa 
xaror, per 
Cu dî. immanedirare Memiò dì nd tm 
orrameudindts rg) immancudinare Nye, & 
deis AMO pars Niy@- iumoriv dubany” 76» 
dv fp drndas arpa. ARA MIO 
ergo si@ d\ apinr@ rr E 5 ir 
Cnen@ iam, ès doro Ku; 
tai ere afiar®: d\ av ès rue 
vanto mimvd ri, ès ix dari Sai ap 
ped spore pal Sy dusarg. on di cow apjn- 
mi a6741, nagunte dì “i prrò, ca té dxarw 
suizgeiav inasdis è EuxAetdis dv mite . 


Suopi ideka. 
Cd e i, i Fl ns TE 


xasiy®, au is cuperr aida, n vad= 
lu È mire us an dv am Ayer neds Thè 
saporito avri rixmmy. Kaj Pd ese), 
6 È Varams NYO: # pra use è è ix8 meos 
thè mipurrirlo airi, 2 in jrns* Né 3 1a 
valenze È E ran chè inch: Miyes pevss È 
tirar dis ciefren duvdpste. 
Tòv pera i) de remo dia do, È mt 
# © Baporipo i E rp 
puorodis Ts, sarà 9 è ddapardior CAI 
Adlatg. 0 dì ab) aa È ris 7 de 
vidiar È pics Ka} 3 mé du thò 
ts”) Agardr aùti, Hr tÙhò Tag È 7 dildo 
yidjian, è T aùriv Exdo Aeyoy npòs * rhò miro giri, 
sr iv virho 7 7 daldry dior, èv dies xa $i 
Nezasds E oburips mrpazopda aùri, pds è vere 


» 


Tò Bapumpoo mreszodo ni carmpustorudia sive. 
Gravius Tetrachordum Hypermixolydii Toni. 





Genus Ditonicum. Amaia Yu. 
ved. don 
si. a See = - Ea 
Pere supnimti, È rete, gesta Sntovyiblar, ORA 
: 54 
$ a creto SR argarte. mete Menti 
0 log Aglio 





aùrof 


HARMONICA 


ans” TLò 5 rapomirlo cid, vr rlù Test 
F dulAyidpar, miu è dor ig Moper antds 
alù Lixasd aivrd, tm slò agri 7 ded 
vidiam, dn des 940% pur E iuris n 
aeaxipds meòs thò Nixon uri. TÈnd, pati 
ST mordi, sl fds dv she avida È 4 rem 
uri, im i papi, neòs Thè raporiizlu, ir 
Thò resslw 7 del Ayer, + avròv Niger è deg 
in nei i Gard È cboripa arenile meès Flò 

erlw aùri, rm & Appare. OUrws $v 


deg misu È Thò TE dirige Suiss sanplò 3) 


diajpinr. Kai Sd P rustor MO È pursdiaz, de 
dida), Pi dd # Bapù, poadiny vasti invy- 
‘Tour, % tarydoor, È Aesupeamaion Mizar tan dg 
ii, trartws, nari Meppamaio, rg) ary door, 
ta0y door. 

Ayaryuaiior 5 È mid tì mis cpu wdpors eidiroy, 
51 1) pd Argos TÉ Algeri iuadt sfivs, cuvto- 
voriea tì È yard TE dironiaia evo, tmpdon= 
mor Mya. Ka) Î, ds didert?), i 180 Aixaràs 
TE Ajarme iuari vivss, tn Prmdrw Niyw Fear 
perma* 19) ri diroviais yirss ca imy db Madar 
3 é tmrydoos Nyas ti Fiunars, tmydoneci 
Moya. H 5 saputo mid ToÙ Ajarma iuarco 


na 


yinss, awtIWTICa È dns TÉ drorais 
Yivss, Fardrossoydbw My, ty. Kai di dj 


apra te digerire dparov yinss N e ta 
meds Thò ryasòr auri, ws did), ndixaror 
H di zapram ti dironalt vinis, imydea, O 


461 
Ejufque Parypaten, hot eft Triten:diezeugme- 
non, eandem item habere rationem ad Lygha. . 
non fuam; quam habet acutioris tetrachordi ‘ 
Parypate ad fuam Lichanon. Cumque hoc 
praftitimus, ftatim inde habebitur etiam ejus 
Hypate, hoc eft Paramefé, ad fuam Parypa- 
ten, hoc eft Triten-diezeugmgnon, eandem ra- 
tionem quam habet acutioris tetrachordi Hy. 

te ad Parypaten fitam, hoc eft, rationem , 

immatis. Arque fic igitut preftiimus etiam 
generis Ditonici feétionem & divifionem. Quip- 
pe hoc melodia genus ( ut olfenfum eft ) ca- 
Nitur in grave; fecuridum rationem £Lelqui-® 
octavam, felquicoMavam, & Limmiticam ; 
in acutum vero contra, fecindum rationem 
Limmaticam, fefqui‘otavam, & fefqui-ofta- 
vam. î 


Porro, fciendum eft, prater jam di&ta, quod 


Lichanos generis Diatoni-xquabilis, intenfior 
elt quam Lichanos generis Ditonici, ratione 
fefqui-oftogefima. Nam, ut oftenfum elt, Li- 


chanos generis Diatoni-aquabilis, in ratione 
fefqui-nona confpicitur, & generis Ditonich in 
fefqui-o@lava : major autem eft ratio fefqui- 
ofîlava quam fefqui-nona, ratione felqui-otto- 
gefima, '5)g(% Item Parypate generis Dia- 
toni-xquabilis, intenfior'eft quam Parypate ge- 
neris Ditonici, ratione fefqui-vigefima-o&ava, 
proxime. Nam TR Bigi Diatoni-a- 
quabilis, rationem habet ad Lichanon fuarà, 
ut oftenfum eft, felqui-decimam; & Parypa- 
te generis ditonici,. fefqui-oftavam. . Sed ras, 


Komr mgdxopdor TE dirovais fius ng) TE Djarivs ipadi. 
, n ; 
Commune tetrachordum Generis Ditonici & Diatoni-equabilis. 


VUTETIA, 


esi 
g 4 | 


MAPUTETAI. 
25 


i—___________— 


sa 


. Io 
9 


. 192 


E 


di inydeos Mipos, vige si rapram ti dire 
prati Yivss meds Thò denso auroù, $ è tnydess, 
dr ferri Asaròs aur$ neàs tl virrlw, dAjdowg 


euvarilo doi peesCor smtygsor janas, tre n i 


imdinaros, dv ignari raporam 76 Dermns iua- 
Aov yivas meds TÎò Nixaràr avro, È è imimraros, 
èr fxerni Mixaràs aurs meds tho virlo, ipoiws 
dA A065 cuwarfleidpo. ©spermg di si ariporì 
i carpiga È imxidpa sarà cuvaflò Ò djgiore 
pa, caso n roù tmydis xa) imeydiu Mya roù 
imnprdit iis rami val da Or, in 
miri imdiare 19) immdre, tv imposezdia 





38 
33. 
Myeroi, 

640 avg I I 


- 8 Ia 


768 
Eu 





== 
eci iv, - 


648 
î 


rural, 


se 56 


tio felqui-oflava (quam habet Parypate gene: 
ris Ditonici ad fas Lichanon ) para 
va (quam. habet ejus Lichanos ad Neten) fî- 
mul inter fe conjun&z, fx$ =; majus con. 
tinent diaftema quam fefqui-decima (quam hia- 
bet Parypate generis Diatoni-zquabilis ad farm 
Lichanon ) & fefqui-nona ( quam’ habet 6jus 
Lichanos ad Neten ) fimul Side inter fé con° 
junde, x '$='j. Confpicitur autem exceflas, 
quo, quod continetur diaftema per conjunétio” 
nem rationis fefqui-oîtava & fefqui-oclava:, cx- 
cedit diaftema quod itidem per conjunétionem 
continetur rationis fefqui-decime & felqui-no- 
nz, ratione fefqui-vigefima-ottava , arr 
Qo00 3 4 


46,  MANUELIS 


1) (32. Utclare oftenditur in fubje®to hu- 
ri Hypodigmate. 


Rurfus, ‘ Lichanos generis, Syntoni-diatoni, 
intenfior et quam Lichanos generis Ditonici, 
ratione item fefqui-oftogefitna. Nam Lichanos 
iftius generis, ut oftenfum eft, in ratione fef- 
qui-nona confpicîtur; eadem qua generis Dia- 
toni-equabilis. Sed Parypate generis Syntoni. 
‘diatorii, intenlior eft quam Parypate generis 
Ditonici, ratio ne itidem fefqui-oftogefima. Nam 
Parypate generìs Syntoni-diatoni ad Lichanon 
fuam rationem habet, ut oftenfum eft, felqui- 
oRavar ; ‘atque candem ipfam rationem ha- 
ber Parypate generis Ditonici ad fuam Licha- 
non. Sed ratio fefqui-oftava (quam habet 


— Rowor meredgopdor red dimviaie vivss xa 
Commune tetrachordum generis Ditonici & Syntoni.diatoni. 


UMATOA, 


BRYENNII: 
Méyw “Eyaze. Ds tuapyos è Ti asondudià 
TÈ Tosts vspuar® carodey uan deuyu'). 

H # Migasds mad rE mwrws djarws vivts, 
cuvrIvea TIPA 69ì  Nigark E dirmniaje 9ivss, dpucicas 
imydomneci Miyw. Kai di sd Arxards È mid 
mE gas, us dida), co Tinewarw Aegis Gra 
perry, ca di 1 E daro ipari givis, H9) mpu- 
sem ay ni svTIt Diga yess, currvaTip% 
69 rv iris TU dimviaie yivas, ipsios tmny- 
donoso Myw. Ka) Di piè rapurrary 75 cw- 
TWvs Dj rava Yinss ereds Lù Argavdr ari, Aogew 


xa, ws diden), tanydeor è avrv dè deg Tim 


Mpor LX se pete TE dirtviaia yirss reds 
th) Aixardy aùred' 


© di taiydhos Noyos, èn iX4 1 
x x o 
Sci ' 
nU dustWs diarins. 


"e — e O ai ni. 99 \ 5 
gs #1 i <T39 A 
mUPiTaTAL, 

(1 fer pen) I e Tr) 

.î f ' | - R.9 Li | 81 ? î 

‘ 0) Myard, a È 
Gib DL cigni 
s pare IONPARI RI, Ta 2 
!‘192 rina. i 


so ——_3; 
Parypate generis Ditonici ad fuam -Lichanon ) 
* & fefqui-o@tava (quam habet Lichanos ejus 
ad Neten) fimul inter fe conjun@te, gxf=}%; 
majus continent di quam fefqui-odava 
( quam habet Parypate great Syntoni-dia- 
toni ad L.ithanon fuam fefqui-nona (quam 
habet ejus ‘Lichanos ad Neten ) fimul itidem 
inter fe conjun®a, gx '95 =. Confpicitur'au- 
tem, excelfus, quo, quod continetur per -con- 
junCionem dial rationis fefqui-oftava & 
felqui-oftave, excedit diaftema quod per con- 
- junétionem itidem continetur rationis fefqui- 
ottava & fefqui-none, ratione fefqui-oftoge- 
fima, 1) &(&. Utclare oftenditurin fubjetto 
iftius {y{temaus Hypodigmate. 
Rurfus, Lichanos generis 
quitona eflt cum Lichano generis Ditonici. 
Nam, ut oftenfum eft, in ratione fefqui-oftava 
confpicivntur amb. Sed. Parypate generis Mol- 
lisentoni, gravior cit quam fore generis 
Ditonici, ratione fefqui-fexagefima-tertia. Nam 
Parypate generis Molliseentoni ad Lichanon 
fuam, rationem haber, ut oftenfum eft, fefqui- 
fepuimam ; & generis Ditonici fefqui-o - 
vam. Sed ratio fefqui-ofava (quam haber 
Parypate generis Ditonici ad. fiam : Lichanon 
&. ratio identidem, fefqui-oîtava (quam habet 
Lichanos ejus ad Neten ) inter fe conjunttz, 





Mollis-entoni, e- 


) rapuram ri 


376 

a grad dirviaje Suss tds Thò Assgonòv clin 

n % d imeydoos, dr ix Aixianàs abTE eds 
Thi valu, aires carlo puede imixza 
2idolud, te 6m imydors, èv Exe n put 
$ cus digrs pes atos Thò Nxpadv abri, 
i Tnimarms, dv ix ri ixands avra neds tlò 
virrlo, dpeiwos Muros mwarfiirdpo. ©scpeimy ) 
n eroi) 1 arpa P imyduor nari cuwa- 
Pl Disenua, asi m È imydie È tooydis i- 
vs rs impordie ipoiws rari ciwaplo dig 
pars, Car n TE tmydis % Shumare: è tmy- 
demos Nyo. 95 Crapyos w TO zone dp 
TÉ STE cvpuans aredenypandesu'), 

_H 9 Mixawds why TE padari arors qs, la 
mbe 661 TI Aiggavgi TE dimviaje Pie: è DÒ, de 
diden?), ap@eripay cr imydito Meyeo Fecspir*). H 
3 ariprrriry midiy TÉ padani Coma pWsi, 
meg È supreme ts dimise parts, Srata- 
rosorgity Miyei. Kaj 1 iù rapuram Ti par 
Rank terms gaves mos Tlw Asxayir abri. dogan 
tarde dis-diden?), dinecdeper: H 3 TÉ dirmviaie 
onss, emydom. O? Emydans doge, dn ix 
dirviaisi giunse. meès TL Mixaroo 
asri; È i aums raduntarydoos, dv ia ti diga 
vos ati eds To mirlu anri, aio avaro» 


| 





e Suppleo ivrea. 


4 Pro 


Vee 


HARMONICA. 


463 


Kondr meedyende 78 dirviala virus È 18 paraxt tyrevsi 
Commune tetrachordum generis Ditonici & Mollis-entoni. 





Trana, £ SIA 
Ped 1546] —___— ———————€m6 ra $ È 
AGNA TAI, 
al ——«——T———|— 10368 
10206 7770] PRETO [1256 103 : 
Mizar, 


9978 1008] 1008 9°? 


2688 


HB fatto inizio didinpa, tro 6 me Fnic- 
dopos, èv $xe si rapurdm ri padari carine 
givss meds thò Nyarà agri, % d treydeos, è 
#26 di Agaròs euri meds tÙo nirlw, dMhXets 
awatotuo. Osopiiry 5 i artporì f regia) 
P imyiudro rarà ) djgonua, ua 7 
duo tmrydian Nyon, asd Tù imgordie O poicos 
sari cuaP dgcipans, vastm Ti Jnbdi 
us È tmydis Meys, & tmefmrosonreito My. ds 
Crapyis o rà rondo 8 mire cosuane 
vandeypan d'axvurg. CR 
H 5) Aixaràe dry 75 parani Djgrws yivss, 
Bapurieg i È Mavi Ti dimnais Yivss, tntbe 
rosargità Nyo. Rai dd, dis did), i 190 die 
xaios TE padari diarwaYyinss, to imc us 
Ney Jacspermy' 1} r dirmviaia to imydia Me 
Gan dî 6 iméGdopos Nézes ri india, imino- 
sorgimo Miyw. H dè rapurdm mériy 7 para 
xi digrns Yinss, iuoiws Bapriga tì È rapu- 
ams TE dirmials Yirss, immeiaroonzi Niyu, 
fyysa. Kai dd ri dp rapurdm mA 78 par 
Naxb 2jarivs YÉnss, Nyon ixe meòs mv Nixa- 
vov asri, ds diden), mina, i 3 75 dirviaie 
irs5, tmy door O dî eroydeos Abyos, èr E) 
Fapurani Ti dimvais yivss aeùs mv Nigariy cu 
n, È d euros raw troydoos, dv iges ri Aeyaros, 
aeòs tiv vino alri, aires covarlopdpor ar- 
‘ny imxsa didonpa, mo dm imtvans, îvixd 


8064 E. 8064 


$x3=#f; minus continent diaftema, quam fef. 
qui-feptima (quam habet Parypate generis Mol- 
lisentoni ad fuam Lichanon ) & felqui-oRa- 
va (quam habet Lichanos ejus ad Neten) fi. 
mul 1tidem inter fe conjun&z, ixf=? Con- 
fpicitur autem exceffiis, quo, qued continetur 
diaftéma per conjunétionem duarum rationum 
fefqui-oîtavarum, exceditur a fy{temate quod per 
conjun&ionem itidem continetur rationis fel. 
qui-feptime & fefqui-o@Btave, ratione fefqui- 
fexagefima-tertia, 3) #(& Ut clare oftendi. 
tur in fubjeAo iftius fyltematis .Hypodigmate. 


Rurfus 


Lichanos ‘generis Mollis-diatoni, 
gravior et 


quam Lichanos generis Ditonici, 
ratione fefqui-fexagefima-tertia. Nam (ut often- 
fum elt) Lichanos generis Mollis-diatoni, in 
ratione fefqui-feptima confpicitur ; & generis 
Ditonici, in fefqui-o&lava. Major autem eft 
ratio felqui-feptima quam fefqui-oétava, ratio- 
ne fefQqui-fexagefima-tertia, g) 3 (&. Parypare 
vero generis Mollis-diatoni, gravior item eft 
quam Parypate generis Ditonici, ratione fefqui- 
trecentefima, proxime. Nam Parypate gene- 
ris Mollis-diatoni, rationem. habet ad Licha- 
non fuam (ut oflenfum eft) fefqui-nonam; 
fed generis Ditonici, fefqui.o&avam: Sed ratio 
fefqui-o&tava (quam habet Parypate generis Di- 
tonici ad fuam Lichanon) eademque iterum 
fefqui-o&tava (quam habet c)us Lichanos ad Ne- 
ss) fimul inter fe conjun&z, 3 x s=; minus 
continent diaftema, quam fcfqui-nona ( quam 


Kond nregxoda nd dimviait yves È nf pareri darirs. 
Gommune tetrachordum generis Ditonici & Mollis-diatoni. 


Urara, 


ie 


00°" an 





a 





ee PA 3376 ò 


sizo 
17 x 


agi ia” 


Ayaret, 
| —— — | 4608 
1536 | d.7 1576 : 


î 504; 
134 


ira, 
pra —C°--— don 


habet 


464. MANUELIS 


habet Parypate generis Mollis-diatoni ad fuam 
Lichanon,) & fefqui-feptima (quam habet ejus 
Lichanos ad Neten ) fimul itidem inter fe con- 
. Junta, 9x5= f. Confpicitur autem excef- 
fus, quo, quod continetur diaftema per con- 
jun&ionem duarum rationum felqui-oétavarum, 
exceditur è diaftemate quod continetur itidem 
per conjun&ionem rationis fefqui-none & fef- 
qui-feptima, ratione fefqui-trecentefima, proxi- 
me, 8) f (73. Ut clare oftenditur in fubje- 
&o iltius fyltematis Hypodigmate. Sed fcien- 
dum porro, quod propter hanc minutiffimam 
& infenfibilem diverfitatem, quam inter fe ha- 


bent hi duo foni duosum comparatorum ge-. 


nerum, fumuntur in feftione canonis ut plane 
xquitoni. 


Rurfus, Lichanos generis Chromatici-fynto- 
ni, gravior eft quam Lichanos generis Dito- 
nici, ratione fefqui-vigefima-feptima. Nam (ut 
oftenfum eft ) Lichanos generis Chromatici-fyn- 
toni, in ratione fefqui-fexta confpicitur; Dito- 
mici vero, in fefqui-o&tava: Major autem eft 
ratio fefqui-fexta quam fefqui-odava, ratione 
fefqui-vigelima-fepuma, VI) 3(55. Parypate au 
tem generis Chromatici-fyntoni, gravior eft 
quam Parypate generis Ditonici, ratione fefqui- 
centelima-feptuagefima-oftava, proxime. Nam 
Parypate generis Chromatici-fyntoni, rationem 


BRYENNII 
1 aupordm TE djgrms * padanti penis areis ni 
Mizgondy cut, % è Finiedopos, dv Exe Vga 
vos unt, caess Ti mirlw, ipiws AMiAo15 cuw- 
anfopdpos. Otepitry dè n impogài fi vere) 
impor sari avaflò Dgopa, vò 7 dio 
imydiuy Niyar, carà TE emenopie ipoias narò 
owaPlè desiuans, van ri dinmats aj 
Tiuedips Mys, te Finrerarenort IS, tica 
Ds Crapyis & 7 arondudio TE TUETE cvgmua- 
ns Cardeypan deu), Eidira Di 70% st 
day 201» on dig nowsrlu Begxinla ò avere 
Barr spy darli, m ixsa catis dI È 


‘di dio sm Ply dpPoripur FAiesAnpdar 


Suo, ds ivrvos marraze ca TI nalerpri TE nam 
rn eghapCareri _ A 
H dî Nixasds mie Ti peupanit auwtwt V- 
vas Bapurieg 6 È Argos Ts dinviaie gives, im 
sodebdiuo Nyo. Kai d, dis did'ant), 1 de 
Dixowds TÉ pewparni cuotIni VAV8S, Ca Emtinrto 
My Fewpetry” deri dirmais gives, è» imy= 
diw* Medun dì è Tinexts Noges, 78 imydos, tm 
iuw Nye. H di mappram warw r5 
aa pani © covtiva yves, Bapuriea tì È rrapu- 
mame 78 dirviais yivss, imnatazaCi umosrey- 
diw Abyw, tygaga. Kaîì 9Ò 1 «dp rrapurram 78 
pa parzt © corse Yinss Noyon fg mods Tlò 


Komòy nreszador TÉ dirmials gives È nu ypupani CUUTWS. 
Commune tetrachordorum generis Ditonici & Chromatici-fyntoni. 











2816 Vinadio i gati 
143] |128 hi 
a re 
î 27 297 H. 15 [224 asa 
Mzeerdi. 
2376 —|___t_ _ ji. 
37° a6g| H. 8 bra 4%, 
704 2112 Ri bia EFP arr 


habet ad Lichanon fuam (ut -oftenfum elt ) 
fefqui-undecimam ; generifque Ditonici, fefqui- 
oftavam. Sed ratio fefqui-undecima (quam ha- 
ber Parypate generis Chromatici-fyntoni ad 
Lichanon fuam) & fefqui-fexta ( quam habet 
ejus Lichanos ad Neten) fimul inter fe con- 
june, 3x}=# = 1#; majus continent dia- 
fe, quam fefqui-o&ava ( quam habet Pary- 
te generis Ditonici ad Lichanon fuam ) ca- 
ue iterum fefqui-oava ( quam habet ejus 
Lichanos ad Neten ) fimul itidem inter fe con- 
jun&tx, 3xf=f. Confpicitur autem exceflus, 
uo, quod per conjun&ionem continetur dia. 
pi rationis fefqui-undecime & fefqui-fexte, 


Vixasd ant, ws didesnra, imevdinare ii dì. 


TE drrmais yirss, triydoo. O di imudinans 


A6yos, è ixa i Tapram Ti 2eupanzi ru 
rors yirss méds Tha Asxandy » na) 6 rex 


ns, è ixa ran piega Th vir, da 
Njhoss cuvarlo duo o ima 2jgi 

naso dr imydoos, dvigar pentire e 
viais yirss mpos thò Ngadr avrd, » è avròs 
md eriydos, èv ixd ri Aegawis aùr pds iv 
virko, bpucis aMrore ovvarli Bos, Oeaperrg dî 
si Upon fi Umpid dè imxi dor nari covaPi 


Alana, vò n Ti tmdindte » imintà Aya * 


Ts 





d Pro iuaré, repono paraai. e Suppleo euerim bis. 


4 Pro 


HARMONICA : 


14 imyondpa ipolws nari cova 2jgisipueros 
uao 7 dio tmydocy Adytr,. » emeccnsedo 
prercydiu Miyw iygise. Q5 twapyos ty ta 
varonesndio TE MT cvsiuans Varndaypan 
danny. i 

H 9 Axasds mid È rewpanni pareri 
nfius, Bapuriea i9ì È digest ri dirovicss 94v85, 
Prmmtaudinire Mya, ka) d, ds didemry, 
"dò xaròs Ti 20wpanni potraxi vinte, tn 
Fer prio Meyw Fewperry 9 75 dirviajs yinss, 
 imydow' peilar dè irmpil@ Nives ri 
imydis, emmermadinatà My. H 3 mapurdry 
TAN TE pewpanzi paraxs yirss, Papvrteg 
ta d rapurams tE dimviais yin, Tabnos- 
tesrow My. Kei di 80 rapordm E reupa 
Tad pes rant eyes, Meyer îxee rese lai Mixaro 
der, 5 Vden?), Prmovapioradiarm 13 


465 


excedit dialtema si fimilitet per conjun&io- 
nem continetur. duarum rationum  fefqui-o&a- 
varum, in ratione fefqui-centefima-feptuagelima- 
ottava, proxime; 4) # (#81. Ut clare oftendi- 
tur in fubjefto iftius Syftematis Hypodigmate. 


Rurfus, Lichanos generis Chromatici.mol- 
lis gravior elt quam Lichanos generis Ditonici, 
razione fefqui-decima-quinta. Nam (ut oftea- 
fum eft) Lichanos generis Chromatici-mollis;” 
in ratione fefqui-quinta confpicitur; generif- 
que Ditonici, 1ù font: va: Major autem 
eft ratio fefqui-quinta, quam fefqui-o@tava, ra- 
tione felqui-decima-quinta, f) f (16. Item Pary- 
pateggeneris Chromatici-mollis, gravior eft quam 
Parifice generis Ditonici, rauone fefqui-fexa- 
gelima-tertia. Nam Parypate generis Chro- 
matici-mollis habet ad Lichanon fuam (ut 
oltenfum elt) rationem fetqui-decimam-Quartam; 


Komdr moedyodor 7 dimviais ss #9) ri aeupamo parani. 
Comtnone tetrachordum generis Ditonici: & Chromatici-mollis. 











lrataz, 

8960 —|,——_— ——_— — — 960 

PTT ao, g 
AIVTATA, 
8 —_— __ TT Tm__——m 86 * 
17 sal 135 or aan” 
Miyetrol, RE 806 
$ 840] i - 504 lia 4 "N 
2240 viTas Pa \ 





720 


dirmwiais yirss, trydoo* 0 dè Trnarapiorcudi- 
xeros Pipes, av EX Tapvrar 8 xpapanzi pa- 
ax oPuss arcds t Mxavor and, à è Samos, 
dv ixe n xxards audi pes Thè vio, AMidss 


ava pduor puedo trigai digg pa eo Ù n. 


iriydos, èv ieri Fapvram 78 drraviais yirss 
tpòs thLò igavor aùrs, È è aùns madw ir6y= 
Tess, dv ie ri dixavis abri mots thò nirlw, 
opuciws dAnAoss covaso dos, tapas) dì vi Vrpe- 
2A I vpi modo, rari ruwadlo 2g 
pa ao n Ti Tirmosapernaadinare È Pm 
Fis Moya, Ts imegondpe spoiws nari covaPla 
Ajeripars ad 7 dio imydic Meyer, (a) a 
Leona Miyw, Ds crapyis te TW Varone 


sdilta T mists cvguars vanndaypan deu), 


H dì Aiyaris raAy TE cuapporis yives, Bagua 

| Reg i È ixawl 7 dirmiaie yves, ls ima? 
Tr Niyw. Kai dd, ws didan”), i ud Nyaros 
TE Cvappovis yivss, tv trremiprto Nya Fapesmy* 


ri di rs Aronais yirss, iv emydia» peilan di è 


fmrmapros Nigns rE imydos, ev imavdta Adya. 
Hdî rapurara mdAw + svapporis yives, Bapu- 
meg isì È rapurdrns Ti diroviais, immgiargge 
meitw Aiyo, typasre. Ka) dd 1 1dù rapurara 78 
tvappeovis vyivss wpòs mv Aixavcr art Aépav ix, 
«ds dident?), imemagireati i dî rù dircniais 





generifque Ditonici, fefqui-oftavam. Sed ra- 
to fefqui-decima-quarta (quam habet Parypate : 
generis Chromatici-mollis ad Lichamon fuam) 
& fefqui-quinta ( quam habet ejus Lichanos 
ad Neten )efimul inter fe conjunétà, ti xî—=3; 
majus continent Di, , quam fefqui-oîtava 
( quam habet Parypate generis Ditonici ad fuam 
Lichanon ) cademque iterum ratio fefqui-o®a- 
va (quam habet ejus Lichanos ad Neten) fi- 
mul itidem inter fè conjunéte, ixf=%. Con- 
fpicitur autem exceflus, quo, quod continetur 
pei conjunttionem diaftéma rationis fefqui-de- 
cima-quarte & fefqui-quinte, excedit diaftema 
qui fimiliter per conjunétionem continetur 
arum rauonum fefqui-o&tavarum, ratione fef: 
quien ion seria, sd) i (8. Ut clare often. 
itur in fubje@to iftius fyftematis Hypodigmate. 
Rurfas, Lichanos generis Enarmonii, gra- 
vior elt quam Lichanos generis Ditonici, ra- 
tione fefqui-nona. Nam (ut oftenfum elt ) 
Lfchanos generis Enarmonii in ratiofie con- 
{picitur ft{qui-quarta ; generifque Ditonici, in° 
fefqui-o&tava. Major autem eft ratio fefqui» 
quarta quam fefqui-ofava, ratione fefqui-no- 
na, $)('$ Parypate item generis Enarmo- 
ni, gravior, eft quam Parypate generis Dito- 
nici, ratione fefqui-trigefima-tertia, proxime. 
Nam Parypate generis Enarmonii Licha- 
non fuam, rationem habet (ut oftenfum eft) 
fefqui-vigefimam-tertiam ; generifque Ditonici, 
Ppp : fefqui- 


f 


496 


MANUELIS BRYENNII 


Kondr meogdyopdor tod ivapporis is ne) mò Ariviaje, 
Commune tetrachordum generis Enarmonii & Ditoniti. 








it siniorsti agli È 
Da 399° 299] \ra8 S ‘ 
fo a 
3399 621] 8.17 [240 mo # 
marc, 
een 
ì 496 552) dò. s52 ln 3520 
la 4416 i 4416 
è a 


fefqui-oftavam. Sed ratio fefqui-vigefima-ter- 
tia (quam habet Parypate generis Enarmonii 
ad Lichanon fuam) & fefqui-quarta Nr ha- 
bet ejus Lichanos ad Neten ) fimul inter fe 
conjunte, #x3= 3: majus continent diafte- 
ma, quam fefqui-oftava (quam habet Parypate 
generis Ditonici ad fuam Lichanon ) cadem- 
ue iterum fefquiroflava (quam habet ejus 
L'ichesoa ad Neten ) fimul itidem inter fe con- 
jun&z, fxf=%!. Confpicitur autem exceflus, 
gp, quod continetur per conjundtionem dia 
rationis fefqui-vigefima-tertia & fefqui- 
quarte, excedit diaftema quod per conjunttio- 
nem itidem continetur duarum rationum fef- 
qui-o&avarum, in ratione fefqui-trigefima-ter- 
tia, proxime, &)33(#?. Ut clare oftenditur 
in fubjeéto iftius fyftematis Hypodigmate. 
Finis Secundi Libri. 


* 


ginss, ir0ydo O dì imemasetestos Noyes, îv 
txd 1 rapurary 76 ivappovis yives wpos rho 
dazarcr aura, È è Emrimepros, dv igor Nga= 
vis aùri wpos mv vitho, aMiAus avaro duo 
price imiguo Qigionua, trio 6 miriydos, în 
Sxd ri rapurrara TE direnals yinss pos mv Ni 
zaròr avrà, È è auris mA emeydoos, dv ix 
dxaros asd atds thè nirlw, Gpuoiws dios 
aware rduo. rpg ) 1 \aampog n arepigia 
n emy nari covaQlò dona ari n Ts, 
SFinewesoreits È Srrmizipra Nya, Ts erevondie 
bpoiws nata cuvaPli dgsiuars ad 7 dio 
imydiwr Mya, tv imtesarogetesTO Nyo, ty- 
vira. Ds trapyis lr TW carene dileo TE mere 
cvpuans imdey pan denrry. 
TING: 78 ddrmips Boris. 


M A- 


467 


MANOTHA BPIENNIOIY 
‘APMONIKQN 


BIBAIO N 


TPITON. 


‘MANUELIS BRYENNII* 


HARMONICORUM 
LIBER TERTIUS 


\ 





TMHMA IOUPATON, 


‘SECTIO PRIMA. 


Mel È è ré Spara nijzos è ramondiis 7 De Tonorum ofo ante expofitorum ordine & 


aotsdiaApapdicar 
È, TaraCirns cordipes, rabrri è dmuea 


duTd Tirar. 


Candies dra Myes, ali 16 nos ira 
swda 7 inrò Yuiar narà Coni dppnde 
deg M6yes, & idro 7 7 atgrarideyudiar è due 
TÒ MOV È È, dis dn) wesrper ci rovo: È war 
Thè AaPopor 7 7 fav goa dA dormi za- 
n ama sarà TÈ Pays Tr, Longo n sì 
Bapimpor itis Merrpipda è tì * E, NE 
da E dpocins niiev me x) ramrndidl av sii 
isacw avrov, rari tl 7 li dippevinto cipermo. Té- 
ts È D Pei, $i # apporti roeadr@i xa- 
Tempi) Li MESTINIY TO è Crapyos deradipperg. 
© Ergii mrmmadenaziode ippers Djgrgdpe 
pani dnefosssimis nalampis, è è is tuatsr- 
% Se didnt, dm èv Mie ixa n vara 7 A 
pbicay wuùs Thè vino î F Umpeorajar, * ULI asa 
acrieta a ix i Umim 7 péroy eatis mv 
" Ka] zia, èv Niger ia ” agi nsùs 
nh vito? 7 daddy dia, ini Tires, 7 avv 
deg ix È U Umem # var meòs Thò Ureerlw 
7 picwr Kaj madiy, èv Mepey ixa ” pen atòs Tir 
puîony, tri imydgo, è T avrr des ix 2 î 
nera dim msùs ni dadilo FT vmarav Kaj 
în, èy rig ixda pin meòs thò vito 7 F 7 Uzrepoo 
Aaiay, ru dimacora, T auny deg ex xo i 
wesrhapSasovdin meds thò pirlo. Kai Ò 1 pe- 
miò E mmuadinazipda ipgre dim x09À%, 


___.__. 





a Pro F, x#, perperam habetuf rirs. 


dijpofitione “in Organo.. 


UM jam differuimus concife, prout accu- 
ratus fermo poftulavit, È ong opor- 
tet ofto generum guodque fecundum 

harmonicas rationts fecare, in quovis tonorum 
octo ante recenfitorum: (Qui ut ante di- 
tum elt, non differunt'inter { Toni, pro di- 
verfa Generum divifione ; fed, pro vocis loco 
acutioti & graviori :) Proxime de hoc differe- 
mus, Ubinam in Organo oportet ordinare ( fea 
ordine collocare ) & conftruere ( few preparare ) 
eorum quodque, fecundam Harmbnicorum fe- 
&am. Nam hoc praftito, etiam harmonici ca- 


* nonis feftio debitum fuum finem perfpicue ob- 


tinebit. 

In coni quindeci-chordis diagrammate, 
accuratifiimam fe&tionem , in antecedenti » 
oftenfum elt, quod quam habet rationem Nete- 
diezeugmenon ad Neten-hyperbolzon, ‘nempe 
a: ui-tertiam, eandem ipfam habet Hypate- 

efon ad Mefen: Quamque habet rationem 
Bin ad Neten-diezeugmenon, nempe fef- 
qui-tertiam, candem ipfam Nabet Hypatc-hy- * 
paton ad Hypaten-mefon: Item, quam habet 
rationem. Mefe ad Paramefen, nempe fefqui- 
odtavam, candem ipfam habet Proflambano- 
mene ad Hypaten-hypaton : Itemque, quam ha- 
bet rationem Mefe ad Neten-hyperbolzon , 
nempe duplam, candem ipfam t Proflam- 
banomene ad Mefen. Nam que in medio 
organi quindeci-chordis fita eft chorda, (atque 


ob 


Ppp2 6 Pro 


468 MANU.ELIS 


ob hanc ipfam caufam Meft vocatur,) elt com- 
munis terminus duorum fyftematum contra- 
fonantium Dia-pafon, acutioris & gravioris ; 
hoc eft, duarum veteri-formium lyrarom odti- 
chordium. Per hanc enim inter fe conneftun- 
tur illa duo fyftemata, quibus concentus har- 
monici eompletur perfeétum Syftema, quod vo- 
catur ( ut ante diétum cit ) Immutabile. 
Porro, cum fimiliter in antecedentibus often- 
fum eft, quod Nete-hyperbolxon, fit toni Hy- 
permixolydii Nete; & Nete-diezeugmenon , 
ejufdem Mefe ; & Paramefe, Hypate; & Mefe, 
ejufdem Proflambanomene. ®Pariterque fimili- 
ter, guod Mefe, fit Hypodorii Nete; Hypate- 
mefon, Mefe; Hypate-hypaton, Hypate; & 
Proflambanomene, Proflambanomene. ( Quip- 
tonus omnis, ut oftenfum eft, /wamz habet 
Neten, & Mefen, & Hypaten, & Proflamba. 
nomenen.) ‘Tonus autem Hypermixolydius, 
elt quam Hypodorius acutior, fy{temate' con- 
tra-fonante Dia-pafon: prout jam ante dixi- 
mus. (Quippe quam rationem habet Proflam- 
banomene tonr Hypodorii, ad Proflambanome- 
nen Hypermixolydii, nempe duplam, candem 
habet & Nete Hypodorii, ad Neten Hypermi- 
xolydii.) Indidem habebimus, in organo, ordine 
difpofitum, primum quidem tonum Hypodorium, 
utpote pra aliis omnibus graviffimumj ulti- 
mum vero Hypermixolydium, utpote acutilli- 
mum. Efficimus autem ( ope pradiéti acuti. 
cufpidis circini ).Hypodorli toni fetionem & 
divilionem, fecundum pramonftratas rationes, 
ecujulfque ante recenfitorum oto melodia ge- 
nerum, ab acutioris tetrachordi Nete, hoc et 


+ Mefe, inchoando : eodem plane modo, quo toni 


Hypermixolydii, cum omni accurauone , ante 
fecimus. 
° " 
Sed cum, ut potuimus, brevjter tum dixi- 
thus, ubinam-in organo ordinare & praparare 


* oportet tonum Hypermixolydium & Hypodo- 


rium: quin & de illorum ordine & conftru- 
&ione : omnino 
quod hi duo toni foli, pra aliis omnibus, in- 
ter fe connexi, poffunt integre exhibere uni 
verfum dialtema fyltematis ‘immutabilis : Pro- 
xime dicendum eflt, ubinam in organo, reli- 
quorum item ronorum quemque oporteat rite 
ordinare & conftruere. . Et primo quidem #0- 
nun Dorium ; deinde reliquos. Nam hic tonus; 
ut oftenfum eft, Mefen fuam haber ipfam or- 
gani chordam Mefen; ad quam conjunguntur 
( ut oftenfum eft ) inter fe diéta duo contra-fo- 
nantia dia-pafon fyftemata: hoc eft; dilli duo 
toni, Hypermixolydius & Hypodorius. Cumque 
item tonus hic, ut oftenfum eft, Neten /warz 
habeat Paraneten-diezeugmenon, ( hoc eft, Me- 
fen toni Mixolydit; ) Mefen vero, ipfam Me- 


refle duximus premittere; + 


BRYENNLII 
MEZ) abn TED pim xaderddin, remòs i ta f 
nat dvi dio dg maroy cvmuaror, $ © 
okuripa È Bapurips, nm 7 dio apyocresrwy 
brr xAgdan Nupen Kata qestlo r d ownty 
dIINers dpuPinea Pi miaime cvsipuare, ii tv 
È TE ippor die copedipiry Tideer ciUa, 
saio, w5 tp), d partCorey. 
Kai ah, tmdimee ipoiws ta mis ipresdiy 
didex), > dn 118) vi 7 ripordaia, ni È 
aripputorudìs Tos tav 7 Viu) Fed Ly dir, 
pio 1) cguim, zan i } pin, oto 
dapGarondin Ke mid suolas, n 18) pin, vi- 
miù vandaele i ) vardm 7 pin, doi i 
5 rd 7 Vraran, vidi ri ) eso dapbare-. 
dim, reso rapbaropdin. Kai 9Ò array Sh, die 
dida), % mrlw ixd, È pio, * vrarlw, È 
terra parodie. O dì Umpputorddi& qs, - 
té Vandueis rirs, TU Har' arnPave dig me 
civ ovouani tv pompe HÎn Ione di 
med Kai 9Ò dv Abger ix 1 coeso ra plaso da 
18 and wess tus, meds thò atsrrapbarordiilo 
TE Vreppsborudie, Mr diracina, 7 avrv.aea 
(al A n vita TE vanodaets, méòs thò virlo 78 
Umepputorudìs. _AUnda spot dv &w TÒ% oppetrta 
meme aber, atwTi più 7 sd dopiov rver, ws Ba- 
pioram» 7 aur Five vrdprorta* fgany È 7 U- 
sreppubonidiar, ws corra. EppaC'ipeda 5, dj E 
atpndis cburivres napuins, È rho 75 vmdapis 
usi nale mpla % dajpiov, rari i atsdidey- 
sdivs d6y85,. inass 7 atmartrey lar intò È 
perodics Gua, dr È vis 78 sbumips mteg- 
2bede aureds ru È pins, derdsbpo sal cr ge 
des reimy r) TE Umepputorudìs revs, è rds 
decente, tremori pedro, 

, ANN inddamp dis dilvm Dia Begziar 1dn et 
pinandp, mE da E dpyotra mafe me % rareondid- 

es ron Ta Urrepprsboxudoy riror È Carediesr va) 

À, Ei È rifews abriv È # ralaordns' # Maw 
einertws etmsiv eni eda meompor, ® rn apuPie 
mapos Er peovs F eMav revr dVAN AS cdlbari- 
pduoi, anmiròs P 75 dpera6iAe cvsipuares d- 
mu imar Mica dusar®) Arayuajor Gis 
Éty, %, TE TE ippotrs È 7 @Mar roy Encisoy dios 
ay ana nile ng) ralarndidler. AMI 
mery 18) 7 delesr, entre di FU Moris. Kaj 
d Eros d mms, dis dida”), pionv ig ThÀ re ip- 
gebys putonv vopdlu: nal'iv custa amara, dos 
d dan), ni apnedjia dio rar” dvimuvor djgi ma- 
CI) cvsquala mot d\, estrey, ci compo dic a- 
vos, 0 78 UrrepputoAvdkas # Umddeses. AN indi 
meo mudiv è tostros Tovo, ls diden?). nimp iù 


. 


tx Thò gr riv del Ary dpicor, Hr Td paiono 75 pubsrvdia Tovs° puionr dî, tl pionv avrà, 


____——_— __ —— 





6 Pro im, repono sn. Et mox, #m pro wé' in. 


.« Pro 


1 HARMONICA. 


fm dò erre md gie, vzrdm dè TE pato 
dudis, resrda poarondim di rs vneppuborudis* x 
P pom uom Sandigs) rs riosapas dundpes 7 
isdrav Piiglay vrarlw di, hà vratlo rav pi 
«guy, Hr ho pio Ti mdwets* toesohaparo 
iBplw dî, tl Aigavor tiv VratoN Kaj ti 10) pi 
n È ” Varam avré dederdia, PIVISAI ps Aya, 
Dig f 75 navovos ralampns so $ 9Ò ri 100 pe 
mavrnd, ds dida, vita iù 7% imdocie, 
Urarn di té puforvdis, ces rauCarondin dî 78 
Umeppsborudis ist n di ÙrArA, pin TE Umda- 
ese au@onpay di ira, dis didari), Ido 
periti 7a È Miyw dig ri rari nalamurs 
dow' ri di mrn aur8, muri pui 78 pigchudia, 
È 1 weschapcaresdim, #rw Fedora dad ri 
sar nalampris som Apayueiioy mey, aos 
airmy ipiv 15 eUgens dig È ri naro ralam 
pis dd). ETA ni yuw n 75 Taejs vin, pio 
TE puborudis sin È d, ds didax)), i Bi 76 
prbcrudis pin, È pdù 78 md wet puons itvmiea 
i, tl dig mordpay È Pawns dleripan È dî 
75 Ureppsborudis Bapurieg mniaico #0 di ri pato 
Ti Urreppuborudis, 1 vity Td dl lry piva abry 
di xd, os diden?), reds Td virlo and, 70 Tir 
vir riv vrripcoraiar, Niger Pimesmo® tàv Sr 
des vusrlw eis dio pim io dAiAoss derapdu, 
È mucwpdu Tlò ego Teor dhl. Loy urca ino 
€ 6Ay UT È To pod pipes avis, ds tx abriv 
snéòs Cuetyle Aéger ipstdrioy® È body ast È hè 
itlo T8 dwess tive, nwrò d\' ere, rlò piclw 
ri puorvdis, ddopirlo peri mi È iva, dio 
P rs navivos ralununs Kai peo Papuriea avro 
Center È mus TY deldypivar, ru È pims 
TE vreppsborudis rivs, toviaim tgmero Î Puris 
diasiuan. Kai rdAw, midi) mavtòs Teva ri neeo= 
rapbaropiy Bagvriea tì È pè srdrns abred, 
mwialo È Pums Digsluan, È dî pims tU dia 
grirn* tàv deg Thi usow È dwess qs eis dio 
pipn ica dBA IS PIATTA È mood Thò de 
gar 7 za” ion (XI avTI È tw npisd pepe 
cinis, ws fxen avrlà ereds cuemlo Miyey pas 
Nor tbordp av xe) TLò wesrrapGavodilw 78 
daeis rers ipoios dedentylw periti m xa) My, 
Dia fr rar nalamprns na) 9 Bagvneg 
aut torvde È ud darne unt rwiai È Puris 
Digoiparn, È di pims tù dle ma gefnr. 


mossgdp dî, 2jgi TE coesdenidie raprive, È tho° 


Ti dagls ris ralareplò % dainov, rarì fi 
aresdedery idpies Nyse, indes Td mtsrari\ey- 
eBpicr int P peredias uan dor È virns rd 


469 
fen, (qua quidem elt Nete Hypodorii, Hy: 
pate Mixolydi, Preflsadazone li va Hi eh» 
mixolydii ; quippe hec una Corda fiffcipit 
quatuor Poteftates ftantium fonorum; ) Hypé: 
ten autem, Hyparen-mefon, ( hoc eft, Mefen 
Hypodorii ; ) Proflambanomenen vero, Licha- 
non-hypaton: Sintque ejus Mefe & Hypate 
magnitudine & ratione date per canonis feétio- 
nem; (eft enim: ejus Mefe, ut oftenfum el, 
Nete Hypodorii, Hypate Mixolydii, Proflam- 
banomene Hypermixolydii ; ejufgue Hypate, 
Mefe Hypodorti ; eeque amba, ‘ut oftenfum 
eft, magnitudine & ratione date fîint per ca- 
nonis feftionem ; ) fed ejus Néte (que elt Mi- 
xolydii Mefe) & Proflambanomeîte, nondum 
fint per canonis feftionem date: Dicendum 
ef, quomodo & he nobis expedite per fetio- 
nem canonis itidem exhibentur. Quoniam ig 
tur Dorii Nete elt Mixolydii Mefe ; eftque (uc 
oftenfum elt ) Mixolydit Mefè acutior quam 
Mefe Hypodorii, vocis dialtemate Dia-telfà= 
fon; gravior autem ‘quam Lpreo gii to= 
nico diaflemate : eltque Mele Hypermixoly- 
dii, Nete-diezeugmenon ; haberque hec (ut 
oftenfum eft) ad Neten fuam, hoc eft Neten- 
hyperbolzon, rationem fefqui-tertiam: Si igi- 
tur hanc dividimus in partes duas inter fè 
quales, facimufque  Paraneten-diezeugmenon 
aequalem ipfi toti ejufque dimidia pagti, ( ut 
habeat hac ad illam rationem fefqui-alteram ; ) 
habebimus ommino toni Dorii Neten, hoc eft 
Mixolydii Mefen, magnitudine & ratione da- 
tam, per canonis feftionem: hac enim inde 
fit gravior, quam Nete-diezengmenof, hoc eft 
quam Mefe Hypermixolydii, vocis diaftemate 
tonico. Iterumque, cum omnis toni Proflam- 
banomene fit gravior quam ejus Hypate, to- 
nico vocis doallenae | & quam Mefè, Dia- 
pente : fi igttur Mefen toni Dorii dividimus 
in duas partes inter fe xquales, facimufque 
Lichanon-hypaton xqualem ipfi toti ejufque 
parti dimidia, (ot faboi hxc ad illam ra- 
tionem fefqui-alteram : ) habebimus item toni 
Dorii Proflembencmenta fimiliter magnitudi- 
ne & ratione datam, per feftionem canonis : 
hxc enim inde fafta eft gravior quam ejus 
Hypate , tonico vocis di ate; & quam 
Mefe, Dia-pente. Facimus autem, ope pra- 
didli circini, etiam toni Dorii feftionem & 
divifionem, fecundum rationes ante ‘oftenfàs, 
cujufque pramemoratoram oéto melodia gé- 
nerum; ab ejus acutioris tetrachordi Nete, 
Roc elt Mixplydii toni Mefe, inclioando : quem- 
admodum passi ante diétorum tonorum ft- 
ceramus, cum omni accuratiorie. 


sburigs mreanipds abrs, Hro È péms 76 puo= 


nodls ros, deri por nad dv ga deg meta riv caedpnidian dusir tirar, mms axesScicts, 


emma puede, 


€ Pro sale, repono sar. 
è * i 


Oportet 


d AB. 13», fed M. redtius ite. 


PPpp3 e AB.” 


470 
Oportet autem ftudiofos hoc item omnino 
fcire; quod, cum quiliber premifiorum otto 
tonosum, ex duobus tetrathordis, acutiore & 
graviore, unoque tono, hoc eft ofto chordis, 
confiftat; (ciufgne prima chorda vocetur Prof- 
lambanomene, fecunda Hypate, tertia Pary- 
te, quarta Lichanos, quinta Mefe, fexta rur- 
fas Parypate, feptima Lichanos, & ottava Ne- 
te;) quatuor ejus Phthongi, ( nerzpe, Netes, 
Mefes, Hypates, & Proflambanomenes , ) non 
omnino (pro diverfis tetrachorda dividendi mo- 
dis, feu generam difftrentiis ) è tenfionibus 
aliis in ses (ut oftenfum eft) transferun- 
tur, fed una eademque tenfione manent; ( in- 
ue meritg vocantur Stantes, prout accurate 
traditur ubi de Phthongo agita; ) & quidem 
Netes, Mefes, Hyparcigoe Phibongi, ut qui 
ejus duo tetrachorda continent, (nam cujuf- 
ue tetrachordi extremi Phthongi, in generum 
differenti, univerfim immutati manent & im- 
nioti:) Sonus autem Proflambanomenos, ut cum 
neutro tetrachordorum communicans, fed fo- 
rinfecus alfumptus propter contra-fonantem, ad 
Neten, Dia-pafon confonantiam. Sed quatuor 
Soni reliqui, (verpe Lichani & Hypates, tum acu- 
tioris tum gravioris tetrachordì, ) contrarium 
fortiuntur ; (quippe, in talibus tetrachordorum 
divifionibus, non in una tenfione manent, fed 
ex aliis in alias tenfiones femper tranfeunt ; 
quod aftificiofe dividentibus licet animadver- 
tere; unde & Moti merito nominantur.) Cum- 
pra tonus quilibet ( ut in ante-traditis often- 
itur ) fuam fibi propriam habeat Neten, Me- 
fen, Hypaten, & Proflambanomenen : Omnino 
necellarium seft, ut ftantes ejus foni evadant 
alio & alio moti; Motique contra confilten- 
.tes.. Hoc utique omnino perfpicuum, eft cis, 
qui accurate fciunt, in quanam organi regione 
eorum quifque ordinatur, fimulgue fcientificam 
‘ eorum in genera feftionem divifionem : 
Quippe fi ftantium fonorum aliqui, hujus pu- 
ta illiufve toni, fint item hujufce ftantes; funt 
tamen, illius iftiufve, omnino non itantes fed 
mobiles. Utinhypodigmate. Si acutioris te- 
trachordi, soni Hypodorii, ftantes foni; (hoc 
eft, Mefe & Hypate-mefon ; ) etiam gravioris 
tetrachordi toni Dorii funt foni ftantes. Item- 
que. fi gravioris tetrachordi toni Mixolydii 
ntes foni; (puta Paranete-diezeugmenon, 
eademque iterum Mefe ; ) etiam acutioris te- 
iii ho Dorii Sansa funt: Si tamen 
Phrygii, Hypophrygii, Lydii, H dii, non 
ioni funt, Fei mobiles a lo tendeture 
Nam Nete toni Dori, & Mefe*Mixolydii , 
(hoc elt Paranete-diezeugmenon, ) elt Licha- 


MANUELIS BRYENNIEI. 


Avayuajor  rrdyo eidivay è 787 civ Prado 
rss, im indos F cesdiern pda inrà rvoY, Cc 
dusir meaxipdar, iburips ma È Bapuripssi tris a 
1013, on d\, amiiv, carà xopdin, coyuediia % 
È dò medrisrat xopdis, wtscda parodie 
sadsudine, È 9 ddripag Vardmie, È 3 ceims 
amguminis, È mrdionis Nixavi, È di miprns 
pions, Fdi ins rar mepurrame, d di ode 
pas dgari, È di oydins virns: ci 1d0 riavapis 
uns Pheygor, È te viris, È P pions, è Î vrd- 
TS; AF act raptarondims, sd ape cr 7 micge 
7 nTegNipÀ dov diaupioror, Crt T fuor AjePo 
egis, doro rocan Tri riale, dis diden), perami- 
Fisov, da Ti * pias «pa mabosws* ey %) ei- 
xérws istms meeouzepuiori), nasdome anesois ta 
76 Ei Pbryzeo diary dA è dò È viene È 
È pions ng) î Cardris, ds nà dio nteggopda 
avri wEixens' n) È marns meaxfpde vi 
dixpos POsygas, E 7 uiir dfePopais, deri 
Cayru me nadiAs è dpermenivnza pivson® è di ga 


I mterrapbariyut, dis paderipo F mmeazip 


der duri roman, da thai dai Tlò dr virlw 
ar drmPeri 2a rardy cvpPariar meo dap- 
Caviuduos. Oi dî norm) refapis, È m digani È 
Pzsaris, T8 m obvrips % Bapurips mreazipda, 
rivavtor mmdua: È d a F miasrys 7 arga- 
xepdar diaupioeon, sx dI puds perso mines, 
daN dor vinay Shi viols Rei paremilson: ds 
#bdv mis dcupion tari xyoos nermavosy 9À8 % eis» 
ws sseduo inopalermg. Ka) infimo inasos 
ay, ds ta mis iumecde diderx?), idiay mirlw, 
pichu, © sarlu, xg) neorrapbavpivko tx6° 
ddoyua ron, CY pdjò ictoras avri PIooAes, dh 
Das XÒ, dIAE, MIE puirss Giro” a dì nes perse TÙ- 
vavmior isires* Esi pév qu TTD rdstn Qjidndor 
mis auesiis eidion tr mia xapa È cppars ina- 
sos abrov tirar), * dpa tho dis TÀ fim aurdiy 
PFrspenilò salenplo * digipeon. Ei 9Ò nai 
quis 7 isdircr Phon, n TEd6 ruxdv fi r8ds 7 
vs, ictims È TEde cow dà 8 TEÙ rarras 
ug) rude è d\ icons, Ama nvigduon Oiov DA 
Camden pas: di è TB iurips mogaxopda 78 
aodueis me isams Dbogfi, bESTUCÌ pera «ai 
si ardra To» picir, % TE ® Bapurips mreaxip- 
du ri dwess toys isoms sioì Ploor Kai TANI, 
ei 7 A Bagvtipe mrpazopde TE puborudig one 


ica Ploga, nm i RT Ti dildoy pi 


rar, xelì av) mdAw 1 pion, È 78 surigs mrpa- 
Partaditnte tai arido st, pl 
uopde Ti dwehs ovs irtmes coin AM bpuws TE 


” Ppuris, È ZrPpvAL, (a Adi, È rudi, ÈX istns dv du, amà rider ds avra det- 
aipormy. Koù pei ii vir par TE dugie To,8, pion ) Ts puronodia, ir Hegrnima 7 dl Ly pivar, 


Auggaròs 





e AB ardua, fed M. reftius puòs ivo. 
nere foeminino, ut fubintelligatur Chorda ; 


Apud Bryennium fere ubique habetur Proflambzzomene, in ge- 
hic, & raro alibi, habetur, in mafculino, Pro/fambanomenos 


(ut apud alios fere femper ) quia fubauditur sen. £ Pro® Nrwris sg # di, repono red nrira; € r8Î1. £ Pro 


sigeriga, repono Aegvripy, bis. 


I . 


i Pro * 


'HARMONICA.' 


digards pv TÉ ipurdps mpeg pda ri ppupiero- 
vi is, aupuraim di e Avis. Kai adv si pong 
dagis, mm di re anodweta, vira di ri pube 
dudls; im i pioy dom” Aiggands dp rs Bapvrie 
pamicazioda ti pupe rive sì, mapurrama dè ré 
dudiz. Kat dA Cerami pid 78 dwgie rs, 
pion dì 78 candita, tra: n ram 7 picar de 
Nauds ud TS ZOPpUVAE TIE tì, mepurda dî 
TE UmAvdis: wdons di Mixani PUAG, ds de- 
Tax), % warns mapuramis uwsidpos 651. 
ivrs EI TE, 76 da 78 cppars radlew 
1% salerubider ra) è desesor riva ibis nai 
afirt, mi dat Ppiziow, djgrartipeda, 0UnS 
Rd pie riv dv ercon rv TÉ dweds csv 
posrs Eris cant mirax), dig Exeo dnAovori iv 
pichw unt. deri duets pirns; cwrrwricar 
moviai È Pums diagiuan. Kai d virlw du tx, 
al pesho 78 urp psbo Nba tivs, tru slo virlw 
tav dildloypivar pirlw di rlù raro und, 
mil hapirho vrdrlo di rhò rapvrariw 
raw pirav neor ra pane piro dè rho vrarlo 7 
pisur. ARM n dd vita und, ug) ri pion, sai n 
ager dapiaso mim; dedouiva, parti mi % divo 
Digi d ri rn nalanpiis con” n d\ rara, 
sro pdii deo”) Aidorg d\' duas * avra 4% ti- 
Xiss dg ri uaro® ralamuns ws ava 
daxengy. Kaù gae, taldime nùrari marròs 
Tivs Ajei rordpag È Pams daruat Basurieg 
È pirns abrs is tav dea Th) pirlo abrd 5 
neia pig ic Airois didandi, 9) ritor 
Thò mapurarlu rob pico», solu DE, abti rw 
atitw abvris pipa, ws tx avtlò eds Cuenlw 
My Trrivesra” iboru av % rl vrdrlo avri 
dedondiilzr oproicas peegidi a aj Aiyw, A 
rosivos ralgmuis* Mosisdp 3] ei thò & rr 
ads Ppugist rovs naluroulò © digipeow, dg 
meodo di» sapriva, armi co meodeddy dies Ai 
Vus indos mov rtonariAey puiven CnTd È pedtodie 
Suo di rime te cburipa mreazipdi apri, 
sa È puerns TE Vrsppusborudie riva, dexter 
seal’ Gr ga og ppomy È 5 Vreppborudie tive Wi 
mame. arene rino pedre 
sta raCirrss «mei tt, wi da ri cppatre retlem 
mira) valerndidlay ua) è Qpirsor voor ins È 
Dei ri, ida è Aids, digAmfopuda. Ter * 
Dil ion vmvanieg, rav cturiea, "È sons 78 
Qprdie, mviaio È Danis tì dlariuarn. Kai d 
#795,0 TN, 5 ded'an?); vil au exe tlò rpi- 
thu roy Umpeoralcv, più mv reso rad 
IClrypivar, varco dè thò Miygardrurir pirar, 
neomra lavo pirlw dî miv aapuramio TOY piùos. 
AIN erdd; f7w ga E im atrs je 7 ra 
| novosinalam pis Aido; Smai pirni fr rd, 
Sn 1 aterhapCavopim dvayudior mir, ni 
wai aly 65 sovapis da f 76 ravsi® nalamprs 
did). Eau nivw, ws sin), 1 pion 78 Audis 


471 
nos acutioris tetrachordi toni Phrygii, & 7. 
pate Lydii. Item Mefè Dorii, Nete H dr 
rii,. Hypate Mixolydii, (hoc eft ipfa Mefe, ) 
eft Lichanos gravioris tetrachordi toni Phry- 
gii, & i Lydii. Item Hypate toni Do- 
rii, Mefe votodi, ( nimirum Hypate-me: 
fon,) eft Lichanos toni Hiypophrygii, & Pary- 
pate Hypolydi: Omnis autem Lichani ( ut 
oftenfum eft) omnifque Parypates fonus, cit 
fonus mobilis. 


Cum jam differuimus, Ubinam in organo 
oportet ordinare & conftruere etiam tonum 
Dorium; proxime difleremus, Ubi Phrygium 
oporteat. Hic enim pre alus tonis omnibus 
Dorio acutioribus, proxime ab illo fitus eft; - 
ideo nimirum quod Mefen fuam habeat, quam 
Mefen Dorii, tonieo vocis diaftemate inten- 
fiorem. Quippe Neten fuam habet, toni Hy- 
permixolydit Mefen, hoc eft  Neten-diezeu- 
gmenon; Mefen autem, ejufdem Hypaten, hoc 
elt Paramefen; Hypaten vero, Parypaten-me- 
fon; & Proflambanomenen, Hypaten-mefon. 
Sunt autem ipfius Nete, &'Mefe, & Prof: 
lambanopene, magnitudine & ratione date, 
per .feftionem canonis; fed ejus Hypate non- 
dum data eft. Datur ci hec facile per 
feftionem camonis; ut ftatim oftendetur. Cum 
enim cujufque toni Hypate fit vocis diafte- 
mate ,Dia-tellaron i bla quam ejus Mefe ; 
fi Mefen ejus dividamus în tres partes inter’ 
fe aquales, faciamufque Parypateri-mefon xqua- 
lem ipfi toti ejufque parti terti, ( ut habeat 
hac ad illam rationem fefqui tertiam,) habe- 
bimus etiam Hypaten ejus fimiliter magnitu- 
dine & ratione datam, per canonis feftionem. 
Adeoque facimus expofiti toni Phrygii feftio- 


nem & divifionem. pradi&i tircini, fe- 
cundum ante ol! rationes cujufque ex an- 
te-recenfitis oéto ribus melodie # ab ejus 


acutioris tetrachordi Nete, hoc eft è Mele 
toni Hypermixolydii, inchoando ; quemadmo- 
dum Hypermixolydii toni ante fecimus cum 


omni accuratione. 


Cum jam difleruimus, Ubinam in Organo 
oportet ordinare & conftruere eriam tonum 
Phrygium; proxime differemus, Ubinam'itidem 
oporteattonum Lydium. Quippe hujus Mefe 
intenlior eft fiye acutior quam Mefe Phry- 
gii, diaftemate vocis Tonico. Nam tonus hic, 
ut oftenfum eft, Neten fuam habet Triten- 
hyperbolgon ; Mefen, Triten-diezen on; 
Hypaten, Lichanon-mefon ; Proflambanome- 
nen, Parypaten-mefon. Verum cum nondum, 
per canonis feftionem, data fit hujus vel Ne- 
te, vel Mefe, vel Hypate, vel Proflambano- 
mene; dicendum. eft, quomodo & ha de fa- 
cili per feftionem canonis exhibeantur. hrs 
niam igitur, ut oftenfum eft, toni Lydii Mefe 


I inten- 


47° MANUELIS 


intenfior elt, quam Mefe Phiygii, tonico vo- 
"cis diaftemate; fi ergo Mefen Phrygii, hoc 
elt Paramefen, dividimus in partes novem in- 
ter fe equales; ficimufque Triten-diezeugme- 
non aqualem ejus partibus otto, ( ut habeat 
ad hanc ea rationem fefqui-ottavam ; ) habe- 
bimus per canonis feftionem magnitudine & 
ratione datam etiam Mefen toni Lydii. Item, 
cum toni cujufque Nete fit intenfior quam Me- 
fe diaftemate vocis Dia-teflaron; fi Mefen ejus 
. dividimus în quatuor partes inter fe xquales; fa- 
cimufque Triten-hyperboleon #qualem tribus 
èjus partibus ; ut habeat ad eam hc rationem 
fefqui-tertiam ; habebimus & Neten ejus fimiliter 
. magnitudine & rauone datam, per’ canonis fe- 
&ionem. Itemque, cum cujufque toni Mefe 
fit quam ejus Hypate intenfior vocis diafte- 
mate Dia-tellaron; li Méfen ejus iterum divi- 
dimus in tres partes inter fe aquales; faci. 
mufque Lichanon-mefon aqualem ipli toti ejuf- 
que parti tertia; (ut habeat hzc ad illam ra- 
tionem felqui-tertiam ; ) habebimus ejus Hy- 
paten fimiliter datam magnitudine & ratione, 
per feftionem canonis. Iterumque, gum toni 
cujufque Mefe fit quam Proflambanomene ine 
tenfior vocis dialtemate Dia-pente ; fi porro 
dividimus ipfius Mefen in duas* partes inter 
fe equales; facimufque Parypaten-mefon xqua- 
lem ipfi toti ejufque parti dimidia ; (ut ha 
beat hac ad» illam rationem fefqui-alteram ; ) 
habebimus etiam ejus Proflambanomenen ma- 
gnitudine fimiliter & ratione datam, per ca- 
nonis fettionem. Adeoque facimus expofiti to- 
ni feGionem & divifionem, per prediîtum cir- 
cinum, fecundum pra-oftenfas rationes cujuf- 
que ex afite-enumeratis oéto generibus melo- 
die, ab ejus Nete acutioris tetrachordi, hoc 
eft Trite'hyperbolzon, incipiendo ; quemadmo- 
dum & toni Hypermixolydii cum omni accu- 
ratione ante fecimus. 


Cumque jam differnimus, Ubinam in orga” 


no ordinare & conftruere oporteat etiam to- 
num Lydium; proxime difleremus, Ubinam 
oporteat tonum Mixolydium. Hus utique 
Mele eft,. quam Mefe Lydii, intenfior  vocjs 
diaftemate Hemitonico , feu potius Limma- 
tico. Hic enim tohus, ut oftenfum ef, Ne- 
ten fuam habet. Paraneten-hyperbolzon ; Me- 
fen, Paraneten-diezeugmenon* Hypaten, Me- 
fen ; & Proflambanomenen, Lichanon-me- 
fon. Sed cum ejus Mefe (meme, in Sè 
Bione toni deri & Hypate fint. magnitu- 
dine & ratione date per canonis feftionem ; 
fed Nete & Proflambanomene nondum date : 
dantur & he fimiliter ex facili per canonis 
feGtionem ; ut ftatim oftendetur.  Quippe cum 


BRYENNII 
sins ouvriiatiea È pions E @pus tu, mvaju È 


Qunis djacipam® ir des Thi pom # Qprzie, 
tru Thò papiri, ds arri pipi ie LNIAi5 
dirandu, E) mrwpp tl aeirlo 7 del dry pio 
vay, imm» mis tnrà pipi avmis, ws tar aula 
eueòs Cmetomy Aigav immy dor ikodp dn dg È TE 
narsros rale mis dedovdune pesati ma nai dbyea, 
@ qhò pieno 7È Dodi tINs. Kaù mio, rd’ ma 
ns Five ii vini È pins aurmvetipa TÉ Blei mosd- 
par DI Puris Dama tw tav deg TL) pionr 
dint ds tiosapg pespn ione ANjAors dira, 19) 
muioardu th rpirlw 7 vapeoraimr, ion mis tp 
pipiar auris, ws xd tlò cede dreetrno Acgor 
Par perr® bordo ar nai Thò vir cuni Sede udine 
dpotus parifi n % Mya NOTE narin@ sala 
mis. Ka) avidu, aldo mons Fe i piry 
Umbms cormvipa rù 2jgi mosaiper È Pais da 
ipa Gr idv dp mA Thò per abrd es pia 
papi ione dIANAE dida, ne) mento mi de 
può 7 picur, 17h 1) ROTH X9) TÙ TEATW pipos 
abris, dos Exdr crlò areds catino Aiyev Jrrres= 
mv ibordu cr aì Thò vadrlo asri dedodim è 
puaicas psgiti mò dove, Dig È rd mavivos ala 
Toprs. Kai CLINTA ero’ MRUTOS TIVE i pion CS 
meor da Caso ndime cumatiea TÙ dla mn È 
Que Djeriuam isa° tr desemid rlò pino 
ari cis dio pubpr io EMNAIS dersrdo, % mt 
capÙI mrapurnitlu Te pio, sono È 6A urti 
na) to fuioi pipf auris, ds txt abmiv reds Cud 
smo Migey ipod Ebandp cy sai mv secsda pa 
voediime aurs dedondimv suoicos petti me È My, 
dg Fri ravros nalarpais. Modudp 3) uaì pis 
ri d\dan perdite | ros nalamplu nai Digipeow, di 
TE mecdonpist xapusrs, sari è modi dy pre 
My8s indst to» meonariAey pivor inrà) È 
dia fpon dorù È iris TE opvripa paint db 
Ti, nr d resms tor rep iu, apxhdpos* 
nal iv 94 capa tpomw naù TU \zreppuzodudìs rivs 
pB ione anepbriots vmmimonipuebhe. + 
siarabiras Ei t5, 6 da TE cppove Tad 
mi na) nolarndialen naì È Nidi Tv itristaì 
Ei ri, md da è bohvd, dada spade, Térs 
È d n pira, cuvvatipa È pone 76 dudis pm 
viaico È Deonis dipartita, fi padoy eirtiy Mipe- 
lrsena a rird ò used did'en?), virlw 
td pr rl Tov umepooraior, ptrno 9 
thò agri TON def Loy pivcor, dnden 3 vl 
pio meco Na pbari piro ) mv diari 7 percor. 
AR Poni pin È rd ari, ded'opetry perisi 
ni Ney o, dj ts xavoros nelamurs cem 15 
viti xa 7 mos dapbaropiri, rw 9 diderng* 
diderry d\ daro où adr) #E ci ipds Digi ms TÉ 
navinos nalgrrs, dos aurtvias dex Sor). Kai dd, 
> x "o dad» 


I IL‘ LLLL1111TTIIIIItllIONNAVI. 


i Pro ale repono nm. Et mox, fuppleo rim. 


& Sup- 


HARMONICAÀ: 


entdime mentis se n pion 5 viens Ép 
TÉ 2jg manda È Quei alpriueriirg: (ripa 
the pio euri, tri tlò cs pemrl tetta 
pibvur, dis tiovape pipu los daN Air 
ug) miicw du tlw Sparto 7 vespboraioy iv 
Tris Tpioi pepiow amis” ©s xo aùtiv mÉds Cali 
vv diger Sinresn Ebondu ay a th nin avr 
Sedopiiynv ipuoicas pugefà me Kg) Aeyo, dig ris rd 
mavivos nalampurs. Kai 7Ader, eddie auvTIS 
Tivs ri pon È ercso ha pCarouims curmvamea te 
dia rivm ris Pais dlaciuam ion tav deg rd- 
dn rlò pon alri es dia peipri ione dIAnAoss dle 
Aepdy' reti minrwndp thò dixavoy 7 peiorwr inv 
CAN AUT È TO Muri pepe abmis* dis td arl 
eeòs Crclvleo Megey pustdioy® i ordy av naù È ingor- 
raptarendilo srt dedoudine ipoiws peiri 
aj Aya, dii dt rastros ralamurs. Motu 
DALE uapdie e rale ulò ne) digipi= 
or, 2a rE cipnedie raprirs, nari ch atsrde 
diyedus Miyss indcu F meonartAey ipoy int 
È percodies ian, dom È vis € cbunips mreg- 
ui astri, im ts pamms 7 vmpocraian, 
apyicbuo nall dv ge dea resmi na) 78 erge 
purordis tua Wi dis nese imc pifi 
Emi de nn spinardp, 8 de re cppavs, queta 
Qpigsoy Terw, è T Abdor, Teil me ua) nemo 
Cem neraì vio riv cdpuoninziv aiipeon' gi duer av 
ein eimtiy 2 Aormw, 78 da a) è aroPpugsor, nai 
È Uaroridkyr andà newrw adi) 7 Um@pigor, tn 
me) alt imAidor. Kai d, cow men TE pois 
pim orvetica È pions $ dwejs sì, nostw 4 
des e) Ti mp pion wma È pi- 
cis È Umdiie radisna” naì mid, do me LI 
75 dudks pion muwrmitica TIS puions $ Ppugis 
ts, nodrw ded È PI té dstaedle let ava» 
ieu* pirns TÈ Um@pupie rabionme naì 9Î 
tuaticg tnatipa; cuvmiwtieg 61 mvialo TIs 
Paris, ws didanny, djasmuan. O ni vu vm 
Peio 7oves, virl vv tras TLò udrro té Pov- 
pis pirlo, thò van adrt vary dî, rlò 
dtlw riv Vauran asorAapCasordiny dè, 

tl dm tav Umator. AR 1 ddp virunali 
pion alri, dedodicy pays e È dbyu da ris 
TÉ newbvis errati une sto” ii dî dra netù ii meoo= 
VapCavopirn, #70 piv deder®) Aide") d\) Gps 
udì alreg 66 vinapis did ts 6 nas narero- 
pis, ds alia dpi). Kai dd, erbe m- 
ss vs i pon duvniverieg ris brame re dè 
move mis Dumis Alga tori, dis Ads 
even) tav aes Thò pico aUri ds neia pp 
line ddp rors di Nwida è murato pdu vlad move 
ron vratom Tony vd aùmi % ro vesro pipa 


473 
cujufque t@ni Mefe fit Nete gravior dia: 
Fianese vocis Dieta : & da Mefen 


«ejus, hoc eft Paraneten-diezeugmenon, dividi. 


mus in quatuor partes inter fe 2quales; facimuf 
que Paraneten-hyperboleon xqualem ejus par- 
tbus tribus; ( ut habeat altera ad alteram ra- 
tionem fefqui-tertiam ; ) habebimus item Ne- 
ten ejus fimiliter magnitudine & ratione da- 
tam, per canonis fe&tionem. Item, cum toni 
cujufque Mefe fit quam Proflambanomene in: 
tenfior vocis diaftemate Dia-pente : «i igitur 
Mefen ejus iterum. dividimus in duas partes 
inter fe *2quales; facimufque Li -mè- 
fon xqualem ipfi toti ejufque parti dimidie ; 
(ut t hac ad illam rationem fefqui-alte? 
ram; ) habebimus item ejus Proflambanome- 
nen fimiliter magnitudine & ratione datam, 
per canonis fe&tionem. pat facimus ex- 
pofiti. toni feRionem.& divifionem, ope pres 
di&i circini, fecundum pr&-oftenfas rationies 
copia ex ante-recenfitis melodia generibus 

; ab ejus Nete acutioris retrachordi, hoc 
eft Paranete-hyperboleon, inchoantes; quem- 
admodum toni Hypermixolydii fecimus cum 
omni accuratione. 


Cumque jam diximus, Ubinam in organo 
oportear ordinare & conftruere tonum Phry- 
gium, Lydiumque, fecundum Harmonicorum ° 
feîtam : Proximum elt ur dicamus tandem, 
Ubinam & Hypophrygium & Hypolydium 
oporteat ; & primo quidem Hypophrygium, 
deinde & Hypolydium. Cum enim, quae 
Phrygii Mefe intenfior eft quam Mefe Dorii, 
tanto & Hypophrygii Mefe intenfior eft quam 
Mefe Hypodorii ; itemque uo Lydi Me- 
fe intenfior elt quam Mefe Phrygji, tanto 
& Hypolydii Mefe intenfior eft quam Mefe 
H rygii: eft enim utraque utràque (ut 
olleal um eft ) sonico vocis diaftemate inten. 
fior. Tdnus igitur Hypophrygius Neten fuam 
habet Phrygii Mefen; Mefen autem, ejufdem 
Hypaten; Hypaten, Parypaten-hypaton; Prof 
ldianonicata. Hypaten-hypaton. Sunt auswem 
ejus Nete & Mefe magnitudine & ratione da- 
te canonis feCtionem; Hypate vero & 
Pr iomene nondum data: Dantur au-' 
tem & he fimiliter ‘ex facili per fe&tionem 
canonis ; ut ftatim oftendetur. Cum enim 
toni cujufque Mefe fit quam ejus Hypate in- 
tenfior vocis diaftemate Dia-tellaron, ut fe- 

ius ante diftum elt : fi igitur Mefen ejus 
dividione in tres partes inter fe xquales ; 
facimufque Parypaten-hypaton qualem ipfi to- 
ti ejufque parti certi; (ut habeat hac ad 
illam rationem fefqui-tertiam ; ) habebimus 
item Hypaten ejus fimiliter magnitudine & 


dirti" die Exe alrlà arts custom Maga Prrprar Boyd da Tlò vrdrny avrti dedopirno spsias. 


ratione 





4 Suppleo # pier 


Qga ! Sup- 


4794  MANUELIS 


ratione datam, per fefionem canghis. Ite- 
rumque, cum omnis toni Mefe fit ‘quam Prof- 
lambanomene intenfior vacis. diaftemate Dia- 
pente, ut fiepius ante diftum eft: fi iterom 
Mefen ejus dividimus in duas partes inter fe 
aquales; facimufque Hypaten-hypaton aqua- 
lem ipfi toti ejufque parti dimidie; ( ut ha: 
beat hxc ad illam rationem fefqui-alteram ; ) 
habebimus item ejus Proflambanomenen fimi- 
liter magnitudine & ratione datam, per cano- 
nis. feftionem. Adeoque facimus expofiti toni 
feGionem & ‘divifionem,. ope circini*pradidti, 
fecundum pra-oftenfas rationes cujufque ante- 
fecenfitorum otto melodie generum ; ab ejus 
Nete acutioris petrachordi, hoc eft Paramefe, 
inchoando ; quemadmodum & toni Hypermixo- 
lydii ante fecimus cum omni accuratione. 


Cum vero oftendimus, Ubi in organo opor- 
teat ordinare & conftruere tonum Hypophry- 
«gium; manifeftum inde fit, Ubinam oporteat 

Hypolydium. Hujus enim Mefe eft quam 
Hypophrygii Mefe intenfior (‘ut oftenfum eft ) 
tonico vocis diaftemate ; &, quam Dorii /e- 
Se, gravior Limniatico dia/femate. Habet enim 
hic tonus Neten fuam, Lydii Mefen; & Me- 
.fen, ejus Hypaten; Hypaten vero, Lichanon- 
hypaton; «& Proflam nomenen, Parypaten- 
hypaton. Sunt autem ejus Nete & Mefe jam 
date magnitudine & ratione per canonis fe- 
&ionem; Hypate vero & Proflambanomene 
nondum date. Dantur autem fimiliter & he 
ex facili, per feftionem canonis; ut ftatim 
oftendetur. 
(ut oftenfum elt) fit quam Hypate intenfior 
vocis diaftemate Dia-telfaron: fi igitur Mefen 
ejus, hoc eft Lichanon-mefon, dividimus in 
tres partes inter fe equales; facimufque Li- 
chanon hypaton xqualem ipfi toti ejufgue par- 
ti vertie ; (ut habeat hac ad illam fationem 
fefqui-tertiam; ) habebimus etiam Hypaten èjus 
fimiliter datam magnitudine & ratiofie, per 
canònis feftionem. Item, cum cujufque toni 
Mefe fit, quam Proflambanomene, intenfior 
vocis diaftemate: Dia-pente : fi itaque Mefen 
ejus iterum dividimus in duas partes inter fe 
aquales; facimufque Parypaten-hypaton aqua- 
lem ipfi toti ejufque parti dimidie ; ( ut habeat 
hxc ad illam rationem fefqui-alteram 2) habe- 

. bimus etiam ejus Proflambanomenen fimiliter 
magnitudine & ratione datam, per canonis fe- 
&ionem. Adeoque facimus expofiti toni fe- 
&ionem & divifionem, ope predi&ti circini, 
fecundum pra-oftenfas rationes cujufque antere- 
cenfitorumo&o melodie generum, ab ejus Nete 
acutioris tetrachordi, hoc elt Trite-diezeugme- 
non, inchoando; quemadmodum Hypermixo]y- 
dii toni ante fecimus cum omni accuratione. 


uipda ari, tru È restne rev deldoy piro, api pueror 


audia ons, E dns anesorc, imm 7 


« mov n° 
*UMTATUY 50nY 6% AUTY 


Cum enim cujufque toni Mefe- 


BRYENNII 
perdi ri na) Aia, dià ts TÉ navives uarer= 
pis Kaj go, eddie ” pion FAYTÙS TOYS CUY- 
TIwTipa mis morra pCaropivas Ts 2jg mevme DIS 
Pivis Digchuain, ds mAdris atspn) idr 
deg mid Tlw pirhw cund 5 dio pen io aA- 
Mies dir ue ne) ion tl aerlw riv 
Ù TO Mpuiod pipes abmie* dis 
Exe arl cats Cmetml Mogey ‘n pussrior® tbopdu 
ay 19) Tha wesrraucavodiilo avri dederdblu 
dpeiws pei} mà Niyw, dia È #7 navivth nam 
Temps. Moss udp di xa) sli $ dedi pd ris 
sale rl È 2lelpeow, Ala 78 wtstpnedps xap- 
nie, nari ciù esdediy dies Niyss indot TI 
atrata) dia nd È perdi Fur, dd 
È mms nd iburips mreaXisde abr8, ini mis 
Sigpion, dexoiduo’ nall iv ga deg Esme È 
arippuborudìs ris, perà ams argsoti, 
trim pate, 

Emidì di, 78 da F opel ife n È Kara 
ondidlem » è UmPpigazo ov 1dn ddr 
d'irov aeg corvdey pain), mè dei È È vrrider. 
Térs % ii pin È dj) TE VmPpvpie peions aus 
muaneg i nviaia È Paris, ws didax*), djge 

igm # dì ri dugis Bapumiea Nappa najo, 
Kai 9Ò vitlw ud Enos ix, Thò pirlo 78 rude" 
pishw di, Thò vrarlw avre vzarlw di, Thè 
Agro ton Vratan atsrhapbarodilo dè, thò 
raprdatlw 7 Uzratàn. ANN 1 Jhù vim aurt È 
4 pine dubita paglia ne) Pip dig #7 
ravit) xarampuns son ni ziani È ri wesr- 
dapCarodim, re pipi didor) Aidor®) dl ipuos 
È abmy 15 eo gepis, Daf 7E parivos salamprns® 
ds dra dire). Kai 9d, inno mars ni 
v8 ri pin, ds dedite), awmaTEA È Vrdmis TÒ 
2je mardpay È Paris dasiuam is tav dea mo 
piom auri, tri tÙò Nixardr rev pirùr, ds rela 
pipi ica dress dele di È mnca dp rl de 
Nandi, F Urattw inv CAN altn È TI agito piper 
avnis* ds txdr abtlo aress caetlw Myev Simei 
mv ipod av tiv vato avri dederdiino i- 
pois periti a xo) My, Did Î TE narivos nam 
Gnpiis. Kai mddo, inddnmo ravss ini . 
suwrratiea È cgsrrapCarondins tò djs riva 
È Pam ia Alagpan tàr apa AA TI piny 
auri eis dio pin io dMXos5 derby È seni 
cus TI mapuratir TOY UraTty lonv GAn aurii 
"ij TÒ ripiod pisa autns* ds fx alt tds 
Cacetyno Aogov npubduoy® E pope div % TI coeso Napa 
Caropdunr aùrt ded'opdinr opuoscos peegadd ma È Ad- 
yu, dg î 15 navoves ralamprs. Tori pey dî xa) 
in TE dieAuppdps rire ralampir ra) dialer, 
2ia ti asce idie naprive, rami cho meodedty- 
Bibi Miyus indcs Tir meonariAcy puircoy into È 
pertodiaz efuon, dorì È wirns 7E sburips mea- 
nal' dv ga dea Tpimm * ri iarippito 


En 





HARMONICA. 


Es puév ru vasi, dA dos poxo spor d'abay, i * 
dd dress 7 opretye, cirsv to mia gdipea, mir 
tr 1% nalgondiat» incsor 7 rpofpnpiirar curò) 
Tirar. Kdid edi diden)), drri pimri dieta 
Tei iran aa 
dsl sms %) pale por ov pere em mp dbomipa 
È Rapinpi edit. SIA Sipario 
dio riva Tm Par pay Ummpirecdoy; ws dipymy 
amporipoy' si dî pin, TE oppone gapdi romòs de 
in rÙ dona’ -drmPav dg arr cosnude 
tav, té m cturips na) Bapurepa' mar aùriy xa 
pag cuni ddidois duQimeg rà mira 9 
pare na) g0lo cita TÀ Ptr ckuripu rain misriy 
cvsiparan mpoo ha ubarepirn tt TÀ dè Bapuripu 
min se dose vis TEA put ione Anders, Ti 
piclw È deehs ru deranda' % mirando rl 
arapiloò am aotns em Bagimpor, tru Th vt 
zia 7 picun, my ri È re ora pid o 
esorta ampyois, te mola xipa  oppetrs dei mire 
gi È rs Candwest tivi Thò pio. Eày 9 aday 
wrlò dis nilaeg pipi io dRiMoss der 
muirwup dpoiws rlw mrsprlo am auris tm # 
oboe, 7 Theo LL 7 del dry dpr, im 
mis sia pipeov aitas* dis txdr Cnenlo meds a» 
vluò Myw emregrar | cbrnpere midi dine ge, o x 
mua xope TE ippetrt des iilem È 78 pustorvdia 
vive rho pio. Ea È Td altiv Als Tese pi 
done dr oss drei % meno iv mi 
dir aÙriis mv aburpor, a 7àùv III TI" die 
Clyudiicar, imm mis dvo pipeom avrie* dis txd 
Crerlw meds abTiv Noyon ripustdinr® cimopuedre tree 
day anesoile, co mico guipa TE ippotra da maflen 

rs ù le 78 Tv petonre CAN Ere 18 
cu GX, did TE nari nalampiis, ei-* 
copta anesoas, tu mia Xsipa TE bpretva di mir- 
Tir 75 WES TIE TI og 15 dwejs, 

sA pussrvdis, » TE Laeppstorudis. Eùy 3 1 
cdiicu piow TE \aodwess twe cs ona pig 
dove dA ihoss dere per % minoaper rà» ibis aù= 
Tris on e inps 7 rapordmò 7 pirav, 
lmy mais intà piper auris” cis bar Cus reds 
ary Aiger emy den cimusdae dnesbiis, mia 
Nip TE Gpgee da mile x TÉ ean@purit riva 
È pio. Kaj gd; ws ty mie tumescds epr); i 7È 
naro Ppu ie ns ‘em, cavrvemeR È puions 7d 
VandWes qsta, pviajo È Dams dlasipan. 
Ecy >) È petonn TS Um@puras eve Guoiws es tanta 
peg ione LIMA died per, 7 rs imdagie dp- 
pvras® È murwpart ibis aÙTiS im P ogumpor, 
ami Mixer 7 lr, ia» mis durò piper ai- 
Tis* ds tx Cretmo agis aùTi) doyoy tarydeey' 
eiovpeSre Ti)uy dxegots, mici Xepa, 1% ppi 
da de mflem È, Ti vmNudia rire pri Kai 9, 
os pn) apinpo, n 8 vmaudit ion, cuwrva- 


475 
i Quin & aliter expeditius oftendere licet, 
Ubinam accurate in organo, hoc ft in qua 
jus, regione, oporteat ordinare & conftruere 
quemque prediétorum otto tonorum. Cum e- 
num oftenfum fit, quod Mefe toni Dorii,-fit 
uindeci-chordis organi (4/efe feu) chorda me- 
da (quippe hic tonus folus camitur integer, 
tumvin acutum, tum in grave; eo quod ad 
duodecim ufque tonios vox nobis infervire pof- 
fi, ur'ante diftam eft; ) fiqué Mefe, organi 
ca chorda que elt communis terminus duorum 
fyftematum contra-fonantium Dia-pafon, acu- 
tioris memipe & gravioris ; atque ad hanc in- 
ter: fe conjungantur duo fyftemata; ( eft uti- 
zed hac eadem: tum acutioris fyftematis Prof * 
mbanomene, tum sura Nere: ) Sì igitur 
in tres partes inter fe equales dividimus Do- 
rii toni Mefen ; facimufque. quartam' ab ipfa 
in grave, hoc eft: Hypaten-mefon, aqualem 
ipfi toti ejufque parti tertie; ( ut habcat ‘hac 
ad illam rationem fefqui-tertiam; ) videbimus 
exalte, in quanam organi regione ‘oporteat or- 
dinare Hypodorii toni Mefen. Atque fi cam 
iterum dividimus in quatuor partes inter. fe 
xequales; facimufque fimiliter quartam ab illa‘. 
in acutum, hoc eit Paraneten-diezeugmenon, |, 
aqualem tribus ejufdem partibus ; ( ut habear 
illa ad hanc rationem fefqui-teruam;) vide- 
bimus item accurate, in qua regione organi 
©oporteat ordinare: Mixolydu toni Meien. At- 
que fi iterum eandem in tres partes inter fe 
aquales dividimus ; facimufque quintam ab ipfa 
in acutum, hoc eft Neten-diezeugmenon, equa- 
lem duabus ejus ‘partibus ; ( ut habeat alia ad 
hane rationem fefqui-alteram; ) videbimus item 
accurate, ‘in qua regione organi oporteat or- 
dinare Hypermixolydu toni Mefen. Atque fic 
quien ex facili, per canonis fefionem, vi- 
bittius ‘accurate, in qua regione organi opor- 
teat ordinare tum Hypodorii toni Mefen, tum 
Dorii, & Mixolydii, & Hypermixolydii Sin 
& datam hane Hypodorii toni Mefen in par- 
tes novem inter fe xquales dividimus; facimuf> 
que illi proximam in acutum, hoc eft Pary- 
parato, xqualem ejus partibos ‘otto ; ( ut 
beat illa ad cam rationem felqui-ottavam; ) 
videbimus accurate, in qua regione organi opor- 
teat ordinare Hypophrygii toni Mefen. Nam, 
ut in precedentibus diétum elt, Hypophrygii 
toni, Mefe, intenfior elt quam Mete Hypodo- 
rii, tonico vocis: diaftemate. Sin Mefen By- 
pophrygii toni fimiliter dividimus in novem 
partes inter fe aquales; & (dimiflà Flypodo- 
ri Mefe ) facimus ci proxiniam in acutum, 
hoc eft Lichanon Mefon, xqualem iftius oo 
partibus ; ( ut-habegt illa ad hanc rationem fef: 
qui-oftavam ; ). videbimus item accurate, in 
a Tegiore organi ordinare oporteat Hypo- 
ydii_ toni Melto, (Nam, ut prius diétum 
eft, Hypolydii Mele intenfior elt quam Hy- 
pophrygiî Mefe, tonico vocis diaftemate. ) 
Si vero ( dimiffa Hypolydii Mefe) proximam 


Mea È pions 78 im@pzie nr sai, mviafo P Dare Aaohuan. "Edy 78 aroAudie È plrni dpiv- 


Qqqz ab 


456  MANUELIS 


ab illa in acutum, hoc eft Mefèen Dorii, ( nam‘ 


hujus. Mefe, ut prius diltum eft, intenfior elt 
diaftemate vocis Limmatico quam toni Hypoly- 
dii Mefe, ) fimiliter in partes novem inter fe ® 
quales dividimus; facimufque cam, qua eft huic 
proxima in acutum, hoc eft Paramefen, xqualem 
partibus ejus ofto; ( ut habeat illa ad cam ra- 
tionem fefqui-oftavam; ) videbimus item ac- 
curate, in qua regione òrgani oporteat ordi- 
nare Phrygii ‘toni Mefen. ( Nam, ut prius di- 
&um eft, Phrygii toni Mefe intenfior eft quam 
Mefe Dorii, diaftemate vocis tonico. ) Sin 
( dimiffa Mefe toni Dorii ) Mefen one fi- 
militer dividimus in partes novem inter fe 2- 
quales; facimufque huic proximam in acutum, 
hoc eft Triten-diezeugmenon, «qualem ipfius 
partibus odo; (ut habeat illa ad cam ratio- 
nem fefqui-oftavam ;) videbimus item accu- 
rate, in qua regione pa ordinare opor- 
teat Lydii toni Mefen. Sic igitur, ex facili, 
videbimus item accurate, per feftionem cano- 
nis, in qua regione organi ordinare oportet, 
tum Hypophrygii, & Hypolydii, tum etiam 
Phrygii & Lydii Mefen. Nam qui accurate 
* noyerit, in qua regione organi ordinare opor- 
tet cujufque toni chordam Mefen ; ille omni- 
no fcienter, cum omni facilitate; conftruet to- 
norum quemliber. Nam ad hane revera tono- 
rum chorda relique aptantur ; atque, hac non 
data, non poterit necetfa 
aptari: Nam, per feétionem Mefes, ( ut often- 
um eft,) facile exhibetur toni Nete, Hypate, 
& Proflambanomene ; è quibus mani to- 
nus qui quafi articulatur & formatur, at 
ue ad fufcipiendum diverfos Colores (/es 
Decies) generum melodia univerfim fit ido- 
neus; ut manifeftum erit ex ante traditis. 


* 


rio tonorum quifpiam - 


BRYENNII 
ms, hd ibns auris Pa e bimpei, ir thò pi 
olo È Bugla" è ÎÒ i pica nin is dm) mb 


, cumvatiea VP pions 78 È 4 TIE 
ta, deppamalo È Pums Nariuar ‘ipeias de 


Gavia, pipn ica Anoss der du % muro bu è 
ins auris Più è ibimpo, mi thè Spgpicko, 
tony iis dnTà pipeow auriis* dos Exdo nemo gdo 
aivrlò Mizar tmeydooy* ciovpedae mir aneloie, ca 
«mia xp ti ippara dei rile ù TE Ei 
È pio. Ka) 9Ò, os diprma meompor, 1 pion TÉ. 
Qpezha tive mavimereg È pieve ri doit i 
amiajo È Paris diesem. Edy È), tiv pionr tÈ 


Tagis qs aPivns, È pione TE Qpugis ducios ds 
Cavie puipm ion di Mois derby 19) mim 


% ignis avriis Sia è ikumpor, wai è Tesmy Fd 
CAy disc, îrny iis iurdò pipiow abris* ds fade 
uomo és clio Nip enbydear cirie mid 


axepots, ta role uespes TE' bpporns de rien È 


75 Audie que È pony. OUTws denga cu wtsxte 
ps TAV, dle È ri xavins nafta Ù5, eiot pira 
diepbic, co rela goipe TE toga dui mein, TE 
n aroPpras, È , Cin Ppupis,  AU- 
dis, + piom. O SÒ ados anesSis, ta rale dle 
pa dA TE dppdra mbflen indos qs È pin 28 
dir, Casi@ ardrrws Prumpsvas, pal dons far 
sims, % tnagor dv 7 muy nalgordidole. Tlpòs 
muonp CH drndas, ne) ai Moma) Xopdai 77 
va appslorma” > miiome poi desione, sdAs E 
drdeyuns F vravappodine9) dia d È salame 
pis È pions, os de en), PRETE CL ÙrdmI 
È ii wesrrapCarogdim TE mms, 6% civapis dida 
muy UP' div Crapyos è cipres 7 cio 

Spitmy È gupaniGet4, ug) néòs psi sli 


DloPipcar gesti tin È percodiag Yui nadire FaridesO: popneman dis Qarnspòr Suhcera ta mis 
puartoder, 2 





SECTIO SECUNDA. 
De ordine tonorum quingue ( quos .memorat 


Ariffoxenus ) in organo. 
CUI jam, per‘ feGionem, breviter often- 

dimus, in qua regione harmonia fenfi- 
bilis in organo, collocare oportet Mefen cu- 
jufque ex pracipuis notiffimifque otto tonis 
ante-di&is : Proxime .oftendendum, ad ulterio- 
rem cognitionem, In qua regione talis har- 
moniz, aliorum tonorum Mefas collocare opor- 
tet, quos Ariftoxenus (qui folum fenfum fa- 
cit harmonici concentus criterion ) vult item 
efle ex harmonici concentus natura : ( nam & 
fermonem multum de his habere plurimis in 
locis cernitur :) Sed Ptolemeus (qui, una cum 


. 


TMHMA AETTEPON. 
meg ca tw Gppotico rile 7 mirra TIvan, ln è 
Aessito® pipa. 
ne 3, ala È salami, cuwmpas nd ide 
bardu, i ita da yspa È ta Ti oppetrca 
- eibaris dpporiog efler indos ton weHonAaa 


boupiran ni 3 pprseipar ixrà way È piono” im 
suor kn cin dekey, don meds cdrom wEriiv, ca 


sola de wr Yip È rebmmS cepproviote To 
dinay iran rifl mis puious* Bi 6 rd) Agusite- 
1, ds aleSrow pom ri ippor due sesriesa 
iena, È TE ippuordia Pioess evay Brera” 
x) sale AGIO Niger Ei telo TAaxod o 
Spar Paivery O di 90 è fedguow UmAspaiosy 

de 





I Suppleo # pira. 


4 Pro 


HARMONICA 


ds per aichiorws desse è Meyer cere TÉ re- 
puordle ne anienor ning, ida avri wErga 
Pa mivit suoi» Roi 9Ò ddt afro zena- 
fuor drardpizs auoso mepdorizdr es 2 ipo uber, 
ama va pòvor * vera) x, eincijor Jindesto, crap 
gii denvon. Ela } mi, did» è Carcidavs, è 
Umasirios, è idznos; è jones, è vaeiciros: AR 
imidn, ds Agssto© Quoît, n A È last rv 
pio È dd $ Varciasie pure pis, aestv TER 
19 762je mordpar È Paris Ajeopan d3 18 
Vabiasia Bapunea® i) # ajodie mir È Lrrogso- 
Ni coymratieg 69r, dpolws TE Agi rosa 

Pemis Dgsripan ty des yroinpar aupiotos, în 
roba dip È ta TIA dppetvio dpporics, xar 
dist, Ta mile È iatale rs la priore 
eoxapis” dAn9ds trmider croci, ta role va 
des vip È madre dppovie, % 7 2roAciray 
agua river is piows Taflav dvayun radignue: 
Kai em 1, 1dù TÉ iaste qws pin, ds avris Pra, 
È 9) TE dwgis pis corrvatipa 6ow iprrviaico 
È Pure Diachpan is) TÈ Ppugis Bapripa' 
Kai dé rari Mya è dvje Eng ns 7 riva dngr 
Umpozàe, dmà var apibpudr È ca leon 7 pepe 
Irepspavor, tmp dAbrgior mbvtI È TE ippoo die 
sadigmm Piosas, dis ga mis anpibtis Lun se 
pdjiais tiro Pier” di Panipor® Eay deg Thù perno 
gole vg tim Tlò Lg polo, * es curai- 
Tera pipy ine dMiAo1s dida ra) Toso per 
là pin arl inno 5a ivi È ri crudi 
Te pipes avre dos Exe aurlà wwess Cuetrny die 
gard inaron* sioopusdre dina, troia dei 
gubpei TIS 0 TO Gpgetroo aicdaris apperiaz, Té lar 
cisti miflent pio. AM erddiime amy, dis 
sin), ris Apri zadiazia rime pione, cova 
Tipa riò djgi mosdpan tris Panis adiome diacri= 
pari, È) 5 imbiazis tpa” ito dpas moro 
euesmipor phùì sis gia pipi innaAirais dir po, 
Urra) dis riovapa x9) rovicwper i ud imerlu 
7 piowr ion cd” aUTh % TO Teitw pipa auris” 
dos fre avrlà aatis Caeolu Nye dies la 
3 afgirlo 7 Au doyidian mix, imme ns agi 
meralprvis aUmis* ds "xe idv Creme artds dl 
rho Niyor spose dire cicvpeda si dd- 
Sir, Go mia di giga È to vi ipo cibrrir 
dipporios miilen, E mi zsviasit 19) impara n 
re tl piom Mary d\', rt E agora ins pio 
on, ad péons È Ppuyis, currmatIOA 5 ip 
vivaio È Paris darguan, È) 78 Avdis Bapu- 
meg” tav des dirapdp TE ros tho pi 
up is Caxaidina psp ia dAIAs* x9) mot 
vardp Thi pupo ion AI alri È TU ca- 


®.care fit necefle. 


477 


fenfu ,, rationem item optime fatit cricerion 
harmonici concentus ) eorum do&rinam ab 
ejus idea penitus proferibit : ( quippe nihil 
quicquam, memoratu ‘dignum & utile,  pofle 
eos im harmonicum concentum fuperinducere, 
fed folummodo inanem quandam futilemque 
oftentationem, clare oftendit.) Sunt autem hi; 
Hypoiaftios, Hypoxolius, Iaftius, Aolius, & 
Hyperiaftius. Sed:cum, ut ait Ariftoxenus, 
Jaftu toni Mefe elt, vocis diaftemate Dia-tellà» 
ron, intenfior, quam Mefe toni Hypoiaftii ; 
gravior autem quam Hyperiaftii : itemque Lo. 
lii fimiliter, vocis pà; Love Dia-teffaron, in- 
tenfior quam Hypozolii : Si itaque fciamus ac- 
curate, in qua regione fenfibilis in organo har- 
moniè, fecundum eum, collocare oportet Ia- 
ftii & olii toni Mefen expedite ; omnino 
inde videbimus, in qua regione talis harmoniz; 
reliquorum item trium tonorum Mefas collo- - 
Cumque Iaftii toni Mefe, ut 
ait ipfe, fit quam Dorii Mefe intenfior vocis 
diaftemase Hemitonico ; fed, quam Phrygii, gra- 
vior; ( non enim hic homo fècundum Ratio- 
nem tonorum exceflus diftribuit, fed ftcun- 
dum Numerum partium aqualium, quod om- 
nino alienum eft è concentus harmonici na: 
tura, ut accurate defpicientibus fit manifeftum :) 
Si igitur Mefen Phrygii toni, hoc eft Para- 
mefen, dividimus in partes fexdecim inter f& 
aquales; facimufque Mefen aqualem ipfi toti 
ejufque parti decime-fexte ; ( ut habeat haec 
ad rit rationem fefqui-decimam-fextam: ) re- 
fe videbimus, in qua regione hujus in orga 
no fenfibilis harmonie oporteat Iaftii toni 
Mefen collocare. Sed cum hac, ut diftum eft, 
fit, quam Mefè toni Hypoiaftii, intenfior vo- 
cis diaftemate Dia-teflaron ; &, quam Hyper- 
iaftii, gravior: Si igitur hanc primo in partes 
tres inter fe 2quales dividimus, & deinde in qua- 
tuor; facimufque Hypaten-mefon equalem illi 
toti ejufque parti tertie; ( ut habeat hec ad 
illam rationem, fefqui-tertiam; ) itemque Para- 
neten-diezeugmenon, aqualem tribus ejufdem 
partibus quartis; (ut habeat -illa ad cam ratio- 
nem fimiliter fefqui-tertiam ; ) refe item vi- 
debimus, in qua regione fenfibilis harmonie 
in organo collocare oportet, tum Hypolaftii, 
tum Hyperiaftii, toni Mefen. Porro, cum Bo-. 
li ton Mefe fit, quam Mefe Phrygii, inten- 
fior vocis diaftemate hemitonico, &, quam Ly- 
dii, gravior : Si ergo dividimus Lydu.toni Me- 
fn in fexdecim partes imter fe wqualess fa- 
cimufque Paramefen aqualem ipli saga 
parti decima-fexta ; (ut habeat hec ad illam 
rationem fefqui-decimam-fextam ; ) videbimus 
itemi accprate, in qua regione fenfibilis har- « 
moniz in organo collocace oporteat, olii toni 


neudindre pipe auris* ds ixv aUrlò mes Cueimy Mipor Pimuncudinare* cisspude mil d- 


mescis, da mia da xdpa ts ta TÙ igdro cibarie 


dippovias, xg) nd dies Tone mele TI 
Mefen 





8 Pro saokè, repono «uld. è AB. «i è, fed M. re&tius «is. 


Q9 93 e AB. 


48 MANUELIS BRYENNII 
Mefen Sed cum hac fit, ut dilum cl, pom. AN inldime avi de “wr cumateA 


intenfior quam Mefe toni Hypozolii, vocis  # pes vasaauris qve,tÙ 2jei rordpin è Da- 
diaftemate Dia-tellaron : Si ergo hanc dividi- dl Aashpuarri Ara pay = pr 
mus in tres. partes inter fe xquales; facimuf- prima ins daddase Mal ng), mile sid 
que Parypaten-mefon equalem ipfi toti ejufque Ro pt e sig pipa er 
rti tertiz:; ( ut habeat hec ad illam rationem saputo T. PACO» ATWI OA AUTI 19 Tod TRITO Pb 
efqui-tertiam ; ) re@le item cognofcemus, in per oris* dis #00 avrlà caeòs Cusimo diga dii 
ua regione harmonia fenfibilis in organo col-  agisay* yamospesS autduy dAnFias, ca mia dii gsim 
ocare oportet, Hypozolii toni Mefen Cum pa sì cs ri Gpprtria ajdrris dpporias Thò pirny 
og di cujufvis toni. ce gua item x rg TA AN im, more 
ete, & Hypate, atque etiam Pro lomene, ; PRON PNR Paco 
(ut prius oftenfum eft) facile dantur per feGio- arl ppi n, EA igpcone e E 
nem; fi forte non fuerint ipfe us.da- 9 Enos at) intera Ma; se 
te. Dantur autem è nobis. accurate expofi 7279415» psadere sd uana. Sap, didormy 
torum quinque tonorum Mefz ; adeoque ha- 308 3 pio duet soy Fas Teddy” di 
beamus inde fimul-datas corum Netas, & Hy- de.) } fipir dxexcas + aj f desde Biicar iva 
patas, itemque Proflambanomenas.  Quare ve-  savur piny cuwdedesduas deg mos aurit igor 
ro hic ratioriem fefqui-decimam-fextam pro ke- pQu y x mis shrat, È ris Undiras, in 3 È ns 
- mitonio affimpfimus ? Cum tonus, inguarz; in ercorapeCore dhe cirio. Artù 13 è DÈ 
ratione fuper-particulari (ut oftenfum elt ) cOn. .Bi my Aden comun den i }, ; 
ftitutus, dividi non poflit in duas rationes in. °£*47v Acger Cama deri porse rane 
ter fe 2quales, feu fimilares, (nulla enim ‘alt ex. 4805 Emidime im@, ds didem), find 
fuper-particularibus ratio = potis elt tale quid ee Myw Siapisi®, sdimn es dio riyss 


fufcipere;) fed omnino in duas fuppares (aut pro- iovus dMAgAoss, dirsv ipondeis, diaupiFiry dba 
pe-e mal ) feu diffimilares. Quare, quamvis. my xa) sd ile im? Sanpoesur Meyer, d5 dos 


Ariftoxenus, ut univeifim foli fenfi obiequens, 7° èy cn, P mdmvalis Tirditadey da de 
hujufmodi tonum nunc in duas partes 2qua- Jjo © amyras muejows, cru drenato 0 
les dividat, mune in tres, nunc in quatuor ; indi 7 > %) Leredie si j 
quandoque in plures: nos tamen, rationi po- re Ù "5, GA Mn L 
tius quam fenfui obtemperantes, merito non 99%4®, PipnedaadientvAAacoite Hd ds duo pipm 
ita facere propofuimus; fed in rationes aliquan- 50% d2AAas diespri, mi È) dis resa, mm d\, dig 
do duas prope-equales (ut hic, in rationem movagg, xaì'criors dis mAuma' dA iuris Noy 
fefqui-decimam-fextam & fefqui-decimam-fepti- pae prep ciro IIa, sieros sx dre 
mam ) dividimus ; mune in tres; nunc & in muéiv arts pete dvd moti dp sis dio riyss 
‘ quatuor; ne nos, ut ille, omnino erronee. de magione, naSeme cero den 3 Frnnnoudi- 
monico concentu locuti videamur. Sum- e Boe Xi; bue, dada 
pfinrus autem hic, pro ‘hemitonio, rationem ‘(7 x4! 0'/mEMiaxe racer Nigel PALZOpoN' era 
fefqui-decimam-fextam, non fefqui-decimam-fe- dv US TELIS® Nou GIS. TEOTAOA RINOTI" Wat puri ti 
piimam ; quoniam, non folum decima-fexta art Cnsir& Inprapridbcos, 5 TOTI 
pars Hypologi (/ew, sermini pre sped; hu- ©É ri rpperidia Pastinidu digavns. Mapei 
jrs toni, aqualis eft femilli excelfus quo Pro-  Paudp di dea corzobra è Tamunasdinarie Mors 
us ag inn qrunarigen ) ani 1A din È parma, È è è Trarudinare indi 
pologum, { prout hoc per fè manifeftum eft: hurt ; 7 acini 
RE ci qu il n o dl pr si eni 
qui-decima-feptima, elt agis. harmonica ; ut "e e PRIVI ORE ON DIO, 
pote ad fefqui-decimam-quintam proxime acce- 205» 1 arepixd d coesdogos mess È Uzrtdegar, is 
dens, que 1pla elt per fe ( ut oftenfum el) 2uridi dir rim radice) dma È para è 
harmonica ratio. Rationes enim prope-equa- d'Anmedirazie Myes, 0 Iineanedenira, 
les vix poffunt quoad fenfum diftingui ;.utin fappin@ mi@uue® de TG Praradeniro 
precedentibus ante ditum fuit. ; My Indadi mapry iz, ès nad duri iv, 
dle dideoeny, mvappbniB. Gi 9Ò areipioni Niyor-osedir a AlaPophar meds cicdnon® mafie iv mis iu 
sodo seri. "ei 


TMAMA 





e AB. cai, fed M. melis mine. . 


HARMONIGA. 


15) 





TMHMA TPITON. 


Meg rav Ti prox n ug) cpyavini pidss 
inpatam 1 : 
Dei 5) awripoos, cos txplw, MirPard Ei 
18, n dei # ippotva tnasw 7 resrcaidena 
Toray ride mi % algondidlen® dusdswi dv en 
è Bi A prodi amtyrwy cid» 7 romais ari 
7 parorotv xadsudiay ixur, nari T aregivn- 
quidier vesto, Tè singre tir. AN tdi 
mp hw d o pupo cidardu mwmAeir, nei TLù 7 
bnoparay TE 1 pscint nai iprormi pers idion, 
eds Thù F cino dir pe aura cuPlvnay d- 
vayuaiior di pudo mesmapor pù) rerrzo sbapid prora 
de, sal pa tlhò d'wsapuy avrov dig Beaxiay 
sims fra di Ei curo cis dior ra 7 Abyor di 
xpurbpduor momodo. . 

EG ni vuw Ti TE pscinti Tr Ma) opparvini piùse 
inpala, cs condivn Pera, denaduo” mesanlas, 
inlnfis, wesAnpparopòs, ® cuAnppanopòs, 
perio pòs, néinfvo, tnupune, mesnpsruos, Cn- 
upur puòs, nume pùs, pene pùs, Xe) Aso. 

mpirmtas id En iso, Cn ri Bapurips Pie 
ri e chumpor rar psoor pix Fiimos gir 
divddens* tv mus xaXtow Div iradn. Timd\ 
dx dci, Ad TromiAws mspure Vyredk* cipui- 
ows n, È iupiros. AM dpirws pdl, dre tmss- 
dimros sidus È percodiag Thò wesrha Scuse dirmi 
diouwns, CER dm per avrluò dii nè ctimpor di- 
cwdu, ti pd) tlò Cardo T8 Bapurips mrgazip 
ds cund* Eppirus dî, orav Tlà, reso ha plane 
pd douvns, po thò Casddlu unt, dMà res 
vl diarimyns, è sapurdrlo drwpue, %% [ves- 
Tlw uaxsira diarimrns, Thò Mixowdy ni ,7€] 
sulthu rcixeivas Djadimrns, è pon aùri. AIN 
dry Su ded È esche paro dis my TE perso 
arosony areserei psdae ne6dnlo, pixgi TE 2jg miy- 
n raltlo rovicy draynalipede ‘cray dî don È 
vizsdis, pixpi ti Djoi mosdpar. Ka) 9Ò dany di 
dos paredias, dor È pions auri coniipeoek mi@u- 
ko eri Via sippocdey * tim, dis did'enzy, 14 
curtis È GX dModer faspesr. 

6, 1 Umvarmia TémiS* "ri, 1 don 
TE oburipst DIcvs Ph P Bapirpo sarà pros 
pidos dinas. Cinny dì È rim tx dns, dama 
aromddas im dpiows ni va) iupioas. A de 
pécws dò airn’reny, der irrodimm& ddss 
È perdi mir arl ri Bapurips Luv ui 
air murs, x dm par aomw Sri x Papi 
mpo davpe, ti po) Tlò artsrhapoaro dry avri* 


+mur, son slira: Quando 


SECTIO TERTIA: 


» De Nominibus cantus tum Mufici tum , 


Organici. 


U M breffiter (ut oportuit ) difftrui 
C Ubinam in organo Dan oporteat & 
conftruere unumquemque ex tonis tredecim : 
confentaneum forey de Melodi® Speciebus, qua 
communiter è Melopeeis vocantur Echi (voces,) 

ur eo fpegtant, praeedenti modo difquirere. 
Soinisei vero novimus non parum conducere, 
cognitionem nominum tum Mufici tum Organici 
cantus, ad perfpicuitatem corum que de iis poft 
dicentur; eco duximus ea prius enume- 
rare, fimulque eorum poteftatem breviter enar- 
rare ; riale & de eifdem (ut licet) fermonem 
diftinétiorem facere. 


Sunt ergo Mufici Orggnicique cantus No- 
mina (ut fummatim dicam ) Duodecim ; Pro- 
lepfis, Eclepfis, Prolemmatifmus , Eclemmatif. 
mus, Melifmus, Procroufis, Eccroufis, Procrouf- 
mus, Eccroufmus, Compifmus, Teretifmus, &. 
Diaftole. 

Prolepfis igitur eft, è fono graviore in acu- 
tum fecundum cantum muficum intenfio, feu 
afcenfio; quam vocant aliqui Hyph-en intra. 
Hoc autem non unico modo, fed dm con- 
tingit fieri: Immediate, & Mediate. Et qui- 
dem Immediate, quando, poftquam cujufcun- 
que fpetiei melodi® Proflambanomenen cecini- 
mus, non aliam poft illam in acutum canemus, 

uam Hypaten gravioris tetrachordi ejus. Me- 
late vero, quando, cum cecinimus Proflam- 
banomenen, non Hypaten ejus, fed ( hac omif- 
fa ) canemus Parypaten, vel' (hac item & il- 
la omilla ) Lichanon ejus ; vel etiam ( & hanc 
& illas omittentes ) ejufdem Mefen. Sed quan- 
do è Proflambanomene velimus cantus Pro- 
lepfin facere, cam ad Dia-pente facere coerce- 
è Hypate, ufque ad 
Dia-tefitton. Nam omnis melodia fpecies ab 
ejus Mefe contineri debet; cum & ipfum Apta- > 
ri (ut oftenfum eft ) ab ea, non aliunde, ac- 
ceperit. * . . ° 


Eclepfis autem eft, que funt hifce fubcontra- 
ria; hoc eft, ab agutiori fono in grave fecundum 
muficam cantionem remiffio. Fit autem & hoc 
non unico modo, fed pluribus; vel Immediate, 
vel Mediate. Et quidem Immediate hac fit, quan- * 
do, cum cujufcunque.fpeciei melodia Hypaten 
gravioris tetrachordi iplius cecinimus, non aliam 
poft cam in grave canimus, quam ejus Proflam- 

banomenen : 





a Pro cnirpynense repono carmuggnensi & fic poftea. 


4 Pro 


480 MANUELIS 


banomenen : Mediate vero, quando’cum (omit- 
tentes Hypaten jus) Parypaten cecinimus, Prof- 
lambanomenen canemus; vel (& hanc & il- 
lam omittentes) cum Lichanon cecinimus, Prof- 
lambanomenen canemus; vel etiam ( tum hanc 


-tum illas omittentes ) cum cecinimus Mefen, ca-» 


nemus Proflambanomenen. Quando autem è 
Mefe velimus cantus Eclepfin facere, cam se 
ad: Dia-péfite facere coercemur ; doà Licha- 
no, ufque ad Dia-teflaron ; ob caufam quam de 
Prolepfi diximus. Hanc autem vocant Hyph-en 
extra. . 


Prolemmatifimus ef, quando eodem fono bis 
fiumpto, fecuadum cantum muficum, medius 
fonus acutior fecundum cantum muficum item 
affumitur. Fit autem hic non unico modo, 
fed pluribus; nempe tum immediate, tum me- 
diate; pariter ac Proleplis fatta eft. 


Eclemmatifimus eft, que funt his fubcontraria ; 
five quando eodem fono bis fumpto, fecundum 


cantum muficum, medius fonus gravior fimiliter. 


*. juxta cantum muficum allumitur. Fit autem hic 


non unico modo, fed variis; nempe tum imme- 
diate, tum mediate; pariter ac falla eft Eclepfis. 


Melifimus eft, quando eundem*fonum plu- 
ries quam femel fumimus fecundum cantum mu- 
ficum cum articulata fyllaba. 


Et Procroufis eft, ex graviori fono in acu- 
tum in cantu organico Intenfio, feu Afcen- 
fio; quam vocant aliqui Hyph-en intra. Fit 
autem ca non unico modo, fed varie ; nempe 
vel immediate, vel mediate; pariter ac 
Prolepfis. ca) 

Eccroufis elt, qua funt hifce contratia ; fi- 
ve ab acutiori baia in+grave, in organico 
cantu, remiffio ; quam vocant aliqui Hyph-en 
extra, Fit autem .& hec non uno sad. fed 
varie ; nimirum immediate, vel mediate ; pari- 
ter ac fadta elt Eclepfis. 

Procroufmus, quando, codem fono bis fum- 

, in cantu organico, medius fonus acutior 
in cantu item organico aflumitur. Fit autem 


& hic non uno modo, fed varie; nimirum im- - 


, mediate, & mediate ;  prout fit Prolémmatif. 
mus. 


Eccroufinus vero, quando, eodem fono in 
cantu organico, bis fumpto, medius fonus gra- 
vior fimiliter in organico cantu aflumitur. Fit 
autem & hic non uno modo, fed varie; ni- 
mirum i te, & mediate ; prout fit Eclem- 
matifmus. 


Compifinus, quando cundem fonum pluries 
quam femel in orgarfico cantu fumimus. 


Sciendum item eft, quod communem hanc fi- 
guram, ex Melifmi & Compifmi compofitione, 
vocant nonnulli Teretifmum. 

Diaftole (Pas/e ) tum in voce tum in pul- 
fatione fumitur ; difpefcens & feparans prece- 
dentia è fequentibus. 


BRYENNII ‘’ 
Eppicts *), drv Tlò Until cum digAimns, È 
qhò mpuralo dans, Thò crtsrha 7 
dowdy* 7 È resrlo udxeilo Dighrrns, È Ti. 
Axawdr drums, Thù entso Na pece dino dr de 
i 1g) mebrlw soinevas digdumyns, ng) iù perl 
dinums; mir atordapbaro dio deo AN 
Gray pS) darò È pérns mir 78 péùss minomy meet 
roi psdoe indrnfo, pipi E Pla mv restlo mi 
le dna yual'o pere” tray dè doro È Agos, pio 
xer E Djs rordpar di fr jin È rid echi 
as dpiuardi* mebrlu 3 narbov 0p' èr i0dar, 

* DipoMsppamopòs di sw, drv $ cur Diga 
dis nari psonoy pros Napoasopdiia, pécos gi» 
©. pl: fr ui pro pis cip 
dapbdm'). rin) 3 xa) ins SX dI, DAÀ 
muirws' im dpiras n È ippiros radme 
na i esame ring. . 

ExAnpparno pòs di, nà Umana Témis* ne 
Star & aumd bone dhe mami progr piros Nap 
Cavovdiia, pioos Bapimpos Dios dpcivs mar 
paserar pros parapedm). tin) di è Ens 
SX dvdis, dà midhas 17 dipirws. 71 ua 
ippirs® nodo #1 indnfus mery. ì 

Mer pos dî, “crav è aurr Pisyyor Trdsoraie 
f amb, nari power pirOh, peri mvO) crdp 
Spa vmabis Sograpeira dp. 

MANw meiupeos di er, cn E Baporipi Bia 
toni © ogoripor xarra pix dpgaminoy mzLOIS, N70 
dradeas sw is radio UD è irader. Fine) di 
È dom 8x dda, dà miro dr a uirwe 
e È iupiows* nadime È 1 mesdanntas gine). 

, 15 dì, TA irmarzia T&S ir dor Ti 
Soria Oli ii © Gapimpe ran dos i 
vi» divers” ir ves naXiow Lp îv bada. Fim) 


«dì è am dX dre, dd muddos” nr dp 


gus ms iuris” nadrme È n ixAmlis pirate 
_ Piponpao ps dì, dre E rtf soft dis narra 
pirG oppavinsr ra pbavodie, da Chung 


PPEAG) dpuoicos ice pros opposrixs apra 
Cam”). rive”) di xg) ins x dude, dA o 
nie ru apiras ni ng) ippirws adire È 
è agoda ppamo pds Aver, 5 

l Expo pùs dî, cray rs auris logia dis narà 
pix ippavnor dapoaro dis, pins Baprr@3 
RAG dpacicos na pros cppaciensr n 
Chen). Civ?) di na fs sx dtaros, Md ri 
ius ir dpisoseri nai ippias* nada 
naì Ò CuAnppeamo pùs girare, 

Kopmo pòs dî, crt È curr Dheygan adore 
Gm ar OO: ipo Bora piirple 
: spun nd mi 7eù, n È r9nèv quan ir, 
ca È vd TE psropi x) TÉ nomi pi, 
fuioi nad Tsporso peer, 

H di alga, imm È @dis ra) È pupa 
oeaPia ag da pularera, dra auioni nali Qaek 
Gisone mì godzarta dord 7 FnPsposdi 

du 


HARMONICA. 


ae di padi rim ch Dioriwss avoir, n F 
eipurdpeor t8 piùss denadto ovoparan, îi iù ngi 
dnfas sà ti inAnfasi è è recon ppanspos, nai ò 
CaAnppano pds, 0 psrurpòs, TE pesci piùss 
down di ntéxpsas, È 1 taxes, PIL) È gong 
vpòs, È è Caxpurpòs, FU cppanno* è dì mpen- 
opuòs newòs, TE ts puomd nai cppemni” ueù 9Ò 
arev ms vò pd crpuam dn, eis di danzidoss n 
TA colineew ris opdas naà È pédos pin, 171 
mpenlev Niga®) 1 paMor rome ms andà per 
den Mina), taddav & pivov © obumpor pis rd 
pirss, nr 7 vera mregoder, per dis 
dipia xa) upioewos dtipgorn® a Md x Bapinpo, 
nr 7 rari ETw NA) DÒ crapyos ripone 
ol réfliyas Palvorma. 


TMHMA TETAPTON. 
Meg} roy curò mis pedradizg edar. 


AA Erddr) nai ra TE Poes oviuala nes2- 
pra, nai indos auriv duvapus Parieg 

mis PiAomvass nin gesfin®) Puriov &v tin 6515 xa 
wbi 7 4 perdi adav rw na) Îd ipiv cixos 
idee, naSzimee pnpòr divodev irordu. Ta mi vuw 
 perdias dn, érriv oi rvci, al ci nedrei, we 
didanmy, dx ws truxo dmsdureriv 78 cpptre 
niflemy dA inasr autov Wesrodior rerov èw 
Tir ue) idlov ida ge nadetmeo dv ua rù È Veo- 
vis Digsipan' UD È dire nai parer e muorde 
rides d percodtas civy gacaumesti). Kai d &- 
devi fripo ci revor AA eiy dammi ziaon, di po) TY 
m ibvripo na) Bapvripo tirw È n Davis sa) té 
Gpyelre' ws to mis Eurecodey diden?). Eow dv med 
nav pd) na cgurzrv cidos Î puereodiag, d emizga è 
Umppiboridoy rino nertimy di rEm rewiis ar 
7 perorrostn, fx05 newms: Asumpor dì, è imtad 
 puberidico rivv nardeiny di nai TÙm rowss 
ad 7 pedoroian, 1705 delmpes. Tesmy dî, è 
img È Auden rino’ areimy di nai TETI NGIVGDS 
Usd 7 pedorroran, Hxes relms. Tirapry dî, è 
imza t Dpogsor rover nareiry dè wai TETO v9I- 
vis Leasî 7 pederrosdovi Nes rirapros. Téperiler 
dè; dirige è dies riv naréimy di xaì rito 
memdis ad F pederrontr, xo Fidyes meditos. 
“Exrovdì, d img T esvAvdky rovor xareiry di 
È riroxginds Veri 7 perorrontor, Mx0s FAdUAGD 
Fri. EGdeper dî, è entnd è LaroPpioior tivor* 
uarsimy di xa) rito rosi rd 7 pedorroidiv, 
nigos Bapis. diari dè ix Caria P ddas 7Era 


nis perdi Ccaò von peromrosaw, x0s Dadigsos Rgitos, nell dv Aszer naì mi med cori dios, 
î fe 





6 Pro etspuuò; 8 caxzepss, feltituo ( ut fupra ) varie E vukpie puis. 
rr 


481 


Sed & hoc opota ftudiofos non ignorare, 
quod, ex diftis duodecim cantus nominibus, Pro- 
lepfis, & Eclepfis, & Prolemmatifmus, & Eclem- 
matifmus, & Melifimus, ad Mulicum cantum 
fpeftant ; fed Procroulis, & Eccrouflis, & Pro- 
croufmus, & Eccroufmus, ad Orgamnicam; Te- 
retifmus, utrique communis ( Mulico & Orga- 
nico cantui; ) cum enim quis ore canit, & di- 
ito pleétrove chordas fecundum cantum pul- 
far, Tereufmus dicitur ; feu potius, tum quis 
dicitur ripirifem quando non tantum acutio- 
rem cantus partem, nempe Netarum tetrachor- 
dum, voce & pulfu, profequitur; fed & retra. 
chordum gravius, hoc eft Hypaton: fic enim 
& Cicada (zestiges) cernuntur manifefte Te 
retilmum edere. 





SECTIO QUARTA. 
De Melodie Speciebus o&o. 


U M autem Generis Nomina jam funt e- 

numerata, corumque cujuflibet Poteftas 
ftudiolis evidens faîta ; Proxime dicendum eft 
de melodie Speciebus. Sic utique nobis ex- 
pedire vifum eft, prout paulo fupra diximus. 
Nam melodie Species, five Toni gui & Modi 
dicuntur , (ut oftenfum eft, ) non fortuito, 
ubicunque demum in ‘organo collocantur; fed 
queliber carum determinatum in co locum & 
fibi proprium fortitur ; pariter-atque in vocis 
diaftemate ; è quo potflimum ut charaétere 
diftinguitur talis melodie Species. Quippe 
non alio quopiam inter fe differunt Toni, quam 
quod' fint in acutiori & graviori vocis orga- 
nive ‘loco; ut in pracedentibus oftenfum eft. 
Eft igitur prima acutiflimaque melodia fpe- 
cies, que tonum continet Hypermixolydium ; 
vocatur autem communiter è Melopeeis, Sonus 
Primas. Secunda, que continet tonum Mixo- 
lydium; & vocatur communiter à. Melopeis, 
Sonus Secundus. Tertia, qua continet tonum 
Lydium; & vocatur communiter à Melopeeis, 
Sonus Tertius.. Quarta, qua continet tonum 
Phrygium; & vocatur communiter è Melo- 
patis, Sonus Quartus, Quinta, que continet 


 tonum Dorium ; vocatur autem communiter è 


Melopeeis, Sonus Obliquus Primus. Sexta, que 
continet: tonum Hypolydium; vocatur autem 
communiter à Melopceis, Sonus Obliquus Secun- 
dus. Septima, qua continet tonum Hypophry- 
gium'; vocatur autem communiter à Melopeeis, 
Sonus Gravis. «Quare vero hxc melodia fpecies 
non vocetur è. Melopeeis, Sonus Obliquus Ter- 
tius, (prout vecanzar precedentes dux fpecies, ) 


fed 





. a AB. 


482 MANUELIS 


fed SonusGravis, in fequentibus dicemus. Ofta- 
va, que continet tonum Hypodorium; voca- 
‘ tur autem hec communiter à Melopeeis, So- 
nus Obliquus Quartus.  Di&tarum autem ofto 
melodie Specierum, (feu Sonorum,) quelibet 
à Mefe fua regitur; & fi quidem in acutum 
tranfeat, neceflario ad Neten fuam fiftitur; fi 
in grave, ad Proflambanomenen. Nulla enim 
ejuimodi fpecies, aut ultra fuam Neten ‘intendì- 
tur, aut magis remittitur quam ad Proflambano- 
menen, fi velit gwis ejus fpeciem retinere invio- 
latam. Quando enim magis acutum quam Nete 
ejus canit, vel in aliam fpeciem intenfiorem 
tranfit; vel fuam ipfam omnino corrumpit. Et 
fimiliter, quando magis remifflum canit quam 
eft ejutdem Proflambanomene, vel in aliam 
aliquam, ex gravioribus ipfa, fpeciem tranfit , 
aut cam ipfam corrumpit. Ecquando autem 
in aliam tranfit fpeciem ? Ecquando eam ipfam 
corrumpit? Quando enim ab ejus Nete, tran- 
fa&o in acutum diaftemate concinno confiltit, 
tune in aliam tranfit fpeciem: Eaque necefla- 
rio non alia eft, quam illa ipfa cujus Mefe often- 
ditur tanto diaftemate excedere Mefen fuam. 
( Elt enim Tranfitus, few Mautatio, quando ex 
aliqua diftarum oéto fpecierum melodia ad 
aliquam ex reliquis fit perfe6ta charaéteris mu- 
tatto.) Quando vero, diaftemate quod minus 
fit quam diaftema Tonicum, aut quandoque 
quam Limmaticum, ultra fuam Neten in acu- 
tum tranfato, confiftit; tunc omnino cam 
ipfam corrumpit. (Eft enim corruptio, ob- 
fcura quedam fpeciei -perverfio & variatio. ) 
Eadem pariter intelligenda funt, quando quid 
Den: sia ‘ofertur quam eft ejus Prof- 
lambanomene. Faciemus autem manifefta, ca 
que dicuntur, in una fpecie. Verbi gratia ; 
Doria fpecies Neten fuam habet ( ut oftenfum 
eft) Paraneten-diezeugmenon; Mefen vero , 
ipfam Mefen; Hypaten autem, Hypaten-me- 
on; Proflambanomenen vero, Lichanon-hypa- 
ton. Si igitur fpecies hac Neten fuam canen- 
do tranfcendar, & alio confiftar diaftemate ; 
fi tonicum.illud fit, in fpeciem Phrygiam con- 
verfa omnino tranfit in acutum : Si #4ud dia- 
fiema fit ditonum, zranfit in tonum Lydium: 
Si Dia-tellaron, in Mixolydium: Si Dia-pente, 
in Hypermixolydium. Nam, ut in anteceden- 
tibus oftenfum eft, exceffùs quo Mefè fpeciei 
Phrygix exoedit Mefen Doria, elt tonus; Ly- 
diz, ditonum ; Mixolydia, dia-teffaron; Hy- 
permixolydix, dia-pente. Si minus autem fit 
illud 4ig/ferza, quam diaftema tonicum; omni- 
no fe corrupit. ea fpecies :: Nain fe folummodo 
inde divertit in acutum, & alteravit; fed non 
in aliam’ fpeciem tranfiit. Rurfus, li fpecies 
Proflambanomenen fuam canendo tranfiverit de- 
orfum, & ad aliud diaftema conftiterit: fi He- 
mitonium fc illud diaftema, feu potius Lim- 


BRYENNII 


dA Fx0s Bapùs, ww Tois fto Mitopdp: Oydev 
di, d emadt vanodeieza roy sarsità di è 
rim rowws si 7 pedomtr,. 1X05 DAdA08 TI- 
mupras.. Toi Sv epredicn onrò È perediag dan, 
Hr Hun, tras dor È ian pins apbasduor 
Ei edo dari vi ibiapor * xapiny,  cuayias mi 
lè iuré vitlw ‘Zuojdpor is) Ei diem # Bapi- 
por, n Td wesrhapearodplo. Kaj 9Ò 4Sùw 7 
muta adr, nn È (unt mins ininena Pani 
n°), n° ces da plaso dns padey dire), cme 
Sia Pier des rupe agree. Ka) dd 
orey obumpor È iaurs mis din, nani 5 Eriper ci- 
dos 7 owwrmteripeY faut prrecdMd, 1 avra arr 
WS gPIpe, Quuvrws # drav pader dive 
pier È tavri aresrhapasopdins cd, nr eis 
tmpoy dos 7 Bapuriper prc SRI fi ian 
pgPPipe. AM ma pp 085 impey dos pers 
Cdm; am) iau sip; Hrixa di 
spperis 2lgimua don È vimis und'inì e ibim- 
por AeCaror ine), im di eis vapor cidos puera- 
Came ® Kaxeso RIU I SX ETepor fw 6 avdy- 
ws, di pi dvn TETI, Emo 1 pimedaxiy rito 
Umpiro È pims alri Dlasiuan® pireCor} 9Ò 
tom, o7mey ix mes 7 aerndir inràò È perodiag 
din, ds n Tv doror, TNAO peragaegn- 
pio pòs Pa). Hrisa 3 dama that $ mvaje 
Diasmuars id’, 117) Kg) t8 dappamajs, dad 
mis mis abts tì È dumpor Xuper iena, a 
mrintts sauri i pyPIrip, MaegPveg g0t0 im, 
apudhd ns t8 ds pareri ra) dAciwns. 
Tà avri da voy À srina Dis west ha ear dune 
avrs pae cnediior DIieygerg. Monicord dî 
SD irds sides Paneg 1 Megoudpa. Giov, P despior 
sides, virlu dd txd, ws did'anmy, Tlò n 

7 deldrypivav pionr 9), Thè pio zraTlw dì, 
To asd roy pisa atordapoavopivlw di, 
tl Nyasw F Umarav. Eav Sv 9 misnv dos 
al virlw iaurs ca ta perudew impor, # tr" 
do cun dgonpa* di pd) viale Cnevà iv, n 
® Ppiysa eides iaun @Ppargi lay, mess n iti 
ipov muyrews pencarer «i de diravor, mì P Addio 
dì 2) mosdpor, im P puboridor si di 2fg 
mirn, im UmppstoNider x dÌ, ds te mis iue 
meet dedunny, n dd mporoi fi vmspize i pi 
mE pure cds, È pims TE dwese, ros isv° 
"di re Audia, diver si 3 78 puforvdis, djg ne- 
oripen 1 dè & vmeppuborudis, Digi mirm. Ei di 
allor Cuevé ta Ti TIvIalÙ Ajgrruans, fun 
mirras mapei È mupireinte sd psv î- 
dar tavri ini n ibumipor nai nAsiwon, 4 13 ni 
24 nai dis impor HÎ@ pembader. Edy 3 midir 
© mir didos Th necorapbarodilo auri è 


tw perde vambain, sr mo e Digione ci ei sd iprroviaion, fi pier Mppamaior caio 


KI, 





s AB. xe, M. reGius xepsir. 6 Pro xiin@ repono mandi. 


e AB 


HARMONICA. 


is, im» CaroMidar Gdos ian paresi ay 
atòs x Baporipor AUyT‘WS pericader Che) messi 
miviation, 67 è Um@Ppizaor' si È Afg mosdpur, im 
P uarodder. Kai sd, ds & mis tumgosdey din 
dex), i pon bri, È dj pins $ imAviis, cova 
rartiog 651 \lupamaiv È Peri Masiuan' È dî 
TE \n@puas, vempurmiala È 3 rd vanda- 
eH4, dia moscper. Ei d\, eAatlor cuesni e È Au 
pamais diagmuales, iv merws muORpe* è d 
sapererfie uh pusvor évSer tati in © Bapinpor è 
dWMoicvey* 4 du oi 94% e45 impor Fides pericares. 

diaraGirres Ei rt, miiov pèv ados È per 
dots uabirmy negri, mio dì devrepor, mioy di 
nei, mio ) rp, è nadiebis pixea ti iy- 
dis Ebns [A EI 75, d' iv aimay oi pedomicì 
puòr mediny eides, Gprs nowdis meat yer indi 
Mono è dî devresor, deurspoy: è di rem, nei- 
nd di rirupro, rimpr dì LIZA 
è miprilor iuris xo, dmà Tp SAdgo P 
di dum, devripor radzar n dî i6doper, è Tek 
TW Ad, dA fxor Papui # dè ydcar, i- 
piricos Tirepro TAI, diari pda. Atpoudp 
dr, Gm ci pedomioì, Ure pèv artiste È aburepoy 
(SE) Bapuripor uiXD- donerirza, rire di nide 
pè F sidar, parer ide di detripor %, nadetro 
pixea Ts Gydos, nari thò ré dpi peroni, 
ivopafson® OTEdì ques cr lives asce ren 
. TeTeaNipdev cvsnpuartr, di cor anescuis diari 
vasonta, meiov piùo 7 sidav obureper xa firmne, min 
di mtdw Bapirepor®. rire dn x IR È mibiws Ti 
rt Bapurips + cturips perds; dA dom È riv 
Phivhar teteRIipÀ av vm, roldTA Tpeouza- 
prose” Kai d metis reregnipda cvsuaros, 
pio cpumaros DUAN, paris asd È pedomitiy 
ovpaleny è de Bapirares rimegros® 7 di ho 
run duo È pivuv, 6 pv obursg®, devripos* i dè 
Bapurspos, resros. Kai trà 26 7Ù iper piva dept 
micoXw oimua, ca dveir rar” driPerr 2jgi ra 
cu» cusnuaray, cpuriss re % Paprips, nari did- 
tdka cuisine % iuarepoy maiy TEN TosToy 
cvsnpuaror, cu ducir nari cwathò teresa rho 


down cognpuairan, iburips È Bapurips, # res Ta, 


ovpmmdipu) Einerws deg di percmici P cides, 
5 pò è wpwros È obumeros PIA té Bapurips 
tregxipda 78 uar' avriPerey dig marc iburi= 
pu ovefpares pon îsì, Kowdis TPwTo» Xov Cad» 
Meran È dè i Jeurg@: pio, dpsiws FX desire 
po 5 di btesres pon, dpacicas nor TeArev 5 dì 
è risupres pin, bpuoicos Txor timproy ds cvi)a- 
pismns Inhevim pers r$r8 Î mebtiecos di uPoripey* 
.9Is Ti egurips È Bapurips uirss diaPorgs, nai 
To hier auriy té TeTeRNbpds cosuaros. OÙ 
dè widuy è wpasros x cEurares iofos 78 eEvrips 
rereazipda 15 ar’ dvripurer dla marie Bagu- 
ties averci los pica ist, tingres med iv xy pa 


Toy wAdpsor Cnahemo, dora fr linfa mates X è muro, 


483 
matiam, in fpeciem Hypolydiam converfà 3 
ommino tranfiit in grave: fi fit triemitonium, 
in Hypophrygiam: fi dia-teffaron, in Hypo- 
doriam. Nam, ut in pracedentibus oftenfum 
eft, iffius Mele eft, quam Hypolydie,. inten- 
fior vocis diaftemate Limmatico; quam Hy- 
pophrygie, trienîitonio ; quam Hy oria, Dia- 
teffirm. Sin minus fit ‘illud diaffema quam 
dialtena Limmaticum ; fe omnino COrrppit ea 
Species ; quippe fe tantummodo divertit inde 
& aleravir, fed non in aliam tranfiit fpe- 
ciem. 


Cum na de hoc difleruimus, Quznam me- 
lodix fpecies vocatur Prima; que, Secunda; 
que, Tertia; que, Quarta; & ic deinceps uf- 
que al Oîtavam: Proxime difpiciemus ob quam 
caufan Melopeei Primam illam fpeciem, vocave- 
rint iem communiter Sonum primum; fecun- 
dam, &cundum ; tertiam, tertium ; quartam, 
quartum; quintam autem, non itidem Sonum 
quintmi, fed Obliguum primem ; fextam, Obli- . 
quum scundum; feptimam vero, non Obliquum 
tertiun, fed Sonum Gravem; Odavam autem, 
Obliqum quartum.- Dicimus ergo; quod Me- 
lopezi, quando ad cantum acutiorem & gra- 
viorem refpiciunt ;, tum quidem fpeciem hanc 
nominat primam* illam, fecun 1. & fic 
deincep ad oftavam ufgue, fecundum numeri 
confecutionem: Quando vero ad ipfos tetra- 
chordoum fyltématam Phthongos, de quibus 
accuratt diftinguunt, Quaenam ex illis {pscie- 
bus*acutior exiftit ; que itidem gravior: tune 
non at ipfo ordine gravioris & acutioris can- 
tus, fel » ordine Vasi Syftematum te- 
trachodorum, cas compellant. Nam omnis 
fyftemetis tetrachordi fonus acutillimus è Me- 
lopeeis vocatur Primus; gravillimus, Quartus; 
Duorun vero reliquorum intermediorum, acu- 
tior Seandus; & gravior Tertius, Cumque 
harmoniti concentus immutabile fyftema ex 
duobus fyftematis ‘contra-fonantibus Dia-pafon 
confiftat, acutiore & graviore, disun&tis; & 
horum utumque ex duobus item conjundis 
fyftematis tetrachordis, acutiore & graviore, 
vnoque tony compleatur : Meloperi merito-fpe- 
ciem illam, qujus primus acutiffimufque'Phehon- 
gus graviori tetrachordi fyftematis acutioris 
contra-fonants dia-pafon el Mefe, communi- 
ter appellarunt Sonum Primum: cujus fecun- 
dus cli Mele, fumiliter Sonum Secundum ; cu- 
jus tertius eft Mefe, fimilitet Sonum “Tertium ; 
cujus quartus elt Mefe, Sonum fimiliter Quar-. 
tum; concurrente fcilicet huc ufque amborum 
ordine ; nimirum tum differentia ‘acutioris gra- 
viorifque» cantus, ‘tum ipforum Phthongorunì 
fyftematis tetrachordì : Sed, cujus primus acu- 
uffimufgue .Phthongus acutioris tetrachordì , 
gravioris (@ftematis contra-fonantis dia-pafon, eft 
Mefe; merito item vocarunt, Sonum Obliquum, 
primum (è Phthongorum ordine ;) non So- 
num quintum, ( è differentia cantus acutioris & 


dn 75 ogurios re * Bapvrigs 


Rrr2 gravioris, ) 


MANUELIS 


484 
gravioris, Ì. fed Primum ( ob quam diximus cau- 
fam ;) ob iquum vero, 


; feu collateralem, ) fi- 
ve quod ejus Mefe fita fit juxta Hypaten Soni 
primi ; five potius quod ab illa incipiat can- 
. tus obliquari, & si graviorem vocis locum 
concedere. Nam diCtus Phthongus hujus te- 
trachordi fyftematis, eft Proflanibanomenos acu- 
tioris fyftematis contra-fonantis dia-pafon, & 
Nete gravioris; ut faepius in precedentibus 
oftenfum eft. Cujus autem Mefe eft Phihon- 
gus fecundus, fimiliter vocarune fecundum fo- 
num obliquum; Et quidem fecundum, ob quam 
diximus caufam ; Obliquum vero, quod ejus 
Mefe fimiliter fita fit juxta Hypaten fecundi 
Soni. Cujus autem Mefe eft fonws tertius, 
non item vocant Tertium Sonum obliquum, 
( quamvis quoad cantum ita fit;) fed Sonum 
Gravem; idque ob hanc caufam : MNerspe, qui 
erant ante Pythagoram & Terpandrum Melo- 
peei, feptichordem lyram modulantes, totidem 
numero fecerunt fpecies cantus’ quot erant 
Phthongi; atque è quoque Phthongo princi- 
pium cantus facientes, ( atque alibi aliter com- 
pellantes, ) feptimam fpeciem peculiariter vo- 
cabant Speciem Gravem, pops mukum &, 
vehementem fpiritus-duftum inferne. Eratque 
hc fpecies gravior quam ez que ab'illis con- 
tra dicebatur Acuta, diaftemate. bis dia-teffa- 
ron. Cum vero poftea Pythagoras & Ter- 
pander veteri-formi feptichordi Lyre chordam 
o€tavam ( ob caufas ante di@as ) adaptaverunt; 
fpeciefque numero aquales, non Phthongis qui 
ante cos fuerant, fed diaftematis pront Zune 
erant,. merito facientes ; etiarg ipfi fair fep- 
timam ( pariter ac illi qui ante eos erant) vo- 
cabant Gravem: vifum item eft recentioribus 
Melopeeis ( prout antiquiores fecerunt ) pari- 
ter eam nominare ; in memoriam forte veteri- 
formis Lyra feptichordis id facientes; quam- 
vis illi ( ut antea veteres ) non fecerunt can- 
tus fpecies, intervallis diaftematis dia-pafon, fed 
ipfis Phthongis, numero equales.  Hzc igitur 
eft (ut breviter dicam) caufà, cur Melopeei 
feptimam cantus fpeciem non dixerint tertiam 
obliquam vocem, fed Vocem Gravem. Eam 
autem, cujus Mefe eft_/omss quartos, fimiliter 
vocabant Quartam vocem Obliquam ( ew /ate- 
ralem ) ob caufas ante di&as de prima & fe-' 
cunda Vocum Obliquarum. : 


BRYENNII 
pirss diaQoegs' dMà rowrov, nal dv tigiua= 
du doger cagier di, tra Digi rho pin ail 
TE Gpgnstdoy TI Umdra E pers xe 1 pad 
nor, Dia Par auris dpxeda piva pap la 
piùS, xa) Pr T Bapimpor È Pewis remy 
pei Ka} 9d è pit PAG E muirs mega 
x6ds cosiuars, aper a porri dii A9iE rar” 
damPar dj maran devrips  cvgiuars 6° vm 
3i Bagurips, ds mAdrus tw mis iurrpeder di- 

ore at è dem crd PUAG: pin, 
puoicos nix or devmipoy widna dà devripor sd, 
xal dv eiprucatp rp mAdigiorÌ, da P a 
uéidoy ipeics Tò pin abr& tI Unitn F deu 
nipe gg. OÙ 5 è resrs pi, SX duoics nx0 
TeArI wide Cndero, aj me dra iTv È 
pi, da ix Bapud, di ajmiay mando ci 
età IlvSeegip3 xe) Teprrivdpe peromicì, iRGNAP- 
dev rieav dderns, icuesipa mi cid TE pirss 
niis Phiyzus erdern ng) ap indos DIA Tlò 
apylò 8 pirss mipdpa È dimo e aMas var 
Nivris, n 16dopeev cidos idias Bapù rpompiplor,. 
Dig thò mAlo è oPodpar sdrader crd yer E 
mivpars. Hy 5) msrw dos Bapuripy $ nare 
pds craynios 2a auraly E», tw dis 2jg rer- 
cripuy rpranii Ent) © Cw vctposs dre Mudegg= 
eas è Tiprardi®, tn degree taxi 
de Ava iydilu xopdl, di ds poem Ni 
y#S, mpoonppose* ng) iciesbua mi dn, è mis 
Phiyzoss cos ci creò avrov, dà mis digruaon, 
cu dtreras midvres* * stu (Cdepor, iuaios 
mis mpò avra, Bapù 7 v sdete % mis 
viwtipos 7 pedomioy nari csv medauts ivojed= 
Cen ani, #5 priplw ins È >erguorgirti ina 
xds nieas tim mididuor val mo % Eri, de 
ci paro T merci, TR GI TE pirss, & roi 
Darparn Ti dj raror, dà ros Pisyses, 
lm mdidpos. Aùm To vuw 69v, ds cuvTIpdaS ei- 
min, L, asma, di riv oi peromoaì, P 1Cdopor dos 
TY pers, cu xa redroy GÀdyor Cadice, 
dA 1x0 Bapud. OÙ 9 6 rimpr® pi, ipoias 
Xv Timeprev midpsoy CratAemwo, dì ds aria, 
3 dh ti mpests È ddripa tav Maziar zur 
sipinadu. 


7 TMHMA 


" .® 


HARMONICA. 





TMHMA IHIEMITON. 


Tee} d apoAfpsis m 9) mponpsoros 7 È per 
* diag eidan, CF Iecpesdims ca aùtois xosa= 
vias te xaj AlePocas, 
Es di mi cogne DEI rent peradig dir, 
Hr F xamviis rd 7 pusdomiciy ds emo du 
sadspdicr iyir, deAnAvdede* Exsoduor civ cin 
diAdiir, xa) DEI P adendpns curày cestino 
mn È wtsupiows* Mr TE x9IdS PRRSCT) 
7 prom Cangiparis® 9ev m eines abrlò dp- 
xe È mi gi * ramedir. AN erddimo i xa- 
Aspdim drdAvas, del È artsrifis sè crespi 
cews mgorgiioy cwdev* n mIS ARI ea Niga) 3Ò, 
percdìsh TE NG) ippevini cvayuajor ay cin meo 
mr, cu@ludas mAeioros ima, nm ad, % i 
Digi reosdpur aesdantis Te HG) cresupuois tr, Kaj 
D, dos iper, Emr. ay tim ooPîs Fiom ns pr 
anescàs adia, magg indon abtÙv is1 Meda» 
di LIO mi vuw drdAuois ta, 1 7 ihre ipupsday 
È Duwis Plbrfer, doro sburips rs Tri Bapsre 
per nimois* È 1 Caavnia 65 1 xadsdin meocexiis 
dyagii fims dpoiws muori dali is Nega) 9 19) 
am pueddini Te x) pparinii, Oppeerind di, n rev 
sbris qappeovicoy Phsvfan E igurips ms reds Pa 
pureper mid ms doro gnors® Atù Teostipey ") mg6A- 
ns, Gray mis doro mm Phegle Î Paris, tesa 
© pipn ippersi Daoiuale bmpoama», dda t1pé- 
xpsors dî, ciov oray ms npsoes Thò imirlw î vr- 
mov 40005 per avrlò » thè vrrlo 7 pioov A 
* Gray Tlò rapumitho Furatdv, eds par ab- 
thè È mv rapumitho F piccr n 072 vv xxa- 
vòr rav Uzraran, eis per aumiv % thò Mixaràv 
ToW pio. Exdos ni vuw Tav meonariAey dior 
durd Teva Hr HX4Y, È vir % pei % dry 
1g) mtordapCasopdilo txovrs, n vd) avddvas 
cuni det doro È pis auris dpxerg, È dai mv 
Uardrli asri salari 1% rpixpsos srt rù- 
vartior, dor È vareris 1 avrs dpxery, Ti mv 
pirlo di ndlarna è dir va pettor mà, 
da tds per csrl des Tè bm © piav 
upon È Umm, rides più È dvarvaas, dear di 
È 2jg mosdpu rporpiorws ymok' drar È dd 
eidos perwdias Hm 105, det dom È pions asri 
Gita Fey dp geo * torti Zar aumis cippste& m@uue. 
Aiadabirtes wÉi d rai reirav avarborws te 
xaj mponpiorws* 65 È ati È Iewpsdins ta a 
mis xomtviog ri na) AyPoegs diga i ped. 
Ka} 9d ixasos aurdr, nari più © Bagurspor avrz 
s è. E 





SECTIO QUINTA. 


De Prokepfi & Procroufî Specierum melodie ; 
degue ca, que în illis eft, Communitate & 
Differentia. 


CU ut par erat, de Melodiz Speciebus, 
i feu è Melopecis ( ut diximus) communi- 
ter di&is Sonis, jam differuimus: Proximum 
eft ut differamus de illarum Prolepfi & Pro- 
croufi., feu (è Melopeeis communiter di&o ) 
Enechemate : unde oli initium fumere, 
& quoufque procedere. Cum vero qua dici. 
tur Analyfis, precedere femper fo]et Prolepfin 
& Procroufin; (que duplex eft, Melodica 
dia, & «Organica ;) de ca igitur majoris per- 
fpicuitatis gratia prius dicendum eft; quid ea 
et, & quid eft Prolepfis & Procroufis dia- 
teflaron. ( Nam, quod fcimus, hoc neutiquam 
futurum eft perfpicuum, haud accurate intel- 
ligentibus, quid eft earum quaque. ) Analy- 
fis igitur Melodica, eft, fonorum vocis con- 
cinnorum, continue confequentium, ab acu- 
tiori loco in graviorem motus. Cui contrarius 
elt, qui dicitur, continuus Du@us ; qui (pariter 
ac illa) dicitur dupliciter,* Melodicus & Organi- 
cus. Organica vero Axaly/is, eft fonorum har- 
monicorum, continue confequentium, ex acutio- 
ri loco in graviorem aliqualis receflus. Prolepfîs 
Dia-teflaron, eft, quando quis à vocis Phubongo 
aliquo, tria canendo tranfcendit dialtemata con- 
cinna. Procroufis vero (dia-feffaron) ut quando 
quis pulfans Hypaten-hypaton, ftatim poft illam 
Hypaten-mefon pa/fat; aut, cum pulfaverit Pary- 
paten-hypaton, ftatim poft illam pa/fat Pary- 

ten-mefon ; aut, cum pelfaverit. Lichanon- 
ana ftatim poft illam pr/far Lichanon- 
mefon. Quippe cum quilibet predi&orum ofto 
Tonorum feu' Sonorum fuam habet & Neten 
& Mefen & Hypaten & Proflambanomenen; 
ejus Analyfis ab ipfius Mefe femper incipit, 
& in ejufdem Hypaten definit : Procroufîs 
contra, incipit ab ejus Hypate & in ejufdem 
Mefen definit; non quidem’ poft tempus ali- 

uod, fed immediate poft illam; ut una ea- 
lose pulfatio Hypates, fit finis Analyfeos, 
& principium Procroufeos dia-teflaron. Nam 
omnis. melodix Species feu Sonus; è Mefe 
ejus femper folet incipere; cum & ex ‘ipfa 
fit aptanda. 


Cum jam de Modorum Analyfi & Procroufi 
differuimus ; proxitre  differemus de ca, qua 
in illis confpicitur, Communicatione & Diffe- 
reintia. Nam eorum quifpiam, in ejus graviori 

î tetra 





4 AB. remrivio, fed M. reftius xymàizd». 4 AB. 4, M. redtius 5 e Vocem pig» redundare putaverim & 


delendam ; fed Codices fequor., 


Rrr3 4 Pro 


486. MANUELIS 
tetrachordo cum hoc aut illo modo commu- 
nicat, fed in acutiore 46 eodem differ. Ut 
quidem Modus Hypermixolydius, feu Sonus 
primus, in ejus graviore tetrachordo cum Phry- 
gio communicat, feuwsSono quarto ; fed in acu- 
tiore differt: Nam Hypate modi Hypermixo- 
lydii ( ut oftenfum. elt ) elt Phrygii Mele; & 
Mefe, Nete: Et modus Mixolydius, feu So- 
nus fecundus, graviore fuo tetrachordo com- 
municat cum Dorio, feu primo Sono Obli. 
uo ; fed acutiore, differt: Eftenim (ut often 
um eft)- Mixolydii modi Hypate, Dorii Me- 
fe; & Mele, Nere. Et modus Lydius, feu 
Sonus tertius, graviore fuo tetrachordò com- 
municat cum Hypolydio, feu fecundo Sono 
* Obliquo ; fed acutiore, differt: Nam (ut often- 
fum elt) Hypate modi Lydii, elt Hypolydii 
Mefe; & Mefe, Nete. Et modus .Phrygius, 
feu Sonus Quartus; graviore fuo tetrachordo 
communicat cum Hypophrygio, feu Sono Gra- 
vi; fed acutiore, differt:'.Nam (ut oftenfum 
eft) Phrygii modi Hypate, eft Hypophrygii 
Mefe ; & Mefe, Nete. Et modus Dorius, feu 
Sonus Obliquus primus, graviore fuo tetra- 
chordo communicat cum-Hypodorio, feu quar- 
to Sono Obliquo; fed acutiore, differt: Nam 
(ut oftenfum eft) modi Dori Hypate, eft 
Hypodorii Mefe; & Mefe, Nete. Modus au- 
tem Hypolydius, feu fecundus Sonus Obliquus, 
acutiore fuo tetrachordo communicat cum Ly- 
dio, feu Sono tertio; fed graviore, differt: 
Nam Hypolydi modi Nete eft (ut oftenfum 
el) Lydii Mefe ; & Mefe, Hypate. Et mo- 
dus Hypophrygius, feu Sonus Gravis, acutio- 
re fuo tetrachordo communicat cum Phrygio, 
feu Sono Quarto ; fed graviore, differt: Nam 
(ut oftenfium eft ) Hypophrygii modi Nete, 
eft Phrygii Mefe; & Mefè, Hypate. Et mo- 
dus Hypodorius, feu quartus Sonus ‘Obliquus, 
acutiore fuo tetrachordo communicat cum Do- 
rio, feu primo Sonb Obliquo; fed gravio- 
re, differt : Nam (ut oftenfum et) Hy- 
podorii modi Nete, eft Dorii Mefe; & Mole, 
Hy pate. ° 


Sed & hoc non ignorare debent ftudiofi ; 

uod, ex melodia fpeciebus, alie Perfeéte funt, 

ie Imperfetta. Perfetta quidem ille funt qua 
ab eorum Mefe incipiunt, & per ommes fuos 
Phthongos proprios tranfeuntes in eandem ite- 
rum definunt: qua à nonnullis vocantur Circu- 
lares. Ex Imperfedtis autem, ali vocantur, in 
candem partem vergentes, alia in alceram par- 
tem vergentes, alia in utramque partem ver- 
gentes. Et quidem in candem partem vergen- 
tes dicuntur, qua ab carum Mefè incipiunt, 


wii 


BRYENNII 

miédzopdor, ruwvà TUdi TÙ neira' narì i) è 
iEimpa Moige. Ci i impuutnidos agi, 
tm d mewrs os, nari ud) è Bapirpor ri 
mtesgopdor, roivwvi TÒ Dpupio, mi tw ripeto 
Hit mars dì e obumpor NiePiper Ka) 9Ò i Liù 
vate E Umppuborudis sgirs, ws didan?), pim 
E Qpurts is 15) pin, moi. O prboridss nei 
ms, nr ò desmpos ix, name iù) P Bapirsper 
avré nreaXeode, rewuvi TO dweso, mi tw 
mario nesrw'izu' neri der ipureper DaPi- 
per Ret 9Ò 1 280 vare E puborudls nesta, ès 
didax), pion 8 dwegs tar ndi pern, mm. 0 dî 
Addìos Tpores, nu è Tesros nos, nari iù è Ba- 
porspov auris Tireggopder, romane te Varoludie, 
Hr Th mazda devripo Ha” mar dè x iurepor 
DiaPipd Ka dd ii ed vare 78 dudia rpirù, dos 
Fide"), pine cerorudis ton dì pion, vin. 
O dî Dpupaes rpims, tr è mraprs ixos, sarà 
#8 è Bapirspey avri reregzopdor, sowarà ri 
aro@prrio, nr ri Bapa nxa* sani dè ribu 
meov dia Ped: Kai $ 1 180 br E Perri reirra, 
ws didex?), pen $ aroPpuris ts 1 dì pirt, 
vim. O di delesos rs6ms, Hm è coAdzaos guns 
nz, nari ui + Rapiripy art reredzogde, 
NOLVUVA TH ad wela, "ri tw haiw TERIETO 
Hizcsa” nani dè © cburepor diaPiper Kai 3d i 180 
Uziam TE dwess TRITE, ws ide), pion 78 
Candwets tav ni pirn, mim. O de zrorides 
Tetms, mi è Adios devriges fixos, nari i) è 
cKurepor avrz bare ronrii ti Audiw, nm 

té tesrw 170 nari dì x Papuregor Pipe” 
Kai 3 n ad "ri rd vmAudis mira) 

1 pion TE Audig ss di ion, Cardm. O dì im- 

Ppigsos rpims, ira 6 Bapùs xo, narì pù Pit. 
Tegor ari rereszogdo, nosvcovei TU PevvAda, 7 

To remiero nxu' nari dì P Bagirsgor diadied 

Kai d ni pù vii LE: UmPevs testa, ds did), 

pion TE Peupis tav di uern, \zrdm. O dî 

Candess 7eoms, Hr è gas msp TS TX05, 

xarà pùr È czurepoy aùrd riregzegdor, monvwrd 

té dweiu, tm TU Maze mesto Na sarà dè 

à Bapureew diaPipa" Kai gap 1 pùù mim Ti 

ardaeie #0678, ws didenmma, pin TE dwess 

isv* ri di | win, rami. 

56 dî paditia iù Piromnss dyrodv, dn 
rev cidan mis perodiz, è pivisì mirea, è dì 
ATEI. AMA Tidaa pèv 65, co dor mis pi 
ons alray dexerd, ng) Digi avruy TU» cinstav 
Pleyyor dimora ad» 67° avrlò raladaya 
muore dì ssd var noxrixà narery. Tù d\ 
atea», a pr nadeTay poripperi, è di ire 
copper, a di apP ppm. Ka puovoperi pr xa 


MAT, con Doro mis pérns guir avro» agxeng* 
È 





d Pro sim pia repono (ut in precedentibus) pim sum. fenta poftulante. 
I 


a AB. 





HARMONICA. 


È tr abilà marw ralertà, © ii mu xe) Aia 
muyrav FT cinettor dieser PPsfer® paorojperm din 
muavre xadetmg, dg dor È puions auTdv de- 
; Do) ir arl raw salgAiir, * cotds piva 
dava perio. Empojpen 9), bore doi d pins Ldù 
abro» dpyera, x, 7 vriper djgrnpatay dhe 
ma, osx 67° avra di ramrid, dA cri Thè 
Vesdrlu, tru id inps des pirlo impopiemi 
mu nave nadetmy, dig P perdo dù xe) Tri e 
ddos un, 5 i ziam dint, 60° iv % naar 
Y. pionis pamor dì iP iauri* Digi è #76» 
ofumpay demmparoar È pions nt Pirla. 
ApPijpemy dî, oou doro È pions DÒ avrav apye- 
TY, % Pr rl ardrlw salari, sdapos 19 
qu T otunpar 2jerparor È pions dflery* dp» 
Pifperry Î tì ruiaima rartira, Digi Ptr dudi- 
mea Poons perde 7a did dr dv aj pio a@ 
ns n dnrorin apre), no) iP w rated. 


487 
& in eadem definunt, fed non omnes fuos pro- 
rios Phthongos percurrunt : vocantur: autem 
in candem partem vergentes, quod à Me- 

fe fua incipiant, & in ca definant, atque ad 
feipfas folum vergant. In alteram partem ver- 
gentes funt, que quidem a Mefeè fua inci- 
piunt, & ad acutiora diaftemata pertingunt, at 
non ad ipfam delinunt, fed ad Hypaten, aut 
alcerius fpeciei Mefen : vocantur autem he, in 
altera partem vergentes, quod vergant quidem 
ad fpeciem illam cujus Hypate fua e quam 
definunt ) eft Mefe, potius quam ad feipfas; 
quod ad diaftemata acutiora Mefe fua pertin- 
gant In utramque partem vergentes, dicun- 
tur, qua ab eorum Mefè incipiunt, & ad Hy- 
paren definunt, fed diaftemata Mefe acutiora 
non attingunt : vocantur autem, in uwam- 
que partem vergentes, quod xqualiter in u- 
tramque vergant fpeciem quarum funt Mef&; 
À qua feilicet incipiunt & in quam definunt. 





TMHMA EKTON. 
Megi mis artis dna pibesi 
laraCorns DEI 7, cor avan % dpryor, 
d peradics dar iis È #Ei È mos 
dna aùriv pibcis m È xegoros dia- 


diede. Thrs ng) pad ds tivos pori, P | 


miao aÙnis 1 depperinà; Fronetis Tindintara. 
Kaj zag dare 1 | grapariegào Tix dririjs iv 
En, time pudvor cide ri ama prati geduala, 
Hi pi qa È sari Mégor Tome mess anda ovy- 
supraty, is iripoy aewparr peow' #rw di A 
appori Prpiun, sw TiAeioy adiis AND, 
time pbror cid xa durì ng) dxegle na dida TE 
perse mtiv, pri pd ro È roma nani Niger mods 
dMrda ovyuipav, tis itipur tiden Show. AN 
emdi Ala e acvy yume È rav Niyar ralampiis, 
indou 7 cesddanuidiur onrà È percodieg Yudiy, 
IP is Semzigli ovajuaros* di méis dAydha 
pibiv aùriiv dior mnontk igmotpueda dra yuaie 
Nata, ne) mis marlw sv gepes e var’ Pr 
sido mir. Kai geo tx civ ta molo mmassiv dos 
ixo, dd rar "Birrcsmliò pi9dor, dis di- 
xe"). Tò palo ws irvgi Vanpdpor, rat 
d\'arenro, areger® 2 dì dAogor, rrartas no) 
* alvaipuose. Ev yBy mis tuertscdir diderurg, és 
Exprw, 3 raons dixepSeice, Moi vÒp indica nt 
i piro, pei Miro, E erppie Ng re 

murs didory NE di radu ts ri È cppetrs ai- 
Bari dpporia rime"). 0Iev tmddv cotsaupn dei 
su iD bàs cnmezieds cosquans thè ter uan 


SECTIO SEXTA. 
De earum inter fe miftione. 


C UM jam diflernimus de melodia fpe- 


ciebus tanquam fimplicibus, & non mi- 
ftis: Proxime de illarum inter fè mix- 
tura feu commiftione differemus. Hoc enim 
ut par eft perafto, perfeStionem fuam obtine- 
bit Harmomnica confideratio. Nam ut ars co- 
lorifica eft adhuc imperfeéta, fi 9ws tantum 
noverit colores fimplices efficere, non item & 
illos inter fe cum .ratione commifcere, ut inde 
alii colores generentur : fic & fcientia Harmo- 
nica nondum perfeîtionem fuam adepta eft, fi 
tantum noverit melodia fpecies ipfas fimplices 
& miftione vacuas efficere, non, autem eas 
cum ratione inter fe commifcere, quo alix fpe- 
cies generentur. Sed cum, propter fimplicita- 
tem ‘enus fe&ionis rationum, cujufque ex 
ante expofitis, ofto melodia fpeciebus, in uno 
fyftemate oétachordo ; earundem ‘inter fe com- 
miftionem jam: faciendam duximus: opus elt 
docere, quomodo ea de facili fieri que fcien- 
ter. Non enim id utcunque faciendum eft, fed 
fecundum methodum fcientifitam, ut oftende- 
tur: Quod enim utcunque fit, iriordinatum 
eft i prin] irrationale ‘; È ci 
irrationale, omnino incongruum | /es, 
barmoniam ineptum. ) In antecedentibus often: 
fum eft (ut oportuit) cum omni accuratione, 
Quomodo cujufque ‘toni Mefe, magnitudine 
& ratione, facile per feftionem exhibeatur : 
item, Ubinam in organi fenfibili' harmonia 
collocetur. Adeoque cum propofuimus, in 
uno fyftemate oftachordo, generum inter fe 
commiftio- 








o 


a AB. cssipporo, fed M. reftius dostayom. 6 Pro ipzate, reltituo ipzaine. 


e AB. 


48  MANUELIS 


commiftionem facere ; omnino necellarium elt ut, 
primam ejufmodi fyftematis chordam, faciamus 
omnis generis Proflambanomenen ; fecundam, 
Hypaten ; quintam, Mefen; & oftavam, Ne- 
ten. Ut, fi in Acutiore contra-fonante Dia- 
pafon, fyftematis immutabilis, velimus gene- 
rum inter fe commiftiorfem facere: necelle eft 
ut Neten-hyperbolzon, faciamus omnis toni Ne- 
ten; & Neten-diezeugmenon, Mefen; & Para- 
mefen, Hypaten; & Mefen, Proflambanome- 
nen. Si vero in Graviore; fimiliter Mefen 
faciamus Neten; Hypaten-mefon, Mefen; Hy- 
paten-hypaton, Hypaten ; & Proflambandme- 
nen, Proflambanomenen. Sed quoniam (ut 
oftenfum elt ) tonorum intenfiffimus eft Hy- 
permixolydius; primo (ut par eft) fumimus 
ipfius Mefen, hoc eft Neten-diezeugmenon. Si 
in Acutiore contra-fonante Dia-pafon generum 
inter fe commiftionem facere velimus ; confti- 
tuamus etiam ad hanc, ejus Neten & Hypa- 
ten & Proflambanomenen: & dividimus ipfius 
tetrachor@®' rationibus pra-oftenfis cujufque ge- 
neris, quemadmodum in pracedentibus often 
dimus: Deinde facimus datam ejus Mefen (ut 
breviter dicam ) aqualem ipfi Mefe cujulvis 
tonorum reliquorum; & conftituimus ad hane 
etiam, Neten & Hypaten & Proflambanome- 
nen iltius toni, cujus hanc facimus Mefen; 
& dividimus fimiliter illius tetrachorda ratio- 
nibus ante-oftenfis cujufque generis ; quemad. 
modum toni Hypermixolydii setracborda divi- 
fimus: Polteaque fumimus tonum illum fecun- 
dum quem volumus miftionem facere, ejufque 
genera qua inter fe mifcere proponimus: Et 
conftituimus, magadiorum dultu, pro quoque 
Phthongo utriufque generis, fuum magadium : 
Et quidem in'acutiori tetrachordo, alterutrius 
cujufvis quem velimus; in graviori, reliqui. 
Arque ita fcienter, facile commifcemus inter fe 
genera. 


Si vero in quovis tono, prout ‘in organo 
collocatur, velimus generum inter fe miltionem 
facere ; -primo quidem dividimus, pro ante- 
oftenfis rationibus cujufque generis, tonum il- 
lum cum quo velimus cam facere ; quemad- 
modum in pracedentibus fepius oftendimus : 
deinde. genera inter fe mifcemus, prout paulo 
fupra diimus. Sciendum vero elt, preter ea 
” diximus, quod hac generum inter fe mi- 
Itio, quandoque .eft conjundta, quandoque dif: 
juna. . Et quidera conjunéta, ca qua elt in- 
ter duo tetrachorda genere diflimilia, Phthon- 
gum communem habens. Disjunéta vero, que 
, el itidem ijater duo. tetrachorda, genere dilli- 
milia, communem habeos Tonum diazent?i- 
Curti. 


( AB. etsagspuza, fed.M. dimepipuiu. d Pro atrditey pipes, repono tr ideyplios. 
Ti 


BRYENNII 

artòs ddr più muiontk* sa di wayrus 
diydoyuas Thù più nedtlo xopdlo E tuÉTs 0074 
pae, mrris fis cesta bare ilo muito 
thò di ddrregy, vandu* li di rip, pio 
Th d\' oydilo, virlw: Giov, d Sp dia E igurips 
nat’ dvriPury Dig amour, $ a peraSiAe cosa 
ns, Ferie Fò eds dda row uv più 
muicui&: «5 avdryune II dd virlw 7 vrepocA ager, 
rl mavns tre mutu thò dî viriw 7 daldy- 
dpr, pio Thi di pepiay, valu add dè 
pio, esohauSosordilo. Ei di im & Bapuripa* 
dpoics tlò pd pio, mov rho dè tararlo riv 
pirar, pi thò dì Cardo F ruràn, dre 
thò dì wesrrapear pilo, mesrrauCaroutilu. 
AR troie è owwrwismans 7 Tvr, dis CESaT), 
è Vrsppuboridos tn° ses vd aerws a Sdpo- 
dp iO nin usi , ra thò vyrlw ran del &oy- 
dior, Eine n 8 nat dinPwry ceva dig 
marty TLò crtgs GMANAA TEY Spotaw puitir mik 
Bsrrbiinde, è dorna9ie ud erede avrlw, ri 
n vin CA thò vrami È rlò artgrhapSasodplv 
wint* na) piu Ti med zopda abri, mis 
wesdedayiudice Miyois tnase pes, nal tn 96 
deg vetmi idetaztu ta mis iuoreshr irta dì 
misu tlò dedco pi avti, ws cuviriva 
Pdrey, immy TI pera ind Toy CATENA Tovcar* 
xo) Vomadis id È meds tas, thè n vino * 
TLo Cedo % vir acre poro Bilo E rs ate 
78, È pi TAUDIWY us pig nai dieupirdp i peeias 
mi nresgopda ubti mis wesded er adposs Myers 
inder uus, na irza dea reimey È E Umeppto= 
odia rs diro pdp* Kai ut rave Na piavondu 7 
vo avrv xal' dv av Ferrate © piypa ma 
cudk, È ni fer avri, è piray meds Manda © die 
pipedro Kai dorato, dad È rav pazaedian 
a opporir, sali inaco Ghio suarina fi 
cixeiov sagatdìor AM 6. ud # cburiss mrga- 
xipda, Furiss E tv av ideipueda si di TE 
Bagurips, rd irips, Kai &rws xar' Prryulw, 6% 
ebxapis, ni nf ovpuipria dp nto dAnda. 

Ei dip indos ve È ty re ippetrea rare y dit, 
Seraoeyidp iv eds ada rev Nucoy pit moi 
ou mero pl dieupidu, nis * aesdedtypi- 
pois Migais indos sfits, True avv, al dv rai 
mu Feriaadu minonk' dv Tpomay mexes ta vie 
iumecdo diurdadu tadize dî mi fim a Afhoss 
puryrsondy, adamo pupo cipnza dp avatar. Xp 
sb rus eds taîs cionedposs dira, im 1 meùs de 
dda ev Yuay piùss, rà dp compio Agri) 
mri dî dnlArypim. AMA ouwrppem piv.ir 
paratò dio areaxoder avopiriar rar Mt, 

Gy zar neuvan igor. AueCdrypiivn di 1) ipeaics 
peratò dio mreggipdor avopsiay nari YU, 
Tivoy uourdn E Xsore. 

TMHMA 





4 AB 


n 


HARMONICA. 


489 





TMHMA EBAOMOSN. 


mei 78, di ip alta Thi di 7 ddr oc TE 
pires, di pirig T&W SV PTAAPEVTAN DEI Ai 
var dla nosdpur cia, Ti iumpa imiga- 

n digripare Sii) E parati tomnt % TÈ 
cuvrivs darne, Sx oi persa, dA ci pueiCores. 
EMowns Nn, Ei 7a muviy % ad roxven 
cvsipatav T My MU avaynale 

nprori padee mesmaper ui etreiv, nadeereo ta is iu- 
meadey emer peedae, Gmpvi nas T Aegor di È Jet 
csws È TÈ ripper pévs Potevi pere di Îv deg 
alriae, agiav iper djuPipay Blempdrewr è 
Toy, 65 ov Tad TÉ rppoo psys fim size Tipvxe, 
puarizs Ti, % pCoros, ng) Daxiss x9) ri Bò 
price tibie pv TÉ dfgi mosdpor dei Uua 
xdr Pride, 7) Daxick 7 Bapbreny, Uri dî 
peidores è poor dan 8) F dimer Yuiir 786 &- 
ws txdi adire avro Se Pasesor mis Prroxers- 
eIpos vi) Thi diri parart tra, xo) TE 
ours digrt, x Hrws' amd 7 1 pueilor 
Didapa è iran emi mr, Pdî pisa È 
pico sentra di Alì riv mérar cudTay DÌ 
sinora dieberbiir. Aigeudu mi vuw în, ti È d2lge 
Popir tn di È drtrofodr È pyMayis, Tin 
obios È ri Bapiss, Fri 8) ri padant cotvs, È 
persa Digonua, ® & Trredi pe My Iraps- 
pduor,t peicev amexdy r0rrer TÉ Zig raoscipey ovo 
pars n novi nu ireydio, 7 ireny 
ds ta mis fatta didan)) Eri dì 76 cuwrWs 
Dfgrs, 70 1 piriser riv Digsnua, td tv 
troydi My Teps voy, dpeltos + puicev ertxd 
nr TE Djs mordpay cvsipars® ma dî psiCor, 
Tè &vdinmaro, è iHiranv dIN' cuos dig 7 
naSiAe Mipy, tinos lo nav tÉ7us, TO Ud piracor 
Qjgicnpa 7 cbr emi T67%, tà de pair T 
rutto Lleida ti nto 
ci psiCones ipa a isa i % etvripss ri» 
THs as) TE 2jg mosdpuy cvsiuans imixen iPii- 
Asow. AR tmidimo eripos 20905 Plowciraris n 
% dvayuastrans daynale, ty dp@oripos roi 
sinidprss pirson, tè (90 pito Ngionpa è dbi- 
matoy Enix tire ri 2jg mosdjer svgpuares, 
tò dî pirss è pin dig Tiro Etos cisras 
mupeie), Cuneo di mapei. AN ir % 
è rasiros Aoges rois TOM, We didardy, mas- 
mdc nabdignue dyywsis, ws Bapurtmis T°w own 
Ines ini dote deg mesoimor ipir, È 
DEi und Bears dfla derA div eebmper. 1 po 
vàs & taurii duvdpa, ro: cumtafog pivis, CH 
dpporints draymes fg A6y8s, % T#Tss artsa- 
gags dis criogian Bsandiima, dis PAndur pùr #4 


SECTIO SEPTIMA. 


Ob quam caufam, in, aliis melodie generibas, 
Maxime trium rationum Liftema Dia-tef- 
Saron complentium, acutiora occupant diafte- 
mata: fed in Molli-entono &p Syntono-dia- 
fono, non maxima, fed majores. 


Ci de Syftematis Pycnis & Apycnis 
( Spiffis & Non fpiffis ) verba faQuri fu- 
mus; Oportere prius putavimus, ( ut fumus 
in antecedentibus polliciti, ubi verba fecimus 
de generum concentus harmonici generatione,) 
Ob quam caufam, cum tria fint diverfa diafte- 
mata concinna ex quibus harmonici concentus 
genera conftituuntor, Maximum, Majus, & Mi- 
nmum; Maximumque femper debeat àcutifli- 
mum /;/fematis Dia-tellaron locum occupare; 
Minimumque /cum gravifimum; & Majus 
beum medium : atque in aliis quidem gene- 
ribus res ita fe haber, (ut ibidem fit confide- 
rantibus manifeftum ; ) fed: in ‘Molli-entono, 
& Syntono-diatono, non .item; fed diaftema 
Majus locum occupat acutiflimum; Maximum- 
que, medium: Poltea ue de talibus fy{tema- 
us, qua confentanea funt, diflerere. Dicimus 
igitur; quamvis res omnino indifferens fit, 
propter infenfibilitatem diverfitatis, acuti & 
gravis; in Molli-entono, maximum diaftema 
(quod in ratione fequi-feprima confpicitur ) 
medium locum occupare fyftematis Dia-teflaron: 
majus vero (in ratione fefqui ottava ) acutifli- 
mum ; (ut in ante-di&tis oftenfum eit:) & 
in Syntono-diatono, maximum item dialtema 
(quod in ratione fefqui-oftava . confpicitur ) 
pariter occupare locum medium Syftematis Dia- 
teflaron; majufque (in fefqui-nona ) locum 
acutiffimum : fed tamen, fecundum univerfa- 
lem rationem, par eflèc ut (in his item 5) ma- 
ximum diaftema locum occuparet acutiffimum ; 
majufque, medium: ( Nam in omni tum mu- 
fico tum organico genere, majores rationes 
locos pracedentes acutiorefque fyftematis Dia- 
teflàron femper occupare debent. ) Sed quo- 
niam alia ratio maxime naturalis & necefla- 
ria, cogit, in utrifque ditis gemeribus, diafte- 
ma majus occupare locum acutiflimum Syfte- 
matis dia-tellaron,. maximumque medium; jd- 
circo hac rafio merito negligitur, atque lla 
recipitur. Sed &, cum ea ratio fit plurimis 
{ quantum fcimus) ignota prorfus, (ut que cum 
gravillima revera fpeculatione conjuntta fit ;) 
vifum eft nobis incumbens, etiam de hac re 
brevia quaedam prius expedire. Monas (ri 
fas ) in feehabens poteltate, five feminaliter, 
harmonicas rationes omnino omnes; volenf- 
que eas in aftum producere, in multitudinem 
neceflario tranfiit; ad Decadem ufque, tanquam 
ejus ultimum cerminum, per compolitionem 


drayans dimdr* na) pixga dendd&, ds cis iggator. dpr, nari cuslia atsdilo, 


Sff procedens, 


« 


490 
rocedefs, numeros procreavit ; per quos vere 
Por ei fe illas È aftum i odidere. Et 
quidem cum ad Quaternarium pervenerit; ha- 
buit unde poflit in aftum producere rauones 
ipfas, qua hatmonica illa fyftemata ' Antipho- 
na, Paraphona & Symphona contineant. A 
Quaternario dein ad Deharium procedens ; ra- 
tiones producere po/fet qua prima acutiflimaque 
contineant dialtemata, omnium melodia gene- 
rum; ut jam breviter oftendetur. Nam. ea 
ipfa (wwitas ) bis compofita bimarium effecit; 
& binarius ad illam comparatus, rationem ex- 
hibuit duplam ; qua continet harmonicum fy- 
ftema Antiphonon ( contra.fonans ) Dia-pafon. 
Eadem unitas ter compolita, effecit ternarium; 
ternarius autem ad binarium comparatus, ra- 
tionem indicavit fefqui-alteram ; qua conunere 
poflit  harmonicum fyftema Dia-pente  Para- 
phonon : Ad ipfam autem wrizaters compara- 
tus, ralionem triplam; qua itidem contineat 
harmonicum fyftema Dia-pafon & dia-pente 
Paraphonon. Quater autem compofita, exbi- 
baitequaternarium ; quaternarius autem ad ter- 
marium comparatus, rationem exdibuit felqui- 
tertiam ; que conuneat harmonicum diaftema 
Dia-teffaron Symphonum: Ad binarium vero 
comparatus duplam ; Atque, ad ipfam Unitatem, 
wadruplam; qua contineat harmonicum fyftema 
Dilda piva. itidem Antiphonum: In quo 
- omnis fpecies harmonia confpicitur contineri : 
Indeque tale fyftema Perfettum dicitur. Per- 
feftum enim ( ut in antecedentibus diétum eft ) 
illud eft, cui mhil deeft eorum qua ad propriam 
ejus completioriem conducunt. Atque fic quidem 
Uhitas, in multitudinem tranfiens, ad quaterna- 
rium procedens, numeros omnes qua jam diéta 
fyfiemata harmonica actu contineant, procreavit. 
A quaternario dein ad denarium fimiliter per 
compofitionem progrella, reliquos omnes pro- 


creavit numeres, quibus polfet in aftum pro-' 


ducere rationes omnes qua contineant prima 
acutilfimaque diaftemata concinna, omnium me- 
lodia generum. Nam quinquies compofita, qui- 
narium effecit; quinarius autem ad quaterna- 
rium comparatus, rationem indicavit fefqui-quar- 
tam ; qua conuneat primum 'acutiffimumque dia- 
ftema generis Enarmonii. Sexies compe/ita, fe- 
narium effecit ; fenariufque ad quinarium com- 
paratus, razionem exbibutt fefqui-quintam; qua 
contineat primum acutiffimumque diaftema ge- 
neris Chromatici-mollis. Septies comspo/ita; fepre- 
narium ; feprenariufque ad fenarium compara- 
tus, razionera exbibuit felqui-fextam ; qua con- 
tineat primum acutiflimumque diaftema generis 
Chromatici-fyntoni. Ofties compofita, oftona- 
rium; odtonariufque ad feptenarium compara- 
tus,razionem exbibuit fefqui-feptimam ; qua con- 
tineat primum acutiffimumque diaftema generis 
Mollis-diàtoni. Novies, novenarium ; novena- 
riufque ad' oftonarium comparatus, razionent 


MANUELIS BRYENNII 


dpsbpes dmegamnoe, dl’ iv dAnSiùs cia E Tub- 
T4S Miyus atsneyuiy 5 Cripdas AM pixes 
13 mresdos wesrdtbo, cia Soia dis 
Cripyien chè Myss abcfà, Giu: Ti drmPard ne 
è augPera È CIpPeva dpporinà cospala me 
piixorlas® AD? mreados addhiy PEXeA denados, 
ch ri medita è Let digruala, FÀ pera 
dies damyrav ui cos avtina Dig Begzicr di 
Amo). Kai dd dis dd * abm cuvmbiica, » Tlò 
vada eminoey si A dvàs atss aurlò agoda 
Iiioa, è diario Aeyar aridlwsr ds E sar" dy- 
Par dia marty apperint cosrpars war 
nes tn. Teis dî, thè cesdda’ i resds atòe 
18è tl dvada RLCANTE IO, T pusirioy Mizay 
aridester ds ti nari wNgPwry Djs mira di 
porri cvsqpars wÉunmmos 11° erede al sh, 
T rermddane is miw E nari PIP dj 
SAT IV À dia mira dp provini over Enxnrs 
ton Tercas dî, Tio mregda: n mineàs aeòs 
più tl) tesdda NgCrnSiica, è immer ès 
nd 2ja mosapur supera appovincd cvspuans 
aLanmass ta meds di ù duada, T dierddony 
seòs curl dî, 7 mreamddaor, ds mi ri xar 
dvri@Pcever Îis diè mardiv apporti cosnpare me 
euenmixes 69° Ev di day cidos dppvios wErxi 
pers nieapara TO E rso deg È È mig si 
sup midesoy cropalerg, Tideew È 9060 6, 5 
dino) ca ris tumesodir, È pndèy teresa F mods tiv 


cinsica cv pap ouoredéyTiY. AM Er 
psv 1) ports dis rAndvo por dorovevonore, pixes 


mreddes meondiza, Gio rà eiprpiva dppovind 
ovsipala xar ripida SEiroas apud d- 
myamicer. Am di tnreddos auAw pixg4 dexades 
dpoicos nari usar mprodelonani, CSU' Naràs, 
dis dizar Gpoics mpoazagaiy cis Cwipydar, * de 
DEdzorras Niyss nà pira dè chirale, FE pe 
Aeodiey dmtyTtY Ppiir, eur digrrpare Ka 
DÒ vizi cunidiica Th) mulada mina 1 dì 
mpurilàs n pis tho mrada pgorrdria, 7 Tin 
semeprav Aigor aridester ds deg emtgd P rpm 
È oturere dida i tuapporis gavss. EZaxis 
dì, riv itada* "di bas 7965 mv mvrida "i 
Candriou, T.emmprto 05 dea imixd © rp 
È itirem didonua Ti Ypwpanui parani 96v65. 
Emanis dî, ho iMada' di iflas pds mv id 
da puerto, è imnnv îs aea trtza © 
pira % cKurater didmua TE rpwpani curr 
vivss. Onzarisali, tLò cxrada’ 1 di onris arpos 
thw iflada aCrnFiica, è Trricdopor ds dpar 
imza e mpiroy È cpurete» dama TE para 
xi Djerirou gAvevs. Emas dî, rho toreada* 
n dè conàs ps Thè cnrida Racrndica, è 


imy dor 





4 AB. è am fed in M. * meliusabelt. 6 Pro è reftituo vl. 


a Pro 


HARMONICA. 


emydow* ès des mig è apre x9) churate 
diagmua 78 5 Corva ginss, % 75 Aroviais. 
Aexdis dî, tho dendda’ di denas pn 
Gaio mpòs mv tindda, è Fimare® ds deg 
imigA n° poster X cfumaror diden pa 1 7a cuwsi 
vs dirvi Virss, % Ti padaxi diarws. Liù ri- 
Tov iv deg t Ayer, d Lù rorabmi Duavdeò cine 


Abdia mutu 7 sipnputvon Thnpogior Miyav ci 
È nè peiu dacnpala 7 Trposspa pere dio Sua 


psiCora raw poro is dA dpews 


sd'apòs è 
ogumator Tim craly Pinggtiv usare. : 


I2 34 s 
3} $ 
ì 2 

a 





TMHMA OTA00N. 
Tee i must Te Kg) dminvay cvmudTar. 


Mods ni muw, dos cun'), pixey nreddes 

sarà cuoio mpodSia, è pory ch 7 
armPerar È pa Pevoy cppoviniiy TOMPATEr, 
ss È 19) vpuPcivar aEnrmats Meyss igtrnoer 
dimà È mis ness È Mans Digcrds dvi 
dA 18 Ti duadì, pòvlu $ pinus' cs dì TI 
merdd, 18 mi points È marss: cu dì ri niregà, 
TE m points») wdrus È Bdds. Kaj imì è Ti 
TEL Piol 4 E Mars Alegre, ortpgaia. pds 
TOS nio) jr dintesttw Myw, n pi 
Mes couParia dvariPar") Aiù Tm dad y uns, 
tor ph) rosi fara» djagpdran, tesa t apròpdy 
drre, dos amarla, % Tatresr Dozer 
doremdai, Cuétra piva eds Thò n rippaoo pins 
ampada lay our uv dia da Pia xe Gpupades Sxoy- 
nu, o nadiru mrpòs pirss corlò bmipyorme 
amdaa. Ova d\ aù adAn avrdy, TEA T dei 
Bpuùv ove, puciis AMHNA15 quvaro tua, cip 
* pbpior Abger i copraranpoi” doni rus ey, Pu- 
adr inpedes ixorma, # nadia rrpòs pérss cip- 
pòr avemmidia royyvoria, mapedipar'). AIM ind- 
dimo milw 1 Pari irrixena mes Phi è 
FiPuxe Firmino ci dî tpAs Phsyza, do dia 
Fipara Lx tCtmonw emerws ci raNcsd) 
dippeovingi per duesbetag cupe, movi ma È mio 7 
Sanpogicr Nyon, Îlo das waRINAI) $ 
Sriresno Miger doremdiiy day) dis dv ixdmpor 
alri dierivras et die Tinpogfss Niyss, pecora 
n% allora, dis mt peiCora diraciora yu 
va E Mafoda n è TH MTpddì rpia Jeupsdpa 
Dssipa dmridiclàv Tir d\ ai mpinaine 


49I 
fefqui-otavam; que contineat primum acutilfi- 
mumque diaftema generis Mollisentoni, & 
Ditonici. Decies vero, denarium ; denariufque 
ad novenariùm comparatus,, razionem fefqui-no- 
nam; qua contineat primum acutiffimumque 
diaftema generis tum Syntoni-diatoni, tum Mol- 
lis-diatoni. Propter hanc igitur rationem, ta- 
lemque Phyficam  confecutionem ordinemque 
di&aram rationum fuper-particularium ; etiamfi 
media diaftemata di&torum duorum generum ma- 
Jora fint quam prima, nori tamen poffunt eo- 
rum locum acutiflimum occupare. 


SECTIO OCTAVA. 
De Syflematis Spiffis & Non-/piffis. 


UN igitur (ut dilum eff') ad Quater- 
narium ufque componendo procedens , 
non folum rationes omnés procreavit qua con- 
tinent Harmonica fyftemata Antiphona, & 
Paraphona, item & Symphona; fed & tres 
Univerfì diftantias ( fe limerifiones ) oltendit. 
In binario quidem, folam Longitudinis dimen- 
fionem: in ternzrig, Longitudinis & Latitu- 
dinis: in quaternario, Longitudinis, Latitudi- 
nis, & Profunditatis.  Cumque in Ternario 
(ex rei natura ) Univerfi dimenfiones primi- 
tus funt aftu confpette; &, in ratione efqui- 
tertia, fymphonia cantus exhibita : propterea 
neceflario, quotquot funt diaftemata effabilia 
( numero tria ) inter fe connexa, rationem fef- 
qui-tertiam complentia; ea fola ad harmonici 
concentus conftruftionem fuerunt affimpra ; 

uafî (ex rei natura) concinnum continentia 
& univerfim ‘ad- cantus plexum idonea : Qua. 
que ex' illis (tria numero fumpta, & inter fe 
fimiliter connexa, ) diétam rationem non com- 
plent; ea, tanquam natura fua inconcinnum 
continentia, & univerfim.ad cantus nexum 
inidonea, fuerunt negle&a. Cumque iterum 
Vox ultra tres Phthongos'intendi non fit apta ; 
iique tres Phthongi duo continent diaftemata ; 
colte funt conati veteres «Harmonici, accurate 
exquirere, quot & quales fuper-particulares ra- 
tiones, binatim connexx, pollint rationem fef: 
qui-tertiam conficere ; ita ut, fi carum alteru- 
tram in duas rationes fuper-particulares divi- 
damus, majorem & minorem, ut major futura 
fit minoris dupla proxime; tria que in Qua- 
ternario confpiciuntur diaftemata, hoc effi- 
ciant : Id autem tune contingit, quando 

Sff2 vel 


49% MANUELIS 


vel terminus confequens majoris rationis du- 
plicatus, aqualis fit (proxime ) minoris termi» 
no antecedenti ; vel antecedens, confequenti ; 
Cumque ex omnibus, nullas repererint alias qua 
hoc faciant, pretetquam fefqui-quartam, fefqui- 
quintam, fefqui-fextam, fefqui-feptimam, fef 
qui-nonam, & fefqui-decimam-quintam ; (Nam 
ratio fefqui-decima-quinta . foli  fefqui-quarte 
conjun&a complet rationem fefqui-tertiam, i; 
xj1=8—= {; item fefqui-nona fefqui-quinte, 
vxé—=©—=4; itemque fefqui-feprima felqui- 
fexce, txj=$=4$: ut ex fubjeto Hypo- 
digmate fit omnino manifeftum. Utputa, nu- 


:BRYENNII 


gue), crtdày nr è 'astregas E puesCeros Ney 
diamanalipduos, toos tw mporbyw # Nara 
gAvaro* n 6 rpirezas, Ta rodi. Koj tr d- 
divas dA45 T ovpariytton £Upor, Teti 
Tiripra, mmie, mer, è, inicd por, È 
diven È Peter inarr,. Tin musvres* 
Ka} d è pd Sinmyrinadinaris Myos, puerto té 
Partrapre awarliuduos, è entest Nigey ne 
api: 09) Fniwans, to Pnriprilo 05 dine 
#odopos, ru imiurw*® nadetme ca $ zrondedie 
Umdiypans, rim Pavpdr marano 9417). Oer 


16 (3 ECI è 
i bu 5. È È ; 
12 1$_ 16 ‘1518 20, 6 7 8 
Ò SSN 
i 00 


merus fexdecim ad quindecim rationem habet 
fefqui-decimam-quintam; & quindecim ad duo- 
decim, fefqui-quartam ; fed' fexdecim ad duode- 
cim, fefqui-tertiam. Item, numerus viginti ad 
oftodecim rationem habet  fefqui-nonam; & 
oétodecim ad quindecim, ‘fefqui-quintam ; fed 


viginti ad quindecim, fefqui-tertiam. Item, nu- . 


merus ofto ad feptem rationem habet fefqui- 
feptimam; & feptem ad fex, fefqui-fextam; fed 
oéto ad fex, felqui-tertiam. ) , 
Omnino rette igitur, fi primo rationem fef- 
ui-decimam-quintam în duas rationes, majorem 
minorem, diviferint, ùt fit major minoris 


ig -dupla; puta in fefqui-vigefimam-tertiam . 
e 


fqui-quadragefimam-quintam ; conficerunt 
generis Enarmonii tria diaftemata concinna : 
ix(1f=)3{x{f:=4° Hoc-enim Harmonici 
concentus genu$ canitur (ut oftenfum cft ) in 
grave fecundum rationem fefqui-quartam, fef 
qui-vigefimam-tertiam & fefqui-quadragefimam- 
quintam ; in acutum contra, fecundum fefqui- 
quadragefimam-quintam ,  fefqui-vigefimam-ter- 
tiam & felqui-quartam. Diviferunt autem Har- 
monici hanc rationem hoc modo: Sumptis pri- 
mis nuineris, qui illam faciunt, (nimirum quin- 
decim, & fexdecim,) cifque triplicatis; habebant 
numerum quadraginta-quinque & quadraginta- 
oto ; (15.16::45.48.) horumque intermedios 
cum ditferentiis xqualibus, quadraginta-fex & 


quadraginta-feptem : (45.45.47.48. )  Cumque 


è pùr dencit dorluds mpòs è denarrivte Migevixd 
€ mrey inarn 6 di dinamirre pos è dei- 
dexa imrrupror è) denatk mpds è dsdera im- 
teston. Kaj raw, è pur tikoor deibuos wpùs È 
denacurà Acgew ix4 «mimvarov® è di denaonrò 
wpòs è dixarivte, immer è 5) cineca pos è 
Cenarivre, imtpiTOI Kaj adduy, Ò paùv int 
Gpòs arpòs è ila Mogew txd imcdopor 6 inlà 


mpès è eL, iride d dî curdarpàs è iL, imrpllon. . 


Elugrews deg prov per È 6 ixatoy 
Megan dieAorres cis duo Acyss, ptlCovd re % iNdr- 
Tora, ds eivoy 7 peeilova dicrAaouva iypase ti 
£Adilovos* ros 76 sTe4TOV È) EmTtoratgANO- 
soma drrert gore Teì TE Cragporis ‘fuss rela 
ipuperij Djgsipala Kaj Sd È muto givos Ti ip 
pare, i id), 93 a Bag ur 
nari tarttrpTV, È erogate AT, È trrmoraeg= 
rosomapuilor Aigar din di # itù taeunas, sari 
inmmovaegos smi, 19) imposte, È im 
nerpray. Aséidoy via qubrav Mper oi dpporizgì &- 
ta° Nabirns È av mesrss deiluis E mr 
ouimes duri, Myapdu dn t deramwn ng) 7 de- 
nai, xa) resmAandoutis duci, igor È rio- 
OMEGNOVTATENTE, NG) È Tiovaggnoria oxru* pi 
oss TE aurav cv inys \2xtpoyajs, T Tiosdea- 


morraib, xa) È riosaegrormeeria. Ka} tm) dp 


Tò 2g riovaper cumpa Ti Crappovit dre. 
°° Syftema Dia-teflaron Generis Enarmonii. 











È aa PE Pepe PIO 
i 16 a ita cin 23 
lecce] 
ii Ch arl 
sd e 69 avarby. 
i a ViTa è brame der Spilfùm. 
2 beta sh dE 





Tioraga- 


HARMONICA 


TEOSACUNOVTMENIÀ eUpov puri mire eds dpPort- 
pus TÙS dupss, nari rl tavtov \cartday, in- 
pube diger, 1% cndyuns mupeidor 7 riosagg- 
novratb povov mapedijPanw irddiazo 6Upov vr 
mibvre, xarà Thi taurov ntdeon, erede iù T 
TedvaeguermeontA, Miyey imdrosotesrn ess dì 
7 riosaggrermamivte, + emtioragguostmepurley. 
Otapary di ci tw TUSTO VIVA È perwdics $ xa- 
ASpdpoy munsov cvmpa” Tà 9d meds rd Bapurd= 
rw rd Piso dio Daruala, drera und, 
TS mébs tw osuratt ino” ds avrima derkireng. 
Entì 9Ò ci tri vgorres dio Miyoi, Hr: 6 me imduosi- 
Tesns Î, i imtiosaeguosom pros, tà méùs tÙ 
Bapurare PHivo rt murs girss dVo diacipala, 
deu cio) rw smmevtENeadinATt Myw' è dì immy 
rinudinans Mps, (Naflay #3ì TÈ imrerdpre, 
TÉ $migorns È meòs iburarw Mumy crd” dj 
pax tà méis tw Baprarw deg sunt cu 
auPitica dagiuala; cAailova is. Kaj 9Ò m- 
xrdv Esio, ds dv mis iueresde dipnry, P ca dio 
Digg patiy cwvesimas sa cuvredivia chatlor 2jgi 
qupa weita ri rumudis diaciuar®, ir tà 
dia riorapar. } 

AIN ei pp) Cd immertencudinams Noyos, Gis 
Lù F impoepwy My, 7 tà medie Hg) ipurala 
diasipame Fri ipuor pers Fuiiy Dod Ea 
Tuv° dieidor div * qrapPretsos, È T imnmapror 
Roger cis duo Acyss, pelora te È cAallora, dis 
diva dpoiws 7 peiCora 75 AdflorS dierracira 
fylica, cis iript givss oprrdipuov. Em d\' Eros 
sx dis ro tosta Li Aeyav, Dig toi ga pio 
rito, dis iv eroMabav, è dialer, nadreme av- 
Tir, È È imriraproy dA diana mateNds didiaj- 
peroni AN di Gv nor wÉi arù Ney i rode 
pio È sos pùù Puamos sw, cain d\' 
vasodemzos ta) Pawc sd, dos meri rarddy- 
dor Trois anesGos imenomundios nadisery. 

Eire dieXovris 7 santwaror Adyey eis do Me- 
7/85, peCord re * iNdflora, ds ciney È peiCora 
78 fAaflovos didaciva fyyisa* rita 7 imter- 
cupionaudinata, * imenodiCdouey Eros È d 
E TE mmie aware wduos, 7 Srnresroy di- 
gev ovpadipoi: Tè TÉ pewpanti padari pivss 
mesa iuper diasipale dmndery. Kaj dd 
tosto per) Ts ipporpérs, dis déidar), im dj 
1 Bapò perwderg xara immeurior, È emttosa- 
pionasdinato, È imenodiGdopor Mizar im) 
iEù ivarmas, nard imdueddiGdouor, % imrtosa- 
pioreudinaror, ng) immeuror. dilidoy dì ngj è 
tosror Atyew rw Nabeyres 9Ò bpoias TÙS Tpd= 
185 delbpiis tùs'muivmes avrr, Miyordu di è ir- 
ria % T dina, È) Tesmhacidnetis autds, ig/or 
7 encnerlà, gT Tesduorla* uéoss mi abray è 


«qui-decima-quarta, & 


+ 493 


invenerint sumera quadraginta-feptem non 
facere ad utrofque extremos ( fecundum corum 
hypothefin ) rationem fuper-particularem, ( 3, 
#3) hune neceffario negligebant; numerumque 
quadraginta-fex folum acceperunt : cum hunc 
invenerint ( fecundum eorum hypothelin ) ad 
numerum quadraginta-ofto rationem facere fel 
qui-vigefimana-tertiam, (48. 46 :: 24.23.) atque 
ad numerum quadraginta-quinque rationem fef- 
qui-quadragefimam-quintam ; $=171. Confpici- 
tur autem in hoc genere melodiz, fyiltema (quod 


‘dicitur) Spiflum. Nam que graviffimo Phihongo 


adjacent duo diaftemata,minora funt illo uno qui 
acutiflimo adjacet; ut ftatim oftendetur. Cum 
enim rationes due, nempe felqui-vigefima-tertia 
& fefqui-quadragefima-quinta, ( gua continent 
duo diaftemata hujus pa graviflimo Phthon- 
go adjacentia ) aquales fint rationi fefqui-deci- 


«ma-quinte, (3x{ =} = 15 ;) fitque ratio fel 


qui-decima-quinta, minor quam fefqui-quarta, 
De continet ejus diaftema reliquum acutiflimo 
adjacens ; ) funt igitor qua graviflimo adjacent 
illius duo diaftemata, re/iguo minora. Spiffum 
enim illud eft (ut in antecedentibus diAum eft ) 
quod ex duobus illis diaftematis conftituitur, 
qua (conjungta ) minus diaftema continent re- 
liquo (in Dia-tellaron ) dialtemate. 

Sed, fi ratio fefqui-decima-quinta una fuif- 
fet rationum fuper-particularium, que (natura 
fua ) continerent prima acutiflimaque diafte- 
mata, generum Harmonici concentus ; procul. 
dubio divififfent etiam rationem fefqui-quar- 
tam in duas rationes, majorem & minorem, ita 
ut foret major minoris dupla-proxime, ad al- 
terius generis completionem. Cum vero hac 
non fucrit talium rationum una, ob hanc po- 
tifimum rationem ( ut fupponendum elt ) non 
dividebant ( ficut illam ) rationem item fefqui- 
quartam; fed reliquerunt omnino indivifam. 
Sed non propter rationem quam innuit Ptole- 
maus. Nam hac eft ratio Phyfica, illa autem Hy- 
pothetica & tantum apparens; prout omnino 
manifetum eft accurate confiderantibus. 

Deinde, rationem felqui-nonam dividentes in 
dùas rationes, majorem & minorem, ita ut ma- 
Jor minoris foret dupla-proxime; nempe in fef- 


*qui-decimam-quartam & rar grato 


mam: (hec enim cum fefgui-quinta conju 
complet rationem fefqui-tertiam, ) tria generis 
Chromatici-mollis Concinna diaftemata perficie- 
bant, fx('5=){ix:: =4. Hoc enimconcen- 
tus Harmonici genus ft oftenfum:eft ) canitur, 
in grave ratibnibus fefqui-quinta, fefqui-decima- 
uarta, & felqui-vigefima-feptima; in acutum 
cina rationibus iet ui-vigefima-feptima, fef: 
Mionfgrica. Dividebant 
autem hanc rationem hoc modo: Sumptis fimi- 
liter numeris primis cam facientibus, ( nempe 
novem & decem, ) eifque triplicatis ; habe- 
bant numerum viginti-feptem & triginta ; (9. 
10::27. 30.) & his intermedios, cum diffe 
rentiis 





a Pro draudipises (quod in his omnibus codicibue lnbetne) repono svmupagiowe. 
3 


6 Sup- 


494.. MANUELES 


BRYENNII 


Tò Ale riordpuv simpa ti aewpanni paraxb g4vss, 
Syftema Dia-tellaron Generis Chromatici-mollis. 





280 bra. è Baprrers 93tyy0r. 
RI : [To 
sd, __TAOTETE. 28 
3 Pi O E 
$ H My tror. 
as —— ————_— ——T — È 
Ò , ; | 42 TAI, 
sro — è Ufirere: 9a. Spiffum. 





rentiis 2qualibus, viginti-ofto & viginti-no- 
vem:(27.28. 29.30.) Cumque numer vi- 
ginti-novem invenerint non facientem ad u- 
trofque extremos (fecundum eorum hypothefin) 
rationem sa pal rticularem, (53. 3.) ilum ne- 
ceflario negligebant ; folumque affumebant nu- 
merum viginti-o&to : cum eum invenerint fa- 
cientem ad numerum triginta, ratienem fefqui- 
decimam-quartam; 30.28:: 15. me: I. I. 
atque ad viginti-feptem, rationem fefqui-vige- 
fimam-feptimam. 28.27::153. 1. Confpicitàr 
autem in hoc harmonici concentus genere, Spif- 
fum (quod dicitur ) fyltema. Nam ipfius dia- 
ftemata duo, qua graviflimo ipfius Phthongo ad- 
jacent, minora funt uno illo quod adjacet acu- 
tiflimo ; ut ftatim videbimus. Nam rauones dux, 
nempe fefqui-vigefima-feptima & fefqui-decima- 
uarta, qua continent hujus generis graviflimo 
Temo prg duo diaftemata, aquales funt ra- 
tioni fefqui-nona, iixj=#='f. Eft autem 
ratio fefqui-nona, minor quam fefqui-quinta, qua 
continet acutiflimo reliquum adjacens diaftema. 
Que igitur graviffimo adjacent bina diaftemata, 
reliquo quod acutiffimo adjacet, minora funt 
Verum cum ratio fefqui-nona, qua cum fef- 
qui-quinta conjunéta complet rationem fefqui- 
tertiam, una elt rationum fuper-particularium 
qua prima acutiflimaque dialtemata generum 
harmonici concentus ( natura fua) continent; 
propterea & hanc rationem fefqui-quintam «in 
duas rationes dividentes, majorem & minorem, 
ut fit fimiliter major minoris dupla-proxime, 
( nempe in fefqui-ogtavam & fefqui-decimam- 
quintam; ) salta $x{:=4. tria conficie- 
bant concinna diaftemata generis Syntoni-dia- 
toni. Nam hoc harmonici concentus genus (ut 
oftenfum eft) canitur in grave rationibus fef- 
qui-nona, fefqui-oftava, & fefqui-decima-quin- 
+ ta; in acutum contra, rationibus fefqui-decima- 
quinta, fefqui.oftava, & fefqui-nona. Divide- 
bant autem rationem illam hoc modo : Sumptis 
fimiliter primis numeris eam facientibus, (nempe' 
pr & fex, ) eifque triplicatis; habuerunt 
quindecim & oftodecim; 5.6 ::15. 18. eifque 
intermedios duos cum &xqualibus differentiis , 
fexdecim & feptemdecim : 15. 16.17.18. Cum- 


ioys \zstpegais, T eMeGUNTÀ, Na) Tv enen- * 
via, Kai tt) dv di cingorvria eUpor pd miiria 
eutis apPoripss ris dupss, sari Thù cavriy im- 
dow, impsesa Meyor, 6 dadoyune mapesder tè 
) fromantà péror muperiPaon' emloime eogor 
aùri midvme mods 1dp È rpidrora, Meyer imno- 
cu, nat sngès dî rv einsonla, emeno- 
Decdopor. Otapary ) dv mibrw Sue TE ip 
peorpire, à clp idsor muri Cipe, Ka) dd * 
dio avrs mi aes TU Bapvraro asré Dioy- 
ve digonuala, tMdfora viyerg, TE meos td 
dvnirw 066° ds brina cinte. Emi 5Ò ci ini 
zorns dio reyu, iu im emenodiCdopos nai 
è trmosapioncudinans, mi méis ri Bapurito 
Phi TE miÉTE givss dio dlaciuala, io da 
tù mendra Nya è dì imimar@® Miy& i- 
Mella its mire, 18 eri gorns P mrpòs 
rÙò corro Momy abri Aigonpa' na) ri Trps 
t6 Bapurira dea abnd mwauPines Nasi 
pala, 78 pos 7a ibvrirw Novré dlariuans, 
SMdflord dan. . 

AIN €) #9) è tmimars Neyos, è mwarb- 
IITCI tà emi url È coup 7 Prinesry 
Myor, fis Li 7 impoeper Noyuy 7 1à rpm na 
itimla Desipala 7 # ipporpirs fuor Dit 
aEaxivrur Dig 75m derivns È è emmuro 
Adyo ee duo Asyss, peiCord mi È iNetflora, iis 
siva) dpucitos mv peidora 8 iNdlovos director 
iypiga Hr 7 emy door È immranaudirare na) 
nà É cuvrive diarirs girss reja superi diasi- 
pala arendere. Ka) gd P_ msm i np 
por pri, ds didenmy, e7ì cd) è Bapò perdi» 
ny vani triinaro, ù imydow, na) emmernna- 
dinaza Miyoy in 5) © iù jranmtas, nari imriv- 
mucudinaro, xa) imydoor, na) Cmisvar. AiéiAor 
di saì è mibrv Ayer Sr MaCirns d ipoias 
TÙs mpdérss apibuds rùS maibvras asrèv, Neyondp 
dit mirri xa) îb, al re gaiztes abris, 
igor Li denarivte, È 7 dexaonrd pir8s ri aù- 
Toy ev days Utspozals, Tdencit È è denassid, 


Kai 





6 Suppleo de. 


I e Sup- 


HARMONICA. 


495 


| TÒ 2jg riosdpar riopa Tod curava diarore gives. 
Syftema Dia-teffaron Generis Syntoni-diatoni: 











DE2L) è Rapirans ear. 
cl 
agito e a A 16 
NF p° ” | 10 
1: ii iii 
sà 80 87 dimmer. 
ò vera, Ù) dimo 090V asma. Non-fpiffum. 
. n n 


Kai trò È ad Tèv d traerlà «Upov pa) masini anpès 
diuPoripss TÈs dupus, rar è rlò iawrav varda, 
smi paòpioy Aiyon, me ’ div 0Aws arm” tè di 
derait & pivor siipanr imd reg sù sUpoy abràr me 
ouime mpòs pd è denaonri Acyov try door ar pds 
dì rÙr dinariyre, imroriaudizam. Otapiimy 
dì udy TO hindia goa g rippos pr, è pomata 
dimunsor cismpua* Ka) gd ri wpès tà B 
avrg PIiAa dio Faripale, pico pesa) È 
mpès té ipumirt inis* ds abrna 7 Roy SPuhor). 
Emì di ci erixorne dio Riga, tri dn Fra 

inaros È è imydcos; 7 Lcd TU 4 Bapurio 
Pleo & musrù fase dio diaory dagipaza, im dara 
impuro Mya. ò di tmmpos N65, peidan 
105 irumars, F intans ù eatòs Ta da FUT 
Acwmy eni Didonpa” Ka) 7 méds TÒ% 3 Bagna 
des. ari muwapudoreg dasipare, $ méùs té 

mato dri dasiuans, peilord iv. Amonsor 
di cippa ssi, dn dio diasmparir cuvesmnòs, è 
ovumdivrts pid Aldonpa pbaita, TÉ Mem 
pdjis diacipars tr Ti Bigi mosdpor. 


Erre dhAéris rv aredoper riga e cda Me 
745, pela mi xo) iMdilora, dis diva ipucicos rw 
pelova 8 idatloros diedacera i tya1sae' 7 n» 
srdixaro Cav imuoosata Ens na) 9060 
rÙ imita curano uduos 1a imrogitor cv puardIp6i 
dr né 2evpanis curi ques tela se 
peri Put veerdio Kai er TUSBTOY 
sun # spp, os d dan), i dp x Bapò 

xerri tinto À irwdingror è à la 
asian Meyer ir) di È obù è cantias, xarà 
ir uoagintato ue sirudinabor sa) eriuro. 
Auihoy dî uu mv ressrey My Hra* Aabirres 
se è opoiws TÈS TEWwTHS deibpùs très mibirmas 
dun Aya di» » inlà Ca TI are Kai rei 
i abròs, igor rin incon xo Tèv si9 
reormiozaeg' piss Ti avtav “tv langs Urpoxais, 
1) tincordo sali TÙv sixcorrgia” Kai irà TÙr tixa. 
orngia eÙpor par mibyrà mis dpPoripss TÙS dupss, 
xard Th) iavriy ac erripeipioy doyor, £% 


que numerum feptemdecim invenerint non fa- 
cientem cum utrifque extremis ( fecundum eo- 
rum pa | rationem fuper-particularem, 
$.{1. pro negletto habebant ; folumque nume- 
ruro fexdecim alfumebant: Cum hunc invene- 
rint facientem cum numero oftodecim rationem 
fefqui-oftavam, 18,16::9.8::1j.1. & cum 
quindecim fefqui-decimam-quintam, 16. 15 :: 
t.1. Confpeétumeft autem, in hoc harmo- 
nici concentus genere, fyftema diftum Non- 
fpifum. Nam que ipfi lus fono graviffimo adja- 
cent duo diafteinata, majora funt quam quod acu- 
tifimo adjacet unum; ut-ftaum fer manifeftum. 
Quippe cum rationes ; due, fefqui-decima-quinta 
& fefqui-oftava, qua continent graviflimo hu- 
js gricri fono aicioia duo diaftomata, equa 
es fint rationi fefqui-quinte, {jxf={=f$ 
fitque ratio fefqui-quinta, “major quam fefqui- 
nona, qua reliquum continet quod acutiflimo 
adjacet diaftema; duo i ue qua graviflimo ad- 
Jacent diaftemata fimul fum pta, majora funt reli- 
quo diaftemate quod scutifiata adjacet : Elt au- 
tem fy{tema non- -fpifum, quodex duobus conftat 
diaftematis, qua fimul addita majus continent dia- 
{tema, quam reliquum (in Dia-teflàron) fy{tema. 
Deinde, dividentes rationem fefqui-feptimam 
in rationes duas, majorem & minorem, ut fimi- 
liter major fit minoris dupla-proxime ; nempe 
fefqui-undecimam & fefqui-vigefimam-primam ; 
(hc utique cum fefqui-fexta conjunlta com- * 
plet rationem fefqui-tertiam ;) tria generis Chro- 
matici- fyntoni concinna diaftemata conficiebant. 
1x($=){ xî:=4. Hoc enim harmonici con- 
centus genus canitur (ut oftenfum elt) in grave 
rationibus fefqui-fexta,fefqui-undecima,& fefqui- 
vigefima-prima; in acutum contra, fefqui-vigefi- 
ma-prima, fefqui-undecima, & fefqui-fexta. Di- 
videbant autem hanc rationem, hoc.modo : Sum- 
tis fimiliter numeris primis cam facientibus, ‘ 
pnea numeris feptem & ofto,) cifque tripli- 
catis, habuerunt numeros vigint-unum & vi- 
ginu-quatuor; 7.8::21.24. duofque illis in- 
termedios, cum aqualibus differentiis, viginti- 
duo & viginti-tria. 21.22.23 .24. Cumque 
invenerint numerum viginti-tria non facientem 
cum utrifque extremis li fecundum. eorum hy- 
pothefin ) rationem fuper-particularem, 4, ii. 
hune 





e Suppleo ch iexys vmgezaîs prout in reliquis habetur. 
I 


d Pro 


4g6  MANUELIS 


BRYENNII 


T) 2lg riosdpar cima Ti pewparmni crint gere. 
Syftema Dia-tetfaron Generis Chromatici-fyntoni. 








88 dard è Bagirate 9Yygos. 
si ì 14 
s nt roc st tI 
si Pe 7 
4 n nante, 
wa I arnrtr, 
Li a rire è dEimeras pSypos. Spiflug. 


hunc neceffario ‘negligebant; folumque nume- 
rum viginti-duo acceperunf : Cum hunc inve- 
nerint facientem cum numero viginti-quatuor 
 rationem' fefqui-undecimam, x 22::32.I1:: 
1j.1r. & com viginti-uno, fefqui-vigefimam- 
rimam, 22 .21::1zt. 1. Confpettam eft autem 
in hoc harmonici concentus genere (ante diétum) 
Spiffum fyftema. Nam qua graviflimo ipfius fono 
adjacent duo diaftemata, minora funt quam quod 
acutiflfimo adjacet unum; ut ftatim oftendetur. 
Cum enim rationes dua, fefqui.vigefima-prima 
& fefqui-undecima, que duo graviffimo hujus 
eris fono adjacentia continent diaftemata , 
int sequales rationi fefqui-fepime, ii x it 
==; fitque ratio fefqui-feprima, minor 
quam feiqui-fexta, qua continet reliquum ejus 
acutiffimo adjacens diaftema: funt itaque que 
graviflimo adjacent ejus bina diaftemata fimul 
su, quam reliquum acutiffimo adjacens dia- 
ma. Ù 


Cumque ratio fefqui-feptima, ‘que cum fef- 

. qui-fexta Gig ge rationem complet fefqui- 
tertiam, una fit rationum fuper-particularium, 
que (natura fua) continent prima acutiflima- 
que diaftemata Î isnigoe harmonici concentus ; 
propterea, dividentes item rationem fefqui-fex- 
tam in duas rationes, majorem'& minorem, ut 


fimiliter major fit minoris dupla-proxime ; (nem, 


-, pe fefqui-nonam & fefqui-vigefimam ; ) tria ge- 
neris Mollis-diatoni concinna diaftemata confi- 
ciebant, $x(t=)'x#:= Nam hoc har- 

. monici concentus genus, canitur in grave ratio- 
nibus fefqui-feptima, & fefqui-nona, & fefqui- 
vigelima; in acutum contra, fefqui-vigefima, 
felqui-nona, & fefqui-feptima. Dividebant au- 
tem hanc rationem, hoc modo : Sumptis fimi- 


divaryuns mapiidor Ton dî sincmdio pivor magere 
MPa entire tipor auròv mirra meòs 18) 
Tv cgarmionaea nr imurdinarm ne05 dì è eo- 
sù i irmostittani. ©tptiry di nav rà miÉ- 
TW SPpe E rippeco pers, P artseipaudlor muxvàs ri- 
cupa Kai 9Ò nè meds Ti Bapurato alri Phsy- 
va dio biariuala, sala vivery E sede Tò 
okurat”w 06° ds avima dergSioery. Emtì 9Ò ci 
tmigorns do Mya, fmi dn erunosreans 3) 
si erdixans, rd méos Td Bapuraro Pleyyw 
TE muitrt sflivs dio diacnpara, ioni eicì TA Cri- 
dip Niyw d dì ircdeu My iar- 
Toy tì & eriinte, 18 ima n sede Td 
curata Mony ab didenpa” xai TA aéis 
To Bapurarw deg dund cuvappineg dasi- 
para, 76 néòs To opuratw dard diashuans, 


Pelera tow. 


AD Indo’) ng) 6 iriodopeos Aiyos, carie 
pBuos Ta ENT”, %) ovpmdnpan è E iTEATV db- 
yo, dis Li F imiuogian Nyon f Td medita ai 
churere diasiuare 7 78 rpuor ir Nuov Diod 
Eszirran did tiro diedorms #, t errienTav Abyor 
dis duo Niyss, peiCord 1 è eAdilera, 5 024 
bpuoiws mv peslova ts Malo dimdazina #y- 
pus dim rv errare È TÙv irenos Td 78 
parent diarivt gas tesa ipperi; diasipare 
dmsri Aecun* Kat) 9Ò 9° qoirav 94V0S TÉ rippuor pins, 
cai pd è Papò perwding, narà ide, È 
Carbyvatm, È eriemogtv Meyoy €97Ì dif chù cuay- 
TWS, KATA ETIENOSII, È iTimwatoy, nai fre 
Topor. Aicidoy dè È 7 rossrey Niyey Brew Makcrns 

. 


TÒ da nosdpar cisnpa Ts parani diarons Puss. 


Syftema Dia-teffaron Generis Mollis-diatoni. 














vedra, è Baguramte eHYO 
sy TTT Sfere no: 
% vari i + 
È : 12 
:3 oe ire ai 
10 8 
4 9 nas. 
PI 72 x I Aruaror. 
i vita è beimere 9%6N@r. Non-fpiflum. 


HARMONICA, 


Î ipuoltas TY mpssres apilpss rÙùs mibrmes a- 
tè, }ro: rèv th xa) tè irla, # nerd darne 
durds, iggevtèn denaonrà nai Tor gori pers 
m asti, trioeygs \arepozais, tèv dinasmia rai 
tiv dino Kai cor) rev dp È denaervia sipor po 
mirra Tpîs dp@oripss TÙS dupss, rara ata 
darli Umdgow, éripuig ar Meyer, map Bdiv dhws 
Gerra Tòv dè dincor pere mapesAiPaow irddi- 
meg «iper aùrcv mibvie, pis 80 tòv deraonrà, 
Adyey emiEmate pds de rev tincorir, € TICO 
Otapiiry dè ndy to TOSTW pe TE rppor piva, 
eotssspn dior dronvor Usa: Kaù pete TA arpòs 
rw Bapurarw ari Divo Suo ducipare, psi 
Corea ve") Td pos Td ofurdtw ivis* 5 avtima 
diotpeSa. Errdì gd ci erexoras dia Aeyoi, n7o: 
078 Garidrosos aid emiearos, Ta pos ro am 
puraitw big TE mire Fuse dio Ajagnuare, 
io eaì tÙ dininrw Mya è di darmenmss Abyes, 
psico 1a nd irubdius, 2 imigors P ade 
ti iburdttw Nomy und digorpa” xe) tà méès 
rd Bapratw dea avnd muapdines diga 
pare, 78 méds To iturdzw Mart djgoruars, 
peidord inn. Tosaurn sv ufid cis cipinagdp, 
oi appovimoi sUgsonev TE © Crapporit Piss, e 
E pewpansi pareri, % # zoupanzi cw- 
av4, xa) tè pareri Diatw8, % & curtis dia- 
vs, tà ngla tpipadii diacnuare, * 

TÉ ?) padaxt corevs, % TE diarws iuard, ua) 
TE dinviajs, è mast, dA tripa’ iv avtna dg 
, CI tag: # v » , 
Bpazicr id Kaj od emtdirme Sr Fedor, 
bm sdels 7 tripuogian Miyan TU tmydiw Ney, 
de Ti parars Cars efiiss  apisrv na) obimerv 
imya digonua, cuwaslenduos, rv emresty Ao- 
Y2 cvparypir dudary'. say xansavoy xarà mv 
cipupdilo peGodorderivns, na) TE quSTS Spes 
tà Tela tpperi DoronMislan diacipare cx 
dimfretws tontrarm midw, aes duo 7 irripo- 
Giov Aeyes, avvale uduor rta Emydiw Miyw, rv 
Emagir diyer cv puerdroti duvastg. Ketì Emdd- 
me sdivaz aMes sopor TT mIÉY dwwardiizs, 
pù riv nys dor 8 pareri dara, tru rw eri 











497 
liter primis numeris cam facientibùs, ( nempe 
numeris fex & feprem, ) eifque triplicatis, ha- 
buerune numeros octodecim & vigint-unum, 
6.7::18.21: cifque. intermedios, cum difte- 
rentus xqualibus, novendecim & viginti, 18%. 
19.20.21. Cumque numerum novendecim in: 
venerint non facientem cum utrifque extremis 
( fecundum eorum hypothefin )-rationem fuper- 
articularem, 1} . 4: hunc pro nullo penitus ha- 
oerunt; folumque numerum viginti accepe- 
runt: Cum hunc invenerint factentem, cum 
numero o&todecim, rationem fefqui-nonam, 20. 
18::10.9::13:1. & cum vigintuno, felqui- 
vigefimam, 21. 20::.1,5. r. Confpeftum autem 
elt in hoc item. concentus genere, fyflema pra- 
diftum Non-fpiffim. Nam qua graviflimo ipfius 
fono adjacent duo diaftemata, majora fimul 
fune quam quod acutiflimo adjacet unum ; ut 
ftatim videbimus.. Cum enim rationes due, nem- 
pe fefqui-vigefima & fefqui-nona, que gravifli. 
mo hujus generis:fono adjacentia continent dia- 
ftemata, equales fint rationi fefqui-fexte, 31 x '$ 
==}; fitque ratio fefqui-fexta, major quam 
fefqui-feptima, qui continet reliquumiejus acu- 
tiffimo n: N diaftema ; funt igitur que gra- 
viflimo adjacent bina fimul diaftemata, majora 
reliquo diaftemate quod acutiftimo adjacer. Hac 
igitur quam diximus methodo, invenerant Har- 
monici, tum generis Enarmonii, tum Chromatici- 
mollis, & Chromatici-fyntoni, & Mollis-diatoni, 
& Syntoni-diatoni, tria concinna di. ata. 
Sed generis Mollis-entoni, & Diatoni-equa- 
bilis, & Ditonici, non ea mietbodo, fed alia ; 
quam ftatim breviter dicemus.  Quippe cum hi 
confpexerint, quod ratiofftim fuper-particularium 
nulla, cum rauone fefqui-oftava ( qua generis 
Mollis-entoni primum acutiffimumgue continet 
diaftema ) conjunéta, rationem fefqui-tertiam 
complere poffit; ut eam ( per diftam metho- 
dum ) dirimentes, tria talis generis conficerent 
concinna dialtemara ; ‘non immerito difpiciebant 
porro, quenam fuper-particularium rationes due, 
cum fefqui-o&ava conjun&x, complere poflint 
rationem fefqui-tertiam.  Cumque nullas alias 
invenerint que hoc poffent, quam praceden- 
tem Molle diaioni, (nempe fefqui-feptimam, ) 





& 
Tò 2jg Ttovdpuwr cusIua TE padaxit tarovs 9Avss. 
Syftema Dia-teflaron Generis Mollis-entoni. 
drdra, è fapiraros pÎNOr. 
224 --—_—_ i ALIRO I 
s ; 
bi FALUAETI. 35 
22 2 6 ee — e  ——— —_—-;\-_ 
33 dl b27 
$ ? aperte, 
È 189 — TESTA raro. 
Ù 68 vm. è errare NO Non-fpiffùm. 
PI RR So fenici e ce RO 
d Pro w (quod habetur in his omnibus Codicibus, aero mendo,) reftituo 4, hoc et Aria sà 
tt a AB, 


498 MANUELIS 


& graviorem fequentium Chromatici-mollis , 
( nempe fefqui-vigelimam-feptimam ; ) illi ne- 
ceflario connettentes has duas, concinnabant 
genus Molle-entonum, 7 x$ xi =$. Nam hoc 
concentus genus ( ut oftenfum eft ) canitur in 
rave, rationibus fefqui-o&kava, fefqui-feptima, 
fefqui-vigefima-feptima; in acutum contra, 
fefqui-vigefima-feptima, fefqui-feptima, & fef- 
qui-o&ava. ‘ Confpicitur autem & in hoc con- 
centus genere, ante-diltum fyftema Non-fpif- 
fum. Nam gua ipfius fono graviffimo adja- 
cent duo diaftemata, majora funt quam quod 
acutillimo adjacet unum ; ut ftatim oftendetur. 
Nam cum rationes due, fefqui-vigefima-feptima 
& fefqui-feptima, qua fono graviffimo hujus ge- 
neris adjacentia duo continent diaftemata, jî x $ 
=. majores funt quam fefqui-ottava, qua con- 
tinet ejus diaftema reliquum quod adjacet acu» 
tillimo, $)#( Adcoque duo fimul diafte- 
mata gravillimo adjacentia, reliquo diaftemate 
quod acutiflimo adjacet, funt majora. 

Porro, cum confpexerint illi, quod duabus 
rationibus fefqui-oftavis inter fe conjun&is, f x} 
= }; diaftema religuum ad rationis fefqui-ter- 
tie completionem, #1) $(#$, (quod Hemito- 
nium & Limma vocatur, ) quamvis fit natura 
fua inconcinnum (ut in antecedentibus often- 
fum eft,) attamen tanquam concinnum audi- 
tus fufcipit ; ( nam rationis fefqui-vigefime 
phantaliam auditui exhibet hoc: diaftema ; 21. 
20.11 256. 2435 :: 25513- 243.) proprerea rite 
itidem rationi fefqui-oftave altam connetten- 
tes fefqui-oftavam, conficiebant Ditonici gene- 
ris tria concinna diaftemata. - Nam hoc harmo- 
nici concentus genus 5 oftenfum eft ) canitur 
in grave rauonibus fefqui-oftava, fefqui-otava, 
& Limmatica, gx f x#f = 4; in acutum con- 
tra, Limmatica, fefqui-oftava, & fefqui-o&ava. 
Confpicitur autem & in hoc melodia genere, 
7 diga on iflum. Nam qua graviffimo ejus 
ono adjacent duo diaftemata, majora funt uno 


BRYENNII 

t6dopor, % rv Bapinpw 7 imudior ti reupa- 
mud pedari, tra ton erieodi Sic €% d- 
vayuns avrò du@iripss “Ts covdlarns, xaì 
P padaxsy irrvor Sos ipusrerr. Kaj 9Ò È msÉ- 
n Yoes E ipporpiva, ws didar?), dai dd F 
Bagù perwderzy, sari tmrydco,) xa) imtcd por, 
% FinanocdeCdoper Niger dii 3 # Ù trans, 
nari Trnemoddecdopor, Bri opuoy, % ereydecy. 
Otwpeiny i) uay tl mb” ZAVA $ ipso pirs, È 
epuidjier arrvnvor risma, Kaj 9Ò ret erede ri Ba- 
puraTt unt Phra dio djasuala, peilores ” 
n) mtis TU iburdrw tris” ws avrma dix bt 
08°) Emu9ò ci trxorms dio Nagai, tra d Srdio» 
oSecdopers È PaCdopos, rà aress rw Bapurdrw 
bio TE musTE pAVES dio Dlurnuala, pideris 
ein TE tmydia, Ts emgorns P eds TU dbvrato 
Mony auri Dgrmua' è rà meds tu Bapurarw 
dea auris uva uPiniea diasnuare, TE méèds tw 
oburart Meri diasrpars, pesdorà 673. 

Had indi imeo Sri toniiara, in divo tmy- 
dic Aiyewy oovaPbertar dMidass, P Aermuduoy 
ds ovuavipuen rd Piareits Nya digonpa, d76p 
n prvioy EC] ROTTA sadery* Pi È Cnperts Quad 
ov, ds tw mis tuareoder didex), dA Gus as 
tppuedis avrò n ars whadexs) xa) 9d Findg- 
ss Niy P rst djgrnpa Parraciay FUfXi TH 
drei” dle Tin mihw digrus ovdrparms ru 
tmydiw Myw tric try door, dmerden È TATE 
direviajs g4vss TEsA impuri daciuare, Kaj dd 
quin AD TE ipporpive, ds diden), in dp 
è Bapù piruding natà imydew xa) emvydoey » 
Mespepamager diygey® tori dî è ibò twaviiws, nata 
despeperrsotjey, %, rey dov, ng) smydoa, ©saperray 
3 udy té ET gAVa È percodicg, 4 drtonvor ni- 
snpa. Kai 9 rà mtès rò Bapurarw avrs Pliy- 
ya dio diasipare, pellova given TE pds té 


Tò Ale rtarapay cUmpa TÉ dimviais vivss, 
Syftema Dia-teffaron Generis Ditonici. 











e, drm. 6 Baprraras a3tyor. e —, 
ss Di, 
FAIUIATHA. 
an e 
ì ; i 
4 216 Lage —, rn _ 

È Zrvavor. 

(4 na vir bi Arene 13NOr. Non-fpiffum. , 


uod adjacet acutiffimo, ut ftatim videbimus. 

‘um enim rationes due, nempe Limmatis (quan- 

uam fit ineffabilis, uff ante oftenfum elì, ) & 
Re: ui-oftava, qua duo continent hujus generis 
dialtemata fono graviflimo adjacenta, $ x 3$ 
=; majores fint quam fefqui-oftava, que 
continet diaftema reliquum adjacens acutiflimo, 
2) #(3f; funt igitur duo fimul ejus diaftemata 
graviffimo adjacentia, reliquo dialtemate quod 
adjacet acutillimo, majora. 


Gkurdrt ide, ws arinea Cioones dre. Est) SÒ ci er- 
zerns dio Aiyos, mi è TE Neiupars, dipinros ev, 
nadetme dv mis iuartosdey deden?), % 6 emydes, 
tà mpos ro Bapurarw Plovks TE TosÉTE 9/85 
dio dasipars ploris da TÉ imydis, ri im 
Novmos 9 pos To osurATt dorny abri 2jdicn= 
fa" È Td arpòs ri Papurarw deg avri cmap- 
Porca diasipare, 78 mpòs tù ipvratw diri 
dasnpars, peford 69. 

Madur 


HARMONICA ; 


MaAw È, indie Um ernibarn, in 7 die 
Miyur, ri 7 Fardendrs ng) dndisars, cus 
adi Td mera, 6 SArrerns Niges vu 
fidi duba") 2a rin ci dmperas cavdnfar- 
ris È A msrus Noviyus ta imordro, % rà 
TÈ Afg.rime duarb gif tesa speri 2sripale 
dmeridono. Ka} È mira Vs Ti mpporpivs, 
is didemmy, inì 180 7 Bapù perudina rarà 
Emirrara, è imdinomi, * imudinaror riga 
mf Ù trarrias, inarà. imtodixeoror, È em 

bedtoy, È tonbivator. Osuprimg )udv ra rose 
108 pin TÒ ippoe io, è don cima, Kai 
E & i . 


499 

Porro, cum confpexerint illij quod tationi 
bus duabus, fequi-undecima & fefguidecima, 
cum fefqui-nona connexis, compleri poffit ratio 
fefqui-tertia, fx}x'5=14: propterea non in. 
congrue, tes has duas rationes cum 
fefqui-nona, conficiebant generis Diatoni-qua- 
bilis tria concinna diaftemata. Nam hoc con- 
centus genus ( ut oftenfum ell ) canitur in gra- 
ve, rationibus fefquirnona, fefqui-decima & 
fefqui-undecima ; in'acutom contra, fefqui-un- 
decima, fefqui-decima,  & fefqui-nona, | Con- 
fpicitur autem in hoc.concentus genere, fy- 

ma Non-fpillum. Nam que graviffimo ipfius 


TÒ dd rrovsipae CUI TE diarivs iuari yiss. 
1%  Syftema Diz-teffaron Generis Diatoni-equabilis. 
Ped . 





RA vedra, * è fagurare oyor. 
$ padri L —— i 
di leda b. 
5 uo’ [ I 
Ta # ò 
i io Sei Lr l 
5 vers. è bbvrure yer. Non-fpiflum. 
ar ——_——_-———— 
à meò di Bag ire cus Ice do dia- fono adjacent duo diaftemata, majora furit quani 
igiene ? id unum “ud quod adjacet siaciiimo; pà; fta- 


jpala, peifora ea 75 néds To iordrew ds, 
ws avrina dexcera. Emsì Ò di imxorns die 
Mysi, roi è emudiraros ù è imdixamis, rà 
pos ti Bapurarw Pio 18 tours gives dio 
diarfpala, peidoris sm 76 immara, T3 ert- 
ovros ® arpòs relifurdrto Ania tt digoi- 
pa Ra) tà wjòr tw Bapuratw dea duri ap- 
Pinea dasnpala, 15 rpòs TU sbvrarw Mer 
diasnuares' paded i51, TE 


iv. TMHMAVENNATON. 
S CI x v , , 
Iigg 75 xadsutye comp da vipere. 


SA vayiajir (I Tei, Infos tois inidposs, na) 

TITO GY Pirordiss mond dn da ti 
To oi mdasotapoi Fdippovinty, ng) piddizze ci 7 
riuSuopeiar dipires* ci mis T pila dinFos 
ds dexlo 7 bach isola ddapius wagedizorto, 
di siuPar, © 2a miTtI È dii movi ÙI- 
pat emidrimo 0 diga abti com iv T6Is dora jeòe 
vades pixes nreGdos dolludis;' abete raì F 
Id AUT I deppuòv ita cvgnpatr.indsos, n 
Indpn"). O di ge Micheuai®», apr drescrnrinais 
TI dpporioi veste) Id, È gradire tiega, è 
tresw dpaiy avapyiit, ‘È jucvor de CUpPavor mapedi 
Faro, ama È cn IPP rara marras Uanipor 
andati, Kai d indiano thè dudda diary 


mpòs Thu perdda diedarr Meyer ixsoro' è dia 


tim oftendetur. Cum enim rationes due, fef- 
qui-undecima & fefqui-decima, qua continent 
hujus generis duo diaftemata graviflimo fono 
adjacenzia, jixK==f; majores funt quam 
fefqui:nona, qu& continet ejus diaftema reli- 
quum quod acutiffimo adjacet ; funt gar gra- 
viffimo fono adjacentia duo fimul diaftemata, 
majora reliquo diaftemate quod adjacet acu- 
Ullimo. 





SECTIO NONA: 
De Spffemate quod Conjan&Bum: diciter. 


yes porro eft ( preter ea que. diéta 
funt) viris ftudiofis; quod, (propter hanc 
rationem, antiquiores. Hatmonici { tique maxi 
me qui funt ex fe&a Pythagorica, qui Nume: 
rum' ut eni pa omniom clean 3 
neutiquam admittebant, tir Sytphowwm, 
ma Diimftà & dia-teffiton: ter ra- 
tio'non iî numeris, ab 'Unitate ufque ad Qua 
ternarium, (ut aliorum ommiam. fy im 
harmonicorum rartorzin qualibet,) confpicitur. 
Sed Prolemaus, harmonica mme ‘a dmodum 
attente addi&tus, hoc'etiam fyltema-( ut cla- 
riffime'videre eft) ron folum ut Sympho- 
non admittebat ; fed, quod fit per omnia Sym- 
honum, demonftrabat. Cum enim Binarius con- 
iciatur ad Unitatem- rationem habere duplam ; 


Tira fitque 


sso  MANUELIS 


fitque ratio dupla ex rationibus fefqui-tertia & 
fefqui-altera compofita ; neceflario conatus eft, 
ipfum medium terminum invenire, qui cum Bi- 
nario conficeret rationem fefqui-tertiam, & cum 
Unitate fefqui-alteram.  Cumque non aliter id 
invenire potuerit quin Unitatem dividat; (Quip- 
pe nullus' numerorom monadicorum, inter Ù- 
nitatem & Binarinm poteft intercedere ; ) Ipfam 
(unitatem ) in duas partes dividens inter fe 
xquales, cique femiflem fui addens, unamque 
cum femifle onitatem, quafi numerum monadi- 
cum faciens; camque manifelte inter Unitatem & 
Binarium ponens, ut otanino facientem cum U- 
nitate rationem fefqui-alteram, cum Binario fef- 
qui-tertiam, & cum Quaternario duplam fefqui- 
bi-tertiam; hanc itidem fyitematis harmonici 
rationem efle, numeris ab Unitate ad quaterna- 
rium comprehenfam, demonftravit. Nam, uribus 
numeris inter fe ordine pofitis, fi primus-ad ter- 
tium rationem habeat quadruplam, fecundus 
autem fefqui-alteram; primus igitur 
ad fecundum, rationem habebit du- 
lam-fefqui-bi-tertiam. Hoc autem 
Yftema vocatur Synemmenon (con-‘g 
jun&fum;) co quod habeat, pro to- 
no disjun&ivo, aliud ipfi Mefe con- 3=23 
jJun@um tetrachordum in acutum j 
uod & ipfum Conjuntum dicitur, ab acci- 
lente, ( pariter ac Diezeugmenon, disjanuri :) 
In quo itidem Triten-iynemmenon, vòcanz, 
fonum polt Mefen proxrmumi; & Paraneten- 
fynemmenon, proxime fequentem; fonumque 
iltius tetrachordi pracedentem (cumque ftan- 


tem) Neten-fynemmenon. Videtur autem hoc- 


fy{terna veteribus perperam adjeftum, ad aliam 
matationis fpeciem : qui hoc /y/fema fit Muta- 
bile quoddam, prater illàd Immutabile. Non au- 
tem Hic dicitut /mmatabdile, quod non fecundum 
Genus mutetur, ( cum fit id omnium generum 
commune,) fed quod mutetar boc fecundum toni 
Poteftatem. Nemo autem exiftimet, quod Pto- 
lemaus prater rationem diviferit Unitatem , 
( ad hujus fy{tematis demonftrationem,) ut qua 
natura fuaindivifibilis. è plerifque fupponitur. 
Si enim ille non accurate novillet, hanc ( #m- 
tatem );in.fe poteltate spo rationes, 
que harmonica omnia fyftemata & diaftemata 
continent.; \nequaquam, voluifièt ( ut fuppo- 
nere par el) eam dividere; ne abfurdus etfe 
multis. ceaferetur,. ut qui, problematis neque 
veris, pope verona utatur ad corum que 
dixerat trationem ;. Quippe qui ( fiquis 
alius) hane,.ubique reprebenfionem przcavere 
videtur. cum cam: vere novifet ita in fe 
continere tales rationes; propterea fic cam di- 
videre nullatenus ambigebat. Unitas enim, in 
materia & extenfione omnino confiderata, fit 
poteltate necellario partium. infinitarum :. inde- 
que prediétas rationes in fe continere induhie 
cenfenda ef. Nam fiquis primo ipfam totam 


BRYENNII 

dard Mbgae, E Pinrejra sj ipueris éys 
simpua) sCirmnone SE cudopune aivràr È pico. iper 
super, ds wtis vdiò Tlò duada mia è riLA 
atis } Te povada è ipusrior Kaj imdime, dx 
dis digerire tipe, e pù Tlù perida didy 
23 SY poco sec, pen pd 
x) duddes iumsoriv duna) sus duo puipn ice dIAi- 
Zeus alutho dieropdpes, È TV puro mory DET 
Der, n pia $ iolanda, vi ali 


porad)xer mamoridpes ,. è; pertà. È 11 porddos È 
Cile bano deli Sigla, de nine 


milione entis di Tlò pordda è npussruor, mtùs i 
tho dvada è Fiore. e 3 rd medda 9 
anemia È E rippaoo pirs cvshudles Meyer 
èa mis dari porddos pixga rengdidos derbuois iu 
DEApeduer amdabi. Ka} DB ressa dieslus 
sbris aMiray respdpicor, ei è medims meds È Ted 
mv, Aiprixa mtegmà dani, è  desmpos ipso 
Mov ug) è meaimis digg pds T dey- 
mpor, LI] iY didarindtrerar. Tò 
mudra Karen USI, cp duer* 
io È P_cemppdpor îxeo, dn È 
E dadebtras, 1% pion mredyepder im 
abri mampdlio, $ muoio, di È 
è dl Ly der EP E audi resrlw wi pui 
ada 7 4 Td ping PIsfor parti di 
suonpertdicar, 7 6gns° %T ryduer E mrgaziode 
8 idr, vil cumpdicor. Esa di vu ri 
mv simpa pur mis medeusis pds in 
por cides pereCoNis* cionci pemCorixsy n, ae 
Creivo apericorar® & 7) 9Ò rem mari PUO) pù pe 
melbciew Mega”) misto, Gaia voir ici mv) 
7 Yue, dda TU ari To $ vv dar Mp 
Tess ni nuw vida, ds aNeyus è MraAspajos Td 
porada dela, ds dndat E muits cvspua- 
ns, dos Piod ddjgiperr eng mis Meizu vr- 
dapdiilev, Ei 9Ò & mmivrws anescas Ens nda, 
aurlì è dv 7 dppornin drzivron cosqparcr 
n x) 2emparar wEarnuis Nyss duvdpa 
baz ta iauri, IX de mr daréw, ds so 
MaGav kw, dem ‘ha pr drems mis dry mis 
mA dote, os pù dindiar pndì Pawroudpos 
euErpar de Imdata di asti de 
Pllen ae BÈ, dente Is ados, marma- 
xR T tAeyza sù sudpos Paper. Emid\ as 
Thù drnFas de è I bre Mbps tru ved 
ur te iauti,, djgi roi rito drain avrò sda- 
puis Gumarn. 7 perio, malrtws Ga UM xaù 
Desio. Pasti, duvdpa 1% drdyuns are 
popapis vare Im to nai Tùs ccsepaidivs 
Abpavs | fxen to dauta duarnfpitas messi 
TY. Kai geee è ms aparor pd * 6Alw avrli 

rohato, 





a AB. save, M, re&ius srl. 


4 Pro 





HARMONIG.A. 


porioter, eri dipagon abrig,. diva © piso, crd 
= reiror, cima e reragror tro 9) O, 
airlò pd apòs inasoi F. cipudpor ave puspior, 
Cudiva 5 midin rpas dArdar ile?) vartias ab 
nSur ris F dppevinioo driver compara E 
sumndis Myss ca sauri atea dts TvYYAII= 
mus. Va Di pers pds dd È dipoipor adrie 

vosdym, © mpassdicv digoy midi pds 
‘+ 34 ipso, È deri. mes ) Presta, tre 
Ma danor mpès 6 vizapror, 7 mogano È 
mairuy è dipiosper aunis Tpòs 18h ©. pv Dgr 
Carairtwor, è imagiror mp it tes, Td 
ida pds È. e raptor, Tiaremdines- 
Tor è idv È fipesov aùris wpes dd P resror 
atiganbrdr, iiprduor pes di 9 rrmapron, 
T dierdoon: Cid # tester aumis mpos r Ti 


suproy Miur, T emresro. 19) 
di ds vaatdesypa Ti Agoditor,, i dinadio api 
pùss civ porss ds È pescato nix!) din 


poro Fapò abri azivrtn deslput is dppori 
ns cvpPeericti Prderiew dwsanyg È Id % di 
puoiper ix Eos nè int, 3 fipueo mi it, È resror 
TÈ riosaeg, È mimepror ma tesa' to dis ci 7 di- 


SOI 
confideraverit,  deinde iplius bellem, tum fe- 
miffem,, trientem, guadrantem ; & deinde iplani 
comparaverit. ad, fingulas has fui partes ; ipfaf: 
que itidem inter fe : omaino videbit inde ratio- 
nes. cas qua harmonica omnia continent fy{k- 
mata in, ipfa comprebenfas elle. , Unitas enim 
ad fui, beflem comparata, rationem facit fel 
qui-alteram; ad femiflem, duplam; ad trien- 
tem, triplam; ad quadrantem , quadruplam : 
Item ejufdem bes ad femiffem comparatus, ef 
quei ad trientem, duplam; ad qua- 
rantem, duplam fefqui-bi-tertiam : Item ejuf- 
dem fèmis ad trientem comparatus, fefqui-al- 
teram; ad quadrantem, doplam ; Itemque ejuf- 
dem triens ad quadrantem comparatus, fefqui- 
tertiam. Exponatur igitur, in diftorum exem- 
plum, numerus duodecim, tanquam, Unitas, qui 
& maxime muficus fuit appellatus; ut qui 
primus, pra omnibus illum antecedentibus nu- 
meris, aptus eft exhibere harmonicas fympho- 
nias. Habet enim bellem, octo; femillem, fex; 
trientem, quamor; quadrantem, tia: in qui 
bus rationes omnium expofitorum harmonico- 
rum fyftematum exhibitivas clariflime licet 
intueri. 


Aperta rrtoy dpponinzio cegparan Esco dept, trapyis m@ixan naroevdy. 


Li 
3 
Antiphonum Dia-pafo & Dia-tellaron. 





- 
Aqtiphonum, Dia-pafon & dia-pente. 
Antiphonim Dia-pafon. 
Lia 6,4 4 3 
AA gg I, Spa pill * 
'araphonum ymphonum —. Paraphonum * 
IDE Balivo ia-pente,'_ dia-tellaron “ 







Dia-pente 


2 
3 





4 
3 
Atitiphonim Dia-pafon 
: a 
T 


TMHMA AEKATON. 
Megi psromilat. 
ne di ata Plifar, è 2ecnparar, "gì 
cusnpaitan,  fpein, % 100, È pemacohar, 
xasi peer A cv TpOS TETUS Ù O UNpOy TUVTIPYT 
arpòs Tha È sippuor pers nerd 379 cosa dn 
ovppirpos ws cal dir pdp arayuaior ar en 
Mamy ra) SÉì pudemilos det dir, don di, è 
wtsopiar aUTi cusreuos dareynii Dogs" Ka gp È 







Ro. $ 
‘Antiphonum  dia-pafon 


‘ Antiphonum Dif-dia-pafon 
ti 





SECTIO DECIMA. 
De Melpiia. 


uam de Phthongis, de Diaftematis, 
oo de Caciihe, de Tonis, 

de Mutationibus; aliifque praterea :non parum 
corducentibus ‘ad Hatmonici concentus per» 
ceptionem, qua confentanea funt jam fufficien- 
ter (ut licuit.). enarravimus.: > Qporteat tan 
dem ‘de Melopeeia- enarrare, qua huic debita 
pofcit. coneifa oratiò.. Circa hano enim -(ut de 
Ttt3 omni» 


sor MANUELIS 


omnibus antedigtis) cum procefferit. commen- 
tatio, debitum continuo finem ‘obtinebit. Sed 
cum de Melopoeia fermonem faftori fumus ; 
oportebit prius de (fel) Cantione brevià 
diflerere; pofteaque de ipfa ( Melpeia ) debi- 
tum fermotiem facere. Nam qui non'rite no- 
verit i dr Cantus, n (ae facile 
terit rette perfpicere de illa (Melopeia) 
unt dimen igine Cancat (Mebs) & 
uidem perfe@os, illud quod ex ‘harmonia, & 
ythtnò,. & prolatione conftat! Sive, acumine 
& gravitate, celeritate & tarditate, longitudine 
item & brevitate‘ Speciatin vero fumptus (ut 
in harmonica ) Carnzas, eft Plexus ( /ew con: 
féx}us ) fonorum ‘acumine ‘& gravitate diffi» 
milium: hoc eft, remiffio & intentio per fo- 
tios concirinos fatta. Eft autem Melos ( Can. 
tus ) aliud Sermocinale, aliud' Maficum. Ser? 
mocinale ‘etti’ eft illud quod componitur ex 
Vocun profodiit: ( naturale ‘etritn eft vocem 
inter loquendum intendere & remirtere) Mo 
ficum autem’ melos, de quo agit harmonica; 
elt diaftematicum illud ex Phithongis & Dia: 
ftematis compofitum. Opottet enim, in Hoc, 
diaftematicum eflè vocis motum, multafque ef- 
fe ftationes. At non folummodo ex diafte- 
matis & phthongis conftare deber, harmonicum 
melos, ut congruum habeat ordinem ; fed item 
opus eft debita quadam pofitione, non utcun- 
que fortuita. (Nam, ex diaftematis & phthon- 
gis conftare,- commune item eft_incongruo, ) 
Adeoque ad cantus conftitutionem refte facien- 
dam, defpiciendum eft ( quod ett hujus: pro- 
prium ) quodnam maximam habeat aptitudinem 
ad compofitionem; &, ubinam. Ab elocutio- 
nis cantu, differt muficus, quod vocis motà 
utatur diaftematico: Ab incorigrio & depra- 
vato, diverfitate compofitionis diaftemarum. Et 
quidem hac de Melo dif funto. 
Melopeeia eft, ufus cortum què'fubjiciuntur 
harmonico Lexergitio ;- pro co quod eft cujiif: 
ue N pi propriudî* fe; Facultas com 
itruendi cantum.--Eftque hec, (.di/pe/itio ) alia 
Hypatocides (ecundusm Fiypatens) alia ,Mcfo- 
eides (fe Mefen,) alia Netoeides ( /e- 
cundum Neten:) um ante-diCtas-à nobis 
de voce proprietates. Partes autem ejus, ties 
funt; Lepfis, Mixis, & Chrefis. Lepfis ( /um- 
prio) elt fecundum quam Mufico competit in- 
venire, à quo loco vocis faciendum eft diafte- 
ma; an ab Hypatoeide, an reliquorum aliquo. 
Mizxis (#5/fio ) fecundum quam, vel Phthon- 
os inter fe, veb wcis locos aptamus, vel me- 
odia genera, vel modorum fyftemata. Chrelis 
ufus) aliqualis melodit effettio. Hujus item 
pecies funt quatuor; Agoge, ( 44245, ) Ploce 
(plexus,) Petteia, Tone (extenfio.). Duétus fpe- 
cres funt tres; Revertens, & ‘Circumcuf- 
rens. Dudtus reftus eft, qui fecundum Phthon- 
gos continue fequentes Intentionem facit. Re- 
Vertens, ds rvacesa Pbebonges continue fe 
quentes etficit Gravitatem. Circumcurrens, qui 
iecuidum.conjunétos intendit «& disjundtos re- 
snittit ; vel contra : atque heec etiam in Muta; 


BRYENNII 
di abit, 66 1 Did miranÈ iui, iva 
È rppoc piror agay paria mpddiica, sì indico 
wÉì pirus Begxia NaraCio smi } 
dre È cresomorta My mou. O SÒ pr riv 
tes «des adi repentina sro 
fdder av ix01 amidi ara diis na Ei auris ir 
Darts Mipaad. Mirò 06 fw tri, Acc sd, dx 
n dippeorics 6 fb è Mfrars morosa: rn ibi 
mire * Bai s agis È Besdinrns, pa 
Mps no Resixionas. tajalrpor ), ds ts dip 
poni, ed; Phi civopciar itomm è Baphe 
tin msn d\ mir, e 9,3; 
Nar PBiAur garordim. TE dè peras; 9 18 tr de 
yades, n di paro i pesci riti prgita 
retebpor cu Fattsradia 7 ca 105 incuaen te 
#1 gal0 È Sarmi fe 11 x@) dnrivaj rlhò Qurlo to 
ta DiaXtgedX. Minor dé is1 piro6, DEI è nai n 
dppioviri martire), «è alocnpamto P Cn Phi 
Far n ro) 2g paran ovyuetduor. AA 9060 ciroy 
è tiro djamnuanidò tò È Pure ximov, rai 
dakeiorag eiiap ts puonds. OÙ pebrov dè cu 2gon- 
parar Plivkeer dei ccwesztva 13 1ppeoo paivor pei 
dos, 3 xd Td coesomuone rit: ama aresrdi) 
# mas mos Fiosws, %, & È tubo. Tè 9Ò ca 
DMiempdrar è Dhikor castra, xomor xaì ri 
drappictà. Dee #5 Tho Is podio ris 
(8 pedars, È Aden io fono Ei rl rustica, 
È rd, 10 roms idimar toy dr. TE 
‘ud Pri d rebews pirss dial 2 psomor, ri dia- 
“pani regi& mo È Paris* E di avappa- 
cen ras din papr die, ti È muwdicews duPopi 
7 Algopdrar da ras i) Ei pirss. 
Meademiia di ia agnas ro uUrrone dior ur] 
dipprvii Tepeypemia, TeÙs d siivior indons 
uandinws' 1, dubapss xa } pirss. 
Taumis di, 10 zraridie inn i di pera 
dis: 1dì rudi: nari ris crtospnidvag ip 
—Èì Pais idommras: Mipn dè auris tesa Mi- 
“ls; pis, raì genois. Ann pù ca, d' fe 
tveloxen TG psono wEgwvery, dor mis rs 
È Pavis È diernua mimmo mimpoy rana» 
86, N rav dosray ms, Mikis di, d' n6 im 
cu lives aires, 7 dv rss d Dario 
appsCordo, i Pen parodia, n reina cvsualg 
Xpias dî, 1 md È pedadiz ampara, Tad 
IS di math ddn'mosaea' avnì, doni, mer- 
mia, mn. Ayogns sp &v dn tesa sbbiia, 
diandufizoe, cErmipis. EvdtA dp Griso, n 


i ipapieo 


x 
2g riv iis Pier rl Timanr mv 
avandyufevos i, 4 dla rev imdior dorme 

‘deva rho Bagorima, Meesdioiy dè, ) ren 
crunprdiar 180 Prmuvevdee, neon dl doy dira 
di avion, fi tuawmws® com di nav mas pls 


I Corais 


HARMONICA;: 


Corais Fewpeiry. MAoni di im, n 2ja 7 rg 
Cardy Ajgrnparer, ” Phieor, dio bi % TÀ 
van, fra eresiaudim Tovov, Vras vi Bapia rérev, n 
qa birala, wesrdiison, ng) # pin admsppato- 
dine’ Tila dè, n 6D' ds rive md Suodin 
Ibis %, 1 perdionondp, tes vd). 7 Plorder 
dBenior, srog dî adito, nai icrinis inasov 
dute nd) Dora TÈ deri, na) eis dv nate 
Aprertoy® atm dè è ri qs azarni* Tom dé 
ta, 1 dr deere potro pen nari pic gavo- 
pSpn aresoeay di, rev im TE aus” PUirle aeto- 
ves dibass perudari). siaPiper di perorsita pe- 
Meedlats” 1 O goto * irmygadia piùss ist 1 dì, 
ibis mamma. Toni dî promo, Nice dd resi 
vopuxds, difvegunos, reggmnos: è vd Ev vepui- 
is Tpims, 69 mrasdis* è dì diven ord, pe- 
ovesdiis: è dì regganàs, vmamadis* dda d\'a- 
GHonov) deizs, ds dulamy d) iportna d fui 
wiis varcare isuwrgi 1a nadivig mes, din 
idro, Pardadi sos, nes) Ka prsì, È ty presagi” 
Tpimi di Mipvry, ja n cuwipPairer mus 7a 
7dos ner tì pidn È Digvolag, AiaPiosci dî dh- 
Mihay di pueremilay® ofie, ws crapuen®», gie 
panni, Digos csiuan, ès mrudis, parso 
. Ts, Vramerdiis* vw, © does, Ppizaes, di 
dus' tpiro, vopunti, veg plinti, Teagina' #34, 
ds Pad TL ip ovredrabà, di 5 ia dump 
eg uns ri di  algsodinalò, dì rs TW 
pv igegaipondy' rho dì pio, d\' 5 sis npepsicro 
thò Luylo ata. Ha dè rese CraAeiro, 
end mid Luxe satusiuale dig tim Fecpa to 
mne Îiwpdtr' di pi xa) puri cn piveor Kai d 
pelaSora pedromitas un), omev cn È Afezze)ai- 
ui 95 cis cvsuAmINÒY, 7) tic novgazmiv 5 f- 
again Frà 1 peraCodri Pier. Ea 
dì * Algeri Sd 795 pedomiias, d far 
pese?) pegadoreirta, à diappa Luis dvd pi 


des, È meabeas ipeiinai, naì mil T$MIS cixcia, 
safe tuto Gel pereSoAis Gpyrey” Xpiny dè 


Témus parisz ud i tegyudia, è 7 Aarriy tou 
TETS Xe) S vaggnmp®. Zuse)rinàv dè, di È 
cwwAdA) n pura ts mervimia nai tnavtjer did- 
Grow appial di n riSTY amisIua, Ts tpuwri- 
wis raha, na) Splwers, sal cinmis, na) mois 
apgais.. Bovgaràr dè 7965 in pererzita, 
sein II fici nel samia DA 

Cuov ma rai tiprviniv apporsordì cards, Spurci, 
Foyaves, tyudpa, SVELA), eri mi rms dora, 


(Jeu tranguilitas;) eltque conftitutio liberalis & pacifica. 


Encomia, Confilia, & horum fimilia. 


503 
tionibus confpicitur.  Plexus ( /ew Nexus) qui 
per interjetta diaftemata ( phthongoive ) duo, 
vel etiam plura, unum procedit tonum ( five 
ca gravia fint five acutillima ) pramittens & 
melos efficiens. Petteia eft cjufdem toni fie- 
pius fata petcullio; &, qua co; nofcimus, qui- 
nam fonorum omittendi fint, È quinam allu» 
mendi, & quoties horum quodque; itemà quo- 
nam incipiendum fit, & in quem delinendum: 
Eitque Moris (gerzive ) exhibitiva. Tone (ex- 
segfo Seu protraffio ) elt per plura tempora 
Mora, in una prolazione fala; feu, quando in 
codem Phthongo plures canuntur. di&iones. 
Differt autem a Melodia, Melopecia ; altera enim 
eft cantus indicatio ( few prolatio, ) altera eft 
habitus effeétivus. Modi autem Melopeeia funt, 
generatim, wes; Nomicus, Dithyrambicus, Tra- 
picus. Quorum quidem modus Nomicus, eft 
Fender, Dithyrambicus, Mefoeides ; T. ragi- 
cus, Hypatocides.  Speciatuim vero, reperiuntur 
plures; qui ob fimilitudinem ad generales re- 
duci pollunt. Sunt qui Amatorir vocantur ; 
( quo ipeltant Epithalamii ( fex Nuptiales,) Co- 
mici ( fe Fe/lrvales,) & Encomiaftici ( Sen Lau- 
dativi.) Vocantur autem Modi, quod Mores 
animi quodammodo connotant Cantibus confor- 
mes. Ditferunt autem inter fe Melopeeie; tum 
Genere, ut Enarmonia, Chromatica, Diatonica : 
tum Syftemate, ut Netoeides, Mefoeides, Hy- 
patocides: Tono item, ut Doria, Phrygia, Ly- 
dia: Modo item, puta Nomico, Dithyrambico, 
Tragico : item More (/e4 genio,) ut cum aliam 
dicimus Syltalticam ( conzraZam) per quam af: 
feîtus trifs movemus; aliam Dialtalticam (di- 
Jatatam ) qua animos excitamus (us iram, fero- 
ciam, furorem, fimilefaue ;) aliam Mediam (yeu 
temperata) per quam animam ad quietem per- 
ducimus.. Vocabantur autem Mores (Jeu genit ) 
quod per hos anima ftatus ( Jeu temperamenta 
inde perfpicerentur & corrigerentur: ( etiamfi 
non ex his folis.) Eft utique & Melopeeix Immu- 
tatio; ut quando ex More Dilatato, ad Contra- 
dtum, aut Pacatum ; aut, ex Pacato, ad reliquo- 
rum aliquem fit mutatio. Eft ènîm Melopeziz 
mos dilatatus ( dia/fa/ticus, ) quo indicatur ma- 
gnificentia, virilis animi elatio, ationes heroice, 
& affeétus hifce congrui ; prout dittum eft ubi 
de Mutatione agitur. His autem maxime utitur 
Tragoedia ; ceteraque qua hune participant cha- 
ratterem. Mos contraétus ( /y/falticus fel quo 
ad pufillanimitatem conducitur animus, & dif- 
politionem minus virilem. Congruitque hec 
conftitutio affettibus amatoriîs, lamentis, mife- 
rationibus; & horum fimilibus.. Pacatus Melo- 
pecia mos eft, unde confequitur anime quies 
Huic congruunt Hymni, Pxanes, 


SECTIO 








a Pro amuyzeia, repono imuyzria. 5 Pro afsraggrzlò, xi, — ròr, reponendum putaverim Afgswanzlo, 


st ad. 


a Sup- 


504 


MANUELIS BRYENNII 





SECTIO UNDECIMA. 


De Pofitionibus Tetrachordorum, quibus Cantus 
terminatur. 


x U M jam breviter difleruimus de Melo- 
pai Proxime de tetrachordorum po- 
itionibus, quibus Melos terininatur, dif: 

feremus, Sciendum igitur eft, quod tetrachor- 
dorum pofitiones, quibus terminatur cantus, 
font feptem: Synaphe, Diazeuxis, H podia- 
zeuxis, nolan, Epifuapli, ypofy- 
naphe, & Paradiazeuxis. Harumque feptem te- 
trachordorum difpofitionum, alia funt omnino 
determinate, alix indeterminata. ‘Terminate 
funt quatuor; Epifynaphe, Hypofynaphe, Para- 
diazeuxis, & Hyperdiazeuxis : Indeterminata 
tres; Synaphe, Diazeuxis, & Hypodiazeuxis. 
Quonam autem differt tetrachordorum pofitio 
Determinata ab Indeterminata? Nempe, quod in 
tetrachordorum pofitione Indeterminata, cantus 
idem fieri potelt, fub alio & alio Modo: fed, 
in Terminata, non item. Quodque hoc ita fe 
habet, refte, norunt omnes qui cum ratione cir- 
ca fenfibilem in organo harmoniam, plurimam 
diligentiam (ut oportuit) pofuerunt. Item, ha- 
rum alie, in fyllemare Immutabili dito, apre 
funt conftitui ; in Mutabili, alia. Et quidem 
in Immutabili fyftemate conftituuntur, Syna- 
phe, Diazeuxis, Hypodiazeuxis, & Hyperdia- 
zeuxis; in Mutabili, Epifynaphe, Hypofynaphe, 
& Paradiazeuxis. Cum autem omnino ( ficubi 
alias) in ftudioforum gratiam, perfpicuitatis 
rite curam habemus, ( unumquodque autem di- 
&orum, utut verum fit, tunc folum redditur 
rfpicuum, cum, quid fit omnino fit manife- 
fum j) omnino xquum elle duximus, Quid fir 
earum queque, hic breviter indicare. Syna- 
phe (connezio) ell, quando duorum cushoi 
dorum ptoxime pofitorum communis fonus, fit 
vioris tetrachordi acutior (in confonantia 
Dia-teflaron) & acutioris gravior; & Phthon- 
gorum fedes (fra manfiones ) fiat inter fe in 
confonantia dia-teflaron. Suntque, in organi 
harmonia fenfibili, Connexiones tres ; gravilli- 
ma, acutilima, & media. Graviffima quidem 
elt, qua fit ab Hypate-mefon ; hec enim inter 
fe connettit, qua gravilfimum vocis locum oc- 
cupant, tetrachorda duo; nempe Hypaton & 
Mefon. Acutiffima eft qua fir a Nete-diezeu- 
gmenon ; ut qua fimiliter inter fe connettit, 
qua occupant acutiflimum Vocis locum, duo 
tetrachorda; nempe Diezeugmenon  & Hyper- 
boleon. Media vero, qua fit è Mefe ; quippe 
hac fimiliter inter fe connettit, que medium 
vocis locum occupant, duo tetrachorda ; nempe 
Mefon & Synemmenon. Diazeuxis ( disjun- 
Bio) eft, quando duobus tetrachordis Interme- 


TMHMA ENAEKATON. 
rise} ri Fou Tor mtegNIpd ar, dì’ tav ri pi- 
ND cesterg. 


laraCirns cuompas wEi d peromilag® 
A ibis È ai 7 Firay 7 mrgazipder, als 

P piros cellerg, digAnti puede. AraY- 
nalo Ev adira;, ds ai Fiods Farcaxipdar, ais 
È pédos dell'era, Rd ci uvadi, dgldh, 
Cenate, imp die, Sinnai, i 
awaPi, xd dbis. Téruy di 7 inlà 
Hoswy 7 ameazipdan, ai ud dn malytas des 
cpéra,, al È dies. Ka dieso pivay vdi ein mr- 
cupes* Frnawa®i, aromapi, pa, 
È vmprlilAbis* Abeysa È) reds” cova@ni, dgr 
(Ibis, È vardielAtis. Ti dì did n dies 
open Sins 7 tes gipdav È dovesse; om em pp 
È dueist 7 mreggApi cv Sioews, Pavn più 
UP erips reirs duvamg pijnoX im 3 d des 
cpims, sdapos' Ka) om 789 “rws txd, dida= 
cv dydiis dts omo E diys mei È co pe 
pebveo alchymis dppeovics Aes arsdluì, ds tom, 
Fimvinio. Kai avidi ai uÒd) avti, Ca TU ape 
TUCIALO nars duo cvsIpaTi TUWESIY MPUnden* 
ai dè, ce ri pelaCorso, AM ai dò TA dipila- 
CiAw cUSIMATI cuvisav®), n cuwaDi, È 1 dig 
Cabis, È ij CrodialAtis, nai i vmepdiadAtis* 
ks di rà pemeoruò, nm Trarwiadi, È 1 Gare 
suwdpi, Ci apgdekbtis. AN inldi aura 
28, cme mos as, TI 7 Piderivoy Padoi, cu- 
Plvetag engtws Pporrilerdu* inagw 7 deg 
pb, Tora 3 peoroy cous dAndis HI mid 
d ili vin dinev rari fin) ati chas 
smo Sr Greg, 3) Ti indon avriv t5ì dig Beg- 
xiur trave eimsin. Evra®i pù rei vw is, cry 


‘Sucir mreaz6pdean ibis nesdiicar rinoses bios, 


dir 180 E Bapurips maga giode ibompes cin, tn dia 
mosdpoor cuenta, & dè ipuripe, Bapbmpss* > n 
19m 7 PliAar, nare Thò dla mordprar cv p@ericu, 
artis dda. ZuvaPaì di dov, & ti E Gpochrs 
aidari aporia, rgéis\ Bagurdm, csvrini, pica. 
Bapursim pdù saw, n parsa dora È izzaimis To 
pican * È alri owvarilà direi ni emi germe 
T Bapiran È Paris 77 dis nreaxogda: nm 
È daarov 3 piro. Okuram dè n avo a 
dev asd dre Tv diloy ida sa) dd ara 
Gpoiws cwwafla dMiAos ni irta è chimere 
È Paris remo dio mredyepda” nr del ye 
pdiitav è © vmepCoAaior, Mion dè, poro rdpn md- 
div ad mis primms* naù pelo alri dpuciws cuw- 
dle diross Ti mat pio È Devis 7 


mv do mregzopda” mi © pirr È © cwwnppiror didldis di ton, Grav duriv mreazisdar 


. «+ HARMONICA i sos 
su cerco puécon sit, € mi 194 7 bear nera rhà dius et Tonus, & Phthongorum fedes inter fe 
Fl imp aes Aya. duaf'iitas dé funt in confonantia Dia-pente. Disjun@tiones 
dia dio: itumpa È Bapuripa. Oguzipa pv sv iv, autem due funt; acutior & gravior. Acutior 
di goin asd È rs È mes zoputrs ao mt n St, qua fit ab co tono qui continetur è Ne. 
mis 7 comppirar ra) paio vaì Ò ire è te-fynemmenon & Paramefe ; «hic utique to- 
tes 2jalelymoa È compiprisan megixopdor dr "US disjungit tetrachiordum fynemmenon è se- 


indry perwy 





di 














ugt SISITITÀ O 
<P cè buoi TE ai 





"E dldiypivan. bapuriog di, i psp miAm  trachordo diezeugmenon. Gravior autem, quie fic 
Usd qs E wEaxipirs casi n È pis xa $ ab go tono qui continetur d Mefe &Paramefe; 
sais? È d Ems è tes Alea # pé- hic enim tonus disjungit tetrachordum Mefon 

cav prod am E dl Loy ivan. YmdAl dis è ‘tetrachordo Diezeugmenon. di" 

. Uuu 


so6  MANUELIS 
(/ubdisjunBio ) lt quando duobus tetrachor- 
dis interponitur confonantia Dia-pente; foni- 
pre Fresco nr fe. inna 
ia-pafon... Suntque Hypodiazeuxes dux; gra- 
vior, & acutior. "a tetrachordum Hypaton, 
à setrachordo Diezeugmenòn, disjungitur sum 
tetrachordo Mefon tum tono qui continetur à 
Mefe & Paramefe ; hoc eft, confonantia Dia- 
pente. Nam ut Hypate-hypaton ad Paramefen 
ravionem habet duplam, (que continet, ut di- 
&tuni eft, Dia-pafon confonantiam ; ) ita & Hy- 
. pate-mefon ad Neten-diezeugmenon. Item, zee 
iracherdam Mefon, è tetrachordo Hyperbolzxon, 
disjungitur tum tono qui continetur è Mefe & 
Paramefe, ipfoque Diezeugmenon' tetrachordo. 
Atque ut, Hypate-mefon ad Neten-diezeugme- 
SR caga fic pil ad Me 
ten-hyperboleon. Hyperdiazeuxis ( -dif- 
GY elt, quando duobus oa ia la 
ponitur confonantia Dia-pafon. + Super-disjun- 
gitur autem tetrachordum Hypaton, è zetre 
chordo Hyperboleon. Nam Hypate-mefon ad 
Neten-diezeugmenon ( ut per fe patet ) con- 
fonantiam habet Dia-pafon.  Epifynaphe ( de- 
pleà connexio) elt, quando tria tetrachorda con- 
tinua conjunttim canuptur: Ut serracdorda 
. Hypaton & Mefon & Syrf@immenon. Hypo- 
fynaphe (fub-connexio ) cit, quando duobus te- 
trachordis interponitur confonantia Dia-tellaron. 
Sub-conneftitur autem Hypaton tetrachordum 
cum tetrachordo Synemmenon : Nam utrifque 
medium interjacet tetrachordum Mefon. Para- 
‘ diazeuxis (jwxza-disjunétio ) eft, quando fono- 
rum fedes inter fe faciunt diaftema tonicum. 
Hic igitur Mufices modus harmonicus nobis 
fufficiat, È 


Sed quoniam videmus quamplurimos, ( prius 
quam didicerint, ut decuit, ca omnia qua de 
Harmonica diximus; auremque continua exer- 
citatione fecundum rationes ejus artificiofas af- 
fuefecerint; mentemque fineyga accurate judi- 
care; ) ad cantus compofitio! ‘ofilire velle: 
propterea vifum eft. mihi n ium,- pauca 
quadam, ex Ariftoxeno hic adjicere, ad depel- 
lendum hoc eorum inconfideratum & intem- 
peftivum propofitum. Nam ( ut nobis fubit 
exiftimare ) nemo eorum qui prafentem mo- 
dum intellexerit, (nifi ex corum fit ille nu- 
mero, qui non ab aliis, fed feipfis, femper per- 
fuadeantur, ) fic vere facere de catero pra- 
fumpferit.  Hasc enini ait ille’ verbatim; Jin fe-" 
cundo ejus Elementorum Harmonicorum :-in 
tales ( ut fupponendum eft } fermoniem-{ qua- 
fi oblique ) divgensf ‘Eft: enim nobis, uni. 
€ verfa theoria de omni cantù: mufico; qui tum 


* voce fit, tum inftrumentis ‘Ad duo autem’, 


‘ refertur hac traftatio ; ad auditum & ad in- 
‘ telleîtum. Auditu enim difcernimus Diafte- 
£ matum: magnitudines ; &. intelleftu perfpici- 
“mus eoruin :poteftates.  Oportet igitur alfue- 
‘ fieri accurate fingula judicare. Non edim, 
‘ prout:.in .Diagrammatis dici folet, Efto hac 


CI 


BRYENNII. 
di tro, trevdueiv menta peratò ni) i dà 
mirn o puPeria, ug) di axpos Hive: rara è dj 
FUStI cvpPtovai eotds dMMIAss: Tmdjgliitas 
di cin dio Basurieg nai iburiea' noì dd È 
Umaerty mred gender dari E del Loy pian del dn 
nu, vt n & piru nreagipds Min È aa 
zop tons bro qa È pins CT peppino 
d\' emiv, asd di dle men vuDurias re) gato 
darte i vr 7 Uraraniartàe To it 
Srarhaciora Nigay xd, è Genumdio tm) È da 
sardi cvuPuvias ira Ù Umim 7 prev ati 
hà rl + MLA TI 3 cao mita 
8 vmpcorajar il bx), ari me rù merz die 
“avi tan È pims rar È pgpene, xa) in ri 
del iBiiw mregyisda* È posò darte i bird 
7 pirwr ertòs Tlw vijrlw riv dl dry biiev dida 
aiova ixd Aepor” Ere x 1) pito reds Tleò viel riv 
Umpboraicr. TmpjaCdtis di tou, orar dudi m- 
Tesgipduv avù pio Vasdoxn i did rartv vvu- 
Povia" imodii lA ) è vata mredxada 
dor 78 Umpochaler na) gole i zsdmyF pirùr 
ess Tha enti 7 del Ayidicoi, os avrade av in 
Panpèr, Thò 2g mast new”) cv pu@oricw, Em 
owwaQi di isw, tr Tela nteRNopda narà cuvd- 
Qluò ibis parwdnSi dior è Urmertv * pray na 
cuwnppdiar. 1movva®i di tav, Cray d'uciv rpa- 
26pd can dvi puicev of) 1 dè rosdpeor CLP 
arunia; di è Gzrarty nresypde, dorò 78 r 
cumppiirir è 9Èp più a pPonper T8TOY È pi 
cuv xenq nteaNepdo. NaeadialAtis di iu, 
croey rà 1m iv Db Aer roriclior Mor pia dororihi 
méòs dara. O pd Ev dppovixos È petornizis rpi 
ms dendrras dv Npliv go. 1 

Enti d\' ipod rapmdes, med ve +8 pa9eir, 
dis REGA, ei ni ti appro eipridpa 
Nati, TH Noi GIU TEXVINÙE aUmis dbyss TUWIXI 
creggaia, Th mi dsolò Uli, è thò 2igvoras 
tnag'ane:cis nese din P parma af 
ESirortas* dla mi TED avayuaio ripdiv idober, 
idey ala tomudr cn ri Aessrtirs mhodtiva, 
dis dmtpomy È ruavms avraly anioni Ris % duci 
pe sraas, Ka pale, us Cearovativ rpiiv fado, 
Boris div craly rari È tiv Tpiroy ruweÎS* di- 
mio pù f dois a iauris dei riivpuivay res 
dv tin Srws dAnSdis eredidorm mitiv TÉ Mors. 
AÉV pale STO muri nari. Nibu, ty 7 dripa 
Tiy appuvintor cur quggion, eds AU mitrss, 
dos tru zroraiir, Miazias rus È Aioy dorerdoie 
sd; € Ba di 2 4) dev iv we ia, Ei pi 
‘As mouris pont, TE gavouivi ty Deyn ra nai 
‘ ippatvors: Avdga®) d\ i meaypania cis dio die 
“ma Tlò arglò, ua cis Rò diavoiar. Ti pair dixsi 
“sesvodu ri 7 digonpirir peniy ii de digwole. 
«Papi du mis tsUr duvdpas. Ai Ev irsdB- 


“ray tuase dugsSios nesven. OÙ pie trv, darte 


«PA 7 diareappdrar idigy Min, Es ti. 
: * ev9ia 





HARMONICA. 507 


"ebrea Nappa Sr na) TH riv didipipirmi 
“simo im da xdoy dii, © pr peso gamepiérons s- 
“do 1 d aidiosws. duvapar pig 
“i9ide Thù ilo, imp rità, en? DEDepde, in 
0 8dè 7 mibran, in Vasdws, 7° dd, nese 
* AIR uiroy è Tixrer% 0 rippdoris, È ai tmegi 
“ans Tin mapiv mIEÀ quin mea) perito) TA 
Lal run agdèv isà apxiis iu mit, È 
tulbinus duescaa, Sum 90p todi) Pasdees 
‘albano, «i Nijdo mei ritor dr joidira 
* rpor» aiddre”). Escy dì Parepdo ritrà tr are 
<td afaypanias. OG. dì arasiiv, dm fd pr 
doti: 

WILÒ 








“linea rea; fic & in diaftematis expediendum 
tell Nam Geometra fènfus faculeate non u- 
‘titti: non enim vifum afluefàcit, vel reftum 
‘ vel circulare, vel ‘tale aliud quippiam, five 
‘male, five bene fit, judicare; (Sed potius 
‘faber, & tornator, aliique ali ui ‘artifices, 
ficlrca hac. verfantur : ) Sed Mufico, fere 
“principi vicem habet Senfus accuratio. Haud 
‘enim fieri poteft, ur qui fenfu male percipit, 
€ pofiit de hifce refte loqui, que nullo modo 
€ perfumtit, Eritque hoc in hoc ipfo ‘Tradlara 
€ manifèftrim. Non ignorandum autem efî, quod 


Ilidintea DOT 























È 
è , e 
ua AX. 
LS vd a 
+ a di 
| \E T- è 
N PA 
Sdi a 
tia È E ©» 
ul Ì pax 
SEE dì drauoc 28% 
Ì SR 4 e T 
i È SÌ Apecnufipio = 3 
x È Ma 21 [oa 
»] —_ Lal ij 
(CS { Di | 
E% af Lasa 
3 n x Sie 
ni TA 
Ed LI 
“ln È Yo 
x n 
x v 
LE a 
né ig E 
57 Ng L 
5%: 19° ; 
Doo y 
OL 4” 


<emuiis cusns, ape puirrnis mos È nuvspiva ist 
< Ka) 57 gsidor dià dns, na) nari ray puipos 
‘avis, ds timiir avis, diamiva. EUDiws sete 
‘os TOY pair diaPoess aiBavipada ri pù 
‘mbizorns pirons, tav dì pirar nuspivor. 
* Ka) mao, ome puevorros TH peridws* ro de pù 


tuali ararlw È pion, n de aPpdpio xa 
“ nirlu* pirorns gesp Ti pagibus; cvpbaivi xuvei- 


© R mis riv Dian dass. Kai raro, Or 
Pile pl san ag ga gg rad 
‘metindà nosdpar, È dia mirri, x9) irisan. 





Murghers feuipt. Univ.Uxon 


€ Mufices confideratio elt, tum de manente ali- 
‘ quo, tum de moto ; quod fere per ipfam to- 
‘ tam, ejufque partem quamque ( fummatim lo- 
“quendo ) fe extendit. Statim enim generum 
5 frena fentimus, dum manet id quod con- 
“ tinet (memipe extremi foni) fed media mo- 
€ ventuf. Itemque, cum manente itudine 
‘( dicimus, hic, Hypaten & Mefen ; illic, Para- 
‘ mefen & Neten: ) manente ( inguam ) inter- 
‘ valli magnitudine, moverì contingit Sonorum 
€ poteftates. Item, cum ejufdem magnitudinis 
‘ plura funt Schemata ( few fpecies ;) ut fifle- 
 matis Diatellàron, Dia-pente, & ceterorum, 

Uuu 26 Simi. 


508 
‘ Similiter, cum ejufdem Diaftematis, alibi, po» 
€ fiti fit mutatio, alibì non fit. | Item, in cis 
€ que Rbythmum fpe&tan, hujufmodi multa 
‘ bei videmus: Nam, manente ratione qua ge- 
€ nera determinantur, moventur pedum magni. 
‘ tudines, propter duftus poteltatem: &, ma- 
€ gnitudimibus manentibus, diflimiles fiant pe- 
«fe Eadéinque magnitudo, variare potelt 
€ pedem' & conjugationem.' Manifeltum item 
‘eft, quod divifionum & fchematum. diverfi- 
€ fates tiunt, circa madentem aliquam: magni- 
< tudinem.. Et, univerfim loquendo, Rhythmo: 
€ rum-conftruétio multos.variofque admittit mo- 
<tus: Pedes vero, quibus rhythmos deligna- 
€ mus, fimplos femper cofdemque r0t4s. Cum- 
€ que talem habeat naturam Mufica ; neceffe 
< eft, ut, in eis que harmonicum concentum 
€ {pe&tant, affuefaîtum habeat quis tum intel- 
‘ le&um, tum fenfum, ut refte poflit judicare, 
‘ tum id quod manet, tum quod movetur, (few 
€ variatur.) Adeoquie,. fimpliciter loquendo, ta- 


€ lis eft que Harmonica vocatur feientia, qua-' 


€lem enargavimus! Dividitur autem in pra- 
di&as feptem partes. Quarum fiugulas, cum 
Deo, nos in pracedentibus perfpicue expofui- 
mus. 


MANUELIS BRYENNII,&c 


‘ Aowrosdì ug) crv TE dns diagiuans mr 
* pùo mie pirs peraCoXi iverg, Ti dì pd. Md 
SA ca mis mei pubpi, AR ADI ip 
‘aaripd rai gap, pivoyras ri Miya nad dn 
‘ didiessey Ti Sins mi periy svéimy riv mi tiv 
<2jg Thè È dyiugris dwapur na) r0v pusgaI n 
<idpirtin,. ducpeoros phvermg. ci mdes* vai curi 
“n piredos,mda dî duvang xa) culvziar. fj- 
‘2a di na) ai 76» diagiori n sai ginpud 
‘run è dia, mei piva n pe gir 
‘uadéds di simiv, 1 per piperita mAàs rai 
‘meradantis soices mina di dì mdis, dig 
‘omugpipufa civ pvuùs: aes Ti rai ne 
‘ avris dii, Toasrlw d\' txkes Qiov $ psn 
‘us, dvayuaior ua) to mis Ri f= 
“vor cuvsdidhwe ‘Fl re Sala nai porge 
‘ Gysw, adds. xesven nti piror xa) PD _rad= 
‘ adper, Adihds pv sv P.timiir, rav de is 
Sii appornoi indica Pau, cia duraridae- 
‘ado. Zvpbiome di auri dignita tis ni ato 
rarireyuaa iilù ppm. Oy inasw Grapyis, cuò 
a, ct mis puote edita. 





« Suppleo Alggeesi. 6 Sappleo simîn ex Ariftoxeno. 


FINIS. 


A PXIMHAO TV E 
TOT ETPAKOTZIOT 
% A M M IT H 5, 
KAI 


KYKA0Y METPHE IZ. 


EYTOKIOT AZKAAQNITOT, 


ris durlà Cariumpa. 


A RCHIMED IS 


SYRAGCUSANI 
A R E N ARI US, 

E T V 
DIMENSIO CIRCULI 
EUTOCII ASCALONITA, 
In hanc Commentarits. 


Cum nova Verfione & Notis, 


inno 1676 primum edita. 


La D 


H 


PARIGI 
{OM 0; 
TA 5 


N 





CAS 


ha 





Por 


Digitized by Google 








LECTORI PRAFATIO, 


A Curatore Prelt in editione prima. 


in animo fuiffe editionem veterum ompium Mathemati- 

cotum hic loci adornare, & typis noftris excudere. In 
cam potro rem, feriptores pro feculi in quo vixerunt, & Argu- 
menti quod tra&arunt, ratione, in claffes atque ordines diftinximus; ; 
adnotatis fubinde neotericorum inventis, qua aut artem promove- 
rent, aut laboris compendia facerent. Quinimo Bodleiana, Savi- 
liine, aliarumque noftratium Bibliothecarum, qua MS codicibus 
abundapt, Scrinia excuffimus ; cumque iheditorum exemplaria qua- 
dam ibidem defiderarentur, viris idoneis in partes exteras tranf- 
miffis, de iifdem procurandis fategimus. Nominatim cApolloria 
Pergei tres libros: pofteriores Arabice, & Serezuz: de Se&tione Cy- 
‘lindri atque Coni Grace, Lugduni & Parifiis- tranferibendos cura- 
vimus. Infuper cum confultiflimum videretur ut Euclides agmen 
duceret, illius rei curam fidei Eruditiffimi noftri Dv E2v. Bernardi 
Profefloris Aftronomia Saviliani commendavimus; qui non folum 
omnes intendebat nervos, ‘ut liber ipfe omnibus numeris abfolutus 
prodiret, fed fuis fumtibus diagrammatum totius operis formas ele- 
ganter delineandas & exfculpendas curaverat, fpecimine paginarum 
aliquot Typis infuper commiffo. 

Sed poft haec omnia, cum conatus noftri tantuna aberant ut Mce-, 
cenatem fortirentur, ut vix laudatorem unum aut alterum inve- 
nirent, confilium hoc ceu prorfus deploratum ultro depofuimus. - 
Nihilominus ut cognofcerent ftudiofi, quam minime fupervacua 
futura effet illa opera- qua ‘in veterum fcriptis collocatur, placuit 
nunc temporis, breves hofce Archimedis traftatus, una cum Ex- 
tocii in eorum alterum Scholiis, ex recenfione Do@iffimi noftri 
Dai Dris W7a/4fii, Profeforis Geom. Saviliani; in lucem emittere ; 
quibus tot menda glim irrepferantgquot fuerant voces; quarum 
plereque non tam Criticum ant Grammaticum videbantur defide- 
rare, quam vatem ‘& hariolum. 

Revera literata Pubes haud alibi honeftius fe quam in hac Arena 
exercuerit, qua terrarum orbis molem conficit una & defignat. 
Ccelos ifitueri leve quiddam' eft, cum infuper concedatur eofdem 
metiri & limitibus prafinitis CAS, nec terras pedibus fubje&as 
Ja&Kare 


\ NTE annos jam aliquot publice teftatum fecimus, nobis’. 


LECTORI PRAFATIO. 


ja&are par erit, cum liceat nobis non illas modo, fed diffufam Uni» 
verfi machinam calculis fubjicere, & tanquam rem familiarem in 
numerato habere. Nec certe illuftriore fpecimine fe facile Mathex 
fis oftentaverit, quam in fcriptis iftis; ubi, ceu partita ex. aquo 
viftoria, Arithmetica & Geometria de rerum Natura pariter trium- 
phant; fiquidem altera Univerfi molem numeris fuis, altera ejuf- 
dem ambitum lineis' coercet, 
Ceffent ergo pratextati Juvenes, luxu & ignavia avum tranfi- 
gentes, rus paternum & hereditaria jugera magni aftimare;. ad fa- 
* cultates ampliores, in quas fortuna jus non habet, Mufe &-Artes 
vocant: orbem terrarum. intelligendo fuum ‘facere poterunt, & fa- 
piendo aftris dofflinari.; perfruentur opibus quafcunque non con- 
cupifcunt ; omnia poffeffuri funt quibus libenter carere didicerunt: 
Demum, qui propriis affeftibus imperaverint, latius dominabuntur, 
‘quam qui Cives ad frana perduxerint,, aut Hoftes fub jugumi mi- 


ferint.. E 
i 35. FELL 








In Arenarium Archimedis, . 


Conflatum ex micis Epicurus credidit orbem, 
+  Masimaque in rebus polline creta levi. 
Verum atomos, quot terra capit, quot inanîa celi, 
Dicere, ut ex numero granala nulla cadant, 
Hoc opus, hoc comti fuperat Dottoris acumen, 
Parque Syracofio calculus ingertio eft. 
— >»; . E. BERNARDUS. 


A PXIM 


coi ;i 513 


H A0T x 


YAMMITHSZX. 


A R C H I ME DIS 


AREN 


IONTAI mis, * PagAe lider, 78 
apps 7 ® apibuòr, dmfpor ded rÒ 
TIT. Afyw 9, è pbror $ Ei Zv- 

; eguious Ti ug) Tav amar Zimsdiay 
arde gorrs® did no TE nat vice Vicar 
Tv ra“ cinnedpar » tiv dai, 

d Ei mis 5) duri dmdpor did by, road 
var) pendiva 18 ru redintr nartovouar ivo 
Urdipgeo, cas impcama è iis rt. 

Oi 3 © &rws dotacuens* didor ws, e vonorgey 
cu Ti apps medina cyuov ovyuetduor * city, 
dios è ts 905 dyros, drameza pr dcoy ta a - 
Th ma mdazioy 6 matt, È 7 rosdopatuy ris 
965 icon Ules mis inlmAemtmis 7 cia’ mae 
mhacias È pd) igor, pnd\' è rapa tudo 
Umepoa more vis dirt. 

Eyò 3 megrhug tir diuyien di vendi 
au pererntr, dis gros pied, im 7 Up dun 
1 Katuyopar pivay delay, È A esdedordiicar ca 
nis mn Zagor 1 rereapdios, impara 
quis, & peòver "è apibpior tè Jdpupe 8 " pisa 
Gas Corrs iozr ° rei 9a med np Sia adito ci- 
sad, da È 7 TE P pégedos icon Exarres Te 
MOT ea. 


emesiviwor dspodiywr, a rPalea 25 t5ì nivceo pùù 


"mais pas nivmew, " di ) cn to xivres low Te sÙ- . 


Sia va peretò TÉ wéyrpa TÉ dMig È TE HévTpE 
US qde. 

Tare SÒ 7 ggaPopiveus Ig riv dspo- 
Meyer digrpions Agisapzos è Tau * zrode- 
cir thidener Yeanpas' ts dis Cn TAV roRe- 
petra copSaiva, È xér por mado Aud TE 
vui cipppire. 





Cum hic emendanda fuerint plurima qua in veteri 


(assi sos v'acpa 
Kanyis 1) tn nalary Kispos, Uzad OD 7 as 


ARIUS. 


ENTIUNT nonnulli, Rex Gelo, A- 
rene numerum, elle multitudine infi- 
nitum. Illam volo, qua non modo Sy- 
racufas reliquamque Siciliam, fed & re- 

pos omnem, qua inhabitatam, qua non in- 
5 habitatam adjacet. 


- Quique non infinitum illum eflè prefumunt, 
prafumunt faltem, non tantum ullum efle nu- 
merum nomen fortitum qui illius fuperet mul- 
titudinem. 

Qui vero ita opinantur : certum eft, fi tan- 
tam Arena molem congeftum iri mente con- 
ciperent, quanta foret Telluris moles, repletis 
inibi tum pelagis omnibus, tum Telluris cavi- 
tatibus ad fummorum ufque montium altitudi- 
nem ; multo magis exiftimaturos, non in prom- 
tu eflè numerum qui hujus multitudinem fu- 

peraret. : 

Ego vero id aQurus fum, ut demontftratio- 
nibus oftendam geometricis, quibus & Ipfe af- 
fentiaris, inter numeros è nobis nomine in- 
» fignitos, & in eis que ad Zeuxippum feripfi- 
mus expofitos, cos efle qui numerum fuperent, 

non modo illius arene que Tellurem ficut dixi- 

mus repletam xquet magnitudine, fed & qua 

magnitudine aquet Mundum ipfum. 


to 


Mundum autem, è plerifque Aftrologis ap- 
pellacam intelligis Spheram illam, cujus cen- 
trum idem eft atque Telluris; re@aque ex cen- 
tro (guam femidiametrum vocant,) xqualis 
ci qua centrum Solis & Telluris centrum in- 
terjacet. 

Hec utique in feriptis ab Aftrologis Hypo- 
thefibus difcutiens Ariftarchus Samius feripto 
edidit; in quibus ex pofitis colligitur Mun- 
dum multis vicibus majorem effè co quem mo- 
do diximus. 


30 


Ponit 





Editione Bafilcenfi irrepferint menda; libet in imo mar- 


gine ftri&tim notare quomodo fe illic habent qua: mutanda cenfui; quarum emendationum rationes (qua non 
commode poterant hic fubjungi ) fufius in notis ad calcem cxhibentur. 
a Baf. SunaQoziam. 5 Suppleo «e4uò. c Malim sxudiar aut'sixsidpo. d Bal. ch vi ne 3 coro drtipoo sigle 


dx vardapizenn. e Bd. f Bri 


de duro è mis 78. g Forte legendum wurra» pro diale&to Dorica ; & fic alibi. 


6 B. puiziesirrs. i B. sermmei--. £ Forte legendum cadi. /B. m Bice? a» B_ uuh&. oTi 
more Delio. B. jagih&. 9 B.j din. rB. 


36 merangupbia retinco abfque iota (ubferipro ( & fic alibi) pro 
+3 F siria L'hiay mì. fRetinco 2. £ Yrefad retineo pro more 


malim cino vel vnfizia. 
a B. 


CO, 
Xxx 


514 ARCHI 


Ponit enim ille tum inerrantia Sidera, tum 
Solem ipfum, immotos confiftere: Tellurem 
vero, in circuli circumferentia circa Solem fer- 

. ri, in curriculi medio fitum: ipfamque Side- 
rum inerrantium fpheram, eidem cum Sole 
centro circumpofitam, tanta effe magnitudine, 
ut circulus quo Tellurem ponit circumferti 
eam habeat proportionem ad inerrantium diftan- 
tiam, quam fphare centrum habet ad fuper- 
ficiem. 

Hoc autem omnino conftat fieri non poffe. 
Quippe cum fphere centrum nullam habear 
mignitudinem; neque ullam ad fphere fuper- 
ficiem habere rationem "concipiendum eft. 


Cenfèndus autem eft Ariftarchus hoc intel- 
ligere: nempe: Cum Tellurem concipiamus 
tanquam mundi centrum; quam habet ratio- 
nem Tellus ad illum quem nos Mundum dici- 
mus, cam habere rationem Spheram illam in 
qua circulus eft quo Tellurem .ponit circura- 
ferri, ad inerrantium ftellarum fpharam; phe- 
nomenis fic pofitis, demonftrationibus confir- 
matum ir. Maximeque hoc conftat, quod Spha- 
ram illam, qua Tellurem moveri vult, magni- 
tudine prefumat equalem illi quem nos Mun- 
dum dicimus. 

Quin dicimus; Si ex Arena fieret fphera, 
tanta magnitudine, quanta ponit Ariftarchus 
Siderum inerrantium sod: eflè; Etiam fic, 
numeros fuppetere, ex iis qui, in Principiis 
(gue dico) oltenduntur, Nomenclatura for- 
uri, qui multitudine i pi eum ipfum iftius 
Arena numerum qua fpharam jam diétam aquer 
magnitudine. 

Nempe his pofitis. Primo, Telluris perime- 
trum efle quafi Tercentum myriadum ftadiorum 
(Sea ffadiorum ter millenorum millium ) faltem 
non majorem. Quippe cum demonftrandum fuf- 
ceperine alii (quod tu probe fcis) cam efle 
quafi ftadiorum triginta myriadum; Ego libe- 
. ralior, conftituto Telluris ambitu quafi decu- 

plo majori quam qui è prioribus illis exiftima- 
retur, pono illius perimetrum effe quafi ter cen- 
tum myriadum ftadiorum, /alterz non majorem. 


Deinde ; Telluris diametrum majorem elle 
diametro Lune; & Diametrum Solis majo- 
rem elle Telluris diametro. Hzc utique prz- 
fumens juxta cum plerifque priorum Aftrolo- 
gorum. 


Porro, Solis diametrum quafi Trigecuplam 
effe diametri Lune, fa/term non majorem. Quip- 
pe cum priores Aftrologi ; puta Eudoxus, qua- 

noncuplam affirmaverit ;' Phidias Acupatris, 
quafi duodecuplam ; atque Ariftarchus demon- 


MEDIS 

Tamdery dd, ri pv aan 7 aspur, È 
du, pivey dui rav D pay Epi Ei 
Tao, neri nuxAe mEsPipesar, ds 6sw ca piro 
TÙ Shop nerdpos” riv dî tv ddavor dspur 
oPaiear, mei è alri éytpoY TÙ dNiw rdpivar, 
40 TO pepati medina “cid, dis mt nindoy nal 

dv Ty a amnde) PEpipek, quaymav EXdr a- 

valoiay meri mv Tu» a miaray doreseaay, * i 


DI 
T 


35 


diay 
fx d nivrpor iS TPaipag meri riv SaPdvasay. 
T570 di sd ndor ws adudare > tom. Emi palo 
45 99 sis oPalpes nivtpov bdev ix puirados Sdi di- 
gar Exe bdiva mn mir TirPdresay sis Pipes 
armadio avo. 
Exdexzior dî è Agusupyer diavotiX nde. Em- 
di * riv pay ora plare vd * diaareo puùr È uév- 
5O Tpov TE xer pes” èv EX Nyon di 9 morì TIP pui 
sipnpeivov nérpuov, TETW é6er È Meyer riv rPaiegr 
& ? i er dò nindos xal în 5 Tv pay varonderg 
DEPipek, meri dv rv damhariy dspor © Pai 
par tds "dordeitiae, Ti Pawopirar ÉTws 8 i- 
55 rronepivar, crappila, Kai piaidiza Daiverg, 
pirsdns TÙS oPaipos dn @ rrosimy Tav pay si 
vspivar, fav arorery Td id apir ciprpivo 


seo pus. 
da può di È di sforzo cari vdpps rPaipa 
60 li redini P pigadas, ddindy Agksepxos ro 
niry i TÀv ToY diavicy dspuy ePaipav ei 
ki &tws, nvàs daxSivrav ta Apgais raw nar- 
oropaciar txérrar, vmescMeras TE GAI TÀ 

+ ri Paps, Vi puizades Egorras în 7A dim 
65 pupira oDaipa. 

Trronapévay " row» de. Tpiormw pùr, meekuerper 

RS grs cidp os °T pvesddar sudiwr no) Pu 

paia 1 Kadmeo rav adoc even doreddaviem, " xa- 

Bas nai rs” parsAsdris, ibowy avrày ws À° 
7° pvessò wr sediar tyò d\ umpba mi wdpos , Ludo 
Fas P pigedos Ta pais is “ dinama daro Ti rd 
To mestipen * dedetarpivs, tàv meeAperpoy aw= 
tas ronde uo sid * ds 7 preside cudlav 
n) pò pia. «© ne: 

Msrd ? tir, Tdy dig perpor tas 905 peiCora 
teicdp ras diapitps tas veNluias* r rav diape- 
Tpo T5 aMis peiCora ciudu T&S diapitps tds 
ses iuoiws rd aurà NapCdray mis TASISUS 
TEN EGTIPAr dspodiywy. 

Mera di ressra* Tav didperpor E aNis rds dia- 
pirpe Ts ceNlvag dis tesamormamAaciav td 
pì priCova. * Kai mp To oregTipUY dsporiy ar 
è eddiba putv cis * rear done A mPauvo pins” di- 

i ri Axsmerpos, lis dwdenarmbaciav® Apiszto- 


x 


tei 


So 





u Bid, in din. x B. clan. y B. Fuse is Quod retinco ( abfque inclinazione ) tum hic tum alibi, 
5 Bi CA 


quoniam id hic moris effe deprehendo. 2 B. né. 4 


ne} 


B. ds «iti. n. c Bri z@ rig. d Baraà. 


e B. opaiego, & fic fiepe. f B.dimdrizae. g B. remecidpo. h R. riding. i Brin & Baj di ms, dia rn 


ch cpzais F sprmeuglim. | B. E pu, 
r B. ag; /B. muegagridus. f 


iz ri, m B siepe. » BF À. 0BF. p B petto qBie i. 
mco ohi. u B. Sirgerdazion x B. dear y B. di F AA sudin € 


peitar. 2 B. seed a Be, 4 B side. e Malim cinarduzion, vel cioserdazione. 


dB 


. ARENARIUS. 315 


ue dì rendpa nine danvden, om esiv da diaperpos d- 85 ftratum eat, Solis diametrum diametri Luna eflè 
Mis ras diapitps ras ceMlize, peiCer per n° e-— plufquam oétodecuplam, fed minus quam vige- 
twnudnaraciov, Adler dî n ting dacia cuplam: ego & hune fupergreftus, quo pro- 
Eyà dî, brani tuo * tiny, drrws È Umui- — politum fit fine controverlia demonftratum, po- 
sBper © dvapdirezer i Teddy pivor, ronde NO Solis diametrum diametri Lune quali Tri- 
Tay d'idperpoy tri dis ràs diaptrps tas ceNi= g0 gecuplam, /alter: non majorem, 
vas, dis 8 rpianoriam Aagiay sid È puri " priCora, 
ORTO DE m'4t 
bi Freliicperdi davide iieva quam latus Chiliagoni circulo, eorum qua in 
Patate {sn ni > mundo funt, maximo inferipti. Quod qui- 

2450 wUAeY tyggaPordue Te Te era, TS dem pono; affirmante Ariftarcho, apparere So- 
Vi RAI ACASCPXB edi sipmnsmas,$ HUXDE T 95 Jem quafi circuli Signorum ( Zodiaci difli ) 
Godicar TaM Pemnopduov dos È cinastr è ila partem vicefimam & fcptingentefimam. 
KOCIOGUW» . 

AùTS 5) Fnoretdidues, qnde È rim È crd Ipfe autem, ad hunc modum explorando, 
eHm, ipyeevindis MaGei my yovian, is avi dreg = cONAtUS fum per inftramenta angulum obfer- 
Crapubld, rv ropuPày " iaguono mA TÉ INA. TÀ 100 vando capere, cui Sol congruit verticem ad 


3 - Si vedete Ni 4 oculum habenti. Quem quidem omnino ac- 
pd dperior dresca Make, GUX EUXEPES €51 dia è, curate obfervare non in promptu eft; eo quod 


perte ila pra 76 ? pol, Pata TA 092244 nequesoculus, neque manus, neque infteumenta 
dl civ dabav, abiomizs ddp e anesoàs dora quibus capiendus eft, fat fida fint ad accurate 
ve. Tleet } TETOr, dA TE mestirs, IX e6r4- — obfervandum. Verum de his imprafentiarum 
por parve, EMws Te % crAeovanis msrtv tume- ros Non tempeltivum eft prolixum eile: cum & 
Pasi iSpr. Amixpn de pes, 1 Tav dmdabu E alias & fiepe fuerint obfervata Mihi autem 


n / ERO) ‘ad propofiti demonfiraitonem fufficit, angulum 
Hi dai È ° prop 5 #. 1A 
erconaiÒ pa, Sfunicn dale, 6 06 10% pì paidon capere, qui non fit major angulo cui Sol con- 


tdi ga P is sà 0 ados : cagsi #6 rav #9 gruit verticem ad oculum habenti ; iterum- 
Pay" exion nn ra ipa 85 ediv day Y@- que capere angulum alium, qui non fit mi- 
viay MaCam, "ams in x Dalar Tas Y@vie onor angulo cui Sol congruit verticem ad ocu- 
“is ay dar crepa oi roper tx mr lum habenti. 
“ra iva. È 

redivrs iv pano8 navives ! Sari mder c0S%v Pofita autem fuper eretum fulerum longa 
tv ir nebudper® Gev Hueder civarA ein è AN regala, eo loci fitum und a qui confpi- 
sor X ui n ; ja ciendus erat; parvoque cylindro ad tornum 
(an) Pie pedana E fato, & fuper regulam normaliter ere@o ( mon 
dianàAde T3 Gals. Entr È tirne dint mig Spr regulam jacente quod cenfutt Rivaltus ) 
d 4,19 ) ed E STE TOTTI ftatim poft Solis oruim: Tum exiltente pro- 

OASI uva rd drrorer& #mespa- — pe Horizontem Sole, ita ut ex adverfo con- 
Pr è sarde è ddor, 8a ie ams Ha fpici pole; Regula ad Solem converfà eft, 
dnpoy E narivO è 5 niNdi@», cu pio net 120 oculufque ad extremum regula conftitutus ; 
19US» ir mi dadi ng) rds inluos, imontad ra Cylindrus autem intermedio loco inter fo- 
ana. * Arexmeslodiia ri nurivdpa dor ris lem & oculum pofitus, ut occultaret folem. 
ilus' in! dphar ahaPalreK TÉ daN "2 pes Cylindro dein ab oculo longius amoto ; cum 

N grid I n PRATI rimum coeperit Solis tantillum ab utraque cy- 
pr D' indimega TE suNbdpe, " namsnida 6 #5 Findri parte confpici pole, cylindrus fifte- 
Nodi&. , 5 BA su 29 batore 

° Ei ud ipoicos muiCao tav lu dP is «—Et quidem, fi ita foret, ut oculus ab uno 
ovpuets Bremdy Pelttay a xbdouv dr ans TE xa-  punéto ‘confpiceret: duftis reftis ab extremo 
virs, & @nrwd bis ramzibi, 1 rtavusoy  regule, quo loco oculus conftitutus fuerat ; 


E xurivdps "a meaxodia vera im “ray ayfi- QUI duftis redis contineretur angulus, minor 
orin, iidosan na im res Yorics Vis è è adas 130 OIL angulo cui Sol congruit verucem in oculo 
SI . ve ‘mm fici 3 habenti; eo quod Solis aliquid ex utraque cy- 
PA da Fisici i da lindri parte confpeétum fuerit. 
EAT) TÉ AMis D' indreea TE nudivdps. 
Em) d\' aj inlus cin * a@' irds cupaete Bri Quoniam vero oculi non ab uno pi 

” piciunt, 


Preterea; diametrum Solis, majorem eflè 





d B.ixrà ) Aingrrasion e B. dupirozo. f Suppleo, quod exciderat F ariu si: Alsuime. g B. resourmaràa. 
cis. b B. peitinn. i BF, 4 R.indegio. / B. ici no B. izuone, n B xriges, & forte rettius, pro more Do- 
rico. o Supplco pi. p B. aus. 9 R. cimensta. r Retineo ixsew. /Supplco 8, ut alibi folet. # B. «rs. 
a f y B. ita. x B. ted «a B rif 6 Retineo its. c B. iinr@. d B. iedliom. e B. 


u Bada x Br 


Duupie ri. f B.imgagi. g Babi. è B sd Birsr. £ B. xmywedigde / Malim igtare. m B. 
pui, n B. xorsuti. o B dir. p B Gia ion. q B. immpasson r R. rg atazipina gania. / B. mir 
«xiom, t B. ds rog. u B.ajsò. x B. dgr muri. 


Xxx2 ,B 


516 ARCHIMEDIS 
fpiciunt, fed è quadam magnitudine: fumta mini, d2A dro mv perde LAO © pe 
elt magnitudo quadam rotunda, oculi conipe- 115 eh geygira, cu Malo * nu o) n 
éta non pesa [pui tanti n Sor nd pedi DA P cupo nd * rar 
extremo mon quidem dum infiituitur—» aula i ‘n Dont 
Frari Senff Luce Commandinus ; ri ta bea al a ius La gr 
Sed poftea, quum ducende funt rette quibus afrtoni Av pawsorio e IAITES TAI TE 
angulus eftimetur,) quo loco ocutus confltu-' nurirdhs @ ou oEazodua voria “ao “ Tu 
tus erat; duttifque regtis que & magnitudinem 140 4xFerezir, EMdioy d n qs yuniag © 66 av è 
hanc & cylindrum contingerent : refis fic dultis 4A crappstn nà) ropoPàv ' igious MT FE 
contentus angulus, fa&tus eft non n coan- Fe, 
gulo ap sioni oculo habenti. ‘tà o pria È cin rata infus, ande ET 
Magnitudo autem qua oculi acie minor non , ef pestalacda , , 
fit a hunc sacca ninna eft. Sumtfune TR, eiedone)). Ado nudirdpi dara podri) 
cylindruli duo tenues, atque invicem eque ‘4 Adà * israuzia dMdrar | © db Manor, 5 
craffi; quorum alter albus effet, alter nonef £ Kaì " atsridv) od ris inlus Pb Mash, 
fet: atque pre oculo conftituti ambo; ‘albus d@rsams dr’ auzis* 9 dì # Adaoy, "dis tw 
quidem ab oculo remotius, & qui non albus sygurito T&S ins, dice è Siygondr ri atsod- 
quam proxime ad oculum, ita ut ipfam faciem 7g, CEI LS) dv, rd Ae@Iirra nudivdhia, ? desi 
contingeret. Si itaque tenuiores fint eylim- so meg in I rds ius brain) asò re 
druli quam oculi acies; intercipitur ab oculi les È iymse mvindpear, È "ipy Cond ari 
acie cylindrulus propior, atque albus aleer ab Y#5 7 Ward upizoda dic) Sped: SI 
ipfa confpicitur; & quidem, fi multo tenuio- © Ae 01 dl afegmrò ASTRTRA CONTI, 
res fint, totus; fi non fint multo tenuiores,  #@r “edi xa pò) * apamdò, pipa rà $ Vle 
faltem pattes alique albi cylindruli confpiciun- x& dpor?)” iP’ iximen & 6Y90s 725 tlus. Aa- 
tur, ex propioris ad oculum utraque parte. 155 @livrwy dî revde 7 * nvAwdpiwn ® Prredetay ® è- 
Sumtis autem hujufinodi cylindrulis idoneis, mas ro atx “dnoxeniv e trpor avrin tit, 
ita ut craflitie fua alter alterum occultet, nec È È aeeni mira © di raduxinw pirsSos, ciro 


tamen locum ampliorem, magnitudo tanta quan: 9... ma Durdplare # rim md 
ta eft cylindrulorum qui hoc preftant crafli.  #*9 #96 TO euAwohiwy T_ Tam mita», pa 


ties, faltem non minor eft quam acies oculi. Ng 106 is iv Eratlor ras Ud. . 
pas i i i 160 *Adì yevia, cix Ndr res yenios Î es dvd 
ngu us autem qui non minor eilet angu- dado crappble TÀy xgpuPav fx Bowy mì ra A, 
lo cui Sol congruit verticem habenti in oculo, 2, :\4 9; Mi Hi 
fic captus eft. Cylindro pred Regulam ab metodi ni na » air so tes id 
oculo fic amoto, ut totum folem occultet cy- 204 ideata pedi Dna 
lindrus; du@tifque re@tis ab extremo regule, * *UAwder Au dAi” ng) * dixMorw iHzr dir 
quo loco conftituebatur oculus, cylindrum con-'%54xps # xesires, y © RTWÀ onlus samia, ' Pa 
tingentibus: reftis fic duis contentus angu-  npawsaziy 7È xuMivd}s: è wErerxordua varia asd 
lus, faétus eft non minor angulo cui Sol con 7&vaxQiaze siNar, ix iva flar e)" ras Y- 
gruat verticem in oculo habenti. viag Dis ay d dN@» trappbla tav ropvPay is 
Angulis demum ita captis ad anguli redli slot 
Pirri RR , 
menfuram accommodatis ; deprehenfus elt m24- ico, Na porca a Vado nere dl 
jor ille qui in Regula crena erat, minor quam, mperendiione © pate varias efuem da sy, 
reti in partes centum fexaginta quatuor divifi, 2AJespedtione ras dp9ris eis Ed, iAdilar f è pui 
pars una: minor autem piglio major quam 1® rirav adi Miley, " Ajgupidrions T4S o 
regti in ducentas partes divili pars una. Ma- Bse 7, petlev n tr pe rérav. AA Br, 
nifeltum ergo et, angulum cui Sol congruatirsfim a yana, ‘is ay ò aN@ trappbla av ropu- 
habenti verticem in oculo, minorem eflè quam Pavia mì ri Iper, ear pd ire i di 
cit reiti in 164 partes divifi pare una; MAIO pBgimes ris ide de pEÒ réirav è pipes" pol 
200 Fratta cain Com di i AjgupeSrions tas Gpdres es "7 Tirew îv 
His ftabilitis: Demonftratur, Solis diame-120 memssuduar) réray'* deurv?) Afgiuerees Ti 
citcul majorem ell fara eft cea latos  dafy paidoniton rds 8 mNayuns Alesis, TE 
circulo qui in mundo fit maximo inferipti. pirgar paria Peter er 
puipasao nindor EvpaDopdus * Fiv tw HET UO. 
5 . Nost= 





B. ils. na, 
%. f Malim ixuro. g Su +. 5}. gione. i B. mirodda  Birtrazio ii. | Bri o, rà 
3 # quali quid deeflet. pri ts mis ifuas, n B.isia. 0 Deprvita ref, ? piacamgi B 
+ spera. SB. À 3 n x B. muegrorvusia. y B, &@. x B. nu 
B. inf dd, 6 Bass c B.imonéri. d B avdirdjar. e Bi. f Bas B. di Fravenie. 
de i R. dormo. Li B. &xriono sitio. ‘B ghe iL nd Ei; de da 5 R. di & dra. È 
si ì , » ma 4 


ARENARIUS. - 517 


Nodda 9Ò dard cabecAnidior, did rg = Intelligatur enim planum, per telluris folif 
sivres vis pis, “è E adi, È dle ra infos que centrum, oculumque, trajetum ; Sole fu- 
puspòr dio + * delete tirms TE aAi4. Teparira 195 pra Horizontem paulum exiftente.  Planum- 
3 “CubecAnSà dinmda, è 8 verpor sari que fic trajeétum fecet, Mundum quidem in 
7 aBy nixdoy, rv) gir ner È del, è dè dro * By circulo, Tellurem in *1%, & Soleni in 








nari Ton xixdev. Kévrgoy dî ico ris 13 gais @ circulo on: Centrum autem Telluris fit 9, So- 
9,8 AVariz o x, ius di im Pd. ka) ‘dx lis x; fitque Oculus £: Refteque ducantur 
crew si9tiay Ferrante & on ind Yor ud rif ssocirculum 7» contingentes ; nempe è 5, rette 
d, aj da dE © Farpavirran di sarà Py È È Sa 58 qua tangant in » & 7; & è 3, rette 
r° dora di 759, ai Su So ! Fenlavsrrwy di 3 3% qua tangant in Xx & e; ipfaque Sk 
mari YET dì afty sinder 8 mp 30 circulum «fy fecentin a&8f. 


ter ai Su So, sarà P a gr. Et s ” s 
alle b ‘Nur autem Sx major quam dx: cum ponatur 
Pim id da ie fupra Horizontem eflè ; ( adeogue angulas 
sÈ f miri dA IE ud 490 33% a ca i sa svegli 
o exodua vm Tav dh DE pueiGan tri rds Y4° jorem quam Telluris: ) Et propterea, qui reétis 
viag tas ataxondias taaò “rar Su Sv Adì “Sa SE continetur angulus, major ef quam qui 
vEarodia yoria ar ! randa d5, peslan dd rettis 3u 30 continetur. Angulus vero ipfis 
Sslv i Ajgrocrosa pépos codes, AdTlmr di n Tasacoda * hi qua, orge quidem eft trp retti 
i0% iovs st6 06 d rirwrty puéoos* for Pars ducentefima, fed minor quam rethi.in par» 
dee Mupdricas eo Arie 7 pnl ilari 164 divifi pars una; ualis utique illi 

il Td Yuvia Vis dv d AAs0s Crappsla Tàv n9- era pars ul seg 
Se fazione serà 76 SIA. De ma di vanta di È cui Sol congruìt verticem in oculo habenti. ) 
feno tagiene peri 3 di 5A + yania & SE — Adeoque mulo magis qui retis 3 w Se contine- 
xoudpa ar cat 9, Da nds nioa tur, minor eft quam reéti in partes 164 divifi 
Dioupdrions eis pg d rav tr pipes di di aBrospars una, (few 4 relZorum in partes 656 ;) & «3 
tibia dior sì tas aroriyics în tuaPa  reîta, minor ca que fubtendit partem unam 
pere 





Suppleo € È ddiv. 4 B.ieaim e Malim cata, ‘9 Mali ixdorar. e fg «ira, funt Imperativa At- 
Pg pari Ba (0 » B ire qui ie fe «imm, ‘mperati i 
xx3 .B. 


518° ARCHIMEDIS 


peripherie circuli af y in partes 656 divife. Afaupedeione tas E ay ninde nEDepdag is 
Polygoni autem infinuati perimetrus, ad cit 0%yo, A 378 ddt mivyenis Eur 
culi «6y femidiametrum, minorem habet ra mprevcnrà rimesti aBy rivds, Ddflra 
tionem quam 44 ad 7; eo quod omnis Po-.,, 1}. 7 dirà admitràf* als x 
lygoni circulo inferipu perimetrus ad femi-*!°/%90 146 nta pe mm Te 6 dle 9, manis 
diametrum minorem habeat rationem quam 44 PAvY@NIE cyrapga pie cy KoKA@, Tav ape 
ad 7. (Scis enim è nobis demonftràtum elle, 60 #07: Tavcn rs xorps, ndfleva Azov Vixdh, 
quod circuli cujufvis Peripheria excedit tri- «8 tà #9 morì rà 7. (Emiseny d dediyidio 
plum diametri minus quam parte feptima:)  U@' apr, Gn arnie ninde è DEPipra plan 
Adeoque cpr ras ego Ba ad dhus iv fi reschaciar rds Bjauérps tAdiosoni fi ‘i8- 
uam rr ad 1148; (wspote minor quam di A t DR) ut 
ione 4:) Minor PA sigari Ba retta multo dee 3g n) a qui dae Sa a B e 
magis quam retta Sx pars centefima. Ipli au- 7? id, Bian nad aio 
tem 8a aqualis eft circuli 7» diametrus: (quo- EAGTIWY ua Ba _ MTIBE: AT: SALTIGOA |AAfOri 
niam illius femillis pa, eft ipfi xp aqualis: Te dî Ba ica (1) di Digperpos TE on nUDE 
quippe que ab xqualium 3« 3a extremis de-s0din x) d pista avras d Da iu dì td xp 
milla funt per ndiculares, eidem angulo op- ir 9Ò esa rav Tx 74 Sa, don 7 mesrey 
pofita : ) Conftat itaque quod circuli 2a dia- Y x4%7 Tiné Kb Buay i ray dbrdv yivics. 
metrus minor eft quam refle 3% pars cente- AA0r ir, om a Alcerpos TE “71 HiwAS, (dir 
fima. Eftque diametrus #3v, minor quam cir- »i he ue sie 9 vi e8 
culi 2 » diametrus: (cum minor fit 82 circa 7° son iano pap tas dx. Ka d ode 
225° 2fgluerpos cAdilev estas diapirpa 18 Pen 


lus circulo e») Minores itaque funt w24/t0 , ao Ha } î 
magis fimul utraque 3v #7, quam ipfius Su *UxAe' ft) Meller is è del wixdos TE cn 


pars centefima. Adeoque minorem habet ratio- - xUxAs. E2déFoves deg darì dpDinpay dj Sv no, 
nem Sx ad vo, quam 100 ad 99: ablatum uti- 3 inarosiv pisos “tas Sx. Asm a Fx rerì 
que, minus eft gn pars centefima. Cumque ray d us, eAdfera Mizar xd, rà p morirà 
3x non minor fit quam 3 p, ( #20 major propier . 73, Ka), im a 1 Tx cx {Adfwy cd ras 
angulum Sp» reffum) refta autem cv minor Bo di E "adam rice dr° dll dea È 
quam d7; (guippe breviffimus eft inter duos cir SPP LI TO AGRA Tas dt ener ae9 
culos trajeCus, qui jacet tn reéfa per utriufque Megor xd d So seri TAI dr ai dii 
centra:) minorem itaque multo magis rationem 7a TS. ! Ertì, rn Sup" dur resyoran 
habet 3p ad d7, quam 100 ad 99. Cum vero,  &fryericvr corre, aj 400 xp xt aL ivy 
triangulorum 3xp $x7 re&angulorum latera a3;tsrì, ai dì Sp dr duo, è palar Pd Ip 
quidem xp x7 fint equalia, fed 3. 7 inequa- di vera afexadia asd "rav ° dr dn, re 
lia, & 3p eorum majus, propter dx Majorem  T) roy yories td Lexi in Prdy So 
quam $x: Angulus ipfis è7 dx contentus ad 9%, ue Qi Da DU dn 
angulum ipfis 3p 3x contentum, majorem qui- “n°? pico Ire ne 3 Fat 
dem rationem habet, quam 3x ad dx; fed mi- dx ina dî na % FOTLTATO Le (‘ E pae 
norem quam 3p ad 7: (Quippè fi duorumaso *@ ” dusiy teryivar Gieywviwr | ai vd ampay 
triangulorum Dia cat altera quidem qua = @Adpaì ai fi “ rav 6pizr yuviav ing * sori, 
circa angulos reftos latera, fint equalia; altera *aidi ampay animi di pslar yoria Tav morit 
bet iamgunlla; ione inequalibus illis la- —dyfonis crAtegiis rrorì ray iAaflova, palora 180 
eribus adjacentium major ad minorem, majorem  %,x xlroy ddu Prairie 
quidem senden habet quam re&arum preci d (eat aretina sa) Ana dd a 
reéto fubtenfarum major ad minorem; minorem * Yasmisio \Sarerbouonso ARTT nat Ver 
vero quam re&tarum illarum angulo refto adja- 7% dè, i di pifi» ggapepa 7do DÉi * rd dpr 
centium major ad minorem. ) Adgoque pater yoniav Toti Tav fAdoswa.) Qnm a grid 
contentus reétis Sa SE ad alealolì n fisso su Eretta rav dA di, Fori ro) yiovico 
contentum: (ut gui jam difforum dipl funt) tav wBaxodiar im VP rav <S0 Ip, flo 
minorem habet rationem quam 3 ad È7: Que so Aiger fxd, 7 d Sp rrorì ràvdr. AS fAdfla 
quidem ipfa minorem habet rationem quam 100 iv id, frà p morì trà 73. Osmd varia 
ad 99. Adeoque ( wmu/t0 miagis ) angulus ipfis 4 aEaxordia im © rd dA dE, morì rà ga- 
da SE contentus ad angulum contentum redis i ue oca rà rd 
bt ; viay Tav ordiar im ‘rav Sp So, raf 
3w 3y minorem rationem haber quam 700 ad Mor È. ara 5 morirà 18. NIN de 
99. Cumque fit angulus redtis Sa SE conten ‘°° ix, 174 Pira 5 ) DI pg palio: 
tus, major quam reti pars ducentefima ; qua #9 72%4 & BEnzodia ee a dt prin 
reglis Su 3° continetur, major eft quam reti 2lexoeresir pipes ipdats* È tovsina di aria di re- 
esorta um Tar 3 p Fo, pulav dì ras ip 
Dajgupe= 





0 B. 204. p Br g Bize. r B. ni, /B. isa. è Borùs }. 4 Bo igeiita x Bordo FR 
inferit mx. x B us. a B. zena. 6 Brafn. c BE. d Boe. e Bn. CR Sx "iaia. g Ber LB 
vi dr. i Bim. È R. $x0, /R, x3. m Bi oga genin, np B.7. 0 R. d3. qB. a Sa, r Bd 
St Malim 464 È Bc dirigere Ì. 1 Boro soda panino. x Rim. 9 B, rà vir rs dpr pani verroiuoa, 2 B. 
mu if) grin. a befgi 8.7 c B.3r d Bra. bB. 5 drpezonia. 

kB. 


ARENARIUS. 519 


DigipeSrious is * depvena rirar 79! pépea* in vicies mille partes divii partes 99; (guippe 
de ppridasr ivi 2jgipeIriows qs ipdris us 7 183 #00 05 tnt ;) adeoque major m7ulto pu 
À Y, THTww Èv pipos. Aeg d Ba peiliav isì Ts 260 UAN retti in 203 partes divifi pars una: (rar 


rici pà 349 a 99 ad 20000 e/l uf 1 ad 202.;3.) Major itaque 
vesvririone tr tuaua dnpnediaz mis rà aBy Si Ba quam que fubtendit Peripherie ciali 


minds Ept Pes ws. Ta 3 aB im 48) in812 partes divifa partem unam: (pro- 
trà # dis Algpuereos. Anhov #v, 071 peidon prer Bra guadruplum numeri 203.) Ipfi vero 
isìv di 78 dNs Digpere® mis ti pruaycors ‘a 8 requalis cit diametrus Solis. Manifeltum ita- 
Mess. 65 que eft, diametrum Solis (mulo adbuc magis ) 
e e a na 
ROSE © I > ; = 2 i Is: demonftrantur & hzc. Nem 
o Derperpos stradina ajepiro dai ne disci Mundi minorem efle quam decita: 
FNaTan 650 N puesswiacion, Kaj mi, d dlgs millecuplam diametri Telluris: Item, diamewrum 
tsos TE usopt tAdilwor t5ì i sudlor puesdzis Mundi minorem elle quam centum myriadas my- 
puesddis po 2 E SCENA , 379 riadum ftadiorum. 
Est) Ò vai!) rà» diaparpoy 8 die pù ° put, Quoniam enim pofitum eft, Diametrum So- - 
Qu Audpi ? tessrorm&idactioni Tas AjeHerss lis non majorem elle quam trigecuplam diame- 
Tds IreNldas, tàv dî 2jgperpor rds pas "uesf@ tri Lune: atque Telluris diametrum majo- 
ddp rs 2japérps rds ‘cedo dirov os d rem elle diametro Lune: manifeltum ( adbuc 
Digits # dii NET wr i5Ù i tessrormiodia— 275 M9gI5 ) eft, Diametrum Solis minorem efle 
illa Diapirps rds 965, MdA dì, ini ide = QUAM ‘trigecuplam pagg Telluris. Porro; 
cui È dAlue plr ire vie È cum demonfiratum fit, diametrum Solis ma- 
Xi & Digperpos 8 ari pedi» tion 745 8 2° jorem cliè quam Chiliagoni latus circulo mun- 
Nayins wdegs D dist pasa var ea “di maximo inferipti ; manifeftum eft, Chilia- 
Podie "Fe ri vero Dampyr in d 8 g44- goni diéti perimetrum minorem. efle quam 
vive mEiparpos E prude, Daan isèv i 0-8 millecoplam diametri Solis. Ipfa autem So- 
mi aswy tas Digpirpe TS dile* di dè Algiuerpos lis diametrus minor eft quam trigecupla dia- 
TE dis tAdflay i5ìv Î rpiarortarAacior ras dia metri Telluris : ergo Chiliagoni perimetrus 
pirps ris pdis* dica di cobiperpos ri gdiayiys = MiNOF eft quam tricigs millecup a diametri Tel- 
EAdilauv ts î tes ves ARI TÀS Digita 
TAS 945. 185 
Emaì iv di wBiperpO 78 griaydra, tAS 18) Cum itaque Perimetrus Chiliagoni minor fit 
Dlapérps tas 905 dilwv isÙv i) resrpvpiorda- = quam na diametri chron 3 ai 
i "I A 3 1Zuy È metri vero Mundi, major quam tripla: (de- 
vigile Sa alain da sz Mira monftratum ug li ca ad crmufvie cir- 
ledro (o 3 Tix) DI, ORTI RS MIA cli diametros minor eft quam pars tertia Peri- 
Digperpos idro #51 1 TE4TI» [sipos FRNTOS PP 35° merri cujufvis Polygoni, quod, quilaterum 
Avyoris wtuérps, * 6 xa, ico AA por tor Av pluriumque quam Hexagonum angulorum ex- 
vundmpoy 18 ifaydvs, typergapedior Lù) ri Iftens, circulo inferiptum fit.) Mundi itaque 
uixAa 6°) 9) & djgijeetpos TE nerput iNarloy fsanez edinaggi elt quam decies-millecupla dia- 
; erAacwey Td: ETIE TAs ns. metri Telluris. ria: - 
"i pe pa mfp in put, lo tom 395 Cumigitur cagna ii fit quam 
luytds dia pérpt% rac sis, rally  Sccies-millecupla diametri uris: minorem 
pupo hacia tas ciaparps) tas 9045," iMatloy — gr. quam centum myriadum myriadas ftadio- 
ts 1 cedlar pevpias pupiades p> Cn rérsdi- rum, hinc patet. Cum enim ponamus, peri- - 
dor, Emsì 9Ì artnet?), * rày uma 76 Yas metrum Telluris non majorem elle quam ter- 
pù pslova edu 3 tpiarociog pupiddeg ® sediav centum c'era ftadiorum (/ex 300, 0000 ;) 
dj Éiperpos rds Yes peidar ic “1 rpirrdacia 300 fitrque Telluris perimetrus major quam tripla 
tas diapitpe (2a merrs xivds ràv Ei diametri, ( propterea quod circuli UE peri- 
pesa pefora ddu fi d rpirdacva ris Aapui-  metrus major fit quam diametri tripla;) mani- 


» ‘i ola = nie dd ” feltum elt, Telluris diametrum minorem effe 
Ha ) Spe, = Mepurpe vue y6 (Adflan 10 vam centum myriadum (/ew 100, 0000,) fta- 


ni sedia» p popiadan. Enti dv di 78 xo ua Diese docu, Cum itaque Mundi diametrus minor fit 
Tpos Mater e5Ìv H pupiordaciay tds diapérps 305 quam decies-millecupla diametri Telluris : Mani- 
Tds yas: dine ws di 7 virus djgierpos eNar-  feltum ef, mundi diametrum, minorem efle quam 
muy Ésìv 3 sedie pupiaivis pupiades 5. (100, 0090, per 10000; /e4 100, 0000, 0000, 
\ ARRE TO ’ PIANO, hoc e/t,) centum myriadum myriadas ftadiorum. 

a ti pandian xe)? DIRT IRR DI Magnitudinibus utique & Diftantiis, qua 
tous. Mei dè rù Vaups, rdde. pono, ifta fuut. De Arena vero, hc. è 
i 





& Bi diepicia 1 B. pid». m B. ci n B. min 0 B. gior. p B. spungemorzaion g Pi ini r_B. più. 
SB. iaies. * R.è. # Malim in. x B. ix) de 0 49 rasi è margine in È itoezine iy9a appa RD rindg, 
da, y BF erp Suppleo tren ism. a Db. 7. 6 B sudario. è Suppleo #. 4 B. resrAavim. B 

e B. 


520 ARCHIMEDIS 
Si ex Arena componatur magnitudo aliqua,zro Eîxa sj n cvyxeduor peigados ca E apps, 
ux major non fit quam femen Papaveris: il pu) ° palo paper» è desbpdr cir” pù per 
1us numerum myriade (few decem millibus ) Ceva Gud Ara n Kaj, cav 2lgiurocor ras ud 
majorem non efle. Et, Seminis Papaveris dia- Rie 10) Sv dl SÈ ersoalre Fade 
metrum non efle digiti parte quadragefima mi- Lush tar ara 23,3 
norem. Hoc autem pono, re ad hunc modum Me Trnide 9757 Tinowe NET CI met 
prius explorata. Super plana regula femina pa- 3! n6orer. Ende URI aria Neo perevis rs 
paveris in dire um conftituebantur fingulaum, —Jrieg, Fi pic negduag, arl due amara È 
invicem contigua: & Papaveris femina 25 [for aviAaCov aj iXt [irws, he] parcns cina 
te, 3 sì NINA col nt praga Di 7imo daxrvriajx pucdxeos. Eri Flova Is rv dii 
uam digitalis. o autem, fumpta diametri “ko naar 1 3 
sibi ore, pono feminis Papaveris diame- 1° ba hg RA pp daatsigla rai 
trum, quafi quadragefimam digiu partem, fa-**° 90000 #4 vhs ny pr ehatiora pv 
tem non minorem. Volens ut hinc propofitum . Nd» xo) Dig rÉta dra pProyirra da- 
omni procul dubio demonftratum fit.” Et qui. *vdeg © crtsnedpor. A_pÙÙ cuò ronde 
dem que pono, ifta funt. - . QUOTE, 
ri autem hic exiftimo, psitige No- Xpioper ©) ud arde poro riv nari pa- 
menclaturam exponere: ne oberrent alii, qui;25%,4y 7 doi indu drws È Fav ci riù Bi- 
librum ad Zesxiipim feriptum non confulue- hd “ pd ni a e der ca sl 
rint; fi nihil ea de re in hoc libro prafatus Lai 3 rd), Ad $ peli GITmv DE 
fuerim. Mapa, pi war, ), Dia 2 pn è dd ume 
: auris &y tUde té Bioriw © cresce dior. 
Habemus utique numerorum Nomina, ad ZvpaCajves dir ivipala 7 aesbuar? is È Prà) 
Myriadem ufque, traditione recepta: & quidem ,,, 7 prescor Vacipydo dip hpaddadia: Cime? 
ultra Myriadem, fufficienter nota, recenfito my ,,,0, WES lrrus iprpesionabo, prenidon 
riadum nuinero, ufque ad myriadum myria- arca x eta eiprwrno i, av 
dem. noe PE 1O ea 
Nobis autem fic efto. Numeri jam didti, ad T Est Ev dpiv ci cda vò epyedii dpibuòì è5 
myriadum myriadem ufque, dicantur Primi. Sras puueio pupiddisg, Mipwrni nad&udpo, Tur 
Numerorum autem primorum myrias: myria- 35 dì mgwre» dpibpuziv aj * popiay pupiides, poràs 
dum, Unitas dicatur numerorum Secundorum: — xaAeeda ! AdrigWr Wan x) dpiluridur 
atque numerentur numerorum fecundorum U- derripar dpibpaiiv porades, È * dor rdy perddan 
nitates, & harum unitatum Decades, & Cen- Virdd se 704, 2: dd las ra 
turie, & Millia, & Myriades; ufque ad My- 3 de naTaTad45, 16; 052.49: pad 
riadum Myriadem. Iterumque, myrias myria- 965» % Es 7as pvesss pupiacog, Maw 9 È ai 
dum fecundorum numerorum, Unitas dicatur 340 pevpiay puopiades 7 ddripar yer perds Wade 
Tertiorum numerorum : atque numerentur ter. Adcdw Tesrwr dpsbpay® È 7 dellpetdaze è rei- 
tiorum numerorum Unitates, & unitatum De- rey dosbpar, pavades, ug) di Vero tds peraidr 
cades, & Centuria, & Millia, & Myriades, uf Seuddis, x ixarvrades, È prddes, È pussd 
ue ad Myriadum Myriadem. Atque ad eun- gig Bis ras puvehaa puupiciò a Tùr ag È pri 
em modum, numerorum tertiorom myriadum_ mit } Litio sa Ss ud Ul 
myrias, Unitas dicatur Quartorum numerorum: 54’ A eta SE r aureo rs 
& numerorum quartorum myriadum myrias, *@A@a/@ Terupray delipar’ 9) 4 T mripror 
Unitas dicatur Quintorum numerorum.’ At- > gr pevpiaj pupiddis, povas naded Tp 
ue fic femper procedentes numeri nomina ly pilu. Kaj dei &Tws eregdyorms oi apiù- 
ortiantur, uique ad, Myrio-myrefimorum nu- peo} 7a dripare “ txdrrav, dis ris © uvpianio= 
merorum, Myriadem Myriadum. Et quidem,,, peupiorav apiipusr | pei pupiadazi 8 Am 
fuppetunt ex tanta numerorum multitudine ; ion pp Èr ne) 290 masrar di dpiluo)g4- 
quot nobis fufficiant numeri noti. de. orata po 
Verum licet etiam ulterius procedere. Nem- b EX A LIM atsdd Prà 
pe hattenus didti, numeri dine Periodi Pri. , tag di > rs Il Uda, pra 
me : atque numerus ultimus periodi prime, amino Aplefato, 7 Tp k Pa ù 
355 6 9 fagaoros dipibads as “ medita Desde, pts 


Unitas dicatur Primorum numerorum Secun- i , rada ; 
da Periodi. Iterumque , myrias myriadum = *@A%dw, alripos abate, nesrar dpiluir, Mi 


primorum numerorum fecunde periodi, Uni- A di È ai puvpiy pvpiades rs deripos Eta 
1 npé- 





e B. peter. f B.poiugns. g B.ristano n asewo. 6 Riv. init. i Legendum puto as. 4 B pax. /B 
mitunsrnicio. m B.aturdtiur' is. n Br. 0 Botsugnidia. p Bis ti B. Pra mori rà; poet; r Ma- 
lim fsuene vel'isn. /B. rav pueiar. t B.pveiey. n B.Totrigan È sicutuin # Felrisor pugrsidie. x B. inse. 78 
im pogion puerto, x Bapduodui, a Bag. 6 B, isuy pvzioy puesadir. c B ixperss. d Big e B puoeasus 
pogiesin divifim. f B pei popsdis. g Riv. dinzgion. 4 Hic tranfitus eît è Numeri, quos vocat, ad Perio- 
«dos; hoc eft è locorum Otfadibu:, ad Ofadum Periodos ( quarum qualibet continet 1, coco, coco, oftadas.) 
Quod mirum eft neminem interpretum obfervare. i B. at#me. 4 Suppleo avre 

r I Sup- 


ARENARIUS. 


1 riposa dipifpow, pards narede, ris ddrpag 
sets, ndrriper dpi pusor. Opoiws } È rÉrev ò 
iggams, povds na)doto, Lori poss 
dpilpuiiv Kai del rws ci e pil uo) wesazaras, i 
svopala txovran, mis ddmegs wEdda, ® is vs 
so perpiaanio pevpios tir dprbpa ° pavehots perpiiders. 
Madw 3 dè Piagams apilpòs ris Îdrripos 


ds, pords narsada, Tetres mpioda, mestavi6s 


pilu * del Srws ertsazivmon 9 is mis, pu 
piaxirpupiosis mpods, pupiaxio pupiosti apil- 
pe pesi prpiadetz. 


Tsrav di * citus ‘ aravouasidpen Ela 


604, Tpirwy ;60 


$zi 
tas dicatur Secundorum numerorum feconda 
periodi. Et fimiliter horum ultimus, Unitas 
dicatur numerorum ( fecundx periodi ) Tertio- 
rum.  Atque fic femper procedentes numeri 
Nomina fortiantur, ufque ad, fecunda periodi, 
numerorum myrio-myrefimorum myriadem my- 
riadum. Iterumque ultimus numerus periodi 
fecunde, Unitas dicatur numerorum primorum 
‘Tertia periodi. Atque fic femper. procedun- 
to; ufque ad, Myriadem myriadum, Numero- 
rum myrio-myrefimorum , Periodi myrio-my- 
refima. 


His ita denominatis: Si fint numeri ab Uni- 


titan he Dori peridos " curdi Nigev * ire nel- 370 tate proportionales continue pofiti, & proxi- 
6 dî 


pBpos, 6 dî hg rav povada denis Y dim ci inrà 
dbtoy ci méwTI cud va povddì, F Mpirav apib pv 
xadsudicor torivmy ci di per aboto dei 
inrà, F Adoripay* xaNspdyiea® 3 ci dMot, 7 ab 


mus ab Unitate fit Decas : Oto corum pri- 
mores, cum unitate, funt ex iis quos dicimus 
Primos numeros: Quique hos fequuntur alii 
otto, funt ex ils quos Secundos dicimus: Cz- 
terique, ad eundem cum illis modum, erunt 


LE a | CODES; Mt, 
at ogm Téms, 7 cuwonduar xadediar tosdy) 375 ex ils numeris, qui dicantur cognomines diftan- 


Diresatad mis inmides 7 deiluòv, doni ras mesimas 

inrados 7 doit. * O 18 Ev eguinats inrados 

7 lg tyd0ns ts deslpds, YA prpiddis. 
î 


Tas di ddripas intados è aguns, imì dixa- 


mAaciay 69 8 at sint, pipiay pupiddis torti 380 


my Bros di tsì povds Fddrpar dpi è dî 
&ydoos tas ddoripas inrados isì, Ney ppiades 
7 ddripr desbprr. Tad dî, È Tas tesras în- 
rados è medwms, tm dexamdaciwy 138 età ave 
73, pripiay pupades tosta 7 ddrripeor dorluior® 
Sms di 69) poràs 7 reiton dorbpeor. deunpor di 
om mal inrades Vissvmi, ws Ciparog. 

Xpicipor dî tì È de rmnrgHdvor. ina, d- 
piipeciv doro Ts puorados civ Meper “ tuvtar, mA- 


ti, fux oftadis numerorum, è prima nume- 
rorum oftade. Adeoque prima quidem nume- 
rorum oétadis oftavus numerus, elt, mille my- 
riades. Secunda autem oftadis primus, utpote 
proxime antecedentis decuplus, erit, myrias 
myriadam ; eftque hic, Unitas Secundorum 
numerorum : Secunda autem oétadis numerus 
oftavus, eft, mille myriades fecundorum nu- 
merorum. Itermmque, primus oftadis tertiz, 
utpote pracedentis decuplus, erit, myrias my- 


g3sriadum fecundorum numerorum : idemque ef, 


Unitas numeroram Tertioram. Conftat uti 
que, multas oftades fic continue fequi, ut di- 
Ctum efb. 

Utile etiam eft hoc cognitu : Si, numero- 
rum ab Unitate continue proportionalium , 


dat hacidlorns mvis Mares F Ca tas aurds s9caliqui fe mutuo multiplicent in eadem ana 


dvaroziag dd uijdues, toreiry cn tds avras 
divadozio, amizav dar © palo 7 mata 
ciabdyrur aMdhss, convs diddl T made 
aatdrruv doro porddes crd Myw amy donò 
AS porddos aPire tì indRovag n 0005 tv derl- 
pòs cava pPoripuyr, | 85 amiga doni pevddos ci 
mar dandtars Mares, 8 Eguy gd apibpò 
ris diral Meyer dora porddossci aBydelnbixA, 
purds dì ismia* xg mariano i d 


logia conftirtuti: Fa@us, etiam erit ex ecadem 
analogia ; è mutuo multiplicantium Majore to- 
tidem diftans, quot eorum multiplicantium Mi- 
nor diftet ab Unitate proportionaliter ; ab 
Unitate autem diftans, uno minus quam eft 


595 numerus fimul Uterque, quibus fe mutuo mul- 


tiplicantes diftent ab Unitate. Sunto enim 
numeri aliquot ab unitate. continue propor- 
tionales, 48y®:{n9s%4 quorum « fit U- 
nitas: atque multiplicetur ® per 8 fitque fa- 


Ob è di Suidpos is dx. EIAMI% di ! deo us x. Sumatur autem, ex eadem analogia, 


Ce tas avtas cvadoviaz i “ A, amg dor E È 
movites, 6r4s dd Yori porados amtyd' Aaxrior, 
dm lis id grw A. Er br, " dived dégoy tire 
tu, "invamizi on id i agi dnF 


8° 7 aurivixd Moger id mn t a, dvi A mn tds 


NoMarAaciay dì tav dd È a td d mara 
civ deg 10 A E Orad ds mis ion dA 


i; toridem è @ diftans, quot ® diftat ab u- 
nitate. Oftendendum eft, quod x aquetur 
a. Quippe cum, continue proportionalium, 
xque diftet dabe, atque a è 0; eandem ha- 
bet rationem ® ad «, quam A ad 0: multiplex 
autem eft ® ipfius a, per ®; ergo & a multi- 
plex elt ipfius 9, per d: adeoque a ipli x 


xqualis. 





I Suppleo atgre aptuio, pg nda, mis ddrricas alerts. m B.iny. n B. uvesdri 
‘ È qB iey presa pressi 


iv. igers è #65. 


5 pvesesiv. 0 B. pugdey pu- 
aseuda puvesixss puguosin cisotuin pogicy poesabs. r Riv. 


6 7, 
pesta aprveygio pin, t Riv. tam. w B,arsdogoo, Riv. doedizoo, x B. ifnonagdpor. y B. si inrò osravràn. 2 B. 
(2: i 


u. 4 Bd pp 
Gedtpgi ting doddego. b B. xh, i Bò dx mis. 
0 Bro mì. 


6 B. item. 6 Malim iran. dB, ino ipgio,, e Bd 
& B. ga. Riv. sa. / B. ine. m 


B. de. g Riv. Vene 73 
dondezyo. n Briow dome. 


Yyy p Sup- 


522 ARCHIMEDIS 
aqualis. Conftat itaque, Faftum, tum ex ea- ge X. -Andorgr, om Yhosdpos, ca ads P auris di- 
dem effe analogia; tum, è muluplicantium | yaroziog mis, % 208 È pilo mAamiana= 
majore ya, Losi pei diftat ° Wo tdyroy a Mddss i0w doman, fede è Male da 
unitate. Conftat item, quod a mitate di”. , e atte i ; 
ftat uno minus quam "di fimul uterque nu- s criteri); daergio dì, cT% doro puorar 
merus quibus illi ab Unitate diftant. Quip- °* dmzi Eri CAaTiorag 0026 65 s apibuòs su 
ipfi a8y8:0»9 totidem funt quot É di. &pPoripay e amori do Ss prrsdos. ci de 
fa ab unitate; ipfique «xa funt uno pau- #40 98 ci aBydetn bi, mosmi umires00dn 
ciores quam quot $ duftat ab unitate ; ut qui,415 porados azigd ci dè sx A, 9 ii ind ionis n rss 


cum $, totidem fine. dd doro porddos arixd cv vò tab, nrsmi toni. 
His autem partim politis, partim demon- Tsravdi, 7 ui vernarSpor, 7 di dnde- 
ftratis: propofitum demonftrabitur. debian P venato daxdiary. 
Cum enim ponatur feminis Papaveris diame- Em 9 vastnary, rey Diguereor sis ‘ pai 


trus non minor quam digiti pars quadragefima : 4soxeros pr iAdosera dp tì * rearost piper dar 
pe eft, Spheram, qua di ona AE did, ws è oPalea danmriaiay txto 
t diametrum, non majorem » ! el te è - 
contineat feminum sa fex myriades & 77 ep SA Si peter iù N: 08:18 00 
quatuor millia, (few, fewaginta quatuor millia: REMI Siano puesos 1 ITEGHIAANA Tas 
nempe 64000, bc e/t, 40 per 40 per 40.) Elt 9 vPalegs tds txgious vir Diguergor nreg- 
enim Sphere, diametrum habentis digit par-4*5x9gopspioy danzire, mdadacia 69) TW Hpn- 
tem quadragefimam, multipla per diftum nu- 4diw dpibpus* (didenry gap ru, cm ai cPai- 
merum. (Demonftratum utique eft, Spheras  pey * nererAdaion Adgor V ixanmi mori * a Madag, 
ad invicem rationem habere diametrorum fua- a7%, sajgpiroar. ) Ertì dì asteeny rg) TE 
rum triplicatam. ) Cumque pofitum fit, Arena va 3 dpilpùr, cis © 7A * pa i 
numerum, que femen papaveris quer magni-,_, ui y: urta AI > passar) re H 
tudine, myriade (few decem millibus ) non ma-*" HYS" Hi padova Au puesar dndor ds, 
jorem effe: manileltum eft, fi Sphera digita = ©Anpadiim apps d rPaica è d Dax 
Jem habens diametrum, arena foret repleta; non Aaiav ixzor rav 2jgperpo, s © prÙr xa don 
majorem fore arene numerum, quam illa, fex dò dpibuòs 78 Vapus, 1 pupidzis ra | bario 
myriadas & quatuor millia, decics millies fum- pupia x@ mreguigiria, CUTS di isù è de 
ta: (feu 64000 ix 10000, dec e/f, 6 | 4000) 45 pifuds, poddis n 85 ro Îlripar dorli, 
0000, ) eftque ille numerus, fex unitates fecun- NGì, tw medtar, pupidfes mregniiNIey. E- 


dorum numeroram; &, primorum, È ad mil. i + ; 
le myriades. Minor igitur eft ( multo magis ) Adoro cub 65 # + È poradis tav dlripur 


quam decem unitates fecundorum numerorum : >pilpucin. 
fen 10 | 0000, 0000. è a ii la x ; 
Sphara vero diimetrum habens digitorum#° A di san pd antiav exeo Tav Djguetpy 
centum, cit, habentis diametrum digitalem,  9Paiea,mbMardacia i9ì ras \Darzoriziar ix 
multipla per centum myriadas, few 100, 0000; cus rav Ajgperpw, “dm F p pupadeon: (2) 
ef eft; 100 mio in 100 propter Spharas 9! rpirAaoey " Aogev ixdo mr "air ray 
ad invicem in diametrorum fuarum ratione tri- iTpUY TE noe.) Ei dv vinca È LA 
plicata. ) Si itaque ex arena fiere tante ma-,,, gt De pt pe ton gica 
gnitudinis Sphera, ut diametrum habeat cen-**’ #2 PACS, nd lidi Se 
tum digitorum : manifeftum eft, minorem fore *P@if9 è tx00e rar Aauersy danzodar p* di- 
arene numerum, quam qui fiat ex decem uni- dor, ds Daflar tosera 978 Vasa dellpis 78 
tatibus fecundorum numerorum, multiplicatis Foocdpie apilps Imar rana doi TAY dina 
per centum myriadas : ( fex 10] 0000, 0000,  peradar 7 ddnijar apilpir, È p pupiadiore. 
per 100, 0000.) Cumque decem unitates fe-450° Emtì dì 7 dGripar apiluior dixa umades, di- 
cundorum numerorum, fit, numerus decimus — xarss iey dpilpuds doro pevades ‘ dvd Abgav, "è 
ab unitate continue proportionalis in termino- 77/5 Joxaràéw dpor radozia” ai dì inaro po 
rum decuplorum analogia, &, centum myria- de, 103 Dari uodde Cu 7d5 abri 
des, feptimus ab unitate in eadem analogia: 4°» © Ka rs na aria Rondini 
manifeltum eft, numeram faftum, terminum = @2A0%4e4” dia, ds è Modo “id iosa 
fore, ejufdem analogie, decimumfextum ab uni-493 4 7@» dx 7&S abras dvarezion *inneubiza— 
tate: ( Demonftratum vee elt, uno minus  7@ 39 peados: (Fidenza d dn ini idde- 
ab unitate diftare quam eft fimul uterque:nu- covas dor ras puordd@ ariza © dos isù è 





apri pùs 
P Suppleo air. gq B.in. r B. mesmo, / B. pg . # B rorpongrsuspoo. 1 B. ifauruozio. x Malim 
maraziva. y Rigo. x B.idadar, a Riv. rar afgurso. 5 B. poro. c Bpuòte d R.durnviazar. e B. 


pito go. f B. i&- & fic fwpe. g B.apduss pros. 6 B. pogssidis. i B. Cienmvriaiaz. È B. ipa. / Malim sg 
srdasziena, m Suppico degs n B. sabato, 0 B. riv Alguartor rs opaiegi. p B. meri, 9 B. mrerradica 
sin Aingppradan, r Bim. (Bivsdeze, e Bon # Sigge map spin avndezo. u Biowris. x B, cas» ut fxpe. 
y BL cè iauicronnis deri rig mor® isu iNdorar osw@pupo } #5 arizona, 

I = B 


ARENARIUS. 


apihuòs cuvapPorpar È argue dr perddì 0 
ci mRamhandtarns Mds.) Ta) *inuaj- 


, , piastre: e ay 
dea t8T@Y, GuTÒ LN) ci weGamei ced * rei puevdid, 460 


7 atatanareudiar tw di 9 LE rérss durà, 
7 dWripar 3 d iggams sv avro», ENI pr 
enddes b7 dripev dpr petoy. Sanpàr sv, on TE 
ipa n dis TE * pins ixorns iv tà 


323 
merus ‘quibus ab unitate diftent numeri invi- 
gem multiplicati. ) Horum autem fexdecem ; 
oéto primores cum unitate, funt eorum quos 
Primos- dicimus; quique poft hos fequuntur 
oéto, funt Secundorum; atque horum ultimus, . 
mille myriades Secundorum numerorum. Pater 
igitur, multitudinem arena, magnitudinem ha- 
bentis equalem Sphere, cujus diameter fit cen- 


rPauea È TA TAV djguereo p_ dantiray * tgg- 465 tum digitorum, minorem fore quam mille my- 


ori, È Erailor te % ria pvesddes F Îdripay 
deppior. i : 

NdAw 3 19) d oPales & 7 puesar daxrirowy 

» Exuo roy Digiuercoy, mawAaaa ras tybos 


riadas fecundorum numerorum : /ex 1000,0000] 
0000, 0000. 


Rurfus; Sphera que diametrum habet digi- 
torum myriadem, ett, habentis diametrum di- 


tav djgpereor p daxtidwy, FP pupiddeori. Ej4ro Bitorum centum, multipla per centum myriadas; 


sv hier ce $ \dups ePaieg 8 rimase È 
pixùs, dina ts d ero TPaiea Tav djgiue= 
new È puuprador danrorwn dix, ws Ndorwy ir- 
orim 08 Vaups desbude, E Guondps imma 


* feu 100, 0000. Si itaque ex arena fieret tante 
magnitudinis Sphzra, ut diametrum habeat di- 
gitorum myriadem : manifeftum eft, minorem 
fore arena numerum, quam qui fit, ex mille 
myriadibus fecundorum numerorum, multipli- 


= ì È p È ° si 
Thaciaddor re div pupiadan rlav ÎLripuv 475 catis per centum myriadas. Cumque fecundo- 


apud, È p prpiadeos. kE d\), di dd ray 
d&ripwr dpibpuav 7ixiy pevpiades, * inueudinars 
tv apilpòds darò porddos ® ard diper' ai dè n 
pupiadis, #6dopos dorò porddos tw TA” avra a 


rum numerorum mille Myriades, fit nume- 
rus decimus fextus ab unitate proportionalium; 
&, centum Myriades, feptimus ab unitate in 
eadem analogia : Manifeftum eft, Fattum, e- 
Jufdem analogia fore vigefimum fecundum ab 


da stai 47 sl 0 z Di 
vareria: dire ds è Yuirdpss tosttry Fuonaues +9 unitate. Horum autem viginti & duo; odo 


xosos Tur Cw TÙs duras dvarertag Veri pordidos. 
Tay 5 dio % casa tsTtr, GuTt LÀ) ci meditti Cud 
TA pevddì, F atatwy uaruvdiwy P.evTi inrà o) 
id per dità, dripay nare ud vi 3 debe 


leg pie pitt ; 
mi "es, 7 resror radere % 0 tggams ab- 485 


TV KI, dina pupiddes Tav resrAy apiipuan. da 
vipav dv, om TE appa TAI E * piredos 
fxers Loy ri rPaiea viv Ajepuereor ! indon 
povera danzilev, * fAaozoy is #1 puvpiades 
Testowy apilucir. 


z 4 
i vic E x 
Ka) fm) tXdovay isiv d cudjgiar ixson rày 


Digpuereoy oPaiea, tas oPaipas tas ’ ixions 
Te djgiperpey uuepur daurorwr d'ihor, dn xo) 
è E Vappus ris TE * pins txovms inv 


primores cum unitate, funt, diftorum Primo- 
rum; otto fequentes, diftorum Secundorum ; 
reliquique fex, Tertiorum; & ‘horum ulti» 
mus, cit, decem myriades Tertioram numero- 
rum. Manifeftum igitur eft, arena multitu- 
dinem, magnitudinem habentis xqualem Sphe- 
re, cujus diameter fit digitorum myrias, mi- 
norem elle quam decem myriadas ‘Tertiorum 
numerorum: Jex'10, 0000 | 0000, 0000 |0200, 
0000, 


Cumque Sphera cujus diametrus fit unum fla- 
dium, minor fit quam qua diametrum habet di- 
gitorum Myriadem: Mamifeftum eft, arene mul- 
utudinem , magnitudinem habentis wqualem 
Sphere, cujus diametrus fit unum ftadium, mi- 


Ta rPaiea Ta ray us ail è ixHore sac djaia, sg; norem fore quam decem myriadas Terziorum 


Eaasey few n + pupiades raw tesray apiludr. 


Marw È dî, a rPaica d ixzon tàv 2igpezpor 


P seller, mMarhacwy Es) tds rPalegs TdS 
$xHous tv Aigperpoy sedigiar, F p pupidder- 


numerorum : fex 10,0090 [0000, 0000 | 0000, 
0000, 

Porro, Sphara diametrum habens centum 
ftadia, eft, diametrum habentis unum fladium, 
multipla per centum myriadas. Si igitur ex 


sx Marine È a ; 
ew. Ei &y offra ce $ Vaups “Puig 7eNi- scoarena fieret tante magnitudinis Sphara, ut 


xaurm è pirdos, dina 6sw t xo Tav Dice 
Tpov p_srdiar diAw, en iAdosar tovsiry è rg 


Lapp desuàs, TE Yuodis des * mA 
TÀ dotiv tav dina pvestdev resrav dpil- 


diametrum habeat centum ftadia : Manifeftum 
elt, minorem fore arene numerum, quam qui 
fit, ex decem myriadibus tertiorum numero- 
rum, multiplicatis per centum myriadas. Cum- 
que, tertiorum mumerorum decém myriades, 


pas, F p pupidiors. Kai tm aj dò 7 tera» !°” fit vicelimus fecundus ab unitateproportio- 


ciprbpeziv dina pupiades, © d'voncudiosis sad 
porados.‘ dra My a P pupiades, 66dopos 


nalium; &, centum myriades, feptimus ab 


unitate 





2 B. c&x.- pro ixx-- ut fepe. 4 B. si. 4 Suppleo rér&risw. c B. pexidus. 


d B. sim. e Bigim. FB. 


irarilan. g Bormdunazme. b RR. pvgior. i B momerrametini mozioo. + B, inud' ai. / Bewe- ut prius. m B. 


dondezia; }. n B. acri. 0 B. Fio sò dnpsis. p B, iso. 
izuon, 3 R. idaar. y Bixio. x B pui. 
medie mir, e B Pio € dgres. f B. araidegar. 


B. #7 rss. r B. cu. /B. resan. n B. puriiss. uB 


4 B. ixuon. 6 BA. c B.rpeiegirmrizaza d B roderda- 


Yyy2 gB. 


524 
unitate in, eadetn analogia:  Manifeltum e@t, 
Fa&kum, ejufdem analogia fore vigefimum oéta; 
vum ab unitate. 
primores odo cum unitate, funt, diétorum Pri- 

. morum; qui poft illos alii ofto, Secundorum; 
& oéto poft fica Tertiorum ; & quatuor re- 
liqui, diftorum Quartorum ; & horum ultimus, 
mille Unitates quartorum numeroruni, Mani- 


Horum autem ‘Viginti OO ; ;1, 


ARCHIMEDIS 


dm porades è ca Tds dutas du AazAas diror, as 

C) 6 uopduos è torta 8 intwnadtosrs È cn tas abras 
dra logia dm > povaidos. Ty di inrò È CLozi T8- 
TA; inrà peri di mewTI uò TA È povcidì, TAV med 
tav saAsydiwv tn ci dè E rérus dor ixrà, 
TAV Ibripar 3 ci dI TéT8s inrà, Tv TE4TOV 
ci di Zoni Tiosapis, TO nrdprar narepdiay' 


feltum igitur el n multitudinem, magni- 515 @ è iggarii duray 66, VAL * parddis TON TE 


tudinem habentis alem Sphere, cu» dia- 
metrus fit centum = minorem elle quam 
mille unitates Quartorum numerorum ; few 
1000 } 0000, 0000 | 0000, 0000 | 0000, 0060. 


Iterumque ; Sphera 
ftadiorum Myriadem, e , habentis diametrum * 
centum ftadia, multipla per centum myriadas. 
Si igitur ex arena fieret tante magnitudinis, 
Sphera, ut diametrum habeat myriadem fta- 
diorum : Manifeltum eft, minorem fore arena 
multitudinem numero, qui fit, ex mille unita- 
tibus quartorum numerorum, multiplicatis per 
centum myriadas. Cumque numerorum quat- 
torum mille unitates, fit ab unitate proportio- 
rialium vigefimus oftavus, &, centum myria- 
desy feptimus ab unitate 1m eadem analogia : 
Manifeftum eft, Faîtum, ejufdem analogia fo” 
re trigefimum quartum ‘ab unitate. Horum 
autem triginta quatuor; primores ofto cum 
unitate, funt, dici Primorum; o€to ab his 
proximi, Secundorum; poft hos alii ofto, Ter- 
tiorum ; poft illos oéto, Quartorum ; 
que duo, di&orum Quintorum; &, horum ul- 
timus, decem unitates Quintorum numerorum. 
Manifeftum igitur eft, arene grultitudinem, 
magnitudinem habentis aequalem Sphere, cu- 
Jus diametrus fit {tadiorum Myrias, minorem 
fore quam decem unitates Quintorum nume-? 
rorum: fe 10|0000, 0000 | 0000, 0000'| 0000, 
0000-| 0000, 0000. 


Rurfum; Sphera cujus diametrus fit cen- 


tum myriades {tadiorum, cit jus, qua diame-5# 


trum habeat ftadiorum myriadem, multipla per 
centum myriadas.: Si igitur ex arena fieret 
Sphera tante magnitudinis, ut diametrum ha- 
beat centum myriadas ftadiorum : Manifeftum 


ne diametrum habeat 52° 


535 0 Toy dia perpor sedia paese 


reliqui- s35 tardò (89 vi near | ou sa È porcidi 


rdpruy app. daunpàr Sr on e ri appa 
is té | persdo È fxevns ioy Ta cPajeg Ta 
Ter djgiuerpo * tao subi p, VARREZIOTI 
EC però 86. roy nTdprey dpr. x 
Tidy di, a oPaien a i xo Tar Dieipeerpor 
pe pur sadir, miandara fd Tds vPaicas 
tds ixboss tàv Dicipeerper cudbar p, È p pu- 
pioidiorie. Ei dy posm cn 75 5 apps TPaieg 7a 
Pace È pegrdos, adina (o d space DI na 
dio, è on ri 
Aaosey soverry # 78 aus 7MIT9S, TE SPuordps 
dpi © mar iasaddoty TAN gprs prada 
Tei nrdprav appa», # Fp pugiadios. Emì dì 
ai TI nTdeTtw did uti ara poradts, 
s30P intwneIdIOSIS È civ dm > porddes 1 ava Ng ai 
di inary pupicdess «edepos di dm uordidos cx Tde 
abtds diva deg,” diro, è im ò Sbcduss È iordry 
ca tds abras dvadoias Ria xo 7 1anosis 
dr porddes. Te di mosdpar À Tpidaori TT, 
; Ton mpdrtv 
narsuicr è ce ci dì #8 78745 inrà, rdv dd- 
Tipor® è ci Hi T8T4S CAVI snrd, To tesrur 
Cei di rn inrù, TU mraproy ci di demi 
dio, TAY da ved nareudpan cosi). % è igans 
su drroly è isÌ, dira " ' povides re mipiley splbur. 
AR 6, on Jai Ti pippe Ts té ‘ pirsds 
6xevros iooy ta oPaipa. TA Tav apro : ix Ho 
sadiar puesar, ha EA aosoy tovdry n) è parades 
TAV mira» dell pulov. 
4A di, a cpaiea è ione nè, 2jesergor 
vp * pvestdor, MATTA ti ns o Paj= 
pos. rev Ajguerpor tons sedic puesar, È p 
puestdior. Ei gv Viorm È ca Papps rPaieg 
YraNixaure, GNina 65 da Papa a gione Tv 


elt, minorem fore arena numerum, quam qui,,, saloerpor cabine presddor dina, è de SA diorami 


fi, ex decem unitatibus guintorum numero- 
rum, multiplicatis per centum myriadas. Cum- 
que Quintorum numerorum decem unitates, 
fit trigefimus quartus ab unitate proportiona: 
lium; & centum Di gie feptimus ab uni- 
tate in eadem analogia 
Gum, ejufdem ana ogix fore 


quadragefimum 
ab unitate. Horum vero Qua 


vagina j pri 


tavéemy è # fapps desbuos, E Yuardis dpi 
+ mbamrariad doi rav dixa porad ar 7 miu 
lav apibuior, È p perdo. Kai rt ai pù rev 
mula pp pucir dira porddis, TÉreprs GECÌ 


Maniteftum eft, Fa-sss Tesarosis am pordd& a dvà Noa ai dip. pu- 


esadis, #Cdopos di dr parddes cn mis aburs a- 
vado9Ac diAw, cn è Fuodvb 27 Td ai- 


TAS dyadois toscimy * mrparosis dm podi. Tav di moscegrerie mir@v, intà pi ci 


new 





£ B. inrù € dogsis. ‘b B. poesddis, i B. puri. 


modder denim ri adi, p B inrù 1 doris. 9 B. 


iraorm, x R. pozandis, y B.rmdnaie, 2 B. pria Grieno, sîîv dì, 


k B.izgora. 4 R, iaaorar. n B, rivedi. 2» B.ircoo. 0 B, 


dosaggi. 7 B. upafm. / B. pundus. 


t Bizion, uB, 
a B, nrtwyss. : 


4 B 


ARENARIUS. 


medina mus È Ta percidì, 7 edite Career 
Cai ci de Da) 
Qi Hi r8r8s dai inrò, a tetro ci de 
su ‘Tedrss durà, t@v mrderan ci ) Wp 7éT8s 
inrò, To» Turi nale pdc” % diggams airioy 
isÌ, NA puvesidis rey nipilr desbpòy. dar 


drsrss dm cura, Fa darripur 56, MOFUM ; 


s15 
mores ofto cum unitate, funt, diftorum Pri 
poft illos alit odo, Secundorum ; 
polt illos alti ofto, Tertiérum; poft tertios 
ofto, Quartorum ; poftque illos otto, di&to- 
rum Quintorum ; atque horum ultimus, mille 
miyriades numerorum quintorum. Manifeltum 
igitor eft, arene mulutudinem, magnitudinem 


vnpir sv, n $ pripps è Is E pégsdos È; £x0v- 565 habentis “xqualem Sphere, cufus _diametrus fie 


ns iv TA vPaipa rà TÀ 2jgiperpor ho byor se 
dicv pf pupiador, 8 #Acsoy E9Ùn 1) 4A 104 pepici- 
ds rv mipurluy dipiS pair, 

A di rav 2giperpoy ixton rPaipa sedie 


perpiatr pupiddeor, MATA AI E9ì As rPai- s70 


pos T%S s Extons ray Pier sudiav p P, perpice 
doro prpiaidiore. Ei i sy fim ca E fan 
ps spaipa È mt nare ® pix, dina t5Ìv è 
sPaipa a fx on Tav o Djluerpor sedie | pevpia 

Upi 
Cine ANIÙS, g " Peo ddia dpi © mara 
craoddoriy rev siNidy pupiadoy rei murray api 
pas, # P pupiaon. Emì d\, ai do TOP miprlor 
cip pali ey pupiddis, | mTparasis t7ìv dad po 


® vidos © avi ig ai Îp pupiddes, sCdopuos dm 580 


porddis ta TdE aùras na Noe” dader, ds ò 
ZONE fovary P tun [A mr parosis dm porci 
des. TO di moraggrorma è & riror, Tintà 
ddp ci AEGITI su Ta percidì, TW n meda Mad 
edu n surà dî oi T par” aid, Téy diri 
pauv di oi ti rirss Cei inà, LOL tesrar ci 
di Do dh Tesrss doi drà, TO» nTdeTav È 
ci ni) dh mraprss intà) TO mile (LI i dî Mok 

0 le, * ud EAT tp narspdiin è wa 8 diggans 
L 3 aio d9ù, 
qaenpòr Er, ne apps 7 
fun a Ta TPaipa Ta rdy 
srdiar ® ppupiciis pesa, “Éhaoser 65) H+ po- 
piàdis mov d éxroy dpibpuir. 


sE * persds 


AZZ 2jgiuer per txson oPaieg spedicr pu- 595 


pidnas pupiad'iv p, maman 651 vis o@aipas 
mis ixbons vv 2jgperper sedia» © purpiis pr- 
eso, È p f pupicidiore. Ei èy ofiscsza è éa Ts 5 Jap - 
pus cPaiea * Amava È perdi, dina sv 
vPalea è iXHon Tiv 2giuerpor cuedicor pupidxis 
pupiaidior 8 p° Pampèo, im 7 6 Vaippas RS 
* A aoroy tore ry 73 ronde dipl È mMaga- 
maddaiy ri may 4 1 popiador 7 T | éxrwy dedi, k F 

P puesddtosir. En A ai di ron! ixrar doll 
pl dia presdòd CA 
an poades " avù My ai jp puesddis, de 
depes di dim povddos Cu ris amis anaroias' di. 


Zar, Cri ò puidpos tostrry ° d'voncumermarosis dm 


n 
* 5 Rd c Rogi. d B. Gin. 


darci. | R, presss, m B. incoran. 


f Suppleo 15. # B. # ck f. u Boodris. x. preszdon. 
piera pueradan puzior, c B. insose. d B. by fi 
duerdazion. i B.ca7. & Bri e popiadis. 


adv Qaunpòr, in" Agos tossiry d 7 575 


* perpiaidis Y riv Éntwy dpibuav 593 


Ages peo è era * 


mexes € è movapanosis 65% 605 


e BR izono fB puesidie. 
n I}, romana ggdico. 


centum myriades ftadiorum, minorém fore quam 
mille myriades Quintorum numerorum :. fe 
1000, 0000 | 0000, 0000 | 0000, 00N0 | 0000, 
0000 | 0000, 0000. 

Sphera autem que diametrum habeat my- 
riadem myriadum ftadiorum, ejus qua diame- 
trum habet centum myriadas ftadiorum, elt 
multipla per centum myriadas. Si igitor fie- 
ret ex arena tanta magnitudinis fphera, ut dia- 
metrum habeat myriadem myriadum ftadiorum : 
manifeftum eft, minorem Le arene milutu- 
dinem numero, qui fit)ex multiplicatis millé 
myriadibus quintorum numerorum per centum 
myriadas. Cumqug fit, quintorum numero- 
rum mille myriades, proportionalium ab uni 
tate quadragelimus: &, cemtum myriades, fe- 

timus ab unitate in eadem analogia: mani» 
feftum eft, Fa&tum, fore quediesicaea fex- 
tum ab unitate. Horum autem quadraginta 
fex; primores ofto cum unitate, funt, diéto- 
rum Primorum; oéto fequentes, Secundorum ; 
polt illos otto ‘alii, Tertorum ; qui poft ter- 


585 tios alii ofto, Quartorum; poft quartos ofto, 


Quintorum ; reliquique fex, diftorum Sexto- 
rum; atque horum ultimus, decem myriades 
Sextorom numerorum. Manifeltum igitur eft, 
arene multitudinem , magnitudinem habentis 
xqualem Sphere, cujus diametrus fit myrias my- 
riadum ftadiorum, minorem fore quam decem 
myriadas fextorum numerorum: few 10, 0000 | 
0000, 10000 | | 0000, 0000 | 0000, 0000 | 0000, 
0000 | 0900, 0000. 


Sphera veto que diametrum habeat cen- 
tum myriadas myriadum_ftadiorum, eft <Jus, 
ue diametrum habet myriadem myriadum 
‘fiouna, . multipla per centum myriadas. Si 
igitur ex arena fieret tante magnitudinis Sphe- 
a, ut diametrum habeat centum myriadas my- 
riadum ftadiorum : manifeltom eft, arene mul- 
titudinem minorem fare numero, qui fit, ex 
decem myriadibus fextorum numerorum, pra 
tiplicatis per centum myriadas.  Cumque de. 
cem myriades fextorum numerorum, fit pro- 
portionalium ab unitate quadragefimas fextus; 
&, centum myriades, feptimus ab unitate 
in cadem analogia : manifeltum eft, Faîlum, 


fore quinquagetimum fecundum ab unitate in 


cadem 





& B.irsioren. 6 B, sogias., i BI, 4 Rom 
0 B. ansrdegso. p B. cars. 4 B. dl. r Bre. 
BF af. x B. pgih@. a Bixio. 6 8. po 


e B. pupadlas pvgias. f B. meduncine. £ Suppleo e. b B.ma- 
1 B.ex 7. m B. can, 


» Birds; 0 B. Ivo © oro; 


Yyy3 pr. 


526 ARCHIMEDIS 

eadem analogia. Horum autem quinquaginta porados Cn ni abrtis dvsoriagi Tiw di duò È 

duo ; img i siro ofto cum unitate, sio rompere rér@r, ci 29) CuTÒ KG) moraegrerme 

funt eorum qui gicuntur. Ds & ig È miri porddì, di te meciri narbudpoi cani, È ci 

Tertii, & Quarti, & Quinu, & Sex; re x duimpoi, € rejni, rs) simpa, Pn da, è : 
È 


que quatuor, funt, diftorum Septimorum ; & lemmi di di e 
rum ultimus, mille unitates Septimorum nume-  fX7v a c'é Aowri TIOVAPiS, TUwYESoopuy radi 


rorum. Manifeltum igitur eft, arene multitu- «bor tor x@) d egganis abrav E9Ì, YXpe- 
dinem, imagnitudinem habentis aqualem Spha- 615 vadis riv iGdiuav aesbpar. vampdr er, cn & 
ra, cale ditmetrus fit centum myriades myria- \aups P evijeos TE pirsfos xt Pimy 
dum ftadiorum, minorem effe quam mille uni- 74 o@aipa 74 riv Afaipencor 9 igor cadlav 
tates feptimorum numerorum: ex 1000 | 9000, pupiabrus pupiidar p, " Casson e è eno 
0000 | 2000, 0000 | 0000, 0000 | 0000, 0000 | Tee rivitMuu asbuù % pa 
0000, 0000 | 6000, Q009. 0 adidas ati prato 

Cum itaque demonftratum fit, Mundi dia-6s10Emì&v idexdm d TE uerus Aiguengos tAdr- 
eri gite elle Lira Faggi ge fiore sreditoy pupiciis pupiadav p* diror, n 
myriadum ftadiorum: manifeltum ef, arena SI ine ri plate £ » 
salatadinca, magnitadinem habentis Mundo bi si igrnidna dna dr ag se 
aequalem, minorem ell quam Mille unitates by ser no AI sorprd za Ai 
Septimorum mumerorum. Adeoque, Arena ‘9209 «pripa” on dò SPORE ATE vaups 
multitudinem, magnitudinem habentis aqualem 5 manfes rs pegate txovrO» inv ito zrò rav 
Mundo è plerifque Aftrologis nuncupato, mi- @AedTAvr asprAeyay ads va nero, iiaosoy 
norem efle quam Mille umitates Sepumorum 9 n‘ porddes tav icdiuar appa, de- 
numerorum; jam rasa ty eft. . 4 denny. 

Arena autem multitudinem, magnitudinem Al dite 5 LL > 
habentis pi gps tanta pr ET Sphere, 1. On © sare ri aus ri pi9@» i 

5 3° EXONTIS io Te rPajeg me inaure, dinas Agk= 


quantam ell ponit Ariftarchus fiderum iner- dle Sang riad 
rantium Spheram, minorem elle quam Mille 999205 Lanaziza Tan Tar amara È aspe 


myriades Oftavorum numerorum; Jam demon- oPeipaa ddu, shaovoy 67 n * uupiades Tav 
ftrabitur. —, iydiav desbpsr, Mx cer. 

Cum enim pofitum fit,, Tellurem cam ha- Em) dd asma), riv gay 7 abrv ix Meay 
bere rationem ad' Mundum è nobis di&lum, 635707 7 UD' apo cionidper uéruor, dv fx dogev 
quam habet diftus Mundus ad Siderum iner- 3 dopu xsr pos i sà6 È ria Lina 
rantium Spharam ab Ariftarcho pofitam; ad- oPaipar av Agiaupxos arie” È aj alla 


eoque & Sphararum diametros invicem pro- = ws è , vo 
" DI, : du 00 dl erni: dé 
portionales ; fit autem mundi diametrus jam meo: Tav Poueav T avtIr exerTi Mogor meri! dd 


demonftrata' minor quam diametri Telluris de- A444" & 9 Td serpe dgiueroDd vis dlguiros 
cies soa few per myriadem multipla : mas640 qas 905 dedtery 6Adoswy edo N * pueyor ag 
nifeftum elt, & diametrum Sphere fiderum in- die &, on »i Afgiuencos TIS.T dTAariuy d- 
errantium, minorem efle quam diametri Mun- «pur rPajpas, eNdoray isiv 1 puesordacwy ris 
di multiplam per myriadem, feg 100co. Cum- fines ri nous. "Est d\ ai ho 

ue Sphere triplicatam habeant diametrorum al abger Di sir È hi Pay dr 


uarum' rationem; manifeltum eft, fiderum in-, qua Pare da 7 dia SA TL, 
ercantiam Spheram quam ponit Ariftarchus 54 7941" Parpoa, cn a 7 ardariar “ aspay 7 Dajpa 


minorem efle quam Mundi multiplam per my- 4” ALIGPzIS anti), Dalla isbn pevprcsrss 
riadum myriadum myriadem : few 1, 0000, pvesdder uvesidiori mMaragior T8 rr ps. 
0000, coco. Demonftratum autem elt, arene. Acdax)) ©9, #0 78 Viper TN TE piùuSiO» 
multitudinem, magnitudinem habentis mundggia éxer7as icov rù resp, 'iAdover is N Ba purvd- 
aqualem, minorem effe quam Mille unitari dis 7 Coi apilpar did n, cm ei Siem 
Septimorum » numerorum. Manifeftum igitur 3,75 Vdppa ePaipa È mame È piS®», 


eft, fi ex arena fieret Sphera ca magnitudine, i fxay é Agi siSemy 77 ha 
qua ponit Ariftarchus fiderum inerrantium CIFPUOS AZTONIETY TAV T Amari 


Sphzram eflè; minorem fore arene numerum, dspiay TPajpar cubo, sAdarty toserta è 78 au 
quam qui fit; ex mille unitatibus feptimorum — #8 debpòs, 7E Juordis dorli | mmardana- 
numerorum, multiplicatis per myriadum my- 656 Idozay rav gersar pevadr * 7 60 pucor debiti, 
riadum myriadem. - Cumque fit, feprimorum — 4° pevpicivis puveicus pupiadiori. Kai tt, ai dd 
numerorum mille unitates, ab unitate pro- © 7 iCisuwy ! apibptir a porades, " vence 
portionalium quinquagefimus.fecundus; &,  sogis rv dra puorddes N avd aper © ai di 
myriadum myriadum myrias, ejufdem analogia . Get ag 
picnis puipiaj pupiddes, P rpioresdixars dor ue 


. vades 





’ . 
p Bi iee. B. ixuon. r B.iAxoran B. nè. : R.w& w B cspan. x R.w. y B.imas B. pusorduzioe. 
a Biradì., 5 B. cobra. cc Bepi. Sosia popsidir. e B. 3 Birre i: R.a pi i farne) B. 
amar atrio nio grin. k Suppleo# 10m pila £ Suppleo «pts. m B.dvè ò mommpsis. 2 B abaldezo. 0 Sup- 


Pleo «i. p Malim eeoliens. 
L : 4 B 


vddes Cn sis auris avadoziag diiMor, dm è gfp6- sco decimus tertius : manifeftum elt, Fa&um, ejuf: 
UD: iosiimy rimapns È? ibmasis dorì perdi dem fore analogie fexagefimum quartum ab 
des dacse siralie duadazian: Gns dì bl rim Sainte Qui quidem numerus, eft, 0Aavorum 
an 5 vi Rota ride 765 è oRavus ; ue, Mille myriades O&avorum 
Gydoay oyeeS)” nai * XX peupiadis 76 9Y° rvmerorum. Manifeftum igitur eft, Arene mul- 
diur deipòr vamp misu, 0 TE Was ritudinem, magnitudinem habentis xqualem fi- 
® wAndos TE piysdos sxornis in row dada» 665 derum inetrantinm:Spharà quam ponit Ariftar- 
vien dispeay rPaiea è AejopxO uzsonide chus, minorem eflè quam Mille myriades 0&2- 
mu, “ii aosey 65 1) ANY pvpiades tiv cydiav  Vorum numerorum: few 1000,0000|0000,0000| 
spl 9000, 0000/0000, 0000/0000,0000|0000,0000| 
_Taòne È, Baghiù Fidar, mis min Adi "a ‘an Ri Gelo: plerifque hominum, 
Hi) KOIIAPPETOTI TOI papipdror, x svms 670 & lis qui rebus Mathematicis minime verfati fue- 
? ario varmdapldya* mis l) sera gtr rint, haud Lar vifum La came: ve- 
7 Ymaudrw 7! dv mis mi gal TUM dis qui mata confecuti funt, atque 
MG TÀ ddu ng) nie Sl È 8 ida opa de diftantiis & magnitudinibus Telluris & So- 
mPpermeimasi, mei lei me cmd bo ® ieri lis & Luna rotiufque Mundi meditati, certa 
Hperrenasi, ai ex 4 fore; utpote demonftrata. Putaverim itaque 
uti dif rai mr Ax drapposoy in tn * Siri 675 |a E ga fore, fiqui hxc ipfa penittus 
pron TOTI, peculentur. 





g B. itw-- ut alibi. r B. momziug. SR. ideiorm # B pipidion # Rioni: x B. mfp. 


IN 


$28 


N 


ARCHIMEDIS ARENARIUM 
Note € Emendationes. 


U]JUS libri duas habemus editiones 
H Gracas: Alteram B4ilee, cx officina 
nni Flervagii, carante (ut vide- 
tur) Thom Gechauff, feu Venatorio, Anno 1544: 
Alteram, è Davide Rivalto Flurantio recogni- 
tam, Parifis Anno 1615. Quarum ego, prio- 
rem multo potiorem habeo, Quamquam enim 
Rivaltus illam, in levioribus quibufdam, emen- 
davit: ubi tamen erat nodus vindice dignus, 
nihil eft molitus. Quequè mutavit, id fecifle 
videtur, non authoritate Codicis alicujus fide 
dignioris: fed ex copje&ura fua; caque non in 
‘omnibus (nequid gravius dicam) fatis felici. 
Hervagiws autem, cum videatur etiam ea lo- 
ca, que manifefto erant depravata, ita edi- 
diffe ut in Manufcripto Codice reperta fue- 
rant: nobis interim integrum reliquit, per 
veri que fuperfunt veftigia, noftras etiam 
conje&uras interponere, abfque ruegstopdu ua 
ms prejudicio, op a ob eandem caufam, 
etiam mihi vifum eft, in his notis, fideliter 
exhibere, quomodo fe res habet in editione 
Bafileenfi : ut ficui mea conje@ure non fatif- 
faciant, liberum fit ipfi fuo uti judicio. 
Interpun&ionum tamen diftin&iones, ut- 
ote peflime pofitas, (grane fenfum turba- 
hire magis quam illuftrabant, ) fingulatim 
notare non videbatur opere pretium; quas 
ego utique pro nullis habui, totamque in- 
terpun&ionem de novo inftitui. Catera quod 
fpe&at, editionem Bafileenfem quantum li- 
cuit fecutus fum. .Menda autem, que fre- 
quentiffima erant, conje&ura fuftuli: fed que 
vel veri veftigiis (utut fugientibus ) vel fen- 
- tenti neceffitate firmata erat. : 
Verfiones Latinas tres habemus; Primam, 
ab Zervagio, cum Greco textu editam ;\fed 
antiquiorem (ut videtur) quam erat ea edi- 
tio: Alteram, Commandini; quam reliquis pre- 
fero: fed que, propter mendofum codicem 
Grecum (de quo fepe queritur Commandi- 
nus, ) è vero fenfu non raro difcedit; atque 
alibi, fenfum potius fequitur quam verba: 
Tertiam, Rivalti; qui Commandini verfionem 
& notas vel non legiffe videatur, vel’ negle- 
xifle; multa enim à Commandino re&e po- 
fita, fuot apud ipfum in pejus mutata, Ego 
autem, cum textum Grecum fepius emen- 
dare necefle babui; novam verfionem, fic 
mutato, accommodavi : infertis fubinde, alio 
chara&ere, ftri@uris brevibus, que fenfui 
illuftrando inferviant. 


Que autem in Editionis Bafileenfis textu 
Greco, aut mutavi, aut notànda cenfui, hec 
funt. 

Lin. 1. Pro f2n2doyixay, fubltituo (cum Ri. 
valto ) fanaid rina quod poft habetur, lin. 
669, 

Lin. 2. Aedul fuppleo, ex fententie ne- 
ceffitate. Scriptum forte\aliquando erat s 
E celu (ut infra, lin, 21.) quod poftea 
ibrariorum five infcitia five incuria, aut ex- 
cidit, aut (quod potius putaverim) in + 
tranfiit. Adeoque, fi placet, etiam è expungas, 
tanquam non fuo loco pofitum; aut, fi ma- 
vis, tranfponas; legafque + 7 Jeups dedutr. 

Lin. 6. cirm&iar retineo, tanquam preteriti 
paffivi Participium, utut fine augmento tem- 
perali. Malim tamen, vel crudear, vel cìxe- 


Lin. 7,8. pro irmrs 3 asrir trepor sido ix 
“arnrauttrarn; Rivaltus habet, im mois 3 ci alriy 
@repor È in did varrapldrorm, (repetendo n, in- 
ferendo eî, mutando in èx' in È ix figo & 
«ran in -rern. ) Ego fimplicius, ( fubftituto 
tantum # pro ir, & :l& pro wi, ) lego @ 
mis $ alrir drpor Gulp è” terra bdrarn. Dico 
autem # mis potius quam & ms, tum quia 
mis eft hoc loco emphaticum, utpote în con- 
tradiftin&ione pofitum, (quo cafu rarius in- 
clinant accentum fuum voces enclitica ; ) 
tum maxime, quoniam, in hoc libro, rariffi- 
ma eft accentus inclinatio. Cui mori itaque 
me accommodo, Quod femel monitum slo: 
cujus recurrit occafio frequens. 

Lin. 10. pro è, reftituo (ex margine) f7u5, 
& fimiliter infra, lin. 81. 

Lin.11,12. pro 7 # aa i mis $, (Riv. 
né È &c.) reftituo, fd dAivor i ris gar un- 
de fenfus redditur perfpicuus, loco pridem 
deplorato. 

Lin. 13. 7 71 mAa}tor mira» x 7. Rivaltus, 
mutato ordine, legit 7 mAdyr xurrar ri 7. Sed 
ego non video quid mutato opusfit ; nifi ma- 
lis Doricum serà pro dre, 

Lin. 15. pro piyssir n (que eft vox nihili ) 
lego È iydirm. . 

Lin. 19. pro rxrwouarivar, reftituo (cum 
Riv.) xerurozazziia (& fimiliter 1. 369.) prout 
hoc fupra habetur, lin. 8. 

Ibid. irSSydiar. nefcio annon legendum fit 
india, (utinfra, lin. 32, id.) retineo 
tamen. 

Lin.20, repgamdioe referibo pro mpapgpors. 

Lin. 





Note in, <Arenarium. 


Lin.21. pro.® s, reftitua # defi». Nempg,, 
cum Diophantus, aliique forfan Algebrilte 
Graci, quod Radicem aut Rem aut etiam Nu- 
merum nunc dicimus, dixerint #eduò, ejufque 
notam fecerint 5; ( vel huic non ablimilem:) 
hinc fa&um eft, ur librariis e &.aeSw habe 
rentur pro codem; eftque in libris MSS fre- 
quens: adeoque hic + 5 pofuerint pro + ed. 
pòr, iterumque .( lin.435.) «piQu pro s fena- 
rii numeri nota, Idem accidiffe credo lin. 2. 
nempe s, pro deSir aliquando pofitum, tan- 
dem excidifle, vel in + mutatam. . 

Lin, 21, 22. 7 pixtos iyorme, lego, pro, 
puyid@r ixorrs. Laplus libraziis. facilis erat, 
propter # pracedens. Similiter, wind re- 
ftituo pro puassgr.vel misu, lin. 23, 64,464, 
487,494; 517, 541, 591. Sed lin. g65,616, 
622, 625, 629, 651. re&e habebatur w4)4%as. 

Lin. 22. 78 2a mramenia, retineo, abfque 
iota fubfcripto; quoniam id Dorici moriseft ;, 
( & fic femper.) .Rivaltus autem :( quod non 
probo ) ubique illud iota fupplet. Quod fe- 
mel monitum efto. Sicubi hic reperiatur, 
incauto fit. + K 

Lin. 23. éx3es reftituo, pro anto. E 

Lin. 25. pro 5 d6n, lego 3 în: & fimiliter 
forte legendum lin. 289. 

Lin, 27,28, 3% 7 rivera ridi a. ( Riv, 

té «ig rà.) Lego ego (quod fenfus poftulat) 
div Frirege ine a sid 7a. Nempe è pro è, 
propter Doricam diale@um, qua hic perpe- 
tua eft: ix fuppleo, quod exciderat: lacunam; 
impleo voce ia, quam fenfus poftulat, vo- 
cifque sis, vltimum : deleo, Je ter fyn- 
taxin, ) quod forte, aliquando fubfcriptum, 
tandem in lineam irrepfir. Eft autem, è i» 
mi xv, recepta periphrafis pro femidia- 
metro. 
-. Lin.-30. russa gap. Putaverim aliquando 
fubftituendum, br N: fed non opus; quip- 
pe hic Ariftarchum citat, pro ca apud alios 
vocis xisps acceptatione, ab ipfo autem mu- 
tata. AC 

Lin. 31, 32. vaodin@ retineo, quia Dorici 
motis eft Genitivos plurales fepiffime, pra- 
ter aliorum morem, circumfle&tere. Rival. 
tus haber, vavtisiar mar fed mò; redundar. 
Nam ris prapoudiae “iodioran, ft pro mis agrpe 
dis andina; que conftrutio hic frequens 
eft. Malim tamen verdinvar vel tamdigar. 

Lin. 40. pro ralizesrar Fudo, ts de m, lego 
renna, Au, de n. deleto is. Rivaltus por- 
ro, nefcio qua ratione, maXixer fubftituit pro 
TAAiKow tar. ’ 

Lin. 42. lego cia» pro sia». 

Lin. 44: dSwiamr is. Rivaltus, aceentu in- 
clinato,: legit dwary ism. & fimiliter fepe. 
Ego retineo, tum hic tum alibi, ut feriptum 
reperiò : eo quod, totaum hunc tra&a- 
tum; id moris.effe deprehendo. 

Lin. 48,49. reftituo iredì 7a 341, pro inadt' 
iv dn Rivaltus habet ir 4), fed non probo. 
Credo hoc ab co ideo mutatum, quia retule- 


» 
529 
rat precedens ri ad ante di&a ; cum refe- 
rendumi fit ad'jami ‘dicenda.© ‘ ” 

Lin. 49. pro ‘de dei, reftithò 4 sip. & fin 
militer lin. 68, 82, to a 
Lin. 52. repono & pro i, modo Dorico. 

Ibid. pro wi è riv 3) anmHrrù, repono' 
xo8° în rio 3dv tannini. Et'fit Rivaltus, nifi 
quod perperam habeat xe9" # pro wet 

Lin. 53. pro &mdr reltituo‘fcum Riv.) 
drawn quod habetur lin. 36, nifi malis ama 
rim, ut lin. 61, 630, 636, 641, 645, 652, 666. 

Ibid. cpaîgas lego, pro cpaicar. Et fic ubi. 
que. Nam Bafileenfis fere femper habet cpei- 
pa» 8 cpaipar. Sed hoc modi Dorici efle po- 
telt, qui xs dicunt pro xÉ:; atque hic 
infra lin. 102. x#ps pro xp. Adeoque, fi 
mavis, retine. 

Lin. 54. smile repono cum Rivalto pro 
Imdilaz. Dici poffet aimSetts: ‘vel sndazta,, 
fed' illud prefero (cum aliquid neceflario 
mutandum fit) quoniam hane formam in vo-' 
cibus aliis ut plurimum fequatur. 

Lin. 55. tauruutior lego, pro warxs or. 

Lin, 60. mama retineo;. pro quo Riy. 
citra neceffitatem, legit mat. 

Lin. 61. mir lego pro rin. 

Lin. 62, 63. pro, & è nrde, Sax3da 7 ir 26 
ueîis F rarorono% itir tybray, Rivaltus habet, rog’ 
ir mods Serberae de îv dpyaîe SI rgrrmpanie 
ixirru», Fgo fic reftituo, è #70, mas Saia 
în dpzaie dh rgrouaziar ixtrrar. Subftituro tre 
pro è, ut lin. 10, &Segdirze pro Saxfa #4, & 
arcana pro rerrouatià» Nempe, rire #7 
ddr telpiddortas, cum fint generis malcalini, 
refpiciunt èe4u, non autem rermuanar, Et 
quidem, propter Doricam diale&um, fi hoc 
vel maxime Bret cafus genitivi, fcribendum 
effet, xerruenîn non --@r. Atque rum fyn- 
taxis poftulabit --ciar dici, potius quat --nar, 
(nam de % non eft ut fimus foliciti.) Faci- 
lifque lapfus judicabitur fcribentium Set: 
S pro Sexi, prefertim cum nihil fir quo 
illud Sextez: refpiciat. Scriprum forte, pro 
Sazbirr», aliquando fuerat Sei Lire: pofterio- 
res autem librarii, :# articulum reputantes, 


+ & 3x3 vocem nihili, reponebant Sefézn 


ut, fi non fenfum, vocem faltem haberent 
Grzcam. Denique, illud è Apzaî; tirulum 
exhibere videtur libri prius citati, ad Zeuxip- 
pum fcripri. Atque hoc potius dixerim ,' 
quam libri titulam fuifle Asx4# 7 rermocanidi; 
proptet 7 articulum mafculini generis, (Do= 
res enim 7ò» in faeminino dicunt, ) adeoque 
ad ixtrray referendum.  Eftque fic, locus'ante 
deploratus, fa&us perfpicuus. | 

Lin. 64. pro ? ud ty» n repono 7 wi- 
pater ALI ut lin. 21, 22. 

Lin. 64, 65. 7 ene repono ( propter 
Doricam diale&um) pro ri ripudia. i 

Lin. 66, rav repono pro ar Ì. 

Lin.67. pro ##' reftituo 7, & fimiliter lin. 
73. Verum hic notandum venit, quod litere 
Greca quoties vel ad fimiles in fchemate re- 

Z22 fpiciune, 


730 
fpiciunt, aut dtiam numeros Cardinales de- 
notaot, foleant in libris MSS parallela linea 
fuperne notari; (fed accentù acuto, quo- 
ties numeros Ordinales denotant. ) Atque 
illud quidem hic quandoque retineo pro nu- 
meris. Sed cum videam hoc Typothetis ni- 
miam creaturum moleftiam, quandoque omit- 
tendum cenfui. Quod femel moneo. 

Lin. 67, 68. pro ur repono pà pete fen- 
fu & fyntaxi poftulante. 

Ibid. xsi mp lego pro è «ei, ut fupra, lin.49. 

Lin. 69. rgdus & oauonudiîe lego, pro dr 
& vupgroritus. 

Lin, 70,71. x%is eft participium è ag9inu, 
quod Rivaltus .perperam exponit fingulatim, 
quafi effet xl és. 

Lin. 71. Atrardzio repono pro digmhazan 
fyntaxi poftulante.  Nifi malis tgAarina. 

Lin.72, Ahiard lego pro Aditar dir, pro- 
pe articulum # preecedens. Sed facilis, tam 

ic, tum alibi, lapfos erat propter tot voces 
in e» definentes. 

Lin.73, 74. pro de tar n° sadiar roi pedon 
Rivaltus habet, ds jo sadl'arà usar Sed 
dicit, in MS fe reperiffe de 797 È asl è ud 
g4$. Omnino legendum eft, (quod itaque 
repofui, ) d; 7 swedsur sadiar xgì pa pei, Et 
- 2 idem non dubito, quin aliquando feriprum 

nerit és 7 M' ( hoc eft, svaxeoior pwerdsor, ) 
vel forte 7 pw». Sed facili errore (prefer- 
tim librariis rem minus incelligentibus ) 7 
in 7 traofiit, (auc + defuperne fuit in lineam 
redu&um:) & u° in # (ut in Rivalti MS) 
vel in a ut in editione Bafileenfi, (quo, in 
typorum defedu, utcunque imitarentur quod 
non iptelligebant, ) atque hoc demum în n, 
ut in editione Rivalti, (quo ille, fine ullo 
exemplo, infinuari exiftimat tercentum my- 
riades; ficut, per unicum A, triginta. } Et 
quidem quod 7 M° re&e legatur, omnino 
certum eft, ex fententie tenore. Quippe 
cum antiquioges pofuifle, dicat, quafi 30 my- 
riadum fuiffe; ipfumque fe, prius pofiti, de- 
cuplum iargiri: certum eft, permififfe fe ut 
300 myriadum efle dicatur. ‘Poftulat autem, 
ad demonftrationem fuam, ut faltem non ma- 
jor fit (Telluris ambitus ) quam ftadioram 
300 myriadum. (Ut ex fequentis demon- 
ftrationis tenore liquet.) Quod nob iniquum 
efle poftulatum, oftendit, cum plufquam de- 
cuplumlargiatur, illius quod alii putaverine. 
(Nam, Rivalto referente, ab Eudoxo, Erato- 
Sbene, & alii, ponebatur 252000 fadiorum dun- 
tazat.) Non poffum itaque non mirari, 
cur Rivaltus, cum in MS invenerit pò wlan, 
illud uè expunxerit, dicatque, nulatenus ad- 
mittendum ; (quo expun&o, perit demonftra- 
tionis vis:) reftituo igitur; tum hic, rum 
lin. 67, & 107. 

At pro mite» referibo site quo conftet 
Laion Gong malis wriZora.) Verum hoc mi- 
nus auda&er facio , quod hc conftra&io 
( vocis re&= pro obliqua) toties hic recur- 


Note in Arenarium. 


rat, ut fere fufpicer, fapere hoc aliquid Do- 
rice diale&s. Quippe non modo pro wile 
vel wake habemus wiZorlin. 63, 74, 272,273. 
& pro sato lin.'311, 430. fed & Memazioy 
pro stugadzio lîn. 72. & stirdazior pro sprma. 
ava lin; 302. asiazoriazAanion pro etiazertazda= 
ciora lin. 272, îndamwr pro waww lin. 466, 543, 
507,575» 593, 618, 631, 649. mid; pro dirne 
lin. 115, 116. smyoefiW9r pro inygaetcbie 
lin. 122, ixxox pro txuzur lin. +00. pro ix fa 
lin. 488, 495} $42, 566, 592, 617. Sed hac 
omnia, & fiqua funt horum fimilia, librariis 
potius imputaverim, quam putaverim ab au- 
tliore confulto pofita. Adeoque fyntaxin fuis 
locis reftituo, 

Lin, 76. ida referibo prò ix 

Lin. 82,34 & pro xs) cei, ut lin. 48, 68, 

Lin. 83. E2S% È pro shit 

Lin. 83. tardo retineo, fed malim in 
ravdadar, ut lin, feq. aut imierhazioa, ut alibi. 

Lin. 86,87. èrtargiftigdazion, conjun&im 
lego, pro irà è’ Agrarie. Mallem autem 
ssa, & fimiliter ubique.  Quippe apud 
Euclidem, & alibi, aliud et --24719, afind 
«Aes. Verum quum hxc (five ex animo 
Authoris, five ob librariorum incuriam) pro- 
mifcue videantur ufurpari; non muto: & 
pariter in fequentibus, quod femel monitum 

0. 

Lin. 89. &rsugireyor repono (cum Riv.) 
pro dupin:yor propter diauornezuzazio fimiliter 
occurrens, lin 327. 

Lin. 90. fuppleo (ex lin. 80.) # dale rie 

aleuirti, qua excidifle puto occafione recure 
fus vocum fimilium. 
° Lin. g1. sciame rdania» repono pro oriza 
maman. & wifera pro pati, nifi malis pela, 
Forte, wife aliquando fcriptum fuerit pro 
mita, ( ut lin. 74. &c. ) pofteriorefque ali- 
qui librarii, (quo fyntaxeos aliqua ratio ha» 
beretur, ) rtpolseriat perSbron. 

Lin. 96. + das pro F dAror, 

Lin. 98,99. iregd®» retineo. Rivaltus re- 
ftituendum-prtat irepts», (atque fic inter- 
pretatur, ) fed fallitur.. Non enim Ariftar- 
chi, fed fui ipfius obfervationem refert Ar» 
chimedes. 

Ibid. pro ss è refcribo îr è potius quam 
fe è quoniam, apud hune, quoties fignifi» 
cat 4d, reperio ut plurimum is feriptum non 
sr; fed sis cum fignificat in. & fimiliter fere 
lin. 108, 111, 130, 140, 160; 168, 175,202, 
262. 

Lin. 100. ixxmy referibo pro xv. 

Lin. 102. x 64 referibo pro xeps fin ma- 
vis, retine. Nam $eps dicunt Dores in no- 
minativo pro xtiptr adeoque & yess in ac- 
cufativo pro xs. 

Lin, 107. pro net, reftituo pd uitar, in- 
ferto:uì quod exciderat, ut fupra lin, 67,74» 

Lin. 108. îs dà repono, pro als è». 

Ibid. èvzpuit» retineo, (& fimiliter alibi 
quoties occurrit.)  Rivaltus reponit inpuite, 
; (quod 


“Note in Arenariuni. 


(quod habetur lin. 100, ) & fic alibi, fed 
non opus: cum modus fubjun&ivus non mi- 
nus conveniat; & Dores etiam fepe urantur 
Subjun&ivo pro Indicativo. 

Lin. 109. îxuow retineo, & fimiliter quo- 
ties fic occurrit; ut referaturad îs è, quam. 

uam & ixias non male diceretur (ut re- 
Seatoe ad gig; ) ficut lin. 141. habetur. 

Ibid. #2 reftituo quod exciderar. Nempe 
mon ri 2 La alibi folet dicere. 

Lin. 110. z ns pro dre. 

Lin. 111. is èr pro &s èr 

Lin. 112. 78 pro rî. 

Lin. 113. è repono (cum Rivalto ) 
pro stride 

Lin, 114. suor refcribo pro ik. 

Lin. 115,116. n%rns pro nidi. 

Lin.116, è:3% retineo. Rivaltus perperam 
fubitituit 336 ‘& fenfum pervertit. Putar 
enim cylindrum debere fuper regulam jacere ; 
notafque longas inferit que huc faciant. Sed 
fruftra eît : erigendus utique cylindrus eft ad 
regulam normalis. 

Lin. 117. ibne repono pro isms, Tum quia 
fequitur zorì cum dativo, non cum accufa- 
tivo; rum quia obfervatio inftituenda eft, 
non, fole ad Horizontem accedente ; fed, 
Horizontem jam fupergreflo, at juxta Hori- 
zontem adhuc exiftente; hoc eft, pogò 
+ dgifarma divo, ut lin. 185. Et quidem worì 
Tè sito, eft apud horizontem; ded, ad Ho- 
rizontem, worì + ésiZerra, illud exiftentiam in 
loco ; hoc, acceffum ad locum, innuit. Quod 
cum hic non obfervaverint interpretes, fen- 
fum obfcurum reddiderunt. 

Lin. 118. 31% referibo pro ie&im, ( & 
fimiliter lin. 185, 196. ) quamquam id ferri 
poffit; cum foleant Dores accentum ficpe pro» 
movere : ut dr3pars pro d:3pera, &c. 

Ibid. pro Swsutiw #, reftituo sai, fenfu 
poftulante, & quei Rivaltus habet Juwx- 
des 7, fed 7 melius abelt. 

Ibid. ir:spap: referibo pro irisragi, (nifi ma- 
lis #3z;api in Subjun&ivo, quem pro Indica- 
tivo fepe adhibent Dores.) Exponendum au- 
tem hoc (& reliqua que huc fpe&ant) In- 
dicative, non (quod faciunt Interpretes) Im- 
perative. Quippe non tam docet quomodo 
inftituenda fit obfervatio; quam narrat quo- 
modo ipfe inftituerit, & quid inde acquifi- 
verit. Quod non animadverterunt Inter- 
pretes. 

Lin. 119. 2 vs referibo pro è sJir. Rival. 
tus (typotheta credo errore) haber &Jis. 

Ibid. rensis» referibo pro rgrasadi, ut fit 
religuis conforme. 

Lin. 121. 7 n pro rtr°. fecus enim rin? 
tranfiret propter fequentem vocalem afpira- 
tam. . 

Lin. 122. xnyzweod pro smyweRbior. Et 
fic Rivaltus, 

Lin. 123. :fam retineo, utut fine augmen» 
to. Sed malim i;far. 


531 

Lin.123,124. prypòr referibo pio upî. Cui 
confentit, 7) 7 20 lim 132. 

Lin. 124. rersisa pro rgresadi, ut lin. 118, 
I19. 

Lin. 126. pro e), Rivaltus quem hic fe- 
quor rete habet «i 4, disjun&im. . Sed per- 
peram exponit, fic enim accidit: dixiffet po- 
tius, fi enim accideret. Senfumque loci omni 
no’ non affequitur. 

Lin. 127, pro rsiîa dyduicay, reftituo 3uàr 
èxSucîr. Et pariter, in fequentibus, fepius, 
ut lin. 128, 130, 138, 149, 164,166, 241, 245) 
- 247, 448,475 $04 $27, 552, 570; 577, 

03. Z . 

Lin.128. pro #hnjadvoa, (Riv. Spare) res 
ftituo drtaroin . 

Lin. 129. & atuyodia qoia retineo; pro 
quo Riv. perperam fubflituit 7% atuzontig 
COZiA 
i Lin. 129, 130, pro rev dySsicar, reftituo sir 
èx3usîr. Et fic Rivaltus. 

Lin. 130. pro dadover xa dis mir. ( Riv. indorni 
nds.) Lego, indamr xa cm ris fubftituto è pro 
ès. Eft autem «a Doricum expletivum, & en- 
cliticum ; paffim:in hoc rractatu: occurrens. 
Illud autem cum:non animadverterint Libra- 
rii; quoties hoc occurrir, rextus fere fem- 
per eft depravatus, ut lin. 151,152; 240,291, 
432. 

Sii. is 2 pro ale &r. 

Lin. 133. pro 2040î mis reftituo {ex lin. 
126.) dp' indrromutia. 

Lin. 135. pro 4ke (Riv, i ye) refetibo 
+4 ut habetur lin. 143. 

Lin. 137. saviv@* pro rartbrdà. 

Ibid. nai pro ns. . 

Lin. 138. pro dy3wa wivx Siete ( Riv, 
433 è.) refcribo 27 Suadr 113087 Finfamoir, | 

Lin. 1395 140, pro var dySricw, lego 7a 
dx Sucar, 

Lin. 140. # pro fe. 

Ibid, èe è pro ak èr 

Lin.141, ix6as retineo, quamquam alibi 
fere femper in hac formula habeatur #xug. 

Lin. 143,144: WA è referibo pro mira & 
topirzaru pro wphrrama. 

Lin. 144. wrirspia reftituo ( cum Riv.) pro 
xridpa, (ut lin. 149.) fed drenautirmu rettneo, 
pro quo ille haber raufdreni. 

Lin.145. pro îcvrazia anime» (Riv. irazia 
dirdron ) refcribo immyta indian. . 

Ibid. 3 È sun * ridi i. (Rivi ix.) Afte- 
rifmum (qui mendum innuar) deleo; (Non 
video enim quid hic erratum. fit: ) ‘catera- 
que retineo : fed ‘que fequuntur, ufque ad 
lin. 155. mendofa funt; atque interpretes mi- 
fete torferuor, Ego fic reltituo. Nempe, 

Lin. 146. pro sessiteru apès mis tha, (Riv. 
cun Sara rds ira; ) referibo eernianu api mis 
tor. Nempe, 6 her pro mir tl, tum 
quia uno oculo hic cernitur, tum propter dn 
aszis quod fequitur: & «pì: muto m arò utro- 
bique, tum propter fenfum, tum (.poft refti- 

Zzz2 tutum 


532 


tutum rie |@ ) propter fyntaxin: & nu 
malim pro ridwru, tum quia wrirspia eft neu- 
trale, tum propter fingulare èrarautdnimu. Sed, 
cum id necefle non fit, retinco plurale. 

Lin 147. pro 3 8 (Riv. 3c 8) lego ds hr. 

Lin. 149, Bcc. 6 È En ri aapdirma xunirdpra arrib- 
mera idn (Riv. tan) ris (Riv. ris) (lO 
atuauldrim i mis lor PI iNpùr mdirdpror, ni 
iprru { Riv. s:i7u, quod eft Doricum pro ';4- 
mu) ai aòris ri adxor eixsra ( Rivalti MS. ei 
zixa ) mearoò nvrloripar tom mn (Riv. iorn mu) 
mi Sa pr Spyrorvupia (Riv. Rarmvuipa ) mà 
Padri ipavra do' ingripa mie inpde ris ili : Lo» 
cum mifere depravatum, atque ab interpre- 
tibus minime intelle@um, reftituo ut vides. 
Nempe, 

Lin. 149,150. nb70ps, pro Arniimare. Et ris 
pro ras. 

Lin. 1s1. pro sparu, refcribo spira faltem 
fic fcribendum eft, nifi Dores lenem pro 
afpirato ufurpent. 

Lin. 152. & «dé xa, pro sixsre, vel pro w ws. 

Ibid. ririi ripe ion, rar, pro atrloripar ibm mu. 
& si N rg; prod Ag. 

Lin. 153. muegaoAò, uipia, pro Spersssuipta. 

Lin.154. i9° pro 29. Locufque (ante de- 
ploratus) fic reftitutus, fenfum perfpicuum 
aptumque exbibet. 

Lin. r55. xvrurdpin referibo pro wairdia. 

Ibid. Brrafviw reftituo, pro tmum d' dn & 
doro pro mes, 

Lin 156, 3hrwni pro Sheunu 

Lin. 158. xvrudeiow pro xvrirspar. Nam cy- 
lindrulos hos diftinguit è cylindro ante di&o. 

Lin. 160. &.A repono pro id. 

Ibid. is èr pro als èr. 

Lin, 162. Bi ri xgrinor repono, pro wr Fw 
vor non cnim a Regula, fed fuper Regulam, 
elongandus eft cylindrus, ab oculo. 

Lin. 163, és pro ds. 

Ibid. 3horoniî» retineo. Rivaltus, cx MS fuo, 
teponit her Sed ego illud malim. 

Lin. 164. dySuaîr Sar, pro dy Bei car 500 ap. 

Lin. 166: pro Srtawosr, ( Riv. Shassoa, ) 
refcribo ( quod alibi dici foleat ) Biamair. 

Lin. 167, rs pro ras 

Lin. 168. is è pro «ir ès. 

Lin. 170. d* & ine retineo: pro quibus 
Rivaltus fubftituit N & im 

Lin. 171. èpsés refcribo (cum Riv.) pro 
Spree. - 

Ibid. è è sie retineo, quamquam vocem 
hanc apud Lexicographos non reperiam: vi- 
detur vocibus sla, ay & ayès affinis efle, 
& fignificare notulam aliquam feu crenam 
în regula fatam quo loco applicabatur ocu- 
lus. Sin malis; pro è è si», non male re- 
fcribas & £ witer que vox videtur defide- 
rari, (ut fequenti îndfer refpondeat; ) & fic 
legifle videtur Commandinus, fic faltem inter- 
pretatur. . 

Lin. ‘73,174. deuptdrionr ris 935 refcribo 
(cum Riv.) pro seuptSoa 7 3.907. 


Note in Arenarium. 


Lin. 175. sn è retineo, Riv. babet în &. 

Ibid. is & pro dira 

Lin. 178. s retinco. Riv. { preli mendo) 
haber s. Î 

Lin. 180. pro day, ( Riv. di dr * a ) re- 
feribo Str, ( fenfu poftulante, ) nifi malis 
Sirena è 

Lin, 181. pro gizzevis referibo cum Ri- 
valo xsze, quod in fequentibus fepius 
habetur. 

Lin. 182. 7 refcribo pro ras. 

Lin. 184. è 7 24 fuppleo; quod excidiffe 
fuader conftru&ionis tenor. 

Lin. 185. isZorra refcribo, pro ietirma, (ut 
lin, 118. 196.) nifi malis hoc Dorici moris 
efle. 

Lin. 186. ît:0%»3ir retineo, Malim tamen 
èxCartir, fine reduplicatione; vel ixSiCxnudion 
nt lin. 183. Non muto tamen, quoniam 
Dores nonnunquam reduplicationem in Ao- 
riftis admittunt, ut ix:masirre apud Theo- 
critum. 

Lin. 189, 190. 2x3«9 retineo : fed malim 
axSef. cum fit temporis Preteriti: nifi fit 
pro 2x3 in Aorilto primo. 

Lin.192,193, 194. Savtrimo, riatrrar, funt 
Imperativa At:ica pr —-imecur. Et fimiliter 
paffim in fequentibus. 

Lin. 196. sora pro ied&7a, ut lin. 118, 
185. 

Lin. 197, 198, 199, 204. mi Doricum re- 
feribo pro 7, cum fit generis feminini. 

Lin. 201,202. pro?» yeria sè, (in margine 
cità è quria ru. Rivaltus asrà È A gara Hi im.) 
repono lx ;è &, ut que fimplicior eft emen- 
datio. 

Lin. 202. è è» pro ak èn 

Lin. 208. xre pro 74 

Lin. 210. i 4 pro nt £. 

Lin. 212, 213. ix», pro txe & niÈ, pro 
n 

Liu. 215. pro it4ue referibo iC#ua, Nif 
quis putet id Dorifmum fapere, (Dores enim 
lenem fepe habent pro afpirato;) quoniam 
inte, inqgudrag, reliquaque ab 5 dedu&a, hic 
fere femper occurrunt cum fpiritu leni. 

Lin. 216. poft indasni n iShua psn Rivaltus 
addir (ex libro de dimenfione circuli) wsi- 
Corr È © Sire itSoumroscusross. Sed eo fupple- 
mento non eft opus, cum ad praefentem de- 
monftrationem non faciat. 


Ibid. pro re %, repono de 1; fenfu exi- 
gente. Rivalcus habet, ind3oa în pro ris di 
fado. 


Ibid. pro è & 4a, referibo 2 fx, deleto È. 

Lin. 218, ® ris 3, pro ris Sx % ( tranfpo- 
fito ». ) fin malis; hoc retine. 

Lin. 221. poft para», Rivaltus inferit, ax. 
non male ; di nec opus. . 

Lin. 223. pro #2), & lin. 225. pro af» 
utrobique refcribo, e». (ur lin. 219, 226. at- 
que fic rete habet Rivaltus.) Nam pun&a 
«6 non funt in co circulo. 

Lin. 


Note in Arenaritini. 


Lin. 225. Adwrsor referibo (cum Riv.) 
pro gwris. fenfu id cxigente, 

Lin. 228, 229. ws relcribo pro 7, & vr pro 
"o; & rd pro ca. 

Lin. 230, 231. pro dx" indfar Bi 785 dp 
(Riv. dp indio 3 as 3) referibo ( que 
fimplicior eft emendatio ) dx ix îadiar dai 265 
3». reftituro tantum è pro ”. 

Lin. 231. ev referibo pro er. 

Lin.232. pro rà Sr. (Riv. 74, 53) refcribo 
mir dr. 

Lin. 233. èmì pro d. 

Lin. 233, 234,235. Sar. «r, Sr, retineo, Ri- 
valtus mendofe Sxd, #8, 39, 

Lin. 235,236. pro è witer & va nia dut- 
voddia, ( Riv. ao) mutar & 3Îx garia, denota, ) 
lego, x uedar a 3p° è goria cup odia. reftituta 
tantum interpun&ione, & 8 pro 0. 

Lin. 236,237. 76 pro rar. 

Lin. 239, 240. pro w 3ò xa. (Riv. #33 è») 
referibo zap xa. Si autem de Lemmatis hic 
aflumti veritate dubites; demonftratum videas 
apud Commandinum, & alios. 

Lin. 240. pro && refcribo dels. 

Lin. 240,242, ci È area. ai $ &mn. reti- 
neo ut Dorica. Sed malim, arye &, &rpas 
3, vel, di È trip. di $ fripas. (ut iron, ino, 
lin. 156.) Nam &rpu videtur contratum ex 
ai inpan ut alterum a’ redundet. 

Lin. 241. #6 GjSar genio, refcribo, pro ri 
dpr gori, 

Ibid. i&rn retineo, ut in Aorifto. Rivaltus 
fubftituit term, ranquam in prefenti: (& fic 
aliquoties. ) Sed perinde eft. 

Lin. 244, 245. pro i wa dr pra) geriar ro» 
minoe, (Riv. & wav &c.) reforibo ri vi sr 
dopo ganizr antumot:, 

Lin. 246, 247. pro el rar è;3ar pariar, re. 
feribo, ati riv èesar guniar. 

La. 248, 249, 252, 253,255: 257. 7 pro 


Tar. 

Lin. 249. 8° pro 9», 

Lin. 251. sori 7é pro werì sé. 

Lin. 256. pro © éx dywie ( Riv. dg 
rin) refcribo ianinu è paria. . 

Lin. 258. Aruseta, pro irwe. 

Ibid. pipia, pro pi@. 

Lin. 261, pro aîr, repono «is, potius quam 
în, quoniam hic fignificat in. 

Lin. 262, 7&, pro tè. 

Lin. 271, 272. wise repono pro mile, & 
atisxorra mazione Pro muazorramazior, ( fyntaxi 
poftulante, ) nifi malis miilua & esiazore» 
madar. 

Lin. 273. mal repono pro iriry. Et wife 
pro witor. 

Lin. 274. sus pro ixras. 

Lin. 279. #4 retineo, Rivaltus male ha- 
ber #. 

Lin.289. din retineo: nifi malis in. 

Lin. 291, 292, 293. pro 3 eis è 10 maipeor, 
( Riv. Adide 107) © aorvzari. in F ifazare ye 
epedie È 7 nvxas tin ( Commandinus, cajuflibet 


. pe 


Vasi 


533 
circuli diametrum, minorem effe tertia parte am- 
bitus uniufcujufque figure multorum angulorum 
in circulo defcripta, que pluribu quam fex la- 
teribus contineatur : quoniam Hexazono in cir= 
culo defcripto, diameter circuli tertià pars eft 
ambitus ipfins Hexagoni: fenfum utcunque ali- 
quem exhibens: ) repono © xa, imap in $ 
mrvuniairzor F igazure, dypiggauutio È TS MIK 
cin. (reftitutis, s 2 pro è xi & icsmdpor iùr 
pro sis è 49 miivzior, SE eorvzaridnpr pro ae 
urs Gn, & iypasspidio È 96 vd pro Try 
aesputia si 7 six 3) locumque depravatum, 
& deploratum plane, fic reftituo, ut & fen- 
fus poftulat, & veri que fuperfunt veftigia 
fatis confirmant. 

Lin. 296. ris 34 repono ( cum Rivalto ) 
pro 7 xizus. Et fuppleo, quod decrar, iadr- 
Tur 6cir, 

Lin. 298. ni» reftituo pro nr. 

Lin. 299. poft sx/iar, habebatur #5 (Riv. 
du ) quod deleo ut redundans. 

Lin. 390, fuppleo i. 

Lin. 302. muraria lego pro miràarion. 

Lin, 311, pro pus repono 2ufer. 

Lin. 312, 313. (& fimiliter lin, 319, 420, 
429.) pro «xy repono uixag, ut lin. 311, 
315, 317,419. nifi malis ( prout hic occur- 
rit) promilcue fcribi usxaro & uexorgr. 

Lin. 313. pro 7irtexor 10 wi, repono 7 
marosozzenr, ( quod habetur lin. 424.) Nifi 
malis reanusonesezizion aut risganor o uipior aut etiam 
Tirtoroymuizio, vel rvssurosouizio, (ut lin. 319, 
420. ) ut hoc fic Doricum, ficut rimps pro 
Tiaw;s. Vide lin.319. Habetur autem lin.579, 
& 582. rersarosos, &lin, 605. riajarosis, Sed 
lin 558. risvanoste. 

Lin. 315. in9w retiaco. Riv, iride. Sed 
illud magis Doricum, 

Lin. 317. x: habetur in utraque editione 
Greca, Sed credo legendum A:: tum quia 
Commandinus habet triginte quinque ( quafi 
legerit a 4) atque fimiliter Latina verfio an- 
tiquior, que cum Greco edita eft; tum quia, 
conceffionem fuam ampliaturus Archimedes, 
largitur (fi velis) partem quadragefimam dici, 
( quod omnino facere conveniret, fi fuerit 
35 3) at, fi 25 plufquam fpatium digitale im. 
pleffent, fatis efler, fi faltem parte trigefima 
non minorem pofuiffet, Sed urrumvis dica- 
tur, demonftratio pariter procedit. 

Lin. 319. uso; referibo pro zdra@, ut 
lin. 313. 

Lin. 319, 320. Tissarosouizio referibo pro n 
sonosogigior. Vid. lin. 313. 

Lin. 326. pro surwar' is (que et vox ni. 
hili ) refcribo (quia vox commodior non 
occurrit) atularicori, (nam ni Dorice di- 
citur pro Cri.) Et ré referibo pro #, quod 
irrepfiffe credo propter è pro prapofitione 
habitum. 

Lin. 328. ceppo referibo ( cum Riv.) 
pro cesena Hoc autem, fi malis, re- 


tine. 
Z2z3 Lin 


534 


Lin. 329. te n referibo pro è rà. Sio ma- 
lis, hoc retine. 

Lin. 332. È rds wwiy refcribo ( fenfu po- 
ftulante ) pro is mir ron ras. 

Lin.333. iso retineo : fed malim isug, vel 
tsun ut lim. 353, 397. 

Lin. 333,334. is ras pupias pueddas referibo 
pro is qiv purizr porddor. Quia fufpicor ri 
usvziar, pro Myriade, non dici. Sin malis, 
lege, is # sd: pvudr uopiddr: que forte fim. 
plicior fit emendatio, ( mutatis tantum ac- 
centibus & inferto +) fed altera formula 
potior videtur, atque in fequentibus recur- 
rit. Et credo, cum aliquando fcriprum fue- 
rit #*&' (tum hic, tum infra paffim,) pofte- 
riores librarios, vel fortuito, vel prout ipfis 
vidcbatur, terminationes addidiffe ; ut de mu- 
tandis terminationibus non fit cur fimus ad- 
modum foliciti. 

Lin. 335. pis referibo pro periu. Cum 
enim diftinguere foleant Grammatici, inter 
pupo quod pro Mille di&um volunt ; 8 pw 
gia» quod pro Infiniti : occurrant autem hic 
pupa 8 u-piu promifcue feripta; ( quod li- 
brariis imputo : ) ego wu ubique reftribo. 

Lin. 336, 337. pro Sdripu è apfuîn Sd. 
7i@, refcribo (propter fimilem formalam 
mox recurrentem) Ad7i;ardgluir % dpilurdaf 
Sdritar dpfusr. 

Lin. 337. pro $ ir, (Riv..ù di tw 7) le- 
go Xn mir. quod habecur, lin. 342. 

Lin. 339. pro is uoriar uopitsàr, lego is ràs 
popize popiafts. Et fimiliter, in fequentibus 
fepe, è ràs pro îsy, ut lin. 344, 349, 392, 
366. 
= Lin. 341. pro 4prSusSo 7, lego dp9uritud. 

Lin. 341, 342. pro sé, reftituo ( cum 
Riv. ) TELTAI, 

Lin. 344. pro ésy popias pupitdts, (Riv. uv 
pid, ) repono is tàs popiar popidfer. Idque 
audacius facio, (& hic, & in fequentibus 
aliguoties,) tum quod is ea conftrugione ali- 
quories occurrat, (ut lin. 329, 332, 333.) tum 
quod is4 non bene congruat cum porre: pu 
piaSes; tum. quia uspini feribitur, (qui eft ac- 
centus vocis pe îas ) non pulere:. tum quod for- 
te olim feriptum fuerit u"u*, librariique ter- 
minationes perpetam addiderint; tum maxi- 
me, quia tantilla mutatione fenfus multo 
commodius fluit. 

(Lin. 344. pro igor repono (Imperativum 
Atticum, hic frequentem) ixfrr quod in- 
fra recurrit, lin. 362. Sin malis, retine. 

Tin. 349. is tàs, pro is & pupramrpopiosi 
( conjun&tim ) pro uvpidnie uypiosiy. 

Lin. 350. puptzs pvpadk;, pro purizi uvprddie. 

Ibid. droggium retineo, ( tum quia modus 
Subjun&ivus faris conveniat, tum quia Do- 
res eo folcant uti pro Indicativo.) Riv. fub- 
ftituit Srggiom. 

Lin. 353. ES: A Hic tranfitus eft, d Nu- 
mery, quos vocat, ad Periodos; hoc eft, è lé- 
corum Oftadibus, ad Oltadum Periodos, (quarum 


Note in Arenarium. 


quelibet contineat, O&adum; myriadem my- 
riadum.) Quod cum non animadverterit 
Rivaltus, neque Latinus Interpres vetuftior; 
fed neque { quod magis miror) Commandinus 
ipfe, ( nec, quos vidi, Interpretum quivis 
alius;) idem hic porro fufius proponi pu- 
tantes, quod ante di@um fuerat ; verfiones 
fuas admodum perplexas reddiderunt, nec 
loci fcopum affecuti funt. Et quidem Com- 
mandinus, cum fenfa fua utcunque expofue- 
rat ( ad Notam V.) ec funt, inquit, nifi 
me fallit animw, in quibus ditorum Archimedis 
Summa confiftit : fed adeo funt depravata, ut me- 
rito ignofcendum fi non omnia reftituantur. Et 
quidem eo perplexiora ipfi apparuerunt om- 
nia, quod hunc tranfitam non animadverte- 
rit; Numeros & Periodos pro eodem habens: 
ut & alii omnes. 

Lin. 354. eesms refcribo (forma Dorica) 
pro cegne, 

Lin. 355. ec#r4 reftituo, quod exciderat. 

Lin. 358, 359. fuppleo (quod exciderat ) 
mez duilutr, words igrerio, 1a Sdriar desida. 

Lin. 362, 363. pro is, lego is ràs & pupa» 
Mur pusiosio pro peprazis puoprost, 

Lin. 363, pupias puordfas, pro porla: puprahie, 

Lin. 364. tgams dfuds tas retineo. Riv. (ne- 
fcio quare ) extrito dp9uò, legit igans è 76. 

Lin. 366, 367, 368. pro ts pepiius popiorze 
ahesiSa puprdvss pvprosi deibuair popiar pupiidie, re- 
feribo is ràs, pupramusuvrionis aut, puprariz pr 
preso apilutiy vuplar pupradas, 

Lin. 369. tr retineo, Riv. fubftituit im, 

Ibid. pro xracuasztv, referibo (cum Riv.) 
rgranuariàiar, prout habetur, lin. $. 

Lin, 370. lm retinco. Riv. iarm. 

Ibid. pro àrartyo, Riv. drdieror, ( & fic fem- 
per; ) lego disjun&im èrà alzo. Sic enim 
apud Euclidem, & apud Archimegem alibi, 
feribi folet. 

Lin, 370, 371. pro iZsrzua;, lego ( cum 
Riv. ) iZîc nsizduai, 

Lin 371. pro rièxrò sim (Riv. è derd sim) 
lego ix, ci ixrò, 

LIn. 374. pro rertohon lego rarsdior, ut lin. 
373, 375. & alibi. 

Lin. 377. pro è È (Riv. 7% & ) legoi È. 

Lin. 387: pro ijsm (Riv. im) lego um 
quod eît Futurum Doricum ab ix. Arque 
ea figniticatione occurrit, quam refpiciunt 
ibi & izoudib, qua conjunionem, feu con- 
tinuam confecutionem innuudr ; atque fic igas 
sota, lin. 370. é 

Lin. 389. isru» retineo, nifi malis #57, ut 
lin. 403. 

Lin. 391. pro irw susise, refcribo ( fenfa 
id exigente) i j&W&, quod liquet ex lin. 
400, 408, 454 . 

Lin. 392. pro È © referibo uslao. 

Lin. 396. pro és referibo è, ur lin. 413, 
458. nifi malis er», ut lin. 393, 402, 410, 
414, 415. 

Lin. 397,398. is dè dplusì mis drà abyor, 

retinco, 


° Note in LArenariuni. 


retineo. Riv. reponit isug è deMysi mis drdie 
x: fed mutato non eft ‘opus. 
© Lin. 400.: pro x4, refcribo x. 

Lin. 400, gor. pro è 9x ns, referibo 3 x 
AS AUTES, 

Lin. gox. pro ga (Riv. % ) refcribo a. 

Lin. 403. pro ivar, lego is & fic Riv. 

Ibid. èvà xiys» referibo, pro drdrcyor, Riv. 
dirarbz ar, l a 

Lin. 404. pro iso tru; lego imm quod ha- 
betur nia, ata fin malis, irvs vel ne ma- 
lin } tows, aut etiam restres, ut lin, 402. Ar 
certe non utrumque icw irss ; quorum alterum 
redundat. 

Lin.405, + asrir ( cum Riv.) lego, pro mir 
airà, fyntaxi id exigente. 

Lin. 408. fuppleo aizis. 

Lin. 415. wì reftituo (cum Riv.). pro è3), 
fenfu poftulante. Et 

Lin. 416. notmi pro notre. 

ì Lin. 420. pxmg refcribo pro uexngr, ut 
in. 313. 

104. niravseuierr (quod fequitur lin. 424.) 
referibo pro mrersozier, utlin, 312, 319. 

Lin. 423. 2xrusia referibo pro ifeurpoias. 
Rivaltus disjun&im habet itsus pugia; è resd- 
us xii, Et fimiliter lin. 433. 

Lin. 427. ruAdno retineo; ( quoniam hic, 
five ex Authoris animo, five librariorum cul- 
pa, reraino & rumaziui, aliaque ad eandem 
formam, promifcue ufurpantur, utut apud 
Euclidem diverfimode fignificent; ) fed ma- 
lim redazioa, 

Ibid. ixwwn retineo. Riv. habet ixorn. Sed 
dWdrss reftituo (cum Riv.) pro nda. 

Lin. 428. rv alsuiraw retineo ; pro quo 
Riv. perperam habet rar Sieessor. 

Lin. 429. paro referibo (ut alibi ) pro 
parer. 

Lin. 430. paia repono pro wife. 

Lin. 431,432. Saxwnaia retineo, Riv. (ne- 
fcio quare ) habet duxmaaiar. 

Lin. 432. pro peorxw, reftituo usZor x dn. 

Lin. 433. i£-- repono pro &-. 

Lin. 435. pro dr, reftituo s, fenarii nu- 
meri notam. Vid, lin.21. 

Lin. 437. pro uspidfs, referibo ( cum Riv.) 
uardds, fenfu id exigente. 

Lin. 441,442, pro dsxmazias. ( Riv, dun» 
micia ) referibo Saxmiiaiar. Et rar pro nr. 

Lin. 442. pro te», referibo 2}. Sin malis, 
utrumque dele : redundat enim. 

Lin. 443. reumano retineo (ut fupra lin. 
427.) fed malim seriazione: & fuppleo (cum 
Rivalto } Atye, 

Lin. 443, 444. dnxddas referibo pro dndrar 
&, pro vir Sdusarwr ris opaljas, referibo mir afe- 
pirtar rds oPaipas, 

Lin. 445. merizobra referibo (cum Riv.) pro 
TALK ITA, 

Lin. 448, 449. pro maharredyzar 76 Shg- 
uradîr, (Riv. sodamadiiono rà Ng porddr, ) 
relcribo searianaseato 7) Ne uerddor. 


535 

Lin. 450. îml referibo pro 44. 

Lin. 451. drà Mayor, pro dreyor, 

Lim. 451,452. pro t mi #/ Ax #idiîr è;d 
(Riv. Strad;adr oper ) drareyor referibo ir 7& 
Fodiagaracir iper drarozia : nifi ip» Dorice di&um 
malis pro ion ut meri» pro mirray. 

Lin. 454. pro ixrs (quod hic nihili eft ) 
referibo 46 ( propter 5a lin. 452.) nifi fim- 
pliciter delerum malis, 

Lin. 455. iz» pro img. 

Lin. 456, 457,458. pro è (Riv.i) idar 
vate Nmi ras puorcidos covos Big (Riv. d Gov: ba) dndfor 
ruvdugo $ îe amixarn ( Riv. amxan,) refcribo, 
(ex lin. 395, 396. & 412,413.) ini fadarrasdi 
tas porddos arixiu U Gov: Bay è apiluds sUWAUPITI por 
îc dm yen. Nempe irì pro ir & dmtxe fup- 
pico : & © 500s pro awe, (nifi malis, & tas ut 
magis Doricum;) tum 5 dpf pro adwwr, & 
suwaugori far Pro suvaugo di retineo autem dri- 
zen, quia Dores (8& prefertim hujus feripti 
author ) Subjun&ivis dele&antur. 

Lin. 459. insifu pro ingifa. 

Lin. 460. 7 pro ri. 

Lin. 463. fuppleo (cum Riv.) 4 &47ipa 
faltem nifi hoc fatis infinuatum putes voce 
aòrèv precedente. 

Lin. 464. uiSs pro side. 

Lin. 465. 12 tà pro rén ràr. 

Lin. 465, 466. îxim pro ixta 

Lin. 466. tnaf pro iadfar, ( propter watt 
preczion) nifi api hic fubinrelletum 
malis. 

Lin. 471, manizalma pro massima. 

Lin. 473. wwpiadtr retineo. Riv. non male 
popior haber; fed perinde eft. 

Lit. 474, 475: pro roMerranabdicar TdvXIAn 
referibo rorermanaduozi TE qINEr, & fic Ri- 
valtus, nifi quod ille xier habeat. 

Lin. 496. îrdA° pro ixed'. 

Lin. 477, inzgifiare pro ix. 

Lin. 478. pro ararsyias N, referibo dra Ayer 
ci hi à 

Lin. 479. airz pro aùrs. 

Lin. 480, Series: conjun&im feribo pro 
ciò è cross, Nam fi disjun&im fcriberetur, 
dicendum potius eflet, Aimy@ esi eixesos, ut 
lin. 433, 558. rimepris ssi reanoss, & lin. 582, 
605. ixros x) rertanosos, & lin. GGI. ri rapros è) if 
xosoe. Eft autem voxgutmostr, Numerus Ordi= 
nalis, è Cardinalium aggregato dbersueon for- 
matus. Idem dicendum de Aixgumrmose, 47= 
xudixari, aliifque lin. 506, 509, 530, 608, 
657. 

aci: pro: 3 repono (propter fyn- 
taxin ) irrì, & fic Kiv. 

Lin. 484. wr' dirà, pro trà tè. 

Lin. 485, pro ix refcribo tÈ. 

Ibid. sima pro resr. 

Lin. 487. 1574%oe pro ursdvs. 

Lin. 488. ixteu pro ixum. 

Lin. 489. îaowy retinco (propter mà;%:5,) 
Riv. perperam fubftituit îazamr 

Lin. 492. ixfms pro ixto. di 
in. 


536 

Lin. 494. iy3 pro mia. 

Lin. 496. ixfr pro ixvaz. 

Lin. 497. $ pro di. & fic Riv. fin malîs, 
retine. . 

Lin, 500, $OI, cpaîia mAalza, pro opaipa 
Mico, 5 
Lin. 504 roM2rramadusir 7%, pro --divar 
Tar. È 
Lin. 506. Svoxgusizosss pro diò x tixopos, 

Lin. s07, drà Mya pro didrcyer 

Lin. £09. dxrerginnisos, pro dard d einesvs. 

Lin. 515. pordfe slo ro uwerdde; (& 
fic Rivaltus,) calculo poftulante. 

Lin. g17. #73 pro wader, 

Lin. 518. iyéon pro ixus, 


Ibid. inzor» retinco ( propter rXi%,) Riv.. 


habet iAcamr. 

Lin. 519. # refcribo pro 7 3. 

Lin. 526. inzonr pro indww. 

Lin. 527. pro raderAznabdiiza» 76 gar, re- 
feribo rorarbanaduazi rar giWidr. 

Lin. 530. sxrurgeemosis pro ira ù cixosde. 

Ibid. arà xy» pro drdhoyo. 

Lin. 540. porsds repono (‘cum Riv.) pro 
puorddtor. 

Lin. s41. 

Lin. 542. 

Lin. 543. 

Lin. 546. 
ftituit. 

Lim 549. variata pro maamalma, : 

Lia. 552. pro roAarraria Sizar, sr $, refti- 
tuo (cum Riv.) roMarziziaduoni 76? Aug, + 

Lin, 558. maxi» (cum Riv.) pro n- 
qfunosds. 

Lin. 559. ra pro ri. 

Ibid. xrsgcn fabitituo (cumRiv.) pro r- 

Lin. 560, pro rabm, refcribo ere. Sin ma- 
lis, retine, 

Lin. 566. 

Lin. 567. 
indoor. i 

Lin. 570. pro pupe popiidr ( Riv, puopias 
pugrddas, ) referibo puerîr uupiasor 

Lin. 572. & pro 3. 

Lim. 573. rensasti pro miamalra. 

Lin. 574. uopiim pro popàs, Riv, popies. 

Lih: 575. tax (cum Riv.) pro îadowr. 

Lin, 576,577. pro.7odarauzior yiniar, referi- 
bo (cum Riv.) romarraria duet rr QUAI, 

Lin 580. dirà afyor pro drdasyor. 

Lin. 582. îxme pro inni. 

Lin. 583, 584. pro Ge ( Riv. di & inrò) re- 
feribo are d. . 

Lin. 585. war’ abrù: pro uri 7ìe. 

Lin. 589. fuppleo i & 7ixmrpro Fix 7. 

Lin. 590. asrar pro airràs, 

Ibid, uupiihs pro pugiadàr, 


pizsSos pro wiztdus. 

ixbon pro Eyes. 

daatoser pro | indtorer. 

poeudd retineo, Riv. pupidfts fub- 


ix dos pro tyuoa. 
puriddbr pro uopiddie & inawer pro 


Note in enarium. 


Ibid. Finn pro Fix 7. 

Lin. s91. wiydv pro wysor. 

Lin. 592. ixicn pro ixum. 

Lin. 593. pro periczs uopiity prior, (deleto 
pupiédr, calculo poftulante,) lego wridws wepiar. 

Ibid. inewer pro ind. 

Lin. 594. ixrar pro ix 7. È 
Lin.596. pro popridis uopias, referibo (cum 
Riv.) popiaxie popior. Pao 
Lin. 599. mamaire pro mariani, ii 

Lin. sor. fuppleo p. & fic Rivaltus. ; 

Lin. 602, 603. pro womeriazio, reftituo. 
(cum Riv.) romamiaria doi; . 

Lin. 603. ixmw pro ix 7. ’ 

Lin. 603, 604. pro ràr p iupidste, reftituo È 
p popidStosm. 

Lin. 604- ixrar pro in 7. 

Lin. 605. tare pro ixrr. 

Lin. 606. avrà nbyor pro drareze. 

Lin. 608. Sonsumiaresis. pro dvè è rirmsr, 

Lin. 616. low pro im, 

Lin. 617. ixéea pro ixuou. 

Lin. 618. tAcovnr pro indavr, 

Lin. 625, 7 pro 7. ; 

Lin. 627. 4 retineo, Riv. perperam habet w. 

Lin. 631, 632. &cpen pro dspà & iaonr pro 
fado, 

Lin. 632. 4 retineo, Riv. habet u. 

Lin. 638,639. dmdaar pro dxas. 

Lin. 640. puewriasiv pro uuerdazian. 

Lin. 643. mi A°' pro iradi. 
« Lin. 644, dimore: pro dirdar. 

Lin. 645. &sfar pro dsràr. 

Lin, 647. fuppleo popidsor, calculo poftu- 
lante, Et fic Riv. 

Lin. 648, 3 pro $. Et fic Riv. 

Lin, 649. tAawnr pro ino 

Ibid. 4 retinco, Riv. habet a, 

Lin. 6s1. rarimasza pro rarinalira. 

Lin. 654,655. pro wovarracia È yIN@n re- 
feribo rovariariaduorr sir gii. Et fic Riv. 

Lin. 655. fuppleo 7 i(suw ars. 

Lin. 657. fuppleo ap0îusr. Etrerineo 4» pro 
quo Riv. perperam habet a. 

Lin. 657,658. svorsurimanosis pro dè è sir 
muoròs, 

Lin. 658: dà. Myor pro driroyer. 

Ibid. (uppleo ai. 

Lin. 659. retineo reurwaltiune» fed malim 
mirrguNugos, ut fit derivatum è etorgi/ta. 

Lin. 661. ifa- pro if». 

Lin. 663. zia pro rirmyinau, Riv. perpe= 
ram zirmiue xii, > 

Lin. 667. iacuo retineo. Riv. habet indors. 

Lin. 672, pro war, (Riv. wysw) refcri. 

smiyidiar, 

Lin, 674. îanitu retineo, Riv. ienîru. 

Lin. 675, 676. pro #3, referibo (cum 
Riv.) dbsta;inu. 


Atque 


Note m Arenarinm. . 


537 


Atque bac funt que adnotare & emendare vifum eft. In quibus ficubi min feli- 


citer conjeltaverim, Tuum erit, Leflor ‘Candide, vel condonare ; vel 


dabitur, sllud fupplere, 


Unc autem Archimedis, De numero Are- 
ne, Libellum, (poft aliorum ejufdem 
editiones,) recenfere vifum eft, & denuo ede- 
re: Tum quia elegans eft tra&atus, acumine 
plenus, & Archimede dignus; multaque è 
remotiore antiquitate nobis exhibet qua a- 
liunde haud expe&emus, (qualia funt que 
Ariffarchi Hypothefin (pe&ant ; ) firque Do- 
rice Diale&us, in oratione foluta, infigne 
pr aliis monumentum, ( quod «fecit ut cu-. 
riofius ejufdem veltigiis femper infifterem:) 
- Tum quia mendofe admodum ha&enus pro. 
LI n À PO 
diit; & quidem ab Interpretibus, multis in 
locis, haud fatis intelle@us. Quippe, cum 
Eutocius, atque ex Gracisalii, pleraque alia 
Archimedis fcripta fubinde recenfere atque 
* emendare ( fublatis que frequenti tranferi- 
pm irrepfertant mendis ) foliciti fuerint; 
uic libello vix manum admovifle videntur. 
Unde fa&um eft, nt, mavente licet Dorica 
Diale&to qua feriptas erat, ram multiplici ta. 
men mendorum fuperfotatione ( propter li- 
brariorum incuriam, infcitiamque, ) tor fe- 
culis labentibus commaculatus fuerit, ( novis 
continue accedentibus etratis, vereribus irite- 
rim non fub!atis, ) uv aliqua faltem medela, 
nobiliffime acere.6;, opus effe videretur: Quam 
itaque in proprios ufus recenfionem primi. 
tus ornaveram, (que quanti res laboris fue- 
rit, haud facile quis intelliget, nifi qui banc 
noftram editionem cum prioribus accuratius 
contulerit,) aliorum fuafu indu&@us fum ut 
publici juris facerem. Quod non invitus feci, 
quo aliis exemplo effem (qui opibus valent, 
& hifce favent ftudiis, ) ur fimilia praftent, 
(aut preftanda curent.) vel in ha&enus edi- 
tis Gracorum monumentis emaculandis, vel, 
quod magis vellem, in edendis (ex pluribus 
qui fuppetunt codd. MSS.) cis que in-lucem 
ha&enus non prodierant: qualia funt Apol- 
lonii Pergai, Sereni Antinfenti, Pappi Alexan- 
drini, Eutociù Afcalonite, aliorumgue monu- 
menta Gr&ca; que in Bibliothecis latent, cam 
blattis & tincis, ne penitus pereant, collu- 
&antia; manumque obftetritantem expe&an- 
tia: inter que, non pauca funt, que ne La- 
tine quidem ha&enus prodierunt. È 
Addo etiam: Hoc ipfo De Arene Numero 
Tra&ate, non modo Hyporhefin Arifferchi 
Samii nobis confervaram Ha (que fecus for- 
te periiffer plane;) quam, per multa fecula 
fepultam, Copernici taidem opera redivivam, 
jam tota fere ample&itur Mathematicorum 
cohors. Sed & fundamina faltem hic habemus 
pofita iftius Numerandi Arti, fea potins Nu- 
meros notandi, quam Cipbris (quas vocant) 
Saracenics, feu re&ius Indici, jam exercemus. 


felicius, É 


Nam quos ille ponit numeros (n.369. & 
feq.) in decupla ratione ab unitate progre- 
dientes, puta.a, £,7,5,s &c. (lin. 398. de- 
foina) non alii funt quam quos 1, 10, 100, 
1000, 10000, &c. jam fcribimus; noftrum- 
que 1675, ipfiseflet 19, 6,76% {i vel (cum * 
ipfi notas 1,2, 3, &c. non babuerint) #4, 
5T, {B, #A; aut fimili aliquo artificio defi- 
gnandum ; atque fimiliter, in numeris quane 
tumvis magnis, eadem utique eft utrobique 
Notio, utut diverla Notatione defignata. E+ 
jufque Numeri (quos vocat) Primi, Secundi, 
Tertii, &c. non alii funt quam qui, apud nos, 
Locorum Offades Primam, Secundam, Ter» 
tiam, &c. refpiciunr. Sic, verbi gratia, nu-> 
merus tertius fecundorum numerorum: eft, in no- 
ftra phrafiologia, Loew rertius Oftadis fecunde ; 
puta, 100, 0000, 0000. Atque in reliquis fi- 
militer. Arque tandem, fi forte opus aliquan- 
do fuerit, Myriadem myriadum harum o&a- 
dum, appellat, Periodum primam; toridemque 
poft illas, Periodum fecundam ; atque fic porro, 
ufque ad Periodum (date veniam verbo ) My- 
riomyrefimam, ut non fperandam fix, defore 
aliquando numerum cuivis ufui fatis magnum. 
d & alcius quid hic obfervandum venir. 
Nempe, numeros illos 4. 8,7, 9; 1, &c. (lin. 
398.) non modo numeris in proportione De- 
cupla proportionalibus accommodari ; fed 
aliis quibufvis, in quacunque proportione, 
ab Unitate continue proportionalibus. Nem- 
pe, fi a ponatur 1; quicunque fit £, reli- 
quique propottiénales; res pariter fuccedit. 
Idemque funt quod: jam dici-foler, Unite, 
Radix, Quadratn, Cubus) Biquadatw, cerera- 
que poteftates ordine confeguentes.: 
MATA a &c. 
TI 4 a4 dan a a a&c. 
Quicunque ponatur valor radicis a. Quan- 
qua enim Numerorum Cofficorum {quod jam 
ici folet ) feu Denoininatorum, aut Algebri- 
corum Nomina, jam regens introdu@ta cen- 
feantur; vel ab Afrabibus, vel è recentiori. 
bus Gracis ( inter quos eminet Diophantws,) 
poft Euclidsé & Archimedis tempora: Res ta- 
men ipfa, jam olim obtinuit; eftque in his 
Archimedeis numeris a, 6, 7, $, 4 &c. confpi: 
cua. Neque aliud el qiam quod Euclides 
definitum voluit (de omnibus perinde Ma- 
gnitudinibws, fea, ut jamloquimur, Quantita 
tibw, non minus quam de Numeri ) def. 10, 
lib. s. ubi Rationem Duplicatam, Triplicatam, 
Quadruplicatam, &c. debnit. Nempe, pofi- 
tis ab Unitate continue proportionalibus 
quorlibet; puta a, 8, y, 3, 0, &c. fcu 1,4, 
4a, è, 44, 4, &c. rationis cujufcunque expo» 
fite 4 ad 1; duplicata, eft a*ad 1; triplicata, 
Aaaa2 4 ad 


538 
4 ad 1; quadruplicata 4* ad 1; &c. Hoc 
et, pofita.cujaleunque rationis Denominatore 
( quam maziasme vocat Euclides) 4, ( quam 
Radicem voces; ) hujus Daplicata ( Jimazior ) 
et que ab 4° denominatur (illius radicis 
Quadrato) Triplicata ( redazii, ) qua ab 4? 
(radicis Cnbo;)° Quadruplicata; que ab a* (ra- 
dicis Biquadrato ) denominatut. »- Pariter, fi 
expofite rationis Exponens feu: Denominator 


fir È, erie 5 exponens rationis Duplicata ; 
3 ; ie ‘ 
& 5 triplicates «& fic deinceps» propter 


da 


CAI . . 
I.—-— —, &c. continue proportionales ab 
e ce coe 3 
Unitate... Non itaque nova eft hec, de Po- 


teftatibus Cofficis, do&trina; (utut nomina 
nova fine, & nova notatio;) fed ab Euclide 
jam olim tradita, atque ‘ab Archimede hic 
‘adhibita. . Qua monere vifum eft ; ut Do- 
&rine veterum, cum Recentioram Dorina, 
(utat notatione & loquendi»formulis' diver- 
fa, ) concordiam, (quam non omnes forte 
pariter anîmadvertunt,) obiter infinuarem. 
Huic autem, De rene Numero, alium ejuf- 
dem Archimedis libellum, De Cirenli Dimen- 
fione, vifum elt fubne&ere. Tum, quod bre- 
viîs fit; ramquod fit, in hoc, de Arene nu- 
mero, aliquoties citatus; ut calculi fui fun- 
damentum. ‘ Minus tamen, quam ille alter, 
in codicibus editis depravatus confpicitur; 
(‘depravatus tamen :) -Saltem fi illud culpa 
dandum mon fit, quod Archimedis Diale&um 
Doricam; in fuam mutaverint Recenfitores 
olim: & fic mutatam ad nos tranfmiferint. 
Atque ‘huic demum fubjunxi Ewrocii.in il 
lum Commentafium.. Partim quidem quia 
ram curtus ‘et & fuccin&us Archimedis. în 
illo ftylus; here prout ad nos cnit; 
fufior forttaflis. ab ipio fe riptuce)a Db 
etiam, ut fpecimen exbibeatur, qua forma. 
folebant pofteriores Greci, fua in fuperiores 





Note i Aréiariumi d 


varirbuari conferibere : fed potiffimum, ut 
v perfpiciatur quam erat res laboris plena, an- 
te. introdu Ciphrarum Indicarum ufum, 
Multiplicationes, Divifiones, & Radicum Ex 
tra&iones inftituerè; (&, quo termiti pato 


fierent, quadantenus oftendatur. 


Habcebam quidémin animo; hunc in 
tra&atum sale alium artexuiflei ea 
Fragmentum, ha&enus:ineditum; Libri fecum. + 


di, Colletaneorum Pappi.-.( Nam, quem'habe- 
.mus à Commandino Làtine, s à libro 
Tertio orditùr; primoribus î s 
defideratis.i) | qui verfatur 
in tradenda methodo Maltiplicationes infti- 


tuendi in numeris pempe 
tunc obrinebat;. Ciphris Indicis, r07 A 
nunc-utimur i iis, in ufum non- 
dum receptis. Et: quidem, hoc confpe@o 
fragmento, ( quod libri fecundî partem 

contemnendam exhibet,) ccepi minus. ve 1 
licitus.de. primoribus duobus:illis libris defi« 
deratis.  Quippe hinc conjicere licetyiotum 
anteriorem lecundi libri partem, (ficut quam 
habemus pofteriotem,) tum torum primum, 
in tradendis ationibus Aritbmeticws prour 
tunc fieri folebane, .occuparos ‘effe: ‘(quod 
Libri tertii initium non obfcure videturin= 
finuare: quippe:fic: orditur liber ille, quafi 
tum, démum res. Grometricas primum 
deretur ;.poft expofitum, in prece: 
alivid quid: ) Qua quidem. Operationes A» 
rithmetica, cum nunc (Ciphratuna Indi 
ope.) multo commodius adminiftrentur; @- 
quiori animo feramus corum librorum ji&u= 


ram quibus antiquior.lla merbodus. 
torso dol Wraginto habebam, 
tune non licuit, ob.preli moras ;; unde 
ut'tantillo tempore, quantum..h 





















APXIMHAO0TSE 
K Y K A O Y M E T P H 3 I &Z, 


A RCHIMED IS 
DIMENSIO CIRCULI 


d'. PROPOSITIO IT 

- nie ni fas i du; gf iu, &  Quilibet Circulus, eequalis eft, Triangulo Re&- 

NSA Sa $ ainsi fa nisi he rey the angulo ; cujus, scel angulum ina. relta- 

Hia pr b 75 Agia . rum alteri, aqualis fit Circuli Semidiame- 
n) Ere ? TI duri. trus’, alteri, ejufdem Ambitus. 


XETO è aByd nin ds var 5 IRCULUS «0,5, (/g.1,2.) ha- 
uery. Aîyw, on love €SÌì Tprycono beat ut fupponitur. Dico, qua 
TO £. lem eum cile Triangulo è. 

"Ei d dwam, i5w prior è wixdos. ; Efto enim Circulus, fi fieri potelt, 
Kai è pio È ay negyav È mrpi- © Major. Et inferibatur «y Quadratum : 
8, 9776 2 Nora d © tec i tiu- 10 Arculque continue bifariam fecemtur ; ( cere- 

sa È pena pafleBg rague ut in Schemate: ) fintque tandem, Seg- 
panna Hd i dovora n tpoxMS, " uargixi © menta, Excellù quo Circulus Triangulum fu- 
xixvd& TE Tpryana” n ev dvgga piper SCA SA LE rat, Minora, Zrfcriptum itaque Rettilineum, 
Tprycons ia peiCor. EiANPhe xévrpor Pr, $ %4- Triangulo adhuc Majus erit. Sumatur Cen- 
Gens n vt dAdorwy deg i vE È Ti tpeyive  trum », atque 1 y ad su perpendicularis » £. 
midbes” ha È e) i aBiparp@® ri ivrea, 15 Minor. itaque »E, aliero illorum laterum 
è rici Bat eg im gi ae sind ae | ‘Trianguli. Eftque reliquo minor, Ambitus Re- 
ci Fiale è a d givnza, pre 37 &ilinei; ut qui ambitu Circuli minor eft, ( fr- 

(sà OR, “org Lante Py ut vE minor Semidiametro. ) Er propterca, 


vs, Ome dro. acagr ee La 0.8, Minus telt. 
seed ; vi A = abfurdum. : 

sw Î 5 nn, si dusarìn, iadilan tile E NSILin Circi0gp fi Peri \potelt, Minor 
Tpryars. Kai oEeadla È nreg vara NG) 2° Triangulo + ‘ Eique Circumferibatur Quadra- 
nr idr ai DEPipa dixa” KA NxvWee tum: Arculque, conziune bifariam  fecentar : 
iParliduay 2g Ti must. Opi deg nia perque feionmn. punéta ducantur rette Con- 
o@p n op dea È pp isì pedav n9Ò puri tingentes: (ceserague ut i Schemate) Rettus 
paimisi, Kai 9 por teryoro dpa ti ofap itaque (ell Angulus s2pideoque. ep imajor 
qpipiams pilor €cÙw Ne Hpuco, AENAPIdowy, 25 TUA Lap ( equalis I fa ) adco- 
di ro la * mpeis Gpuosos, iNdosss È Varigo= © GUEPO9 triangulum, cli SUE Sie pla 






e n “ loridiam, . Et.relinguafeur.tand. 
VALLI M \ISEPEXA PE TESywvoy mi 'aByd. ualis #26, Minotes LS eRiiquo CA 


uixde, Es dj È cEerganblor ebfingan= È fiperat &2y po Cose 








Rectrunei 





b"Ti 






porîn rd e fAaosey. Omo dtwmv. Es d pe Circumferipum, Min Hangalo s 
Ca dn % pdù va im sc) ti xaderuti rp: 50 Quod il abluid ) Tuta 
; ì aQUURI Tosi 






vira 1 dè atierpO pelwr isì È Bdezals | quodra, aqualis. 
TE Tprydns. fp: pe, Bile, Mi 

. Ios doa è ninA\& tw e Tpryciveo. «SUN qu 

: PROP. 





a Edit. Bal. ipPegoni». 6 Bri gar. c Bis. dB Cage. e Tops retinco ; fin malis, repone giura. 
Bi 


Aaa223, g Sup- 


540 : ARCHIMEDIS 


i 
I 
i 
| 








PROP. IL le” B. di 


Circulus, ad Diametri Quadratum, cam ratio 350 nix, arts PI È djgpirpe mtegya 
nem habet, quam 11 ad 14, proxime. vor, doger îxd, dv ‘na catds 10, Biynsa. 


IT circulus, cujus Diametrus «8( 77. 3. E i i ala sù Be 
eique circumferibatur y » d CATE dI o pb fi ni Alerar@. s gir; Ko: 
f " aErreiplo mregyare nd È, 

que reîte y9 (4p/i «6 parallele) duplaj Si: 7 boa, sete dì IDR) 
fique "+2, ejufdem y® pars fepuma: ceterague 7° °°» ne e foofpuo como si 
ut în Schemate. Cum itaque triangulum ays + EN 8”, #0 dYt eos e ay 
ad «y$, rationem habeat quam 21 ad 7; arno *4 POS O; mtòs dì Patt, P 
que, ad «+Z; rationem habeat #75 quam fxd, è ila cessi P ayC 
ad 1: eft igitur @y2 ad «yÎ, ur 22 ad 7. 
di sun) ie 7) quadruplum, y» Qua- 
ratum:; ( adeogue «yG sriangulumad'y» RI ary 
dratun; ut nteo 28, few 1rad 143) ti “76 picca o 
pete agi a in a&. proxime K 
aquale 5. cum Cathetus, a 7, fit-equa 









vi 







tro; Balita i: proxime "Hp @v. 
aqualis ; (quam elle; ftrabitury Diametri Baoss.!ra 78 » 
triplam felqui 3 (Circulus ita- so 7pe.®: * 


ue ad'y» Quadratum Diazezre, gationem ha- dba). 0 xi 
des quam 11 ad 14 prove. cd RAT pe ve 





. 
Tì deg ayT resa, A yu nreszaro, dim id 
fe: ans. m Malim atordazia n Suppleo i79. 
o Sup- 


leo iyzess. £ Bedi. i ep. k 
E ee 4 Su #3 È aiar 


| DIMENSIO CIRCULI, . f4t 


, 


Y. PROP. IIL 


Mavns wixde 1 meparo», È Digita, TRI *Cuiuflibet Circuli Ambitus, Diametrì Triplum 
miao ei, Rey in Umipixd, tAaorori di) ni5 fuperat, excefia, qui Minor eft Diametri 
iSdopw pipa È djgpirps, peslor didins ‘parte Septima, Major: autem ejfdem De- 
sd umrosopivosso cen Septuagefimis primis. 


ETO xUXdes fa Agiuerpos ri ay, È nie IT Circulus, cujus Diametrus #7, (772.4. 
tpey Pt, 8A Ie, pae È dai S Centrum +, "8 reéta Contirigens drag 
€y tesmr pis. H EG dpa eds CY, Myoy bo que‘angulus #7, tertia pars retti. Retta igi- 


N K BL We | x x tur 1£ ad (y, cam rationem habet, quam 306 
ii, a 75 mes P9Y n 9 5Y meos lè YÒ, ad 153. Et tr ad y%, majorem mila. le 
pecora Niger ind, 7 note med pry. bet, quam 265 ad 153. 





tia tie e 


Terpida dv i ad Cey Nya ri en. E Bifariam ergo fecetur Angulus 217, reRa sn, 
deg, ws n Ce meds 6Y, N Cn aes ny° x) Eftigitur, ut Ce ad +17, fic Cnad ay: & com. 
Powwdiyn, ua) twaBdl iis deg cuwapPirpt 65 Ponenti, & permutatim. Ergo, ut fimul utra- 
ì Ce cy nie poi de Ya demi 9 1 17 ad Ky, fic ty ad yn Adeoque, 
1 St 17 19) 43:98 MPN 1 x1ad ya majorem rationem haber, quam 57 
Ne m$s Yn pessoa Noyer xd, 17m Poantàs ad 153. Retta igitur #» ad »y, Poteftate, ( h. e. 
pry. Hen dea méès ny, duodpa, I pad  illius È ps eg ad guadratum bujus,) majorem 
Aepav ixd, Ant IU reds "1 Vv pi ratiohem haber quam 349450 ad 23109: Lon- 
na dea, ” peileva % dr Pia n #pòs pry. 70Bitudine igitor, majorem quam }01 j ad 153. 

Rurfusj 








0 Supplco pizoe. p B cima è mufim. 9 9 Suppleo petea & 3. rr B. M &M, omiffsliteris fupra: 
feriptis, quas ego reftituo. (Pro è 9 rito pon 3 9 i a 
2223 t diza 


34% 

Rurfius; bifariam feretur angulus n1y, refta 
+0. Pariter oftendetur» reétam +y ad 79 ma- 
jorem rationem’ habere, quam 1162} 2d 153. 
Reéta igitur 94 ad 97, 
bet, quam, 1172} ad 153. 


Bifariam. porro fecerar angulus 617, roéla 
sx Retta igitur #7 ad 7», majorem rauonem 
haber, quam 2334! ad 153. Rella itaque #4 
er 7%, majorem rationem habet, quam 23393 
ad 153. 

Siti demum Jecesur angulus x1y, retta 
as. Habet-itaque +7 ad ay, majorem rationem, 
quam 146731 ad 153» sa È 

Cum ergo angulus 217, que elt redti pars 
tertia, jam quater fuerit bifectus; 20; ulus A 573 
eft 3, few reéti pars quadragefima-ottava. Po- 
natur igitur, ad +, huic aqualis yi, & con- 
tinuetur £y ad e. Angulus itaque A#%4, eltii, 
feu resti pars vigelima-quarta, Ipfaque a w re- 
a, latus eft Polygoni Circulo Circumferipti, 
habentis latera 96. 


Cum igitur, #y ad xy, demonftrata fit, ma-9° , 


jJorem habere rattonem, quam 49733 ad 153: 
fitque iplius #7, dupla «7; ipliufque 74, du- 
pla aw: habet itaque.ay ad a4, majorem ra- 
fionem quam 4673? ad 153. Habet igitur 
«7, ad ambitum Polygoni 96 laterum, maj 
rem rationem, quam 46733 ad 14688 


Contra ergo, Ambitus Polygoni ad Circuli. 


Diametrum, minorem rauonem 
14688 ad 46731 Que Tri 
unitatibus 6673; que minus 
ram 4673! pars feptima. Adeoque Polygo- 
num hoc, Circulo Circumferiptum, ( ambite ) 
majus eft quam Triplum Diametri, minus quam 
parte feptima.  Multo magis igitur, Circuli Pe- 
rimetrus, minor eft, quam Diametri tripla cum 
parse fepuma. 


habet, quam 
lum fuperant, 


Sit demum Circulus, cujus Diametrus ey 
( Fig. 5.) Angulufque fay, tertia pars red. 
Habet itaque «# " 8y, minorem rationem, 
quam 1351 ad 780: ipfa vero «7 ad y#, cani 
quam* 1560 ad 780. 
Secetur bifariam angulus fe7, 
Quesinai ergo angulus fan, qualis. eft an- 
gulo »y8; fed & angulo »2y 1<Eft igitur & 
#78 ipfi may aequalis. : Eftque communis, any 
rettus. Ergo & tertius »0y tertio «yin aqua: 
lis eriti E ipianguliri igitoreft, (any trian- 
tilam, triangulo 9». Ideoque ‘ut e» ad » 
o prada & ay ad AD VE DIA 

76; fic H utraque y Pad 9: 1 Ideoque, 
fi srinannes ad: 67; fic' an aday: 






DOT, tipe i 





nrpidoa, & fic fiepe. 


È dira finale: “ B. pone pars. 
repono pa, hoc cit 1. y B «ri lm » es, fed a delendum. 
«3, 24, repono xd" .i. 


majorem rationem ha» 


unt quam ipfo- 


relta an". Terpicdo dixe nua Paypal 
Er io van Pan ti card 1 Ba 209 


5 B.ism £ Suppleo hd ape peiiZera 2izor Tse, rg Frey JL ti: ir. K 


ARCHIMEDIS 


Ndr ! diga i Card. n ey ri e0. dà Di 
ciomì deg, i sy ts YI, petord Nyo ix, 
fi è aper ces pry. H Bs deg nds 
6% pilone Niger Exe, fi è apo n nos 


m5pIY 


Endiga rue Bey Ti ex © sy deg atds 
yu, pela Mo ix, fì è BrTAd d' méos 
pry. Men deg mÙE Ya eSiore dizo i 
PIETI prxg ti meds pvy. 

En dixa ri av ey TH de. H £Y dee 
pos NY, * puella dig ixa, tmp dxoy 
FP pry 


Emi sv i Gard Ley, rei Son dis, © 


tpomy mredus diga n arò Deva isfis ss 


85% pr. Kiowa ly Y ati CA mpòs To 6 Ut.) 


yER 2 È cateto 1 CY me pe H aeg 
uanò Nega, dpi i * ad’. Ka) n Ape di di 
Gila, mALed Viù E alt rider PEgg ade 
Bia mavyins FAledS fgorms 5. 

mà lo, i iy pds ld y A idr, pila 
Megan fora, Hp d OY IL mpùs pr ddt 
più € 9y diri ey, È) YA ddaciar i he Ù 
Hi a dipai pas © Tlò Nu, peidora Niger tx, mp 
day mas pry. Kaj 7 &Y apa To 


88 Majo- g5 glo # ua mAvyure wEiuerew, paù eva Dogon 


ix, nate V) Kork mp Si dx. 

* Avdmado dpa, i DEipereS re YUE 
pos shò Bigiueroor, Edosea Nyo EX, 1T88 
«TN ps doYL. Kai isì riiacia, 


roorg) Caripigio ACL dame, 7 dxeyk, 


FAdosora “sw ) 9 e6dcpor. Ds 11, P MAL YI 
n ei è xixdor, $ Lala uéres ia TELIT LAN, EA 
tafloy fi iù (0d6puto pipa pilo. HE ninde 
‘dp, atuere® miù paddy, #Adaran PETE 


1os TIA AGI KE dopo pipa pailon 


E Eps sluhes, $ Djgperpos i ap Hd, 
Bay resmvistis. n a BB doa orpis Boyz dd 
ceva. Néyav Ext, n dv Ta pÙs Lander 
mpis vB, dn a DE pds VR PE e 















riad nay di im y 6 dea, 
ts dono Kei xo), 1 Um a 1 75) 
dpa iis i nl tela 


7 






Mi privi redundat. x Y 
2 Suppico È cueszande » 


d B. M, omiflà litera fuperfcripta, quam fuppleo. e Suppleo èrirzan eg. + iure È mera St; 1hò Ajg 
purrtor, Fatoronse dizon lion ag: fi Barra costs Rey IL. f Es è reltituo pro is. g P. Ante hanc lincam Dabetur 


quali haec elet propolitio quarta, cum fit rertim pars pofterior ; omitto igicur. 


» 


6 Pro 


°° DIMENSIO CIRCULI. | 543 














i an pos ny, Adasora Niger xd, neo LA id no Et propterea, «» ad »y minorem rationem ha- 
aps La i) ay ros Tè yu, iddosvra, # bet, quam 2911 ad 80: ipfa vero «y ad 7», 
dv piykd ps Lr. mimorem quam 30133} (doc e/?, 30133) ad 


PR Po v . 780 . 

IX ANZIO Yan TI 20. H 0 da, Né * Bifariam fecetur angulus ya», retta «9. Pa 
bord tali agi tl 8y, $Ac03er2, sxev 8% #9 riter igitur oltendetur, quod «9 ad 8, minorem 
RUI LI apo Lr i dv 0 xy eds rasrationem haber, quam 592411 (4. e. 59243) 
TH (i idmpa dd inarienv d 57.) As may ad 780; feu, quam 1823 ad 240; ( nam utra- 
aroùs Td Yi, Erase dizar Exe, i èv * awd que utroramque funt 1) Adeogue «y ad 
Sia’ apo ct ” minorem rationem haber, quam 1838? 

ie x vc x. ad 240. 
e & rat 
di ue art se Maio Bifariam porro fecetur 9ay angulus, retta 

0 8), MAGOIIA dea Agen gra 1 K54'3° xa, Habet igitur xe ad xy, minorem rationem, 
$ ia FROST fe, Nov ,&G TS 7 (! && quam 3661 x? ad 240; feu 1007 ad 66; (nam 
mpa 9 sraniper 14 pi.) H_4Y, pa #pos Th utraque utrorumque funt H.) Habet ergo «y 


yu, Pidoswa Aipor xa, n 43 9 pos 47. ad'y%,, minorem rationem, quam 1009? ad 66. 
En dixa n sò 4ay ti da, HaA dea Secetur denique bifariam angulus 7, re- 


mods Thò ° Ay, iAdosova Niger ix % dv mirsséta ha, Habetitaque aa ad A7, minorem ra- 
BIS e apo E° di } y arpòs YA, tAde-  tionem quam 2016; ad 66. Ipfa vero ay ad 

cora, i ri Bild mesk e. 74, minorem quam 2017} ad 66. 
Avdrradiy dipes, * PA y pds ThÒ ya, priora Contra igitur, ay ad 74, majorem ratio- 
Aiger txd, ite ts 5 mpòs Biù d € ©Éiperps nem habet, quam 66 ad 20171: & geni 
Poly- 





6 Prox, repono 3. i B. ixprica 78 inprigas. £ B.ema # «et; eu. ! Supplco 725 ? te <d; ep iù. mB. 
ts » Bi ivriog 28 tugribes sig seg cotts rleò npemidazor cuos sati; î:. 0 B. ey. p Suppleo ay et; 7h 74, pitoe 
aigoe iz img Es sot el 3 €. " 13 


A 


dem, ipforum 2017 


544 —ARCHIM.DIMENSIO GERCULI. 
Polygoni, ad circa diametrum, majorem ha-140# 
pi ge 1: Qua qui. g49, 





3! 
’ t; (quam. è 
cum w feptuagelimis-primis., Ambitus igi- 
tur Polygoni, lateram 96, cicculo inferipu ; 
Diametri triplum faperat, pl 
piuagefimis-primis.. Adeoque, ‘agis, 


ber rationem, quam 1 


bitus Citculig clt vam Didmerri triplus < 
Piey ba i 


cum decem' fe tuagefimis-primis. > ; 
Ergo Circuli Perimetrus, Diametri. triplum 
fuperat, minus quam parte.fè led plui 
qui dc ‘pena Cri effi mi 
mor €) guarn.3} le Io, d.major quan 3 ii 
diametri, s; sh sit SV fia 


9 Berra et gni 7 Bud ef 


. ni "i 


5 
È; 











RT ac è ui TA Ù #3 
54 F n e VON; si 
a Ù Sarò edi 
x Putità PIERO sala Gia 
ba » ti Ugo ip t St . 
Ria | 
3; 
fe | 
È 
4 
, + 
* . 
ti 
‘ ef 


te 





pro I lp tag 
F dgSuir ten 77 de 3 + 3 doverla 


î) 10. fis, proisw. Verum loc, fi malis, 
propter nà rubare neutrius*generis. 
din. 17, © ypepper, pro diga 

26, suis retineo : utut videatur potius 
B.bbb i dicen- 


* 








ig Lirttti deii 


‘contrum’ cocuntibus’) ‘conio 


345 Note tn Dimenfnem Circil. bi ei 


dicendum q4uers fu voce; alibi i pr ‘ Line85: pro do (hoc ell, 4) reebo 














Num, rodias  vocabalu (9 od 
musZent. Savili cino pe»; 
ua manu èxaratis n IA 4 

ab Archimedea pt 3 SA È Seng: qua 
gendum foret mi 7a ala 
&c. Non multo ‘tamedì ( 
codicis deltitutus; ) gr utue, 
vox, ‘potiffima fignigti One 

notet que Arcu e Sesdidi 


cn o ‘di 
- in I 
a fibre. 
a PA 


i nota. sitonr: pri questa 





4 


ETTOKILOT A DKAAQONITOY 
si rHOMNHMAa 


e i dla x‘ [I 


tree” THN a 


APXIMHAOTE 
EIELO% METE ime i 


- D.. «de. Ca st è. 


LCoS 


3 cCOMMENTARIUSOO 


mit A set SIE Li N v ni 
‘ Ab si da <a 

il sd dt MEdDIS 
ca BM>GIRCULI 


F ROXIMI jam o inftitu- 
D tum mevim> a) do iis 
ipus 


» dilucidiora funt,@breviorique " Alultre. 
* tione indigeant;. da dti guosquor in mie 
) co) ito reant, Quo 
im mclo, co» ocio, conti Er pic dro 
: P eripra di eft De 6 
rlind0;:@ n Ra quidem. vere digna 
ql com pare demiotibus " 


e Egypt seine Si 





gra np —____——_——Tr_—____— 
PI 

d Biz. e Empoîs. f Emeupide;, in forma Paffiva, 
satira! Megfon ferie n Seni Merida ola pa 


548 EWEWTOCkL1. . D 

quam Diametri parte feprima, plus autem quam Graflw dì 3 iCdiuo pica, pilo dì n dina 

ejufadem decem Septuagifimie primis: Hoc igi- idoprrogipivs. Tsm dr, Qroì, * ousezzus de 

Duo ds: e prose pera È «a dea cipis i mi demi, dle / 
véntam ab codem e - fre Pi À 

dam ope, Rellam dite Crisi PORTI è vili la TI dedi sin 


quale. ° 


si GA 
In THEOREMA 1 Fis È Al OERPHMA= a » 
1% . 
Rimum Theorema, eis qui in Mathématicis “ » le Dia 
P aliquantulum esercii funt; nullam vide: a yy Fri bad Ari 
tur dubitationem admittefe: Cum ipfa Archi adi gite AA so lapide. 
medis verba rfpicue tradita, conclufio- 5° 7991 Penny avi 7° Afxipr0Me fa a 
nemque ad peliciongsa ipfam abfque hiatu PI canflediar, È PP gÙ 
aliquo deducant. Timo anidesrtis Yong irtanità 


Videatur autem, ad Demonltrationem, per- sia *d\'in rericigpiad4, 005 Tla dorsa 
peram quid fumfille, quod.nondum fuerat de: Jam resypan prdiro didazidio. Ext 
mooftrawum. Ubi cnim triangulum settangu- ., gu 5Ò retyara cefepai * Diinry o 
lum exponit, Z/zbeaf, inquit, reéfaram que” ro ar 7 BC; Hùd i Maro È si 
circa angulum reffum funt, unam equalem re- pere caie= pe . 
da qua ex centro ejt ; religuam,Periphetie. i t e 
At vero, Circuli Peripberié equalem relfatte PE Pepe URNE, Jon vida raben, Sdi mes 
Sumere, neque ab‘ipfo adhuc oltenfum fu wind 10m ddr Van A Hdi Vani ide. 
fed neque ab alio quovis traditum. . Animad- 4; ” o, 
vertendum tamen € b Nibil ie Archimede, ida 
aliter quam deceat, fcriptum Nam, Quod Eivy 9d 
Circuli Roio Sit nitudo, ommINO ID merita 
confeltò elt; &yni fallor, Quodifit Unit Dia 7 
menfionis. magnitudo Sed &, eji generis 
ch linea Reéta: Eviamli igitur, ,nondum. coni-:5° # 
pertum fuerit, Quoniodò poffît quis; Peri irlu 
circuli «equalem ReGam'exbibere. Et tà 
men, i Ferme ‘a effé equalem restio 
à nemine dubitatum'eft. autem ab Ar- 
chimede proponitur, eft hujuTmodi, 7 ; 

LÌ ut ( 


relZangi 7 ater. 

ii a Prati a Adeoque, A , 
dum propòfitum hoc mio AL indecori bed 
poftulandus elt : quin potius, n quid pra- Ad xa 
ftitifie, vel'iplis, o kat tam afdois 940 Tav 
quafitis, perfpicuam fatilemque invelligationem 4 men 
Bisi be de prep Toesrtote, uti” "abaco 
diximus, queftio, nulla fit : ì 


















Nam, quod” Zid 
«001 pl ice 
i pe K> 
ncum 3° ut Partiones, qua 
A; sile lat 
batto 
primum ‘De 
z Pat i 
murrzit Mazda dB. Nn. & B. I B. som. Tin videtur redundare. » B fic 
Pista Mei Visae e flip qu fi dildo Dorice. 2 Bi idiglr  Malim do 


COMMENTARIUÙS #49 


si pel 9. I. OE RHMA, dit pela THBOREMA: dit. 


N hag ei cn dit 





Da 

[Di ti 1 Latus quad aticum tnvertre. Hoc 
autem, iaiNumero qui Quadratus mon fit, ac- 
curate, fieri omnino non potelt. Nam, Na- 
merus, ipdeipfum 21 presta mumerum ali. 
‘atuer facial vl di Numeras cum 

pr Nomerun 


uo 


ong tus, tod pofe 
prc 






msn Da, È 
cd SI Qui 
DÀ di Capita 


es Ti xiKde 


» Ò 


ssà BB LOGATV. 




















12" 306 1265 us TE hi Y prg de 
Lin 3p6 a Di in 265 META si ta: 
ue _—_——_898@e_ ti 
ad wi: Mx » Sage. 4 
RSAIITA, I 
n 36 gd" i un... pd pe 
Qu. 1099630 gl fa ì if. Arr brado 
dg. e E - i 
9 o dl "e nd; sò a 
drone Dl. 
a d LI L F € 
Rea sj ui a sò RS: ca 
tibus 2. : » % E 









ci «MNT 
13 sin DEE 


t fil 
1 sa AS 
#3 306 ; ela 
F Lago î | rd 


ita ue Nei 


si ergo FORAA toy, rea 30. 
tertium A Y or n a 


velt, 17 Te quad a Da "YA 1% 
paga qua- 14° iris iu 9 TL x 
dratum,” 
Sali 


. 
. # B 


sd 


Pea 


toa 





* 
e 
La 500 





Ta " ; 4 2998 x (3) 





e dee — . | 



































i6y PAS ri quei da Y* 153 33398 
«dà BrAdd Thi tira dai Pa Si sg © in 153 in'23398 
v Eoc MRI Ri A I.... 4... 
MMM pP M£t inuira Bi 
LA c. 6.5 
Mmmbgrce br; Li E 18... 
5 STE Ì is:. 
pustia È b e 0. É If: ai . 
NATE: My ù » JI bea. Be Lo PRO 
PryLis fi - poli 15. 9... 
» fe é Tam. 9, * 27.: 
gud ' d riad "lu . ns 7 
Mapay 5 vie 1 6..." Quy23409 cn 
; ; . Pesci > PLS 
Pergimo, = | PAdre dea rus «€ ia x 
Load è via) "LE i RC 
| MR. i M° pal, 8. 18: 
he 12.. 27, 
I2. 27 
16 81 
I 23 
58316 i 58411 
Qu, 17 54487231 * Qu. 5472090 51} 
4 Horum aggregatum, Deficit igitur, A 
eft Quadratum sx, julto, unitati- 
34721325. p i 413. 


La Ù 
Em diga im xey Ti cà H ty ded ess © Bifariam demum fecetur Vingulus x), re 
YA, peidora Miyon ia, Amo è dov Lapis Gar. Reda igitur +y ad yx, majorem ra 
ey] Nada 9, die Thu dxerpiar È yeriaz,asodionem babet, quam 46733 ad 153.] Rur- 
#9, 5 n xe eds 6Y, XA pds Ay' È co card por Cn gprs kg ar 
Sirm, ds muwap@imges i #6 6Y #eÈ5 6Y;5% sffague x: 17 ad 19, ic#y ad ga Ey pere 
mois ya tua mab, @s cwap®ongs ” x €Y mutatim, ut utraque xt #7 ad. yx, fic #y ad 
meos yu, n ey eds Ay. Kaj sw nare ny. El autem x:, 2330} & adhuc quedam 
BTAG d » tri poesie mis' di di ey, PTAGa35particulas & 1y, 23345 & quedam adhuc 
d' È im poeft mris* awap@Pimgos daga ri ey particula : Ri igitur xt #7, elt major 
"plan dî do Kaj im i wy evy. QUAM 467ZI ue #3, 153. Utrague igi- 
ZuwapPsrsgos dga i we 6Y Todos xy, pela I a, His ius eg rauonem haber, 
ca igm, tele FESTE gle tI ig deri si 1: Sol vezzo na 13 
. er o I; 5 ra ad xy, fic 1yad 7a Zigo ty ad y\, majo- 
ouwapPoregos n WE EY 77005 KY, ETWSN 5Y4° rem rationera. habet, quam 46734 44 153. 


reòs YÀ. ngi y dec moès YA, peilera di- ©, Ae 
por ix, tre d xoy IL meòs evy. | sal" "sui l 
, sbsie trn0 fe Sd x . Cum ergo angulas 07 ( utpote re&i pars 
Nenni i, for Bate, Iudina- dertia;) fit duodecima pars quatuor setole, 


pata osn ss de 
ball ritagli dal Sie n ie9 iv omie dì Pps hujufque dimidium »*7, eorundem pars vige- 
n UM HEY CMOSDTETMOTI Gy AIN Te0THS C6 Mpli- 245 fima.quarta.; hujufque dimidium 9:y, quadra- 


ada ri um Bey, dis te “pur ici mons dî pi gefima-o&tava; fitque hujus dimidium xsy: eft 


Ha is i Card wep," 4o' dea Visi* ns - itaquehic, pars notapioy pu; hujufque di- 
pica to im dep, 04B ici. midium è y, centefima-nonagelima-fecunda qua- 
tuor re&torum. 


.' Retedu Er, Quai, în auti ri Varo ye pay cr Pursita folta - inquie: delie 

Gata i ly ini po] Hi dea ii dep, dg ciglio 23 ade Rapala gie ili 
miasa fm È rd Ay, 49° isì 7 reosdea (.utpore ipfius a+y duplus,) elt pars nonage- 
tp9ani Aste ug) i A a dle isì # mei è -fexta quatuor reStorum. Adeegue nu, la- 





r B.«@ prog. /Suppleo è. # # B. uv pro pw. & je pros. uB.is 
é Ceocc «B. 


. 


554 ; EU LOCLE JO *à 
pu Polo, cene ciomfrpà, blegi lio, alare miei e 
sera e " x sii ‘76 n te ME Dl 
' Cum igitur +y ad n, demonStraga. a*25s,° È i aù yi c 
jorem habere Yvationem, quam 46733 ad 453 : 
Jitque ipfius +7 dupla av, ipfagfgue sp pl 
nu: Faber itague @y ad nu, majoremi 7. d 
nen, quam 46733 ad 153. Contra ergo, BR 
ad «y minorem rationem habet, quam 153 ada 
46731. Cumque fit a4, Polygoni latus Ja- 
tera habertis 96; Ambitus SE h elt E pate 7 
14688, (nam. 96 in 153 maultiplicatus, hunc riali e SA Mi. 
a fici.) Anbitus igitur Polygoni, ad mv alri, iù TA (1 È ts 
ay diametrum, mimorem vationem habet, quam — PAPI cudes Tv mi) ML; 
14688 ad 46733. \Ambitus igitur Polygoni, 36 dea # mavysnsartàs Tha La 4 
Diametri Circularis Triplun fuperat, wmitati- va Ai pey sua, time L TLT ; ) 
bus 6673, que minus funt quam diametri pars © H meipergos daga 5 mavy dirsi RA A 
feptima, nempe unius unitatis parte fepuma. * ixda sì ner daria, Din ima dio 
am, feproplum 6673, hoc elt 46723, UNI | qazme di Dada sì È (I0ug È , 
tate minus cft quam Diameter. Cum igitut ,,0 puts peodidos 1Cdo peo puéper” (gni 90 Pesco 26 
Polygonum hoc fîr ( ambita) minus gara Tri: #62, dimo è i di bia 
plum cun parte feptima ; fitque ambitus Cir- Pron mes, M°, Gi.) fra. To diede È 
culi, minor quam. Polygoni : Maulto magis ig&icy pegiradinò E Todi Nei fr ngn 
tu, Circuli Perimetrus, minor eft quan Dia- vasi End A page gard via 



















Adpas EXvr08 









metri triplo cum parte feptima. 375 IloA@ dpa i re niaAe nEpipaa, È Pjgapesre 
Deinde;'teliquam Theorematis partém,.con- mirard ire ga: ; 


{truens, Si, \inquit, Circalus,, cajs. Dramerer , \ n ) 

# b ; ; Spar, Quei, Esa nunAes megi \Aiciuenoini + 

c75 eagle 84, tedio pars ei) 1 Io dsc, i cohen ne | 
Vu, FIRFIZIONIIE ' 


° | 







autem fiet, fi, è punéto.y, fumto arcu 78,2 mes 20 
quali arcui Hexagoni, jungambs 46. Qui Pit i Se a pa ao Pte 
arcui Heyagonie infiftit angulus.;.. fî ad . Cen- Proticticay org ON TIRIRLE 
trum, eft;, resti due tterua ; {i ad Peripheriam,» he Sag gg sita ea) 






Ta 












tertia paîs. ; prato, FEO TAL 
2-44 I a Ge diri 
Cum sitaque retkus fit «8 y/angulus, ted, mis: Sol 


que pars tertia Bay; elit. itaque ay 8 dure ter- 
tit. Si na punéto " coi i 

8, famtaque ‘eidem ‘aquali, reStam ab «%june fe 06 Ult] 
pia: peri vr rat xquilaterum: Et, pid domato, se ta 
pier bafin tà cartiero« @ bifeStam, e vai pedi ar x Nesti 
7 ipfiut'y Bi Pola, igituî47; 15 SS rit!" dm iv il Baov; 
















53,-Bo. Eri iplbo ey quadrati 243 
& quadratum:7 8, 608400": 4 0qui sof \ 
to 78 ab'e% quadrato, rc i pidoctue 
ratum: «8; 1825200 :, Cui squadra 
ticim, eft, 1357 pio: 


% BI Arai 9 B, celti Guia 
X pro vi; &t"fic fape: è Astnpleni 
pis rire, f B. surn. g B. dagigmi E 


og: > orig Gologl. 
È Sgt na Pa. x EN Fai 


COMMENTARIUS 


























babi 
pay a0k i yRB Nr arvazo | sy 1560 78. 780 1351 
im. apt Cl 7 im arva in 1560 in 780 m 13zst 
Pd: 1a + pas I..i.00 49... T,..... 
MMM (MM; MMM & + Fo... 56... 3.000 
vu yy ' ade Gili, CLI FT... 
MMM Ms sy i MMMET E ACCORTA 64... I. 
si — un k9 25... —- Zesio 
VÀ x # ” dis È anse 
LIE M pu: Tr 395 Paci eci wa; 
Arre o ———— o... sa 
Mrx * pos nei AE 
Mér® Sa 15s.. 
dy aPiradu È dr By aerea ri QUey2433000 25. 
min risi È x ù s- 
smete rl ni = Subdu&o Qu.fy, 1351 
meNdmv )M er. : à Qu. ey. Re- inn 
i ftat 1825200. Qu.1825201 


Juftum fuperat, unitate r. 


Terpsta dixa n caò Bay ri 4 ln Emìzio  Secetur bifariam angulus Ba » rela al. 


{ 3 (67 g40 È 
arie DEDrpias Biormanr) dà rg) Tin 
navy i any B deg Ti ari any is ion. 


Kai 1941 Ud 4 1Y dI Kai Aomj deg i rd 


And raende ‘ 
Bi iviua Bban ti a 178 


nîy" DATA TU ay Ev in loryovor cieg 315 


è 9 any Tesyaw tw YuÙ merino. Esw 
deg, ds n an aeùs 17,1 Yume nl day 
méùs Y È. Tav paio ivryoricr meryivay dvd Niger 
cio ai Apa,  dubroyos ai ari rs ius 
Yaris eroe eveoy. 


3 
AR, ws i ay meès Y È, cuwapdimpos i vat 


meis y,À° dis cuvauPirip:s dp i Bay meds 
By, ian wpòs 1y.] PESA odo 1 asd Bay 
varia diga run) zod F al is, ds Ba 
she ay,î Bd vdey2. 
apuPiripos i Ba ay apòs ay, i By pds rl. 
Kai GraWMat, dis cuvauPirisos i Ba ay mpos 


Byi ay mes Pl. Kar iso sudo 48 cAdosay 


n atva' day, ap nidi By, Cr. Zu 


apPireoos deg n 9 1a ay wpòs By, tAdoroaz 
7. Ka ay 
cipeo roòs YÙ, 6Adoseva Myoy Ex, mo Baia 
Tpisr fran Det) ay pds YO, i an pds 
IV BANTI NY, #Adavora Niyar î%%4, 


dizor exe, to PA ra pds 
fi ; 


è uvdivni ds caw- 315 45 ad #7; fic By ad >: 


ΰ norem rationem, quam 2911 ad 80. 


Quoniam ergo angulus Ga», egualis eft anzulo 
or Ceidera sin arcui sifone ) fed È an- 
gelo nay: eft igitur > »y8 spfi any aqua 
is. Efigue communis any retius. Exeo & 
religuas Ȕy, religuo ayn, equalis ef. LEzui- 
angulum igitur eSt any tviangulun, trianzulo 
7nC. Ldeoque, ut an ad ny, fic'y» ad +0, 
@ «y ad x} Zquiangulorum enim trian- 
gulorum, proportionalia funt latera ; & ho- 
mologa, que aqualibus angulis fubtendun- 


* Sed, ut ay ad yC, fic fimul utrazue 728 
ady8. Ideoque ut fimul utrague Bay ad 8), 
Sic an ad ny.] Quoniam enim angulus #47, 
bifariam fecatur ab 40; eft, ut Ba aday, fic 
82 ad 72: &, componenti, ut utraque Ba 
& permutatim, ut 
utraque Be «y ad 6y, fic ayady0. Et qui 
dem af, minor elt quam 1351: at «ay, eft 
1560; & &y, 780. Ergo, fimul utraque «8 
«y ad 8y, minorem rationem habet, quam 
2901°ad 780. Habet ergo & «y ad 76, mi- 
Ut au- 
tem «y ad y2 fic «n ad »y.. £f propterea, 
nad »y, minorem rationem habet, quam 2911 
ad 780. Sic autem pofitis; quadratum e», erit 
8473921; quadratum #y, 608400: quibus u- 


timo Baia Vr. ciù fiv vor, ty Ùsss trifque equatur quadratum «7, quod itaque 


3) dm an Ra è fard ny, MELA 
va e ng 1 sa 
Keti €53 LUTBIS 1009, PATO ay % av dI €51, 
ga Ara ia cadrà mpgagansà, 777 LI 
fis (eripiza dd P dr abris, dnestis  timmem. È 301 
TE n 15.) Atà uom È) now, so tiplicationes autem fubjiciuntur. 


duvdpews, M° 7 


dm ij sy mpòs YI» EAdovera deyer ix4, ire 7 iy LÀ pos VT. CI i mdamanzonò Urrinen). 


ft 9082321: Cujus latus quagraticum eft 
01331 proxime. (Quadratum enfm ‘hnjus 
Juftam poteftatem excedit, unitatibus 3681.) 
Et propterea, inquit, ay ad y*, minorem ra- 
tiomem babet, quam 3013}i ad 380. Mul- 


a» 





1 B. è pro ul. m Bf ey. gm 0 Suppleo ws ssumugimip@ sea i Bay a #7, 1 end tr 


2 Bim. qB ad 8y. rrB as. 


‘e 40 


Cocca 


556 EUTOCII 























au 2918. ny 780 301337 gian faida 19 fa gio 
in 291 in 780 in sonii im ia im Vr imyinki 
$i 4900 Pei up B ur ds DI 1 
18..... se... 3... MMMbB MM se Mmumbaplo 
2 s6. 9... prora . > 
i Fis 64.. 15$.. 35MM 03 MEV MpreBt 
18..... se m5. 8 ENI d 
81.... Quim608400o 3... mbpi 5; ANIeEE? 
9. Li pasa May rr disc 
9.. 3. SA culi 
LD... s “# Pa [9 
9... 25 Mya 
n ii Nera 
r. 3. ni don F an 1Y, IRET ARR. Dr 
2911 9 da nale 
—_—— mt} 350 'MBrue dneforse 
Qu. a» 8473921 1506111 m°. Thy is'. 
mssiii 
uadrata ex an, & xy, e 
unt, 9082321 Qu.9082689 33 
Majus jufto unitatibus 368 7 : 


Bifariam fecetur angulus yen, vela #9.) Aixan a Yan ri a0] Aid do Td de 
Ergo, propter bifeftionem anguli; fimilitudi- —oruiae $ yaris erede Thò iucsrrme È 2 
nem porro triangulorum, laterumque propor- soy, è dradovicu 7 DAR Rai e 
tionalitatem; componenti item, & permutaum: . Nt LIT par AA P awdira, 5 
eft, ut fimul utraque »ey ad »7, fica? ad SP9A9z tm ws cwapuPompos i na y eress 
8y. Ponitur autem «», minor quam 2911;77% # ad aus by. Kai Umm i 30 an 
& «7, minor quam 30131. Ergo, fimulu- ‘ fAaoso 7 fia i jay, Daorwkme Yiy 
traque ne «7, minus quam g924î1, Eftque Ld' ovap@Pinps dea n na ay eovor is 

‘+ © #5 9Bo. Ergo fimul utrague sa ey ad »» # 9x3 LS. 43 17, i fr. Zuvappi. 
minorem rationem haber, quam 509241 a a sf x i } 
780. Adeoque &, «8 ad ha iu ratio da Pasi Ga lranà sulig di 
nem habet, quan 59243 1 ad 780. Adeoque” 4 i %, et bi v *..Den CL 
29 ad 87, minorem rationem haber, quam ‘*° 99 77, EAaorora Aizey id. kr “an 
45531 ad 6o. (Utraque enim utrorumque Lg ns, Vr: asnnab vs 8y, ir 
eft 54 feu pars decima tertia.) Et (qua fun @4Ago ix, ire Uve Ld cessi (ind 
horun quadrupla) «9 ad 8y, smiinorenz ratio mes 9Ò " inariper iv pers 1)") Kei, ra TErOY 
nem habet, quam 1823 ad 240. (Atque id-36rmrreamàdaa, n ad mess By, tacdoseva dé 
circo dixit, ars utrague utrrumque funt 8, td, è see ma Te Srea de 

ha Na frà Xin NEO LWwHY ICIST pi. Aia THTs peo On 

Seu guatur decima tertie.) Politague 49, Gy, in id viari n (DAN 

1823; erit igitur hujus quadratum, 3323329: .,, spaini 4 ici ti A Ailreea 
elt autem #y, 240; hujufque quadratumi, 57600. abicv a wir © dpa dr doris ic) DE 
Eltque, suda . 0 a quale caiano I gra. Ea 37 by È è dr auris 

ay: quod itaque eft 3380929: Cujus latus 370! 2° Kaù ta mic der 2, dì ari 

quadraticum, et 1838 ti proxime... ( Eruadea» a $ ate ue na wa de asi 
tum enim hujus, jufto. majus cli, unitatibus 19% x 9x9 @ idee mayer) 
1323 proxime.) Adeogne 7 ad 8y, minovem * ED $ dal igloo (È pae dr' avris, i- 
rationera habet, quam 1838? «d 240. Mul- mex E asedois, M°"7 xy Eyzos.) Os mf 
tiplicationes' autem fubjiciuntur. , LI 96 67 idiorera Mizar xd, ms ww AN 
; 35$ ia meds 7 Pi, 0:35 MAADAaar perì drink), 


740 








£ Bra, 2 B. A prod. ww Bivsrione. x Bd pro è yB dpros 2 Boewdet de. a Brxa 


.* l . £ Colum. 


COMMENTARIUS sir 



































al xy i dy ch UETLET 9 1823 dy 240 © 1838 
cà au Bi ru di auinbia in 1823 im 240 in 1838; 
pas Pl per se I... 4ros 1.....0 
MMM y My MMM 7417 B 8..... 8... 8:.... 
"ia ax 8A B n Bisas 8... ga. 
MMM Bu ° _ MMMdrvgrdo gl 16.. s5 
Laici î 78 a _8..... n 8184 
MMsv} Mix MMdarpsds sto 64... Qu. 8) 57600 8..... 
n Bv86 ° i sent “ 16... 64... 
e 1 ch i i x . Ain 
Magreb ‘> “abate 16... 544 
î DE Z-.+ 
Témus im, è scri ft 24... 
darò 4Y, . ne pa Zi 9. 
, 7 Macra è 7a 24.. 24. 
isì MAxb. La. pai 6. 241 
i, MaoyB MN 38 9 8... 
Liv TE 64. 
Umpird ipa asp Qu. 93323329 24. 
Css mo tay or. 64, 
His xquale, quadratum ° Sr 
i 47, cit 3389028. 818, 
pi 0541 
24 
ii 
Qu. 338125111 
è. feu 3381252, 
Jufto igitur majus eft uni 


tatibus. 323 proxime. 


En diga ri vani Bay yavia ti xa] NaAw Bifariam porro fecetur day, refa na.) Rur- 
în, 2jg ld digorpiar È yorioti, x hà ipabrilo fus; propter bifeétionem anguli, triangulorum 
3 rospuina, ne) The denAezine Fendi È d 90 fimilitudinem , laterumque proportionalitatem ; 

Sirn, è è 4 ire, de mania i i genna di & panna : e ct fi- 

otra R upon mul utraque 9a «» ad 78, fic ax ad xy. 
da ay neis yÎ, ax agis ny. ARÀ MAU Sed fimul utraque de ay, minus cit quam 
Piripos n ba 2% PAdosay 65, 1 © vata CA 3661 x}: (Pofitis nempe «a, minori quam 1823; 
TC.) 1 o da Czsinery fAdaran î & ay, minori quam 18384.) Eftque 9y, 
auny i di ay, ‘tidovar ii 2UuAn © $S 395240. Sapio igitur 9a «ay a 3» ua 

9) ici di Ca 0y, 7 a. Zuvaudi 4 rationem habet, quam 3661} ad 240. 'a- 
9, pd ì " ra 5 Laga bet, igitu d ax ad ny, mimnorem vationem, 
Addo fia @ 103 tom 7% am 36617} ad 240. Cumque 13, feu un 

sd di k £ n, E 
vxtaT sa mos o pi is TEN GX #6 decim quadragefime, numeri 3661 s, Gt 1007; 
xYs tAcozora Neper Exe, 1 azta “Sia numerique 240, fit 66: Zfaber icitur an ad 
seòs ou Ko ' emi, 7 dd 2% 5 ia's00ny, minorem rationem, quam 1007 ad 66. 
Be apice 7 dir to and Politoque ipfus ax quadrato, 1014049; ipfiuf- 
mis xY, fAdosera Mywixa, n 40 agòs n = n), 43561 L'una nere fc e 
+ vd 3 Gant n ot atum «7; erit hoc, 10184os! Cujus latus 
tag. 09 lata rai 4: n SRI , 1A de *» quadraticum, eft 1009 } proxime. ( Quadratum 
dre cis 1009 0 9 dA 4Ys #5 MU6 @ enim hujus, julto majus èft, unitatibus.12jt.) 
miles meayanii, #0 5° iylisce (È vmpintsos Flabet ergo ay ad xx) minorem rationerm, quam 
d E anedois, ® dar auris, M° 1 Y Ag.) 10093 ad 66. Maultiplicationes autem fubji- 
H ay deg mois y%, dAdostra dipey fxd, img © CIuntur. 
ab 5 aes L7. CI di mAatATaTTe Carter. 





5 Columnam tertiam maxime depravatam (ut in notis ad calcem videas} fic reltituo. c B. yxtal (a 


d d Suppleo ixiarm i. eeee # sn pro due f Bir g Br @ #. 6 Supplco venia i Fei n 
dr” ns, MO 18 9 20°. . 


Cecc3 i Bi 


558 20E ULT 














«1009 xy 66 .; 10098 
in. 1007 in 66 in. 1009} 
I... 04. 36.. } PRATT 
m.. 36. ve 
.p.» 36. 166} t 
49 36 9... 
| — — 81 
Qu. 1014049 Qu.xy 43560) li 
: 16638 
His agile, qua- 1336 
dratum ay, © ° 
cit 1018405. Qu.1018417335 


Jufto majus eft, 
unitatibus 12 {3}. 


Secetar denigue bifariam angulas nav, retta 
«x.} Eft, per cadem que prius, ut fimul u- 
traque xa #7 ad xy, fic «A ad ay. Eftque «x, mi- 
nor quam 1007; & «y, minor quam 1009}; 
& xy, 66. Utraque igiturxe ay ad xy, mi- 
norem ‘fationem habet, quam 2016} ad 66. 
Habet itaque & ax ad xy, minorem rationem, 
ques 1016} ad 66. Pofitaque 4A, 20164; 

u 


ijus quadratum, elt 4064928 4: ipfiufque A7, 


OGIE- » 











i an al ny ES 24 s' 
soddi al a, to dd al 
e mark ; p 
Mé i riae Mbrkeko 
141) has _ i 0raall 
PAMELA Do pie Lo ak a 
DI i VAN 
mMmbipd la 
o Randi 
sv, 
45 dImay,eà rigira $ anesois 
” m° By de. 


M que. 


En dixari ad uey tI 4A] Aià và airiù 
dis, ws owapPimpos i xa ay mis xy, di 
al meòs Ay. Ka teri dò ax, traoser na C* 

sor ) ay, Mass al c* n) xy, E7. Zu 
apPoripos deg ua 4Y tds x Y, Fato M- 
vv ix, mo Bir e pds 7° Ri dd dea 
Tpòs NY, iAdosova Miyey 6x6, Mep Bic s' as 


E5. Ka} émì ri drama) Bis 5, È ar 


66; quadratum, 4356. Urtrilque autem aqua 45 avis x d dn A 3A 7, È ddr de 


tur quadratum «y; quod itaque eft 406928435: 
Hujufque ‘latus quadraticum, 20177 proxime. 
(Hujus enim quadratum, jufto majus eft, u- 
nitatibus 13};3 proxime. ) Adeoque «» ad 
yA, minorem rationem habet, quam 2017} ad 
66. Multiplicationes autem fybjiciuntur. 














DIS d 7v5' io di abmis sì Pam ay° try dea 
E AF7À 0° Ge edi tatami dì 
eB46 d igfica (reina ar abmis È auge 
Cas, M°"iy IL ab.) As rr ay pds YA, 


szofAdosora Aipor ix, 1mo Bild où re 


Oi dì mAamiands poi Carinarmy. . 




















sa 2016i xy 6 20177 i ar Pia s nryks + Pil d 
i 1 “ ti »_» n, 0 der si i 
in 2016} in 66, im 2017; im Pics im te im Bild 
$i 6... gii vBe Egna ‘Bea 
Bei 36. di. MMM? BrAYy (0° MMMdQ 
12... 36. 14... LI ver LI n 
3334 36 s..  S5Mpralls wa MpoB 
ohi —_—_ Basss è . Li 
1..  Quayg4z;6 1. MBiica M doula IL d' 
6. “n. TAyyalkée ars PB Lalld' 15° 
Lit 25 _— 
n... ig lg ? “ 
5 6; MPI ELITEO M 07 40IL ss! 
3 : ne " Timus fon, È PIA ay meprfevd rà drpieio 
‘ 0 ’ M°, Lal. 
3335, Se isileri My KI 
lis 23 
Is rjir 
LI 1_I to 
Qu. «a 4064928 zi Qu.4069297515 
His quale, quadr. ey, Jofto majus eft, Uni- 
eft, 4069284 3. tatibus 13} 3} prox. 
feu 1313. 





. #B rear, 48. di. 1B. A, gs. nBi 
pro sé. 


v5' +. 2 B. graàpy. o Suppleo x. pBi. qB.a' 


r Sup- 


COMMENTARIUS, $59 


' 

Emrtì Ev n ay rpòs YA, dAdovela Myov ix, Cum itaque @«y ad 7A, minorem rationem 
dre il d' mps E5° rivcrndio dif i ny Pabeat, quam 20174 ad 66: Contra gita A 
" nio Ya, pihdina Aéjev ted; dimo EE xp ta 7a magre raltonem sg e ad 
B10 d. kaì Caltti 40 inesa, Cum esi 2OTTE. Cumque arcus y@ fit ‘circli. pars 
ld è n) 7 DEpip: raid fexta : erit igitut ny, pars duodecima; & 8), 
TERIKAS " Y dea, per se n di Y»445 vigelima-quarta; & xy, quadragefima-attava ; 
tag iixy, poi si dery, “dr. As mid & 4%, pars nonagelima-fexta. Adeoque ay re- 
siltia, mAvydrns is) mAM04, “he ridlege Ba, Polygoni latus eft, latera habentis 96. 
fxerns È twin XY, E7. H dpalri mavyedya Eftque ay, 66.. Ergo, Ambitus Polpgoni ad 
Eiperpos, mpès Tlù ri niude 2fipesrpor, prete Circuli Diammetrunt, rajoran rattonen habet, 
Cas so ixa, ima st mes BC d'.asofHam 6336 ad 20131: Que quidem borum tri- 
Pg N cagiooib le, A mit Gmeiza 79° pla funt, atgue adbuc 2833, quod minus ef. 

bid 3de va, Sr le à = ua decem fé; tuage fine prime. Pars utique 
d'° dame iN fera icÌ' dina iCdourosausrar è Fagdini elt 2714 proxime; hujufque de- 
ésì M° ETA Ke eis ri di dinarhana cuplum, 277. [Imo iliud eft, 2833]; hoc, 
Tirwv! 700. Moda dpa, i ti xixA* Ei 284,11; quod tamen minus eft quam 2845. ] 
pad, peer iSÙ 7 Tpir hacia È dira iel'opunzo- prugne ia) pui try eft pi A 
: I, uan Diametri triplus cut decem fe cfi- 
ant Agr RAR i Saetta, + gr Taj primis Ri *, Mea 
(a FE ae; ppecpa Sic igitur, prout potui, numeros ab ipfo tra» 
dba, faTesas 698 e NR#> © — ©“. ditos, mediocriter explicavi.- 

lry dì, n xd AmMuvit è Tippegos Cv TW Sciendum autem cli, quod Apolonius Per 
Quvmsio, amdeab avr di deprasv Eripeav, (1 465 gus, ih Ocytoboo, idem aliis numeris oftendit; 
P ome pae dpdyar Tira dè dixpiGisspo atque ad majorem approximationem rem per 
edi civay dono è reno de js è Apziprdes duri. Quod quidem accuratius videatur ; fed 
oxomii. EPavdp SÒ avriv ovemv exdr, ey rude ra MON erat, ad Archimedis propofitum, necellà- 
Berio, © mutzio: ripdiv 2jd rds to Tù Bia iam Diximus enim, id ci in hoc libro pro- 

tl 3 né peo cette Evento dere, Politum fuitk, ut quod vero propinguum fit in- 
Agadi. Os m bs Iopos 0 Nikatus EUXGHPIY È 6U= 465 veniret, ad neceflarios in vita ufiis accommo» 
primer) piplo sauyay Apgipidea, ws Pn atei datum. Adeoque nec Poras Nicenus reperie= 
Cos copia, Moie sideiz fm Ev i TE dra pie tor, Achimedem merito reprehendifie, Quod 
Pipuz. EE cv aums è mis Kugkois rei 7 iaw- nom invenerit Accurate, Cui linea vette a quelue 
73 ddrnarew, * dfrova Miyay è Son radciowr, pe P ene Pal idem, n cpl alt 
te ansioso dsllule didade 2a figo Ereceprorem fuum (Pbi/orer innuens Gadaren- 
pY sera ne ev SG pi 1° fem ) ad accuratiores numeros rem perduxiffe, 

SEMPIIOOTE bei A “abati sad: quam, qui funt ab Archinzede traditi, 7 & 22. 
>) «Pene Qainv) è quem memens *-  Videntur enim pariter omnes propolitum jus 
J 98% 76 T puopicit cor MAATNanAT IIS non animadvertiliè. Utuntur autem illi, My- 

Kay paspirpesis® 016 Cox tUrgdor MPparodsdtv, T  riadum multiplicationibus & divifionibus, quas 
pi die 7 Mds Aopagmniiv ty dior. Ei dé ms dAws sos non facile allequetur qui non fuerit in Magi 
ESSEN ds Mafly abrì narezagiiv* txola ris Logifticis verfatus.  Siquis autem ommino vel- 


do ti MaQiuanzi Suwrifa Kiewdie Mira uais | let ad minimum rem redigere : opus eflet, nt ca 
da n 2 c probe intelligat, qua in Claudii Prolemeiv Ma- 


«prede credi, Dig 7 popon 4 dard »€ rbematiza Confiruétione vradita funt :  perque 
7: TA XIKAg sikay Tato Few %* FemnHEY — Dartes & Minuta, Rettafque Circulo accommo- 
dr 6ya Ter, «i per, omo mais sim, Crevdty, 48° datas, rem expediat. Quod & ipfe fècillem, nifi 
dis #m anpibris Swan, dià 7 errata ender, | quod animadverterim (quod fiepe dixi) non pofle, 
tipeo, Ti, Ti miuda mepiPepcic in sidriao. Ka) per ca qux hic tradita funt, Redtam inveniri que 
dns è tavolo È ha pepe cresorzer densi’ Circuli peripherie fit Accurate aqualis,, Sin id 
ni ar Affi 65 erre Bpridla, quis refpiciay, quod prope fi, quedque tantillo 





i abfit; fulliciant ca qua hic funt ab Archimede 


è Da Ko radi 
tradita. PA 


sce 4 pri ur 
Rit AsRAA an srs Touma, ae thò Ap %1-45 Eutocii Afcalonite Commentarius, in Arthi- 
pidss Ti Kixde Mirpnar Fxdorsas grani» medis Dimenlionem Circali. Recoghita edi- 
Prime Td Miao Maxening ledeira, Td ie rione è Milelio Mechanico, ifidoro, Praceptore 
mp arrara.: ; meo, e a î 

















r Suppleo es ya. /B. fr es Er es # Bad « Bse. x B ie. yy Scribendumerar ani & 
ont. 2 B. ieuglcirzmo. a B.sipdierry, 6 B. giore. c B 49. d Malim. TT 


.. 
AD 


560 


A 


D ’ - 


EUTOCII COMMENTARIUM, 


i 


‘ARCHI 


N°... ad 


MEDI, = 


DIMENSIONEM CIRCULI 


Note & Emendationes. 


Utocii Afcalmmite Commentarium, in Ar-" 
chimedis tra&tatum De Dimenfione Cir- 
culi; fabjicere vifum eft, ob caufas fu* 

pra traditas ad calcem Notarum in Archi- 
medis Arenarium. Ideo potiffimum ut fpeci- 
men exbiberem Operationum Arithmetica- 
rum. prout ante receptas Ciphras Indicas à 
Grzcis exercebantur. Quas enim Archime- 
des, pro more fuo, ftri&im infinnaverat ope- 
rationes Arithmeticas, eas hic Eutocius ad 
calculum redu&as: nobis exhiber. Verum 
quidem eft, femel atque iterum in calculo 
nonnihil esratum effe; quod tamen non tam 
ipfi Eutocio, quam Librariis imputandum 
judico; qui«rem non fatis intelle@am, or- 
dine turbato confufam non femel reddide- 
runt; numerumque pro numero non raro 
fubftitueruffit, aut etiam omiferunt ; credo 
etiam, mendum aliquando vel deprehenfum, 
vel falfo creditum, dum tollere fategerunt, 
induxeruht potius. Que autem nobis emen- 
danda videbantur hac funt. 

Lin. 5. Pro îrszîn referibo irocatr. 

Lin. 8. ix» retinco; utut apud Lexicogra- 
phos hanc vocem non reperiamj nec latis 
mibi conftet quid ea fignificetur. Forte per- 
peram fcriptum pro sîxis ut fit syîr 2£0n 
quod optata, dignum fit. Forte fubftitueidum 
effet wris, vel, @6oz is, ut, quod cairam vel 
attentionem mereatur, innuat. * Sed, donec 
quid. melius occurrat, : putaverim, ixlv (fi 
mendum ‘abfit ) continuationeni few connexio= 
nem innuere, idemque cfle ac.ruwozlu, cadem 
analogia qua iti, & èy.tudparn & ixoutior, de 

, continue proximis ufurpantur.. 4 

Lin. 16. Un bipro rrvudiar. | 

Lin. 17. pro #' èrrefcribo rir'a. + 

Lin.18. pro Suns referibo uan + 

Livi: 21. bnisviudlasi forma Paffivumy fed 
fighificatione ARivum, etiam alias apud Ar- 
chimedem occurrit., Qued de is. ' atque 
hinc formatis, notant Lexicog! n 

Lin. 22. kpiatitetineo tum hic, tum lin.468. 
Commandinus videtur iitrobique legiffe wpiar, 
faltem fic interpretatur., prata ia 
Ariftotelica, potius quam Ari niam 
ig qua lin: 40, &c. Pabentte: ambigi 


Lap pe fubftituerant è n 
va Lin. 88 pro ù i cal, ( e 
ari. 


pofle videaturò an ab. Ariffotele, ari è Poro Ni- 
cano, fcriptus fuerit liber Kiewx di&us; an ab 
utroque. ì 

Lin. 28, 29. pro rwsypis AAixSu, referibo 
suserpus. didiz du, 

Lin. 38. pro 4 n, referibo a' în. 

. Lin. 40. enr habetur, quod feribendum po- 
tius erat gua. 
° Lin. 44. în refcribo pro fre. 

Lin. 48. tin redundare videtur: non de- 
leo tamen. ì 
, Lin. 50. asupipeia pro aupizra, & fic aliquo- 
ties. 

Lin. s1. 73 pro r# (& lin. ss. 19 wine 
pro 7é mine) & fic aliquoties, ubi deerat 
iota fubfcriptum. Non enim Dorica diale- 
&o fcribuntur hac. » P 

Lin. 56, sus pro iSplar. 

Lin57. Suiuars retineo, Forte swudagr 
refcribi poterit, ut cum é@mdiie congruat, 
(nam fi eeoy Suspars Stetr, fit plus miri vi- 
deatur, foret, èbn%rme ) fin (quod malim) 
Suvuats retineatur, conftruendum eft, tAdee 
dv rgragghoros apirorro, Savarese d' dn peeihog DbEror, 
nullim quidem abufus damnandus fit quin miri 
potius judicandw hoc. eft,, non fatti abufus, 
fed miri, judicandus érit. 


Lin. 75. Lal e ment, > releri- 
bo (fenfu poftulante ) \ieMudr aotdumiamati- 
see Ù 9 


Lin.76, proòyrelcribo i ded pi 
cum pro .é deduò aliquando ferip 
5, (ut im, notis rad. Arenar. dint.2 
eft; ) hoc tanderà corruptum elt'ii 
& Lin. 79. pro: dusauw, sefcriboadu 
quidem, pro. auge giò guusd 









nf .89. pro et bor 4 
i - 87, 91,97, &c.) hoc_elt adjace 
pun&o y. R:* 


(i 
Ù 


Data ia Eudicit Culto tità 


Mr: 204, Vieni piera, er tamen feri» 


fr Pri spono Diary 
tin. PR f fun. 
& de Ca 
EEA Ti Fa tin oi 
prima, atque Î A iù "lata fectitida; 
uti hic hab. a tertia; fic ‘erant 
confùla pp > 
sr O so ; nil ate 
» AISuorm at Li ari 


la sr Mango 

; siete i esi 
h bm Moni ic MiA 
AMA de Ti duello 


Mé7x7 
gras 


# « ®. 


# 


Que fic faltem, erant difponenda. Nem- 
pe linea prima ad ntes columnas fpe- 
&at; religuum in deri columellas diftribuen- 
dum, (quarum pala; priori fubjicienda 
incelligitur: ) rotumque fic dum. 


omni, n dio Meral 





qa N of: alcu 

D et: acintà ape M° B 
Aa 

MMfe gie Tî duedir. 
Mé7x7 

are 








Ego eo ordine difpofui omnia, quem in 
textu vides, a 
Lin. 124. fu pico ds. n 
Lin. 128, € li referibo, pro în 
Lin.131. dia pro eirir, 
Tin.136,137 fuppleo pe%ora è. > 
Di geferibo Nino, 







pui Adeoque vel'ip 


- 561 


Lin. 147. pe) în eda im Labir refcribo, 


ora VR) 
1525 pro , Sho, referiba da de, 
ui 153. pro ER Qta" Path, “elino ca 
DEDE 


Lin.1 ciatà aeleetba si Sera 
ig E 

Shi 161. pro arte. dm sio sii w. 

Lim. 167.: uo pro. gspior, — 

Lin. 168. pro 11944, refcribo tn» UCI ». 

Lin. 174, 172, 173». fappleo de 7 ugù di» 
«pie YI, mueiCora nbyor txgfey fano api Rn code PrY 

ex [esta sti analogia, to. 
Vid. lin..134 > 

Lin. 174: pro È subita, selcribo eat 

Lin.178. refcribo pu pro ma. ) 

Ibid, ox3, prasen dì, e EI pro | ED .3 

Lin. 18002 pro a, & 6 pro s 

Lim 181, fuppleo » impis. 

Lin. 182, fuppleo IL. 

Lin. 186, pro wa, refcribo Mi 

Ibid. pro pus I, reftituo put. Erroris oc- 
cafio erat, quod multiplicaveriot » in gpof 
cum © ertuie tantum im «. Hoc eît } in 
4172, pro jin 1000. 

Lin, 187, pro xa K,. seftitno 12 I, fimi- 
liter hic erratum eft, ducendo » in ;e8, cum 
ducendum»eflet ing, Arquerex his duobus 
erratis, orta fune "ig fequenria. @ 


’ 







SA menfepis rana 
uo M yao da 
Sar pro suli Figa "Pri 





hec quatuor c 





Tie vga ca drip sopito 


PI det în. 134 171. 


















Lin.138. pro 

DE di #4 + (&c fimiliter lin. 1771) Lin pro Mi dar Lat) reti tt nfrer 
H. St is, in” i Appendice, in A- 45°. 
nomaloftmgolle@ lphabetica, (quame Lin. 213 3 pie spetigito ogt. Er Î sud 
& Scapula fran ec haber: Qoiulo Ppaf #5 hot 
Soîo Sim reperti mali, pro Sul dii —Lin.2r9, (€ Fot ? referibo ne 

di è verbo nm fd Lin. 235. CI) 
ud Crateri Gr dm VORGORCEO "Spe dg 








562. 


Lin.283. ni civas pro 73 niro. 
Ibid. Siwsipy pro digsijs.. > - è ‘ 


Li 284. 77 attutipeia alri, pros pri "Lin. 36%. "pro bgrita;; teli 


2° BALL GUIA 4 
a melita, pro qeira, und 
» . Lin 286. Siuupors. pro Spohpes 
Lin. 287. iti, pro diri. 
Lin:290.: Midi prò Mai. 
Lin-291,204 posti P eve refer 
noti ST) t 
‘Line 302. M-pro' Ml. ' ni 
v'Linv308: x sw #Y pro a? er: mo 
è Lim:315, Auagri: pro dor ri, 


Lin. 322, 323. fuppieo = Erehimede) 
suuaugirazos dra i bey pd: Py . 

Lin. 323. imeì pro &i. - SA 

Lin. 330. «Bray, pro «6 fpei- MIETTA | 


Lin. 338. pro pa relizibo fa Trerumigue 
lin 350. « . 


- W + 
MERE 1 

di ‘aula > % 
Sist api 9 (22) egendomi $ © 





DI 
Magoni Mall ) leg. Maraini 


uiPae pg pet 

apro raidii è Ma; 
prata ri 17) dadi 
G1a'eBne)leg. 41087, 


Bai 159pxa) leg. Bi n6é pi * 
fu, arvayospayyvo) leg. Marra 17768. 


Manifeftum t- ( (pi 
tialibus). numerum. quem. hic in, de 
plicatum ibant, fuiffe 18383 ri: : np 
dratum cit 33789861, C 
pro hoc, fubitituant 3381251 -proxime; i 
cantque bunc numerum jufto majorem _éffle, 
a 


sia ubitatibi i foi: Î 
Le 


rat 


Nota in Eutotin Commentariun. 


Lin. 359, prò pesefcribo me. » nt) i 
Lin. 361. pro sax refcribo ; 


li nre 
rumque lin. 307. Agi 
, Lin. 367.3 0° pro S'iy de doh 
* Lin 369. pro #6 gefcribò FITTA 
Lin. 372. pro, aura Y' sa’, reftribo (para LIA 
seemmgee lin.:376, 
Lin. 373. pro rifà pati a 7 Shy 
Lin. 376. & feqq. @blumnam ultimati, in 
integrum reftituo. pe cum, five ipfe 
Eutocius , five librarii, mumerum gora We 
pro gwan 0 sa' perpera a RA, (hoc eft, 
1838 pri pro 1838 438) Mulciplieazi ionem nu- 
perperam intelleto accommodabant, 
fed & cam multis in Jocishabemus deprava- 
tam, fic (ad eorum mentem ) corrigendam; 


Nempe bb 


Hoc cft, fecundum inse noftram, 


1838;f 
in 18385 





“ n= 






i due 


en i Bora dd 
ue fuperat umitatibisg Lo: 
ano d6lrt dd ih 


e ERETTE Va AI e PRIMER E," cale alia © SPV LI rp "pre 1 ate RO i a Ns 







“a 564 


; È 7 red pr: Lau pe nd rt» ‘ 
af Den Ce: “perpe- ie LIST, : Li 
rat | gens #1 A Mi ‘ 3 Aamttte oo 
. ; Teo i aù ngo' wr : 


- 
. 
j 
o 
ì dia 


y Google 


re pr A 


Mrprer at. 
- SA 0 Di PERI 
dip È (kit 


I ranà 
, ra > 








r, 


Hd RISE #3 


Pàx 1 ri ur 


prrta ali 


outer gg vee È 





CAN 


Ri 
. 
i 
ni 
Se 
mu» 
b- n 
Pila 
nr 


y Google 
1100) 


-SORRCA 
1 ‘he? Mes 


ila si 


x dd WMO NT Us “ei 
NETSEE 


ig cieer: cum e ( 

paper: pag dan 
ue oc 

pu fi {pretrapeone Maverint fpecam il- 
Lam cale Grevr 1006 6 di atque elturis, & lis retta qu n. | 
trum Solis & bintazgir nic uttartiitebrjacct” Fumigicon Eni 
‘mius, Tum inerrantia tum fam, mio gonfie, 
in cìrculi.ci envia E e i ra 
rum inerrantium fpheram, cidem cum fole centro cia mo fi tanta 


tudine, ut circulus, quo Telluréim fupponir cifeamferri, eam beta rogcaticasii | 
inerrantium diftanciam, quam fphare Centtamtiabet ad Superficiemi 


. itto fenfu) fieri Archi den 
af He e: a All vote la 1É 54 ultàmad {più ie fazio ) - 


cì rendi cl my nigi 
alice, nempe, comPellurcin ‘concipiamis ir sad centrum ; Sci >» 
‘cam habere rationem 


bet rationem Tellus ad illum, quem. nos Mundum rationem. 
{phxram illam in qua circulus eftquo tellurém fi ille circumaferri, ad ine 
tium ftellarum fphaeram. | (ui quidem nti quartina: LPole 


tn fl 8 E 


hem ri PA 
ftraverat Aryfarchusi Net alii 
pad > tit 































i I 
LI 
a Polia: f . 
e La % “ 
PRA SE SITE. RE. INA i i. = 
. vi , 
n « PM . Ù - 
- "ali è, A ui i C] 
v " <a TR . > » x 

. * n . * è. >» LÀ 
- A $ 9A. 

APIETAPXOT FAMIOT, 
L . ‘ dope, © ® 
ia . BIBAION- ra rage 
Tuus è, ©. . x: . D 
; MEPI MEFEOAN 1 Y 
‘ 
s- cat snortumatOn Haro. ri i 
08 Led SR arAunda hr i 
to. > 6 “ - *À 44 e . - » Ce I 





Digitized by Google 


Ad ieaorem: 


pi rg 5 ca Jero Societatem or veri pad con. 
DT dr 
Diftantiis re È Tano eli Fmnp ypre peer Latin cenfuerint Sun Baponcito È 


gram verfionem jam olim edidit F mandints, vir de rebus arti 
Pifàori SRI] curaque mea hoc negorium may rt44 s9ré prafiini pae 
‘cis € 


Graco Codice MS. ufi sig ide ig Edvardi Ber ST. D. pria 
feforis Saviliani, pt hero LE De 


meritiffimi : Quem ille dudum manu iliano 
liter e&feripft : ( quer 7 fi, A Poe CsA 
Saviliano n gl A a DL 7 (ue 
in alia him f Pea Co-° 
dice (ut osti ) Vatcano Pi n [que Pr vifiguod 
atea is Hi gti cum n (a pit 
nei quel gi i 
V vaco i colatus fi 
"Za, i'm Latinam aa Ghiecis ia ila, 


ut < codem cum si 4 + derivata <p 
crmit automa ille, Vobfioi (24 nonnulla, 
c- gg Si forma qua beach priagino 


(peffant. Qua etiant nos retimettda dugiimmus : Giocaradjunxinys, 

cibus MSS, Savilianis. Quorutt, - elegantius CE Ri mendofiar quigue Fim 
minus eleganter feribiturs At ex pere alterum } defcrifitum congicio:” 

rum. ex altero emendavimus : © figuid utrobigue ut Gm er sent ex 


.° conjeBura noftra, pro demonftrationis tenore, > Commandini ver/ioiie) r fu. 
Schematll itàa; ri 


A - 
ek Caimafidii file carter ; 
cas; us tedtui itid Gre aptius.refpondeans : Floc pot. Te adjunxetfimas Gra= 


60M a 4 Dir “ v A 
GH.I K L MEX t-10 
NANI! uf «+ ® ; 


dra pine prot siczianio 
pr” ws 






a nd aule ped son 
Ù 4 autermi | 
placitis pari 


Axiltarchus, e; e 


pre 

antricatus ; fed' qnt 
accuratiffimos Obfermat 
Contentus i 


i Midi e AI 4 
Nov. 1. 1687. 7, Pa. Pi 19 È 
\ To WA s 


= si ' 
. ; Ù x 
v as o ì 
n ST SE 1% di SITR 569 
CA = è tea sir pi io % + è. PENN ba 
coon gs e È PE ALI SEITE TE 
-APIETAROT: *z AMI 10. 
tali Kia Tin "PI. è Me 1 - 
BIBAI o N 
vu osi n sup di Ue 4 Cedo LUI n cat 
I E PI Mas ET EQ Md visa on ì 
aduità UTRORI AM OET amara n na e ge 
è AAT în i favi alt 
e s0 dI Me its * LAST RT AI I 
% I RS Prg Rain 4 Leni Von: Mionionii'i d- x Lar, ei 0 | #) 7 
pe dad | #] pr 
cf RI STA RC HF *Ss. EMI -@ 
, gir di 2 n ARR o A n= 
RR en DET È Di ì ‘n 
wi Py pro 7A rst. EA lang + Ton 1 #4 rad 


"+e (1D EM A'GN LT U DI NTEDS RI, 


pa % » dg, hg -) 


fia! ek T.D ‘st ANTI 18 OE RR 


dir” retti tt ag dl ‘ <%, ei 83 “ 
Mero, SI POEITTONLE 

pv WNAM "è Sole lurden acci- 

® pere. : 

». 2..Terram punîi acecentri 
Vabere-rattonem ads fpheram 

me or a at 

dimidiata n ùet, ver- 



















' 
d. 


i nc determingt. 


do vi n Suri de 
Ca n.d Parsi 


VIN ve n 


dintam. decinram 
Pe l'atto 
int irta a) 





ie Pia PE frà 





man dividuam ubigue 
DI abuille videtur Ha 
so tm e ), Non enim, quod hic habe- 
nel d Malim cogererà. ( & fic 
sstwA. e Hanc claufulam ponit 


4 Codex 


circu i sth - 


Google 


e ai uu 
d , I prat 
e si MI + 
pa f rea 
ia 
\ + 
C 


stò ARISTARCHUS SAMIUS . . 




















rum ad disoeream tere jon ride per. sode la) dî pis D dar 4-+-Î J 
persi goa 19. id presina La da 18 sù 
TOM ;8 
Ep iti save Ba rei Si quod.luna “& A na 
quiniam “decimam bl in . 
% 43 3 Reg re mond satin y dig 
matt in al alito Pine CRESTE 
\propr 38. , "MA 7 È apri DS re. 
F quia - Po 
Ariffarchas (inquit) de è tar 
nibus © diffantits [ folis pd 3 Ù 
“iiiia, Nona è folte luitten actor 
Secundum, verram e centri ifibere 
rationem ad Yplnesram | : 
Territm , “un tana Figi @Ppa | 
ret, vergtre in nòftinin vifum a 
mum, qui lume opacumi*& fplendid 
minat. 


Quartam, cut luna @imidiata deb da 
ret, tune iplamo à fole MT qual 
quadranzis parte trigefima (pro 
diftare partes chtogiuta fe, ori, 
res funt, quam riomagnia par w pin pa hg 
partibus sribus, que funt fac pais pf: SM 


pesi 7 Matao ace erge 
rum nomagintà. ) » 6A Kn 


Quinto, vntbre latitudine dè duarum pe Sr ia 
lunarum. ‘ fap de aluio RR 

Sé dan endere quiritamidecimam - 

san ndere qui Po siro 






sone 
rie SA DEI x: 





tertia è; Chi uf i 
lemai ‘luna enim si 
adttrsispr. ter aivit ro. 





54) dia IMatdems gr def 3R “dl eco Se Pa Ta, I | 
us À La, ca sa ds Op 3: Pol 

o ni eh Pi: deg fat A de sad ar dl 

cimeriffurr to] roprigs. È ca bor 2 > 

reni è Moda Si an Hi 


lem conftituttionubus, quant: pio 


ferrara 


dileatwr , etiam 


esa i son ) abi È di dt : #) | 






LITI 








ARISTARCHUS SAMIUS. 


4SP 3Ò Lrrmeprer Farocinis È mmmnoviinis xa 
quperpory è nUxdos S7as Card È djgpitps dî ce- 
Mens” dis  X rpsioriris 6 È oniis nari e 7 
oofuzius pico Bompa. Kara 3 InAepaîey n 
Digiperpos auris Csmriivea mees@eprar rara ud 
® pérssw dorsi pa, 0 da n°" nari o) ® axe 
son, 0 As x". H 3 2feiperpos ri niNde Î muds 
seri pd) périsoy doropipia È ordlums, © pe' 
dl" neri 5) Pag I60 dra, O pr» Evnù- 
Far aùriis ci Niger AjgiPopas È 7 domo pucirtr gè 7 
puegadiv ris È cedlins SInderopasa pivos «gi 

pù SÒ Aeksrpyges trend F cipnediys Carodida, 
diyur sari Metwy È &rws" i 

“ EmAoitery CRISES doris, ri Î ce- 
“i rluns Dorosipars evtds rho gin puede pù n 
“ inroencudinamàA dor, fNaosw dì 1 emgonaràdie 
“nor T asriv di My Exe TE Als Afgiuerpes 
0 caeds Theo È cerlns digiusrpey® rim di dla d 
tab) rhò dirpuer sodiorws* tlò di ri Mie 
© Ajciuerpoy reds miv È yis djiperpor èy pece 
“ Asye 1) èn 10 cotds Y° ca EAdosori dè Abyw n dv 
ri py ess 7° Zig Td evpedevrs Ei ra dr 
© ciprara Nya, % È Ei TL) cuidv erodioeas, 
sg) Ti rho celo vosonivar um ve pi 
© Cwdis. 

EmAoxileny dî, dine, mì Yoroshpala, is tbrs, 
das avri piav dorodetten, wtsnganfzs ton cu 
mire eos ris dmdetas apri \ippala, Zvrd- 
34 di cx styrw», md uh hAes agds mv VATLA 
Gera Mizar is dvd 7 wYÒ mods xl EMdr- 
cora dì Noyon new ra BM, GOL mes BTi9 
sie digiperpos È gas tds iv Dig perper Î ce- 
dluns ca petfeni poni My METEO pu néds ni 
kY cy dAdoveri dè 1 dv md E mods i 10° dî 


vi aids rho ceNlolw co pedevi Asyeo fi dv rai! Mpue, S GT reds MI, bDL de irdoroni 


$71 
partho < enim diameter lune circuluta bunc fex= 
centies & quinguagies metitur : & circatlum ur 
bra metttur bis & femis fecundum mediare di- 
ftantiarm in conjunef'ionibus. AL Polemica è dia- 
meter ipfius lune fecundum maximam quiden 
diftantiam fubtendit circumferentian ©. 31°. 
20". fecundum minimam vero v. 35°. 20". Et 
diameter circuli umbra fecundun maxima 
luna diftantiam © 0. 45°. 38". fecundum mi- 
nimam ©. 46. Unde ipfi differentes ratio. 
nes tum diftantiarum tum magnitudinum 
Solis & luna collegerunt. AriStarchus enim’ 
dgla: pofitiones fecutus ad verbum ita fori» 
Ù. 4 bi 


“Itaque colligitur diftantiam folis (A ter- 
“ra ) majorem quidem effe, quam duodevi- 
“ gintuplam diftantia lune ; minorem vero, 
“quam vigintuplam : & eandem proportio- 
“ nem haberc folis diametrum ad deci. 
“lune. Quod habetur ex pofitione, que elt 
“ circa dimidiatam lunam. Solis autem dia- 
€ metrum ad diametrum terre in mafori pro- 
“ portione ell, quam 19 ad 3; & in mi. 
“ nori, quam 43 ad 6; ex rauone diftantia- 
“rum, & pofitione circa umbram, & ex co 
= pu luna quintam decimam figni ‘partem 
“ fubtendit. Rae” 


Colligitur, inquit, ut deinceps, velut gui hac 
nalizo; demonfiraturas fit, lemmata ad de- 
mon$trationes utilia pramittensi. Ex\ quibus 
omnibus concludit, folem ad terram majorem 
quidem proportionem habere, quam 6859 ad 27; 
mimorem vero, quam 79507 ad 216. Terre 
diametrum ad diametrum lune in majori pro- 
portione cf, guam 108 44 43; © miinori, guani 
60 ad 19: Terram vero ad lunam in majori efe 
proportione, quam 125 9712 ad 79507; © minori, 


quam 





e Prol. cap. 9. lib. 4. inì } FI sit atrio dinugeni do È adreù, avpagirioa 1 T lupi 1 hd crivilo 
Abargoriris È 1) FUTGrT RIS ipgasne germani T° idìor nixdon, di $ © ipurdues TÈ odi; ner puertio, E a co TA: ovl'uzlene 


piro dirisnug. Tiro 


35 oranigdiam È # dureramos Dis dyndiotas E delu nixde is ovvie, ci FE pied uri cartine 


dpr didorry, Bc. d Cap. 14. & 16. lib.5. e Pro Ex pa vel (ut in altero codice) fx fw, reponendum puta- 
verim (fecundum Commandinum, ipfumque Prolemaum ) &' gt an hoc eft Sexagies 45°. 38". Et fimiliter in 
antecedentibus pro sex & sà aut «Ax (ubi o pro ciphra potitum videtur, Y' reftituendum &' ae» & fu ® 
& mox pro &ss, reftituendum, £' pr. fed, pro more jam in impreffis Prolemai codicibus ufitato, repono o su 
20° (hocelt 0; 45°. 38") & fimiliter 0 24° x”. 0 35° x", & 0 e” fimiliter ubi liter numerarie ( aliave) male 
confunduntur aut perperam diftinguuntur, fic diftinguo ut fenfus verborum poftulat. .Aliaque qua manifelta 
menda funt ( funt autem in Pappi MSS, plurima ) fic reftituo, ut fenfus verborum aut iyntaxeos ratio aut de- 
monftrationis tenor poftulat ; neque tamen femper (in minutulis ) tanti res eft ut Le&orem de iftis moneam ; 
* quod tamen facio, fiquid dubii vel difficultatis fubeffe videatur. Hoc autem notatum volo, (quod @mel'mo- 
‘neo, neffiepius id repetendum fit,) cum in libris MSS. literee, cum que ad fimiles in fchemate refpiciunt, 
“tum que numeros cardinales denotant, lineola fuperne notari foleant; fed, qurerrinmeros.ordinales delignant, 
virgola fuperne notari, quali folet pingi accentus acutus ; nos idem retinendum cenfuimus:, f It:pauculis tamen 
«ut ante monitum ) ab Ariftarchi & verbis & ordine ( prout nos nunc habemus) recedit; retenta tamen fen- 
aentia. g Literam % ( qua numerat myriades) litere 4 (myriadis nota ) fuprapofitam in MSS, nos (quo 
“typorhetis confulatur ) poftponimus Li rn à fequentibus feparitam ) & pariter in fequentibus. 4 Pro «e 
ubi literam e excidiffè fufpicor, occalione ejufdem litera in finevocis praecedentis ) reftituo ew. # Pro ps 
in altero Codicum mendofe habetur ed. Quod ex reliquo (re ipfa id exigente) reftituimus. Et fimiliter fa- 
gio ubi faltem alter codicum fanus erat, ut le&orem miprandum non cenflberim. Hic autem (& in fequen- 
“Ribus aliquoties) poft numeratas myriadas, comperio, five S literam, five potius numeralem notam 4, virgula 
"decuffaram ; quam ego primo mendofe redundantem fufpicabar; pott futem ut M myriades, fic hanc chilia- 
des, indicare.conjicio, (quod alias innui folitum eft virgula, numerati litere fubje@a, ) arque ex greco x°de- 
formatam. Nifi malis pro voce € interpofitam, quam vocem alibi reperimus. Pro hac itaque (ne novum 
charatterem cudere fit necefle } $ fubitituo, quo MS quadantenus referam. Tu, fi malis, € legas. 
» Eecez 4 Reftituo 


* aquales, & parallele: 


s 


$71 
quam 216000 ad 6859. At Piolemeas în 
quinto libro magne conftruffionis 4 demonffra- 
«vit, quarum partium femidiameter terra eSt 
unins, carunt lune maRimam diftantiam in cone 
Junétionibus effe 64. 10. @& folis 1210. fermi. 
diametrum lune ©. 17.33. © femidiametrum 
Solis 5. 30. Ergo quarum partium diameter 
lune eft unius, carum diameter quidem ter- 
ne eft 3%: folis autem 183. Terre igitur dia- 
meter tripla eft diametri lune, & adbuc dua- 
bus quintis: major. Solis diameter diametri 
quidem luna duodevigintupla eft, & adbuc ma- 
Jor pere quintis: diameter autem terre quin- 
supla, & adbuc dimidio major. Ex quibus 
Solidorum corporum proportiones manifefte funt. 
Quoniam enon cubus unius eft x; cubus autem 
3. eft carundem 39} proxime; & cubus 184 
.finbiliter 66441 proxime: quarum partium lu- 
ne folida magnitudo eft unius, carum magni- 
tudo terra erit 391; ©? folis 66441. Quare 
magnitudo folis centies d feptuagies proxime 
terra magnitudinem continet. Et hac baBfe- 
nus ditta fint, gr reti caufa diffarum 
magnitudinum, © diftantiarum. 


+ BROPOSITIO Ir 


Duas [pheras, equales quidem idem cy- 
lindrus comprehendit, inequales vero idem 
conus, verticem babens minorem * fphe- 
ram: & per centrum ipfarum duta rela 
linea perpendicularis | ad utrumque circu- 
lorum, in quibus cylindri, vel coni fuperficies 
fpheras contingit. 


Su xquales fpherx, ( Zig. 1.) quarum cen- 
tra AB: junétaque AB producatur: & per 
ipfam AB producatur planum, quod faciet fe- 
Ctiones in fpharis maximos circulos. ( £r 1 
Spheric. Theodofi. ) Itaque faciat  circulos 
CDE FGH: atque è pundlis A-B ipli AB 
linea ad redtos angulos ducantur CAE FBH: 
& CF jungatur. Quoniam igitur CA FB & 
xquales funi, & parallele, crunt & CF AB 
eritque CFAB paral- 
lelogrammum; & anguli qui ad CF retti». 
Ergo reéta linea CF circulos CDE, FGH con- 
tinget, (ex 16.e 3.) Si autem AB manente, 
parallelogrammum: AF; & KCD GFL femi- 
circuli convertantur, quoufque rurfùs reftiruane 
tur in eundem locum è quo moveri coeperttt; 
femicirculi quidem KCD, GFL*ferentur in 
{phzris; parallelogrammim yero AF cylindrum 


+ & Reftituo, ex Ptolemxo, 5 + pro &r, & ae: pro «w. Et fic habet Commandinus.  / Item 0. ay” pro 
at am 81% pro cnp. mm Prolt & 71 reftituo 8s, hoc eft 
cardinalis feu numeratoris fronrem fufpenfus, ego (quo typothetis favcam ) in lineam hic reduxi, 
notatum qua ordinalem infinuer. Ne autem erroris metus fit, fatis cavetur in verfione. Tu, fl 
i 8 pariter in fequentibus. 4 Com. 
locorum anguli qui ex oppofito, equales funt : «5 funt reti qui 
. 


bop 
malis, pro + lege 


ARISTARCHUS SAMIUS. 


AS 


3” dn ra, 6 7 ate $ FUVÙ. Irda 
mpiilo Bioriw munibros amdetor, dn cit sw 
irùs n cx E nirres È gii, bt È bj d oe- 
Dire ca F mfuzicus pico Sinne * $d i" 
dè F pis 20, 1 dî cu E erre È cedlins 
Lo 2" 9 $da È rirnee È NU T N° dea 
È die isw ds 1 Alghueroos d cedluns, musrav ii 
Mete fa at n È 7 POI 
mris in È d di dt pie der dere 
di aeNlwraxis vererdazia csv % mis " B' palor, 
ni Nt, È 0 celeins inroredinazaacio, 
nis d' palur ndi è vis roteAadia, 
im ro ipiov pal dD dv xe ci F cspiav = 
piran Ayas dirai. Emu Did a 1660 E dint” 
tv a i di mTyx B' 7 avrivigica X9 
dida suoi SFYUÎ L 
iisa® ds cwdratX om dis town ros 9 fi cedlune 
capiùr pirsdas, muirav ist ge A Id È 
di r8 ins SFXEÌ IL inarrranaatdepnor 
mam drv plev doge Enfisie TE Ni TE È gii. 
Kaj qaota Li dii met» dpi, YNELAwS 
Tanodiar peredir 19) Imppator. 
AL 

Ato opeypas ice Be 6 avTos UAIrdp( 
aLiraubdra, arioys DI 0 auris xéitos + ropu- 
piu ter ess Ti dAdarm opere: è 12/9 
Futrrewr aoThS a99pdim edita cp 1 mess 
inernegi Pron dora! dr ipa ste) i Furia 

dee dit nor Papera F oPeYpai. 


Hess ioty cPajpeg, lv nivrea ica nia B 
mura È Tldxbica 1 I cala 
x, cabeericde dia f a Jhmda memo den 
uès wF rPajpes pericus nixdbca Mousre fn 
ds CHI mindes CixSur dia B 
75 #0 crede iper ai 7a (89, è iCal 
13% Cond ai Ga CD in mi) RONDE 
cin, È di y$ #8 deg Ton) m È ANIA de, 
MacaMiMygappor aos sì È Ya Bi agì di 
méds mis Y È yoriy 6pi) trrmg*. Dee YO 7 
ye Cn0 ninrar Parile). Ev Î) eSpsme, 

aBit aC epedidggappor ne) si Ay 

CA npusindia Eargdirra cis d curà aa 

day dornamesn 698 rpraro DipiSo* 7ai Mida 
CX riporindia crerormay nari To. 
Led sola der 


LA 






er 





3. Sed ordinalem feu denominatorem +, 


‘ammorun enim 
CF, re&i erunt, 
è Sup- 


Ex 34 primi Euclidis. Paralle 
«i. AB anguli ; ergo & qui 


ARISTARCHUS SAMIUS. 


efficiet, (ex 21 def. e 11.) cujus bafes erunt. 


3‘ Parts or) ci Ei dfapiress mis VCI 
daludot, ir denis mods Tlò a, da # ca on 
pemnioi Diarder rds ye CY ipdas Ti DB. 
Ka) Passò, dn % dinpdraa sind «Parinmy 7 
cPagpir trtd) Î VC seri ric perenne 
tPartlery FAY CA npndiay. 

Eswaay'dì di Paipa mirw, div niyega i9w 
mì & B, dvioer È polaris riyteor® a. AfY@ 
dm nds oPalpeti 6 uns nie aea lare, 
Thu ropuPlu) txuv eds TH EAd0IN PPalpe, Ere 
Catia i dB, cute 29 1 43 Th 
do mici. di © muùs tn È rPaipass nixdss. 
Moto VT Cal plan degò ydt 78 
Cn nuda dire xd) ca ti nÉyres TE y: ri 
Hunns pisl day 65ì È Cu TE meroge 7 CnÙ ninda. 
Avari dn 61 iv mention, PR, A 

‘ ds ri cn 73 nbynes TE Y de nunds méds Tlhò cu 
75 rirree ri Cd'rivde, Bruss ax meòs Ta 
ape dat © irnprBlor È x iusiore È rd 
ri #CiPaMoBun Ti Cn0 ivden È emer 
Cb rari ati BC apimndes ile ri 
ay Mg irlivzim ti TC È emi eo de n ax 
sed OO x; 2 d pds Td Br im diri Sp 
ad tra y,ndi Bu tn BC fam deg ds di a 
pes rhò xB, pay a pese: è ta = 
Andes ti ay 7a BE «ida deg tari 70" 

o is sig ni rò PC di det i a 
F]Ixypa Paste) dee tt ydt nivde. 
Hybcows di ui 7A Lun ta Budoni 8° tav 
di eBpions È E, mE CY npereindua, 
Cr ky i xl e tesyura, wEuarydirne es P 
duTò Fi darnarezti vd Mpraro Dipedeg* n 
Db Cyd "764 iprsindia enya) xarà 7 
oPespan® di EYA redyonor PLC L Snai 
uoivis, ly Bdade ci. ci SÉ djapiress qs Ye 
"S niudot, Gp3aù tyms Fpès TRA alora” nireg 
" aiiriav me De È è xoinos. 7 ePaspon Pda) 
nari thò SiPareas, di È 14€ y Va T 


EyI MAC v di prsundicoy ner eleniy ITA 


5973 


circuli circa diametros CE FH, resti exiften> 
tes ad ipfam AB; propterea quod in omni 
converfione CE FH ad ipfam AB reéte per- 
manent. Et perfpicuum eft fuperficiem ipfius 
contingere fpheras, quoniam CF in omni con- 
verfione femicirculos KCD GFL contingit. 
Sint rurfus (2g. 2.) fphera inequales, qua- 
rum centra A_B: & fit major, cujus centrum 
A. Dico diftas fpheras eundem conum com» 
prehendere, qui verticem habeat ad minorem 
fpharam. Jungatur AB, > & per ipfam pro- 
ucatur planum, quod faciet feftiones in fphz- 
ris dela (1 Spberic. TheodoJ) Faciat cir- 
culos CDE FGH. Circulus igitur CDE ma- 
jor eft circulo FGH: ergo & qua ex centro 
circuli CDE major erit ca qua ex centro cir- 
culi FGH. Fieri igitur potelt, ut fumatur 
aliquod punétum, velut K, ita ut quam pro- 
portionem- habet que ex centro circuli CDE 
ad eam qua ex centro circuli FGH, eandem 
habear AK ad KB 4. Sumator, & fit K; 
ducaturgne KF tangens circulum FGH : & 
FB jungatur. Deinde per A ipfi BF parallela 
ducatur AC; & jungatur CF. Quoniam igi- 
tur eft, ut AK ad KB, ita AD ad BN; ar 
que elt AD quidem aqualis ipli AC; BN vero 
ipfi BF : erit ut AK ad KB, ita AC ad BF: 
eltque AC parallela ipfi BF. Retta igitur li- 
nea eft CFK £ Sed angulus KFB rettus eft. 
(18 e 3.) Ergo & reQus KCA; (29e1.) ac 
propterea KC circulum CDE contingit 8. (177 
€ 3.) Ducantur CL FM ad ipfam AB per- 
iculares. Si ‘igitar manente KX, femicir- 
culi XCD GFN, & triangula KCL KFM 
convertantur, quoufque rurfus refttuantur in 
eundem locum La moveri cceperunt ; femi- 
circuli quidem XCD-GFN in ipharis feren- 
tur; triangula vero KCL KFM conos efli- 
cient, (18 &f. e 11.) quorum bafes funt cir- 
culi circa diametros CE FH, retti exiftentes 
ad KL axem, & corum centra L M. Conus 
Vero fphararum continget fuperficies, quoniam 
& KFC in omni converfione femicirculos 
XCD GFN contingit. 


La SCHO- 





5 Supplco fi placet, è ca&x1d4 ut 
Rd cpl d Com. 


ex centro majoris CDE, 


locum, Scholium habet codex $. Quod 


quamvis noo fit neceffarium ad 


prius. Arabs habet, E? protrabatur wtringque. c Teugk reftituo (ut 
Ilud autem punttum hoc modo inveniemu. Ducatur feorfum, (Fig.3.}.ea que 
fitque AD: Cr ex ipfa AD abftindatur AO equalis ei que ex centro moimoris circuli » 
Fiatque ut DO ad OA; ita AB ad aliam, que fit BK. Erit enim, , 
qua ex contro circuli majoris, ad eam qua ex centro minoris,) ita AK ad KB. 
ampio. f Com. Hoc ef, fi è puntto C ad K ducatur retta linea, tranfibit ea per F. 
vvrmus in Commentariis in 10 prop. libri Archimedis de iis 


e Reftituo #azppdjen, pro è 
mos - 


er. Ai Ad hunc 
a pr E 
demonftrarionem Itis propoli- 


a in aqua ve 


tionis, prout ea verbis hic concipitur, eft tamen ad fequentem utile: (ubi prafumuntur LM citra centra AB.) 


7) 


see peg see tine reddidi. 4 Reftituo ws,» pro w@ & mox pro «{» iterumque pro »& Et in ver- 
fione, AB pro AM; & mox comus contimget pro cons contingent. 


Eece3 a Sup- 


ut DA ad A0, (hoc ef, ut . 


- 


; . 
sa  ARISTARCHUS SAMIUSO 


SCHOLIUM Codicis Saviliani. 
AnifeRum autem eft quid CL & FM; 


neque ad circulrum centra cadunt, ne- 
que ad partes AX BG. Si enim ad centra, 
puta ad A; trianguli AKC duo anguli reti 
erunt, qui ad © & qui ad A. Si vero ad par 
tes AX; obtufus erit qui efl ad C: nam fi ad 
centrum A jungatur velfa, que extra cam 
cadit perpendicularis obtufum faciet ue 
ad C, pe anta reum ad punftum: i m 
quod incidit. 


PROPOSITIO IL. 


Si fphara illuminetur è majori fphera, 
major cjus pars, quam fit dimidia {phera, 
illuminabi. 


Abur, 

Phera enim (ig. 4.) cujus centsom B à 

majori fphera, cujus centrum A, illumi- 

netur. Dico partem fphare illuminatam 
cujus centrum B, dimidia fphxra majorem effe. 
Quoniam enim duas inequales fpheras idem 
conus comprchendit,. vertuicem habens ad mi- 
norem fpheram : (per. preced.) fit conus fpha- 
ras comprehendens ; & per axem planum pro- 
ducatur : è faciet allud feftiones in fpheris qui 
dem circulos, (1 Spheric. 77 heodef in cono 
autem criangulum (3 pr. 1. Conicorum Apollo 
ni.) Itaque faciat in fpheris circulos CDE 
FGH ; & in cono triangulum CEK. Mani. 
feltum eft portionem fphare, que eft ad FGH 
circumferentiam, cujus bafis circulus circa dia- 
metrum FH, partem eflè illuminatam è por- 
tione qua elt ad circumferentiam CDE, cu- 
jus bafis circulus circa diametrum CE, reftus 
cxiftens ad ipfam AB. Etenim FGH circum- 
ferentia è circumferentia CDE illuminatar; 
quod extremi radii funt CF EH: atque cft 
in portione FGH centrum fphere Bd. Quare 
pars fpherz illuminata, dimidia fphara major 
erit. 


PROPOSITIO III. 


«+ In luna minimus circulus determinat opa- 

. cum & fplendidum, quando conus folem & 

* lunam comprebendens ad vifum noftrum ver- 
ticem habeat, 


Su ( Fig.5.) nofter' quidem vifus ad A; 
folis centram B; centrum vero lune, 
quando conus folem & lunam comprehendens 
ad vifum noftram verticem habeat, fir C: 


‘ 


ZXOAION Cod, S. 


Hoy dî ons) yÀ #1 CH, sn rari? 
sivagor Masa T sive, Erin ni ab, 

Bn pis di 1dò dd im 7 rivrpor, civ 

im tha, terso Fany ai dio yuri ii 
tv), pm apo o Y Ci aporia di di im rà 
ab pon, apra ud isey i eds tm Fl to- 
ubdns dd im © nerrper 1 a edi, Cast ton 
par atrio a feEréiae mi Thò pds TÒ Y ddr 
How, * eripar ipSp rliù pos è mila muto. 


Ù 


B. 


Edy opriea nia uilloros sante opaljas 
purite), pueiCor ieucpagete pamodtar9). 


oajea 9 ns nivrpio È B, Casì usdoos 

tawnis Pops Pandida 15 nerrpor 

dd. Aiyw in n Punlowdpon Bs È 
TPajpog ns nivrper n B, pelo esw ipurPaeds, 
Emtì nd dio avirss oPaipyg è abris x&rs DE: 
dapfdve Thè repuPlò ix ros TH iAdosere 
oPaipa* ia è mera pera ris cPaipos xiivos, 
% CabetAid Agi  afovos imtredor® somtoi di 
mus [* cv db F oPaipass nindes, to di ré 
ucévw Tesyiwvw Mositw] cy dè PF rPalscus ni 


xrus a de Cab ce dì ro neve resyanr 


n YEK Panpòr di on n nari riv Cn EDI 
pdoa tuiua SoPaipas, E Pins is ò E) Ag 
perper 23 mundos, Drums due pipes es ed 
Ti Tpipans Ti rari rho yde oEPidav, È 
Bars icw è Ei djgpuerpor mv ye nur'os, 099d5 
cv mpòs tho a B evfriar. xd 10 Edi 
pda Pane) ari dti mesdipi ina) È 
auris con ai VC 6 % ito Ca0 ri 
pan urto È cPalpag n B.. Ar n Ponli- 
#dpoy pipes mis oPaipog peli 650 ri pur DseAto 


rm. 


Er.ts Ali tales xuxds Swedu Lr) 


Turonstesi i ni duran, blr,o mera ni- 
VafaaiH E vaAii doppio 
tai anche Ti spera Gf I 
F= PA AB puerto adriano SI la 
KevTpor 79 8 merletto METRI, Ney 0 TE 
piraucdrar sont 7 RA rel bolo 
nu sopulò îxn rpos Ti riueripa eve, n y° 
è cme 





4 Suppleo, uncis inclufum, quod in MS Greco excidiffe 
legifie videtur Commandinus. 4 Per pracedens Scho! 


lium. 


videtur, propter cafdem voces recurrentes. Et fic 
a Com. 


è 








ARI STA RGH US SAMI Us 
spe fiie a di ppc per 8 









ai 


fi. ti 
 Rtne | 


upon) 






576 ARÎS-T,A-RiCKHIU,Sy SAMI U s 


sò mcò ve egro it 


"a 


HA 
GI st et 
ab lodigne a D, 1 
quale dA VT dI % 
da 
Vita 


duabtis 
HE bale” 


3 5 <A 
o 4 ni “Dl se, giare. 


quinta pars tnius red î 
BAD angulus. Angulus i igicar RAD di 








ARI SUTAA/R € MIU'S SAMI: U Sì 


ss0 [* pus ] puipos. Ketì tomi vip rm ri ed 
at ndeg vent Bad Faria mods ipso 
ae ran ela Dad dra 
Vdc Edd iranica i pr pi 
pes pp ta c4 Sugo 
L' pe pps": nas a dd 
rene ilindi i pain {B9 1 49 
è bp 8 Kai ce fe 


B3 FEAT PA vv » ng sarà 
) UGIÒ TOA, 


Pre Sardi Ge rina Bit adeni 
mar Bad aa ra td Were È î 
‘ppi Rei 69 TIC Sd a pal da 


ieri rana 9 TÎs spepa St; dadi 


UD 7aRI [dra 8 vara 176 2 


viva fd dora t5Iv A ra 
Aldini £ (a. ir im 7] dBd 1 
casta FI asd, rav dB, Lana Caò ra 


Bad. H deg um fi PESTO LETO 
cav ES pad petpes. H.* limi 7 Bad di 
puotisod,iodas an L° pi I pipes, [£ pare 
sp9is 4 paspose] Aee di im rinnad ide i 
Das AE iO 10,3 i id 
oa 


pv. 


sit) 
. 


Ste FE 
divided. [i 
E raterieoioneio sir sab) re 


orti tn * at ga Li AL 
4 pr" Lv Sei 2 











si lati BL, è È 


trota 1° “i a Lù 


1 Mt dd) rà pete 
‘ 


pai gulis-BAH ad ‘AB sagulu 


n que, WE 


SISI 
= 


577 
'refti pars quadragefima quinta. Et quoniam 
refus elt ai aggio) BAD argo w 
lus pd; n num pepe: p: portino 


BD ad DA». uare BD minor 


qa pate quadragc ia quinta ipfins DA #3 ac 
propterea BG ipfi ins'BA multo'minot sin quam 
qu ima quinta pars. Et.dividendo BG 


Ng ci A vipoG, quam pars quadragelîma quar- 

& BH. molto minor cl, quam pars 

quat quarta ipfius HA 8°, Arque habte 

HA. majorem, pro ine quam an- 

Angulus:igi- 

tureBAH anguli ABH:minor eft,. quam PE 
elima:quarta pars 4 « Eftque iplius q 

1 @plusiangulus KAH ; ipfins. vero ABH 

duplus -Sngaloe (RBB, peo: ‘angolus KAH 
minor , quam q Mma quarta 

Rip KBH $.,) Sedan ds Poli 

oo o cor 


Ise 
RE% hoc 
(do e e PIAN TIRA BAD (8:60:) an 
Le usigitur KAH' angùli BAD mino? cit, quam 
efima “quarta "pars. At angulus BAD 
di quadragefima. quinta, pars dimidu. reîti, hoc 
elt ‘unius refti pars nonagefima. Ergo ne 
lus\KAH. more; .quam  reéli (pars 355 
itudo® autem fpettata fub tantulo nen u- 
lo ibfenfilis it noftro vifui . Atque eft 
ferentia #qualis.circomferentia. DE. Er- 
Palle EROE noftra. vifîti, adhuc. magis infenfilis eft. 
Pg et pe; paneolus FAD minor e- 


Anali Quare PA D vide- 
bitut ellè; "5; F.: Lal razione C 
idem videbitur; quod Ej ac «pro 


gra CD, 
pe ad cala poi non co ab 
a E ir dato 0 cermimaris’ in luna 


dine pica pr ci i figa 


Blues 8h 7 
(VSPUPA bi 


di FAC Li 












AB 





Reg Sa 71 





msbi >) 





sggtne n 


spet è 


Met SHELL DI] 


578 ARISTARCH 


Pappus in Eodem Loco. 


* Define autem unum lemma ex its, 
que traduntur in quartum theorema ejufdem 
tri inquifitione dignum. 


ST circulus ABC ( 7ig. 10 ) cujus dame: 
ter produéta ACD; centum E: & è p 
&o E ipfi ACD ad redos angulos dica: 
BEF : ab ipfo autem D ducatur DH, circulum 
ABC comiingeta: & dimidie ipfius FH 
lis ponatur ad utrafque partes C, videlicer KG 
CL: junganturque * KD DL FD. ‘o an- 
, gulum KDL angulo FDH majorem efle. Pre- 
mittuntur autem bec. 


Sit circulus ABC (FE 11.) cujus diame- 
ter produtta ACD: & è punîto D ducatur 
quapiam reéta linea DEF.. Dico circumferen- 

tiam AF circumferentia CE majorem effe. 


Suinatur enim circuli centrun G: & GF 
GE ‘jungantur. Erit angulus ad F angulo ad 
4 a’ “vg DÈ. €83 È quoniam triangulun 

angulus exterior AGF major A 
Ur È É & oppolito, eo qui ad F; hoc € 
qui ad E ; angulus autem ad E major e 

ulo DEE, propterea quod eft extra Por 

n: erit angulis AGF angulo EGD magor. 
Et funt ad centrum. Circumferentia igitur AF 
major eft pride CE. Quod demon 
firare oportebat. 

Sit (7. 12.) circulus AB, cujus centrum 
Di & extra circulum antum C: ducantur- 

a CLDK, & circulum contingens CF. De- 
A per D centrum ad reétos angulos ipfi KL 
diametro agatur DA; feceturque AF circum- 
ferentia bitariam in punto E. Et CBA CGE 
î sragantali Dico angulum ACE angulo ECF 
majorem efle. 

Jurgantur enim ( Fig:13.) EB FG. E? 
quoniam EB major eft quam ‘FG, & BC mi 
nor quan CG; babebit EB ad "BC maj spore 

proportionera, quam FG ad GC (8. vid he 
pa agora tad, BC; cita. HG ad GC©& 
He fungatur, - Quowiam igitur anguli ‘ABE 
EGF inter fe equales funt, quod © circupe 
ferentia “AE © frentie EF (21.0 3;) 


Le 


religui anguli FGC equales (13.015) 


circa e sdatera. [unt to 
Ea faia sed 

t) ACE 

gi inter SARE 





a Le fi gp a sr. quanta enim sica 
mm 

Et in te sir gava verfione, 

vis hic idem fit angulus 
peripicuitatis 


ingulus) ut grazco conveniat, 
, 1 


ul A ON [a 


RENE Cari 


US :STAMIUS. 


mi Ex È) & Miray PR ; 


E Nn Nip ves fabio ca TS qees-. 
pla us ri Vida: E Bibriu, è C 
nioas dÉiov. 


Se niaes è 207, Apres 3 ci de 
Candiioa i ayd nirreor ] di A 
dom # e tn ayd mpòs ipdrs n Bel dari 
sd 18 SET s60l Gela 39%, sd 
necda TI 
VAN 
dn uv €91) Um KI A ris um* rin (Id 
aesvesti) dì vide 
Esw mixAes è a By, È Aipergis Enid 
Pj PETÙ 3 3a Ed hxbw ns sia, n did. 
Aiyo 6n Li a$ Deipipra pelon dc) Tis Y6 


bugia dì dpi shard ompestor® È 
imf'i ire did, ns _Kelù panic aperti sr pùs 
è $ qoviz Le) ty è © ip est 
qury Én x E] Cards provi e nd TS 
peider È isì Ts coni % dm Tie Ape vò È 
mem mis pos de. dmù i ape Do) ri 
tì ris Um dies did P desk draj 
gi Uziò ‘16 deg pelle Asi vis tara eg 
% dai rpùs tw sivepi: Mean deg È 
pad 7 al vis ye, dre [ a dei 

Esa] river 6 a 8, povigie - 
UNA mparton Py” 
astlegan E nina i Y E TNZIA 
Gpirts six dlaptrpoi d'a è muito 

id a WE. Ka imfeò 
yRa, ne Aya pi | 
vira mis Carò 676: x 

EmiCevxbun aj 8; 
neB ms iMdlino!93 î 
n ht dvn 
Legovirt Bas 1° +Brpòs B Lo: 
È emerga i 7. (Em £ 5 al 
Yaviaj ORA im 
st a * DEDE, vst) 
rino i Sc? fin n 


















‘notatio, Acque incerpono (cx 


spinta «D inameg E y 31 vo 
è emlevyiwone ci xd, dà, QI. Afya 


i DI 


IRIS Serina di 
pod. FEE x Pam È. 
rta Mari ie 


(23 is) 
cEss iva E 


im n 0° Emi 
5807 mesa qualità 004 CE 
pr fc e NOLI) II 
isì tie dom ea ray mg. 
gira ed miespeprit. Ka) (E 
Core i Al Proteigreti vola 
Dj é pBryaria i card Cp lm deg te. € 
i cadde v yavia ri rà DA Kaù tw ixa- 
nieg avril Adora» èfbis: È em) ion es ri 
pi 1) oral er dì di 'aodva 
EC pe lea ce E reni Sl pe 
vò 1 pe ion ii Bans ipa si #d Beal vii FE PA 
ion ésì, È ai [Aarmy] yaviay [PF Aovrags yarizus] 
ion) dem. 12 dp feni drd do ar dò 
Urp yaria: Tiahiy tod Sipoanite è ivi Ca 
Latpidizta,] pesid'ar diparte ici Ca, m 
#6: none Sogitilzi re rà 
puiyaria dea ul is ipjis" 
dirt Bri C. Th ta indi È 
pe Bi ae: Up ES Ch 
aa ir È ACD 
Em 6) tn, ‘vai 
im ri init dar 1 Cod CA 
a CE pri und end in 
Pr pefan deg dò ride 
Sei cnr ll 
Georgi pd dai v° ve 
ftt sxba 1) 7 1. Ri papi 4), 
Tipo” nda grin po dinai Corduatoo 


n 


1 


Fires) 





NE © 4 Mg e NDR go 


v ieri 
CI ATE: crt 


e TAI IT) 


pece A Cp vi ict v' 
a g. Bdos des i 3 


ARTISTA RCHUS SAMI US, 599 


Secetur SA T4!) circamferentia ni bifia- 
rîam in fungatir 
rogo ped ale anale MORE BE 
ducantur. FER DL ad Na 
fear = NF; & NU, vo 
Atague atias ef 


feta 
ImAX major, crcumfe. 
venia CL (Potbcittgiori) ICL'efl &gua- 
f; sbrague enim carwne)i cocumferentia — 
Fi dimidià. Circumfèrentia igitar AX n 
FM: Ponta ipfi e pui 
cumferentia AO Jungatur 
feci ciroumferenzia n SA pri icorcali pin, 
gi aiar femicicali ECB, guar 
et equalis MEs;erit &y religua OC relis 
B ‘equalis. Sed circumferentia quidem 
de. infiftit DAO argulus ; corcumferentie vero 
de glie dg anigulus NEM: Logo anzulys 
is angulo NEM (27. € 3. 
i be; utergne corum vello minor (31.6 3) 
Et cum AD fit equalis EN, *& A0 ipft 
FM; a ag e duabus' NF FM pi, 
les funt us DAO eft egualis pis, 
NFM. Quae bafis OD bafî A, È res 
agli vekiquis angudis funt dive (4£e +) 
lus igitur Da 9 Losana angulo ky. 
pu quoniam fe lemniiciri ‘erentia eft 
FAB; erit PABG femicicillo major, cui infi» 
fit angulus FMG. Ergo FMG major eSt se- 
FRA rt) Coll ubtenditur. vélta linea. 
lo autem acuto 4 ia SEIT 


Gre major. et M (19 
ci). sg NA 
FBN, (Anita 
4 UZÀ (7 
pui "LI ipfi ÉNÉ 
gualis : Presta EDN i Arto (CÀ 
gt END ($. et. dir. Di Regie an- 

: RI Co latere RD 



































ti gina x Rota — ponatur- 
DA EN eguale R antur, 
i Bacio isitur FR eSt e A RS © RN 
RT; due FR, RN duabus SR RY eg» 










‘*ERN 
po gt ar ne) ba] 
NE bali ST; s01) Rie 








RND.__ 
Ffffa 






















ri 


580. ARRILSITRARC CRIS ESAMI. #- 


- At, angalus 3A Db ed TO 9, 
sika Large 
, EU Gurisitore vt 


et Pizia % » 


i CR Besate da 
Cu la dilata nb apr - jOrar ii 
ca alari no ser 


* noftrum” vergit : 136 e 1 rl is + itato Sn Turini ida 
qui eft juxta determinante, Spofter if velterta Ri puiaza Fugles 3 


8 ao Jan la ch ini di 1 Rida 


pura enim -dimidiata exiftenté; a cir- 
culus decérminans opacom & idum 
pay vergere «in pt vifum ( 3. pofit. ) 

ab eo mon: differt circulusfîaximds, qui 
cit juxta determinafitem (14. dust.) Com igi- 5 ( 
tur.luna dimidiata nobis appare; tune ciréulus  xvxAG. O7 pati A 
maximusy qui ‘elt juxta determinante, in. vi- tre È piricis 
fum noftràm. vergit. 








PROPOSITIO VI. —. sTos »8, 
Luna, infra folem fertur, & dimidiata rim sgrimen phi Fig: 
exiftens à fole minus. quadrante diftat. ques Soa fausto) SpIRER snigl» 


E adige, o , Lul SA ves 







IT enim (75-75) nofter vifusad A, È 
Sis CRI LI & junéta VEDA o 
gere per ceneri lane dimidiate vii. 
alp num producatur,  Faciev utique fettio- pai LEE 
Pe e fphara, ‘per quam Fertur centrum fo- Fondi peer ong Pm: 
lis; citeulim maximum. > Faciat ergo circulum & rp, Palps sal i co 9) è, 
CBD: & è ‘pinto TA ipli AB a reftos an- suor peépssrr. Ibieira ky Ty fe 
gulos ducatur CAD, dfantis Ggitur eft dog? a Ti al ed ilari 
citcumftrentia "BD. Dico lunam infra folem “—oetd dea ib | 
+ ferri, & tum dimidiaca exiftar, minus quadranite 
à fole diftare.; hoc La st ipfius intra re- 
tas lineas BA_AD, .& circumferentiam DEB 


contineri Le 
















4 
red 
LE 





sir, fit centrum ipfius F intra re 
Bal it DA AL, & BF; A (Erit ergo 
pes axis coni folenì 8 lu ic sy 


a o al gr È ( propter (yntaxia) 4 
Sed Commandinus etiam omittit. 





cadi e -sdeirn PES 


o < rap pttgfito ui 







a R drsmpreteri ei SUGOMITTSI 3981 


elia. 
Aîywi me, . a ir 


Latiano fa sazio 
rt grte ESTE peo ‘ii 
nai dirrà di dendiior) i vat Ripi verte 198% 
atte depuis nd adi ta 7 Be 


ime dda. Olmi dad irta 
A sd Muoni deb gio 


as rigor © orAluongio diari pe dove cus 
tr frigo Opeias. dergbia) è în 
sdi i tr avnis mis Bed mesbdipetes,» Ermas pa» 
Hidja da darte Dipera nd mriù, "9 
- AIA Didoron Ppevti carina daro 


pd è je; % . a 


è Dad 


Dio) Nara spet Py, 


a Sarasnia ros È) PERA MESSITI è Fai UA 


3 puliCon IdR vergata Tagore o- 


cr si La "pn La" 


nai 


 turque CB in DI Est ne: mi O; 


7 mis colate dice ng) N& BE cittiloRGH'ad bp. re 

doni net in4 0) BC vai. lA 0 propre as 
SRre. 3 3idefi èlr) Pestd 1A 

PRCOCOITO DIE sane 

si dea. i n lum PNR demi ad 


br pr effe cin Sitia AD. Si enim fieri 
potelt; fit rurfus BM jungaturt: fitque 
beni dat uxea “determinantem, cujus 
centrum. M: adi ratione oltendetàt tag 
ce Mi ad. murs prose 
ius, ri. gnoni poteft 
(gaen).. Non e ipfa- AD elt. cen- 
trum lana dimidiste ex:ftentis: Ergo eritin- 
tra» reftas lineas. AB-AD. 
Dico. preterea.'elie, invia crcumegziano 


è BED..Nantdî “fieri. poteft ‘fit extravini 


Cto.N; & cadem conltruantur. 

angulum BNA.restum efiè.. Major. Lr alt 
BA quameAN (190101) Sed BA 

lis AE. Ergò «da» AFequam AN major 
Quod. fieri,mone potett, . Non-igitue Coe 
lune dimidiate exiftentis cit. extra. circuinfe- 
renziam BED. Similiter oftendetur nequeselle 
invpfa BED circumferentia.. Ergo antra ipfam 
fit. necelle el Luna igitur. infra folem fer- 
cury» &dimidiata esiltens minus quadrante è 
tale dil Hiv 


PROPOSITIO VIE 


Diftantia qua f à terra diftat, diffan- 
tie qua luna diftat è terra, major quidem 
be e agri vaga ahi ina 
vigintapla) 





Ì. Pan 





FOR: 





credo cer 
EDA. b VAI Prodmatur etiam 


e Com 


igitur GBEelt quarta pats vinîts ‘tetti. + Sea 
DBE' angulus eft unius’ reéti» pats - trigefinia. 
Ergo proportio anguli GBE ad'angàltm DBE 
ell ca, quam haber 15 ad 2. Quarùm enim 

rtiòm angulus Weftos ‘eft 60, eartim anigo- 
us quidem GBE eflt 15 ; anigalus vero DBE a. 
Et quoniati GE ad' EH majorem*propottio- 


nem haber; quam angulas “GBE ad an 
gulamie ;  hibebit ‘GE ad EM' majorem' th 
pottionem, quam 15 ‘ad 2. Elt-iutem BE è- 


ualis EF atque left ne qui'ad E re 
das: quadratum igitur ex FB duplumieft DL, 
drati ex. BE. Ut autem quadrarum ‘ex FBiad 
quadratum ex BE, ita quadratum ex“FG ad 
quadratum ex GE 4. Ergo quadratumex FG 
vadrati ex d GE duplum erit. Sed 49 minora 
unt quam dupla 27. Quadratum igitue ek 
FG ad quadratum ex GE majorem proportio- 
nem t, quam 49 ad'2;. Ac propterea 
ipfa FG ad GE majorem habet proportionem, 
quam 7‘ad s: & componendo FE ad EG 
majorem, quam 12 ad s: hoc elt, quam 36 
ad 15. Oftenfum autem eft.& EG ad EH 
majorem proportiorem habere, quam 15 ad 2. 
Ergo èx xquali FE ‘ad EH majorem habébit 
proportionem, quam 36ad 2 ;hoc eft, quam 
18 ad 1. Et ob id FE majorelt; quameduo- 
devigintupla ipfius EH. Eft autem FE aqua- 
lis BE. Ergo & BE iplius EH major eft, 
quam duodevigintupla. Multo igitur major 
erit BH, quam duodevigintupla 1pfius HE 8. 
Sed ut BH ad HE, ita.elt AB ad BC, ob fi- 
militudinem triangoloram È», Ergo & AB ip 
fius BC major elt, quam duodevigintupla: elt- 


ue AB quidem diltantia; qua fol.à terra di. 9 


ftat: CB vero diftantia qua luna diftat è ter- 
ra; diftantia igitur qua fol è terra diftat; di- 
ftantie qua luna diftarà terra major eft, quam 
duodevigintupla.' 


Dico etiam tninorem efle; quam vigintuplam. 
Duicatur enim: per D ipfi EB parallela DK, 
& circa DKB triangulum circulus deferibatur 
DBK. Erit iplius diameter: DB, propterea 


=» 


CM: jangul 
BCM, hoc eSt angulss HBE (29. e1,) 6 4 


BEH. Religuas îgitur ABC religuo 


i Reltituo % pro 














Td edit venda, ia le 
Sio" dip gote ts 699 spari È, Ton ) 
aid BABR TE ri PEGLI RE 
cole là VI prifora regoli ire vir PAG A 
vavia acòs tlò Uard Td Be venia 
niro Tel pllora rigor ird, i 

idée. Kodi 004 MRS 
ii incàs TOT 0 deg doi Ed 
aac is ds di ddarù ( Bimes d 
Hrws ian dor Cds dn ne 
CE dat dirne. de) 























TE 


iddiaserd dro È dvordna* slice dem Cams i 


rUTisw) dr [a] AS ages ie. 
tn pos Thò 0 pela Nijo 6; 
mpòs mi dio. Ar intesi sì CI pde led put 
Cera 2530 Èxd, fi dr rd A po do retin 
nb rd (n mpos a naea CE[Fe0] pi 
is n linranddinaziaciar. H DC mei 
Be Cibi dea PE0 pailarernn ta ri 
ratdanay mia aper BI Fs pelare i 
linrancudina mario 8, NN dossi B Frpos a. 
Ue, &ras ivi a rp t BY, je È spariti. 

agis DÈ O a 5 1 li A NA 
ancudinamaca %tw1 È al aria è dr 
ix4 6 HA 105 dard FAY 1 VE 7 de - 
txt ri ceNim Dord dns. To dpa dorogn pid 
xd 6 7A16 dt i E dorpiparsi è 














ARISTARCHUS SAMIUS 


WpIleò circ Tlà rpos gx yaviar  cmnppida i 
BA bayars È tm i Caro 7 Be gara rea 
nas bw 0pdis, di Caro 7 BÎ x dipa aeiarosty 
6a 0pÎ55" 1 dpa Bu EPipra * ifarosw in E 
Serina so 3 ng) i BA temo peo È ine 
asrdu ipa (i Elda 8 GA mele 
deramiaria isiv. Koj txd i EA mapiPipda pds 
"rluì Be meaPiperan pusiCora depar, tree n BA ci 
Sela pos rho Bu side! Haga FAehia È 
Px sidsias aosay icìv i dina miaciar. Kaj sw 
aivris deri ri BI. n dipa BI È Bx iAdostoy 
is i benna. " 25 51 BI pds tlo Rx, 
Srws n a pos By". Ag Ci BY idr 
car iswn tinnrdaran Kaj 650 1 sd ab P 
doresipa è amiza ò Aus dora mis pis. UH By 
9 dorosnpa È darigdii cadi dor È pris. To dpa 
dimeipa è damizga è As dm È gii È Ymshuams 
#3 arri xd ri ces am TIE ris Pacs te 1 dine- 
odor. Eduxhn $ È peidor tì caruncudina— 
©) .00, 


XX OAION Cod. S. 


Ma)" respon E CBd n erò CRE Yovia 

dixa nti) bm ris * Ba dies dum dii 
=BFn muri È qhò € Baom' vi dpa Cn né Tp 

È ava lg Fo Nowrags spo 
dpais F © fav dea ds di mpos 
Thi Be Psga mpis Tnt dig È de 
doni # CBraregywrey rpos n dò È Bi med 
vor, Sras © dad Î CH nTEAYONY TS 
darò d ne mtegytior 

» 


H' 
Onu è FA 105 CaAsmy dA0s, TOTE i doris 
nliros Ea Gdr To TE HAV È P ada, 
+ copuplò txgar waess TI puerta Cf 


dia 9Ò sar cuAetry è frues, di Tnr poderi 
Doris cursund* cumiloi dv è px dip 
T'advon mena pavone Th) cedlulo TLò 4%: 
puPlò Earle rpòs TÎ nperipa a. Epmilà 
3 fra Cuappdad eis aurv, % Umripatipos, Redi, EÌ 
Dt coi Gi CAM N Enia Ge 
‘ Dalflor dat 7 virepalipor. Ei dè SMeimi, dar 
pBpos av Cnderonrdis ta tao iebpga) Pd iva 
dos Ti Curia C è dia did Cwdederriss' Tim DÒ 
Che F mpriotcos Poumpiy dies dr Gy brspaipai, sn 
Sei. Evagusni deg tis È uiiner È, TeE4MMD 
a')omrz vare TE 7 uGeirori 
ala ropoplà ixorms rpòs' tiiuempa les. 


DBK ABe fmili 


ob 
reffufque DBK retto ACB, 


br 
se ndaarera) ras là cedo 





583 
quod angulus ad K re&us fit: & aptetur BL 
hexagoni latus. Quoniam igitur angulus DBE 
eft trigefima pars reti, erit & BDK recti 
pars trigefima. Ergo circumferentia BK fexa- 

pars el corus circuli Eft autem & 
BL, tostus, circuli pars. fexta, circumferentia 
igitur BL decupla erit circamferentie BK : 
atque habet circumferenta BL ad circumfe- 
rentiam BK majorem proportionem, quam 
reîta linea BL ad BK rettam!. Ergo retta 
BL rette BK minor eft, quam decupla. Eft 
autem ipfius BL dupla BD. (Caro/. 15. e'4) 
Quare BD iplius BE minor erit, quam vigin- 
tupla. Sed ut DB ad BK, ita AB ad BCn, 
Ergo & AB minor erit, quam vigintepla iplius 
BC. Eftque AB quidem diftantia, qua fol è 
terra diftat; BC vero diftantia, qua luna di: 
ftat è terra, Diftantia igitur qua fol è terra 
diftat diftantia, qua luna diftat è terra minor 
ef, quam vigintupla. Oftenfa autem elt ma- 
jor; quam duodevigintupla. + Quod oltendere 
oportcbat, \ 


SCHOLIUM Codicis Saviliani, - 


Uoniam enim trianguli FBE, angulus 
O FBE bifariam pra è BG rea; ca- 
demque vela BG fecat bafin FE: candem 
igitur inter fè vationem habent FG GE fes- 
menta, quam religua trianguli latera FB BE. 
(3. e 6.) Z/ itague ut FB ad BE, ita 
FÉ ad GE. Adeque ut rette FB quadra 
tum ad quadtratum rele BE, ita quadratam 
rete ad rele GE quadratum. ‘ 


PROPOSITIO VIII. 


Cum fol totus deficit, tune idem conus conì- 
prehendit folem 8 lunam, ad vifum noftrum 
verticem habens. 


Uoniam enim fi deficiat fol, ob luna op- 

pofitionem deficit. Incidar autem fol in 
conum lunam comprehendencem, ‘qui ad vifùm 
noftrum verticem haber. Vel igitut fol /icanci- 
dens ipliconoò congruet, vel'excedat, ‘vel ab'eo 
excedatur; & fi quidem excedìt, nondetitiét co- 
tus, fed eminebit ipfius pars excedéns ; fi vero 
ab co exceditur, permaneat folis defeftus; quoad 
partem illam, qua exceditur, pertranfiverit. At- 
qui deficit totus, & non permanet deficiens. Il- 
lud enim ex obfervatione manifeltum eft. Qua- 
re neque excedit; meque-exceditur. .Ipfi igitur 
congruar necefle eft «Et comprehendetur à co- 
34 comprchendente, qui ad vifum no- 
Atrum werticem, habet. sE 


Com. E frati im principi confiruttionis. m Repono ss pro és. » Com. 
via "dr Pi. cme fe ho-yia è MCB, hoc eff BDK, ef equalis angulo BAC, ‘* 
religuas religuo aquali. a Reftituo #1 pro a. 


a Sup- 


584 
PROPOSITIO IX. 
Solis diameter major eft quam duodevi- 
gintupla diametri luna : minor vero quam 
vigintupla: 


IT (Fg. 18.) nofter quidem vifus ad A; 
S folis autem centrum B, & luna centrum 
€, quando conus folem & lunam comprehen- 
dens ad vifum noftrum verticem habeat, hoc 
eft quando punéta A CB fint in eadem rela 
linea. Er per ACB planum producatur, quod 
faciet feftiones in fpharis quidem maximos cir- 
culos, in cono autem reftas lineas. Faciat igi- 
tur in fpheris maximos circulos FG, KLH : 
& in cono regtas lineas AFH AGK, & CG 
BK jungantur. Erit ut BA ad AC, ita BK 
ad CG (4. e6,) fed BA ipfius AC oltenfa 
eft (7. dey4s ) major quidem quam duodevi- 

intupla, minor vero quam vigintupla. Ergo 
È BI nujoe erit, quam duodevigintupla ipfius 
CG, & minor, quam vigintupla. ; 


PROPOSITIO X. 


Sol ad Lunam majorem proportionem ha- 
bet, quam 5832 ad 1, minorem vero quam 
8000 44 1. 

? 

IT (g.19.) folis quidem diameter A; lu- 

LE diameter B. Ergo A ad B ma- 
jorem proportionem habet, quam 18 ad 1, & 
minorem quam 20 ad 1 (per 9. dujus.) Et 
quoniam cubus, qui fit ex A ad cubum qui 
ex B » triplam proportionem habet ejus, quam 
A habet ad B ( 33. e 11;) habet autem & 
{phara circa diametrum A ad fpheram circa 
Eacnerttm B è triplam proportionem ejus, quam 
haber A_ad B (16. e 12:) eft igitur ut cubus 
ex A ad cubum ex B, ita fphera, circa dia- 
metrum A ad fpheram circa diametrum B. 
Sed cubus ex A ad’‘cubum ex B majorem pro- 
portionem habet, quam 5832 ad 1, minorém 
vero quam 8000 ad 1, quoniam A_ad B ma- 
jorem proportiòonem haber, quam ‘18 ad 1; 
& minorem, quam 20. ad 1. Ergo (13.25) 
& fok ad lunam majorem proportionem *habe- 
bit; quam.583= ad'1, minorem vero, quam 
8000 ad. I. 


# 


ARISTARCHUS SAMIUS, 


. e. 
HE sis ajgpefos È afguirey È ced 
ms pelCar o Gud oxtaradinazAactar 
iadamy N È sn actor. 


] 3 Pri cd iperipa ila mpos td ai, Ne” 


dè sévrpov ré B, coMlwns dî mévtpor ro Y, 
dry ò migysapSdyiy nivos Tév Ti Ney È Fò ce- 
Airyy Td ropuPlò in pds TÎi siueripa èL4, re7- 
iv, orev TÀ da Y ( mpiia cr sodio n. Kai 
cake dj È SEB SRircdar mood d 7- 
pis da 180 F oPaiposs perirss rivdss, [* cn dì 
Ti nebve bei. Mositw 8v tv 7 oDaiposs ped 
su minds] rv Ca, AU ta dî È 7 Ndr ei- 
Irics mis a CV ann no ireduliuoay ci YI 
Bx. Esy di ws i Ba spes rl ay, Ba pos 
To ya n di Ba Pay idea psiCar dò 1 
Tn, EAdorwy denx. Kain Fx dpa È yu puriCov 
più fw n, eAdoswy di n x. 


1. 

O ia 10s ess Thi aertulw pelCora fx 
VANS ER gaXB eis di) tigri 
dd dv dan ga. 


Er 1 pòù TE His Djgiperpes na, did 
aelirs * PB. A & dipa rpîs rlù B peic'ova 
Aégav x dv rà Tn pos &, tAdozora di 1) dp 
mi x meds da Ka) émddà 6 der È & nilo reds 
È dor È B usb resmdaciona Niger CARLA 
na mods Th) B inadià i Lì Algerponalà 
a Paige reds Ti ti dgarpoy rl Bova 
qua Tenmhaniora Meywireo na 7005 Fd 
aga ds 1 ©Ei djgiperoor rl a e Pajoa. gross my 
Ei djgpuercor riv 3 oPAicas, #rot CESSII 
a nCo5 eds T dt rca è ddr a 
nltos mess 7 dorù È 8 wsbor porilevas degor ties 
dpr WA 7005 di, fAdorera dì 3 9 rd 

mebs san emdn na eds mio Bpusilona di 
fx n ev mi 11 pcs &, tMdosora Fed) di mix 
ages a° were è Pu reds mi dd ble pe “ 
È 





LA v LI DI 
Pie tt nd 
nov Td? Mm Tea 


Sa 






n 





a Sappeo 
tium. è Reftituo #9 xe 
emendatum crat ex Cod. Vi quod & 
triplicatam quam triplam*Faliud enim eft ratio tri 
definit Euclides def. ro. e s. Et ino hie innuit 


mis sino. a In 


habet sgoràuziam quam Comma: 


Rca Comabnditi vesfibocdi) vc puro, ‘occafione 
» 
demonftratio. “Et sod 
agordazie) fou 3 ad 1; aliud triplicar 
ein, poi ratiò tuborumi - î 
Sed voces surdazie & ateriuzio: ( quas accurate diftinguir Buclides). non diftinguil 
linus #:9/am reddit: ae 





ad.cam gua el È 
ate ra agri ban cha Le 
na se Wii LI erano 


na un Sme: < 2a 
é a Refti- 


ARISTARCHUS SAMIUS. 


IA 

H Pars dlgs, 7 Imcipars 
"5 deva E nérSor È crAfims dm È iper 
eus deus, taasoi po 11 È dvo moruegro- 

qaeudla, “ueicer Îi i ressdogv 
Ere dd i LN iperiea onlus ese TR @ cè 
Airis 5 nivreor P_ 6, oray è pl gian 
veov uives Tv Te Nor È Td ceto tivi roprplò 
d ixn cats TI iperipa pe Afyw dn pIve) tì È 
atsrires. Erledabio ì i 48, È Cabiria 
n dla a6 Hrmder. meted dii mulò tv pù Tn 
o Papa nindar Cad 79 Hoiveo Ubs mirto BY 
co pip 75 TPalie ninder Ty ad co di ro nev 
Iris ris ad ay È imeluigia n BY, È de 
ila E. darpar di in £ wesdediyidis,in 
nda 7 Bay yora ripicca dis 61 nosaga= 
rogue uriiev* % nerd Tri avrei 1 By è Ba dar 
Twv 65W, 7 mos preparere x) in È 
Ryder ve ye dat a Biddottr ir, 
dio mosaparosorauita” x 6501 uÙÙ Yet ce° 
aims Qjapareos® n [di] Ba è drimua è ari 
xi d nivseor È ciXms dard È premio iis, H 
dipa Djgipareos È cedlums, 8 Vamsiuares ® è dr 
ogse © mevnger È cedaens doro È rpueripos des, 

sAdoswn isi i duo mosapuresemuria. 
AYA di dm ra) plov 60 n veù Bann 
| pio. Emleizlia d n dex id È mivrew 
#di tw a, lgsipan di ri wy, nindos yggADI 


dydC dè onppsddo cis è yd C nindor ri Y 
imid È A er na idy di ri 


cas È By a tisi anali vas 7 Bay 
TI UmT €yd is im rem dpa n im 7 dey 
neri ti rd 7 By ic Iovyiyiay dpa i7ì 
È 7d1 tesgarn ta a By tesyora. Esw dpa 
desi Pa mess ay, Srws ny ts yd° n 
Cuaddat ds af mods ye its n ay meùs yd* 
matr n dC mods VÀ daN tr idv di ro 7 
day yaria,mosaparosimpertior pipss i5w t0Ì75, 
1 FI dp coEePipera pr puives ici 3 MUNAE © n 
3 dC Edie into # esi E CAx nina" 
wsen yi atipan È dC miesDepetoy resaresiv 
pio ist È ina ny d mesdipaa ‘, EAdoray 
Soa RIC mesPiortas, mods abtlò riv dC mes 
Pipear, sAdosora Migav hmeg yd evhia ness 


$85 


' 


‘:PROPOSITIO XL 


Luna diameter, minor eft quam due qua: 
dragefime quinte partes, major vero quam 
pars trigefima,; diffantie qua centrum luna 
à vifu noftro diftat. 


GU enim ( #/.-20, ) nolter vifus ad A; & 
luna centram B, quando conus folem & lu- 
nam comprehendens ad vifum noltrum verti- 
cem habeat.  Dicò fierrtea quae m.prbpofitione 
continentur.  Jungatur enim AB, & per ipfam 
planum producatur, quod | Settionem] faciét 
in fphera: circulum; in cono aùrem rettas li- 
neas.- Facintigitor in {phera cireulum CED: 
& in cono reîtas.lineas AD AC: jangater 
ue CB, & ad.E producatur.; Itaque con- 
ftar, ex co. quod demonitratum cell ( #7 4. de 
js) augulum BAC dimidii refti effe partem 
quadragefimam quintam : & cadem ratione (BC 
ipfius CA minorem, quam quadragelimam quin- 
tam partem. Multo igitur] mmor eft BC, ‘quam 
quadragefima quinta pars iplius BA. Eftque 
ipfius BC dupla CE. Ergo CE minor eft 
quam die quadragetima quinte partes ipfius 
AB. Sed CE cit luna diameter, & AB di- 
ftantia qua centrum luna è vifu noftro diftar. 
Luna igitur diameter, diftantie qua centrum 
lune è vifu noftro diftat, minor eft quam due 
quadragefime quinte partes, ' 

Dico euata CE ipfius BA majorent efle 
quam trigefimam. partem.  Jungantur enim DE 
DC. Et centro quidem A, intervallo autem AC; 
circulus deferibatur CDF, atque in eo aptetui 
reéta linea DF, equalis ipfi AC. Quoniam igi- 
tur redtus angulus EDC eft aqualis retto BCÀ: 
& angulus BAC aqualis ipfi ECD 4; erit re- 
liquus DEC reliquo HBC aqualis: & triiangu- 
lum CDE triangulo ABC equiangulum. Ergo 
ur BA ad AC, ita eft ECad CD: & permutando 
ut AB ad CE, ita AC ad CD; hoc elt, ita DE 
ad CD. Rurfus quoniam angulus DA{ elit u- 
nius refti pars.quadragefima quinta, (2 4. de- 
jw5,) erit cireumferentia CD pars centefima & 
ottogelima totius circùli ©: & circumferentia 
DF circuli pars fexta, Qua circumferentia 
CD circumferentia DF trigefima pars eft. Atque 
habet circumferenua CD, que minor eft circum- 
ferentia DF, ad citcumferentiam DF, minorem 
proportionem, quam retta linea CD ad redlam 
DEF 8. Reéta igitur linea CD ipfius DF reîta 
major eft, quam. trigelima pars. [Et autem DF 


;3® Xqua 








carne 








a Reftituo (ut fupra) è pro #, quoniam en eft frequentior fyntaxis. 5 Et fiîniliter ix» pro 3x4. quoniam polt 
Com. E 


tru» fequi folet. c 
mandinus quod videtur in Greco escidifle; 
ab angulo retto ACB perpendicularis dulfa eft 


enim BA major quam AC, cum majori angulò fubtendatur. Lx tuppler Com- 
hic; & ‘infra. 4 Com. Ex 8 fexti elementorum. Quosiara enivì 
CH, fisnt triangula ACH HBC fimilia toti dr inter Jefe. Quare 


nigulis BCH, videlicet ECD; eff equalis angulo BAC. e Com. Avgulus enim rettus confiftit in quarta 
parte citcumferentie tòtius circuli, hoc eff in gradibus monaginta 3 cujus circumferenti.e' pars quadragefima 


quinta funt duo gradus, 


midelicet centefima dx ottogefima pars totius circuli. f Deleo-voces has cato; ali 24 
«stupire ut dic redundantes, quippe que mox fequuntur fuo loco. . 


GERE g Com 


386 
— aqualis AC.] Ergo DC major eft, quam trigefima 
pars ipfius AC; & propterea EC ipfius BA major 
erit, quam trigefima pars R.. Oftenfa eft autem 
& minor, qua dux quadragefima quinte partes 
ipfius BA. [Quod oli dente proponebatur.] 


PROPOSITIO XII. 


Diameter circuli determinantis în luna opa- 
cum 8 fplendidum, diametro lune minor qui- 
dem et, majorem autem proportionem habet 
ad ipfam, quam 89 ad go. 


ST (Zig. 21.) nofter vifus ad A ; lunz vero 
“43 centrum B, quando conus folem & lunam 


comprehendens ad vifum noftrum verticem ha-. 


beat: & junéta AB per ipfam producatur pla- 
num, quod faciet fettiones, in fphera quidem 
circulum ; in cono autem reftas lincas. Fa- 
ciat in fphera circulum DEC, & in cono re- 
&as lineas AD AC CD. Ergo CD eft dia- 
meter circuli determinantis in luna opacum & 
fplendidum. Dico CD diametro luna mino- 
rem eflè, majorem vero. [ad ipfam] proportio- 
nem habere quam 89 ad 90. Itaque CD mi- 
norem eflè diametro lune, manifeftum clt. 
Dico & majorem habere proportionem, quam 
89 ad go. Ducatur enim per B ipfi CD 
parallela FG, & BC jungatur. Rurfus, cadem 
ratione, erit angulus DAC quadragelima quin 
ta pars unius regti : & angulus BAC retti 
pars nonagefima.  Atque eft BAC angulus x- 
qualis angulo sCBF. Ergo & angulus CBF 
eft pars nonagefima retti, videlicer anguli FBE 
anguli [ paruum ] 90; & ob id circumferen- 
tia CF circumferentie FCE eft nonagefima *. 
Quare circumferentia CE ad circumferentiam 
ECF eam proportionem habet, quam 89 ad 
90. Eftque ipfius CE dupla circumferentia 
DEC; iplius vero ECF dupla GEF. Ergo 
DEC circumferentia ad circumterentiam GEÈ, 
«am proportionem habebit quam 89 ad 90, 
(15. es.) Haber autem retta linea DC ad 
regtam GF, majorem proportionem quam DEC 
circumferentia ‘ad circumferentiam GEF >. Re- 
&a igitor linea DC ad reftam GF majorem 
proportionem habet, quam 89 ad 90. 





ARISTARCHUS SAMIUS. 


thò CI edita 8. H doa yd evdeia mis d< 
CEE Tesarosi* We XA Ye TIS 


Fa peidev iswr tesarosi. Edesgiy di % idee 
ce Bow ti dio mosaparesime urla, 


IB. 
Hafjgpetos t SioexCovros ch TH ceAMa Ti 
n mesi à © asledi, È afguerpe is ae 
as tagar pb Gt pelCora N 26991 iu 
\ deoltaa te = \.7 
gs antlw i dn rw 7} mess £. 


Ere Di di ipuemica ils med rh a ce 

Mess dî ivreer è -B, crm ò aparauca- 
vey ueivos riv Te HAu0v 3 Tlò ceMbylo Thò roprdlò 
1% séis TI spetipa oper xo) iml'elato n aB, 
DI MALA Ala #48 amd muncl dì n 
pas % Hdi Ti oDajpa nindov ev 3 76 nevw 
sideloag. Mosstro [cv Lù oPalpa nixdor È d'iy, 
< 5 rd sero Stia] ris 4d 27 YÎ. 179 
deu 2idipereio in # ninde E doeklorras to TI 
cedri © cusspar È È Naprelr. Aiyw ) om nY 
d diapiree È cediuns idoswr pei plora 
dì Abger exd f cv ra 7 tds i. On psv 
Yd tAdorar tì È diguires È certe Dartpir. 
Afyw di in è paia dipor xd È ov rà 7 0 pds 
T. Hxfw È 4468 Brin yd aP4ANDes i Ca 
 imlelzla i By t4 dà malw, sarà nà al 
tà, n asd 7 day yuria és movadaresi- 
mufher pipes" n di cad 7 ay didis nsmio- 
sè pie è tv n asd 7 Bay yuria im ri 
ad 7 706 » indi 7BC deg quria ip 
Sis iv memori» Tenia dard F CRE gue 
vis, yorias i: da 170 Edp ai t 
mEPepois is Coremresir®. H ye dea FEDI 
pesa pes tl 1yC wEDiperaw Mies ix è tà 
79 npòs $. Ka) 619° Ye dani der di dî 
176 deanin ‘e nuca diy wEPipua mos 
thò n6d memicdas My xd rta TO pds T. 
Ka} 1 d'y coda arpùs nE sUdsicr pecora Moyr 
ixd me i di7 amespirda rpòs Thò n60 mes 
Piprar. Kajj d'Yy aoa svdiia pis rl né ee 


Giar peCora Nizey xa) ov tà n 3 pds 4. 


Ir. 





£ Com. Nam circumferentia DF, que major eft circumferentia CD, ad ipfam CD circumferentiam, mayorem 


proportionem 
conftruttionis. Quare, c 


habet, quaggyretta linea DF ad relam CD; quod demonfiravit Prolemens in principio magne 
fi ii ex 26 quinti, circum) ferentia CD ad cireumferentiam DEI » Penna habet 
proportionem quam rela linea CD ad DF retfam. b 


CE, ita effe AC ad CD. Quare, convertendo, ut CE ad AB, ita DC ad CA. 


. Superins mamque demonfiratum eft, ut AB ad 
uod cum DC major fit quam 


trigefima pars ipfius CA, & CE ipfius AB guam trigefima pars major erit. a Com. Anguli enim candem ba- 
bent proportionem quam circumferentia in quibus infiffant, ex ultima fexti elementorum. 6 Com. Ex demon= 
Fratis è Ptolemeo. Nam circurferentia GEF ad circumferentiam DEC, majorem habet proportionem quam 
GF retta ad refam DC. Ergo, convertendo, circumferentia DEC ad circumferentiam GEF, mimorem propor- 
tionera habet quam refta DC ad rettam GF. Ideogue rea DC ad rettam GF, majorem proporsionem. babebit 
quam circumferentia DEC ad GEF circumferentiam. L 


LI a Reftituo 


” 


ARISTARCHUS SAMIUS, 


Lao é 
"3 30 

H alzamigon ebhiia nezao Imre ularo- 
Binchi TS vidouam È 7 Epipiaa E wi 
xÀY; nel” £ pipe) ni dueg è afguireg g 
DoelCorros cd TI GAI TT ed È © 
> Ramas; È adi afg tre È ceA hrs tagioswr 
ii NA peitora Ni AI901 xd mess as- 
Thò i dv ad brr messi ue PNE falle 
ajguerpe daga ad 'Bir i naro ui 
pusiCora N 20991 xd mess autlò È è 7B 
essre Mes dim Tri t pal 
nyedpl aes iprds TS dEi, vuCingani 
di Tale E ucliy FA MUpels, uelCora AS99y ia 

Ù dy qa Dod qegs“Ma. pre 
Ex dÒ rie 480 rime pd to a vis dì 
sivneon è (3 ceriris di my redetag fs 


È cadentaas % pres 6Ans iuarAlwnias 45 è 
È pis cniarpa” È Cabecricda de 7 a By 
Srmder mio dì mpuds te i È rPaipeus ni 
Aus ty di riù neivw eVirias TU mee4a pSciyorri 


sir Mor È tlo rv. Moreira to 8h 7 rPaspus * 


perisus nindus dal nYx Apn Ev de té 
quidcpam È pis nindey nal E Pipe?) tà dueg 
È djgpires TS diuesCortas tw TI ced Tm cut 
Par dd Aaprpor, 7 EA tn dî té naiva eidrias 
tàs “dat Gun Abuy dî iswi a Bi darepoy 
di n'è a BA atay Darinmy ré À pv xuxda, 
Dia Pe ariarpa î Yi cedeva» #4 vo, € dix 
Aiipaok rho VXE mespipuav und t8 aBÀ 
aiboros, È in rl cetiplw apiros iumflantra, 
ds è d jiis riarpa, sido di ai Yy 
sà Bvàk. H à» des teÙ) n Agpereos TÈ dio- 
lerns © 77 cen TI TE cuIpÎV KG) 5) Aaprpir. 
[84 Br ev9ria PAM) té À py xixds, dle 
34 pudico “civey pes TI paripe ita è 
thò du rw Agipergor diry TE doeslovrs tv TÉ 
ced 7 TE ve Pa) raprrpir.] ò imàì ai 2) 
As io cio dierdacions deg dio Ar. Desri 
"n PA tAdosur tav 7 died 8. Emelevybcre 
nai AVV ngdizbunAy dei. nor 
Mes deg Ev È Xo tAaormy tai di ®. 19) 


tm) y A radere is DR riv BA!, abginodes dé dì Ti E *. tm dip isviri RE ri 


Sam, quam 22 ad 225. 


.* 


584 


PROPOSITIO XII. 


Rea linea fubtendens circumferentiam 
circuli, în quo feruntur estrema diametri 
determinanti în luna opacum & fplendi= 
dum, que in terre umbra continetur , 
* minor quidem eft quam dupla diametri lu- 
ne, majorem autem ad ipfam proportio- 
nem habet, quam > 88 adas. Et mi- 
nor eft ‘quam nona pars diametri fol, 
majorem vero proportionem habet ad ip- 
Sed ad cam, 
que à centro folis ducitur ad reftos angu- 
los axt, & coni lateribus applicatur; ma- 
gorem habet proportionem quam 979 ad 
10125. . i 


IT enim (F%.22.) folis quidem centrum 

ad À, terre vero centrum B, & luno 
centrum C, perfetta cxiftente ecli li, & pri. 
mum tota in terre umbram incidente. Bro: 
ducaturque per A B C planum, quod faciet 
feCtiones, in fpheris sa em. circulos ; in co- 
no autem compréhendente folem & 4 terfam, 
reétas lineas. .Faciat in fpheris maximos cir- 
culooi DEF GHK LMN. In umbra vero 
terre, circulum in quo feruntur extrema dia- 
metri determinantis in' luna opacum& fplen- 
didum, XLN: & in cono rettas lineas DGX 
FKN. Axis autem fit ABL. Manifeltum eft 
ABL axem contingere circulum LMN: pro= 
prerea quegli umbra terre fit duarum luna. 
rum, & circumferentia NLX ab axe ABL 
bifariam fecetur: & adhuc luna primum in 
terra ambram incidat. Itaque jungantur XN 
NL BN LX. Ergo LN eft diameter circuli 
în luna opacum & fplendidum determinantis: 
& BN contingit circulam LMN; quod B fit 
ad noftrum vilum, & LN diameter circuli de- 
terminantis in luna opacum & fplendidum. 


- Quoniam igitur. XL LN aquales funi, du- 


le erent ipfius LN. Quare XN ipfius NL 
na eft quam dupla 8, Futipant LC CN, 
& LC ad O producatar. Multo igitur X 





ituo, in verfione, mixer pro major. è Reftituo item 88 pro 89; quod demonîtratio 
Pi lire dl e In Cod. Vani fuerat ap pro Mw. gx4, ( hoc ell, 1125 pro 10125,) 
ubigue. 4 Reftituo, în verfione, terra pro /usam. e Reftituo è: 


minor ell, pnt gr RO È Et cum 
CL perpendicularis fit ad LBi, erit ipfi XN 
parallela »Angulus igitur LXN cft- aqualis 
i angulo 
ftular & 

fic infra 


f Reftituo, uncis inclufum, 


pro ch È 
idiffè puto, er eafdem voges recurrentes, quodque in Commandini verfione habetur. g Com. 
das fora sriauzeli ar. duo latera XL LN reliquo "XN majora, éx 20 primi elementorum, b Com. Nam- 


que LO, cum 
* terminat. i i r 
23 primi elementorum. Eft enim BL etiam ai 


. 


lune diameter, major e/t quam LN diameter circuli, qui in luna opacum d (plendidum de- 
eg Es 18 tertii Preti od ret linea BL circulum LMN contingat. k Com. Ex 
d XN perpendirularis, cum ipfam bifariam fecet; cx 3 tertii. 

Gggg*. ! Coi 


mm. 


588 


angulo CLN! Atque elt LN xqualis LX, 
& LC ip CN. Quare triangulum XNL fi- 
mile eft criaggulo LNC. Eft igitur ut XN 
ad NL, ita NL ad LC (4. e6.) Sed NL 
ad LC majorem proportionem habet, quan 89 
ad 45; hoc ell quadrata ex NL ad qua, 
dratum ex LC majorem habet proportionem, 
quam 7921 ad 2025 °. Ergo & quadratum 
èx NX ‘ad quadratum ex NL majorem pro- 
portionem habebit,, quam 1921 ‘2d 2025, & 
ipfa XN ad LO majorem, quam 7921 ad 
40g0 P.° Habet autem 7921 ad 4oso majorem 
proportionem quam 88 ad 45% Quare XN 
ad LO majorem proportionem habebit quam 


88 ad 455. Et ob id retta linea fabtendens 


circumferentiam cirtuli, in quo feruntur extre- 
ma diametri determinantis in luna'opacum & 
fplendidam, que in terre umbra comprehen- 
itur, minor quam dupla diametri lune, 
majorem ‘autem ad ipfam proportionem habet, 
quam 88 ad 45° 

Iifidem pofitis ducatur è punéto A ipli AB 
ad reétos angulos PAR £ Dico XN minorem 
quidem ellè, quam nonamà partem diarhetri fo- 
lis; majorem vero ad ipfam proportionem ha- 
bere, quam 22: ad 225; & ad PR majoren 
habere proportionem, quam * 979 ad 10125. 
Quoniam ehim oftenia elt XN diametri lune 
minor quam dupla; luna autem diameter dia- 
metri folis minor elt, quam duodevigefima 
pars.*, erit XN minor quam nona pars dia- 
metri folis Rurfus quoniam XN ad diame- 
trum luna majorem proportionem habet, quam 


88 ad 45, & diameter lune ad folis diame- , 


rum majorem.-habet, quam 45 ad 900 ( ts. 
ess.) {Quippe quod lune diameter ad dia- 
metrum' folis majorem. habeat pragortionem, 
quam rad 20, & omnia quadragies quinquies 
finmantur v: habebit XN ad diametrum folis 
majorem proportionem, quam 88 ad 900,#;) 
hoc eft quam 22 ad 225 (15.e.5.) Ducan- 
fur è punéto B_ circulum DEF contingentes 
BYS BVT Et YV, YA jungantur. Ent 





®tigulu LXN eft aqualit angulo LNX, 
itemgue aquales LC CN. Ergo. & 


- 


ARISTARCHUS'SAMIUS. 


ua YA yoria! È iv im AVA THA, 
73 XY TI YY vporw dea tsì Td resyano 
so Avy ergo” 5% deg ws î tv rese Td 
vÀ, Srtws n vÀ wotss Thò A y. AR 1 vi. artàs niw 
xy péGwa Mozer dirti a ee 
tenia 9 dì v A meds 9 dirò A y peiCera Mper ird 
Hrso rai" TELL) méòs rà È KE. [è Pim È 
Ey dea meòs PIMTVA peidova dezev Exd rate 
si Cu ci rtos ri Bue] n nEv eds lio 
fue pollo [97 
£Xd 33 1 Cra mods ® do pelo Meyer tree 
nà 71 aéds pil, Hvy dea mes Xo peilovea 
Miyer ixd n dv rà "cds pe". H dpa, Umorsivizone 
asd Tu) dorda, dillo, & TÒ vvIcpan È 
75, repiPipdan S winds nal 5 Pepi") re deg È 
Dlgpéres E diseslorms w TH cEANIN 70 78 oustpùr 
È dapurtàr, È digpéres È cedsivns ti dosay tr A 
die peiCora >) Aogay xd dr Tu mods pe 
TW «bro» vssmrardiar nyla don 8A Fi 
a mpes cod i api Aygwoni tri ala 
pérps T8 nAix tAdorwy add a 7 iran pi, 
peifora de rigor ixa mois abrlò 4 dv mì xB 
pos mà ue wpos di Tlò p pedova Niyew 
txd non mi ol pos Ma. pre Ea dò ed 
n i [Aa Djapirps  ceMluins tdosty dou f 


xs 





‘dieci ri dì Ajaperpos d ce lins d alati. * 


Tpa TE Mik tAdorcey 65 N f' pipos * 1 eee Ev 
È ajgpirps ri Mis tAdorun ts i irary pei. 
mar ere By arpds Thò djiperpor È cede 
peeifeves Abzev fxgd 7 ov ri rn pis pe di Agi 
puerpos Î oeNaons pes È E is Ai puerpor pueslosa 
Roger fd ri dv ta ee pos DET 9Ò n È I 
diespelipos pos è 78 Aia pertCora Megan Ext 3 dd 
4 Tpins* È rrtrre noyaeguorlarzemermzizis* sed 
dpari Ev pos Acullpor 8 ridie prora Niger "n 
è rà TAN pes ® 78760. dv rà “B apòr rà 
Tue Hxbwmy dida 8 BE® del miphe iPa- 
Foueva aj Bo BOT" Cima n vpi 
i 








D) 


! Com. Quoriam enim LO XN rta Ft, erit angulus LNX asuali angalo CLN (. da î 13) Sal 
angulus CNL CLN, (5. e 1.) quod XL L 
reliquiss angulus XLN -“ Cioe LEN; di de spera 


equalis religuo LON, & triangulum triengalo 


m Com.sHabet esim NL ad lune ‘diametrum LO, majorem proportionem quam 89. ad 90, quod in 


fimnile. 
antecedente demonffratum ef, » Reftituò (ex Cod, V.) {xx pro dre &mox, d 
pico quod hic uncis includitur. 0 Com. E/f enim 7921 aumerus quadratas qui fit ex $9, 


tus ex 45. P 


ro è, indeque fup- 
2025 guadra- 


Com. Nam gum XN ad NL majorem babeat proportionem quam $9 ad 45, boc eff quant igat 


ad {orsi & NL ad LO majorem quam 89 ad 99), bor eft quam 4cog ad 4050: babebit, ex equali, XN.ad 


LO multo majorem proportionem quam* 7921 ad 
torum. .q Com. E/f enim 88 ad 45 ut 7921 


go; ek fis qua n0s demontiravimus ‘ad 13 
4050 $$. . Sed 7921 ad 4050 majorem babet proportionem 


quinti elemen- 


xa mes ® dire 


quam ad 4050 (B.e 5.) ergo 7921 ad 4050 ndajorem proportionem babebit quam 88 ad 45. r Com. Ime 
qvero Jorge ,majorem : e antediTs. £ Cotn. Ita ut fècet. velEam lincam NKF iu punto P, & reltam limeam 
XGD in R. ‘£ In hoc toto Capire, Codex $, pro 2, ubighe habuerît 74, fed ex Cod, V. fuit emendatus: 
contra vero, pro Mx. pw, Codex Wi. .iabét ubigue ape, Gormmandizita,( quod miror} hic loci ( fed non in 
reliquis) utrumque fecutus'erroreta pro! grgtdattot27, haber 379 ed ,pizs. Nos omnia cx calculo reftitui. 
mus. « Dubium et in MS. an dba Tegcadum-fit, an ciadazione Sediurrumvis legas perinde eft. x Com 
Ex9 bujus: folis enim diameter majiv ef a9uan duodevigintuplasdiametri lune. 7 Com. Ex 9 bujus. Nam 
cum folis diameter minor fis quam ‘vigintaplaldiametri lume,-bitbebit diameter lune ad: folis disretrum majo- 
De ‘proportionem ee r ad ap cfr % ad\906 è e% ss pen £ Delco ixm.poft 4539, ut redun» 
ans proj ant lens ii @ mm. Imo veradonze majorem. ituo di » &$ Com. 
Pte pie reftam lineata PAR in punttis $ Ti A seri ai #0, £ se * 
"*it.Cola. 


ARISTARCHUS SAMIUS.' 589° 


ve. Esy di, ds 1 2jgperpes TE dveslorns 
TH cei CACEZIOTA Mi) Rapper ess Thò 
Aaplloey È ceAyis, dts n VO 7e0s Td dig 
puerpor TR Als Did e T alri sovov igdia pe 
Cotves 7on TE HAV È; iv or drle riv 1oprDiv ix 
mecs tunperioe 04. Hdi Aguleos 78 dio- 
eKans w TH cENIMI TO TE OuIELIVÒ P Mapreeh, 
arpcs miv didperpor d cerirns, pesCovca iper 6x4 
n orto Tì wposh. Kajr v@ cow eos mi TE 
ni Aicipuer por puctlova Niger €X4 9 dv Td 70 pds 
4° % i Xv deg eos Tuv va pecora Myor 1%4 
n cv rd 10 rpos g S. As) gu afos ra va, 
Srws 1) va reds Tu ag, dia P apud d- 
va tas a x ug) nuda dpa carpi Ti ag 
pesilove. Neyaw ages n dv rà 7 Ù pos tà 7° mA 
dip nu ca ‘pos Th we por digav 8x6 1) dv 
tà TÙ wpos tal % ra diddaa' n dpa dii 
pere TE Alu pos Tlò 6 pilora Mizor ix 
nov rà #6 pos rà I. Edda di È n Ev rpos 
lui dici prneoy $ ris pueiCora dogor Ex uomi dv rà 
xB pos rue di ins mAY apri tv eds Ta 
TO pecora Piper ix à [5] è aumy dpi ix | 


n 7 xB ra 0 res Tnt iù cre renarà i eva mes rò MB. pv È rà rjpim. 


rem tà Dod woos Mg. pus 


igitur, ut diameter circuli in luna opacum & 
fplendidum determinantis ad diametrum lune, 
ita YV ad folis diametrum; quod idem co- 
nus folem & lunam comprchendat, ad vifum 
noftrum verticem habens 4. Diameter autem 
tirculi determinantis in luna opacum & fplen- 
didum, ad diametrum lune, majorem propor- 
tionem haber quam 89 ad 90 ( ex auteceder- 
te.) Ergo & YV ad diametrum folis, majo- 
rem «haber quam 89 ad 90: &,QY ad YA 
habebit majorem quam 89 ad 90° Ut au- 
tem QY ad YA, ita YA ad AS, cum paral- 
lele fine SA YQf Quare & YA ad AS ma- 
jorem habet proportionem quìm 89 ad go- 
Multo igitur YA ad AR majorem proportio= 
nem habebit,. quam 89‘ad 90. [8 Et dupla 
fimiliter!  Habebit igitur diameter folis ad PR, 
majorem rationem quam 89 ad, 90.] Olten- 
fa elt autem & XN ad diametrum folis majo- 


‘rem habere proportionem, quam 22 ad 225; 


& ex xquali, ergo XN ad PR multo majo- 
rem' proportioneM habet, quam' numerus pro- 
duétus ex 2: & 89, ad cum qui ex 90 & 
225 producitur. Hac eft 1958 ad 20250: & 
horum dimidia videlicet 979 ad 10125. 


PRO. 








7 


«d Com. Ilud mos hoc lemmate demonfirabimu:. Sit ( Fig. 23.) nofter vifus ad A, folis centrum B, lune 
vero centrum C, quando conus folem & lunam comprehendens ad- vilum noitrum verticem habgat: erunt 
A CB pun@&a în eadem seta linea. dano: ps ACB planum, quod Faciat fedtiones, in fphara quidem 
circulos maximos DEF GHK, in cono autem r lines DGA FRA. Junganturgue BD CG; E el 
&is DG ad BA ducanter ad redtos anguilos DLF GMK; & DB GC ad punta NO producantur. Dico, 
ut KG ad GO, ita efle FD ad DN. Qzoriam enim vella linea AGD circulos DEF GHK contiugit; & è 
centri BC ad contaltus di BL) CG; erunt auguli ADB AGC relli (18. € 3.) quare trianguli ABD 
angulus ADB ef equalis iC triauguli ACG: atque eft angulu DAB utrique communis : reliquas 
igitur DBA el equalis re A. Rurjus trianguli BDL angulu DLBrettus eft agualis reo GMC, & 
augulus DBL equalis Spf Ergo & reliquus reliquo aqualis; & triangulum triangulo fimile, ( 4.66.) 
UD! igitur MG ad LD, ita GC ; i 
at KG ad GO, ita FD.ad DN Eft autem GK diameter circuli qui in luna opacum & {Plendidum determina? ; 
& GO lune diameter. Ergo, ut diameter circuli in luna opacuri & (plendidum determinantis ad diametrum 
lune, ita FD ad DN, hoc È dd folis diametrum. e Com. Ut enim YV ad vhs diametrum, ita DX ad YA, 
cum fint earums dimpidia ; ex 15 quinti. f Com. Ex29 frimi. Quoniam eri parallela funt SA TQ, erit an- 
gulut YAS aqualis agro AY; Zi atque eft angrlu ATS rettus aqualis retto ADI. Ergo è reliquas reliquo 
aqualis, & triangulitn triangulo fimile. (4.e 6.} Ut igitur QY ad LA, ita eff TA ad AS. g Suppleo, ex 
Greco, quod in Commandini Codice detuifle videtur; adeoque dee!t in verfione: fed hujus loco în Notis haec 
habet, Com. Ex8 quinti. Eff'enim AR minor quam AS. Quare & dupla ipfius YA ad duplam ipfius AR, 
boe ch folis diameter ad PR, migjorem babebit proportionem quam 89 ad 90° Îilatio eft mgnifelta:® Quippe fi 
ratio D. folis fit major quam 89 & XN major quam 22 tum cit D. folis in XN hoc eft XN major quam 








PR 90 « Difolis — 225, PR. Difolis, PR, 
£9 in 2: hoc et 1958 feti (fumptis dimidiis) 979 Commandinus fic aperoft demonîtrat. Com.. Quoniars 
90 135° 20250," 10125. gia 
majorem 


enim NX ad diametrum folis, majorem habet proportionem quam 22. ad 225, & diameter folis ad PR 
babet quam 89 ad 90; fiat ut 225 ad 22 ita 89 ad alium; erit ad 83. Cum igitur XN ad diametrum folis 
majorem babeat proportionem quam 1. ad 225, hoc eft quam 8 ad 89; È folis diameter ad PR babeat ma- 

2% Sgad 90; habebit, ex aquali, XN ad PR multo majorem proportionem quam gni ad 90. - Sed 
boceft 18, ad 903 eff'ut 1958 ad 20250. Quodita mamifefbumierit : difpofitis enim numeris in bune modums 
aggs "otto d decuffatim multiplicatis; videlicet 225 in 90, fiens 20250; &o1 ix 1958, fient 19583 babebit 138 
#35" 1. ad go, eandem proportionem quam 1 993 ad 20250. Quad sios demonffravimus in commentariis ad 
tertiam propofitionem libri Archimedis de cireuli dimenfione, propofitione foptima. Quare XN ad PR multo 
majorem propartionem babebit, quam myumerus produtus ex & È9, hoc elf 1958, ad eum qui producitur ex 
90 & 225, videlicet ad, 20250. i Pro adr reftituo #dn. Et Ms (ex coi, V. ) pro Ma er 


joreni 
818 


pit) 


G8egg: a Latina 


B: permutandogue, uf MG ad GC,ita LD ad DB: & eorum dupla (15.€5.) 


LI 


LI 


Ù 


*;x0 ARISTARCHUS SAMIUS. 


PROPOSITIO XIV. 


A centro terre ad' lune centrum junîta 
reta linea, ad reftam lineam que ex axè 
abfcinditur, inter eam que fubtendit circum- 
ferentiam circuli în terre umbra contentam, 
& centrum fune, majorem proportionem ha- 
bet, quam 675 ad 1, 


SÉ ( Fig. 24,25.) cadem figura que prius: 
& luna ita fe habeat, ut centrum ipfius 
C fit in axe coni folem & terram compre- 
‘hendentis 8: maximus autem in fphara circu- 
lus fit POM in eodem exiftens plano; & 
MO jungatur® Ergo MO eft diameter circu- 
li determinantis in luna opacum & fplendi. 
dum. Itaque nen MB BO LX XB MC. 
Reéte igitur linee MB BO contingunt circu- 
lum MOP; propterea quod MO fit diameter 
circuli determinantis in luna opacum & fplen- 
didum. Et quoniam XL eft aqualis MO: 
utraque enigr ipfarum. eit diameter circuli in 
luna opacum & fplendidum determinantis : 
erit XML circumferentia, aqualis circumfe- 
rentix MLO®. Ideoque circumferentia XM 
ipfi LO xqualise. Sed OL elt aqualis LM. 
Ergo & XM ipli ML aqualis-erit. Et au- 
tem & XB aqualis BL 4; quod punétum B 
fit terre. centrum, ( ex 2. pofitione, ) habeat- 
que terra punéti ac centri rationem ad fphe- 
ram lune, & circulus MOP in eodem fit pla- 
no. Quare BM perpendicularis eft ad XL f 
Arque cit CM ad MB perpendicularis 8. Paral- 
lela igitur elt CM ipli LX ( 28. e 1.) EM au- 
tem & SX parallela ipfi MR; ac propterea 
. triangulum LXS fimile eft triangulo MRC. 
Ergo ur SX ad MR, ita SL ad RC. Sed SK 
ipfius MR minor elt, quam dupla (15.0 5;) 
quoniam & XN eft minor quam dupla ipfius 
MO i. Ergo &SL ipfius CR minor erit quam 
dupla: & SR multo minor quam dupla ipfius 
RC. Ex quibus fequitur SC ipfius CR _mi- 
norem effe quam triplam. Habebit igitur RC 
ad CS, majorem proportionem quam 1 ad 3 
(8. e 5.) Et quoniam eft, ut BC ad.CM, 
îta MC ad CR!; habetque BC,ad CM ma- 
jorem proportionem, quam 45 ad 1.(Extr 
bujus;) [habet igitur & CM ad CR, majorem 


, è SE i 

H Im Ebit Ma È 
nimis Raldryrdia wdia, ess + wkics 
Sr Srraubdra 37d 7 din messi 
06 È rime tari È ci TÎ Audopram È Vi 


nismmivson wa, peiCora Asgov td è dr 
ad oi mess a 7 


Era: È ava gipa ml méomapov PRETZOTI 
Sus irw des È révegor aunis en Pag 


“ab 18 nobva TE Ba pldrors rw m HA sor 


Ko) tl Jar ro) ica 9 7” pipone 3 7 le i 
cPajpa rides è 79 6 TA curi id dr 
dito: $ imdilado i re. 4/00 de daga 
tn TE doekLerms en ti Nin mi cusper tà È 


daprgin è vixbwoe 5 aj #B Bo è 
py iPdrlor) dea 8 por sine aj pB Bo, 


dà è ahò è dd pergor cvey TE dneflons i ti 
ce #6 Ta cusepèr È Pda parer din i EÀ 
ti po' snatipa SÒ aiurtv didperess tn È dei 
evtas ty TH vedra 7 Tp osepÙr È e dare in 
ipa È i GA epipra tn pro mespipria® 
in ear Roe aM'i ho rr Xp 


îutpù Ci Lahi] Ap in$ 815 


im ri Bri dà nr BB onpatior xivrpor cha 
d 705. xo) [là yin] cnpsie è xivres Ney 


tado meès mv È ceri cPaicar, È nr pot 
sindoy ty 76 atrai Prmd o ife Ricca Bu sd 
ans tsw dà vv rile udders bs: 










ds n7$ meds Thò uo, 
COMMIATO GS TELI 
iv È po faosay ta i diario % 
deg È Y è idoren ich di dti A 


Ri 
CY MAG iadoswy tì 1 daria 7 Y 
È 7 6 Adovur is i resAACIAN î7 6 dpa 





a Latina verfio differt, ordine verborum, è Greco textu; fed codem fenfa. £ Com SIS* tti: ele 


mentorum. In aqualibus enim circulis, &quales retta linee #quales circumferentias auf st e Com. Quo 
niam emim circumferentia XML 0% aqualis circumferentie MLO, dempta circumferentia ML utriguag i, 


erit veliqua XM reliquè LO equalis. d Com. A centro enim B 


iù ylò, quod excidife videtur. f Cdm, Ex 
cumiferentiam XML, & 


angulo fimile. 


4 fexti. Nam triangula BMC, MCR, 


tertii elementorum. Namretta linea BM ex contro «dute 
ob id reffam XL; bifaridm fècat. g Com. Ex 18 sertii. Dutta eft enim reffa limes 
ex centro C ad pundtum in quo BM cireulum POM contingiti. k Com. Ni 
gulo CMR, cd» angulus LSX reétus equalis reo CRM. 
i Com. Ex demonfiratis in antetedente. 


circumferentiam ducunitur. 


e Suppleo 


cine 
ne augulas LAS aequalis eff an- 


Ergo &y reliquus reliquo egualis, & triangulum tri- 
# Com. Ef enim RS minor quameSL, l Com. Ex 


fimilia fint, ex 8 ejufdem; quod ab angulo retto triamguli BMC ad 


Bafin perpendicularis dutta eff MR. 7 Suppleo in verfione, quad uncis includitur, ut Greeco refpondett, quod 
forte in Commandimi Graeco codice exciderat, librarii incuria, propter cadem verba fterum occurrentia. "e 


» Reftituo 


ARISTARCHUS SAMIUS 


xa) 76 mp5 


dogay Exga Îì ov fee pos a* xe") 
glò n yo pecora Myer°, [nera pos y: di 
ins deg n puy mods yr peiCora Niga] tal n dv 
pes moss y° tsmisw n ev se pds a idea di 
xa ij By wpos rlò y pe pesilora dézov ixsoa 1 
èv pe mposa* dl iru dea n By 7pòs rh ye 
pecora dbyor dz N dv Ti Xe pos a. 


IE 


HS Mtv afgiuiress qaess 4 vs dfgie 
pafor peiCora xSYor igui dir ri 13 ese r* 


Adora i rd 7 pds FP. 
Ere DÒ HAlE UR) nbyrpor è a'_g985 dè mévrpor 
PB osAins dè reyrpor È Y, mig dos 
d Cudnbiws, tuTIAvIVva ni a By er sia n 


na) cxcecanda 2/g 78 att dirmdey % mi- 


sita muas, ce più rw ndit del miudor, ty dì. 


tiy1T nbx, dì 7é caidopan Th vg E 
Piperan, ca di Td nesveo eV ricg qs d'a lu naù 
ne lla È dora TE di ape pos code 
Habw n ca mai erre ri VE È Ajguirpa 78 Mie 
fAdorar fiv n iwaror pipa [1 do Digiuergos 
Ti nMis peiCora Miyor tx wpîs Thò VE n èv rà 
Darpis a* x] n 077 dp pes mie v% midi pei 
Cora diyov txd fi do ri 3 pisa. [PAM ds i 
or pes Flo vt, renisw wsi 40 wpes mb pr, 
rwSsY dp TPÈS DI p fig di i pose tespiinar 
> jap deg reds TI» (975 AG priora Ayor ix 
PRI tà dress a] seri devaspe Rat n pa rpîs 
ab dAdavova Miyor tx 1 0v © MI pos if. 
Maru eri a E # BY pridir ew 1 inroncude- 
samia MAL deg È Be periCrr ésÙn dì in 
tancudinamacio © na B aes mes TLò Bi 
pusiCence Megan Gad ri dv rà In weds a dada 
dipas i Bo eos tiv Ba fAdorsa Myev xd nova 
mes 1n° ai vm ea dpa pes thò a (8 
sAdovtva Meyer 6x4 i dv ari 19 rpos i in. Edel 
20n dì nad fra rrpos thò 26 Adora doge 
xo Î) Pag meòs vd n. Efes deg di io n 
faa meòs tV alb tAdosera Nigar ti a rà pod 
mods ped ** È dvra 19 wpòs 15° rà dÒ pm 


\ 


39I 
proportionem quam 45 ad 1. Habet autem ] 
& RC ad CS majorem quam r ad 3 : ex equa. | 
li MC ad CS majorem habebit proportionem, 
a 45 ad 3, hoc eft; quam rs ad 1. Olten- 
a eft autem & BC ad CM babere majorem 
proportionem, quam 4$ ad 1. Rurfis igitur 
ex aquali BC ad CS majorem proportionem 
habebit, quam 675 ad ir. . 


‘PROPOSITIO XV. 


Solis diameter ad diametrum terre mao: 
rem habet proportionem quam x9 ad 3; mi» 


norem vero quam 43 ad'6. ì 
ST enim ( 26. ) folis quidem céntrum 
A, terre vero centrum B, & luna centrum 
C, perfetti exiftente eolipli, hoc eft ita ut pun- 
&a ABC in esdem resta linea conftituantur : 
& per axem producatur planum, quod faciat 
fe&tiones, in fole quidem circulum DEF; in 
terra vero circulum GHK, & in umbra circum- 
ferentiam NX; denique in cono regtas lincas 
DM FM. Jungaturque NX, & per pun&îtum 
A ducatur ipli AM ad reétos angulos VAP. 
Quoniam igitur NX minor elt quam nona pars 
diametri folis ( 13 dajus;) habebit [ ® diame- 
ter folis ad NX majorem proportionem quam 
9 ad 1: adeoque] OP a NX multo majo- 
rem proportionem quam 9 ad 1. {Sed ut 
OP ad NX, hoc elt ut AO ad RN, ita eft 
AM ad RM, propter fimilitudinem triangu- 
lorum. Ergo AM ad RM multo majorem pro: 
portionem habet quam 9 ad 1:]) &x«per cor- 
verfionem rationis MA ad AR minorem ‘pro- 
portionem habebit quam 9 ad 8 (30.e 5.) 
Rurfirs quoniam AB ipfius BC major elt quam 
diodevisintupla, (ex +7 44jus,) erit multo 
major quam dnodevigiotupla ipfius BR 4. Er: 
g0 AB ad BR majorem proportionem habet 
quam 18 ad 1: d convertendo RB ad BA 
minorem quam 1 ad 18: (26. e 5:) compo- 
nendoque RA ad AB minorem habet quam 
ig ad 18: (28.e5.) Oftenfa elt autem & 
MA ad AR minorem habere propttibnzto 
quam 9 ad 8. Ergo ex aquali MA_ ad” 
minorem habebit proportionem, quam 191 
144 ©: & quam 19 ad 16: partes enim codem: 
. Ù 2 modo 


# Reftituo ve prove. 6 Supplco (ex Commandini verfione) uncis inclulum, quod in Greco noftro ‘evd: ” 


derat: p Propter 15 x46=675. Commandimas fic fulius oftendit. Si ewim fiat ut 1 ad 45, ita 15 ad aliumiy 
erit A pag gd? Mi ia BC ad CM majorem proportiomem kabet quam 45° ad 1, hoc eft quam 675 ad 


5 & MC ad CS majorem 1 
ir, { duobus so lost) cuci 
Comm, j, cj 


morem habere proportionem quam 1 ad g. Quare, convert 


randini, ciufque verfione. . è Com. Ex 12 fuju.. Ex.9. ture 8 


ad t; babebit ex equali, BC ad CS majorem proportiomem quam 675 ad 1, 
inclula, que exciderant, tum in noftro codice Greco. tum: in. codice. 


quinti, NX ad.diametrum folîs mia 


diameter folis ad NX majoren 


ex 26 quinti, 


babet proportionem quam 9 ad 1. Et OP, qua major eff quam folis diameter, ad NX, multo majorem propor- 


tionem babet quam 9 ad 1. Sed ot A0 ad RN, hoc 
ob fimilitudinem triangulerum AMO RIMN. Ergo & 
gadi. c Pro mia cs id, reltiuo mf Sn 
Rx3= 1 Commendinss (ic fulivs,  Quoniam enim 


ef, ut'earum dupla OP ad NX, ita erit AM ad MR; 
AD ad MR multo majorem proportionem babebit quan: 
#:..d Com. Ef enim BR minor quam BC. e Propter 
MA ad AR minorìm proportionem habet quam 9 ad 8, 


boc ef, quam eorum undevigintupla, videlicet 111 ad 151: habet autem RA ad AB proportionem minorem 
quam Hari 18. Fiat uf 19 ad,18, ita 152 ad alium, erit ad 144. Cum igitur MA ad AR mjnorem habeat 


proport 


MA ad AB minorem proportionem Fabebit quam 171 


tonem quam 171 ad 152; babeatque RA ad Gre pigro minorem quam 15% ad 144: ex equali 


144; bor eff, quam 19 ad 16. {Pro 


$9%* 
© modo multiplicium eandem habent tio- 
nem (15. e 5.) Quare press ici ra- 
tionis ( 30. e s.) AB ad BM majorem propor- 
tionem habet que 19 ad 3. Ur autem AM 
ad MB, ita DEF circuli diameter ad diame» 
trum circuli GHK 8. Solis igitur diameter ad 
diametrum terre majorem habet proportionem, 
quam 19 ad 3. » 

Dico preterea, minorem proportionem ha- 
bere quam 43 ‘ad. 6. Quoniam cnim BC ad 
CR majorem habet proportionem, quam 675 
ad x (exi14 4ujus;) habebit per converfio- 
nem rationis ( 30. e s:) CB ad BR propor- 
tionem minorem quam 675 ad 674. AB 
ad BC minorem proportionem habet quam 20 
ad 1 (ex 75ujus.) Ergo ex equali AB ad 
BR minorem habebit proportionem quam 13500 
ad 674, hoc eft quam 6750 ad 337! Et 
convertendo, componendoque, (ex 26, 28, e 5,) 
RA ad AB majorenî proportionem habebit; 
quam 7087 ad 6750. Quod cum NX ad OP 
majorem habeat proportionem, quam 979 ad 
10125 (ex 12 dajus; ) habebit convertendo 
OP ad NX minorem proportionem quam 10125 
ad 979. Ut autem OP ad NX, ita AM ad 
MR ©. Ergo & AM ad MR minorem pro- 
portionem habebit quam ro12s ad 979. Et 

r converfionem rationis MA ad AR habe- 
bi majorem proportionem quam 10125 ad 
9146. Sed RA ad AB majorem proportioneth 
habet quam 7087 ad 6750: Ex aquali igitur 
MA AB majorem habebit proportionem, 
quam numerus produétus ex 10125 & 7087 
ad eum qui ex 9146 & 6750 producitur ; 
hoc eft quam 71755875 ad 61735500". Ha- 
bet autem & 1755877 ‘ad 61735500 majo- 
rem proportionem quam 43 ad 379 Ergo 
& MA ad AB majorem proportionem habebit 
quam 43 ad 37: & per converlionem rationis 
AM ad MB habebit minorem proportionem 


ARISTARCHUS SAMIUS. 


nil doubras ma rhazios È am» ix diet: 
dass arm cipa. i a Baj Be peeilova, Nago 
dg n Cv mm 49 rrpds Td Y's 7) 1 pe grpà 
pR, Srws 1 dpereos E dl ninde rpòs Tò 
Digione TE 0 rude 8 1 cha TE NÀig 
puergos mas Tlo È yris Digpuerpor pelare 
Abyay igm av rà DÒ pos gi . 
AÉye 1) Cm tAdozera Myor tXa i ivtà Py 
pos 7. Er 9Ò ii By pds Thò y 0 padova di- 
yo ix i rà Kos ("pds a avagpifarm 
tbei dies 1 yB rpès Tlò Bo cAdovora Nyon frà 
uo] sposta xod' ix Ria pos vr 
By iAdoswa Niyw È td Tpòs a. Eba da 
dirsi 4 B rpès mv He cAdosera Ney n èv rà 
k Ma. y © 7pòs tà i LADA] 
[apos tà TAC! dvdruru dipa È uwdirnri pa 
pos thò a B petova Miywixa È è rà (65: 
pos td Sv] Kaj tesi si 1 pos th or 
psidora Miyor iz n Bol wpos Ma. pre dvd 
mu dipa n 09 mpùs v$ éAdosena Mywixa 7 
[è rà] ma. pre pis TA DII ds di nor 
mes vg, Erws ij a prede pe a pa dea 
mois Mo tlcosora 2eyer iva i [6 7] Ma. 
pue nesta Rol draspi ann aper pa pos 
Thi 26 peiCora Miyer ÈX1 Î) èv TÀ Ma, pui 
pos rà Fpus. Exa 3 nai ri ca mods aL 
peidora Mayer i vta CTC mods tà di 
i7s dpa ige r ea rrpos rho a (3 padona Moyar 
di Eris deruùs Cad 7 Man gue rv 
CTC, mes è Lardo apilu a n 7. 
Seui E pur rrtono °M. CpoEÙ 
Agli: sedi EP. Exddiza 
M.( po È e wct, pis M.5 po y È EP, pelera 
My Prov ta ey Tee AC I di ea dp pos 
mr a pueiCorca Niyor 6x4 nè ta uy reds Al 
dvaspitavn cpc ri a pe pos pe e Aaosora Aeyor 
ro 


f Pro rip reftituo néx. g Com. Furgantur AD BG. -Eòit trianguli M DA cangalas ADMYeltua 


retto BG.M triangulì MGB. Sed angulu DMA eff communis utrique, 
| Ut igitur AM' ad MB; ita & AD ad BG, 
meter circuli DEF ad circuli GHK diametrus. 6 Suppleo\quod exciderat.in noftro codice Grato” 


triangulum triangulo fimile. 


o dr reliquus neliquo 
ita earum duplarz wi 





ix quod poltasgsrredundabat; > £ Pross@ reftituo 79, cx altero codice.» .7 Propter $3 x* = 
Commandines,fic fufis: Nam cum: AB ad .BC minorem.babeat proportiorem. quam 20 ad 3° 7 
13500.ad 675 ; & cB ad BR babeat niinorem proportionem pd ya ed Pi: babebit, e pit È ro) 
BR minorem proportionem quam 13500 ad 6745 hoc eft, quam corum dimidia 675084 337. # Comi 


cnim.triangula AMO RIN inter fè fimilia, ut fuperius dittum ef. "n Proprer so7i pais 

mandinus. fc : Quoniam enim MA. ad AR majorem habet proportiorem quam 10125 ad TUE 

babet majorem quam 7087,ad 67504 fiat. m grab ad t0125,ita 7087 ad alium, erit ad 78455}: Si 

quod producitur, videlicet 71755875 dividamus. per 9146, exibunt 184 

Itagne cum MA ad AR majorem babeat proportionem quam rot2$ ad 9146,-hoc ef quam 7845518 

RA ad AB Labent VO eg bt dp Fia) 

Hioia daro Pad 6759; eJt'ut-7 1755875 al'G17 3550: "@ 

meris decaffatim *14};01s "US" multiplicatis perfpicumm erit,, ex iis que nos demonffravintas in 
in tertiam propofitionem libri Archimedis de citcilà dimenfione, pro oxi 

& 6750 producitur. è PioLyryreltituo Tu; 8 '‘niox pro +e, reftiruo ey. Et 

& 9419, perperam feriptis, reftituo 7087, &t9g1gbi 

I mi, p Delcori xt quod, pott ai3» 

ut 43 ad 37, ita 71755875 ad ‘aliumiseritval’Grpaz43r, Qui major seftequami 6i73%g08 Ergo 


* multiplicemas 10125 per 70875 


7845 581 ad 6150. "Std 734Hp born» 
go MA ad AB nidjorem habet 


proxime pofita, ad'afterifcos #, prot70 
ubi mendum rypographicum eft-manii 


È 











ionò feptama, st 
ex TOT25 & 7087 | 


C 








bar. ‘9 Cam 


71755875 ad 6173550, majorem babebit propontionere quamvad:61743427; boc'efiziquami 43: 3%. fr nd 


» Nempe 


"Dal SAP, sr 
METRO RESSE 
vs 


ua 


pg | PE 





to pe = PESI x 
A 


nettare; ima) &* 





Ar iftarchus pa9g.594 
ce) Prop È 


Fio. 1 
la 























Ariftarchus P-594 Ì 








Digitized by Google 


todririe AA: | 








‘Digitized ty Google 


pron deg 


e g° pe Jedi x Li 


y Gopgle 





Li 


397 


HAHIHOY AAEZANAPEQE 
? ZTYTNAFOrH 


Adra qi megra, ng) i dedi ri erp. 
[Ta E Mr culti, made ] 


C PAPPI ALE 


XANDRINI 


COLLECTANEA. x 
|. Liber Primus defideratur - & initium Secundi. 
‘ [Qua ex Secundo fuperfunt, hec funt.] 


JE. 
AAXAAA PIp corde indama; È 7) 
tagrormads, peretioday Ni rid Mido 
PA Nor i7u è E curkf capeòr demi pui 


4 moMmazhacidonra aurss. 


UETOZAN 5I [<oi destpol voy pepeX] 
ci 'mbedies. covmy deg e60dd yi 
deg +5 aitov cupiùs gua ), perddan <> 

7 È fasi ANT FP dinadar is to, 

% parebuduor i carò megddoe {dra ret. duo) 

6504 6 64 alralv gepids 7 dindduy, COZZA 

erdeiv © p* E dirai Vi ce Venddar ups, Jr 

Ton f mb spare mi vini baie 

prov aj agg puesades © p Cari mis puovdde e: S 

vari vSpaj star puesida; È ‘diammas* diga dà 

Fvdy fe pdccspsss tn pevesdor | È dagli. 


frigo % Mu. Mu, 
svi a ii p Mu. 
©, Mo 


ceeddy. 


4 





a În MS. non apponitur numerus 


ordinales, vingulam. quali 


Sed pepe 15, verba joirt lia defont. 4 Pro «maereftituo dii 
încl nori) ut quod excidiffe judico. Et 
literse fu minufculas fcribo; ubi autem ad 


pofito. Et ubi! ine orari 
Ceri energie 


PROPOSITIO XV. 


*x%*%* Eos enim minores quidém effe 
centenario, fed per denarium divifibiles + 
& oporteat folidum ex cs exhi- 
bere, ipfos non multiplicando. 


UNTO igitur [numeri 50; 50,509; 40,40, 

30.] erunt itaque fundi, 5,5;5,4,43; 
adeoque folidus:ex his fa&tus; eft, 6000 
unitates:» Et quoniam decadum numerus 

eft.6, quem quaternarius femel metiens relinquit 
duojrerit, qui ex ipfis.fie decadum folidus, my- 
riadum fimpliciumetoo. Et. quortiam folidus ex 
decadibus; in folidumex fundis dudtus, facit eo- 
rum qui è principio folidum: Myriades itaque 
100, in unitates 6009 dutte, faciunt:60 myria- 
das:duplas' [400 e/?,-1yriadum myriadas.] Adeo- 
que quisex iplîs.50;70,50, 40, 40,:30ydfit folidus, 
el 6oniyriadum duplarum.:./ive 6000000000. 


$°, fo; 50x40; 40;,30 60; 9090, 0000. 
10, 10, 10, 10, 10, 10. 100,0000, 
fot I 4; 4 3° 6000. 
‘ PRO» 





nis:15 aut 16: fed, ex reliquarum fequela liquet fic ele nume: 


quod liquet ex fequentibus. 
pariter in fequentibus Meg gii Di sE 
, na 


parallelam.. (eu, horizontalem, adfcribo ca- 


ui hoc sgre 3 Mumerum. # pro quo 
Retftaracne too: & fimiliter.+. pro:6oco. * Uthac melius intelligantur, vide fcholium ad calcem.»+ f Hu= 


} t 


ipfe fubjicio, quo testus melius intelligatur. 


e Literzo 


Hhhh3 


598 DEA e ig 


U 


Vi; P.. pu» LR Pira 
SELE, quorum eaeg a misi Govi vimerir dei, $i 
quilibet minor fit > Ome si favi iagiortà È geAiddbs,, 
autem menfuretur: È prvate pi purenoSro SI nizad ineerormnitne Nobis . 





Liscia ecap di po ERO di Hi MOANA - 


teli DO 40 Be di 
, sa Gisordtia mos delude. 


Orient e, rt 3A 1,3 Antadnis E aids ora perg 
ie ’nimirum 2. } Et ponatur ab. qual quoli- Das ercimper, sani nregides fear? Za 
merorum B, centenarius, unus. Numeri- Ondovon B.] Rei Carini Carò inaso 7 5 


ue. per qui quiet Sumetonu dc 18 tax pira (nane #8 
que per uo gi unto C. o ‘que | ua È tonali € T° ù SAT 
numeri C, Pe ph B PQUiex oi è ;erri ù 
Sea. ri quia autem x is fit 3 ra sis tn dino gue pia") è 
folidus Uinitates:120. » Ottentom, 3 sii da sù; ino $ 4 pura 
Fade lineari SI desnalinaito 3 di rades Rc pollini MIS), 

day tì 
B fit 


dd _ iero EE CRA 


fit ex numeris B' folidus, 
init SOGO d tol ia dà mid. coils Ri 
idus , is olido ex centenariis in #9 rw dra» incore spit è du rd 

Feed) ex Fundistduéto : velt: autem una edi 

rias. dupla Cas myriadum mp) in i» = È Lando dii povegas pia Pri 

unitatcs. t , 


ti 
eo n dici de Pd 


wi " 


B s03,onfaogii. {20/40} babo; Bi e 
100, 100, 500, 108. 1, 0000, 0000, 1007) 
CC” i; % 3. Eizo. r 8 


pu Sedanat mentare) Sio ani enfotali iP 0 
lan. iene S 


si 
it: 
1 
È 
È 
3 
s3 
n 
ti 
' 
È 





F ius i drv dia PR , 
- ciato: epddiar è 8 duomi uso 
B fit folidus, ipli F cogno- bile tin >» rivi 
hoc elt dupix}, duîte in E,.120 ni 8, ogsadks cici ' sipivupar tà * 2, [rssa die 
51: Fitine autem una myrias & bis mille; IRE, races poddas d- 
myriadum duplarum. . ../<./. lu beat i eine > 
B 100,200}300}400,500. » 12/600,0000/0d00... prteite 0. Pe + È 4 } Mia 
+  109;100;100,100,100, .T90j0000j0000; popo PP pv. Mu. 
C1,3 3.6 s. Ema. riva B.ytd s. CE pa 









À: HR tea ditta k I 


da DÒ arti, Sinai 
als N° Vi rt 
3 vera 


AZIZ A 


9a 


Ti Cadinmi azien. » 


tr 











“RE = da 


A; po B do A 





Ri , su aa “em DI Me. Mo. Mo. i 
p 5 Ma Papa è SII teso. 

n) At stata i DO fire 

Mi è sb IONI gie 
i DREI a 
% x Fila Dino “ae et » 
Mi. da EM: # Ji Retta da di anno 
pai + ui pt ehi Si 4a dog A 
% e se sd di tas sr 
6; pai * Frcophe soi 9 dedi, A, 
bi tt Pi : paia Siti 

Ò ; dda SSA di i 


> AGlRnee Parddos [BIAE] Nor ia 
ea ABPAE pedi Uri. 


0 Pl Jp 3A cani di don 
i Eyes Ss ale RR EA 
den FzBr 


La si hai 
7 ABDAE ‘sup; d 
de © djg è ron 












af dl ly st pi eo: 
ieri È quot Mi eps 


a 
Ac 


Ù DS @ 
I dann end tè Ba 
;9000, 
150, 35, 105; 100100. 
x vitagt SE si 1990;000;0000,0000. 
Fanta carat o IRR 


He Qta E 2880. Bri 
Sani 


MA PROPOS ITIO” be 


sede 


na 


URLO * pera 


la (I 


NA 


% 


ln Theoremate 19. Sit numeris A pet. 
* centenario, - fd “denario divifibilis; atque 
alii qi it numeri denario minores , 
[2 CDE.) «Et oporteat. folidum ex ipfis 
REDS faflum exhibere. 


br A tur, uem A denario divi@tur, 

Li siii È Rod alt Stogberi fundus. Et 

pati il e ipfis FBCDE, qui fit È 

La desio. la fit fo idus, ett 

sa 208 eicg Ds, 

20, 3, C4 Ds, 

A mero: Sed.cum 

fundus.num qui ex co 

° fi ter dic cimprus, eft 
o C ne 


È. Linearis 
pollo Ai 


quod E ATI 


ve è Cala gi an 





Ant P'Ie { 
SCSI Ficapye si wa 
o Lo Rs Genoa 


soi PAPPUS ALE XANDATN VS 
tea 


di ge) È è e » É e Sl e 
| PROROSITIO Lo fa SRI e du 
dit e ae cio ci 
Fam vero, o duo ‘numeri ABi irta AMI di hoc 0; 53 uu B, i ; 
pr fe cèntenario; Loto tngsos iagiorn È inerortalSes,* Rag turos ; i 
INT Nd? DTA Merstado- 


È ora ai Dans it N iù FTÙ 
aspar sedi ui 


uno ‘guarì snù Pras mobi sita 
pedi, PEA KS TRILLO Em depe ata g ABIAE sipiòs, pae 
Si cen pete de ; ‘den Re ZUTA E Guplà, Gamrmenidee Gi davtsàr dî 
A 20,839 C2, DI Mies: erimpsch ai ipa è 
Qui ex:ABCDE fotte ar «Qui pale var ua) 81 uvades B; * re 
autem 63 ex FEGDE Mugi pene i, cemties 6 1; €78 È podi d.C raz pa. 
fumptus fit 14400. LORA ds Bird) 764: paddis è pale rd ri 
Éio eft apud Apolloni i ABPDAE crpros ta Ri dura 
35 sana sagle spia ‘ams Gb agito ti peg PET VE 
Tè. das. SON” di dsc Saida 


Mi 





Lib 


La 
a 
bs 
ì 
E PR SET OIE. 


asc DE: ti 

Mi Gu [na +È | 

dio apt e 14400. i 

‘ bi fti ù 
ra 3. 4 144 

FG ‘ j 





PROPOSITIO XXI. 


Sed jay” fiuto ctrés rnbmeri. ABG' fighe Avid 3% fer 
eorum quilibet minor quidem. centena- beati 

denario divifibilis s quilibet. au- Venite Snc die fs Si 7 

pe. ‘numerorum DÈ F. denario: minor: © FALZ Ir fori] 1 Kad ica- 







te dA 







finique numerorum ABC fundî GAR, ctr ADI mubpdes ci Rod d- 
5/57 Dies pini GARA — PIPISTT RISAAZ Re i 
Tr ni [uo] inicaaaFaezini, 


N RETE RAI d 
@ verbi gratia, A 20, B:30, 
"Li iG2, Ha; 








Ù) rei ; 
ded gr dr 


“ 


































tà» ABTAEZH® ciptùs, sca monù. 
my, 6005 è drama TE @, © Gpacripiai rÒ 
E pil n é0s {i ] cammmant ri $, 
"© dpesipvzuos té R' rms urna té è, 
vEbporopo: rd Ko : 


ABCAEZHO 


» 
3 n 


CT. è . 
x. de fio Tpe Mu. Mu, È 5 MU, 
B.y. d. : 
HISTT 3 
e Po he be ha ev 
AMN£Z0 0" 


+ BoyiBoyd. Boyd vas, 


ti Kz'. 

Tirs N iophparos open dg, arida 
(‘e Side sa momardacido, et - 

«76 è yaieduor del ta 7 Gp 7 

dedi dr UA npe Ti pet Fa PLITTA 


eg 7 Deda pual?, b bipiadrani 

® È vripduor "hi è relra dedi è dv 

; | dlAnpe n mesra Veg upao ò VA Tm: pis? 
Minieta perni E Diode è è Fer 


4 x Ci Amiadines, CI . de sari 


Qir 
ai ’ 


I dai 4 i nm resin Eboxe &a- 


ria rSpay. 
sà dì d add Pre dr 1 Compro, 
«Em Sy vedppari © ta ins su, mere 
‘dì veaza apiuss [+ 1a ei TÀ 
} 06 Bon dosoy più 6 
perpery dirà inemridos? va) Derbps 16 
Gus piondinofo [o] vrrzos, artra 
sus Sdoray pi tav tnerrad E», perpirny dì 





ngn. 


PAPPUS ALEXANDRINUS. 


; " RI Abmesi dedpa dr agri» 


na ut dixit, in principio, Apollonius, in 
Pi bt hoc mado; è 
Apri pud& uAcim negdnis tboyoyr cavici 


rotidem Gap for ordine centenario, cifque feptemdecim, fubjiciamus fimiliter pece 


vi x de 
a 18 
nai prrfti ingeronidtà;. 


607 
iplis ABCDEFGH folidus, funt totidem 
ra “quot Decuplus numeri Y, numero 

K cognomines : vel, quot Centuplus numeri Y. 
numero K cognomines : vel k quot ipfius Y 


-Millapuplos, Sano ipli 


ABCDEFGH 


100.300. i 
/20.30.49. 345) 6000, 0000. 
2.344 
PRSTU' 
100.100.10.10.10. 1000, 0600, | 
LMNX0 Y 


2. 3-2. 3.4 2 3.4 3456. 
4)4t3=701% K+4 


PROPOSITIO XXVII. 


Hoc vero theoremate preexpofito, in pronte. 
piu erit datum verficulum multiplicare 
& exbibere numerum faflum, ex duttu 
numeri primi, quem complettitur prima 
litera, in numerum fecundum, quem com- 
plebtitur litera -fecunda; S fatti inde în 

° numerum tertium, quem comple&titur l:- 
“ tera tertia; © fic deinceps tranfeundo, 
donec totus percurratur verfsculus. 


- 


adpey. 
Dixit autem wr: pro vermuricare, 

Cum igitur iftius verficuli litere fin. 38; 
exque continèant numeros: [ decem,] { nempé 
prstproxos hoc elt100;7360; 200, 300, 
t60, 300,200} 600, 400, 1100;) quorum qui- 
liber eft millenario minor, fed «quem metitur 
centenarius; & numeros feptemdecim; ( nempe 
proxatotbfo}tvrxon hoceft40, 10, 70, 
20, 30, 10, 20,970; 60, 70, 0, 50, 50, 50, 20, 
7ò, 10, ) quorum quiliber eft minor centenario. 
fed quem denarius metitur; &reliquos, qui 
ùna cum unitavubus funt. numero » undecim , 
funtgue denatio finguli minores è Si itaque de 


dust ‘cem illos nomeros duplicmus,» faltofgue 20 
; illis 17 Gen citer RA adficiamus 


saro premillà, ) qui ot numerus 37: 
labebimus ‘Analogorum inde faftorum: nume- 


rum. Et fi decem illis numeris fubjiciamus 


(ecm 





ir mederXeeSy. ‘© Pro irì repono ini. 4 Scribitur 
Dr Agtererzoe è Scribitut gustorinofurryno: 


*U: 


608 PAPPUS ALEXANDRINUS. 


decim denarios; manifeftum eft (ex fuperius 
tradito theoremate let: x11) quod 10 cen. 
turic, una cum 1%) ibus, faciunt 10 my- 
riades noncuplas.. Nam ro centurie bis po- 
fite, hoc eft 20, affumptis 17 decadibus, fa- 
ciunt 37, qui elit numerus analogorum.». * Qua 
ternarius' autem metiens 37 dac numerum di- 
vifione ortum ( guotientera, nos dicimus ) 9, 
& relinquit 1. Adeo ut fint myriades noncu- 
pla decem, qua ex decem centuriis & fepfem- 
decim pedi ao fiunt, P 

* Cum vero & Fundi numerorum fimul utro- 
rumque, tum quos centenarius, tum quos de- 
narius metitur, fint hi fubjefti, ay fyayfsda 
dalByafl50Ctt16%% (doc e/ 1, 3,2, 
33 1,3, 2,6,4,1; 4,1,73)3)1,2,7 5, 
7 51515) 237,1;) finique numeri denario 
minores undecim, nempe asSiezetsaa, ( doc 
ef, 13 5,49 5333153 5,531,1;) fi folidos, 
tum qui fit ex his ‘undecun, tum qui fit ex 
fundis illis 27, invicem muluplicemus, erit qui 
prodit folidus, myriadum quadruplarum 19, & 
triplarum 6036, & duplarum 8480. (oc e/? 
19, 6036, 8480, 0000, 0000. ) Colligitur au- 
ttem huic aqualis qui fit ex fundis zrzer fe con- 
tinue dufis numerorum in expofito verficulo, 
Ariwi@r raditi dro ifogor inria rape, Sunt 
utique «ay r3aS{Ay1ay:Baay(Bis 
Colissssafldaaa, boe A 113315) 4 
1, 4 73 2,2, 3) $3 13 33 5323113172535; 
"79 93 753 5353 5153152 Db hI Nam 
x int,facit 1; ic in 3, facit 3; hicins, 
facit 15; hic in 4, facit 60; hic.in 1, facit 
60; hic in 4, facit 240; hic in 7, facit 1680; 
hic in 2, facit 3360; hic in 2, facit 6720; hic 
in 3, facit 2,0160; hic in 5, facit 10, 0800; 


hic in 1, facit 10, 0800; hic in 3» facit 30, 


* 2400; hicins, facit 151, 2000; hic inz, fa 
cit 302, 4000 ; hicin 1, facit 302, 4000; hic 
in 1, facit 302, 4000; hic in:3, facit 904;2000; 
hic in +, facit 6350, 4000; hic in 2, facit1, 
2700, 8000; hic in 5, facit 6, 3504, 0000; 
hic in 6, facit 38, 1024, 0000; hic in 7, facit 
266, 7168, 0000; hic in 6, facit 1600, 7008, 
0000; hic in 7, facit 1, 1202, 1056, 0000; hic 
ins, facit 5; 6o10, 5280, 0000; hic in 5, facit 
28, 0052, 6400; 0000; hic.in 5, facit 140, 
0263, 2000, 000; hic in 5, facit 700, 1316, 
0000, 0000; hic in 5, facit 3500, 6580, 0000, 
0900 ; hic in:1,.facit 350036580, 0000, 0000; 
hic in 2, facit 7001, 3160, 0009, 0000; hic in 
% facit 4, 9009, 2120, 0000, 0000 ; hic.in 4, 
facit 19,6036,.8480, 0000, 0009; hic denique 
in 1:&1, &1, facit ut prius, 19,6036, 8480, 
0000, 0000, .. P - ° 


na) My SA e nai MB, nur er) a, Yineny 


sibi Ttida 10 Paripòrs cn E drei 
Reparti Fewpipans (8, 60m! dina inarerides 
FC deradir, mia pvestdes tvamdis 
dina. Ai 9Ò dina inamerades dis Widpay, TuT- 
fn x, È coesrdaGiony mis sl denddag, rino 
#0, 7 drarliyuy ore. * percicdivia 3 rà 7 
eis Td, mia Tix E peessps I, È nararet 
mo) a ds cina) pupiadas twammas dina, nè 
ca Tav inaremido» * dina » dendden 10. 

Enti di x, mb dies dui 7 peres Scar cipil cio 
usò inarnmidos, ng) ton peressdiar asd de- 
uddos, cow ci varmnedpo: a [Y] BPyayBs 
[a] PRAIA A II dd 
dà % tAaosirar ” denddos dov [1a,] tenia 
appar a edi "saccsaa* tày È cx Tiror 
Prov sa, x) [Tix] rov2 mobdicor copio 
di ada mdamdanil ud, toormy i cepds 
prpiadar mrpazàen +9, È rpiosàty 525, aj 
diro nur. 1005 dì rérò cmudpa’) è djgi Tv 
TE Se midvar, ipudos em negrs ito 
zo carta uipay' ci cav aa yedadlBBy 
sayvibaayl [Be srpecreueb 
ldaca, ‘dm )a ny ww) y 


dh € pm) ie Pd n)E Ra mE 
Dì d gina Sr po ini Cam) air i 


gin" y7E in Bim) FP 7 
ny Mv. B, % Mo. % im sN] Mu. 1, 1a) 
Mi. &* ima Un) pupades 1% Mor gg my 
ne”) pupiddis X È Mo. £ Bu trà € 94) Mv. 
era © Mo, B' im B yin) Mu. TB xai Mo, 
i im @ yin) ! Mu, TB aj Mo. =? 
yin) Mv. 7 B_xaì Mo, " d* tì Y yiverg * Mv. 
BY Hai Mo, PB im _< Yivny Br y È Mo, d' 
tm B yivny * MB. a sai ma. BY uaì Mo. 1° 
mey) MB. 7 È Ma. Od im 5) 
MB. An xaì Ma. [ and tm < yin) MB.Tt 5 
sa) Mai] (pin tì 7. pt) MB.,e% ra) Ma. 
yn° tm (yin) "My. QU. ad xe Met, 
ev seri e yiverg Mys 8 ua MB. 71 rai 
Ma, Em tr. 6 yiveng My. x xaì MB, vB 
sa) Ma," su. im E givery My. e 4 xa) MB. 
Thy ua ma. Bon vin) My. Y [cal] 
Moi arse) yin) My. yP.xcì Mb. 
Ip irìa vip) My. y 9 rai MB. a 
tr) Bye dy. È co cà [MB. 796° trà € 
Siviray "Md dui My. Fd xaì MB] Bpa 
tri dfivery 8 Mds 3 sa) My. FA ai 
MI. nur: [inì a Yin MI. TY radedty. 
FAC Ha MB. for ria yiveny Mi 1 
MI. 13 xaì My, As nel MB nur] 


(Aîny 





* Ut hxec melius intelligantur, vide fcholium fubj 
tur &s. » Scribitur 
feribitur er. Male fcribitur Ax. # Pro ww 


«+ £ Scribitur 4 pro dl. 7 Pro Ze male fcribi- 


fubjetum 
dwygid. o Pro +, fcribitury. p Pro # x, fcribitur E 1a, 9 Pro ew, (cribitur ge. r Male 
feribitur ag. Pro è fcribitur è. x Male fcribitur ré, @ 


[ale dolegr) (cribitur pp ar pa 4Y. » uo. x Scribitur po, pro px. a Scribirur pa. è Scribitur po. 
e 


ev d Scribitur & e Scribitur ere, fScribitur eps g Scribitur wo. £ Scribitur mr.” 


net 


VE 
ua 





air or drenato, 

Sutar fim Av lot: tuntofiangi 
485, Libri 
dai di < (di) 
CANE si hai 14, 
“de BB "72, 1,33, 
î, 1 87,41) & multiplicencar in- 
in a fiuntt: myriades quadruple 
<p 4403; fimple. 5600. 
în 8, faciunt:3d que du- 
Car pad x60 ;*quie ia fatine uo; 

ti Ifaciunt (8003. & be in 1, fa 
Oa equi Nagy La SIRIA 4000 $ 
tino, ‘4090 ; intimerulttie hse 1a 
"® facio 1}: i te: in $i facit 8,,0000.; hic 
i facit > i hicun 5, faciv360, 0000; 
DIN gr dan coso ; qui in 4, 
o, 0000. hicin.8, È E 


























Quid exe i 
eg fo in 4: see ne tum, 
‘demum, ‘hos omnes'Fa tos 


ohi 





dii 


y;Google 





ate. Len 


Pa aL ù i -» i i % > "a 
 duerts mata da iv | 
x i ge 4 A I TR oe voi vr i be A 
® n 





DE: 
Lai 
i pane ce) Liery zi 
Syria. SE 


FESTE E VETO DE rien rretare TENEO TE fer vai 


gu PAPPUSALERANDRINUS | | 











Ur” "Sa FONCIZAN A MRS — SNO Mt 


d 








Digitized by GI 





n , =, | - È 4 * Digitizedpy Google 


è ipa. «Mi 







si SE sù I veni ve + 
Re nio coni: Erat.ea ab i to dele illa tuta 
Alibrani edidit. Sed noluit tune publici me facere, co quod soll ec 
velo Riccio prevenire, Qui tamen' poftea, ( declinatis ‘ipfe {tudia Mathematica, ) 
Pur veller cam édere. Ille guenge cum non vacaretea de re fufe fcribere, pol 
D. Oldenbsagio tt ‘ut ZranfaStianibus Phibfophicis infereretor. Ante 
: vegp rd pat ad Te, ut rg id'ea de re tu noveris. Tuum- 
$ Oldenbuigio communicabam, ut ipfe D. Sf uanfmitterer. Ut fciac 
di "uitut.force'mon tam diu, nec-tam mature, ut ipfi fue: 





SR; ME iti n 


© Doriù 


Zond: 18Yfunii 1673. «| Ti pltninmm obligatu, 





LA v* 1 Johannes Collins. 





IL Epitole D. TAbuidi ad D. Oiebinsguray 15 Fatti 1674. 





‘0 Ampli, Di Hewrico Qiaksbrgio, Gode fedi Gila Lai 


Auf ‘nullas.àì me habuifti:literàs:; fed cjus rei caufam aliquando coramareGtius di- 
} n gg x yo im amienm ad | vos èuintem; “cum aliter negueam; faltem Epi- 
Maro Ingenium, éjus itionem vatianti;..nec. ‘primo ture ob- 
Forfigone, cuni dudum, è Nam, fi;bene memini, nunc'terda vice Angliam vider. 
illud habeto. Inftrumentum Arithmeticum ‘polti > difficulta- 
Le no ci feliciterablolurumvefle; admirati funt'omnes. 
Lg. numero Dialiiplicutio» n rt Alive Pad n & alio Muluplican- 
te) C5; ipo nie Rote cujufdamConverfionibus 
somala Alone cpc Brevittr, Numerum 
que, eque cito & re pa Multiplicancem datum; ac 


quese o de cio) N" de vera, a E, JARbapes- 
m TT vite rp Ù ibi at 






















vet Luo pel 


Semi. 














È» 
mb lLeetio 619 


P Ts be ct pile «lim cl 5 n seg, i Quale de 
"Nb be, lin dg Nademaa nl noe drpium fe 


stor n: 0A, MI 
TEC inlignes (.ut fe “appli amant ) Analytici; etiam fiune folutio* 


; ORI TOS Eroe igigron Dat enim operam ‘ut Lemmata omni 
sp 3& uti femper oftendat ipfom inveniendi moduta n 4 
putavi, quia Diophantum Symbolicum;-apud vos 
evedo, inmuit. 

5" Geometrie ; Soprienie Dimenio Siftiiho: 


Porro,.i sane: rem, memorabilem mihi evenifle nuncio, “Sei D. Vicecominem 
1, & N. Plercatarera cciibuill cxbiibuifi@ Infinitama,Seriem mùmerdrum: satiomalivm, fpa- 
hole | ‘Sed: hoc, în Cireulo efticere haftenus potuit. memo: Edfisenio ili 
dederint numeros: rationales lie. appropinquantes.; memo ta- 
Sed vero mihi tandem feliciter 
.cujus sarnrfrzo ne Gu 


ire te 
Tor ha&tenus fruftra 
to numericarum fum- 


Vere; me. viam quidem 
nunc primum «& me faîtum dicere aufim. 
cu elt per Rationem, ‘non quidem Nu» 
MEF. ‘(id enim fo b iene) Renn gioni nd somaiziao 
dam Seriem mumerorum rationalium valde es Nepote Eadem methodo; ietiam Ar- 
cis cujoflibet, cujus'Sinus datur, Geometrice exhiberi, tal ‘iejufinodi-feriem, walor poteft; nullo 
ad ii Circumferentie dimenfionem recurfu. Ut necelle non fit; Arcàs rationem ad 
ir) n, viciflim ubi indicabi Medica & Chytmica. 
mid 2 vos Ca, um u vacaverit si Inprimis in.re 

nea "ci EA pe Viros ni do falota. Er hunetfti- 
“mula, ut sonia e pl RE Er: ‘perficiendorum rationem urgeat ; 

SI Mo iii stlius pri porett. ale; favegue 

























% 
CI 
620 E PISTOLA RUM 
“Per Tabulas Sinuum Logarithmicorum, explicare  Aquationes res foret+utiliflima ; fi modo 
i .tot Prasparationibus, uti fruftus compendii v(efati so ‘ 
pet eta Sapia cumveliainpeo Inftrumentum, credo 


mi 
differre è méa.  Neque enim video, 1n mea, quid aut Logarithmi aut Circuli Concentrici con- 
ferant.. Quoniam tamen rem vobis non ingratam video; conabor abfolyere, ac tibi communi- 


care, quamprimum otii fat erit sure cera ti n pb. 
Incidi nuper in methodum perelegantem, quo- fuperioribus-Equationibui omnium graduumi 
ad «certam tanien. formam accommodari 1 ici 


r com poffiînt Radices Cardamicis fimiles.  Idque 
inè fublatione- omnium terminorum inter primum &-pènultimum:mediorum; imo ‘nullo termino 
fublatoys.modo:certa» fit inter terminos'intermedios:itelatio;» Id cum novam-quandam lucem dare 
videatur huie negotio, vobis mox communicaba, +» valga: a A 

Scripfifti» aliquoties, Veftrates omnium Curvarum dimenfiones: per Appro inquationem dare. 
Velim noflè, an pollint dare Geometrice:Dimenfionem*Chrva: {ab/gie } sio vel Hyperbola 


padratura» 5, 7 
Be jus: nune. fa qua MS. circumferebantutvedit. Fragmentorami Pafcalianoram: fpem 
mihi. facit Doftiflimus:Gererzas Confiliarius Regius .in'Arvernica fubfidiorum Curia, Authoris ex 
Sorore Nepos: Quidquid ex illis comperero, vobis communicabo. | © * 
Scripferis alibi, Clariflimum /#a/iftum: methodum habere, Radici date accommodet Ho- 
+ mogeneum.Comparationis ‘tale, ut con Cubica triradicali inde conftruéta, per ipfas Cer- 
dani Regulas correftas, inveniri viciflim poffit hec radix. Quero, an id poffit etiam tum cum 
Aiquatio illa’ non elt Plana Palliata, fed reapfe Cubica triradicalis; ita tamen ut Radix ejus fie 
pro arbitrio fumpta. - Si methodus illa differat ab ea quam dix; per quam extrahendo Radicem 
Cubicam ex fingulis Binomiis Cardanicis evanefeit quantitas imaginaria : rogo'ut eam primis li- 
teris communicetis. Ego interim & mea de ulterioribus Aquationibus aliquando extrahendis 
rabo: " 
Paci praterea difcere velim, Quanam ratione per Logarithmos explicatis quationes, non- 
nifi fummo atque imo gradu incognite, affeftas. . 
fra leraveram aliquando ut indicares, de quo potiflimum Veftrates circa Chronometrum meum 
'. dubitaverint: è - 





; V. Epiftola D. Leibnitii 44 D: Oldenburgium, 28. Decemb. 1675. 

Vin Ampliffim, > °° 

Uarum tibi Literarum debitor, rogo ne fequius interpreteris filentium meum. Soleo enim 
interrumpi nonnunquam, & hec ftudia per intervalla tra&tare. 

Quod 7/chrnbaufium ad nos mififti, fecifti pro amico : multum enim ejus confuetudine de- 
leftor, & ingenium agnofco in Juvene preclarum, & magna promittens. Inventa mihi oftendit 
Pa osi Analytica & Geometrica, fane perelegantia. Unde facile judico, quid ab eo expe- 
ctar po IL à me rd 

Jamdiu eft quod petit, ut tibi feribens rogarem pro ipfo veniam filentii: Adderemque, èjus 
nomine; Diligentiam ipfi in querendis Robervalianis, Paftalianis, & Ferimatianis, non Mefaiile. 
defuiffe ex parte Succefum. 0 ì 

Elementa Robervalliana è me ipfi impetrata funt Manuferipra, . Legit, fed mihi affentit, qui 
tantu effe non puto ut debeant excudi. Sed neltio annon Mors Authoris operam fufflaminavit. 
Jagtura certe fuerit-unon. magna. . Alia longe ùtiliora: puto extarè'ejus Manuferipta, que ab'ipfò 
legata fune Academia Scientarum Regix. Et Execùtores'ab eosmominati BlondeZas, Picartas, 
Brotius. Ling , Li N 

Profellionem RobervaZii Regiam (que &-ipfa ‘èjils morte vacar ) obtinuit idem Picarzas. 
Nefcio an ‘tibi notum fit inftrutum.  Perrus* Remus hanc' fundavir Cathedram ;&, ‘pecunià 
apud Urbanum,Magiftratum.( è de masfor de. ville). fità,Teftamento cavit; ‘ut; diga 
petentium conferretur ; liceretque,, velut n) to, certare.. .Judices- conftituit' Princi- 
pei Senatus;s Advocauum Regium,nPriefeftum cu Mi (cujus munus Confllari fimile elt,) 
& ieficio quos. alios.. Itaque. fchedis. .tota ‘urbe affixis publicauim elt; Proximio menfe Maftio 
adjudicatum. iri hoc munus:mercnti. -Addidit* Ramas, ne»diligentia Profefsoris, femel ‘recepti, 
ileguiomivalene spia Muto Loiero ipod ed pe pri e 

idum*vadetnr 3 î lis ingertiorum: certamini edo non'inj 
dum. Tara pisani tri Pi ta ia Pv di ut vs Rig 
\ Pafcali i ben peer * fa@ta mihi fpes ell veni re > lt, 

Frenicli Triangulum Re&tangulum Numericum, prelo) paratur, cuta n rd qui non patcas 
proprias Obfervationes: adjicit.i/ > «d' "tail? 0 o, trent tata e pa 
+ Elementa Mathematica 7o4ainis' Pvifoel i pod Mal tibi 








tandem, magno fatis voluminé;-it 4t0;Intus vero nonnifi SArith 








Ma c'oi LALIBMP FO. dit 





eftimo;iin quantum Virtus&Dodrina in homine poffunt. nuper' Diatribam.ejus, dé. Stu- 

citi ati. non contemnendo: Que memire affecit; a vit que 
i, i, jamdudumyfuit, iScientiam de Mente:traftandi per Geometricas Demionftrationes. 

fin ‘hoc genere mita me funt obfervata, que aliquando; quo par elt rigore, expoliva 


cfaamisquibufdani in sacre gragorg lin mom ‘acquiefco: Multa inxdificamur: I ue 
ali bi Goplifaie fufpoltetinto» &, i necefsarium aliud quiddam ab Pron 
Qua nare Difcrimen Mentis è Materia 0029 0 rg sia ex Difcrimine Cogitationis ‘& Extenfionis. 
ind: nobis” dedi pri ium ‘Natura .corum patet. Pgrenmitas Mentis diretta» Demon- 
ftratione. moi it, d 2° Zalriano M Magno, è Carzefo, aliifque; ex Entis.illius 
Eos peli it ti i En poli (i veli poi i ae ie aria no ae ene 
t, fi ini t. Pronunciare cile nrelligere, non aque. | Pofit 
A ve aliguam efse Ideam refpondentem "his Vocabulis ; mina Goule ’ 
ati tale Ens. Mal ve nd nobis Cogitare ( confufe pn e tamen Implicant. Ex- 
rinite Numerussomuium numerorum:.)Naldefufpelta efse debet. nobis, Novo Intiniti, & 
Minimi, & Maximi, ine fidendum.his notionibus ante- 
i ifoerevideor, & quod: velug Mechanica ra- 
reddit Veritatem. Quale. nobis inex- 


ito, generalis illius artifici non nifi cibi Id tamen 

fi ‘velimus; Et, ut Veritas quali piùa, co Macine ope 
à vero (co, quidquid in genere probàt ra, non 
DARE, fvrentia Li indici MEI mes Conibabaliriata Cha; aPerifiagia: appellare 
fc diverfam ab illa,” Bor kicig @uditis h Yocabulis, ftatimi alici in mentem venite pofset. 
Hujus is trai vim ac poteltatem, precepus aliquando & fpeciminibus me explicaturum fpero, 


fi favitas atque otium fuerit. 
Non polli; verbis, LET Hlad tamen dicere ‘aufimi, Nihil facile ad 


Ù Aic;recepta Tac philofophandi 
sempre Deo ac Mente non ‘Minus certa, quam Pi King Malerigni 
pi] corn Get i ito Piò È Geome- 
Apri a Sen Pope da pro 
rai tune @ | ne 
Fer ani oe Din [forzane) \ 4 di N, op 
pae in le Fa ib ophiiit homines, orta gli SN per- 
i é Natura in quantum cognita 
sia Ul lio i agio, not begli eri to. 
Sed ‘impetus fetibelidi effert me Tongius quam conftitueram ; facitque “ve fîon faris 
ca Alge braci refpondeain. Ri alidA tibi debeo, , dolio. 
( i voll sla pauca, mec contemnenda ; Qualia ri 


ep: ne "Regala 






























Itrationales. 


ij 


» 
E PESTO LARUM 













im regine e peo Po 
Hiec vero omnia ubi ita..in ordinem 4 ut mitti eee sd Ex 
RIO ae 





Ò ne APE: rta ae 
D. Henticum-Oldenbi 
Vivo DG 












Ss Bi fù sic bensi : 
: tie ne pro P, &È°:* o Q, Pot am fini po leto pro Q. 
Et tunc evader y17 TARGA z- perte afenbaora Ela, Prior ‘ 


modus eligendus eft, fi + valde parvum fit; pollerior fi valde magnum. 
N s 
earn SETT sg RE Nxy}-aay i anni - Sh pt atte 








I 
m=1. imita x hoc Riz 
1 —a48 aa 

see" rag f seat i 

pair 4 Radit Cibica © Cs palegiadalio ipfus 4 4 e, (hoc eft, d7dÌ) eft 


A Ai DE ila Nam = 4 Roca dei doni! ap?) 


"4 Eodem modo. fimplices Già Por cliciuntr. tv, fi Saito [Superfolidum in- 
— df@lligio ] ipfius d+e, (hoc chi, a' fto de Li, defideretr : Erit, juxta Regulam, P= 4 


©: ni=s. &n=1. Mpeg ser) B(=A0)= sdre. & fic 
3% 


€ 
X 


10 dee dossi Boss bee see ciato) =0. Hoc el, 


=d'+5d'ev1043 PRA Psaete È 
+ Quinetian Divifio, tr fimplex fit five repetita, per 3; Mg Regulagi perficitur. Ut, fi 
= (tiocelt, pa" five ZFA.) in feriem Srila terminorum. refolvendum fit ; Erit, 


ta Regulam, P=4 Q=5, mat a=r #A eri = EE la 3, 
Se x i Cie 
gaeta) 77 







reieo=î. p==l& Hoc elt, 






- 


TE" = 


i 0 Ln Sap] ex Cubo 
az ee s. e 


Fasdi si; e Pi 
Per 


dona È ù Jitized by Google 





la, 


id1ei8 Id. quod si r 

talia veda pu ad 
ion de coi 
; | I 


va Rete" médis 10h 
nd, il. uit 








i pa uiterp] cana 





’ 





Google 
3 


ET dr 


ail Qiari 


4 Hefreci SÌ 
ni 





‘ostende: 
tendere 
Li Lu “Allan 


PI 


s DIC Ubeitioe A 
































pe ce 


PI dg i 
i. per? ; me e o 








e) Coi 


w "aaa O ei 


Ita riti poni 
È cuci sad multas figuras 
LEE 





a 


ra 


RPISTOLAR 


o 


el Td 


Satiri 





i GIO;LLiB,GT.I0O..;; 
ABE, TLa, KMb, ALT, AMV, &c.) cri AB: BE::t£:LA (=SETEY) kr. 
o 2 LU 


MV—KS : 
(=iKM).iMb (a Et AB.AE::KT.Sa (ET iirt.tà i 


KS + MV; , % 
{= SIPRI ). Unde dantur Sinus & Co-finus KS, MV, SL, LV. Et fimul pare 





ratio continuandi progreffiones. Nempe AB.2AE::LV. TM+MX::MX.VN+NY &c. 
::MV.TL4+XN::XN.MV+OY &c. Vel AB.2BE::LV, XN—-TL::MV. 
TM-MX::MX.O0Y—MV::XN.VN—NY &c. Et retro AB.2AE::LS.KT 
+ RK &c. Poneergo AB=1,&fac BExTL=La.AExKT=Sa.Sa—La=LV. 
2AExLV—TM=MX &c. Sed nodus eft, inventio Sinîis & Co-finîs Anguli A. Et 
hic fubveniunt Series noftra. Utpote cognita ex fuperioribus Quadran'alis Arcds longitudine 
1.57079 &c; & fimul Quadrato si 24694 &c; Divide quadratum hoc per quadraum nu- 
meri exprimentis rauonem 90 graduum ad Angulum A: Et, Quoto dicto £, tres vel quatuor 
. 3 Lai . 

aermini hujus feriei. 1 at + na &c. dabunt Co-finum iftus anguli A° Sic 
primo queri potelt Angulus 5 graduum, & Inde Tabula computari ad Quinos® gradis; ac 
deinde interpolari ad Gradus vel Dimidios gradus, per candem merhodum. Nam non convenit 
progredi per nimigs faltus. Duz tertia partes Tabula fic computate, dant*religuam teruam 
partem, per Additionem vel Subtraftionem more noto. Siquidem pofito K T CoH4inu 60 gra- 
duum ; fr AE= SV, & BE =Mb.. Tune ad decimas & centelimas partes graduum pergen- 
dum eft per aliam methodum ; fubltitutis tamen prius Logaruhmis Sinuum inventorum, fi è]us 
generis Tabula, delideretr. Ne: o 

Ad comptitum Tabularum Aftronomicarum Aeplri; pofui fundamentum aliguod in altera 
Epiftola. Ejus Seriei tres primi termini & aliquando duo fufficiunt. Sed ad rela partes 

lipfeos, diverfe ejufmodi Series aptari debent. ‘Vel potius tales Series computanda fint, que 
ex data Area Seétoris Elliptici BGE immediate exhibeant aream Seétoris Cicculi, cujus Angu- 
lus elt BEG, Radius CB. Et habitis hifet, computum carum ad duos, tres, aut forte quatuor 
‘terminos, beneficio Logarithmorum, haud gravius erit gtam folîta Refoluio tot Triangulorum 
in aliis Hypothelibus: Imo forte. minus grave, fi Series prius debite concinnetitur; liquidem 
‘mus Logarithmus è Tabula petitus determinet omnes iftos terminos, addendo iplum & eJus mul- 
tiplices, ad Logarithmos datarum Coefficienuum in prompt habitos. . 

Que de hoc genere Tabularum dicuntur, ad alias transferri poflùnt, ubi ratiocinia Geometrica 
locum non obtinent: Sufficit autem per has Series computare triginta, vel viginti, aut forte pau- 
ciores terminos Tabula in debitis diftantus ;  fiquidem termini intermedi facile interferuntit 
per Methodutt quaudam, quam in ufum Calcolatorum fere hic defcripfifiem. Sed pergo ad alia. 


Qua: CI. Zeibritius è me deliderat explicanda ; ex parte re deferipfi. Quod vero attinet ‘ 
ad Inventionem'terminorum*p; 93; in Extraftione Radicis Atteîta: primum ) fictruo!. De- 
feripto Aggulo reéto BAC, latera ejis BA CA ‘divido in partes: equales j & iride normalts 

LL o" PI 


1 ? 3 ge 


aa 7 Rael: 
ri CT AZ gue bio 
sl pa oh pid 











"api 
ar TAZA 5a 
de "A 10 LIL 1a le niet > L 


Pipe Tei ci te a ni È 


n , ; » ll > 

-erigo diftribuentes angnlare Ypatitm in ia Rrelezma vel quadrata, que contipîo de- 

Solidi ella aiciinc ili di o lita ù icrum, puta a & Pa regulariter afcen- 

dentium è ‘termino A} prout Dik; in Fig. n ine. Ubi y denotat Radicem dna 
600 2° x x 


Cad E PISTOL'AIRUM 

&.x alteram indefinitam quantitatem, ex cujus poteltatibus Series conficienda elt Deinde, cum 
Kquatio aliqua proponitur, parallelogramma lis‘ ejus terminis  correfpondentia io 
nota aliqua: Et eg ad duo vel forte plura ex itis parallel mis applicatà ; guo- 
rum unum fit humillimumin'columna finiftra juxta AB, & ad Regulam dextrorfum fita, 
ceteraque omnia non contingentia Regulam fupra cam jaceant; Seligo .terminos Equationis 
De parsliogitnie contingentia Regulam sdigoro, inde «quero. quantitatem Quotienti 

endam. n 


Sic ad extrahendam Radicem y, ex postp+ignnenr+ 64134 bbxt=05 


parallelogramma hujus terminis refpondentia figno nota aliqua *; ut vides in Fig. 2. Dein ap- 

ico regulam DE ‘ad inferiorem è locis fignatis in finiftra columna ; camque 2b ‘inferioribus 
ad fuperiora dextrorlum gyrare facio, donec alium fimiliter vel forte plura è reliquis fignatis * 
locis cceperit attingere. Videoque loca fic attatta elle 4° xy 2o & 3° E terminis itaque 
sg naaxxyy + 64 3° tanquam Nihilo xqualibus (& infuper fi placer redudtis ad — 2777 

6=0,; ponendo y=vya4+,) quero valorem y, & invénio quadruplicem, +yax, —Y4 4, 
vV2ax, & — 24%, quorum quemlibet pe primo termino Quotientis accipere licet, prout 
è radicibus quampiam extrahere m el di detti i 

Sic Aiquatio 3 +axy+aay—x° — 2.a*=0, quam refolvebam in priori Epiftola, dat 
— 24° +. a4y+y =0, & inde y= 4 proxime: Cum itaque 4 fit primus terminus valoris 
}-pono & pro ceteris omnibus in infinitum, & fubftituo a-4+p=y. (Obvenient hic ali- 
quando difficultates nonnulle ; fed ex iis, credo, D. Lesbrizius fe proprio marte extricabit.) Sub- 
fequentes vero termini 9 r $ &c. codem modo ex xquationibus fecundis, tertiis, czterifque eruun- 
tur, quo primus p È prima, fed cura leviori ; quia czteri valores y folent prodire dividendo ter- 
minum involventem infimam poteftatem indefinite quantitatis x per Coctficientem radicis p 9 r 
aut s. . 

Intellexti credo ex fuperioribus, Regreflionem ab Areis Curvarum.ad Lineas Reftas, fieri per 
hanc Extraétionem Radicis Affelta. duo alii funt modi quibus idem perficio. 

Eorum unus aflinis eft Computationibus quibus colligebam approximationes fub finem alterius 
Epiftole, & intelligi poreft per hoc Exemplum. Proponatur Aquatio ad Aream Hyperbole 
S=x +ixx+4a°+jat+j20 &c. Et partibus ejus multiplicatis in @, emerget g5= 4? 
tati +10 &o. 2=a°+iat+ja°&o. 2t=444+ 245 &o. 2*= 4° &c. Jam de 
zaufero 132, & rellivta—jzg=x— 14° — at — #44 &c. Huic addo { 2}, &firz—1zz 
+io=x ++ &c. Aufero x 24, &rellarz—ize +19 alet=a—as&o 
Addo 113 2°, & fit.z—123+12"—:j2'+-1134* = quamproxime ; fivea=x—5z5+2? 
date &o. | 

Eodem modo, Series de una Indefinita Quantitate, in aliam transferri pollunt. Quemadmo- 


dum fi pofito r radio circuli, # finu refto arcdìs 2, &ax + È + di + &c, longitudine 


arcus “iftius; atque hanc Seriem è Sinu refto ad Tangentem vellem cransferre: Quaro longitu- 

n 2 ra > ai 3 2,34 p 

dinem Tangentis na & reduco in infinitam Seriem x + =” Di Pea Vocetur 
® 3 

hac quantitas, ;. Colligo poteftates ejus 1 =? + di &c. P=244 &c Aufero autem £ 


Ù s ” è 
de 2, & reftat as? 148 Addo } 0, &fita—141f=1948c Au 
fero 1 1, & relutz—4+if—j#=0 guatprose Quare elt,a=/—i# +! — &o. Sed 
fiquis in ufus Trigonometricos me juffilfer exhibere exprellionem Arcus per Tangentem; cam 
non hoc circuitu; fed diretta methodo quafiviflem: ’ 7 
Per hoc genus @omputi gi etiam. Series ex duabus vel pluribus indefinitis quantita* 
tibus conftantes ; &, Radices ai rum 4” quattonim magna ex parte extrahuntur... Sed ad hùne 
pofteriorem ufum adhibeo potius Mechodum in altera Epiftola defcriptam. tanquam.. genéralio» 
rem, & (Regulis pro Elifione- fuperflgorum terminorum habitis} paulo magis expeditam. 
Force sc vero;ab Areis ad Lineas reftas, & fimalibus, poffunt -hyjufinodi Theoremata : 
adhiberi. 4 + i . DI ‘ 
baz 


Theorema 7. Sit enay dk byy ++ ape &c. El Widifim ect p= nas 
» è « a a 
£ size + dia de pi et ite ale 24-80. 
H : jo di \ H dr Dec: Psi 5A JI 
€xempli gratia.. Proponatur A quatio Arcam Hyperbole, ==7 aaa ir 
i Et 


LI 
. È . 


I GOLLECTIO © - 6 
Et fubititutis in Regola 1 pro 4, —4 pro 4, $ pro e, —} pro 4, & i pro e; vicilfim exurgit, 
p=rtisoti04121+ 80. 
Theorema 2. Sit a=ay+5p+cy+dp"+ey +&c. Et viciffim crt y=î— 2a 
‘ 4a 
13 3é ante pp ieleeennnnd p rg abletione bi ts escono 485 


Exempli grati i ircoli ay P4 37 459 
pli gratia. Proponatur Afquatio ad Arcum Circuli, z=y — dn Ta Pr + È Valiani 











Et fubftitutis in Regula 1 pro 4, 5 pro è; “i pro ©, = pro d &c; orietar 


2? 2 a 

Grr 'i20r* sog pre 

Alterum modum regrediendi ab Areis ad Lineas redtas, celare ftatui, 

Ubi dixi, omnia pene Problemata folubilia exiftere ; voli de iis prafertim intelligi circa 

Mathematici fe haftenus occuparuni, vel faltem in quiblis Rauocinia Mathematica locum 
‘aliquem obtinere poffunt. Nam alia fane adeo preve conditionibus implicata excogitare li- 
ceat, ut non fatis comprehendere valeamus; & multo minus tantarum computationum onus fulti» 
nere guod ifta requirerent. 

Attamen, ne nimium dixifle videar, inverfa de Tangentibus Problemata funt in poteftate, alia- 
que illis difficiiora. Ad qua folvenda ufus fum duplici Methodo; una concmntori, altera ge- 
neraliori. Utramque vifum eft imprafentia Literis tranfpofitis confignare, ne propter alios idem 
obtinentes, inftitutum in aliquibus mutare cogerer. * accade 10effh1214/3m10n60g9gr 
qirrtiovz a: 1rabzeddiocagroilléman6o3zp396rsfi1t7vx, 3acegeghéi 
4l4msn80794r3/614v, aaddeccecetiimmuncoprrrsssssttuu. 

Inverfum hoc denplett de Tangentibus, quando Tangens inter punétuni contatus & axem 
Figure eft data longitudinis, non indiget his Methodis. Eft tamen Curva illa Mechanica, cu- 
jus determinatio pendet ab loco Hyperbola. SI : 

Ejufdiem generis elt etiam Problema, quando pars Axis inter Tangentem & Ordinatim-appli= 
catam datur longitudine. 

Sed hos cafus vix numeraverim inter ludos nature. Nam quando iu Triangulo Re@angulo, 
quod ab illa Axis parte & Tangente ac Ordinatim-applicata conftituitur, relatio duorum quo» 
rumliber laterum per Aquationem quamlibet definitur, Problema folvi poteft abfque mea Me- 
thodo Generali: Sed ubi pars Axis ad punétum aliquod politione datum terminata ingreditur 
Vinculum ; tunc res aliter fe habere folet. 

Communicatio Refoluzionis Affetarum Aquationum per Methodum Lesbnizii, pergrata erit; 
juxta & Explicatio quomodo fe gerat, ubi Indices poteftatum funt Fratirones ; ut in hac AEqua- 


Fa a 
tione 20+x3—xfyî—y=0; aut Surda Quantitates, ut in hac, a? + a VB, 
ubi v2 & y7 non delignant Coefficientes ipfius x, fed indices Poteftatum feu Dignutatum ejusj 
& Y [3] $ indicem Dignitatis Binomii 421 Res, credo, mea methodo patet; aliter 
defcriptitiem. a 

Sed meta tandem prolixe huic Epiftole ponenda eft. Litere fane Excellentiffimi Zesbritià 


valde digna erant, quibus fufius hoc Refponfum darem. Et volui hac vice copiofior efle, quia 
rcredidi amoeniora tua negotia feveriori hoc feribendi genere non debere è me crebro interpellari. 


y=% 


î i ** Tui Studiofifimus 
If: Newton. 





+.@ Hoc eft, Una methodus confiftit in extra&tione fluentis quantitatis ex a2-quatione fimul involvente fluxio- 
nem ejus : Altera tantum in affumprione feriei pro quantitate qualibet incognita, ex qua catera còmmode de- 
riwari. poffuint, & iù collatione terminorum homologorum seguggionis relultantis, ad eruendos terminos affum- 


pe 


ci 


QOa0o03 . IX. Epi 


645 E PIISTO L'AIR;U)M 





TX. Epiftola D. Collinii, a4 2. Neutonum: 5 Marti 16$. Latine Reddita. 
Clariffpne Vir, _ i 
Derat hic D. Leibwitins per unam Septimanam, in menfe Odtobris; in reditu fuo ad Da- 
cem Z/annovere ; cujus ga revocatus “= in sohee ai cero psi eri 
Dum aderat, impertivit mihi feripta quorum fpero me tibi- Apographa propediem miffàrum. 
Allocutus lncm& duobus Aflerus D. Facobi Gregori. 0 è 
Quorum Prius eft, in literis fuis, 15 Febr. 1671. viz. “Quad attinet ad methodum meam 
€ pro inveniendis Radicibus omnium /quationum: Una Series exhibet nonnifi Unam Radi- 
“ cem. Sed pro quaque Radice poffunt efse Series numero infinite. Eft autem induftrie opus, 
“ pro inchoanda Serie ; & judicando, Quam illa refpicit Radicem. - var 
Polterius eft, in literis fuùis, 17 Jan. 1672, “Unica ( faltem optima ) Methodus Univerfalis, 
€ quam hadtenus novi, pro inveniendis Radicibus Equationum, eft, Series infimia.  Potelt ex- 
€hiberi una, que inferyiat Cubyeis "AEquationibus omnibus. Alia, pro omnibus Biquadraticis. 
© Alia, pro omnibùs Superfolidis. Et credo, Tabulas hujufinodi Serierum, fore merliodum om- 
€ nium optimam, pro fublevando tedio, in'exquirendo quelitas Radices.. î 
Dixit Leibuitius, fe polse & velle confilia impertire, pro obtinendis ejufmodi feriebus, abf- 
que Speciofa Extraflione radicum quationum Affeîtarum; modo quis velit laborem» illum 
obire, | 4 
Et confequenter ad hoc, ( poftquam ego D. Bakerums ipfi nominaveram, ) literis ejus ad D. 
Oldenburgium, datis Amftelodami, i Novemb. 1676. hac feribit. ie 
“Rogo è me officiofillime CL MNewsonsm falutes, atque. ei fignifices, ZZugenium mihi afse- 
© verafse, captum è fe aliquoties Experimentum, Duorum Speculorum planorum, Mctallicorum, 


€ que, rite junéta, cuam exhaufto aere in Recipiente non funt dilapfa; nec proinde ea dé re 
e dubiari da 3 Dre oa 
«D. Collinio haec quelo communica. Dixit illé mihi D. Bakerurm, doftum admodum & in- _ 
«duftrium apud vos Analyticum, utilibus confilis exequendis  parem efsc. . Elegi ego unum 
«pre reliquis utile & facile. © Nimirum, Methodus Tangentinm è .S//î0 publicata nondum rèi 
«taftigium tehet. Potelt aliquid amplius praftari in eo genere, quod maximi foret ufus ad omnis 
« generis Problemata : Euam ad meam ( fine Extragtionibus A:quationum ) ad Series reduftio- 
«nem. Nimirum, Pofset brevis quaedam calculati circa Tangentes Tabula, eoufque continvanda, 
«donec progrellio Tabulx apparet ; ut cam feilicet quifque, quoufque libuerit, fine calculo con- 
“tinuare pollit. sali . . 
€ Fundamentum calculi hic exponam; Ejufque fimul Exemplum daho. 
T “In Figura adjeta, fit AB vel A2B xq. x BC vel 2B2G fit y. 
“Que due quantitates Indeterminata. Sint alte Determinata 4, 4,0, 6, fe 
SEr fit Aiquatio exprimens relationem inter-w &-y talis. > 


“ax + bf +cyatdx+ep+f aquale o. 


“Qui gato in fuo gradii ( quadratico feilicet ) generaliffima ell; omni 
A “bufque Exemplis applicari poteft pro varia literarum determinatarum expli- 
“ catione; cum’ etiam ipfi o ( five nibilo ) vel terminis ipfo nibilo minori- 
“bus (feu negativis ) quoque applicari: poflit. : 
1B te 


€ Jam Fg vocetur 3. Polito TC efse Tangentenì, erit ( per Methodum 
2B 


pie N, 2ax+cy4d 
\- «Tangentium vel Z/uddenii vel Slafti) — 2 2 by popo AP 
e 
“nenti ftatim patebit. i 
€Verum id nondum eft ultimum quod in eo genere fieri potelt aut debet. Nam, ex hoc 
£ valorè ipfius z invento, poteft tolli alterutra indeterminatarum, x vel y, & inveniri relatio 
€ ipfius z ad folam remanentem. Tollamus y & quaramus relationem ad x. 
€ Tollemus autem y ex inventa Aîquatione,. ope date Aquationis. Nam, ex data equatione, 
° ‘ax —-dx—f ; 
“fiety eq. nino, Ponendo (compendii caufi)—a.x%—dx —f xq. p&catbe 


“eq g: Et 24x+4—cxs—ez zq.r, & 2bx—c aq. 5; habebimus duos ipfius y va- 


ni 


“Jores. Unum y xq. rei alterum y xq. = Quos. duos valores inter fe aquando, fiet 


br 
€ Quem 


“ps xq. bry + gr. Et, ex hac' aquatione, .novum habebimus valorem y aq? e LI 


side pri dibie 
Nec deren dle ld 
pda “ 








di errata 


perc mo + 


agg ee 
GRU fa ade pet i, ne 














- MOONLP RECITÒ ‘ 65t 
ba: 8 i La fi babeatot valor ‘ipius"PA “e Bc 


7 us TB ad 
a ( a a se gg RO? na- 
uti wi) dt letur relatio ‘ad 
o Mecha Tangentium Inverfam, resti quod | fc 
m genèta qu Bite orlo e put ce Fi 
ene ra 


- funt 
iaia 
mumi arbitro, * Si ràmen ua* 
bue d Bicuiltati licem atferre RE Nigio 


os Nufberia paci mondum 


anlore 

i gt poltastàs maximas gra- 

um, *, e Tago polita zMay por 
id 16 i men ggpbybteyite. 


i Siatcn lubui Theoremata honnifil:ge- 
frviune Quodfi;corum Originem: five 


ceri Ian offit Eitufriones Poflibiles ab 
Ò no dote pete nullam Aiquauonem 
Di i 


44 360 


x cri ita dana pluribus radicibus 
listone il 3 è 
ieffariohie drsgiees). iti inò 

























tego 


a Ale ila Grupo e 
“i ord tit ge ; 
ide cia sin Ref, quam Netwroias 
nico Mibitcnzioatio 
quantum. me- 





XI. Epiftola 





è pi 3 
È pi > 
da mt ppt ia i A 
i "# dra. P lafizicalà Frati A 
Pret Cal Mr 9 e pate pat 


ha 


fi (| 


Nine. vero, relais e) tu 
Papanigio st 3 


AT Hg : 
Difficultatem \moveram Apt denubi 
diccs Pollibiles videntur inveniri per feries 


CER 


ur 


metri faltem po is 
TT 








È 

vat 

ì; 
Ù 





654 E PIS'TTOLARUM 


Dicam utique quod res elt peppe cas fateri pudet :) Tuarum:ego rerum me- 
mini vd gin preter Quorum alterum, illud eft quod inter si ql e 


ColleGfiones ‘25 habetur abfgue. Demonftrauone ) ex A7is 
De Quadrato! ita RARI LIL) e it, 
po To ucrà PIEGO) ad a rile sa A 
ter! cujlisy ur mentioriem aci i” Ago 

bre meg poltredi alp ode È ELLI La 19 pu le 

Tuam ‘Geometriam Tncomparabilinm A sof Infinitoruys,. (erat 1 ibidem. à Te mémora- 
Fre cappa be caga nec i a quicquan vel Mer: inaudiveram, quam prout 
ibidem, ad calcen Al (i dp + 






oe Calcoli gd i: “Nomen andivifle me i; ni toa 
Opere, eratque Prafationis Um cjufque. 
do jam poftierane Ty tum me” 





od bn peregre fuerat, | PORN Fay pradicari, tum 7 ct mm. Ne Dion 
mechodo #uxzorwm quali coincidere.» Quod fecit ut Li palio pps Ea «pofitis cis) id, moni 
tum interferuerim. 


Sed .&. ante: monueram; AlecbesoProp.gr, pagig8o. (pri e vi 
Tiehirn talia medic ‘gr 
pis Prandi gr pp alb eat pri 


fm vec credo; plura in Abis Lil 15, fed non di. Uri nec dc 
don Seadiano am ble n qui È SA Prnatirtisnisa Ma, 






na f fi feifcitarer i. 
Sin pot ER ORI i 


Tibique cum eran cat (mediante «O//enbuagio:) io N dam. tuas.; 

A vidi, nee fcio quia. fuerint;, eratque elica di Pagni uc non, Sa 
illo ferfeitari.,, Rogabam qu uidem (.per literas) Aectronzzz noftrum, utgfi cas pencs, fe. 
caruîm mihicopiam facerèe literarumj fed reculit ille, fe non habere., (EL pe 
flarîmis i imopinato» correptasi cum, pluribus /Newowi foriptis, meliori Ve 
{tetiflety. peniifsent- etiam Aezerani literz.), Eoque an.mo rogabam,, ut tuas 
literis pesi ederem. « Idque ctiamnum, fi ferat occafio; faéturus forte ii 
beris earum. copiam facere ®. toast Sipenenfic 3 led 

Quod Henvicus Oldenburgius it Bremenfis 5 ficolaus Mercator, 
gerie Etuditus Editor ; )omnino erum, efse.credo ; faltem Angl 
que propreteàGermanie vellra non inyideo:) Adeoque non loftrates | 9pud N 
nec tamentidto minus costauc.amavi, aut aeltimavi.. Nam mihi GI qua quis. 
sia Joh nullo difcrimine ) lp er Li} ce & bene mesitus. spor diu 

hacéin re. fecerin fattumielt dr A ia 
tt Btpol, ur fentias quam topr non peli cl, ang 


Ubi autem Bridicts Editor extenuatum it .meas mgrhod igm ad 
non ad.carum partes, fe extenderint © Nonid maloai Ù 
ad hoc attenderit, quod A/fitud A (quam . pro' Numéro * 


ra confideratur, intelligenda elt-de Stieg. fn De 
tellgenda elt de altitudine iftius fegmenti»:; primi A 


Figure; hic; de ultimo sifti Q mett 
Ati, des od colo life) de si ni ra 
nugnia p1- cupa Od, È LR " i 
ror autem cum 25. pati oida, 0 \ guoad Seeme) 
Pr IT n \lm.otam Cycloidem _to 
triplam tum partem ,pa ve 
Pilu nom, pad n, qu ipy att e 
Witt È ) 
darne dea pe do lt; nò 

















ISTE iù 


P. mett, srt Mr E anne se + que 3; or 
a Obtinui Giaden. pe Scaglia CApAdi : Sarri Pa det 
ld ti 


è 


«conbicmali 


>» MESSA 
lem 


Murat, 8, 


2% cd AB vera i 
de ent 


Petit 


[7 PESTO 


° ‘op. È î 7 

A di dicerie Ale Mu ( glltvnon 
tipe pa 
d* da 








"x eat ; # 
see DA 
rie, fit, 0/ Art 


FTA A 


n 

k 

oi 
DI 


x D 


te gh 





n 





oi 


Digimi2 ed at Seoglé 
WED ar 


e Dieu re ate A 
= ‘ 


cda 
Bertin: 





$ 


sun "ica 979 ana A 


s8°332 | To 
54 223 28.:12083%9% 4431051 9! i 
illeciti è Lu 








a pete o. 


, 
spingo es Mep 3: SE de gr 


; pla mont 7a 


FEAsA 


Ko . ; 
ear aL 1A sd, EI dm 








ae ha 


The 


s 1h faapgze ) 
ARA Ia AA Age . 


rs da 





i 
o» 


' 


Od ARM 








+sg 883E 








LS 


Thagg a Mot 





* 






E la Me 2EST Enit Ret "a 


"COLL. EUCITAT!0) è 663 

quil a pri s mo eo enti e ve col n O en ce) eh nobis je 
281 20 48 331.4 10° 28 236 342.28 ‘321125 44 Ls 54 105230" 449 ha n Da i 
re. quit. a gi va Ju) roc la de è te is bo n né fo y i ma 
321 28£ 20 307 3z11 122 s2 105 348 365 50° 321 4 ‘354 44 349 456 62 2798 109 
demande de s lettre s pour le s'Cardina u % Franc 0 is de me s a mì 

146 365 + 398 43 420 358 s4 335 58 60.177 46 36 4 365 119 54 20 129 
s partitulier s «& ponr de fai ve mi cur entre r en comme r ce ‘ave la' fa 
43 121° 54 66 420 365 107 321 129 216 206 gs. 236 325 52 105 124 348 426 

co ti Frane o i fe je le s ly a y donne es a ca c he t vo dla 
24 392 177 46 36 471 208 3584 438 20 62 455 2843 20 95 24 447 56 133 348 
n & ja y fui t fo n e h ge paro tout le di tCardinal a eft è e 
70 06 198 62 107.56 112 44 28 378 297 370 442 358 375 56° 335 20 246 28 28 

le ve a Pa vi s pendant la lng ue di f & ra ce de fo n Pe re 
358 113 25 280 321 54 470 348 468 113 375 54 32 311 105 365 112 44 290 321 
& entre te nu par | argent que ——— la Fame donn 0 î tt en ce temps 
66 205 332 379 370 40 ‘234 201 358 (4 348) 177 d4sr 46-36 56 236 105 462 

la a la Rene Lo u y fe ce que la re n da a f fe s a fe c 
348 20 348 451 378 58 62 471 105 201 348 321 44 395 20 54 471 + 20 436 2 
dun ‘e a la France maîs de puis an a n il m a —— vi en que le Cardinal 
342 28 20' 348 177 239 365 I01 11° 20 44 278 359 20 342(/331)236 201 358 325 
"Pa la vi ci ni & le s Miniflre s de 1 Empereww a cette Cour na te nt 
ato 348 123 155 359 (6 358 + 229. 54 365 40 356 20 175 285 339 208 #0 
fai + pow-la tti ve r dans de interet & pour } oblig er a ro mpre ? 
107) 56 420 348 56 342 321 4I 405 458 298 66 420 40 160 74 20 341 42.321 40 
\eff_ ro 1 1 comme r ce quil ve u 1 bien avec mo y comme il eft je u ne 
346 34Î 36 56 325 s2010$ 2DI 113 58 56 414 124 139 62 325 278 2,6 208 58 349 
© dans un po fl e en ti e re ment cono è ri ba e a l eli 
66 4os 11° gio 68 28 236 342 38 321 189 i25 44 56 331 364 74 20 40 266 
lun n Roy de Pologne qui fe ra “tout jour so wn intere tre s vi f pow 
BOS 44 360 365 ISi 2I1 478 ZII 442 288 $4 11° 298 56 321 43 123 30 420 

la Fance ja vo i s poro pò fe a la cou que lo ‘n v u lu t fai 
343. 177 193 133 36 43,48 341,310 471 20 348 285 201 358 44 133 58 388 56 107 
‘re la de pe n fe de no tore ter ni cr du Cool le ge & a la 
321 348 305 270 44 471 305 44 567321 332 359 4I 184 125 40 358 297 66 20 348 
ta demi e de Pari so fees deux be ore ti er si qui fo ont fevis 
pi 305 129 28 365 260 331 + 400 sip 12° 447 330 342 74 43 200 II2 NO 470 + 
we ve u x © de da r c heve-/ qu Pora 2 mo |. ki qui av cit bien 
349 113 38 60 66 365 348 52 24, \113054 201 48:31 64 139 43-423 211 184 130% 414 
hie ori te: de la France car. de Cardinal ef ‘le de r ni er de dda —— 
419 331 332 365 348 «177 9s 52 358 335 246 358 365 52 359 74 305 348 229 
è atsaijon È d zî o f hi & cette ‘de pa n fecna u root pa sea ice 
(/295) 311/26 367 423 66 175 365 280 44 471 339 58 52 170 280 43 28 60 105 
fde ......0. en deux a n $ on È qu, r at re to ro s' ve e dans 
365 13° 36° 38 236 12° 29 4 $4"06 120 40 184 4I 130 321 56 34I 58 113 28 4os 
fo ‘temps le di t Cardinal ef ‘a nt gener cur & f la ot, te de. s.d...s 
î12-44 402 358 375 56. 335 246 20 40 347 216 06-30 348 56-332 365 43 136 4 
je ne ]J ca y fi “on au va ‘fui t ve fol co tin far ce gue’ ja 
208 349/43 95 62 102 I20 184 3rfr 107 $6 321 30 358 24 392 122 52 ros 201 198 
"i, ma n de a cet e gar d ja fai. t for te ment re co rm me 

& 109 44 365 20 105 56 28 257 52 26 198 107 56 237 332 189 321 125 42 119 
im de r a Mr le Cardinal Ra do zi o f. ki par kur:s Majefte s Polgno 
h4 365 41 20 269 358: 335 314026 363 46 54 427 370 458.4 159 43 181 46 
i fe s° le s intereft s de Dfr_de: Bon do ga’ pall comme te feud moyen que le 
$6 4n1 4358 54 298 + 365 269 365.404 66 461 1386 325 358 232 249 201 358 
tao n° we au Pape po u vo it a vor de' re pacre r li " ju re 
369 58 113 184 410 310 58 133 36 56 20 203 365 321 250 321 s2 368 44 238*32r 

ci te au Rov de Pologne & a fa cow o n ne fo u s° le de r m er 
107 332 184 361 365 181 66 29 461 285 46 44 349'T12 58 43 358 305 52 359 74 
‘Pon ti f ca t a 


ZIO 44 342 446 95 56. i Rrrr Joy 


666 ERI:STOLARUM ‘ 

Sa y. fat la re co m.me n da tim a M le Cardinal 
189 (/.198) A 107 56 348 321 125 42 119 44355 395 (£392).20 269 358 335. 
pour le co n ———d ui fi e gue vous fo u ha it te s il ma teo 
420 258 125 44 24 (4 26) 123 68 28 201 213 112 58 437 36, 56 332 + 278 109 332 
mo i g ne ef ve en quelzuecngagement d autre co te je ta c he ra 
139 36 32 349 246 321 236 271 2 189 26 134 125 332 208 322 24 447 3IL 
Y ke de te vo mi nè r po le Vofre ca Sl en ome i ne me 
62 305 358 365 332 S2 129 349 4I 420 358 223 150 102 40 236 119 36 349 11° 
di ci que ce fo ? tun — Hi oîis an gue } vous puif fi e sp re 
375 115 201 105 112 36 56 11° 128 (/138) 184 201 40 213 101 102 28 54 48 321 
n d re co n fi an ce 
4} 26 321 125 44 446 I$4 105. 





Je fus— . 


Clavis ad preecedentem, quatenus .inde colligitur. 





























































































t |grr]8r 121 partichlitr|161 |201 gue 241 281 guil 
2 |42m82 122 fa 162 202 fecret. *|242 282 i 
3 1435/83 123 vi 163, 203 voir 243 283 
4 |442 (84 124 avec 164 anffi 204 244 284 
Da 145 Bs 125 c0 165 205 245 285° com 
6 460/86 126 166 206 entre 246 eft 1286 
I 4 |89 127 facil 167 207). 249 287 gar 
48 p (8 128 168 208 je 248 jour 
49 189 129 mi 169 .» |209 249 moyen \289 Madame 
| so 90 130 if 170 ordinaîre |210 250 290 pe i 
—-|—|——-|-_-----—-|n-_o_et vem|—-_—j-it—e—- 
si lot ì3r- > I7I 211 gui 251 . |29x 
s2r j92 132 fans 172 212 252 29% 
53 |93 133 vo 173 213 vons 253 1293 xa 
54 5 |94 134 autre — |174 Anftriche 1214 254 ne, to» 
55 |9osca  |r3s 75 cette 215 contraîre |255 
[a 1196 136 i 216 enx . |s6 Z/pagnol des do 
n 157. |9î 137 . le Fiance ‘277 259 297 ge 
8° 158198 138 Z/ongrois |1n8:beur. . }218 E ji” vintereft 
19_|59 |99 (1390 179 219 259 " |299wsaifon 
20 4. {60 x [100 140 180 220 200% » 300 pi |. 
i] —_ — —_- —;,_ i — + 
e {61 |roxr pus de ; 
2 b|62 y |102 fi 






63 |103v4 LE: 
c {64 3 [104 144 
65 |Iosce {145 
sip se 106 146 demande 
bbc 6a 108° [148 Zinbeli 


3 














rog fa 147 








AMt TENERO na È A 
139 pagrann ba RT a 
DOLO 4 «dre 





I i -—trr 


‘ COLL'ECTIO. 


462 femps 492 
493 








è 
% Jc si Bi 74 "A - ai ta ù 
È de viftola D. nta cem.38 Falii 
) valli ti 
sà * do. tt fa Kids Le 4 genere è precedente. Effe” Zini ‘nter- 
fincaris. : s 
Sire, 


LE Maufcovites fe font retirés de la Crimge Les Tartares ayan brulés ui les: fourage, 

& empoifonnés les la cen On dit qu'ils ont bruflé Precop & fait beaucoup de-ra 
nouvelles portoient que les Mofcovites, l'eltant racommodés avec les Cofaques, avoient. mar- 
chés aux Tartares bha avoient battus un grand detachement fait contre eux, dc quien fuitte 
l’arinée entiere de Mofcovites avoit combutu & deffart les Tartares. Si. cette altion: eu elté 

* ;aulfi confiderable que l’on la difdit, & que ‘les Mofcovites fe fuffent us dans la Crimée, 
— de’ grand Séigneur ne JE cit plus: en efat de co n ti ‘never la guetre 
Cai 322 e” 453 113 254 444 321 421 171 360 35 236 144 19 ue 33 
pra — ce. la pw vit a r.vi we 
"a8 HW doit suli bien confiderer que 36 340 213 434 254 9} 97 345 336 ‘A 1 si 

; de È 


Ja è e & ger ha. ‘la “necef Sî te' 
#35 di FI 143 29» 43 414 213 PL #4 164 415 fue i; Sr ‘34 vali aî3 Le 


RE a 


‘3î3 316 836: go 
LA, >. db «smentire de € 
bin a foubaitter que nows avons 20 plot 171 ‘45% 174 99 171.408 191 69° 
ha JO te au ne u f a pore = de Camini — 


1392 45 226 170 453 ud ns quei ni PR + Ki 3352109 171° 437 3% nous 
Rrrr 


668 ‘ EPISTOLARUM 


\ 


— du Grand Vizir a weir comme ks ‘cho fees 
ns from pel Gi efloignés 20 201 322 429 II 406. ISL 223 45 15 382 405 99 405 
conda fe nt en. ce pais la paix du Turcime pa roi ft leur eft re bien neceffaire 
390 4O$ 1I$ 321 340 155 sh 7 201 379 323 344 269 ped 293 331 335 310 “164 
pour lb te. ni 
& ce qui m'eftonne celt de voir qu'ils falfent fi‘ peu diligence 306 ro 434 243 67 226 463 
ras pe u de p re- pa ra ti f s qui fe fo nt pour entre r en Ca 
97 170 354 49 IMI 93 335 344 325 239 21 99 225 405 142 GI 434 20n 93: 19 
m pa & ne è en lacmmen ce nt fi ta r d - 
87 344 77.453 III 321 213 (ISI 35 340 LIS 4I$ 216 9771 Je ne crey pui ia 18 
weA II en de co n fi de ra bile ce la ne 
3 269 145 4os 291 464 345 321 171 360 89 415 171 325 67 223 340 213 453 
me fai £ s_ bien e f pe re r pour la ‘ve ni r vo ia nt comme 
323 162 47 344 99 3I0 19 45 354 335 97 434 212 336 463 97 356 442 115 1IfI° 
bo n a gi t a p re fe nt dans le s c ho fè s de fi grande i 
243 35 11 262 47 65 39 335 405 GI-21I 223 45 69 382 40s 99 I7L 4Is fan 1981 
m po ro ta n ce — 
33:374 97 216 89 340 so. 





ù ——— — pont le fervice de Poftie 
Je crois tousjours que ce ne fera pas le plus avantageux 256 » 14 434 323 150,178:426 
Majefté de traîte r feul avec le Roy de Pologne pour 1 entre p vi fe de la. P 
Lig: 171 389 43 166 140 223 269 I71 239 434 85 291 39 345 405 II 213 93 
S fe — le s grand s Scignew s a y mè ro nt mi cam ve ce Ubîr de 
365 $9 405 20 223 45 322 99 359. 45 05 53 323 355 GI 333 301 335 340 406 ume 
la h be ora li te «de V. M le savantages gui pose ro. inte eta, eni, 
213 233 260 325 233 226 17I 426 388 223 45 180 99 Leo 434 355 61 298 321 
re ve ni .r que de lk s te ni r da Roy de Pologne Et Di de Bethbune 
335 336 463 97 215 171 223 99 226 463 43 201 269 171 239 57408 191 417 
f_1 av at to u. ci beside blasi 
m'a dit la dellus qu'il ne croyoit pas 215 4IS 31 170 254 246 49 15.362 E7I 213 97 
nt il w su lu t en donne r 
252 1I$ 173 356 103 253 47 da 241 43 16 386.9. 
ce de re u ni r avec l Roy de 
© Ce qui me paroit abfolument sica I$ 33I I71I 335 49 463 97 140 223 269 471 
Pologne le s Scigneur s qui mn t du c re t dans le* roi au me 
‘239 223 45 359 45 225 224 47 201 69 335 170 * #81 101 211 223 269 170 323 
ce qui ne. fe ra pa s a y. fe — entre prendre 
* 340/225 453 405 325 344 99 II. 107 405 farle cela l'on ne pourrà jamais 52 291 464 
. ri. cen de co n. fi de ra ble en ce pais — bh n p ro. po fe ra 
345 321 171 360189 415 171,225 13 223 321 340 155 10 243 35 39 355 374 405 325 
I son ia denvfe ve GIADA x ff ra que lb n puf fe co 
83 224165 353 409-325 57 163345 321 453 405 461 325 215 243 89 145 405 360 
mipo te r, Pour "quelgue © ‘ho fe de grad — fi par tant lb n pe u tè 
33139 22043 d* 285 ‘69 382 405 171 322 20 4I5 434 260 243 35 ‘354 103 47 
‘ fraîte î “avec Ly de Pologne comme VM lo v donne ce la fe ra bien plus‘ 
389 97 140: 323 269.171, 239 151 426 388 243 le 241 ca 213 405 32$ 3I0 444 
comm. 0 side : ©» fujet a, moi, ns dem ba ra È 
IsL api s7 206, 65 343 27 117 171 si 250 325 Do 385 « 2 Je feray de mon 
micux. age n i É 











un e me il leur e condu te au Roy de 
Je fe puis o'empefcher «de fouhaitter 147 19 323 173 293 73 390 226 170 269 I71- 
Suede qui self 1a #t a r me, pour soit & ‘p re Je nt re ta b li + fo 
+ 3339 fasti. 65 115 Fgci: sassi 254 65 39 335 405 GL 335 216 13 233 43 425 
n d'un i ch n re tion È fai re de grand e s cò n gue f 
89 11:33 230 321 453 335 8 216 276 57 162 335 171 322 19 45 360 35 215 99 
te s eiAeaite fo pf nu de la mi ti e & de 5 fecowsde V. 
226 45 38,367 42504945 Rd ATI 313 333.236 73 LIL 171 45 455 19I 426 
phi gg > gl e Perde tre s © prendre 
Lia 170 269 47:243 149? 69 236171 sierici 45 57464 
1 des 


C0.L:\LECTI:0: 669 
de so merfu re :s ce v ta i ole $ pour fe m\fervi rv comme il fe fi 
LITI 45 323 1435 335 45 340 97 216 27-453.45 434 405 89 156: 97 151193 405 59 

ra ti que-autre fois = du li eu que Hans ce pais il ni au ra jamais 
93 32% 236 215 150 222 30 170 233 19103 215 211 340°15$ 173 463170 ‘325 163 
ri en do nt on puf fe eft ve bien affar e — ‘le Roy de Suede J accomimod 
345 321 191 TIS 324 145 405 331-337 310 220 73 28227 269 171 339 di ' 240 
au ne ave le -Roy de Dannermargue pour È FHolfein de u ro viene dim: { — 
65 lis 140 223 269 INK 178 434 85 298 17% 40 355 244 310 d9 20 
accommsode r ch & ff r vi r tout s d cut da n temps fi faci le 
240 43 140 283 57 405 9° 97 346 43 306 45 19 zox 201 35 316 415 238 223 
pow fa grandi r au *% de s pe ns de c cax gui fo nt.kur s ve ri 
434 395 322 27 43 170 105 I7I 99 354 II7.17I 69 301 225 425 GI 293 45 336 345 
ta b le s enmemi s — | 
216 67 223 45 391 4$ 36. Cra 
S ef ra po r te au Pape to uc ha nt fe:s p 
- Le Roy de Pologne 99 337 325 374 97 226 170 209 246 49 15 352 115 405 99 39 
re. ten tion s fu r la db | da vi e & Fa la c bi e h n 
335°226 35 276 99 435 43 213 343 31 161 346 19 57 326 213 69 372 73 243 89 181 
t qui en a ef e for t eno co le re mais je ne n-—c roi s ri 
97 295 321 65 331 73 192 101 321 360 223 335 393 452 453 35 63 (269) 269 45 345 
en ca raf e ment îl ne ve u t po i nt d affaires & ne me 
321.330 97 220 I9 373 173 453 336 49 IOX 374 27 IIS I7 230 99 $7 453 323 344 
roi ‘(fl pa s auffi quil a y t un grandte [ fe n i ment da me c bha 
269 113 344 99 160 295 65 53 47 147 322 33599 405 35 236 373 201 323 15 352 
nu & i ng rat. poro cede de | Empereu & je ne kw is 
155 111 81 89 23 325 fo1 39 355 340 I7I 6° 85 208 57452 453 223 356 8L45 
si rori se co n t. re | EleBeuw de Brandebug a -pore sen a 
344: 99 27.43 345 226 300 35 101 335 3° 238 inn 397: 11:39 335 9932165 
vor ‘eft e traite fi i n di «g né ment-— nè de v cit # pa s la i 
406 331 19 389 415 27 89 181 ‘77 453 373 14 453 I7I 49 254 173 344 4$ 213 8I 
fo se ro ce de me f le — dans fo n en ti e r por prendre fe s avantage 
99 405 47 340 I71 323 45 223 40 211 425 893212361943 434-404 405 45 180 
* dans le s occafons ——— 
«99 211 223 45 334 99 40 48, 
—— a pe ne 1 re 1 & a e fc la r ci 
Je ni'attacheray fortement 266 9 65 354 453 47 335.97 ILI 65.19 45 69213 43 350 
‘ro tant e sc ba fe s a V. MM maîs Si re “je ne fa — i sa 
97 306 73 99 15 382 405 99 11 426 388 393 415 335 452 453 439 7% 27 45 1153 
"de de perfinne — mais je c roi s' que n leur particulier il s i nf 0 ru i 
171 8" 394. 20 393,452 69 269 45 215 89 2093 165 173 99 81 63 47 365 29 
fe nt Vo t re Aa je | gie bien mi cux que je ne, puis fai re & comme 
405 GI 336 S9 335 313 452 45 226 310 333 3OI 215 452 453 54$ 162 335 1II ISI 
te da elle ni pe vr d vi en — 
340 213 3II 463 354 97 71 345 321 36. 
Lé bon f vere A n ge fe n re t u r ne en Frame par Venice il 
223 320 75 335 6° TI 35 252 405 89 335 246 49 43 453 321 258 414 449 173 
a bien v. u lu fe c ha r ge r da n c bi f re por Nr de la 
65 310 356 103 253 405 69 352.43 252 97 201 35 69 372 21-335 434 408' 171 213 
Ha ve ——— nous ma n de * le s nouvelle s quil 
352 107 73 qui pourra plus librement 118 46 194 313 89 171 43 223 99 174 45 295 
S ca u va qui re*ga r dé “nt la cour de Pologne 
09 330 49 325 225 335 242 97 170 115 213 470 171 239. 
Se foubait te ‘que le — de Po h g ne f cit en chat de prende & 
3452 186 226 215 223 260 20 I71 374 243 77 453.99 254 321 421 171. 464 Ir 
de for di f fer des po Jive s au x en vi rò ns de 
171 192 236.75 478 19 43 17199 374 45 226, 4$ 170 SI 321 346 355 117 171 
Camsinia: & le s.biem fo u r ni-r de tut e s fo r. te s de p ro 
437 S$7 223 4$ 310 142 103 43 463 97.171 306 73 45 425 43 226 99 171 39 355 
- Rerr3 vifions 


610 EPISTOLARUM 


vi fl ns — en fe me t tant en' chat de fe fai re cira. i n d 
346 435.224 99 40 321 405 323 47 266 321 421 I71 405 162 337 69.325 2789 21 
re la paix fe n fe ra plus to fl — Je prenda y bien ga r. de a tout 
335 213 175 dos 89 461 325 444 246 113 20 452 264 ‘65 107 310242 97 TI 65 306 
eni n fo me or VM — —_ °° . 
434 321 27 89 192 323'43 426 388 14 4 212 315 417 366 14552 48 36: 
C'eft toutte mon application. Je foubaitte quelle foit agreable & utile a Voftre Ma, & 
quelle me. falè tousjours l'honneur de croire:que je fuis avec toyite veneration polli 


e 
» i 
De Voftre Majefté 
A Warfovie le Lo tres bumble, tres obeiffant, 
8 Fuillet 1689. i tres fidele ferviteur & fujet 
i De Teil. 
Eadem Explicata. 


Sire, 


ES Mafcovites fe font retirés de la Crimée. Les Tartares ayants bruflés tous les fourages, 

& empoifonnés les lafes. On dit qu'ils ont bruflé Precop & fait beaucoup de ravages, 
nouvelles portoient que les Mofcovites, f ’eftants racommodés avec les Cofaques, avoient marchés 
aux Tartares qui avoient battus un grand detachement fait contre eux;* & qu'en fuitte l'armée 
entiere de Mofcovites avoiv combatu & deftait les ‘Tartaresi Si cette aftion eut efté auffi con- 
fiderable que l’on le-difait &que les Moftovites fe fullent maintenus dans la Crimée, le Grand 
Seigneur n'effot plus en effat de continuer la guerre. 1l doit aufli bien confiderer que celz ponroit 
arriver dans la fuite, © puger par la de la neceffité de faire hi par avec la P. che 

Il eft.bien a fouhaitter,. que nous ayons au pluftoft des'mosvelles de Mr Chaftè. * Quand 
nous ferons am prez de Caminiac, nous ne ferons pas fort efloignes du Grand Zizir,-a voir 
comme les chofes fe condufent en ce pass. La paix du Turc me paroifî leur eftre bien necefiarre. 
Et ce qui m'eftorme, deft de voir quiils fallent fi peu diligence por /'obtenir, au peu de pre- 
paratifs qui fe font pour entrer en Campaigne, & en la commenc i $ard. Je ne crois 
que le Roy puiffe entreprendre rien de confiderable. Cela ne me fail pas bien efperer powr l’a- 
venir, voiani comme Pon agit a prefene dans les chofes de fî grande importance. : 

Je crois toisjours que ce ne fera pas le plus avantageux powr de fervice de Voflre Majefit, 
de traiter feul avec le Roy de Pologne pour l’entréprife de la Proffe. Les Grands Scigneurs 
aymeront_ mieux vecevoîr de la liberalité de V. M. les avantages qui pouont leur en revenni, que 
de les ten du Roy de Pologne... Et Mr de Betbuste vo'a dit la dellus, quil me croyoit pas 
que f'îl avoit touche de l’argent il voulut en donuer. sad 

Ce qui me paroit abfolument neceffaire c'eff de reumir, auge de Roy de Pologne, les Scigneurs 
qui ont da credit dans le mie «e gui ne fera pas ayfe.® Sans cela l'on ne pourra jamais eu- 
treprendre rien de comfiderable en ce pass. L'on propofera, l'on amufera, &' famais rien ne fe 
fera que l'on puiffe dg) quelgue chofe de grand. Si pourtant l'on peut traiter avec Je 
Roy de Pologne comme V. M. l'ordonne, cela fera bien plus commode, & Jujet a moins d'em= 
baras. Je terày*de.mon mieux. i i di lee 

Je ne puis-ni'empefcher de fowhaitter use mei/Zetoe condute add Roy de Suede, qui effant armt, 
- pouroît a prefent retablir fon antienne reputation, & fatre de grandes congueftes en Alemaigne; 

Soufiena de l'amitié & dessfecowrs de V. M Qui autoît la fatisfation de voir agir fes mite 

prendre des melimes certaines pour f'en fervir; comme il foit pratigné augre fois; an lieu 

: daris ce pass il my aura jamais vien dont on puiffe eftre-bien ufiria Roy de Suedez, 

Fratel avec le Roy de Dannem pour l’Folflcin, deuroient bien J'actomimoder. avec 

luy & fe fervir touts deux d'un temps fi facile, pour f'agrandir, aug defpens. de ceux qui font. 
leurs veritables ennemis. 1 # 


Le Roy de-Pologne, sf'eft raporté au Pape touchant fes pretentions fur: la "Moldavie È Va 


lachie. L'on dit guil,en acfte fatien colere. Mais je n'enserois vien. Car affarement il ne 
veut point d'affatres, do ne me paroift pas auffi quil ayt an grand refentiment du mecbant & 
ingrat procede del’ Bymiperenr.. +4 gene le vos pas irvite contre l ElcÉ'eur de Bri apireò 
en avor cfé traité fi indignementi» Ne devòîf il pas luifier ce demefle dans Jon difpacà por ‘pren. 
dre fes avantages dans les occafions. pag ; ° È: SO w > 
Je m'attacheray fortement ia penerrer © a efclarcir ‘toutes chofes è V. M.: Mais, Sire, je"ne 

a i 1 fris 


ud, s f 
;(W0:L.LRC.T 10) 671 
Juis apdi de perfonne' Mais je crois quen leur particulier ils imftruifent Votre Majcfté bien michx 


mei na ne fd (faine ; ©& comme cela elle ni perd rien. 
_freve Ange J'en retourne en Framcé par Venice. Il a bien vonlu fe charger d’un chi» 
n soft de la Haye, qui pourra plus librement mous w2ander les nouvelles quil /gaura qui re- 
ceci a Cr de Pg di Palgne fot cè eftat de prendre & de fortifio des po 
e tte e e Po ne foit en eftat e e fortiffier des pi 
virons de Gase, & ;$ bien fournir de toutes pa de provifions, eu fe Recta en effat de 


f sie la La paix f'en fera plufof. Fe prendray bien garde a tout, pour en infor- 


Cel toutte mon application. Je fouhaitte qu'elle foit agreable & utile a Voftre Majelté, & 
qu'elle me falle tousjours l'hofnieur de croire que Je fuis avec toutte veneration 




































































* Sire i 
©. De Voffre Majefté l 
vd Warfovie le Le tres bumble, tres obeiffant, 
8° Fuillet 1689. tres fidele fervitem & JSujet 
De Teil. 
Clavis ad precedentem; quatenus inde colligitur. 
1 gi |81% [tar 161 da 201 d fel donne |281 
2° |4a [8 122 |162 fa |202 1242 ge 1382 
3 ligruBta taz Giro 203 ud |283 /ey 
4 (484 124 164 neceffaire 204 244 0Îent 1284 
D j4ss 854 rar 165 particulier os : |a 281 quelque 
vga 86° lx26 166 feul 206 fujet 1246 #0 se 
{Bpm |127 167 207) Sl 
da L'ag 128 168 208 Ft 288 
_M4Q#1 8on  liz9 [169 :|209 Pape 249 .|289 
Io ‘502 .'|t30 170 ati zio 250 ba 290: 
ra |s1 +90 anzio ira de ani dans 251 291 entre 
ta |s2—/92 132 LA 212 ds ge na 
13 d'537193P. |133 has il 213 la 4 lt; ra 293 Jewr 
14— 54 3/94 134 in nouvelle j214 nas vit [194 
190 (97 195 135 175 pux [215 gue 255 295 quil 
16—|56 .]o6.|x36 176 216 fa 256 296 È 
17 d\s pone. |137 «oprzz : ‘fava è. {257 2971 ; 
18—|58 {98 138 178 Donnie 318 pie: Feance D° Holfiein 
9e soa oo Ss. {139 - 179 219 as 
cm #18: 220 4 be. 
RR e 
a fu “raf.” |182 | Jaansio i d fica 
03 # ; 18 vr ic 263 





335 gui 










328. 8. (1, 00 
1329 Dad Nr PIE pet 


> 3 
339 Suede ‘369 


341 ra 
342 72 bi ‘402 
373-ment 





"14 16, 18,20. FOMBRTE. PE Tone 
Carole i SEE prot pricegunai e 
* 6. 8°. 9. repetunt numeri perle pracedentem. 


4 4 delent omnia inter) re ? 





| XVIII Zpifola D. Leibiitii ad Wallifium foripta, 33 Marti, ineantis. Anni 1697. 












Vir pluimum Reverende & Celeberrime, <* i 
L'ari "faq Domini Cre/feti, Ablegaci fd Agles 
Quibik non tantum fehede cuidam, mea medie 


cis; Sed &, decalione Recenfionis operum tuorum Menfe 

fibus exhibite, quedam monita erudita, &'(ut verbo dicam 
Et, quomam ‘videris nomnulla, in Adtis diéta, ita accepì 
ui accufer ta quali viciffim wa * recenfendo 
Ep iftoltm Do minis Editoribus A&oram  feriberem È 

Yidererue) Adtis cg> infettà, c tibi, (erupulis 1 


q pa 
E lum addo; à 
cpc pr 9 
7 me Menfe Funio 1699 


o qui Te caga io; & Pile rofeltis den anto soi Sap 
“aequiflimum puto viris re non de 
tas | "Tae pendi. Ut autem animi: rie n n= Paper sorsi v tranferijta 
de Tris nieriis Gromerricis dit, A%erum Lipfiefinn, Mes Fano MED 


+ È Pauicis pid sg m in us fecali h si 
pr vci, diam, qu um i igm noltri i amici ho 0e Geom 8 


, ice pagina Cavallo invletilim Cononis& ebimedis,. art; deere ce 


| «Sed Geombittria Indr}ibilimm Challerii, SEE fon nîbi fini» Maida 
4 fubfidia acchlétunt ‘Trivaiviti celel 
“ Cartefit; toltenfa ratiohe Linets ta 





' 


/ x 


GCGOLL'ECTIO! 093 


“ mendi per to sgreasi Et P. Gregorius a S. Vincentio, multis preclaris Inventis.  Quibi 
“ Egregiam Guldmi Regulam de Motu Centri Gravitatis addo. ; i ; ln 
‘“Sed & hi intra certos limites conftitère ; quos tranfgrelli funt ueemias & Wallifius, Geo- 


#metria inclyti. Satis enim probabile eft a Heuratio, & Wallifiana Nelo & Wrew- _ 


“aio (qui primi Curvis aq Restas demonftravère ) pulcherrimorum inventorum occafionem 
“dedille. Quod ramen meritiffima laudi Inventionem mihil decrabit. | 

«Secuti fant.hos Facobus Gregorias Scotus & dpi Barrovîus Anglus : qui preclaris in hot 
“genere Theoremaubus fcientiam mirifice locupletarunt. e 

“Interca Micolans AMercator Holfatus, Mathematicus & ip& preftantiffimus, primus (quod 
“ fciam) quadraturam aliquam dedit per .Seriens Zufinitam. 

« At idem inventumi non fuo tantum Marte affecutus eft, fed & univerfali quadam ratione 
“abfolvit, profundillimi ingenii Geometra Z/aacus Newtonus. Qui, fi fua cogitata ederet, qua 
£ illum adhuc premere intelligo, haud dubie nobis novos aditus ad magna Scientia incrementa 
“ compendiaque aperiret. 

Quibus deinde nonnihil de iis addo, que meà operà acceflere; Prefertim dum novo Cal. 
culi genere effeci ut etiam Algebram tranicendentia Analyfi fubjiciantur; & Curvas, quas Carze- 
fis a Geometria male excluferat, fuis quibufdam /Equationibus explicare docui. Unde omnes 
carum proprietates certo. calculi filo deduci poffant. Exemplo Cyclidis, cui AEquationem ibi- 


dem afligno, y=v2x-xx+ ce Ubi {_ fignificat Summationem ; & d7 Difi- 
2%E XX 

rentiationem; .+, Abfcilfam ex Axe inde a Vertice; & y, Ordinatam normalem. _ 

De Te autem queri, nunquam mihi in mentem venit; quem facile apparet noftra, in AS 
Lipfienfibus prodita, hon fatis vidifle. . 

sz inter O/genburgitm & me commutate funt Litere, quibus aliqua accefferane è Dn. New- 

tono, excellentis ingenui Viro, variis meis itineribus & negouis ab hoc ftudiorum genere plane 
diverfis, vel periere, ut alia multa, vel jacent in mole chartarum aliquando excutienda digeren- 
daque, ubi è necellàriis occupationibus vagatio ecit; quam mihi tam fubito, quam. vellem, pro- 
mittere non poflum. : 


+ © Gaterum libens: ex Tuis literis intelligo, quod ego è Te fieri defiderabam, & ex Tuis medi- 


" mom'apparuerat; &, olim legenti; aliter vifum Sulle memoria decepra fuggetlerat. - Interim vel- 


tationibus' fequi judicabam, jam in ipfa tua Arubmezica Iofinitorum fuifle fatum ;"&, in Hy- 
perboli; iderà quod în Circulo; praftirum effè. + Quod mihi, Tua nunc ad manum non habent, 


lem'exifteret qui vuamillam Methodum.profequeretur ad. ‘altiores & magis compofitas lineas 


. Nam wtilitate *fua ‘fon. caret 


Cum videain ‘in “Recenfione dici, Methodum' Arithmetice Infimitorum non porrigi ad Qua- 
diaturas Segmentorum; fed ‘tantum ‘ad Totales; Puas vero Lateras contrarium allerere : Rem 
accuratius “infpicere volui în Exemplo Ci/®rdîs. ‘Cujus ram Recenfio; quam tue Litere men 
tionemfaciunt. Et vifum*mibi elt, applicatiofiem ‘ad Segmnenta non carere difficultate : quia 
Tocuim non facile habent colleétiones ona in unum. Exemplisgratia ; Pro-Cifloidis {pa- 
tio®rotali imetiendo; ais; Si» feries Subfecandanorun"ya ducator refpetlive in feriem Primano- 


ritto Inverfam D—g; fiet feries DVaTay 4; quetelt ad feriem Aqualium, five totidem . 


DVD; org=? adr, feu 4 ad 17. Eù modo queruntur hujàfmodi alia proportiones, 
quibus denique Interpolatiò interferitur: > Ciijus ope; pulchre inyemutur Arca Integri {pati Cit- 
fida, ce fuppofità Circuli Quadratura. ata in, partialibus Segments, duo termini ge- 
rieralitettin unum numerim addi non’ polline. ‘Unde illa numerorum in unum; colleftorum 
elegans vin Toralibus progreflio; qua  nirititr Interpolatio, celare videtur in. partialibus: fcu feg- 
mentis'in | to fumiptis Equidem fi, ultime: 2, alfignemus. certam rationem ad D,.rurfus 
it; & fortalse runc nove progreftiones orientur; prefertim fi ultima accerta 
urta Nefciostamen an cono facile futurunì fit pervenire ad  progrelliones: numetoruma 
pras olationi : Mova in. eo necdum, è (agi publive exhibita Te ag asd 
teria- fore "Taquitopalreii à Te oftendi, fi commode fieri potelt, quomodo Methodum i 
i ad o Cifsoidis, aliaque dgenus, applicati polse arbitreris : Quandoquidem ‘ejus rei 
Lr: “perl lettà. it & ad Hiftoriam Scicnti® locupletandam notato dignum videtur, 
uod.indicasy Cycloidis ‘aliquam deltriptionem, jam extare ‘apud. Gardinalem: de» Cafe. Magg 
{criptum o) ejhs Coditem, quenvapud vos ila memorasj Oxonu ni fallor‘extare.eo ip 


« Ut vicem Pia, reddam (iam. Cu/anuscrat natione Germanis). admonebo, in Recenfione 
‘um qui. Calculo valuere olim, quos tua memorat Algebra, pretermitt Suiffet Veltra- 

er el ditum® Caleulatorem ; qui Sen Quali tum feu do È na fubje- 
. Meminir me nonnulla, ejus Manufetipta vidére ‘tn ness urine ‘que vel ob tempus 

gna indi Tsao Val Glare Scaligero alufque, magni fuifse-fattum; & 

icos quaedam Senti-matbetatica vejus'exemplo dedifse, que extant. 

in Affis Lspfienfibus 1686: p. 283: recenfuit, optavit, ut de Arte Di- 


le SIC vinandi 






ri 






\ 
Ù 


61 EPISTOLARUM 


simapli Occulte fcripta; (in qua, egregia à Te fpecimina data ait,) aliquid ederes. Verba ejus 
e fune: 

flagg cum bensi Aut quela pece, ue in folvendîis, vel 
“(ut vulgo loquuntur ) Deciphrandis Cryptographemati! ue Scientia magnam cum illis 
“ Sa hoc ope traduntur tatem habeat; prafertim csì o ha&enus proftane valde 
« fine impet Ita, in hoc quoque genere, Ziere laudes equabit, imo vincet; fi Rdiersinti 
“ad pofteritatem fpecimine oftendat; quod illum fecifse folo 7; miniere 


credere cogi- 
“mur. 

His ego nunc meas adderem, nifi gravis &tas tua o) ; in qua equum eft gaudere 
teac frui anteaîtorum ona gio, non vero ad novos vocari. Siqui tamen adefsent 
tibi javenes nes & difcendi cupidi, pasa coram, paucis Verbis è Te multa difcere, que 


interefiet non perire. 
Poftremo adjiciam, intelleftum mihi ex ‘alioram libris, preclare nuper è Te fuifse feriptum 
de Sacro fanta Trinitate. Id mihi pergratum fuit ob Argumenti dignitatem; quod traftari è 
Viro comperte profunditatis & duedeias, publice interfuit. 
Non dubito quin multas in variis do ‘partibus, fed prafertim in Phyficis & Mathema- 
ticis, cogitationes adhuc premas; quas vel ce Gc & per compendium annotari confervari- 
que magis optarem, que ut antiquos M Grecos nobis des reftitutos ; qui multo majora 
tr per te potes. 


Dabam Hannovera 3} Marti 1697. + Dediciffimus 
i Godefridus Guilielmus Leibuitius. 





XIX. Zpiftola Wallifii 44 D. Leibnitium, Apr. 6. 1697. 


Vi Nobiliffime Celeberrimeque. 
Iteras tuas humaniflimas Marti 3 Hannovere datas,. accepi: ((& exoftulatus fam) Marti. 31 
ftilo noftro, 1697. Hoc eft, Apr. 10 ftilo novo. . Mihique gratulor:quod'Nobilittimo Wiro 
Ego Meaque non difplicuerin. Veniam integim exorare debeo;, fi.locorum diftantia, fecerit, ut 
eruditiffima tua feripra & inventa minus ego fciverim aut intellexcrim, quam: vellem;. & q 
quis fit ille cuus Callas Differentialis non fatis mihi com fit; ni pod cube sug 
nunciamum eft, cum.cum Afwzori Dorina Flultionum doiricidere, ve 
Nec puet me meam hac in parte îgnorantiam fateti, “qui jam ab aliguor'annie contentus o 
(hac retate ) darpademe tradere; alufque permittere, ut promovcant, ca que (fiqua ) ego non 
infeliciter. detexerim. 
Quod Literas feripferis ( in mei gratia Yad Edisorss Aftorum Lup/icorwns, favori tuo xe 
& grates habeo. 
Quis corum ille fit.qui mea ferij e +» in Aîtis Lipficis' pro, menfe 7unié 1 
quidem non fcio ; fed ei. gratias ha Neque enim et cur ego ci fi 
( primo intuito )” ftarim perfpexerit omnia que penitius bind 





n) ta per: 


curfura Sufficit enim inflituto fio, ut fumma qi rpas, & magis. 

mittendo, fi penitiora defiderent, apud Aurhores 
Nolim autem exiltimet quod.in gentem veltram minus fin anto ; nam. fecus ci, 
Quod Methodos.meas ‘in Arithmetica Infinitorum cava ad‘insegras Sagllco: ss Sard: pe 
tingere, &non.item ad:carum partes; inde factui È nom fatis attenderiv'ad Prop. 66. 


ubi docetur, £ cognita magnitudine Jeriei Integra, E ‘magiitudinem ju; Sca 
Caine que huc fpectant; puta Prop. 67,68, 69, Mox:71; 72,108, 10 ph V 

Quod autem ad. Spatia Cychidalia partialia non” pertigerine mea me non dixi 
Mechanicorum Cap. 5. Prop. 20. advertifièr; ubi docetur ‘Semicycliidem Sémicirculi 
Zeta! ef&s & partes partium refpeTive fumptarim. Arque ad side, forma, dit 
Prop. 17,.1 18, 10, 21,22. st; 
* 0 primus ommium ‘(eorum qui figuram banc. sing) Cycloid 
pi an SA Cdainera 1 pai i È Oftendi: E ge 
affundi lucem ; ud Hel e 14) Aliifaue anfam us: e, 
Frate sr a fic refolv vi 


Raga Jimprartan; incuara + op i autem ur fonpizins fed do moto fp 
ru Figure, v » nidi 
Shit inquis, {in Epiftola tua ad Ar 


epft vox Cycloidale ubi dicendurn er 
uit e ad meas Methodos, nom autem Parsialia. 









I sil mpola, 
Cldide TTola dicon 
fita elt'ex pluribiis 
n qui. 


fune n «A 


ffoidem ( non Led fricircultina & 


quibus feparatim,, cas: merhodos do clio. SEE piso aaa Ordinara, — 
ext & Toe) retto; ejufque continuà incrementa ( quas vos Differentias 
mM... Et, ubi ad curvi Famrefpicitur, Obliquitas: Tàa- 

c im arcuum..cx-dooò fuo detrufam»& lincatam, ob incer- 
emicu i paia obliquiras (angulam ‘incelligo quem ad ‘axem facis 
g sd » nil 6g {rd sucriufque figure Obliquitatibus (& idem fi tercia 
eretur figura, eomponeretur éx Omuium obliquitavibus. ). Unde origiriem du- 

7 nd + Afai fi cum fatise intelligo ) Calculas: Differentialis. 
io ea ‘Tangentiùm. «Ordinata in Gf 





e jus Detogatiorient 3 fed in 
1d éffe Geometria confonum, ut pd ci 
cenfèitur Superficies® Plana. Per Reftas -hafce cei 
Parallelogramma, rire Li Sail fi sima 
er Piga I eri : 

viram vel inferiptam ve: ilnierin 
dato ‘minus. |. Arquè WieintelleBto fun, 
magis Convelli pole quamillas 


fum irî pitem Cevallerà? pe cut 
res ExtauftioniS. Aigue hee fanne que 


XX. Zxcoptun tn, 1697 hr. 


diienfibus, pro Funio 1697, fps. De 
circa pra 1450; @ Carolo glio Stra 


Narrat Torvicellius, itér opera fua Mati 
; deraverat Galileus tunt E annos 45; 


pon Figure Quadratiraîî figo 
\Cùrvani Attonymus quidem GAllbS, 
cart) Pra tribuit; mi ‘Anno Sen prin 


randdm it lette diam, 
turam invenerit ( aut. | 













| COLLEGIO: 601 





DEE 


pl 


ne 


dit 18, A 


accurate, 
riba fm v 


arte pi Rie da bet è 


cod “a eft*ipfi’ conftans charagter 


cliloganm 
“lo CA 


n pela Ta ali 


Finivi "Ca gno Dom. 1451, Olfava 
parure a 145. ds 5 


cemulumi, 1434 28.Apriis 


wtatesnon, fit-dubitandi Quanto autem 
ia, aa Legs pei Scoblanin ‘ille; non lique” 
in Ponuificatu | Ticblaî Vi cur dicatar. © è 


Ar itur delQuadratura Citculi; "Mechanice 
ded MSO quia; Jin Oodicibus,Edius, Figura per 


fed radigri manu: deferipta selt, 
irletor.remi «pfam haud.fatis, intel» 





quo. defignat RePam 
centi a: fux Perime- 





TRE anita: Sri 


ri "O 


oa Cig) ic Cr im jr 





pat 





all 


sa 


ultra 


CIME x 
Veio n ne 


COLLECTIO. 679 


A we tamen dillanguuntir, à Valore exadto per feries infiitas proprie di 
terminorum Pe conflantur; quales, s%e fallor, coon Larga adagia 
vit Aewsonus, atque ego quoque excolui nonnihi). 

Interim vellem , 7uas, & Brounkerianas exprimendi rationes, & Hugenio-Gregorianam quo- 
que ferierum convergentium merhodum, promoveri. 

Ottendit mihi olim Z7agenias, Parifils, Facobi Gregorit perbrevem libellum in 4°, in quo vi 


debatur aliqua contineri promotio ferierum convergentium, fed cirzuanzie: quamquam mihi in- 


fpicere tautum in tranfitu, non legere vacarit. Vellem, quod ibi deelt, è Dn. Davide Grego- 
rio eg cognato ) fuppleri poffet. Vides igitur unamquamque methodum è me fuo preuo 
cenieri. ® 

Dixi aliquando, in Lifffenfibus eruditorum A2is, mihi omnes Methodos Tetragonifticas ad 
Duo fumma genera reducendas videri: Vel enim colliguntur in unum quantitates infinite nu- 
mero, quae incomparabiliter minores toto; Vel, femper manetur in quantitatibus toti com- 
parabilibus, quarum tamen numeras infinitus eft quando totum Exhauriunt. Utriufque Me- 
thodi fpecimina jam dedit Archimzedes; Sed noftrum feculum utramque longius produxit. Ita- 
que, ftrittius loquendo, Methodus Zx4asffionum, è Methodo Zydivi/ibilium, diftingui potelt: 
tanfetfi commune omnibus fit Principium Demonftrandi; ut error oftendatur infinite parvus, feu 
minor quovis dato; ZEse4dis jam exemplo. $ 

Methodum Fluxionsm profundiflimi Newroni, cognatam eflè methodo mea Differenziali, non 


* tantum animadverti poftquam opus ejus & tuum prodiit; fed etiam profeffis fum in A&is Eru- 


ditorum, & alias quogne monur Id enim candori meo convenire. judicavi, non minus quam 
iplius merito. Itaque communi nomine delignare folco, Aualyfeos /nfinitefimalis ; qua latius 
quam Methodus 7efragoni/fica pater 

Interim, quemadmodum & Ziesea & Carsefiana methodus, Analyfeos Specio/e nomine venit; 
diferimina: tarpen nonnulla fuperfunt: ita fortalle & Newoniana & Fi differunt in non- 
nollis. 

Mihi, confideratio Differentiarum & Summarum in fericbus Numerorum, primam lucem af- 
fuderat; cum animadverterem Differentias Tangentibus, & Summas Quadraturis, refpondere. 
Vidi mox, Differentias Differeatiarum, in Geometria O/celis exprimi. Et notavi Sichila ana- 
logiam relationis inter Differentias & Summas, cum relatione inter Potentias & Radices. Itaque 


judicàvi, preter affeftiones quantitatis haftenus receptas 7, 7°, 77, 77, #3, &c.. vel tàlicer 
pa five [ DI *, vel potentie ipfius y fecundum etponentito e; PArg0 400 novas Bifferentia 
rum vel Fluxionum affeftiones, dy,d7y, (a d'd7,) d*y, (feu d'dd7,) imo utiliter eriam 
occurrit d3y, & fimiliter generaliterque Pe 

Hac jam Atfe&tione admifia, vidi commode per Aîquationes exprimi pofse quantitates quas è 
fua Analyfi & Geometria excluferat Carze/ius; & Curvas, quas ille non regte vocat Mechanicas, 
hac ratione calculo non minus fubjici, quam ab ipfo in Geometriam receptas. Et, quemadmodum 
Veteres jam iones Curvarum Locaks obfervaverant, fed Carsefius tamen utilem 
nobis navavir dum,.eas.calcalo fuo expreilir:\ ita putavi me non inutiliter faSturam, fi often 
detem Methodum+Crevas ab ipfo exclufas fimiliter per Aiquationes exprimendi; quarutn ope 
omnia de fis certò calculi. filo haberi polfint. | 

Et licet fatear, quemadmodum rem ipfam, im Aquasionibus curvaram Localibus facilioribris, 
calculo Carze/ii expreflàm, jam tenebant Veteres; ita rem ipfam, meis.AEquationibus Differen- 
tialibus facilioribus:expreffam, non pomiffe Tibi aliifque ESA Viris eflè ignotam: Non ideo 
minus tamen puto & Corzefium & aliquod utile preftitiflè. Nam antequam talia ad con- 
ftantes quofdam Chara@teres calculi arfalytici reducuntur, tantomque omnia vi mentis & imagi- 
nationis* fine peragenda, non licet in magis compofita abditaque penetrare; qua tamen, calcu 
femel conltituto;. tag quidem jocufque videantur... n ù 

\\Unde jan miram monelt, Problemata quadami poft receptum caléulum men, foluta: ha- 
deri, quesantea, vix fperabantur : Ea prefertim que ad tranfitum pertinent è Geometria ad Na- 
ceri “Quoniata Gola Valgaria Geometria minus fufficit, quoties Infiniti involviturgonfide 
ratio; quam plerifque Nature operationibus ineffe confentancum eft, quo melius referàt Auto- 
rem fuum. nf A ds Ng 

‘Fugenius certe, qui hac ftudia haud dubie profundiffime infpexerat, multifque modis auterat, 
initio parvi faciebar Calculum meum, nondum perfpe@ta ejus utilitate. Putabat enim, dudum 
nota, fic tantum hove exprimi: prorfus quemadmodum Robervalias & alii, initio, Carze/ii Cur- 
varum calculos parvi faciebant. Sed mutavit poftea Z7ugenzus fententiam fuam, cum videret, 
quam commoda effet hac exprimendi ratio, & quam facile per cam res involutiffima evolve 
rentur. Lera maximi cam è fe fieri aliquot ante obitum angis, non tantum in privatis ad 


. alio) iteris, fed publice quoque eft profèfIus. .... $ 
Pin ranfcendentium aperizrionen, nequid è me preter rationem in phrafi Geometrica 
ac ‘ ani 


#fic accipio ut fcendentes quaptitates opponam Ordinariis &.Algebraicis : .Et 
Algebeaicas: quidem vel Ordinarias voco*Qtantitates, quarime.relario ad datas ‘èxprimi poteft 
Algebraicej id et, per AEquationes certi, gradus, primi, fecundì, & tertii, &c, quales an 

. ; Cartefina 


680 ‘ EPISTOLARUM 


Cartefius folas in fuam Geometriam recipicbat: Sed 7ramftendentes voco,-4ue omnem gra- 
dum Algebraicum tranfcendunt. Has autem exprimimus, vel per valores Infinitos, & in fpecie 
per Series, ( neque enim ipfas Series, ‘Tranfcendentales voco, fed Quantitates ipfis exprimen- 
das; ) vel, per @Equationes Finitas ; eafque vel es peg (ut cum Ordinata Cycloidis me- 
thodo mea exprimitur per  quationem y = f - dai vel Exponentiales, (ut cum inco- 
AJ — . 
gnita quadam x exprimitur per hanc quationem a* +x= 1.) Et quidem Tranfcenden- 
tium EÉxponentialem, pro Perfeti(fima habeo; quippe, qua obtenta, nihil ultra querendum re- 
ftare arbitror; quod fecus eft in ceteris. : : _ 

Primus autem, ni fallor, etiam Zxpowenziales Aiquationes introduxi, cum Ignota ingreditur 
*‘Exponentem. Et jam anse pra Afforum Lipfienfium, {pecimen dedi in exemplo quantita- 
tis' Ordinaria, Tranfcendentaliter exprelle”; ut res fieret intelligibilior; Nempe, fi queratur 
x* 4 x= 30, putet x=3 fatisfacere ; cum fit 3*+3=27+ kE 30. 

Hec ad Te fufius feribere volui, Vir egregie, tum ut rationem Tibi redderem Nomenclature 
mez, atque srouaremita, neve videar dolis Vocabulis quasîfse novitatem; (ut quos Zrochoidem 
pro Cychide dixifse notas; ) tum vero maxime, ut Gradus & Diferimina Methodorum noftra- 
rum, aliarumque, ex mente mea, explicatius cognofcerentur ; proficereque mihi liceat, ex judi- 
cio Tuo: Cujus ea vis eft & penetratio, ut pro certo habeam plurimas Tibi fuperefse praclaras 
Cogitationes ; quibus, licet nondum abfolutis, vellem non fraudari pofteritatem. 

Itaque, licet facile agnoftam Cryprographematum Solutionem certa Methodo abfolvi non 
pofse; Specimina tamen ejus aliqua è Te extare proderit : quibus ipfa Ars Ratiocinandi Occulta- 
que perveftigandi augeatur. ì . 

Tua de Trinitate fcripta, & quicquid omnino Tuum eft, ut ad nos deferatur operam dabo. 

Unum tantum de Swi/fero veftro adbue addam. Verum efse, quod ais, Algebram non trataf 
fe; fed cum, initio operis dé Algebra Tui, etiam de inventione Notarum Arithmeticarum, va- 
riarumque Calculandi rationum ab Algebra ditterentium, ageres; ee Suifeti veftratis, fi in 
mentem venifset, optimo jure facere mentionem. Itaque nunc 





(Ti, ut aliquid pro Cw 
noftrate redderem; pro cujus Figura nunc è Tè mifsa gratias Pg diu, La 


fave. 
DeditfTimus 
Godefridus Guilichmus Leibnitius. 


Dabam Fannovera, 28 Martii 1697. 


P. S. 


Unum addo. Placuifse mihi phrafin Acutiflimi MNewsoni, qui Geomezrice-Zrrationalia vocat, 
qua Cartefius.in Geometriam fuam non recipit. Sed hac è Tranfcendentibus diftinguo, tan- 
quam Genus è Specie. Nam illa Geometrice-rrationalia duùm generum facio. Alia enim funt 


gradùs certi, fed Irrationalis; quorum Exponens eft Numerus Surdus, ut Va, feu poteltas de 2 


2: - 
cujus exponens fit pi & hac voco /uterfeendentia; quia Gradus eorum cadie intèr gradus Ra. 


tionales: pofsent etiam, ftriltiore fenfu, Geometrice (vel, fi,mavis Algebraice )Irrationalia 
appellari. Alia vero funt gradùs indefiniti, ut 47% & hag.imàgis proprie Zranfe tta'appello. 
Et tale problema eft, Razzonera vel Angulum in datà Mione Secare.. - 


Siqua efset. occafio Dn. Neswiono, iummi ingenià, Viro, (storte per amicum ). falutem'ofticio- 
fillimam è me nunciandi, eumque meo nomine precandi, ne' fe.ab.edendîs praclaris meditationi. 


‘bus divetti pateretur; hoc beneficium à Te petere auderem. |. {Seguedanzar pauca, que ven Ma- 


thematicam non Jpetfant 
Amigus quidam meus, Linguaram ftadiofus, libenter nofse vellet, an extet alicubi. liber 424 
mi Bohorîz, cui titulus Hore Arffice de antigua Lingua Carniolana. Quoniam aliqua ex ‘eo 


2 obtinere optaret. Fat mihi, quefo, hane gratiam, & apud vos inquiri cura, an. alicubi 
'ateati > ' 


. XXI. Epifola 


(COL/L E CITI O. 


) { 1.9 








Micquoz e tu PA 
Nobiliffine È Celeberrihé Pit. 5 .Oxonia ulti 30 1697. 
Iteras (tpas pergratillimas Af25:28 datas accepi jam ante aliquot: feptimanas. Cum. autem 
dinibi de pluribus queris, non ftarim vacabat (alias item occupato ) fingulis! refpondere;.& 
metuo ne jam non polfim omnibus. ” i )_. 
Continnas approximationes, Series comvergentess Series. infinitas, quod fpettar, (& fiqua funt 
ejufiodi alia,) qua mil yidentur vintimdem fignificare; cum tamen id: (quicquid fi) plurimis 
amodis fieri polfit ( & quidem faftum eft,) non repugno quin»tu fingulis modisdua attigas naminay:: 
aut hecce nomina (.cantundem fignificantia } pro arbitrio diltinguas ;, praftroàu. fi vacet euaiti? 
diftméte definire, quid quoque:nomine fignificatum velis. . ").. i ( numb 
Queftus utique fum al i 


0i 0 AI Zaggola Walilii ad D. Leibiitiu, Juli 30.,1697. sat 


iquoties; «quod Viri Magni fuas Methodos nomine tenus.venditant:(quas, 
apud fe clam celant,) non «autem in publicum exbibent, Quxnim ilie fint Sic. Armes 
amtehac methodum fuam de Maximzs © Minimis ; Robervadizies Luami de Comspofittone nota zo 
Freniclius fuam de Excelafionibets ; delcio auteman eorum. quitquam fuam.in publicum diftindte, 
wradiderit 5 fed hariolandum nobis permiferune, pela fuerint ; aus, ur novas:comminifeamar: jpfi.:: 
Ex fiqud polt faîtum eft, impertette fallum cit.» | sr : I Queta 028, 445 
£ Opraverim. item ut. Tibi vacet tum Calalum Differentiakm, & Nerwtono fuam Fiaxionane, 
metbodun:, juito ordine exponere; ut quid fit utrique Commune, &.quid interlit Difcriminis,: 
& utramqui diftinétivs, intelligamus. ' Fc 

+ Quod ?nom.omnes conzizze appropinguationes tandem exhibent exaîtum valorem, omnino ven - 
rum eft. (Sic enim Hyperbola, ad parallelam reétam, ultra Afyimptoton pofitam, conunuo ap®@ 
propinquat ; fed, hon ad dato minus.) Adcoque ego dicere. toleo Approxsmationes.; hoc. et, ; 
qua ita. guerns:proxime accedunt, ur dato-minus:diftent? Ut qua in infinitum contunuate cen- 
fenda funt toincidere. "Falefque funt quas ego.1ndicavi. ; 

Si tà id interefle putesy quod Tua (approximandi Methodus) per Additioner procedat; Mea, : 
per continuam Afultiplicationem: id facile accommodabitut. Quippe tantundem. ell, live ego 

I, si i del 1° . hi 
PE five o=1+{A+;3B+ C+ &c. Res cadem elt; fed, fub 
Notatiohe divertà. Et, utrovis modo, prdceditur ‘ad dato ririnus; quod (proceflù in infinituth) 
tandem evanefcit. - Et in Aromnkeriana pariter. ‘ | 
* Ego 'Quideità, în fcripus mess, ‘plurimas’adhibeo 6280455, (& pro nova quaque difficultate 
novam comminifcor, ) quas attentus Leftor facile animadvertat & imitéttir ; fed; de imponendis’ 
Nominibas; pirum ‘fai folicitus; fortallè minus quam oportuit. “n i - 

Sic, verbi'gratia, Anguli Contaétàs ad Circulum, nulltus effè magnitudinis, aflerui jam pridem ; 
non quidem omnium primus, ‘fed Pelezari doîtrinam, (avthoritate Cavi? alioramqgae’ oppref= 
fam, ) vindicavi.  Cumque eadem fit ratio, hac in re; Curvarium omniam; hic merito: conclu- 
d:imus, Avigultim Contaîtùs ad quamvis curvam nullius eflè magnitudiuis; (quam voces, 4fe-: 
thodum Conta&uum.) Atque hinc ftatim colligitur, Cùjufcunque Curve quod ponftum cam 
habere Direftionem, Obliquitatem, Inclinarionem, ( & qua funt hujufitodi;) qua eft rete ibi- 
dem ‘Tangentis ; Poteltque propterea confiderari, ut pars infinitelima iftius Rete. Atque hinc 
ortum ducit, tota de Curvis Redtificandis doftrina.  { Quam ego primus infintiabam ad Prop. 38. 
Ar. Inf.) Eademque porro ampliari potelt ad Complanationem Curvarum Superficierum. 

Sed & cadem Contatuum fnethodus (ad fpeculattonem Arithmeticam' reda®tà ) adhiberi po- 
tel, ubicunque eft plurinm magnitudinum ( cujufeunque generis) fuperfoetatio; quarum una ali | 
ua (vel ‘etiatò plurés) fic' fenfim decrefcit ut tandem evanefcar:  Adéoque, ampliori nomifie, 
ici poterit, Methodus de Magnitudine evaneftente ; que accommodari poteit mille modis pro 
re nata, ss ° ° ° 
Porro, ne Diviricationis, in Contagtibus .confpicue, nulla ratio habeatur; hanc dico //enfie- 
ram elle Curvedinis, intenfive conliderate: Puta, qua ratione (in circulis }) totus ambitus -elk 
ambitu minor, (aut arcusfimili arcu; ) ea ratione di illa peripheria (intenfive ) magis curva : 
ut gue haber tantundem curvedinis in minori Quanto: que voeetor Mechodus Cirvedimanz. | 

vemadmodum vero Peripheria punétunî quodvis alam atque aliam habere cenfcatur Di- 
reflionem ; lic, an -curvis Diffimilaribus y‘alia atque alia elt, in fiogulis pundtis intenfiva cur= 
vitas, feu gradus Curvedinis ant Flexionis : Atque ut illa altimanda eft ex Reda Tangente ; fic 
hec, ex Crculo ibidem exofcalante. Nam,.ur cujufque pundli, in Reéta, cadem ell. Diredtio ; 
fic eft cujufgue: punti, in cadem peripherfà, equabilis Curvedo: Quod ( ex curvis ommibys ) 
fol Circulo, & Spirali circa Cylindram, convenit. so Sa 

‘ Hine, ortum ducar tuus Calulus Differentiglis, & \Newtoni «Metbodus Fluxionum; fi. ego 
utramgiie mechodum rede intelligo. Pojeftque utraque (.feclufa linee curve confideratione Y 
Arithimetca.fpecglatione " confiderata, aliis. gem magnitudinibus, pro re nata, accommodari. * 

’ f TUR 





dixerim, o = 


Porro ; 


681 EP IS°"T.0 LARUM 

Porro; Quod fit in Gravi quoddam (quod dicitur ) Centra Gravitatis, fapponunt omnés, 
faltem Mechanicorum Scriptores; ( quod nefcio an quifquam me prior demonftravit; ) nempe 
punétum aliquod, per quod fi grave plano utcunque fecerur, erunt utuinque fegmenta zque gra- 
via. Quod Centruî ‘Variis. modis'querafit. Hoceft,'quetunt quafi communem totius gravi- 
tationem qua refpegtiyis particularum omnium gravitationibus xquipollcar. Indegue reputari 
porelt'iotamà grave ‘taritundem pendere, ponderare, quaquaverfirm* ferri feir' nloveri, ( aliaque ) 
acfirotunaiforet. in..illo' Centro. pofitum. Hoc ego vocaverim (ampliore. nomina) Med 
Atitimeticuni:: Exj pro: doétrina de Cenuo Gravitatis, Methodum dixerim de Medio Aritbrie» 
tico. Quam ego multis modis adhibeo. ,9 

sStit,5tj fupet plana: bafi erigi intelligatur corpus columnare, plano oblique fetum; erunt, ad 
finguia ‘bafis punta, ‘alix arque alix'Altitudines;; que omnes fimul fumpte aquipollent communi 
alicuivaltitudini fuper totam bafin; quam ego appellaverim altitudinem Aritbmetice-mediam ; 
Bltque ea; qua bafis Centro Gravitatis imminet; que, in bafin duéta, exhibet Ungula magnitu- 
dinem. Quam voces, Mesbodum Ungularum. Eademque valet de Linea ( reéta aut curva ) in » 
plano;bafis pofita. -Poteftque facile accommodari ungulis Inclinatis. {) 

+Paricer, fi planum illud intelligatur. circa datam in eodem plano reftam ut Axem converti, 
«quo. fiat Solidum converfione (integra an partiali ) fatum:: Erir hoc folidum (ex variarum 
pattricàlirum converfionibus faétum ) rantundam acfì ferri jritelligatur tota bafis, media quadam 
aquipollenti converfione : Et quidem «quale erit Ungula fuper ca bafi eretta (aciem habenti 
in Axe illo) cupus altitudo Arithmetice-media fit aqualis arcui centro gravitatis deferipto, ( & 
partes partibus refpeétive. )  Quam voces, Aerbodum Converfionam.: Eademque valet pa curva 
reétave linea, in illa bafi, fic circumlata.  » ; i i 
Eaderque-Methodus (de Medio Arithmetico ) pluries repetita, & (‘pro re nata ) debite adhi-. 

à, bieb: Centram Gravitatis: Ungularum; & Solidorum Converfione* fa&orum,: Centrum 

ercullionis ( aut Ofcillationis Centrum, ) aliague innumera; quorum: magnam. Copiam ‘videas 
in Mechanicis alifque Scripus meis. : : 

Porro; Jun olim notem eft, Arcam Circuli aqualem eflt, faéto ex. Radio in femiflem. Peri- 
pheria ; five dimidio faéti ex Radio in. Peripheriam: Idemque valet de Sedtore ad Circuli Cen- 
trum. ‘Eltenim Circuli Seftor, haud aliud. quam Regtangulum Convolutum ; coritraîta filicet © 
Bafe in unum .punétum, flexaque refta verticis in Arcum ipli sequalem: unde qua erant in 
Rectangylo partialia Parallelogramma, jam fiunt totidem Triangula ejufdem bafis & altitudinis; 
adeéque fmgula fingulorum dimidia, & rotum totius. 

Quod pariter valet in aliis figuris Convolutis, ( de figuris Planis intelli x») nempè quod Con- 
voluta eft Evolute dimidia. Quam voces, A/ezdodum Convolutionis &» tionis. \ 

Sed figura Solida (ic Complicata, ei Explicate Triens: ut,elt Seftor Spharicus Cylindri: 
Quam.voces, Mettiodum Complicatronis & rat e Da i 

Sic Spiralis Archimedea, elt Parabola Convo uta ; atque hae; Evoluta Spiralis: & curva Para- 
bolica, Spirali aqualis.. Aliaque Spirales, plurime, funt Paraboloides conyolute : fed & aliarum 
figuraram plurimarum fimiles fieri pollunt Convolutiones, de quibus cadem valet Regula. 

Sic Semi-circulus, puta ad Axem Semi-Cycloidis pofitus, fi diftribuatur in Se&ores ad peri» 
pheriam. cocuntes in -bafe Cycloidis, eft figura Convoluta, (contraîta bafe Semi-cycloidis in 
unum punétum, ) qua fi Evolvatur, (ut qua erant Arcuum chorda in punttum cocuntès jam 
fiant piscia setE) Ban fic'evoluta, crit quam ego voco Zrilineum Reflitutum, quod ita- 
que eft Semi-circuli duplum, ( & partes pura refpeétive famprarum. )  IMudque Trilineum 
quod cum Semi-circulo complet Semi-cycloidem, nil aliud eft quam hoc Trilineum, Luxatum; 
nempe ex fuo loco detrufum propter Semi-circulum ipfi & axi fuo interjeftum ; quod itaque fl 
( exempto Semi:circulo) fuo loco Reftituatur, erit ipfum Trilineum Reftitutum, cui itaque xqua- 
tur. .Quam voces, Methodum, Luxationis © Reffitutionis. | - : 

Perque harum Methodorum. fuperfoetauonem feu compofitionem , habetur genuina Semi-cy- 
cloidis Quadratura. Quippe Trilineum Luxatum aquale eft Reftituto:; eftque hoc, duplum 
Semi-circuli (utpote figure convolute ;) & fimul utrumque, Semi-circuli triplum. * 

Eftque hac, Luxationis & Reftitutionis methodus, res maxima utilitatis in figuris compofitis 
menfurandis. 7 ‘ 

Porro ; Magnitudinis-cujufque Memzentum (.refpettu chabito ad converfionis Axem aut. quod 
hujtrs inftar di) appellare foleo, id quod fit ex Magnitudine ejufque Diftantia, ( aut Magnytu- 
dine Centrique gravitatis diftantia ) ab illo Axe; Adeoque habitis Magnitudine & Diftantia, ha- 
betur Momentum; vel ex Momento &c'earum altera, ‘habetur reliqua, . Quam voces, Afezbodum 
Momentorum. é 

Porro ; eacem Figura ( Plana aut Solida ) -confiderari poteft ut fea Regtis Planifve-vario fitu 

fitis; qua quidem Seftiones cum eandem figuram exhibeant tunes, potelt altera pro altera 
ubftitui ut fert occafio. Exempli gratia; Trilinevm illud (quod voco ) Re/fitutarm, concipi 

ocelt ut felta reétis Bufi puiaa atque ( fic fefta ) eft Figura Arcus; aut reétis Axt paral- 

fù eftque (fic fetta ) Figura Stmuswn Zerforuni. -Iem, fi Semi-cychidi itififtat Semi-folidum 
Semi-converfione fatum; concipi potelt hoc folidum fecari‘ plarifé Cycloidis Bali: parallelis ; 
; aut 


COLLECTIO. 683 


aut planis Cycloidis Axi parallelis ; aut etiam planis Cycloidis Plano parallelis : quarum nunc 
hec, nunc illa, nunc ifta, poffit effe Calculo aptior; qua itaque poflit pre aliis eligi, aut ea- 
rum vice fubftitui: quam voces Methodum Contra-feBionum. 

Suntque hxc aliquod fpecimen Methodorum mearum pallim adhibitarum ; quas fi omnes pro- 
fequi vellem, & aptis infignire nominibus, nimius effem: Sed quas attentus le&tor, etiam non 
monitus, facile advertat & imitetur: & (imitando ) faciat Regw/as Gemerales.  Suntque ille vel 
feparatim adhibenda, vel pluries repetenda, vel etiam inter je, & cum aliis, variis modis im- 
mufcende & componende, prout fert occafio; quod & è me fattum effe, paffim videas. 

Meas, in Arithufietica Infinitorum, Series Infinitas, quod fpe&@at ; nempe, que funt, ur numeri 
naturali ordine progedentes ab o inchoati, in infinitum, ( fed quarum ultimus terminus, puta /, 
fupponitur datus; ) vel in horum ratione duplicata, triplicata, aliafve multiplicata, aut fub- 
multiplicata, aut ex his utcunque compolita, aut fecundum quemcunque Exponentem defignanda } 

ta a?: Ego eas ommes ad hanc reduxi regulam generalem ; nempe Aggregatum totius ferici 


. infinite, ad terminum ultimum toties pofitum, ( pura ad #27) efle, ut 1 ad p+ 1 (Poteltatis 


exponentem unitate aultum,) quacunque fit ea poteltas p: (qua elt una ex tuis AEquationibus 
Tranftendentalibus.) Quippe ego, preter poteltates olim receptas, puta /azus, guaaraturna, cu- 
burn, &c. (per numeros integros exponendas ; ) poteftates intermedias cenfui confiderandas (&, 
credo, primus;) & confequenter, inter receptas Aquanonum Analyticarum tormulas, /a/eralem, 

‘aticalem, cubicalem, &c. intelligendas cile, intermedias quotlibet; quas (credo) nemo prius 
confideravit; quales funt ( ni fallor ) quas tu Zazerfcendentes vocas.  Indeque ( quod tu bene 
notas ) ampliatur Curvarum Geometricarum numerus, ultra quas Cerze/iss co nomine digna- 
tus eft. 

Verum ego Carze/io facile permiferim ut definiat ipfe, quid velit ille per carvas Geometricas 
apud eum intelligi, licet eam compellationem nos latius extendamus. Nam eandem vocem alii 
alter definire folent. Quippe Fiepadea apud Zaclidem (de folis Rettilineis' intellettum ) 
aliud fignificar quam apud Spharicorum feriptores; Item Cons & Cylindrus, aliter apud £u- 
clidem, ( de folis eregtis;) aliter apud Apo/onium, aliofque, qui Scalenos admittunt. Atque Zy- 
clides iple, aliter in libro 5°, aliter in 7°, definit Proporzionalia. . : 

Has meas feries Integras ( figuris integris aptatas ) non video quin tu fatis probas; fed de 
figurarum Partibus, hefitas; An ad fiere partes accommodanda fit hac Methodus. 

Verum, de Partibus, id oftenfum ett, pariter procedere, ad Ar:zb. Znfin. p. 66. & fequentes, 
Et quidem, quotics figura procedit fecundum unam aliquam ejufmodi feriem ( quecunque de- 
mum ea fit, ) vulla eft dilficultas; quod videas ad pr. 67. plurefque alias fequentes. 

Ubi autem figura compofita eft, fecundum plures feries ; ingenio opus effe dixi, quo d.rimatur 
figura fic compolita, in fui partes componentes, ( quéd aliter atque aliter faciendum eft, prout 
cujufque figure natura poftulat,) & parubus, fic direrdipris, feparatim accommodanda eft hec me- 
thodus, ubilocum habet. : . ; i is » 

Quod fi non fatis aflequaris, fic accipe. Si menfurandum veniat Circuli vel Semi-circuli 
Segmentum : non protinus è touus Circuli vel Semi-circuli menfura procedendum eft immediate 
ad menfuram Segmenti, per has Series; ( quia non procedunt contimya Segmenta fecundum ali- 
quam hujufmodi feriem fimplicem : ) fed confiderandum eflt Segmentum, ut fumma vel differen- 
tia Seftoris & Trianguli ; ( eft utique circuli Segmentum, idem ac Circuli Se&tor, addito, vel 
dempto, refpeétive Triangulo: ) quorum utrumque (feparatim ) eft hujufmodi Series infinita ; 
& quidem Primanorum feu Lateralium : Nempe Sedtor ex Arcubus, & Triangulum cx Reétis, 
Arithmetice proportionalibus. Qu dua fèries feparatim traftanda funt (& inconfufe ) in tota 
de Segmento traétatione, eifque operationibus qua ipfum fpeftant. Quam voces Methodum 
Diftributionum. "POE i è ME Hi 

Pariter in Semi.cycloide: Componitur hac figura, ex Semi-circùlo, & Trilineo luxato : ejuf: 
que -Ordinata, componitur ex Arcu ejufque Sinu retto Pers o=a+5; ejufque continua incre- 
menta, xquantur continuis incrementis orùm; hoc (in notatione tua) di =d7a + di; 
vel (in notatione Newzoni) o=4-s. Item ordinatarum quadrata, 0 =a° + 2a$4+s. Pa 
riterque in. omnibus que fequuntur operationibus huc fpeîtanubus, feparatim traétanda funt 
a & 5; ut è me faftum videas in Traétatu de Cyeloide, coque de Motu, cap. 5. pr. 20, 21, &c. 
+’’Necdum tamen locus eft adhibendis hifce meis Seriebus ; quia neque.a neque s hic fumuntur 
Arithmetice-proportionales, ( fed qui congruunt ipfis v finibus verfis Arithmetice-proportionali- 
bus, ) qui itaque funt adhuc refolvendi. priufquam. feriebus hifce locus erit.: (Quod È gpu 
fa@um fit, in procefiù noltro videas.) Atque tandem, fingulas portiones Semi-cycloidis debite 
fumptas, fingu is portipnibus femi-circuli refpettivis, efle ut 3 ad 1. ‘ ; ; : 

uippe, in tam perplexo negotio, pluribus methodis opus eft, quarum altera in alterius fubfi- 
diuîa'veniat : & magis adhuc quum ad folida & femi-folida fegmentorum. variis modis conver- 
fiòne ventum ell, ‘enrumque momenta & centra gravitatis. 


nn liciMnius modus quadrandi Cycloidem (fi mhil porro quest ) eft quem modo 
inditivi: pe; fi Semi-circulus ad Cycloidis axem pofitus, diftribuatur in Seftores, coeuntes 
(ioni "ad ‘Centrem, fed) ad Peripheriam ( circuli gn) in ipfa Gycloidis bafe ; n - 
DO tit igura 


684 EPISTOLARUM 


Figura (ex Triangulis ) Convoluta; hujufque Evoluta (ex totidem Re&angulis ejufdem bafis 
sein) ele Tri ineum (quod voco ) Reffitutum; quod itaque elt Semi-circuli duplum 
(& partes partium refpetlive ; ) idemque, Luxa/u, ( interpofito ad axem Semi-circulo,) el 
‘Trilineum illud quod cum Semi-circulo complet Semi-cycloidem ; adeoque Semi-cyclois (ex fimul 
utrifque compofita ) eft Semi-circuli tripla ; & partes partium refpettive. — . î 
Quippe fi omnia 7riangula «B (in a cocuntia ) Semi-circulum complentia, Cate rtionem 
quamlibet,) intelligantur Expandi in totidem Re/Pangu/a 8 b, ( Triangulorum dupla n et (quod 
voco ) 7rz/ineum Reftitutura, Semi-circuli Duplum, ( & partes partium refpeGtive: ) Atque hoc 
‘Trilineum, interpofitu Semi-circuli Luxazur9, eft ipfillimum illud Trilineum, quod, cum Semi- 





circulo, complet Semi-cycloidem: qua eft itaque Semi-circuli Tripla; & partes partium, refpe- 
Give fumptarum, Triple. Eft utique Bb wilinei Zuxazi, & Bb trilinei Re/fisuzi, cadem ubi- 
que; iplique Arcui BA xqualis. ce . 

Similiter ego Diftribuo Semi-conchoidem, in Circuli Quadrantem, & Figuram Tangentium 
- luxatam. Alfafque figuras compofitas, fimiliter ; pro cujufque Compofitione. 

Spatium Ciffoidale, refolvitur in Semi-circulum & Sedtores (contrario fitu pofitos ad oppa= 
fita Diametri Extrema coeuntes ) prolongatos, atque fic complicatos ut in Analylì mea videre 
ell, «Mech. cap. s. prop. 29. 

Methodos meas pro 7angenzibus, videas fummatim traditas in TranfaRionibus Philofophicis 
pro Menfe Martio 1672. iterumque ad Algebra prop. gs. quas ante in Tratam de Con. Set. 
pallim adhibueram, Anno 1655. eifdem plane nixas principiss cum tuo Calculo differential; fed 
diverfa notationis formulà. Nam meum 4 idem eft atque tuum d'#, nifi quod meum 4 fit widî4, 
tuum d'# infinite-exiguum; Er quum ea negle&a fint que ego negligenda moneo pro abbrevian- 
do calculo, id quod fupereft, ell tuum minutum triangulum ; quod eft apud te intinite-exiguum, 
apud me nullum èft, feu evanefcens. È i 

Nec tamen difplicet quod res eadem aliis atque aliis modis explicetur, qui omnes fuam ha- 
beant utilitatem. Mete 

Sic Zudivifibiium do&rina, quamvis codem fundamento nixa cum Veterum Exhauftionibus, 
(adeoque non’minus firma, ) alia tamen eft, Lueod tu etiam mones, ) & infignem haber utilita- 
tem, rem eandem fuccinétius & commodiori forma explicando. Sicut & Aritbmetica fpeciofa, 
prolixas operationum formulas in brevem fynopfin reducendo. Et (ne plura nominem ) Archi 
medea Numerorum diftributio ( per loca, {tadia, periodos, &c.) in Arezarzo tradita, miram 
nacta eft promotionem per cas quibus jam utimur Figuras numerarias. Nec vitio dari debet 
Tuis aliorumque Inventis ( prafentis feculi ) quod Veterum fundamentis fuperftruantur, & nio- 
vis quotidie promoveantur acceflionibus. , na 

A.quationum Tranfcendentium & Interfeendentium appellationes mihi non difplicent ; ( imo 
placent ur valde appofita ; ) qualibus & ego ‘aliquando utor aquationibus, fed abfque Nomine. 

Quod interpolandi Methodus multum adhuc in receflù habeat, omnino verum eft; ego cam 
eatenus profecutus eram, quatenus quod erat pre manibus negotium poftulabat. Nec difplice- 
bit fiquis cam alius ultra promoveat; atque Tu maxime. ‘ 

Interpolatio Uttius termini, mihi tune fufticiebat : fiquando pluribus interponendis opus elt; 
id potelt multis modis fieri. Modus qui maxime obvius videtur, fic elto ; Sicut Aeqworws, in 
ordiné'ad Cirtuli, Ellipfeos, aut Hyperbole quadraturam, quo unum interponar terminum, ex- 
trahit (in fpeciebus ) radicem quadraticam, ipfius ( v. g.) &°te: fi duos velis ini itos, 
extrahenda erit ( in fpeciebus) radix Cubica;; fi-tres, Biquadratica ; & quidem fi quotibet au» 
mero # notandos, extrahenda erit radix poteftatis ab #-+- 1 denominanda. . sit 

Quodfi fupponatur hic numerus #, numerus.fraRus, furdus, vel utcunque agire, comminifcen- 
de funt nove extraftionum methodi cafibus hujufmodi congruz. Quippe (quod ego fiepe mo- 
neo ) in omnibus operationibus Refolutoriis ( quales funt Subtragtio, Divifio, io radicu 
Aquationum.folutio, Interpolatio, &c. ) pd pervenietur'ad id quod ftri&o fenfu fieri non 
poteft, fed quod utcunque defignetur quafi-faftum, (ut funt —1,3, Y2, &c.) Adeoque continue 

. proce- 


I 


COLLECTIO. 685 


procedetur ad alios aliofque gradus asinia feu cre veg gni in infinitim. Ut nunquam 
defitura fit materia, ulera ultraque procedendi, volentibus id aggredi. Quos quidem tantum ab- 
elt ut fufflaminare velim, ut velim potius incitare. Atque, uc nollem cos fua laude fraudare 
qui preceflerint, ita nec eos remorari velim fiqui fatagunt inventis addere. Tuofque fpeciatim 
conatus laudo & approbo. Qui id agere foles, ut aliorum Specimma Particularia, Tu redigas 
in Regulas Univerfales. 

Quod sele Infinitefimahs latius pateat quam Aerbodas Tetragoniffica, omnino refte mones. 
Eft enim confideratto Arithmetica, multo fimplicior & magis abitraîta { quod Savi/ius nofter 
olim monuit) quam eft Geometrica ; adeoque magis Generalis, alisfque materiis applicabilis ; 
ejufque ad- Geometriam accommodatio, ell unus cafus dottrina univerfalis. Quod probe norunt, 

ui Auclidis Rattonam do&trinam, ( Geometrice traditam in Lineis,) multo felicius exhibent in 
Triclimnetica Speciofa. : 

Atque, hoc intuitu, CavaMerii, Geometriam Indivifibilium, ego profequor in mea Aritbmetica 
Znfinitorum. Et SeCiones Conicas, Cono exemptas, ego tratto ut figuras in Plano, ( per fuas 
ipfarum affeftiones expofitas, à Cono abftraltas,) non minus quam Circulum & Triangulum ; 
que & ipfa funt Sefliones Coni, ( quod & D. ae /Wit ‘poft feci. ) Et medium Arithmeticum 
amplius extendo, cujus de Cenzro Grevitatis doétrina non eft nifi unus Cafus. . Tuufque Cala 
lus Differentidlis latus patet quam ad Tetragonifmos, aut etiam Curvarum Redtificationes. 

Quod de Facobi Gregorii Scriebus convergentibus fuggeris, ego ( patruelem ejus ) Davide Gre- 
gorium tuo nomine monui; qui mihi polliciws el, Patrui fui tradita, hac in re fe plenius 
velle profequi. 

Que Newtonum fpeStant, ad eum feripfi tuis verbis; fimulque obteftatus fum meo nomine, 
ut imprimi curet qua fua fupprimit Leni Quod & fiepe ante feceram, fed hadtenus in caflum. 

Quofnam ex libris Sinicis, de Bibliotheca Golrana, redemit Zernardus nofter, non poflum di- 
cere; cum ipfè (quod tèecum condoleo ) mortuus fit ; librique quos emit ( confilio & fumptibus 
D. Narcifi Marfb, Archiepifcopi Dablimienfis,) Dublinium fint tranfvetti, nec fcio an eorum 
ullus fit apud nos Catalogus. Sed eos quos memoras libros .Siwicos credo cum emiflè omnes ; 
eofque ( cum reliquis ) Bibliochece Zod/eiame fperamus deltinatos, atque huc aliquando remit- 
tendos. ( Nefcio an Dablinienfi. ) 

Librum quem memoras «Adami Boboriz, (cui titulus Zlore Arffice de pece ne lingua Carnic- 
lana,) quereodum coravi tum in publica Aodlerana Bibliotheca, tum in Collegiorum privatis, 
fed non:invenio; metuoque ne apud nos non fit ®. = 

Suifferum (quod refte mones) potuiffem cum aliis memorare ( fi animo tune occurriffet ) 
quamvis de Algebra non direfte fcripferit.  Quippe ile ( ni fallor ) primus, de rebus Phyficis 
more Mathematico docuit diflerere, quem fecuti funt alii aliquot, Semi-Mathematica ( prout ru 
fcite loqueris ) feribentes, Quique ( Galilewwm fecuti ) Mathefin ‘Philofophia nàturali conjunxe- 
runt, prefente feculo, immane quantum Phyficam promoverunt, Quod & Zogeras Bacon (Vir 
magnus in obfcuro feculo ) ante annos circiter quadringentos ( eoque plures ) aggrettus erat. 

De Cryptographematis Explicandis, fcribebam ad Editorem A/#orum Lipficorum, ipfis Calen- 
dis Fanzarits prefentis Anni; fed an ipfe receperit nefcio. 

Ceterum (ut tandem finiam ) amiciuam tuam gratulatus, quodque meam non fis dedignatus, 


Valere jubeo. EÈ megder è + 2elpeor, 


Monet D. ofpitalius, Te jam medi- - Tuus ad officia deditifimus, 
tari Traatum de Scienzia /ufiniti. 
Lubenter intelligeremus, An & ‘ _  Fobannes Wallis. 


Quando id fperemus. 





XXIII. Zpi/fola D. Leibniti 24 Wallifium /eripta, 28 Septemb. 1697. 


Vir plurimum Reverende & Celeberrime, “ 
Le tuas quanto prolixiores, tanto gratiores, magna cum voluptate legi ; & diverfarum Me- 
thodorum recenfionem elegantifîimam, & tuo acumine dignam, in illis agnofco. Puto ta- 
men plures reftè revocari poffè.ad unum idemque caput. Et Figurarum Refolutionem in partes, 
Aflignabiles, ab ea que fit in partes Inaflignabiles; nataque ex hac Transformatione ; toto me- 
thoda genere differre arbitror. Methodi autem I nabilium è Calculo Differentiali abforbetur ; 
ut guicquid his per figurarum contemplationem confequi licet, id ipfo calculo facile poflit obti- 
gie Momentorum, & Regule Guliniane ufus (cujus quidam in Pappo yeltigia obfer- 








neri. r 
vant,) Convolutiones quas vocas, & Complicationes, & Luxationes, aliaque ‘id genus, ut fecit 
« Eztat in Imperatoris' Bibliotheca Ziame; . Vide Lembecij Commént. Lib. I. pag.93. | 

Ttrt3 mina 


686 EPISTOLARUM 


mina tantum univerfalioris Infinitefimalium methodi accipio; qua calculo Differentiali traQata 
velut fponte nafcuntur. 

Ut exemplo rem illuftrem. Conftar, Momentum Trilinei ex Axe dupliciter haberi pofle : 
Nempe, vel per dimidiam fummam Quadratorum ab ordinatis Axi applicatorum ; vel, per fum- 
mam Regtangulorum ab Abfciffa & Ordinata Bafi applicatorum. Atque hac quidem Te, & 
Pafchaliwm, È alios, ingeniofa figura meditatio docuit. Et ramen horum duorum Aquipollen- 
tia, ftatim Calculo Ditterentiali pater. Ditterentialis enim quantitas 5 #yy prodibit yy d# © 
+ spy. Et autem yy d'#, idem quod Quadratum Ordinate y applicatum ad Axem; & ‘ 
#y d7, idem quod Rettangulum fub Ordinata & Abfciffà, applicatum ad Bafin, vel (pro re 
mi ad Verticis Tangentem. Itaque Dimidia fumma Quadratorum ad Axem, & fumma Re&t- 
angulorum ad Bafin, ex fe invicem pendent; cum fumma eorum xquetur quanutati date ixyy. 
Nam ex calculo differentiali tum 1d'x yy ( feu dimidia differentialis quantitas ipfius + yy ) eque- 
tur ipfi 1yyd% +xyd7. Utque fumma horum viciflim, nempe {7 ydx+{#y d?, facit 
ix i Summa enim Differentiis Reciproce funt. Ubi tamén notandum, interdum pro alteru- 
tro figno +, poni figaum —. Quod ipfa Calculi ratio itidem oftendit. Ceterum, cum nos hac 
Calculo aflequi dico : non ideo figuralem confiderationem contemno, qua nos huc duxit. 

Sed per Methodum Convergentium, Facodi Gregor; & per Series Infinitas Mercatoris, New- 
toni, & Meas, refolvitur Figura in Pr Affignabiles. 

Ab his vero omnibus Methodis, diverfa eft totoque genere alia, Tua Methodus Interpolatio- 
num; ingeniofiffima & felicillima mihi vifa, Qua optarem pedi, partes Ciffoidis, ad partes 
Semi-circuli reducere; vt totum ad totum reduxifti. Nam quod alia merhodo confecutus fis 
( quemadmodum tuo & ZZegemii calculo, nos hac in Cifloide facile obtinemus ) de eo nune non 
quero. Itaque valde vellem, illam propriam -tuam methodum produci longius; cum obtinean; 
tur per eam, ad qua per calculum non «que femper aditus pater. Nam, quod certo modo inter- 

' polationes in partibus definunt in feries infinitas, hic non moror. Itaque vellem aliquis junio- 
rum, tuo duftu hortatuque, inventa tuz methodi in Arithmetca Infinitorum expofità, in totis 
faltem, profequeretur. 

Que meo nomine promifit D. Marchio 7#o/pitalius, paulatim efformo, quantum per negotia 
alia bene multa licet. 

Veriflimum eft, inventionem Centri Gravitatis, & inventionem Medii Aritbmetici, codem re- 
dire. Verbi gratia, (fig. 1.) Efto G centrum gravitatis tortus ipfarum AB BC CD, quarum 
centra propria fint E F H: erit AG medium-Arithmeticum inter ipfas AE AF AH. Et 

* his, fimilibufque confiderationibus ufus fum in Diario Gallico, ante annos aliquot, cum publica- 
rem & -demonftrarem hanc propofitionem univerfaliflimam; Si mobile M fimul tendat, motibus 
quotcunque, quorum Celeritates & Direftiones reprefententur (fig. 2.) reftii MN MP MQ &c. 
motum compofitum fore MR} ita ut hac refta tranfeat per $ centrum commune gravitatis 


è Fig.2z. 









>?E 
peo 
diji: 


Ù . 





punétorum N PQ &c. & fit MR ad MS, ut numerus motuum componentium ( feu punéto, 
rum N P Q_&c.) ad Unitatem. Ubi fimul notavi, fi omnes conatus componentes fint in ca- 
dem re&a, ut AE AF AH, motum compofitum fore ut AG. Notavi etiand alias, Quadratu- 
ram vel Summationem, nihil aliud eflè, quam Inverfionem Medii-Arithmetici. Nam hoc Me- 
* dium 


© m ABCA, vel n A 


_ 


LG OL: L E CITT'O) . 6847 
dium habetur, fi Summam ferminorum -dividas per ipforom Numerum. Ergo vicillim, ex du@w 
Medii-Arithmetici im numerum verminorom, fit Summa. - Itaque, im quadrando ‘Trilineo ABCA: 
(fig. 3.) ipfa Ordimate LM:habeantur pro termimis; qui ad punéta Axis ( equaliter divifi) 
refpondentia tollocentur.:: Quo "fado; pater utique: altitadinem. A Boreferre»numerum termino 
rum. Ac proinde, fi Retangulum .ABE D aquetor.Trilineo ABCA, iptam AD efle Me- 
dium-Arichmeticum, inter omnes, pofito Axe zquabiliter divifo. Unde &, fi mobile habeac in- 
finitas numero, magnitudinegue fofinite-parvas, folicitationes; ‘ut-fiint. ipfe L M; eodemque 
modo diftributas, vel velica laberet Jmpetum ( ex infinitis iftis folicitationibus compofitum ) 
BD... . 
| Nefciò an animadverteris;ex A#is Lipfienfibus, me nonnibil promovifle Regulam: Galdini; 
mempe, ut Via Centri Graviratis duéta ia Mobile equetur Arex; 1d verum eflè, etiam fi Mobilis 

tes fucceflive quiefcant, & reliquas motum continuantes quafi deferant; vel, contra, fucceflive 
fe religuis jam motis adjungant. Exempli caula; Evolvatury Z#genzamo modo, Curva ABC, 
& evolutione fua deferibat curvam ADE (fig. 4.) Notetur FGH Via Centri Gravitatis to- 
tius fili, etfì totum filum non fimulinoveatur.  Nempe, fit F cencrum filiyadhue curve ABC 
circumplicati, feu centrum hujus ipfius Curva; & G fit Centrum fili femi-evoluti DBC, con- 


- ftantis exreéta DB+& arèu.BC; denique H ( dimidium punétum reéte CE ) fit centrum fili 


totaliter evoluti. Ergo, Reftangulum fub Refta CE & Curva FGH, xquabitur Area Trili- 
nei mixtilinei CE AC. 

Optarem, non Specimina tantum, fed & Artificia Artis tua Cryptolytica, confervari curares. 
Eft cnim in his, velut faftigium quoddam fubtilitatis fimul induftrieque humane. Agnofco, cer- 
tis methodis comprehendi non pollè ; &, fi pofît,; minus: foret artificiola. Et vel ideo velim 
ipfa exponi artificia, & quali calculos ‘Problematis foluti. Neque ego ilta per fc, fed potius ob 
artem mveniendi hinc promovendam, aftimanda cenfeo. Eoque hortor, ut omnia candide ex- 
poni, cures; cum non facile extiturus fit, qui negletta vel Siparina Te fupplere poflit.. Vi- 
des me procuratorem apud te agere, fimul & gloria tue, & publici, boni atque pofteritatis. 
Vides etiam &c. [Cerera rem Mathematicam non fpeSfabant. ] Vale adhuc diu, & fave. 


Dabam Hannivere, 28 Sept. È Dediciflimus 
Stilo vet. 1697. - 
i Godefridus Guilielmus Leibnitius. 





XXIV. Zpifola Wallifi ad D. Leibuitium ftripta, O#ob. 21. 1697. 


Nobiliffime Celebervimegue Vir, Oxonie Oo. 21, 1697: fl. 
“A Ccepi hodie gratiffimas tuas literas, ZZanmovere datas Sept. 28. 1697. 5.77. Simulque Fafci- 
A calum illum ad me miffum:&c. [ Omifla, Res Matbematicas non fpeffabant.]  * 

Non vacat jim de rebus Mathiematicis quicquam addere; quia velim protinus abfque mora 
(cum tu id petis) de receptis tuis literis te certiorem facere. Id faltem infinuare vifam eft, 
Fieri forte poflè, ut, una.cum fcriptis meis aliquot, que jam fub Prelo'funt,. Newronì quedam 
intermifceam ; fimulque :( nifi tu prohibeas ) Literarum ‘Tuarum aliquas, que ad manus meas 
pervenerunt, & que digna funt ut non pereant. Interim Vale, Vir Nobiliffime, & amare 
digneris, i sh 

Tui Obfervantiffimum 


Pobannens Wallis, 





XXV. Zpifola D. Leibuitii ad Wallifium foripta; 24 Martii 1698. 


Vir plurimum Reverende & Celeberrime, ° } 


» 

Iter tue noviflima, exque breves, aliquid ultra fperare jubere videbantur: Si nifi ex- 
L {peStaflem, refpondifitm promptius. Sed non putavi differendum diutius, quod interroga 
tioni tue farisfaciendum ell judicarem, — de ; 

Queris, an patiar «mefcio quas literas meas ( ad O/4enbargium fortalie ) apud te repertas edi. 
Potetam petére, ut.mecum antea communicentut : Sed ramen fatiu putavi rem omnem tuò îr- 
bitrio. permittere. 'Tametfi enim facile intelligam, tumaltuarie & à Juvene fcripta, cujus'pro- 
greffùs. adhuc erant mediocres, veniam facilius quam laudem efie inventura ; &, fi veftroruim 

exqui- 


688 ‘ EPRIJSTOLARUM 


extquifitis feripris conjungantur , 1ipfà imparitate deteriora ipparitura: efseg»/ cm, contra; intet 
alias minorum gentium lucubrationes. fòrrafse. commendationen aliguam:habuifie' poffine 4 atgoe 


adeo agnofcam (quod res elt ) magis.veltra glorie (cuisipiè favo) quan fiitme mese haric) i 


editionem eflè. velificaturam; quia .ramen Judicas inefse’ aliquid' non mali;.molò defugere. auto» 
rititem tuam; & -commodo reipublica, etiam periculo opinionis imex;ergire fun paratus. 
Memini aliquando rogare, ut de Cryprobyricis in Artisraliguam: formam redigendis) éogitares. 
Id nunc quoque repeto. Eft enim-in. iis fumamm Apecimen humarie penetrabilicatis. .. Com- 
municata funt mecum que D. Afernfezio mififti; «& vil mihi cum-admiravione... Sedi ‘vtinam 


ipfam quoque methodum inveniendi addidifies. Interim fpero, élie'apid'vos cui pòlfistattem - 


tuadi veluy hareditate tradere. Quamquam ipfa #is ingenit legari.cuiquamnon «polli.» Urinam 
hac malles agere, qua folus potes; quam relufeitare Veteres; quod.excellente» facis,: ded. ion 
folus. : 3 65 
© Intellexi letus, &c. [ Omzifte, resa alano Speffant.]) Nale. tai repo? 

e ' e s' DISDEII VT > 


© Dabam Hannovere 24 Martii, i Deditiffimus : cio ne: 12: ; 
co fever. 1698. ) cai Atti it quiz: o» 
l ì Godefridus Gublieloihs Leibritias. 





tata ci: 
XXVI. Zpiflola Wallifii ad. D. Leibhitiam foripra, 22 Falit 1698. 


Ziuftrifime Vir, : , Oxonie 22 Falti 1698. 
Uod literas è me: prolixiores ante exfpeaveris, quas nondum acceperis; Excufatum ‘me 
O ( precor ) habeas, quod pluribus implicitus negotits non poflim fimul omnibus vacare. ‘ 

Litera ex tuis ‘aliqua, quas (te permittente ) me editorum infinvabam, funt ( preter carum 
aliquas que mihi tecum intercefserunt nuper) Tuarum aliquot, qua erant ad O/denbargipon (cripte ; 
quas cum ante fruftta quafiverim tander obtinui: Nempe ad O/gendargiumEpiftola data Julit 15. 
1674 & Ottob. 26. 1674, aliaque ( fine data ) eodem anno exeunte vel ineunte fequente, & 
Dec, 28. 165. & Aug.27. 1676. & Juni 21. 1677. & Juli 12. 1677. 

Velim quidem, fi per locorum diftantiami liceat, de fingulis te confulere; & fiqua fint apud 
‘te harum exemplaria, velifque inibi quicquam additum, demptum, aut permutatum; tibi obtem- 
perabo.  Quodf, tmultuarie feribenti ( nce eo intuitu, ut ederentur ) exciderit quin aut 
«unus perfpicue aut minus limate diftum; vel fiquid irrepferit mendi ex mendofis quibus ufus 
fum Apographis {quorum ipfa Autographa non vidi) su ego non fufkulerim; id illoftri Viro 
non imputabit Lettor Candidus. Sunt utcunque illa Litera { prout mihi videtur ) digne ne 
percant; nec inibi habetur iter uod te dedeceat. Nec zibi cedet dedecori, quod tam ma- 
ture rebus hifce mentem adhibueris, & tanto cum judicio.  Eftque aliguando gratum (fed ,& 

. utile) videre quomodo fe res habuerint dum fub incude fuerint, necdum prorfus limatej & 
quibus paffibus proceflerint. Quod tu ipfe mones ( Ep. 27 Aug, 166.) de Schediafimatis Gre- 
goriamis & Pelliamis. Quod autem tu tia extenves feripta ; id dandum ef Modeltia tua; (quip- 
pe que laudent alii) Quodque mea praferre videaris; Humanitati tua. debeo. 

Omnino elegans eft (& plane veram ) quod habes ( Ep. 15 Julit 1674.) de Quadrando Semi. 
Cycloidis Segmento quodam. Segmentum aliud quoddam quadravit. Afugenius & (co prior) 
Wrennius nofter; uterque (credo ) nefcius quid che fecerit. Sequitur utrumque ex meis uni- 
verfaliter traditis {in Traftatu de Cycloide, & de Motu.) Eftque hoc univerfaliter verum, 
Quod, im,meis nationibus quarumeunque portionum Cycloidis, fi ita fumantur a, s, vel 4,0, 
vel 4, &, (aut quod tantundem eft, ) ut deftruatur 4; id omne eft abfolute quadrabile. Quod 
innuebam, ad Afebre Prep. 110. 

Quod ais ( Ep. 26 O&. 1634. ) putafle non-neminem, Carzefii Regulam pro dividenda Aqua- 
tione Biquadratica in duas Quadraticas, non effe Univerfalem: Qui fic putat, labitar ipfe. 
Uniyerfalis enim eft. Sed poteft id pluribus modis fieri. Quippe fi Aîquationis Biquadratice 
Radices quatuor fint 4, 5, c, 4, poffant illa binatim componi ( pro binis Quadraticis ) pluribus 
modis; puta 4,8; 0,4: vel 4,058, d: vel’ 4, 4jb,c. Ad quas combinationes inveniendas, alià 
atque alià opus erit Aiquationis Cubice Radice, Quod autem ais (literis fequentibus ) hoc non 

Novum Inventum: id omnino verum eft. Hoc enim docuèrat BembeZius feculo fuperiore : 
& (poft eum ) fiera. i sor” n 

Difficultas quam meroras, (Ep. 28 Dec. 1675. fc27 Aug. 1676. & 21 Junii 1677. & alibi;) 

» de Radice Équationis Cubica, ubi intervenit ( qua dici folet) Quantitas: maginaria, { puta 
Vabv— Bi Vatv—-b:=z;)& e ngscatinciali ra irenda non ell ut 

uemquam porro remoretur. : Utramque nos fatis expedivimus, Afkebre . 46,47. 7 
Cagiore cafus ille non minus fubcit Regulis Cerdamicis, ( rite intellettis, ) prat fio Hina 
interyenit Imaginaria. : dea . 





At 
DI 


. 


‘COLLE COTEO A 689 
«At inquis, Quis ‘exhibebit valorem Radicis, y — 2, vel.4y.+ 1;.ut. querelt. tanti. Imagi- 
natia & Impoflibili.. Omnino, inquam, Sed.& i fum Quadranum.—$* elt--non igiags {Atri 
loquendo ) a & Impollibile. Et qui omino. Omnis. Akgaziva quanutas, (five 
fit Lirica, Planum, Solidum, aut aliud quicquam ; ) eft pariter Imaginaria & Impollibilis: Quips 
pe. impollibile elt ut exiftat quicquami quod fit mainus guar Nibil.» Sed; quorfenfu velit qui 
imaginari Quadratuin Negativum, (— # ;) pariter Imaginari debet, Imaginarii hujus Quadrati, 
Latus Imaginaripm. , Et quidem V-b in y— 6 duétum, non mintis facit —#; quam y4+-é? 
in v+è*facit 4-5. Etradix Binolnii Cubici pariterutrobique elicietur. Hujufque doctrime 
fumma .( ni fallor ) habebatur in illa mea Epiftola, quam. tu meinoras Ep; 28-Dea 1675. 
15 Qua habes Ep. 27 Aug. 166, de Figurarum Transtormatione ;: ego plane approbo. Eadem 
Arte ( aut qua huic aquipollet ) ego paflim utor, in diftribuendis Figuris' compofitis in fua 
membra componentia.;.&, in Reflituendis Luxatis in. Equipollenti , Abfque quo, fruftra-fuif 
fem in eis qua habeo, de Calcula Centri Gravitatis.,...: ... Era ut . 

Que habes { Ep. 21 Juni 1677.) de tua pro Tangentibus methodo ;. ego item approbo: Qua 
fuerit Sfit methodus, vel non vidi, vel non memini. Vide.antem annon mea methodus fit 
aliquanto' fimpligior, Eam habes jam Anno 1655. pa adhibitam, De Conicis Seftionibus, 
Prop. 23.30, 36, 46, 49, & alibi. Eamque fufius explicatam im» Zranfaftionibus Londinenfibus 
pro Meufe Aertia 1672. Indeque tranferiptam: in meam Afgebrame, cap. ps. Cujus hat fere 
umma. E: : si 

Sit A« expofita quevis curva ( concava, convexa, vel uicu | 
curvata,) cujus vertex A, intercepta Diameter vel Sinus verfus 
( quam tu Abfciffam vocas.) ad Curva i oben Concavam AV (.feu 
ad. Convexam ; A Y.) = Ejufque Ordinata Ve (vel Ye)= 8; 
cutvamque in « contingat reîta «F (vel a) diametro VA cc 
currens ultra verticem in F (vel diametro AY citra verticem in 
®;) firque Subtangens qualita FV (vel eY)=f  Intelligantur 
autem in Diametro AV, ultra citraque V, punéta DD, ( vel in AY, 
punta y,) eifque ordinatim ‘applicentor DOT (vel go) curva 
occurrentes in O, & tangenti in T; (ultra curvam utrobique, ubi elt 
trilineum AVa ad curva partem concavam; fed citra curvam, ubi 
èft AYa ad curva partem convexanti ) fitque VD (vel Yy) =4; 
adeoque DA (feu yA)=vt4, &DF (feuye)=fta. Et (pro. 


peer imilia ccidogula ) VF.DE::Ve.DT (vel Yosyo:tayT)}=1z%n Eritque DT 5 


W vv LI PCI . . soc 
(&qualis vel major quam) DO; nimirum aqualis fi intelligatur D in V, fed major fi extra V, 
(& fimiliter yT aqualis vel ininor quam yO; nempe aqualis fi fit y in Y; minor, fi ai 
Acque haîtenus upiverfaliter, qualecunque fuerit Trilineum..AVa (vel AYx.) Eftque (qu 

notes ) eadem ‘Tangens ( fed alibi terminata, in F_& @,) que trilineo interno AVa, & 

que trilineo externo AYa, convenit. ‘ w 

Sed pro DO, .( qua eft cum DT comparanda,) fumeridus eft, pro ue curva, fuus cujuf- 
que. debitus Ch t, feu AEquatio propria Exempli gratia. Si Re le Parabola (asp È 


aa % 
omnium fimpliciflfima curva) eft AV.AD::Veg.DOg="="#;& Dpo=syt=®. Erit- 





fia È . via, ; 
que propterea sila (=DT) «qualis vel major quam by = {#P93) Adeoque ( di- 


—vta 


‘ widendo utrinque per $, & quadrando DÉS/2+2 224, & (decallarim multiplican- 


do) f'vt2fvat+va >f'vtf'4, pariterque (deletis utririgue equalibus, vel potius 
ab initio negleis; hoc eft, iis omnibus in quibus 4 non confpicitur; caterifque per È 4 divifis;) 
afotva>f>. Hoc eft; sequales fi fumatur D in Vi; fed illa major, fi extra V. » 

Tandem (qui methodi nucleus eft) pofito D in V (quo fit a=0, adeoque evanefcant 
n multipla omnia ) fiet (2fvtva=2fvto=)2/v,=f'; &2v=f fubtangens 
quafita. ‘ ; 

Si, pro Parabola contimuni Apolonzana ( quasi Quadraticam dicas, utpote cujus Abfeiffe feu 
Intercepe diametri fant in Ordinatarum ratione Duplicata, feu ur carum Quadrata, ) expofita 
fit -Parabolocides Cubica, Biquadratica, Superfolidalis,: aut alia‘ cujufcunque gradùs, puta que 

| qpoteftais Expogentem habeat e; tum ( pro f=2v) prodiret f=3v, f=4vf=5% aut 
FI ev, &c, hoc Subtangens f; forer, Abfcifle v, multipla per numerum e ( exponentem 
poteftats ) five fit ille numerus Integer, Give Frattus, five utcunque Surdifs: ( Quippe jamdiu 
«lt quod ego introduxi, in Geometricam cpebinan, Poteftates & Aquationes intermedias, 
uuu inter 


* r 


6gò EPISTOL'ARUM 

inter Latertilem; 'Quadratitami, Cubicam/ &e: quas m vocas Tnterfcendentes; & que Epénehtem 
habeadt-Indefinitm;' ut e vel p, quas tu'Tranfcendentes wocas, } : 

3 ‘Si véro Charatter Cdrva fit inigis compofitus, quam ell Parabole aut ng en ratio 

Dar ARI li fire = v 

rette, f ad. vu prodi magis ssi pro Hyperbola, eri fi ria Pro El 

lipfi wel Citculo, f= IF Dv. Hoc eft, ut 17'+v, ad #9, fic vadf. Atquein aliis gur- 
vis parirer pro Cnjafque charastere f qualium egò plura fpecimina ibidem-exhibui. pe quidem, 
fi non appareat, prima fronte, tale Trilineum ut AVa aut AY«; quomiodo accommodafida fit ca 
res, pluribus  oftendi. . r fa veg Da] 

Sed & ibidem oftendi, Quomodo abbrevianda: fit Calculi pe ttagna: ; Nerfipe, Omiffis five 

- neglegtis, ab initio, omnibus illis terminis, qui forent poft Delendi aut: repiéiendi. ’ 
5* Hoc «ft, omiffis ab initiò terminis ‘illis omnibus in quibus # non confpiceretur; nec funt in 
4 ducendi : utpote utrinque equalibis. vt eiattt.o : 

Item; omiflis ‘omnibus'in quibus haberetur 4 vel hajus fuperior poteftas.: ‘ Eo quod, pott de- 
preflionem per +, fi adbuo a.fuperfit, ‘erit ille terminus Nihilo aqualis; (ut fune omnia mul- 
tipla iplius 4, cum ponitura=0:) Sive:fit ille terminus intra vinculot, five extra vinculum 
irrationalitaus, fiquod fin — : ia ; : 

Adeoque, quoties, in previis' ad hoc gusci segr ( pro analogia conftituenda ) occur- 
rit terminus ab 4 immunis; in alinm fic immufrem ‘ducendus i aut terminus quo confpicitur 4 
in alium quo fic confpicitut; negligendum eft filud multiplicationis frembrum : folaque illa font 
profequenda, ubi terminus quo-confpiciter.4 ( unius dimenfionis )ducendus.elt in terminum quo 
non confpicitur 4, ; ‘ Ù dle . 

Fuodamentum hujus procefstis hoc'eft. Quo habeatur Tangentis pofitio, hoc profpiciendum 
eft unicum, ut Ordinata trilinei Curvilinei AVa, cumca que eft Ordinata Trianguli FVa,co- 
incidat. Hoc eft DO, cum DT; quod non'fit mfi in'Va. Cumque ipfius DT conltans Cha. 


E i 
raster ( pro curvis omnibus ) fit RSA b, (AEquatio Lateralis quam ingreditur ipfius a dimenfio 
\ 


unica non plures; ) Sicubi ipfius habeantuy plures. dimenfiones :( 45, @?, &c. ) erit ille terminus 
(etiam Doe deprelliomem per + 4) mihili multiplus, adepgue mibul . | 

Quumque hoc quod moneo adhibetur Calculi Compendium; id quod fupereft, eft reapfe tuus 
Calculus Differentialis; ( ut non.fit ea tara resi nova, quani/ nova! loquendi formula, utur Ta id 
forte. non' animadverteris.) Et utique meum 4, tantundem ac tuum x (feu y) Abfeifie feg- | 
mentum 5 eum. hoc:folò :diferimine; quod cuum +, eft infinite patvum; menm 2, ‘plane nb 
Cumque deleta. furit, feu ( per rcalculi compendium) omiffà, ea ‘omnia que idelenda ‘forent ; 
quod reliquum eft, elt ipfum tum minutum Triangulom Differentiale ( duobus ordinatis proxi- 
mis interjettum ) toti FVa fimile; (‘Tibi. quidem- infinite-exiguumi, mibi' vero plane: nittil‘) 
Quippe quo retinetur Species Trianguli, fed abftrata è Magnitudine : hocelt, Triangulum hu- 
jufce Forma, fed nullius determinate Magnitudinis: [Que elt tua, credo, Quanzitas: Zria/fignabilis.] 
« Nec tamen id cibi imputandum eft, aut vitio, dandum, quod non animadverteris rem ipfam è 
me fuiliè ante infinvatam; fed-fub alia verborum formula: cum non ubi magis incumbar mea 
vidifle omnia ( &-penitius x peoner ‘quam mihi tua. Nec fua caret utilitate, diverfis itineri* 
bus ad id ipfum ( feu quod aquipollcat ) è pluribus perventum eflè. 

od autem mea mibi videatur defignatio fimplicior, ponentis a = 0, quam tua ponentis 
x infinite-parvum ; hinc'eft: nempe quod mihi non opus fit tuis aliquot Poftulatis, de infinite. 
parvo in fe duéto, aut in aliud infinite-parvum, in mihilum degenerante, (quod nonnifi cum 
aaliqua cautione adhibendum eft ; ) cum fit per fe- perfpicunm (quod: mihi fufficit ) quod, Ni- 
hili quodcunque mulciplum, eft adhuc Nihil. / 

Quodque tu mones Ep. 21 Junii 1677. quod non refert quem:Angulum faciunt Ordinate ad 
Axem (ubi tu Axem dicis, eo fenfu quo alii Diamezruzz ; quippe plures funt v. g. ejufdem 
Parabole Diametri, fed Axis unicus, ad quem fcilicet Ordinate funt ad angulos tellos ;) om- 
nino verum eft; quod & ego dudum monueram ; ex eo quod confidetatio Anguli non. ingredi- 
tur AEquationem. Quippe hec mihi Regula Generalis cit, Quecuagne Quantitas non singredi- 
tur Aquationem, ca (quoad illam equationem } eft Indeterminata; adeoque potelt pro arbi- 
trio fumi : fed intra certos limites, ng fecus evadar Aquatio Impoflibilis. De quo fulius dixi- 
mus ad Afebre Prop. 57. 

Sed & de Tangentibus monueram, hanc meam methodum extendi ad duarum Curtvarum 
,ContaRum mutuum, (‘quatenus’ id fieri potelt, ) non minus quam ad taftum-Curva Refteque : 
Puta, fiquarawir pofitio Parabole qua. tangar expofitan Ellipfin, Circulumve. Quippe, ut il- 
lic queritur pofitio Trianguli F V« quod fit cum Trilifito AV comparandum, (ex collatis 
:Charaéteribus Trianguli iftufque Trilinci : ) Hic, È ioc'toee eft. pofitio ipfius F Ve Parabola 
cum illo Trilineo," (ex comparatis utriufque Charaéteribus; ) ita ‘ut cadem Va fit, utrivifque 
communis Ordinata. (Verum hic alia erit adhibenda ratio 1n abbreviando calculo, quam. ubi 





' 


COLLECTIO. 691 


de Refta tangente agitur: eo quod Trianguli Charafter, elt Aquatio Zeseralis: fed, Para- 
bolz, Quadratica : Et, pro aliis Curvis, alia atque alia. ) Hoc dee res redit, pri ; 

Trilimeorum diverfiformium, communem Ordinatam babentium, cidem Diametro ap 
phicatam ; (fev quod tantundem elt;) darà unius altitudine, alterius altitudinem inveffigare 5 
( nempe ex collatis inter fe utriufque éteribus. ) Quod & metbodum (quam vocas ); Tan. 
gentihm Inverfami, comprehendit. Atque hinc amplus aperitur exfpatiandi campuis, ficui libet 
gp no mutuis pedina ei ca Contalfibus. 

x omnia funt dà. me tradita in Epi ad D. O/denbuagium (cripta Feb. 15. 1691. flilo 
glia ; & Tranfationibus Londienfibus inferta pro Meie sen ; indense il Land 
Aselre mea Cap. os. Eaque hic repeto, ut videas ( fi vot) quantus fit tue mezque me- 
thodi hac in re contenfus, fed fub diverfis loquendi formulis: & quodnam fit utriufque com- 
mune ‘Fundamentum.'. Nam jufta eft quam tu innuis querela Ep, 27 Aug. 1676. pl Multa, 
Que videntur clara, gratis aflumimus Axiomata, com tamen opus fit ipforum. Axiorzatum Ana- 
di ut verum quod fubelt Fundamentum patefcat ; quod itague foleo ego folicitus inquirere, 

wippe, dum citra Principia confiftimus, deeft non parum Iuminis quod rem totam illultrer, . 
. Plura di@urum prohibet Epiftola jam pralonga. Vale 


Tui Obfervantiffimus, 
Fabannes Wallis, 


i XXVII. Zpifiola D. Leibuitii ad Wallifium feripra, 29 Decemb. 1698. 


Fir maxime Reverende & Celebervime, Fautor Fonovatiffime, . 

À Ulta me dudum refponfurum impedi@re: Itinera quadam, tum occupatiunculz, {pes etiam 
M reperiendi delineationes quafdam antiquarum mearum Epiftolarum ; fed-qua haftenus ir- 
rita fuit, quod non licuerit per magis neceflàrias occupationes excutere fchedarum Chaos. Nunc, 
piùfertim anno ad finem decurrente, diutius differendum non putavi; & rumpendas potius mo, 
ras refponfione qualicunque, quam trahendas, quando ex allè fatisfacere non datur. 

". Veriflimum eft, quod ais, utile eflè ex Epiltolis quas edere paras progreflum videre quem 
paulatim fecimus in fcientia, neque enim Methodi uno momento tota nafcuntur.. Id apparerer 
multo clarius, fi qua alia & nunc & poltea feripfi ad amicos, fimul edi poflent, mihique vaca- 
ret ex iis colligere, recognofcere & in ordinem redigere que huc facerent. Interea contenti 
fimus hoc Catone; & ego quidem tantum ttibuo & judicio Tuo.& benevolentia, ut rem totam 


arbitrio Tuo committam. : 

Ts qui in Carzefi Methodo refolvendì AEquationem Biquadraticam ope Cubice, errorem de 
prchendiffe fibi videbatur, fuit Pre/ferus, cujus Zlementa Matbefeos Unrverfalis ut vocabat, ini- 
tio fine nomine autoris edita, è Te, ni fallor, & aliis AfeleGranchio tributa fuerunt, qui pa- 
tronus fuerat ‘juvenis, eumque animàrat ad hac ftudia atque etiam’ provexerat.  Seci Edi. 
tioni nomen iuum prefcripfit Pre/fesus, fed ut mihi videtur Si sg opera pretium non fecit, 
Cum autem Lusetie Parifiorum agerem, ‘ipfe mihi attulit fchedam qua in Regula illa Carze/it 
aliquid nequicquam reprehendebat.  Suadebam ut aggrederetur nondum exbaulta, neque aftum 
ageret ; quam multa enim funt, in quibus cum maximo fruétu exerceri poliet induftria analyti- 
corum? fed furdo fabulam narrabam. Diu vero eft, quod cum obiiflè intellexi, de quo doleo; 
cum enim effet in calculo exercitatus, poterat elaborare in iis qua afliduitatem poftulant. 

Primus inventor reduftionis ‘AEquationum Biquadraticarum ad Quadraticas fuit Zudbvicus Fer- 
rarius, ( Cardani difcipulus,) juvenis egregius, qui prematura morte. deceffit. Eum fepe lau- 
dat Cardanus. Vieta poftea candem rem tradidit, & mox Cartefius.  Bombellus vero Ferrarit 
inventum ( non multum poft ejus obitum ) defcripfit. 

© Diu eft quod ipfe quoque judicavi y?a+d5Y—1+y?4—5V—-1=% effe quantita: 
tem realem, etfi fpeciem habeat imaginariz; ob virtualem mimirum imaginaria deltruftionem, 
perindé ac in deftruftione attuali 44-2vV—1+a—-2y—1eft = 24. Hinc fiex Y@ 5% — i 
exttahamus radicem ope feriei infinite, ad inveniendum valorem ipfius 5 ferie tali expreffum, 
efficere poflumus, ut reapfe evaneftar imaginaria quantitas. Atque ita etiam in cafù imaginario 
regùlis Cardanicis cum fruéta utimur s ut alias vias taceam. : 

In eo vero quod addis, non mirum efle quod Y—55 feu BY —1 fitquantitas imaginaria 
& impoffibilis, cum ipfum quadratum hujus imaginaria feu ipfum — 58, quadratum negativum, 
imaginaria fit quantitas; nonmihil reperio difficultatis. Certe enim a a — 55 cft quantitas rea- 
lis; cum timen a—5V —1 fit quantitas ‘impollibilis: oportet ergo in radice fitum eflè fun- 


damentum impollibilitatis, quod in ipfo quadrato non eft., a 
Uvuuza x * Metho: 


6. EPISTOLARUM 


-. Methiodus Tangehtium S/efira- fuit, ni fallor, aliquando inferta Tranfagtionibus Philafachà - 


cls ‘veftris ab optimo O/denbutgio'editis.: Non multum ditfert è Fermasiane aut Tua. Regu 
dliquam continebat aptam illis; qui cum fundamenta non intelligant ex prefcripro agere cogun- 
tur. Ita plerique utuntur regulis Cerdaricis aut Zudovici Ferratii, quas Cartefius. fuas fecit pro 
refolvendis Cubicis aut Biquadraticis aquationibus; etfi minime intelligant, originem, regularumj 
nec, fi ex memoria fint delete, aut libri non fine ad manus, per fe recuperare eas pollini... Ego 
multis olim modis & in Cardami & in Ferrari regulas incidi. . Vidi.ctiam /7arriotam fingulari 
plane ratione ad Cerdanicas pervenilie. Sed nulla carum viarum quas alii.quod fciam ufurparunt, 
apra eft progrelluro ad AEquationes altiores. Luz 4 ; ER 
Cartefisas fubindicArat ‘alicubi. in fua Geometria, pari ratione etiam vien fexti gradus 
cavie ad furdefolidas, qua = ad Cubicas. Sed vereor ut ipfe potuerit .preftare. 
è cum doétus quidam juvenis Bremenfis cui Docerzig nomen, rationem fexti gradus ad quin- 
tum revocaridi ab 1pfo poftulafiet, refpandit ei Carze/ius viamque prefcriplit; fed meo judicio 
tam perplexam & obfcuram ( Apographum enim Epiftoke ad mé peryenit) ut mihil inde poflit 
elici. ‘Qua res dubitatronem meam auxit; utrum' icilicet hec potuerit Carze/is : reapfe enina 
fieri pofle non nego. PINS dh e TELAIO, O 
Quod Caleulum differentialem attinet; fateor multa ei eflc communia cum iis que & Tibi, 
& Fermatio alidgie,1mo jam ipli Archimedi erant explorata; fortafle tamen res multo longius 


nunc provelta elt, ut jam effici poflint que antea etiam fummis Geometris claufa videbantur, . 


Hagenio ipfo id agnofcente.  Perinde fere fe res habet ac in Calculo Analytico ad lineas Coni- 
cas altiorefve applicato: quis non' videt Apo/onium, & veteres alios, habuifse Theoremata qua 
materiam prebent aquationibus, quibus Carze/ivs poftea lincas defignare voluit? Interim methodo 
Cartefti res ad calculum reduîta eft, ut jam commode ac nullo negotio fiant, qua antea multo 
meditationis & imaginationis labore indigebant. Eodem modo Call noftro differenziali eviam 
Tranfcendentia Analyticis operationibus fubjiciuntur, que inde antea excluferat 1pfe Carze/ius. 
Putem preftare, ut Elementa vel ditferentialia momentanea confiderentur velut Quantitates 
n meo, quam “ pro Pigna x = & n rurfus Email me) Diese & 
unt euam per limeas a proportionales reprafentari. um illud inalligna- 
ile, quod €; o Charaferiflicse vocare foleo, Triangulo affiguabili fimile agnofcere tecum, & 
tamen pro Nihilo habere, in quo retineatur fpecies Trianguli abftrafta ‘dè magnitudine; ita vt 
fit data figure, nullius vero magnitudinis; nefcio an intelligi poflit, certe obfturitatem non ne- 
cefsariam inducere. videtur. - Figuram fi itudine quis agnofcat ? Nec video. quomodo 
hine auferri pollit magnitudo; cuni dato tali seno, intelligi quest aliud fimile adbuc mi- 
fius; fi fcilicer in linea alia fimili, omnia proportionaliter fieri intelligantur. Finge duos .cir- 
culos Concentricos in eodem plano, & continue fimul bifecari fe&tores eorum iifddem radiis pro- 
du@&is eomprehenfos, nonne chorda etiam inaflignabiles rationem radiorum fervabunt, atque 
etiam singer: evanefcendam erunt: inequales, quemadmodum, & inaqualia erunt fegmenta fimilia 
inaflignabilia duorum feftorum qua fimul inter evanefcendum' orientur ? ‘Hc ergo fegmenta, 
que tamen triangulis charalterifticis inaffignabilibus infinities minora funt, magnitudine tamen 
non carebunt; i sori minus ipfa hac triangula ? i 
Interdum abufive dicimus Ordinatas etiam poffe effe ad Axem Obliquas ; cum proprie magis 
Axis dicatur refta ad quem funt Normales; ideo cum accuratius loqui volo, pro Axe voco Dire 
dricem, quo vocabulo fi bene memini utebatur Fobarnes de #7tt in Comicis fuis Elementis. 
Libenter enim vocabula apta etiam ab aliis: propotita ufurpo. Poflunt autem pro Dare/frze fu- 
mi rete quecanque; cum Diametros per Centrum (vel verum vel fitum infinite diftans quando 
feilicet parallele funt) tranfire oporteat. Reftam autem indetinitam, que ad principium ab- 
feifarum angulum faeit eundem cum Direttrice quem faciunt ordinatim applicate, vocare foleo 
condire@fricem: ad quam nove & proprie ordinatim applicate funt ipfis abfeiffis aquales & 
_ parallela; unde.eas voco ccordimatas, nempe ordinatas ad condire4?ricem. Eamque nomenclatu- 
ram meam commoditatis caufa nonnulli Viri in his ftudiis egregii jam frequentare cospère: 
node inquam ‘caufa, nam ad fummam rei parum referti, quo quodque nomine appel- 
lemus. : 
Quod aîs Tibi non opus effe infinite parvo in fe duéto, vide ne ex oblivione quadam pro- 


ficifcanm : annon enim.elementa..curva reprefentanda filnt per Vida dx + dy dp: pofito re- 
Cam dx; elle elementum abfeille #; & reftam d7, elementum ordinate y? Quiri obfervo in 
his novam quandam legem Homogeneorum, pro calculo infinitefimali: nam quadratum. diffe. 
+ rentix feu elementi primt* grados, homogeneum' eft:reftangulo, fallo: ex refta uni duîta in 
differentiam fecundi gradus, fen dx d'x homogenenmecit ipfî ad ‘dix. Cum fieri poflis, ut ele. 
mentum primi gradus fit proportioné ‘tmedivm' inter .reftam-communem .&-differentiam differen» 
ciarum: Tantom abell'ut hxe pro Nîhilis fine'habenda. Et habent ufum illa fecundi gradus 
elementa cuî alias, tum'pro lineis ofculantibus. commode. inveniendis, uti elementa primi gra- 
* dus rangeritibus inferviunt. ‘ 
Haé ad literas Tuis moneo, magis ne mihil dicam, quamut putem aliquid hoc loco è me 
afferri,. quod Te animum insendentem fugere poflit.  Poterunt tamen hac monita noftra mutua 





è 


«+0/O.LLECTIO. . 
fortaffe aliis. prodefse, quando Tu quidem: ea publice. legi opera: pretium! putas. Qui afientior; 
magis ne ‘Tua pereant, quam quod mea tanti videantur. ... dee song sA_ 
- Antequam finiam, patere ut rneas ‘exhortationes refumam, e age age Tram ar 
tem crypiolyticam perire patiaris.  Scio praceptis comprehendi nén pofse aut fatis generali 
aut: fatis dii, At huic defeRui fuocurrerent Arempla, fire illis pier | 
ipfa ratiocinationis Tue veftigia. Patere Te quafo exorari, & tantuî beneficium.da pofteritàti; 
im vero in eam rem fumo & amanuenfibus aptis opus fit, putem'facile. rauonem iniri > pofse, 
modo de Tua voluntate decretorie conftet; quam ego mox difcere valde opteminon meo. (up 
- facile judices) fed .generis humani bono, in re ad gloriam ‘Tuam maxime pertinente. DIRO! 
1 Quod fu alendis Januariis initantibus Deum quafo, ut Tibi multos adhuié annos fva- 
lenu & vigenti largiatur, ‘Teque etiam proximi feculi non breve ornamentum efse/finat.+' i. 
Deditiffimus La ag 
‘Dabain Hannovere, 29 Deceinb. 1698. ] 
Godefridus Guilielmus Leibnitins; 
Sereniffimi Ele&oris Brunfvicenfis 
Confiliarius Regiminis intimus. 





XXVIII. Zpifake Wallifii 24 D. Leibnitium feripra, Fan. 16. 1698. 


Illuftriffime Celeberrimegue Vir, Oxonii Fan. 16. 169%. 

Tee tuas gratiflimas, Z7annovere datas Dec. 29. 1698. accepi hodie. Et quidem oppor- 

tune; quando relique,.quas de tuis habeo, fere omnes jam funt imprefsa, quas hac feque- 
tur. Arque ego mihi gratulor, quod mea tibi non difpliceat illarum editio. 

Quod multo clarius paterent tue Methodi, fi, quas ad alios etiam fcripferis amicos, fimul ede- 
rentur; ego juxta tecum fentio. Et quidem optarim ut tibi, vacaret illas Sla recolligere & 1n ordi- 
nem redigere, atque rem totam ordine exponere. Cum vero id nondum contigerit; hoc ego 
folum potui, ut, que ad mianus meas pervenerint, non perirent. . 

Quod de Preffeto mones, ego tecum fentio ; nec elt quod addam (ea de re) cis que ante 
dixi, dum: nefciverim quis efser quem tu infinuabas. 

ce addis de Ludovico Ferrario, (ut qui primus invenerit, AEquationis Biquadratice in duas 
Quadraticas Refolutionem, Bombellio prior, ) ego ante nefciebam:; nec fcio numquid ab eo feri- 

um extet. 

PD: Cardanicis Radicibus Equationis Cubice, quod tu fuggeris, ( nempe, quod, fub notatione 
quafi-Imaginaria, latet Realis Quantitas,) omnino verum exiftimo. De quo ante dixi. 
uod — è è quantitatem dixi Zizaginaeriara ; id intellige, quo fenfù omnis Negativa Quan- 
titas di ( ca fenfu ) Zmaginaria ; quippe quod non poflit quicquam exiftere quod fit Anas 
ma Nibil. 
150 bv—1 elt duplici nomine Imaginarium, quafi in fecundo grad& remotum:. Eft utique 
media proportionalis inter 4-1 & —1; ut ell V+1 media proportionalis inter +1 & +1, 
vel iner — 1 & — L . . 

At inquis, aa—55 eft quantitas Realis. Omnino quidem; dummodo 44 fit plus quam 28. 
Sin illud, quam hoc, Minus fit; erit 44—3%, Minus quam Nihil . ‘ 

Stafianam Methodum pro Tangentibus, fiquando viderim in O/denburgii TranfaCionibus, 
oblitus fum. Nec magni intereft, cum hujus aliorumque Methodos reapfè convenire putaverim, 
fed o papi ag rapa si PRESO ci , 

Quod tu mones, de i ui ex preferipto agunt, Regularum fundamenta nefcierites ; omhino 
verum elt. cao hinc eft da) tA ica equipollentiam non animadvertant, qua (fub 
variis loquendi formulis ) reapfe conveniunt. 

Quod.Aquationes Sexi gradus (quod. cenfuit Carzefias) fint Reducibiles ad Qeinzum; ( fed 
& Zquationes gradus OfPavî, Noni, & Decimi reducibiles ad pagg ego non Negave- 
rim. Sed neftio an quifquam id laboris ha&enus in fe fufceperit, ut R onis Methodum 
univerfalem indicaverit.Diffolutionem compofitaram ffeqvarionume in Simpliciores , innuit 
Huddenius, & (ante em) arriotus.* Sed methodum' Univerfalem de ommibus fic reducen- 
dis (ut fumt Ziguazraticerope Cubice )-fiefcio an quis aggreflus fi. Et forte, fiquando id fiat; 
tansis implicationibus 'id‘erit impedinim, ut ‘vix foret opera pretium perfequi. Nolim tamén 
quemquam: inde deterrere, fiquis i velit. 

Quod tuus Calculus Differentialis multa habet cum aliorumfenfis communia, etiam ipfius Ar- 
chimediss tu (pro candore tuo ) libere profiteris: Non tamen eft inde minus-eftimandus. Nam 
multa font, quorum: prima fundamenta fuerint Jota non ignota; ita tamen sar È 

uuu3 - 


E DIISIT.0 LA ROWM . 
diffroaliatisaplena, ut, fineea ( noftra atate ) reddita multo :dilacidiora & nfibus aptibra. . (Ut 
ne plura pare Îndorum Aloritbmus: per Figuras Numeraries,:&.Nu un Gakculus nen 
Iticas few Aritbmetioh: Speciofà ; item. Contcarwm SelF'ionem ioeà in:Planum ; alia». 
que plurima que prafens z1as: Vieterum vinventis: fuperaddidit. ) Adeoque;. ut nollem. Veteres fua 
lande» fraudate, (quorum Fundamentis-nos plura fuperftruximus ;) ita nec Modernos.: 
velimetie porro procedant; fed Incitare:pouus; & Te pra ceteris, (0 .\ .. NETTA] 

Quod dixi;vde vetenta Specie: ‘Truanguli abitraéta dè Magnitudine; nòn id intelleStum.velinà 
uali Trianguiomeyellehi. quod. Magnitudinem: non habeat ; fed, e conliderari pollit Species 
cu. Forma Trianguli affraa a Magnitudine ; hoc elt, non coi ‘ata magnitudine; re 1 
tt dixero  Friangulum:Aquilaterum, non intérim difto, quam Magnum fit; ) quippe hocxf 
Abfirabere: Si ‘vero mon placcat ut idicatur,. Spectes Trianguli; dicas licet. Grazum Znclinatto 
nis, feu Declivitatis carva, in punifo Contaffis ; vel Ang: quem cum Ordinata facit rela 
Contingens.  Quippe hoc eft quod quarirur. : 

Dum fufpicaris, infinuaffe me, mihi non opus eflè Fallum ex infinite-parvo in. f@ dado, vel 

‘ in aliud infinite-parvum, ( puta d'# d'#, vel d# d7;) omnino non allequeris mentem meam; 
quippe ego piane contrarium infinuabam; ( non, quod hoc Multiplum miht non fit opus; fed, 
hujus AegleZumi mihi ‘non opus ellè. ) Nimirum, cum Fattum ex 44 d# in y +-dy, fit 
ay+ydx4ad7 + d# d7; hujus loco, tum Tu tum D. Z7o/pizalins ( Artic. g.) atlumitis 
{fi ego vos reéte intelligo) xy +ydx + xd7, negleéto dx dy, Vie hoc fit pro Nihilo 
habendum, co quod fatum fit ex infinite-parvo in intinite-parvum duéto, adeoque Heteroge- 
neum ; ( quod quali-Poffa/aiaa videmini pailim adhibere. ) Dixeram ego, Hoc Po/fwlato mihi 
non opus clie, { nempe, quod Faftum ex infinite parvo in infinite-parvum duéto, habendum fit 
pro Nihilos) Quod, dixi, wow ni/î cante admiziendum efe. Aduritt tuto potelt ( ob ratio- 
nem à me ante dittam ) in Contaétu Curve cum Redta (quod Vos facitis, ) fed non ita femper 
in muwus Curvarun inter fe Contaltibus. ‘ 

‘ Hujufque loco, mihi fufficere dixi, quod Nidi È cd Maultiplum, fit adbuc Nibil; ( quod 
mihi videbatir Stbplicius. ) Nam Diametri fen Darettricis fegmentum V D (inter Trianguli 

Batin, & Urdinatam Figure, interjeftum, ) quod vos vocatis # aut 7, ego vocb 4: Adeoque, 
quo calu punéta V D coincidunt ( quod fit in Tatto, } illud 4 nihil eft ‘(propter nibil inter- 
jettum; ) adtoque ipfius 4 quodvis Multiplum, eft item Nihil, feu Evanettens.  Queque snter 
pier er ut tu vere loqueris) manent imegualia, (& quidem, in eadem ratione, inaqua- 
lia ; ) ca, quam pror/us evakzuerint; funt pariter Nîbi. (Quod, fi proceflum meum rite per 

. pendas, non potes non videre, ) Sin tu malis hanc punétorum-V D corncidenziara, dicere, di- 
flantiam infinite parvam ;' per me licet. # 

Quum dixi te Aver (fenfu laxiore ) dicere; quo fenfu dici folet Diamerer; id Notabam 
uidem (ut quod tu intelletim vellis) non Reprehendebam. Nam perinde mihi eft, five 
xem, five Diametrum, five Dire&tricem voces. Dum enim de Senfù convenit, nolim ego tecurà 

de Nomine litigare. x 

Quod tu ide Ziterpalandi Methodo, antehac aliquoties monuiftij nimirum, quod mwltum 
adbuc in receffa babeat; omnino verum eft. Vis ut ego rem illam fufius profequar ; Sed illud 
aggredi, hac xtate, mihi non vacat. Fontem tamen aperiam, unde alti pro libitu fuos dedu- 
cant rivulos fatis copiofos. ; i 

Plurimz funt (quod notum eft ) Regularium Progre/fionwm Formule, ( quas Medietates vo- 
cabant olim Fordanus Zrunus aliique, ) inter quas funt Pregre/fio ( que dicitur) Aritbmerica, 
«Geometrica, Farmonica ; Sed & (que mihi dicuntur ) Series Secandanorum, Tertianorum, Sub- 
Secundanorum, Subtertianorum,&c. Item Numerorum riangulariur, Pyramidalium, &c. Alia» 
que plurime. Et quidem plures excogitantur indies. 

Quarum omnium (fi Progreffionem Aqualium excipias ) Series Primanorum, feu Arithme- 
ent, frana eft Simpliciflima, & quafi Norma reliquarum; ut o; 1, 2, 3,4, &c. ad quam 
vexigenda. funt relique, pro fio cujufque Charaflere. 

. Verbi gratia; Series Numerorum 7rsangalariss, ut o, 1,3,6, 10, &e. cujus ego CharaClerem 

x 
facio ara { Ar. Infis. prop. 171, 172.) Hancego fi Interpolare velim; fuppono fic inter- 


polatam.-(unis aut pluribus interpofitis ) Seriem illam Primzarorwa; puta 0,3 1,152, 23,&0. 
Aut 0; } i, 1,15 1522} è &s. . Deinde, in Triangularium ferie, expono /,. per fin- 
gulos fic interpofitos terminos; habeoque interpolatam feriem Numerorum Triangularivm ; puta 
o, è; 1, 13, 3, 4, 0, &o (Qui fiunt ex continua A/ditime Arichmetice-proporuvnalium, 
itititit +", &o. ut fune ipli 1, 3, 6, 10, &c. hoc cit 1-+2+3+4, &c: 
Sicut feries quam dico /ypergeometricami, 1, 2,6, 24, 120, &c. ex conunua Aultipiicatione 
Arichmetice-proportionalum 1 x2x3x4xs &c.) Atque ad eandem formam interpolanda funt 
alia Series pro fuo cujufque Charaîtere; ( ut videre ell ad 4. Zaffi pr. 184.) LIca tamen ut 
‘nonnunquan finguli interponendi termini exeant in Seriem Infinitam ; (aut aliam forte polt- 
hac &copitandam formam delignandi quantitates perplexas, furdas, aut gel; prafertim in 
Radicum Extragtionibus cujufcunque generis, aluifve id genus operatignibus Refolutivis. E 
i 
f 


NCOL'LECTICI 5 695 

Ubi vero de pluribus hujufmodi feriebus feparatim interpolandis conftat :° poffunt harum 
dux plurefve inter fe Componi feu Commifceri, Addendo, Subtrahendo, Multiplicando, Divi- 
dendo, Radices Extrahendo, aliifve modis: Ut nunquam defitura fit materia volentibus banc 
Artena ampliare. . 

Hujus ego plurima exhibuî Specimina, Addendo & Subtraherido, 4. Zafin."prop.108, 111; 
114, 117, & feqg. Item, al 155, 158, 159, & feqq. Multiplicando item & Dividendo, 
rop. 58, 59, 73, & feqg. Ltem, prop. 85, 88, 101, & fegg. Et fpeciatim, prop. 166, 167, 


fegg. " 
mao Artetò adhibuiliè AVewond; non'dubito : Rd quam reticet, conteritits ‘plurima ‘exhi- 
buile Speziniiità;èx Seriobus fiv Compofitis deprompta ; Donec harum rerum (quod ait) perte. 
fis deltitit: Patentem campum permittens als, fiquis ( otio abundans ) co fe exercere .velit. 
*_ Sed diferie notar, fe, leétis fape Figurarum formis, ( quibus res hac non cit coercenda 
feries' Abftraétas confideratle. Quod & ‘Tu aliquando mones, Methodos tas ampliores elle, 
quam ut folis Quadratwis accommodentur. dr 
_. Atque, hog elt, quod potillimum mihi propofitum videas, per totam meam Ai/Ameticam x: 
finitorum; Nenipe, ut Speculationes Geometricas, Abftraîte confideratas, reducerem ‘ad’ cor 
rationem pure Atbmeticapi,, feu potius Logi/licam, ( prout Arithmeticam &'Logilticam diftin- 
guebanz Vane: “illam, ad Numerorum /uzegrorari confiderationem accoinaodiio hanc, item 
ad. Aralianum è quarumeunque Rafionum, teu atjar, colifiderationemj) Adeoque gurarane 
‘aturàs ( & qua funt hu]pfmodi ) recenfeo, ur Cafins partitulares, fub Generalibus & Ab- 
ftraîtis Seriebus comprehentos, | co vo 
De ©iyptalyticis (quod porro mones) dicendum: Non omnes funt huic negotio pares, aut 
diftendi. capaces; ( pofcit hac res peculiare quoddam ingenii acumen :) Qui pares'funt, (ex- 
pertus loquor; )ubi quanti laboris res ea fit aniniadvertunt, molkltiam .declinant; & molliora 
maluni ftudia profequi. Unum tamen aut alterum do&urus fum, Quibus fit ca Methodis ag- 
redienda, (fi faltem, «Fetbodus, dicenda fit Vaga Venatio; ) monftrando, Quibus ego pall - 
Li indagando foleo procedere: ( Quod ipfe pro Sagacitate fua imitetur: ) Nec tamen eifdem 
femper; nam, pro Vario Ferarum genere, Varianda elt Venatio. 
Hec raptim feripfi, quo tuis utcunque refporideam Literis, ne ollicio in te deeflem meo. Tu 


Vale; tuoque faveas, 
Dà Tui Obfervantiffimo 
Fobanni Wallis. 


P. S. 


Monendum hic duxî ( ex Philofophicis Tranfaffionibus pro Menfe Olfobri 1697 defumptum,) 
In Abebre mex Cap. Log. irreplille Numeros quofdam visiofos. Qui quamvis fummam De- 
monftrationis non evertant, funt tamen reétificandi,. Propofitum eft, Darum Cubum ( cujug latus 
ponatar = 1,) ita perforare, ut Cubus alter, ipli aqualis, per foramen utanfeat. Quod cum 
pluribus modis fieri poffit, hunc, flegi. Intelligatur Cubus perforandus, Sphere inferiptus; Cu- 
Jus itaque Diameter feu Axis erit ( aqualis Diagonio Cubi ) = Y 3. Cujus Polos occupent Cubi 
Angulus Aj & hic oppofitus latens. Reliquique fex Anguli BCDE FG, in planum per Cen- 
trum ( Axì ad.Angulos.rettos ) projiciantur. Non quod illi omnes fint.in codem plano ; fed 
BDF funtin piano fuperiori quod ab A (e proximo ) diftat Axis triente ; reliquique CE G, 
in plano huic:parallelo quod tantundem diftat ab oppofito polo latente. Sed omnes hi Anguli, 
demiflis in planum illud per centrum perpendicularibus projetti, formabunt in illo hexagonum 
regulare BCDEF.G.. Cu li intelligavor Circulus circumicriptus } non erit ille, Circulus Sphere 
maximus. (-quia puntta fic projefta non pertingunt ad exuremum ambitum Circuli Sphera maxi» 
mi per centrum ;) fed qualis ile eft qui per BD F, vel per CEG, tranfi Cujus itaque Dia. 
meter cit =v3 EcPB=vi Et PG=V} Et BM=yj—-3} Et MQ=va—-;v3. 
Cum itaque M H=j= 0.500. ( femilatus incumbentis Cubi tranfituri ) minus fit quam MQ 
=y2—iY3=0.548+; Manifeftum cit (fatto foramine HIKL) tanfire pollè cubum 
incumbenum, perforato. aqualen ; : 


XxX. Epiftola 


696 E PISTOLARWM 6 


al 3-40 da «10 3 Ù Ù + “ sil i 





V.to 10h 
ii Mati dra ” ec #% Gi “ aÌ 


pia 
1 


FILZON 3 i..i ì Da _ ’ Pi 


è XXIX Epiflola D. Wallifii, ad D. Thomam, Beverly, Spr. 30. 1698. (ex Traifi&io» 
« nibus. Philofophicis. Londinen/îbus, pro «Menfe Ostobri 1698. buc Tranflata, & Latine 
reddita.) De Mutis-Surdifque informasdis. po FIETIALE. ’ 


Cleriffime Var, Marek ai 


Sa tuas Sept. 22. datas, poft aliquot dies accepi. Quibus Cafum narras' Familia cu- 
jufdam (cui tu notus) vere plorandum; Quod ex Oo liberis jam viventibus, Quifique 
funt plane Muti Surdique; (& quidem ideo, ni fallor, Muti, quia Surdi. ) 

Petis, ut velim tibi indicare, Quibus modis poflit his defeRibus optime fubveniri. Quippe 

ui noveris ( quod Dee | D.'Alexandrum Popbam (adhuc'ni fallor in vivis) quem (dur- 
desi natum ) j ein ego (jam ante annos quali 34 aut 35) diftinéte ui, { utut metto; 
ne iftius aliquid quadantenus jam fuerit oblitus; ) Atque Sermonem loquelarem earenus in- 
telligere, ut potuerit animi fua fenfa ( mediocriter ) feripto infinuare, atque ab aliis fibi’foripra 
intelligere.. Quod & ante feceram de D. Daniele Whaley (jam nuper mortuo ) qui fuerat' iride 
à puero Surdus. l ° ai 

Ace aliquot, qui non fuerint Surdi, fed ita linguis impediti, ut vel plane balbutirert & 
loquendo titubarent, aut literas faltem aliquas vel non omnino vel'non nifi hafitanter ‘pro- 
ferre poflènt; docui diftinéte & expedite proferre fonos illos, quosame non poterant ; ita ut 
difticultatem illam vel plane fuperaverint, vel ita faltem ut vi difcerni pofler. 

Alios aliquot Surdos, Loquelam docere non aggreftùs fum; fed folummodo ut res fcriptas 

- mediocriter intelligerent, fuaque fenfa feripto quadantenus infinuarent : Qui tempore nofi 
longo progreflus eos fecerint, rerumque plurimarum notitiam acquifiverint, multo ultra quam 
quod putabatur fieri pofle è quoquam in eorum circumftantiis pofito; fuerintque plane ca- 
paces acquirendi ( fi pae exculu ) ulteriorem cognitionem qua poflet feripto impertiri. 

Priofem hujus penfi partem, ( nempe ut doceantur Loqui fi prius Muti, aut Expedite loqui 
fi prius Hafitanter, ) expedire foleo, indicando, Quo Situ Motuque difponenda funt Guttur, 
Lingua, Labia, cateraque loquendi Organa, pro fingulis refpe@ive fonis, inter loquendum ad-* 
hiberi folitis.Quippe, his rite difpofitis, Spiritus ex Pulmone efflatus, eos formabit fonos, five 
fe audiat, fivé non audiat, qui fic profert È 

De hac Sonorum omnium Loquelarium Formatione refpettiva, diftintam ego dudum tra- 
didi Rationen, ( otanium credo pfimus qui hoc aggrefti funt, ) in ‘Traftatu De Loquela, ( pra- 
fixo mea, de Lingua Anglicana, Grammatica; ) Anno 1653 primum edito. Arque hac tretus 
origine, Whalzum primo, deinde Pophamum, docui, Voces quafvis cujutvis Lingua diftin&e 
proferre, (‘faltem quas ipfe pollem prononciare; ) & quidem Polonicarum difticillimas, ( Domino 
quadam Polono, qui aderat, exigente, faftumque comprobante, & admirante ;) Exterofque do. 
cui, fonos Noftros expedite iproferre, quos ipfi fibi fenferint impoffibiles. ; 

Eftque hc duarum’ brevior pars operis, ( utut cenferi foleat «magis ftupenda. ) - Verum hec, 
abfque reliqua, non'magno foret ufut. Nam, Verba tantum proferre, Pilttacofuas inftar, igno» 
rato interim quid fignificent,. haud vite commodis inferviret.” Et:quidem hoc ipfum (-nift 
continuus adfit monitor qui Japfus corrigat) fenfim deficeret, atque accurationis magna. pars pc- 
riret. Quippe, ficut qui Eleganter Scribit, fi forte Cacus evadat, paulatim oblivifcetur Curiò- 
fos Literarum dudtus, propter Oculorum defeétum quorum auxilio regeretùr Manus: Sic, qui 
fe loquentem non audit, neceflè eft ut fenfim oblivifcatar Stibiules Organorum firus motufque, 
quibus formatur Sonus ( nifi adlit Monitor) propier Aurium' defetum, quaram: auxilio: diri- 
getetur Lingua; è 

Sed reliqua pars operis ( ut Scripti Sermonis ufus habeatur) eft id quod tu quaris. 

In ordine ad hunc Sermonis ufum, eft imprimis Necellariwn, ut Matus ( informandus ) difcat 
Scribere : Quo fit quod Oculo reprafentet, id quod Sonus ( literarum ) folet Auribus ex- 
hibere. : 

Erit deinde valde Commodum (quia Penna cum Atramento non femper prafto eft ) ut do- 
ceatur, Quo patto poffit fingulas Literas defignare, ( puta fita motuve digiti, manus, alfufve 
partis corporis, ) quod loco fit feripte Litere; Verbi gratia, ut Quinque Vocales 4 e è 0 # 
notentur Apicibus Quinque Digitorum; reliquaque Litera 4 c 4 &c. alio fitu motuve, ut com- 
modum videatur, & cx pafto conveniat 


Poftea ; 


COLLECTIO. | 697 


Poltea; docendus eft Sermo, eadem methodo qua Pueri folent Linguam edifcere, (quam forte 
plurimi vix animadvertunt:) Cum hoc faltem diferimine; Pueri Sonos Aure difcunt; Mutus 
Signa ( eorum Sonorum indicia ) difcit Ocùlo. Sunt autem tum Hac, tum Illi, pariter ad pla- 
citum figurficantia, carvadem five Rerum five Notionum. 

Arque ttt Pueri folent-primum difcere Rerum Nomina; fic commodum eft, huic Muto, gra- 
datim fuppeditare Nomenelaturam ; qua contineantur aliquammulta Nomina, rerum paflim oc- 
currentium, & Oculo obviarum ; ( ut indicari poffint Res, his Nominibus refpondentes.) Qua 
Nomina, commodo ordine fint difpofita, fub variis Titulis; non Confuft, fed eo ordine fi- 
tuque diftributa, ( per varias Columnas aliafve debitas in Charta pofitiones, ) ita ut ipfo, fitu 
fuo infinuent Oculo quam inter fe refpeftum habeant Res his Nominibus indicate. Verbi 
gratia ; ut Contraria, vel Correlativa, oppofitis Charta partibus feribantur; Subordinata, feu 
pig Principalibus fubjefta. Quod Memoria Localis ( qua dicitar’) vicem quadantenus 
tipplear. 

Sic v. g.‘in una Chartula, fab Titulo Aan-knd ( ag dgr (non confufèe, fed 
commodo fitu ) Afar, Woman, Child, ( boy, girl; ) Acque, fi liber, Nomina quorandam in Fa- 
muli, aut alibi cognitorum; Relidtis locis vacuis; pro Nominibus aliis, Vocabulifque congeneris 
natire inferendis, prout occafio tulerit. 

Tum, in alia chartula, fub Titulo Body (Corpus, ) feribantur ( fitu item commodo ) 74624, 
(skin, hair, lock, car,) Face, fore-head, eye, ( Vepz: eye-brow,) cheek, nofe, (noftril,) moutb, 
(4ip;<éhin;) Neck; (thvoat,) Back, Breaft, Side, (vighi-fide, kft-fide,) Belly; Shoulder, Arm, 
elbow, wvijt, band, ( back, palvs,) finger, (shumb,) bnuckle, nail ; Thigh, kuec, lo, (fbiu, calf 
i ) Fot, (heel, fole,) toe. «Retittis, ut prius, fpatus pro aliis ( ut fert occafio ) vocibus in- 
ferendis. 

Quumque didicerit vocum harum ( in quaque chartula ) fignificatus; deferibat cas ipfe ( fic 
diftributas ) in diftin&is Foliis Paginifve Libri ( in hunc finem comparandi, ) quo firmetur Me- 
moria, pollitque ipfe (cum ferat occafio ) huc retrofpicere. —* 

Tum, in tertia chartula, fub Titulo Zrzer parts ( Interiora,) feribantur Sca, (brain, ) 
Tbroat, ( wind:pipe, gadlet,) Stomach, (guts,) Heart, Lungs, Liver, Splene, Kiduey, Bladder, 
Stop) Fein, (bloud, ) Bone, (marrow,) Fleb, Fat, &c. 

In alia demum chartula, fub Titulo See ( Brutum, ) feribantur Z2orfe, ( Fone-borfe, geld- 
ing,) mare, (colt ;) Bull, (0x,) cow, caff; se: ram, (wetber, ) cow, lamb; Flog, boar, (bar- 
pi Lia PE; De bitch, wbelp,( puppy ;) Maftif, bound, grey-bouna, fpannel; Hare, rabbet ; 

LI e; rat, Sc. . ” 

Sub Titulo £4, aut owl ( Ales, ) ponantur Cock, (capîn,) ben, chick; Goofe, ( gander,) 
eine ; Duck, (drake ) Swan, Pidgeon, Crow, Kite, Lark, &c. 

Sub Titulo 73% ( Pilvis, ) ponantur Pike, ( jack, ) £e4 Plaice, Herring, Salmon, Lobflar, 
Crab, Oifler, Craw.fifb, &c. 

Tum Plantas feu Vegetalia locare liceat fub variis Capitibus 4% aut variis Subdivifionibus fub 
codem Capite: Ut Zree, (ros, body, bark, branch, bough, twig, leaf, fruit ;) Oak, ( acorn ;) 
sr cangri (apple ;) Pear-tree, ( pear;) Plum-tree, ( plum ;) Chervy-tree, ( cherry ;) Vine, ( grape.) 

t, Orange, Lemond. ‘Flower, rofe, tulip, gihfer. Flerb, (grafs, weed. ) Corn, wbeat, bar, 
(mault, ) rie, cats, peas, beans. 

Pariter de Inanimatis: Ut Zleaven; fun, moon, flar. Element; cartb, water, air, fire. At- 
que fub Titulo £are8 (Terta ;) duff, dirt, clay, fand, gravel, Stone. Metal; gold, fibver, braft, 
( copper, Y îron, (fteel,) lead, tm, ( pemter, ) glaé Et fub Tiuulo Warer ( Aqua ;) Sea, pond, 
(/ake,) rever, fiream, fpring. Sub Titulo Ar ( Aer,) ponantur Ligb:, dark, mijt, fog, cloud; - 
Wind, rain, hail, fnow, thunder, lgbtening, rain-bow. Sub Titulo Zire (Ignis,) ponantur C044, 


e, finoke, foot, $. i 

Le Sn cele ( Veftitus, ) ponantur /0o4en, (.clrò, taff:) Liunen, ( bolland, lscun, 
lockram ;) Silk, ( fatim, velvet ;) Letber. Item at, cap, band, doublet, breeches, ffocking, fhoe, 
Boot; Cont, cloak, fbirt; Petty-coat, wafcoat, gouwn. 

Sub Titulo £t04fe (Domùs,) ponantur 7/44, rogf; flow, deors window, ( cafement, ) Faires, 
Gbimny, room. l 

Tum fub Titulo Room (Camera,) ponantir ball, parlour, dining-room, chamber, (/tudy 
objet, ) hitebiw, celler, fiable ne sa 

Atque fub horum fingulis ponantur Supelle&tilia, & Utenfilia, qua in illis comparent aut ufur- 

ntet; cum commodis Divifionibus & Subdivifionibus ut opus fuerit ; Quibus particulaum 
enumerandis abftinco, ne nimus fim. 

Alîaque,Rerum Nomina, in varias Clafès diftribuenda, permitto Docentis judicio, de tema- 
pore in tempus fuppeditanda ; reliétis in quaque Clafle locis vacuis, prout fert occafio fup- 
plendis; (ne difcipulus, prima vice, nimia obruatur copia.) Singulafque Clafles, prout ipfe di- 
dicerit, defcribat ille diftinétis foliis paginifve Libri fui;- tali ordine ur docenu videbitur expe- 
dire ; atque ad cas fepe refpiciar. Quod & de fequentibus. intelligendum. 


Xxxx Ubi 


698 EPISTOLARUM 


Ubi vero commodam Némenclaturam na&us eft, aliquammultis Nominibus inftruétam, (quam 
vis multo paucioribus quam qua ego recenfui; ) Opportunum erit ipfi infinuare (fab Yrolis 
Singular, Plural,) formationem Pluralium è Singuliribus ; addito s vel es. Ut Z72n4, bands ; 
Face, faces; Fifb, fifbes, &c; prater admodum pauca irregularia: Ut 4/2, men; Woman, 
avomen; Foot, feet; Tooth, teeth; Moufe, mice; Loufe, lice; Ox, oxen; Cow, kine, &c. 

Que itidem (exceptis illis irregularibus) pariter anferviunt pro Potleftivis ( poft docendis) 
qua è Primitivis formantur addendo s vel es. Exceptis hic itidem paucis irregularibus: Ut 
My, mine; Thy, thine ; Qua, ours ; Your, yours ; His; Her, hers; Theîr, thens ; &c. 

Atque in his omnibus (pariterque: in fequentibus ) commodum erit, Particularia primum in- 
dicare, atque tum demum Titulum generalem, cui fubfant illa Particularia, 

Tum infinuanda erit, (in alia chartula paginave,) fignificatio Particularum : 4, 45; Te, this, 
that; Thefe, tbofe. . 

Item Pronomina: 7, me, my, mine; Thou, thee, thy, thine ; We, us, our, ours; Te, you, 
pour, odo He, him, bis; She, her, bers; It, its; They, them, their, thems; Who, whom, 
who's, whofe. 4 

Poltea Ci Titulis Adje@ive, Subfantive,) docendus eft hac conjungere : Ut 24 band, 
Your band, His foot, His feet, Fer arm; Her arms, Our gloves, Thewr fboes, Fobn's coat, 
William's band, &c. . < 

Tum, (quo plurium AdjeRivorum compos fit) opportunum erit, fub Titulo Colour (Color, ) 
fubjicere White, black, gray, brown, green, blew, yellow, red, &c. Quibus particulatim oftenfis, 
indicandum erit hos Colres dici. 

Pariterque pro Objegtis Guftùs atque Olfaàs: Ut Sweez, ditser, foar, flink, &c. 

Atque Auditts pariter: Ut Sonda, moife, word, mufick, &c. 

Item pro Objettis Tattàs: Ut Touch, feel; lot, (warm, ) cold, (c0ol;) Wet, (moift,) dry; 
Hard, Joft; Tougb, brittle; Heavy, light; dc. 

Unde fuppeditari poflunt Exempla plura AdjeGivorum cum Subftantivis: Ut White bread, 
Brown bread; Green graft, Soft cheefe, Flard cheefe, Black bat, My black-bat, &c. 

Arque tum, inverfo ordine, Subltantivum pra Adjeétivo (interpofito Verbo copulativo: ) 
Ut Silver is bite, Gold is yellow, Lead îs heavy, Wooll is foft, Snow îs white, Ink is black, 
Flefb is foft, Bone is hard, I am fick, I am not-well, &c. Que fenfim infinuabunt notionem 
Syntaxeos. 

Pari modo, quum Subftantivum cum Subftantivo conneftitur : Ut Go/2 isa Metal; A Rofe 
ss a Flower; We are Men; They are Women; Horfes are Beafis; Geefe are Fowls; Larks 
are Birds ; &c. La . 

Deinde; prout jam expofuimus Vocabula qua Qualitates refpiciunt; proponenda funt (alia 
pagina ) voces que. refpiciunt Quantitatem: Ut Long, fbort; Broad, narrow; Thick, thin; High, 
{zal,) low; Deep, fhallow; Great, (big,) fmall, (httl:;) Much, little; Many, few; Fill 
pd prora part, (piece; ) All, fome, none ; Strong, sweak; Quick, flnw; Equal, unegual; 

er, left; &c. 

‘Tum que Figuram refpiciunt: Ut-:Streigdt, erooted ; Plain, bowed; Concave, ( bollow, ) con- 
vex, Round, fquare, three-fquare; Sphere, (globe, ball, bowl; ) Cube, .( dye; ) Upright, Mloping ; 
Leaning forward, leaning backward ; Like, unlike; &c: 

Tum que Situm feu Geltum fpettant: Ut. Stand, /y, fit, kueel, floop, &c. 

Item que refpiciunt Motum: Ut Move, (ffir,) ref; Walk, (go, come;) Ran, Leap, Ride; 
pine gg Sat (down;) Slides creep, (crawl;) Fy; Pall, (diaw,) sbraft, throw: 

ing, fetch, carry, &c. 

Atque hac omnia fub fuis refpeftive Titulis, Quality, tity, Figure, Geffure, Motion, &c. 

Item (fub fuis item rete pigra dda i Locum, eg Pondus, 
Menfuram, Nummum; &c. funt ( fuo tempore ) diftinéte indicanda: Capto ( pro Docentis ar- 
bitrio ) opportuno tempore. ; 5 

Item, qua fpeftant Horam dici, Diem hebdomadis, Diem menfis, Anni tempeftates, aliaque 
qua Calendarium fpe&ant ; Que facile Difcipulus' atfequetur, fi methodice doceantur. 

‘Idem intellige de Nominibus & Situ, Locorum, Urbium, Regionum, &c. Qua poffunt, in 
Libro fuo, ordine defcribi; atque Chartis Geographicis feu Chorographicis oftendi. 

Hzc poffunt per otium doceri, ut fert occafio. Ut & Praxis Arithmétice, aliaque quorum 
capax erit. 

Interea vero ( poft Subftantivi & Adjegtivi, quam vocant, Concordantiam, ) indicanda eft 
( commodis Exemplis ) Nominativi & Verbi connexio: Ut 7 go, 734 fee, He fits, They ftand, 
The fire burns, The fun fhines, The wind blows, The swater runs, &c. fub Titulis fupraferiptis, 
Nominative, Verb. ° 

Tum (fub Titulis Nominazive, Verb, Accufative,) Exempla Verbi Tranfitivi: Ut Z /ee yon, 
Tou fee me, The fire burns the wood, The boy makes a fire, The cook rofts the meat, The bugler 
days the clth, We cat our dinner, &c. ti 


Vel 


COLLECTIO: 699 


»Vel etiam cum .gemino Accufativo : Ut 7 bomsas fells me a sale, You teach me to varite, Fobn 
seatheth me 10 dance, &c. CN 

Poft.hec, docere par eft Flexionem, feu Conjugationem, Verbi; vel, quod huic xquipollet. 
Nam revera in Lingua noltra Anglicana, quodvis Verbue non habet nili Duo Tempora { Pra- 
fens,& Prateritum ;) Duoque Participia ( A&ivum & Pallivum;), Reliquumque Conjugationis 
opus, Verborum quorundam Auxiliarium ope peragitur: Eaque ( Auxiliaria) Duo tantum Tem- 
pora fortiuntur, vt alia Verba. i nta 5 DEE: 

“Hc Auxiliaria funt Do, did; 71%, would; Shall, fpould'i Hay, misht; Can, could; Muft, 
ought t9; Flave, bad; An, (be,) was. ‘Atque fi poteris (.commodis Exemplis ) paucorum ho- 
rum Vocabulorum vim infinuare; totum peregeris Conjugationis, Verborim Negotmm, quod in 
Linguis aliis eft non leve opus. x L ° 

Arque hic. commodum erit ( una vice ) libro fuo Deferibere  Unius alicujus Verbi, ( puta 
ta: See,) integrum Paradigma per omnia.hec Auxiliaria deduttum. Quod Exemplo fit pro aliis 

Verbis ommbus. . int gente 

Verbum plum, non. babet nifi Quatuor Vocabula edilcenda: Ste, /aw, Jecing, Seen. Nili 
n° poft 704, in Secunda perfona Singulari ( utriufque Témporis) additur; terminatio ef; 

in. Tertia perfona, Singulari, ( Temporis Prefentis,) ed vel es: vel, hatum vice, /# #8; » 
Atqué fic in Verbis omnibus. ® {i DARI ar Vi 

Tum, poft Avxiliaria, Do, did; Wi4, would ; Shall, fbould ; May, might, Cau, could; Muf, 
oughe to; fubjongitor Infinitum See : Arque polt Zfrve, bad; Ar, (bé,). was; lubjingitat Par: 
ticipium Paflivum Scew. Pariterque in aliis quibufque Verbis. © SA cedo 

Verum illud Augiliare 42 feu 2e, eft.quadantenus Irregulare (quod in omnibus ferè Lin- 


© guis contingit :') Et quidem in duplici ‘forma; 


An, arty is, Pluraliter Are. Was, waft; was, Pluraliter Were. 
“Be, 'beeft, bè, Pluraliter Be. |» Were; ert, were, Pluraliter Were. 
ì sE DG : Be, (am;) was, being, been. 
Quod quidem Auxiliare ( reliquis Auxiliaribus fubjunétum ) abfolvit totam Vocem:Pa/frvam. 

Omnium Verborum (nullis exceptis} Participium A&ivum, formatur addita terminatione 7g : 
Ut Ste, fecing; Teach, teaching ; &c. Quod itidem pro Nomine Verbali adhibetur. 

Tempus Preteritum, & Parucipium Paffivem, formantur ( regulariter) addita terminatione ed. 
Sed obnoxia funt variis tum Contraftionibus, tum Irregularitaubus : nunc quidem Eifdem utto- 
bique; nunc, Diverfis. ‘ : . 

Commodum igitur hîc erit, in Difcentis libro defcribere, Verbòrum ( prafertim ufitatiorum ) 
Tabellam five Catalogum, per hos Tres Cafus, (in toridem diftinétis Columnis  contra-pofi- 
tis.) Ut 2ol, boiled, boiled; Roff, roffed, rofled; Bake, baked, baked ; &. Teach, taught, taught ; 
Bring, brought, brought; Buy, bought, bought; &c. See, faw, feen; Give, gave, given ; Take, took; 
taken; Forfake, forfook, forfaken; IPrite, wrote, written; &c. Cum milltis aliis Verbis cognitu 
neceflariis. Ut, cadem opera, difcat ille, tum horum Verborum Significatum, tum Flexionem. 

Verbis fic expeditis, addifcenda funt Prepofitiones; quibus totum Neminis Regimen ab- 
folvitur. (Nos enim Cafuum, ut loquuntur, Diferimen non habemus; ut neque Generum.) 

Harum Prepolitionum vis infinuabitur, commodis adhibitis loquendi formulis, pro refpettivis 
cujufque fignificatibus. : ; 

Excmpli gratia, (pro Prepofitione Of) A piece Of bread; A 9g Of wine; The cover 
a pot; Volte Of gold; A ring Of gold; A cup Of filuer; The Mayor Of Loudon; Tl 
bongeft Of all ; &c. 

Siniligue modo, pro aliis Prapofitionibus, Off; on, #por; To, unto, till, until; From; At; 
Zu, (*witbin,) out, (without ;) Into, out of; About, over, under; Above, below; Between, among; 
Before, bebind, after; For; By; With, through; Againf? ; Concerning. * 

Atque jam tandem mediocriter valebit Propofitionis particularis notionem intelligere. 

Ultimo tandem loco docendus eft (pari modo ). Conjunétionum vim aflequi. (Quibus non 
Voces tantum, fed & Sententie feu Propofitiones conneétuntur. ) Ut funt, xd, 4/0, likewfe; 
Either, or, whether ; Neither, nor; If, then; Wby, (wherefore,) becaufe, therefore; Bur, though, 
pet; &c. Arque hec commodis Exemplis illuftranda. Utputa, Becanfe 7 am cold, 7 berefore 
7 go to the fire, That I may be warm, Fer it is cold weather. If it were fair, Then it would 
be good walking; But (however) Toough it rain, Tet I muft go, Becaufe T promifed. Cum aliis 
confimilibus Exemplis. : 

Arque jam Libellus ejus, (fi Vocum copia fatis inftra€tus, eifque bene digeftis, fub commodis 
Titulis, jufto Ordine difpofitis; novifque fubinde Vocibus, ut fert occafio, interfertis ; ) vicem 
fuppeditabit tum Digtionarii, tum Grammatica, pro Lingua Anglicana. 

Et quidem, fi Mutus ille Surdufque fit alids Bone Indolis; &, qui Docet, julta Sagacita- 
tis; Poterit hic tali Methodo ( gradatim-procedendo, cum debita tum ntis tum Difcentis di- 
ligentia,) intra unius quafi Anni fpatium {( expertus loquor ) majores progreflus obfervare, quam 
qui expeltaverit; bonaque jafta Fundamenta ulterioris Inftitutionis, five in rebus Religionis, 


ve aliis Eruditionis partibus, qua Legendo pollint obtineri. 
Kxxx2 i Com. 


qòo EPISTOLARUM 

Commodam item ètît, Lit (totò ‘procella } prefto adfine Charta & Calamus, quibus Pra: 
ceptor, aliique, Verbis defcribant, ea qua Signis indicant; ipfeque qui-inftreuendus eft, feribat 
( vel doceatur ftribere ) ca que' Signis*fnfihuat: Quippe Mai ( utplurimum ) fat exptditi fo- 
lent effe, fenfa fux mentis, Signis inffiniando : ‘eritque ommirio titile ut nos corum quafirlo-' 
qual addifcamus, quo noftram' illostdéceamtus: Oltendendo, qua Voces quibus Signis refpon: 

cant. é i ° ' 

. Commodum etiam erit, ( poft aliquos progreflis in Nomenclattirà faftos, ) Tabularum harum 
quarundaîti Spatfa Vocabula, inter ottenere fermone quam fieri poteft plano atque diftin&o. 
Utpote, The Fledd is the Hebf part of the Body; The Feet, the Loweft; The Face is the 
Fore-part of thè Head; The Bore-béad'is Over the Eyes; The Cheeks are Under thè Eyes; The 
Nofe is Between the Cheeks; The Mouth is Below the Nofe, and Above the Chin, &c. Hu» 
jufmodi fiquidem Plina Natratio, Scripto confignata, & Signis particulatim explicata, fenfim 
docebit eum Simplices' Sententias intelligere. Ahafque hujufmodì captabte Ocealionea prudens 
Inftitutor, infinuandi Sermonis ufum, . 

Habes itayuie, în Prelonga Epiftola, SummariamNatrationem Methodornm quibus. ufus fum 
(nec fire fuccellù ) Hifce cafibus: quas fufius'explicare Libellum exigerer. 

Tabulatum (quibus ufis fum) exhibui quadam Specimina; quas integras deftribere, jufto 
ordine difpofitas, non foret unius opus Epiftole. Qua itidem variande etunt pro variis Loca» 
tum & Perfonàtum circumitantiis. 

Omhiague quam potui' perfpicue tradidi, ratus ea forte ufui futura, nonnullis, etiam me 
mortuo. » 

Omniique accommodavi Lingua Anglicana, quoniam cum Arglis res erat. 

Siquis velit hac aliis Linguis accommodare; multa mutanda erunt pro cujufque 9: ge 
nio. Nec tamen illud forte, tam facile fiet ad Linguas alias, ubi Flexianes Nomin Con- 
jugationes Verborum, varia Cafuum, Generum, Numerorum, Modorunt, Temporum & Perfo- 


narum diverfitates. rem magis intricatam reddent, quam in Lingua noftra Simpliciori. Tu 
fruere, & Vale. 


È Tuus ad Officia, 
Oxonii, Sept. 30. 1698. 


Fobannes Wallis: 


COLL'ECTIO.! sot 





XXX Epiftola D. Johannis Flamfteed ( Mathematici Regi Grenovici ) dd D. Wallifitm, 
Dec. 30. 1698. De Parallaxi :Orbis Annui Telluris Obfervata:. 7 
Adimodum Reverende Vir, : i dia i 

Ottiffimas J. B. Ricciolus in fui Almagefii libro 9%, SeRibite ‘4ta, pag. 452. Hoc adverfù 
D Motath Telluris utitur Argumento : Si Te/us moveretur mm ole: Sin aligua Senfibilis 
Parallazis Obfervàvetur, in Altitudine ‘Fixarum, poft 3 aut 6 Merfes in coder Forizonte, Organis 
magnis, & exalfe fabrefaftis, arquè adbibitis, tapta: Sta unlla tilis apparuit: Ergo Tellus non 

Afovetur in Orbe Annuò. a ST 
Ad cujus Argumenei partem pofteriorem probandam, nec fe iri Sirli poft tres'Menfes ab mE 
Ibi- 


ifitione Solis, neque vel Se vel Zicdorem in Stellà Polaris altitidinibus obfèrvatis, ullam fen 


letà Parallax ‘deprehendifiè afferit: Quod AFpferi etiim addutto de Tichonicis Obfervationibùs 
teltimonio contirmat. i 
Idenrque quefti funt alii, (hoc & piaterito fedulo;) poft receptam Hypothefin Csperriicandin. 
Qua m-re mon ell ut vel Zp/î vel Ticdoi tidem derit! Siquidem fenfibilis è potuit 
Orbis Magni-Parallaxis (etiam ad eas fixss ) guamvis non tHorum Inftrumentis deprchenfa. Ea 
etvim erat Pindicidiorum in Zredonicis Inftrumentis & Ricciolanis (ad corum normam conftrultis) 


-fortita, rantaque Rititularum ( pet quas Hiebat dollimario ) larinido, vel apertura; ut difficile fuerit 


integer: minuti inicertitudinem dévitaré:- Quod vel illarum ftrufturam attente perpendenti, vel 
volleétas (ex Trobons iplius Aiforia Celefti ) ejaldem' five ‘Obfervationes conferenti cuiliber, 
facile conftabit. ' 

Ut mihi hide dicenti fides gratis adltibeatur, non peto: Adeatur ipfius Hifforie Caleftis libet pri- 
ms; Anmi 1582; pag: 30: ibi Altitudo minima ‘Stella Polaris; 12 Januar à 7icdoné capra, repe- 
rietut 52°. 50% 45° vel 50”. Quam tamen intra fex dies ( 17 fcilicet cjufdéin Menfis) Obferva- 
tam dat g2°. s7 i: stag ornine reperit 15 Februarii fequentis, ( ufus codem Inftràmento 
quoantea Obfervaverat;) fed'‘Quadrance Minore 52° 59°. Fixan hanc omni fè cura & diligentia 
Obteryafle non eft dubitandum. 

Nec mibor eft diforepantia in Obfervationibus Cordis Zeonis ( fixa hac eftiprime lucis, & pro- 
prerea facilius, fic-crediderim, obfervatida ) cujus cum Altitudinem Meridianam diè Febr. 26. 
cepitlèt 48°, 043; candem reperit die 4 Martii fequentis per Quadrantem Majorem 48°. 03’, 
fed pet Minoremt 48°. 02/1; deficientem fcilicet duobus integris ferupulis primis ab ca, quam die 
26 Febr. invenerat; etiamii Polaris Stelle Altitudo ( quod notatu dignum ) codem Minore Qua- 
diante capta, tatitundem fuperaverat eam quam per Majorem ceperat 15 die Februarii. 

Unde ( ut è plurimis. paflim per totam Hiftoriam Coeleltem occurrentibus, invicem collatis, 
Obfervationibus) liquidiflime: patefaftum elt, hoc Nudorum Pinacidiorum vitium; fruftraque 
Tichonem & Ricciolam Parallaxin: 24" aut 40” fecundorum in Stella Polari Siriove per fua In- 
ftramenta quafinttm iviffe. 

Commodum huic Pincidiotim vitio remedium attulit, Teleftopii, fab Initium hujus feculi, 
inventio ; quol-emnium (quod feimus) primus diftantiis capiendis adhibuit Juvenis ingeniofus 
Galielmas Gafcoienius ( prelio prope Eboracum cefus, 2 Julii 1644. ) 

Cujus ego veftigiis inliftens, cum meis etiam Inftrumentis ejas Inventa adhibuiffem, mutati 
que corum ope fixarum à Vertice diftaritias Setenta Mei etle putavi, ad Argumentum 
Riccioli refponfum dare; nec me melius refponfurum credidi, quam eas 1pfas Stella Polaris Sirti- 

ue Obfervationes in lucem proferendo, è quibus Orbis Magni Telluris Parallaxin, etiam in his 
fixis, (quod quali diférte negaverat; ) fenfibilem efle conftiterit. 

Quamobrem infra feripras Stelle Polarisà Vertice Obfervatorii Gremovicenfis diftantias Maxi- 
mas Minimafque, ( omnes fere è ine per feptem continuos Annos Obfervatas,) ad Te mitto ( Re- 
verende Geometrariim Antiftes ) cum earum 15 Collationibus. E quarum unanimi Confenfù patet, 
hujus-Stella Parallaxin efle faltem 40” fecundorum. Qua etiamfi quantitas in Obfervatiomibu$ 
per Inftrumenta 7 icbonica, Ricciolanta; aut Feveliana faétis, perfentienda non erat ;*in iis tati 
que per mewm Infltrumentum habui, haud difficilius diftinguenda erat, ipfo Marte vel Jovè Actò- 
nycho;- quorum inter diametros'apparentes quafi Media eft. ; . 

Cujas propterea Inftrumenti aliquam Tibi defcriptionem facere opus erit, ut nulla in re ipfutn 
antecelloram Organis cedere intelligas; fed iis omnibus adminiculis inftruttum, qua ad Obierva: 
tionum accurationem conducant. Simulque oftendam, ad quantulam circuli partem arcus Oreleftes 
hoc noftro Inftramento dimetiri licet, ut nullus fit dubitandi locus de Maxi hac è noftris 
Obfervationibus deprompra. 

Addam deinceps qua Occafione hac mihi ‘innotuit Parallaxis; quague de caufa è' tribils annis, 
&quod excurrit, ad id  follicitatus, Obfervationes è quibus deduéta eft in publicum proferre 
haétens diftalerim : Unde nec Te nee leftores Aftronomiz peritos diutius latébit, quamobrem in- 
gentemi meam copiam Obfervationum Coekeitium in lucem dare nondum licùit. 

- Yyyy Inftru- 


‘ 


nor EPISTOLARUM 

Inftrumentum quod attinet, quo fequentes habite fuere Obfervationes ; eft Arcus amplus Ferreus, 
coftis etiam ferreis è centro Bi, circumferentiam extenfis, & tranfverfis aliquibus neceflariis probe 
imunitus; muroque lateritio fub plano Meridiani extruéto firmiter aftixus. Illius Radius el, po 
des fex cum unciis otto. Arcus ipfe tegitur fuperimpofita lamina AEnea bene crafla, peculiari ar- 
tificio accurate’ planata & polita. Margo extimus, aliquantulum excavatus, crenis repletur per 
totum Arcum è circumaéta Cochlea incifis; que Cochleam excipiunt aliam, (ei parem utique & 
zqualem qua exfcindebantur.) Haec Indicem limbo Paga tum etiam circumalta furfum aut 
deorfum leniflime ducit, fiftitque firmiter in quovis loco. Revolutiones ejus in Limbi facie nu- 
merantur juxta Marginem exteriorem. — ; 3 AN 
Propius ad Centrum & Limbum interiorem, numerantur Gradus ; qui tranfverfis lineis in Mi- 
nuta, È fextantes  minutorum (ope lamine Indici affixz) diftinguuntur; ut in aliis hujufmodi 
Inftrumentis Ticbonis, Zeveliz, aliorumque, jam fieri foler | CREO 

Facies Inftrumenti Orctum refpicit. Habetque Gradus 90 in ea parte limbi fignatos, qua elt 
à punéto fuo Verticali verfus Auftrum. Ab altera parte, Gradus so: ( omnino 140. ) Adeoque 
Stelle omnes, in noftro Hemifpherio Vifibiles, Obfervari poffùnt, (in eorum per Meridianum 
tranfitibus :) nempe tum fupra Polum omnes, tum infra Polum, que non ultra 11} Gradussà 
Polo diftant. 

Hzc duplex divifio mihi magno ufui eft. Quippe cum quavis è Vertice diftantia Obfervata 
in Diarium redigitur, juxta tum numerum Graduum, tum numerum Revolutionum Cochlea ; fi 

uis irrepferit error, (vel mei numerantis, vel Amanuenfis deferibentis,) facile detegitur & emen- 
Zini ( ope Tabula pro reducendis Revolutionibus Cochlex, cum carum centefimis, ad Gradus 
ferupulofque primos & fecundos.) Caruere hujufmodi aliquo Auxilio Tichonis & Hevelti Inftru- 
menta; & quidem, pro defeétu hoc, errores nonnunquam irrepferunt in illorum Obfervationibus. 

Ad Indicem hujus Inftrumenti affixum eft Telefcopium feptem pedes longum, lentibus duabus 
convexis inftrutum, cum duobus filis Argenteis fubuliffimis, fe mutuo decuffantibus ad Angulos 
regtos in lentium communi foco (loco Pinacidiorum Nudorum.) Unde Collimatio adeo facilis 
& certa redditur, ut Meridiani Arcus determinati poffit ad 5" ( Minuta fecunda,) etiam per In- 
ftrumentum cujus Radius pedes feptem non excederet; fi, in Graduum difpunÉlatione & diago- 
nalibus inferibendis, nihil erratum eflè, certi eflè potuitlemus. Ù 

De hoc autem valde dubito, cum in Inftrumento meo fubtenfa unius Gradus non Major fit 
quam uncia 1,33; adeoque fubtenfa 10" quali rà, vel quafì 35; & fubtenfa 5", quafî g3 unius 
uncie. Que minuta quantitas, quamvis fatis vifibilis fit im Teleicopio pedum feptem; funt tamen 
tam crafli noftri fenfus, & Metaila que tratamus, ipfeque elaborandi modus, ut impoffibile videa- 
tur (quatenus ego judicare poflium ex cis qua ipfe vidi ) arcum aliquem tam accurate difpertire, 
ut certi fimus de fingulis divifionibus non erratum fuiffè & uncie : Quod fi non pieno ne- 
ceflè eft ut mancamus incerti, in arcu quoliber menfurato, faltem ad 5% quicquid fibi perfuadere 
in contrarium fatagunt, qui nunquam ampla ftruxerint Inftrumenta, nec illorum limbis Gradus 
& Graduum minutas partes mamibus propriis inferipferine. ; 

Putari forte poterit, quod, ope Cochlea limbum admordentis, accuratio tanta poffit obtineri. 
Cui tamen haud utique fidendum duco; fiquidem raro Cochlea teperiantur que non ab uno la- 
tere vel in una fui parte, Revolutionibus plus arripiant, vel promoveant, quam ab altera, vel in 
alia quali. Quod fi Cochleas haberemus, quarum ftrix nulla in parte magis ad Axem ‘inclinà- 
rentur quam in alia; cum tamen friftoni obnoxie fint, & ufu quotidiano terantur, tandem adeo 
corrumpuntur, ut diutius illis fidendum non fit: Quod cum, integri Anni 1676 experientia, edo- 
Aus fui ( in Cochlea Sextantis limbum admordente ) defi arcuum.menfuras la Cochlea revolu- 
tiones aftimare; iifque folis divifionibus per lineas diagonales deinceps ufus fui, quas femper 
Optimas putaveram. 

Que propterea dixi, non ut cuiquam fugillare velim: Sed, ne Tu, Reverende Vir, majorem ac- 
curationem exfpegtes in Obfervationibus infra recitandis, quam Inftrumentum quo capta fuere pra- 
ftare valeat. 5 

Hoc Inftrumentum fumptibus ego propriîs conficiendum curavi, & quidem non parvis: Opi- 
fice ad id condufto, qui cum Mathefeos peritus fuerit, non folum Inftrumenta Aftronomica tra- 
Gare, fed etiam conftruere probe calluit. Cujus quidem oculorum Aciem quamvis mex -pretule- 
fim; non tamen rem totam ipfi foli permittebam, fed affiftebam ipfe, eumque adjuvabam, dum 
divifiones infcriberet ; omnefque, debita cura & quam potuit accurate, inferiptas videbam. 

Ex eo tempore, omni ufus fum diligentia in Obfervauonibus inftituendis ; & fpeciatim, de Stel- 
la Polari. Quo non obftante, reperto inter earum aliquas exiguam 5° aut 10” (fecundorum feru- 
pulorum) differentiam; quorum, abfque commoda Additione aut Subdultione, equabilem per fep- 
tennium Stelle Polaris ad polum accellum Annuum exhibere non liceat.  Unde patet (quod fupra 
innui ) arcum accuratius, manibus noftris, quam ad partem uncia fexcentefimam difpertire nobis 
non licere; nec propius metiri quam ad 5” vel 10", nifi Organis & Arcubus Majoris Radii. 

Muralem hunc Arcum poft continuum 14 Menfium laborem abfolvi, fere exeunte eftare Anni 
1689: Coepique Obfervationes inftituere circa fequens Aquinottium. Sed proximis O&obri & 
Decembri deprehendi, ipfum aliquatenus ( ut tunc judicabam) luxatum eflè, feu a julta pofitione 
declinafiè : quodque ftellarum diftantias a Vertice Seprentrionales uno quali minuto jufto minores ; 

I 


Aultrales 


COLLECTIO. . 463 


“Auftrales vero tantundem jufto majores exhibuerit: Annifque fequentibus errorem crefcere, tarde 
quidem, fed fenfibiliter ;. quod noh aliunde proveniffe cenfendum eft, quam quod una pars Mari, 
cui Arcus affixus eft, magis fubfidebat quam reliqua. 

Non me multum turbavit hic ertorculus detedus: Siquidem ex altitudine ipfius Stella Polaris, 
per 10 Menfes anni, vetaliarum fixarum commode feltro omni tempore; Inveniri potuît error, 
quantus fit; autevitari prorfus per aliam ( qua deinceps ufus fum ) ‘Methodim: Numerando fai 
licet Stellarum & Planetarum ab ipfa Stella Polari diftantias (de Parallaxi nil tunc cogitabam ) 
à refraftionibus folummodo purgatas: quod fieri potuit abfque periculo erroris (fa:pe nimum com- 
miffi) duos arcus addendo duobus diverfis inftrumentis Obfervatos, cum hujus capacitas (140 
graduum ) utrafque tum Polaris Stelle tum fixe, planetave cujufvis diftantias è Vertice fuper co- 
dem Arcu notari permiferit. 

Veruntamen cum, Anno ineunte 1695, Stella Polaris Obfervationes omnes in unam Synopfin 
collexiflem, indeque errores ob Muri fublidentiam ( more mihi alfueto) deduxiflem; ftatim patuig, 
Nec eos inter fe. convenire, nec cum erroribus ab Obfervatis aliarum fixaram è Vertice noftro 
diftantiss dedudtis : Atque attente perpendens differentias eorum, que ab Obfervationibus Stella 
Polaris deducerentur; animadverti, non aliunde has provenire poll, quam ex Parallaxi ( Orbis 
Annui Telluris ) fenfibili 1n hac Stella. 

Hanc Animadverfionem alicujus eflè momenti ratos, communicavi ( ut folebam ftudiorum meo- 
rum proceflus ) cum amico meo 7. Ca/weMo; qui fiquente vere vel xftate huc accellit me vifirus, 
Et poltquam Oxoriums redierat, literis me certiorem fecit, quod hoc itidem Tibi fignificaverat. 
Atque exinde me follicitare non deltitit ( quoties ad. me feriberet ) ut Obfervationes hafce (quas 
ipfe infpexeràr ) impertire vellem, quo Tibi hac in re fatistieret. Quod lubens tune fecifleni, 
nifi quod aliis implicito negotiis tune temporis non vacaverat. 

Quippe cum eltate precedente animadveruiiem, me tune acquifiviffe competentem Numerum 
Obfervationum, tum pro refliticandis Numeris Solaribis, tum pro locis Stellarum in Conftellatio- 
nibus Eclipucis jacentium reftituendis; aggrefsus eram & abfolveram Tabulas Solares, quibus 
nunc utor. Et, fixarum tunc temporis reflitutioni intentus, Tabulas alias habebam fub manu; 
quarum ope quali dimidium foliti laboris Supputationum levaretur ; fubftituendo Triangula 
Rettangula, loco Obliquangulorum datorum, refolvenda. 

Aliaque intervenerunt Negotia ( qua mune narrare non eft opus) quibus diltinebar, ne potue- 
rim ifti rei vacare. Atque ( ter alia) ut amicis aliquot, id efflagitantibus, exhiberem Planetaram 
{ Saturni, Jovis, Martis, &c.) loca Trecenta ex meis tum Obfervationibus, tam Tabulis, 
Galculo deprompta. Qua monco, ne putes Negligentix Defidiave mex imputandum, quod non 
citius me huic operi accinxerim. 

Interim Obfervandi Negotium non erat intermittendum; nollemque cetera interrumpi. Cupi- 
dus infuper eram profpiciendi, an fequentium Annorum Obfervationes confirmatam darent Paral- 
laxin quam ex Antecedentibus collegeram, an Polari Stella notabilem. Arque his de caufis me 
excufatum petebam apud D. Ca/we/, quod non (ante principium prafentis, Anni) Obfervationes, 
quas efflagitabat, ipfi cranfmicterem. - 

Cum vero Tabulas quas deliderabam plerafque abfolveram; fuppeditaveram amicis, qua ipfi 
poftulaverant; re&tificaveram loca fixarum quali Mille, in Conftellationibus Eclipticis Jacentium ; 
cafque in Catglogum redegeram, (cujus vobis, pro c aetigerne Conftellationem Arietis miferam ;) 
indeque aliquid otii naus fueram: me tandem applicui ad examinandas Obfervationes duorum 
Annorum qui ultimo elaberentur. Cumque eas invenerim cum pracedentibus confentientes ; 
Tranfcrip Menfium Sepremb. & Decemb. obfervgiiones; cafque protinus communicavi cum Caf- 
wello 5 Febr. preterito. Indeque manifefto oftendi, quod Parallaxis Orbis Annui Telluris fit in 
ea Stella notabilis; quodque apparens Diameter Circuli, quem circa Polum defcribit ea ftella, 
major fit in Menfibus Sepremd. & Maio quam in Menfe Decemb. uno minuto circiter. 

etebam ab eo ut hafce Tibi oftenderet literas; fimulque fignificaret ( quo tibi plenius fatisfie- 
fet) quod quafi eadem Parallaxis confirmata fuerit ex Obfervatiombus Co Annorum conti- 
nue confequentium. Retulit ille ( proximis literis ) hoc Tibi fuifle indicatumj Tibique non dif. 
plicuifie vel Obfervationem ipfam vel probandi Methodum. Sed, Tuam effe fententiam, debere me 
plurium Annorum Obfervationibus (cum id poflem) hoc comprobatum dare ; & propediem in- 
publicum emittere ; ne tum publico deeffem (quippe hzc tam notabilis Obfervatio, fraftra haftenus 
uafita, non potuerit non cliè grata ) tum fame mea; ne quis fibi hoc arrogaret alius, quod mihi 
detesto Quod & ipfe mihi fignifieafti literis tuis preterito 13 Augufti datis. 

De hoc Ultimo non fui admodum follicitus, cum ego mihi perfuatum habeam, haud aliis fup- 
petere tante magnitudinis Inftrumenta ut huic negoyo fufficiane. c 

Verum id me male habebat, quod aliis detentus negotiis & longo itinere fufcipiendo, non ftatim 
potuerim reapfè teftatum dare, quam Tibi me obligatum fentiam; qui jamdiu fueris meorum ftu- 
diorum fautor ; cujufque amicitiam expertus fum jam inde ab Anno 1672. quando Tabulas quaf- 
dam meas Zorroccit Theorix Luna accommodatas, tum (cum Zzorrocci Schediafmatis ) in publi- 
cum emiferis. Cum primum autem ( per negotia ) licuerit, ine ftatim huic applicui, ur Tuis de- 
fideriis fatisfacérem; Obfervationes illas defcribendo, in ordinem redigendo, & inter fe compa- 
rando, prout hic infra fubjeftas videas. : 

Yyyy2 De 


704% EPISTOLARUM 


De his autem porro. monendum eft; Quam ego (ad diem unum vel plures) non niG ynicam 
à Vertice diftantiam motaverim in fequentibus collatiomibus; ea tamen erat pluries repetita.. Sin- 
gulis diebus indicatis, faltem bis terve aut etiam pluries; eamque‘(ut plurimum) hic feripto notavi, 
que erat omnium minima carum sa in Diario feriberentur. Quoniam in Stellis Obfervandis haud 
multum eft errandi periculum (ab Obfervatore bene cauto &..faltem modice perfpicaci ) nifi in 
numerandis fecundis 5” aut 10” in exceflù, -in iis fixis que Meridianum ftringunt Septentrionem 
verfus è Vertice. Atque tum quidem, è primitus deferipto inuniero, raro. difceditur. plus quam 
5”, nifi afcenfus vel defcenfus Stella in Caufa fuerit. î 
. Porro non hic exfpettes, exbibitas.etle diftantias à Vertice prout in Inftrumento ( luxato) com- 
paruere, una cam adicripia reftiticandi Methodo fingulis vicibus adhibita, (quod prius feceram in 
{pecimine ad Ca/iweZum millo Ù quoniam id inutili foret tedio, faceretque ut Epiftola in Volu- 
men crefceret, -Sed cas hic exhibeo corredtas, pre forent compariturx, fi Murus ( cui affigitur 
Inftrumentum ) non fubfidiflet inxquabiliter. Alteras ( in protocollo primitus deferiptas ) {1 ex- 
petas, erunt illa Tibi exhibite cum Tubi placuerit; aut in Diario meo confpicientor, quando id 
{ Deo permitténte ) in publicum prodear. Id enim mihi in animo eft, Typis edere ( inter alia 
que Deo volente editurus fum ) tum ipfos Arcus Obfervatos, prout in protocollo feribuntur;; 
tum neceffaria erroris Additione aut Subduétione correftos, quamprimum avxiliatrices manùs 
qbtinere potero, (qua mihi fuppetias ferant tranferibendo, ) fumptufque necefsarios, quos ego fo- 
lus haud fuftinere valeo. i 


I 
Una ex. primis Obfervationibus, quas meo Inftrumento inftitui, falla eft Anno 
1689, Sept. 18 (Stilo Veteri ) quando deprehenfa elt Afinima Polaris S à Ver. 6.08 40” 
tice Obfervatorii Grenzvicenfis diftantia ( intellige, poft fa6tam .correétionem prof 3° ‘9° +49 - 
* lyxatione Inftrumenti, & pariter in fequentibus, ) 
: Annuys hujus Stelle ad polum accefsus eft 20”: Additis igitur 5“ (pro tribus 


menfibus') habebitur diftanua debita fequenti Decemsbris menfi. }36. 08. 45. 
Sed Decemb. 9. 15. 1). 21. deprehenfa elt Obfervando. 36. 09. 10. 
Ergo erat Stella Polaris remotior à Polo in Septemb. quam in Decemb. Parallaxi. 0. 00. 25. 

II 
Item 1689. Dec. 1 & 9 ejufdem è Vertice diftantia Maxima deprehenfa eft. 40. sr. 55. 
«Subtra&is 5” aut 10” pro ejus ad polum & verticem accefsu ab hoc tempore ad fe- “ 
quentem arr, habebitur diftantia debita fequenti Zfaio. 5 peo. FI 45° 
Sed 1690. ari 14.. Obfervando deprehenfa ef 40. 52. 33. 
Qua Major eft, ftellaque è Polo remotior; per Parallaxin. ? co. co. 40. 
III 
Item 1690. Sep. 15, ejus diftantia Minima è Vertice. * 36. 08. ss. 
Additis 5% pro ejus accefsu ad Polum à Sepr. ad Decemb. habebitur diftantia è ì 6 

Vertice, Stelle Polari debita in fequente Decemd. 39. 09. 00. 
Sed Decemb. 3. 11. Obfervando inventa eft. 36. 09. 25. 
Erat igitur hac Stella remotior A Polo in Sepf? quam in Decemb. Parallaxi. 00. 00. 2$. 

IV. * 
Item 1690. Dec: 3.13. ejufdem Obfervata elt diftantia Maxima. 40. st. I. 
Unde fubduétis 5“ pro accefsu ad Polum inde ad fequentem Aprilem, lubebitora, 40. 51.8. 


ejus diftantia à Vertice, debita fequenti Aprili. 
Sed 1691. Aprilis 25. Oblavaale reperta eft. 40. st. #9. 
Major ergo erat, caque è Polo remotior, quam in Dec. precedente, per Parallaxin. 00. 00. ®, 
1691. Dec.30. invenio in Diario meo Obfervationem tranfitus Stelle Polaris, fed non repetitam, 
neque ullam aliam illo Autumno fadtam, cujus poffim collationem facere cum illa Dec. Obfervata. 


V. 
Sed 1601. Dec. 8. 16. 22. Polaris Stelle è Vertice diftantia Maxima depre- ° 
henfa eft Obfervando. }40. J1+-90. 
Unde dedudtis 5% aut 10” pro accefsu ejus ad Polum inde ad, fequentem Azur, 
habebitur -diftantia 4250 debita. }so. 
Sed 1692. Aaîi 2. 3. Obfervata eft ejus diftantia. 


} t x L SI. 30, 

Ergo remotior elt è Polo prefente Afa0 quam in praterito Dec. Parallaxi. ps co. i}. 
VI. 

Item 1692. Sept.14. Obfervata eft ejus à Vertice Misia diftantia. 36. 09. 40. 

Additis 5” pro ejus ad Polum accefsu, habebitur ejus à Polo diftantia Dec. debita. 36. 09. 45. 

Sed 1692. Dec. 4. s. Obfervata ell. 36. 10. 25. 

Ergo remotior è Polo in Sep?. quam in Dec. Parallaxi. co, 00, 40, 
VIL 

Item 1692, Nov. 27. & Dec.21. Obfervata eft ejufdem diftantia Maxima. 40. £. $. 

Unde dedu@lis 5” pro, accefsu Stelle ad Polum ufque ad fequentem Aprile, ha- “ 

bebitur diftantia tune debita. 3 40, 30 


i/C O.LL ECT I O., LE 705 

Sed 1693. pr. 2.5. Obfervata ell, MAIGITUSTI ,. til - slo si 4 LI 20”. 

‘ Major'igicur ejus eravà.Polo dultangia ong* quamin prererito Der. Parallati | ‘0. 00.38. 
uti Micce Vallinie tac. 


6. 09, ssi 


indi A LIA LL i "i 8.01 i ' 
‘ Item 1603. Ye 17 ObfsrSàra elt-Polaris Stella diftanziad; Vertico Mind } 
Adgitis 10" pro: accefsuadvPolum ufiglavadi Dar; feguentem, verme AS 2 
Dec. debita Ste 87 di 105 IS dI IP pu ; È; < 19. OS. 
Scd 1693. Dec. 9. 19. Obfervata: efb sunny ei 1 (è "ui 36.10 40. 
Ergo major reperta eft'ejusà-Polo diflagtia iu !Ftlio quam in Dec: Pavallaxi 0. (90. 3 s. 
dd. vi MESSER TITANI > GROSITI ni 7 
Item 1693. Dec. 7. 19. Obférvata èft ejas-diltantia Maxima 40. $0. 30. 
Unide deduîtis 5“ aut 10” pro accefsuad Porum ufque ad feguentem Maiwrg : 40. fa: 30. 
Sed 1694. Maît s. Obfervata elt î 40. ST. 00. 
Ergo diftantia è Polo major in Maio quam in precedente Dec. Parallaxi 0. 00. m. 
Xx 
Item 1694. Sepr. 22. Obfervata elt «Mizima difltantia 36. 10. 30 
Additifque 5” pro accefsu ad Polum inde ad Dec. fequentem, habetur diftantia GIOR 
tum debita 330. Io. 35. 
Sed Obfervata eft Dec. 13.21. 36. 2. 3 
Major igitur ejufdem è Polo diftantia in Sept. quam in Decemb. Parallaxi 00. 00, 3°, 
XI. ni 
Item 1694. Dec. 13. 24. Obfervata eft ejufdem diftantia Marina 40. sò. 15 
Unde deduttis 5” aut 10” pro accefsu ad Polum ufque ad fequentem 4feu2, ha- ES 
betur diftanua tune debita p40. 50. ad. 
Sed 1695. Afazi 18.19. Obfervata eft 40. 50. 45 
Ergo remouor igitur è Polo quam in Dec. Parallaxi 00. 00. d 
XII. si 
Item 1695. Aug. 1. Obitrvata ef ejus «Minima diftantia 36. 10. 4o, 
Additis 5" aut 10” pro acceflù ad Polum ad fequentem Dec. habetur diftantia iù 
tone debita 336. Io. 33. 
Sed Dec. 3. 4. Obfervata eft 36. 11. 1 
Ergo propius ad Polum quam in Ag. Parallaxi 00. 00. 4 le 
XIII "i 
Item ant ng 13. Obfervata eft diftantia Afzxima 40. 49. 45 
Unde deduttis ‘5” pro acceflù ufque ad fequentem 4241, habetur diftantia De 
tunc debita È 7 4° 49. 40. 
Sed 1696. Mari 8. Obfervata ell. 40. so. 20. 
Remouor è Polo quam Few. 13. Parallaxi o, co. 40, 
; XIV. ! 
Item 1696. Juli 14. 16. Obfervata diftantia Minima 36. 10. ss. 


Addius 10” pro acedfù ufque ad fequentem Dec. habetur diftantia tune debita —36. It. os. 
Sed' 1696. Dec. 2. Obfervata elt . + 36. 11, 35. 
Erat ergo propior ad Polum quam in Fado Parallaxi ,, Le ‘a. co. 39. 

! . XV cs ; ' i 

Item 1696. Dec. 2. ce sit Alain dilani È Agil iù 49. 49. 25. 

Unde dedugtis 5" pro ù a um ufgus ad fequentem Aprilera, habe- 
tur diftanva tune pia ia Fao. 4920. 

Sed 1607, Apr. 22. Obfervata elt |. .. . 2 40. 50. 05. 

Ergo Stella remotior è Polo in Apr. quam in Dec. precedente Pargllaxi . -) ., 0. 00. 4s. 

Manifeltum eft ex his quindecim faétis Collationibus, Obfervationum per cotitituos feptem An» 
pos fastarum, quod Stella Polaris propius ad Polum apparet Menfe Dec. quam in Menlibuis pr 
Maio, Fylio, Aug. vel Sept. per quafi femiflem univs minuti: Sed Collationes fatt in ‘îmajòribus 
temporis intervallis, majorem videntur ditferentiam diftantiarum è Vertice cxigete ; in minoribus, 
minorem. Inter Sept. & Dec. reperitur Pùrallaxis, quali 25” avt 30”. Inter Dec. & Apr. quafi 30° 
aut 35”: Sed inter ul, & Dec. vel Dec. &Maium, e 355%, 40%, aut 43%. ; 

nde porro videatur maxima elongatio Stella Polaris à Polo Menfe unt (quo non'éam 
hadtenus Obfervavi) effe circiter 40" aut 45” minuta fecunda ; & Diameter Circuli, quem circa 
Polum deferibit in Aftare, major quam in Hyeme 1°, 20%, aut 1°, 30%. Quod aliquanto plus'eft 
quam ego ante taxaveram, cum nondum omnes has Oblervationes esaminaveram. 

Sed pracifum excellum non aufità in me'fufeipere determinandum. ‘ Non rtiodo propter Parvi- 
tate Inftrymenti, ( quamvis ampliflimum dît omiritum, que hadlenus conftrufta novi, five hoc, 
five luperiore feculo; ) qua non permifit ut certus ellem de diftantia Stella è Vertice propius 
quam ad 5”; fed cuam propter fublidentiam Muri, cui ‘affitum eft, que me dubium aliquando 
reddiderit aliquantulum amplius, de prxcifà que errorculi, ante memorati, exinde str 

zz 


‘906 — EPISTOLARUM 


; RSI ” Pa 
d hune vero excellim (aliofve fimiles minuti Arcîs qualem mox di&urus fum ) accurate 
Riario ly opus foret in ( vel Semicirculo potius ) Radium haben E te 15 aut ri Laga ra 
Murum firmiter affixo, ad lineam Meridianam fito, ftabili fundamini fuperftrufto, & = folidis 
Lapidibus rite compattis; ut nulla temporis injurià labefa@tetur. Quo in conftruendo, fumptus . 
erogandi, cum magnifico cuiquam Principi, aut Macenati ( literaram fautori ) graves rsa po- 
terunt; è redundante fibi honore ( de ue tanti leer send ejus ope erentur, & que 
re tali: auxilio diutius latebunt nde compenfarentur. . . 
A autem debeat Stella Polaris oa à Polo apparere, adeoque majorem circa prg sé 
feribere Circulum Menfe 7unio quam Dec. manifeftum erit cx adjunéto Schemate i = LO Mi 
fignat Solem, quali in Centro circumpofiti Orbis Telluris IO DR fitum.  Sitque uris lo- 


cus in Menfe Yeio, quando Sol apparet in eadem longitudine cum Polaci Stella; D Telluris locus 


$ 
& 





in Dec. quando Sol apparet in punéto huic oppofito ; fitque S Stella Polaris, unde ducantur (ad 
opa loca Tellur8) rete SI SD: manifeftum eft, (ex ipfo Schematis intuitu, ) quod An- 
gulus SIE (latitudo Stella Polaris ab Ecliptica in Menfe Fio ) minor eftquam SDE, (lati- 
tudo vifa in Dec.) & proinde ejufdem declinatio minor elt, & diftantia è Polo major, in 


Menfe sio, quam in alio quovis Anni Menfe, prout unanimi confenfu omnium Obfervationum 
prarecitatarum repertum fuit. î 


Fieri poteft ut fufpicetur quis, exiguam Nutazionem Axis Telluris, (que confequatur ex ce- 
lebratiffimi D. Nevwroni prop. 66. Prin. Phil. Nat. «Math. Corol. 20.) poffè quadantenus effi- 
cere hanc mutationem apparentis è Polo diftantia ‘in Polari Stella: perpendamus igitur, Quem 
habitura fit effeétum. , Loan 3° 

Efto in utraque Telluris reprefentatione, precedentis Schematis, PX Axis Telluris; £AQ 
4quator, cujus inclinatio ad planum Ecliptice, feu Angulus QDO, vel .IC, tune erit mi- 
nimus, quando Tellus punta tenet Solftitialia, haud procul è conjundtione vel oppofitione Stelle 
Polaris; fed Angulus inclinationis Axis Terreftris ad Eclipticam PDE =PIV maximus; & 

oinde diftantia Stelle à Polo maxima, que ab hac Nurazione fieri poflit. Progrediente enim 

ellure è pungtis Solltitialibus I vel D verfus Aquino&ialia O vel R, Angulus ifte inclina» 
tionis Axis dona ad Eclipticam (quantulacunque ejus fit variatio ) minuitur quotidie, 
ufque dum Tellus pertigerit ad difta pun@a AquinoGlialia, ubi minimus eft Srellaque 
propterea Polaris minus è Polo diftare debuerit ( quam diftiterit tempore Solftitii Hiberni ) quan- 
tum eftipfa Nuzazio. E qua, propterea, differentia, quas Parallaxes in Collationibus ( nec im- 
merito credo ) nominavi, originem ducere non potuere; cum Stellam Polarem hac Muzazio 
Polo magis propinquam exhiberet circa AEquinoGia, quam ad Solftitium utrumque; quando, è 
eg, reperta fuerit magis ab co diftare Menfibus Mati & Sept. quam circa Sclfirium Hi - 

num. 


Si 


| COLLE:CT4D: + 209. 

Si Stellam ‘Polarem de die per Telefcopium meumevidere licuifiàt, quando Meridianum cum 
Sole tranfiit, fimplicem integramque Parallaxin Orbis Tellutisadihanc Stellam. DSI, & dà, Nite, 
zione faparatam, habuifsem. ;< Cor. , : 

In hteris quibufdam quas ad a dona interea feripfi, dum-fixarum jacentium in, Conftellatio- 
nibus ad Echpuce partem Auftraliorem fitis, Afcenfiones reétas & Diftantias veras è Polo Mundi 
Borco determinaveram ; ipfum monui, quod Parallaxin Orbis Magni in illarum aliquibus fenfibi- 
lem else deprehendifsem. Hoe ‘cum ca Tibi, Vir admodumReverende) indicaverit ; petebas, 
Qaantam invenerim, & iniquibus Stellis: Hr 4 Lt) 

Dicam quod res eft ; fic ego tunc putabam, & etiammum puto. Exiftimo gamen nonnibil iftius 
differentie; quane notaveram in nonnullis carum à Vertice diftantiis, provenire potuifie à diffe- 
rentia Refraétionum, qua majores aliquanto efse potuere cempore Brumali quam in calidioribus 
Anni tempeftatibus : Adeoque Stellas hafce minus idoneas efse.huic examini, quam que funt in 
Conftellationibus SeptentrionaMibus ; que cum majorem habent ab Ecliptica Latitudinem, majo- 
rem etiam fubire har Parailaxin ; cumque Meridianutà altius.ab. Horizonte tranfeant, co minus 
obnoxia funt Refraétionum vabiabilitati. TRENO) tu. 8, stia 

Sed porro; nondum ego fum huic inquifitioni fat comparatus, nec- else pofsum, donec..harum 
Stellarum Longitudines & Latitudines è:propriis Obfervatioritbus deduétas obtinuero..  Erunt 
ille duplo plures quam quas jam abfolvi, in Conftellationibus Eclipticis; eltque. id ®pus nimis 
grave quam ut poffim ipfe ( cum Amanvienfi unico ) brevi:temporis fpatio perficere. Id ego;nune 
ago, ut majores obunere polfim poro quo cittus id. operis abfolvam. Eas autem quam pri+. 
mum Longiudines & Latitudines ab Obfervationibus, computo deduétas, obtinuero ;. prompuus 
determinare potero, Quanta fit Parallaxis Orbis Magni Telluris ratione msn ia Stelle, cujus locum 
habeo notum; atque tunc meminero hane inquifitionem profequi, Teque de ea certiorem facere. 

Interim fpero ‘Te non oblitum efse. Tentaminit ( Viri ingeniofi D. ook ) pro comprobando 
Telluris Miu ex Obfervatis diftantiis lucida - Stella sin Capite, Draconis (qua in Layer; Ta 
bulis fignatur litera y ) è vertice Collegii Gre/bamenfis: Illas huc tranferibi vifum eft;, non fo- 
lummodo quod oftendane Parallaxin Magni Orbis fenfibilem in illa Stella; fed ctiam quod: ex 
earum Collatione cum quadam ex meis, Latitudo iftius loci exadtius decerminabitur, quam halte. 
nus fuerit determinata ; fimulque confirmabitur D. /#rigdti ejufdem Latitudinis jam anze cenzum 
Annos faîta determinatio : Unde potro patebit, quod Îoca in Globo noftro nor fuas mutant La- 
titudines; guicquid aliqui ( pura Inftrumenta non magna fuerint, nec bene inftruéta ) nobis 
hac in re fuggefserint ex Oblervationibus ( talium Inftrumentorum ope ) factis. 

Egregius ille D. Z700k Tubi Telefcopici, pedes triginta fex longi, lentem ( quam vocant ) Ob- 
jeftivam firmaverar, ingeniofis Artibus, in tetto fue Camere, pro Obfervandis iftius Stelle diftan- 
tiis è Vertice; quas Anno 1669. invenit ille Septentrionem verfus. ; 

Pali 6. 2°. 12". Augufi 6. 2.06". 
9. 3 1% Ooh. 21. I. 48. vel 50”. 

Hxc Stella Meridianum tranfit, in oppofitione Solis media no&e, in principio Furti ; quo ita- 
que tempore habere deber Latitudinem fuam maximam, & diftantiam è Polo minimam ; & (quo- 
miam ejus declinatio Latitudinem loci eno à Vertice remotiflimam effe: cui propius accedet 
per Parallaxin ufque ad principium Dec. quando diftat inde quam poteft minime. 

Obfervationes fuas aufpicatus eft ille, non ante Menfem ‘alii: qua autem habita funt Menfi- 
bus Aug. & O/ob. tixam ad Verticem propiorem oftendunt, ut poftulat Parallaxis. Cujus igitur 
hoc elt evidens indicium. x 

Ejufdem Stelle ( Meridianum tranfeuntis ) diftantia è Vertice Obfervatorii, Grenovicani 1690. 
Falio, inventa eft 4°. 35%. Septentrionem verfus. ‘Sed in Annis 21 elapfis ( ab eo tempore, quo 
D. Z4ook Obfervavit) Stella declinatio, & confequenter diftantia ejufdem à Vertice, minvitur mi- 
nutis fecundis 16” aut-17’°. Erat igitur Anno 1669 ineunte Menfe 74, diftantia hujus Stella à 


Vertice Obfervatorii Gremovici 0°. 04°. 52". 
Adde Latitudinem loci si. 28. 40. 
Habetur vera Stelle declinatio SI. 33. 32. 
Aufer diftantiam è Vertice Collegi Gre/bamenfîs è D. Flook Obfervatam o. 02. 12. 
Habetur Latitudo Collegii Gre/bamen/is { 31° 3140". 
D. right Londini Lautudinem determinavit SI. 32. 00. 

co. 00, 35. 


Aufer inde proprer Refraftionem 
Habetur Latitudo Refraftionibus purgata SI. 3L. 25. 
Huic mea determinationi bene pri. sa, 

D. Ziok declinationem hujus Stelle deducit ex Tabulis Riccioli ad hoc tempus 51°. 36%. 07”. 
ve cum fit 2°. 35%. major quam revera extiterit, Collegii inde diéti Latitudo inveniretur 51°. 34°. 
feilicetdecbua flem ferupulis primis major, quam D. /#/7ig4#i Obfervationes accurate cam exhi= 
bebant. Unde forfan fa&tum eft, quod D. Z#ee£ fufpicatus fit aliquid erroris in fuis Obfervationi- 
bus; aliique eas minoris aftimaverint, quam meruerint.o = 0 sE . 

Reftat nunc, contra Riccio/um oftendendum, etiam Sirii altitudines variari d Parallaxi. Stella 
hac in eadem fere Longitudine eft cum fole, & fimul Meridianum tranfit cifca medium Fari, 
quando minimam è Vertice noftro diftantiam habere debet; eique opponitur circa medium Dec. 
: Zurz2% quo 


28 EPISTOLARUM 
quo teitipore im Meridiano è Vertice diftantiam maximami ( admifla Parallaxi ) obtineret. Jam 


vero: Anno 1689. Dec. 16. cum"Meridiatium tranfiic media. notte, diftantia ejus è Vertice depre- 
henfa fuit 67.45.10". Mai 23. i : 67°.45/. 10”, 
1690. Feb 12. 6.431». Fanti 16. cum proxime cum fole tranfiit. 6). 44. s0. 

19. 67 45. 25. Sept. v9: 67. 45. 15. 


ve Marti 14. 67. 45. 30. r : 

Non aufim:fpondere Obfervationes hafce tam accuratas eflè omnes; quam funt ille de Stella Po- 
lari. Fieri ehim potuit ut harum aliqua fuerint ab Amanuenfi meo capte, & quidem forfan propter 
julvifcolum ( non fatis'ab' Indice deterfum ) ferupulis fecundis 10% jufto minores. Sed illa de 
Polati Stella, ut plutimum, è meipfo fuere Obfervate. + Hîc autem aliquid difsenfus videtur in- 
ter Obfervatas diftantias Menfibus Mai & uri; quod imputo minus diligenti Obfervationi 
Menfe Mati: adbibite: Reliquz'inter' fe collace fuggerunt Parallaxin, quali ferupulorum fecun- 
dorum 30" ‘in hac-Srella, "” t è 

Sed'diftaritia ‘primo Obfervata minot elit quam que in Feb. & Martio, cum debuerit elle major. 
At confiderandum eft cam fuifle Obfervatam in Anni tempeftate frigidiflima, quando majores funt 
Refrigliones quam Vetno tempore; unde contrahi' poffit diftantia ferupulis fecundis 20” aut 30” : 
quod folum: deeft ad conciliandum hanc cum reliquis Obfervationibus. 

Vérum, fuppofito Stellam hanc tantundem è nobis didtire atque Polarem Stellam; deberet tar 
men Parallaxin habere $ (tertia parte) minotem, cum. Latitudinem habeat non nifi 39° j Au- 
ftralem; fed Stella Polaris 66° Borealem: Suntque Parallaxes, ut finus re&i Latitudinum, 
fupponantur in «quali è nobis diftantia. . . 

Sed ego nihil video (ex cis qua nos oramai i | quin fit pariter probabile, quod Para 
laxis Sirii minor fit Parallaxi Stella Polaris, quam quod fit major ; non obftafite quod Strins 
{plendidior apparéat, poflitque inde fupponi nobis vicinior. 

Verifimile enim mihi videtur Deum, omnium conditorem, majorum corporum cceleftium moles 
longits à fè mutuo remotas difpofirifle, interfperfis minoris molis corporibus ; adeoque minorum 
Stellarum aliquas propius è nobis: abelle, quam qua. videntur maxima ; majoremque fubire poflè 
Parallatin: puta, fiSirii diameter fit revera decupla diametri Polaris Stella, fed in dupla diftantia 
videbitur quintuplo latior, & viginti-quintuplo plus luminis ad nos emittet; dum interim Paral- 
laxin habear quafi duplo minorem. 

Sed; utut fit; Obfervationes meas, omni qua potui cura & diligentia peraîtas, hic exhibui: vi- 
deamt alii, in quorum manus pervenerint, ( n fint negotio pares, ) quibus modis pollint Pha- 
nomenis fatistacere. Ego non ero ultra follicitus. ‘ 

Sed neque me obligitum fentiam de refpondendo objeftionibus (que contra eas ab Auti-Coper- 
micanis alufve fuggerantur) follicitum effe, ufque dum quod pre manibus eft opus ( fixarum Cata- 
logum ) abfolverim prelo paratum; quod non parum temporis adhuc po it, nifi fuppetias 
infperatas obtinuero, que laboris parte aliqua me fublevabune. . 

Interim, non Argumentis, fed Obfervationibus, certandum eft. Exftruant illi Inftrumenta am- 
liora meis; accuratiores fubtiliorefque infcribant Divifiones graduum & minutorum, quam qui- 
us ego utor; Obfervationes inftituant earundem Stellarum, commeodiflimis anni tempeftatibus, 

unde veritas ipfis plene elucefcet, . 
Tu vero (Vir admodum Reverende ) ftudiis hifce favere, meque ( utcoepifti ). amare perge, 


Tui Obfervantifimum 
Grenovici, ex Ob- 


fervatorio Regio. ì Fobannem Flamftced. 
Dec.20. 1698. 


FINI S 


“ 


ve — pr CT 


Fohbannis Wallis S.T.P. 
uan ai 
OXONIA, © 
OPERA QUA DAM 
MISCELLANEA: 


| QU® VERSA PAGINA INDICABIT. 








OXONIA, 
E Tararno SHREDONIANO 
An. Dom. MDCXCIX. 














i 
n° 
CA 
dre 
”, 
. 
* 
+» 
A 





U 





. 

+. 

N a) 
- . 
* 

. & 
PIA; 
(Aa 

. 





PCR 
$ Di LS 
22» 

pa 

“ 

4 

e . 














MONITUM 


éribus Mat, Tralttu 
os pa Wo: 
LEE Hi Er la #3 
sloquelarimm Formatione ) eft p 4 n” 
*. eAfatbe fin fpett 4 alibi 1 Pnetima- 
“dicis Infirumenrtis Tr. udtura A De- 
i iti DIE 8: 













*Aè° . ELENCHUS 


ELENCHUS 
"TraGatuum Infequentium Mifcellaneorum. 


. 
Ra@&atus De Loguela, fea Sonorum Loquelarium formatione, ,Grammatico: 


Phyficus. Pag. 1. 
Grammatica Lingue Anglicane, . IS. 
Cui fubjungitur Praxis Grammatica, . dI. 
Inftitutio, Logice ; ad communes ufus accommodata, gr. 
Subjunguntur Tres 7%e/es, congeneris nature. 191. 
Mens Sobria ferio commendata ; in Concione Latine habita, in 7, 2. 6. ad Bacca- 

laureos Determinantes, ZII. 
Accedunt, Epiftole ad 7itum Expofitio, : 224. 
Et Thefis Theologica. ; 239 
De Federe Evangelicò, Concio Latine habita, in Gal, 3. 17, : 251. 
reftio Mortuorum comprobata, Concione in 1 (er. 15.20. + 263. 

De Melchizedeco TraCatus. ‘ 277. 
De Febo Tra&atus. : 288. 
De Pfalmorum Titulis 'TraCatus. : 294. 
De Sacra Trinitate, Conciones Tres, in 9oh. 17, 3. 3O1. 
Defenfio Sabbati Chriftiani, Die Dominico celebrati. : n° 333% 
De Pedo-baptifmo, Differtatio. 438. 





Errata in fequentibus fic emendentur, 


pre 20. 4 3. produdla, p. 23. 33. ad miodum. p.88. 7. go. siomina fingularia. p. 10d. 7 22. Quamdia. p. 104. 
4,38. patibilis. / 40. fubitancam, p. 133. 4 21, quamqui. p. 140, 4.53. ut unus. p. 165. £ 17. Btquidem. p. 173. 
13. &. p.174. L 42. nox. p.245. l.51. proponendam. p.275. 4 22. relatorum. p. 389 h13. delcenderint. },297. 
chia ubi. p.310, 13. pericila p.331. 29. Ebjeh afherEhjch. / 33. fit. p. 331. /.38. Platonizet. p. 364. 4 53. 
locutns, pipes. 4.7. factos. 1.18. tutina pad). 4 antepen. trim alios. p. 386. 4 ul, dicat. p. 404. £ 28. ififun- 
dam. p.405. lanscpen. minus. p-417, ‘37. alibi. p. 419. 155. qui. p.438. 4.57. illo. 


GRAMMATICA 
LINGUA ANGLICANE. 


Cui prafigitur 


DE LOQUELA, 


c S:ve De Sonorum omnium Loquelarium Formatione , ) 


TRACTATUS 
GRAMMATICO-PHYSICUS. 


. Anno 1653 primum edita. 


Digitized by Google 





____ 





AD 
Lettorem Preafatio. 


U M morem obtinuiffe videam, inoperis veftibulo letorem alloquendi: qua- 
dam etiam & mibiprafanda judico, ut  Sufcepti operis Rationes, & quid 
hac în re pra}titerim, paucis offendam ; ipfiufque lingue Anglicane originem 
ir pica tradam. 
Lingua illa 
fed Bin Scotta ufurpatur, noneft vetufta illa lingua Britannica qua primiolim Bri- 


quam tradimus Auglicana, queque nunc dierum non per Angliam modo Lingua 
Anglica» 


tones uf fuerunt, neque ulla quidem ipfius propago, fed alia prorfus aliunde advetta. "* 


Obtinuit fiquidem apud nos olim lingua vetufta admodum 2 Wi eleganter venufta ; Antiqua 


is quidem cum finitimis Gallie incolis communis. Sive enim 


ec Infula cum Gallia lingua 


olim fuerit ifthmo conjuntta; feu potius mari disjunita femper, & non nifi propter vi- Sin 


ciniam loci commercio fruens: five etiam nos ab illis, few ili è nobis primitus Sw 
rint incolas ; aut etiam utrobique cognata forfan colonie, è Phenicibus puta, aut Tro- 
janis, aut aliunde deduîte, fedes hic pofuerint : Certe cadem olim utrifque lingua, idem 
mores fuerunt. Et quidem, quantum ego fudico, Gallis& Wallis, hoc eft Gallia feu 
Francia, & Wallia feu Cambro-Britannie populis communis eft denominato: Nam li- 
terarum G& W frequentiffima eft commutatio; & quidem Walliam, quam nos Wales 
appellamus , ipfi Galli Gales vocant; ipfofque Gallos Germani Wafhen appellant ; 
certe, qui Walli & Wallones nunc dicuntur, Gallos efîe in confeffo eft ; nempe Arte- 
fia partiumque adjacentium incolas, ut & incolas Longobardie, boc eft Gallie Cifal- 
pine; & Gafcoigne, stem Vafconia dicitur: Sic Gallorum guerre, garant, gard, 
gardien, garderobe, guife, guile, gage, guichet, guimblet, guerdon, (regard, ) 
Guillaum, gaigner, gafter, guetter, Sc. 1dem /gmificant ac Anglorum Warre, war- 
rant, ward, warden, wardrobe, wife, wile, wager, wicket, wimble , re-ward, 
William, to winne, to walt, to wait, &c. Stc Juglandes alb: in Anglia French- 
nuts (nuces Gallicas ) alibi eodem fenfu Wall-nuts ( hoc ef Walih-nuts ) appellamus. 
Galata item feu Gallo-graci, linguam fuam fecumex Gallia deportaffe dicuntur ; & 
(referente Strabone ) bilingues erant, fua fimul & Gracanica lingua utentes. Gallo- 
vidia etiam in Scotia ejufmodi nominis originem forfan obtinuit. 

Erat autemprifca ifthec Gallis & Britannis communis lingua, ultra omnium hifto- 
riarum memoriam antiqua; ut non nifi ex conjeturis, aut pred o faltem fidei. Hiftori- 
cis, ipfius five lingue five etiam populi origines repetende fint: & fortaffe ( ficut & 
alte Matrices lingue ) ab ipfa confufione Babylonica ortum duxit. Magnam certe cum 
linguis Orientalibus affinitatem retinet; non modo in vocum originibus, ut notant D. 
pe ae Davies paffim in Di@ionario fuo Cambro-Britannico, & Samuel Bo- 
chartus sn fusa Geographia Sacra ; qui ;pfum Britannia nomen Arabice vel Punica 
origini effe putat, nempeBpireyinlè dici quali N MII baratanach, hoc e/f, agrum 
feu terram itanni& plumbi, /nfwafque Bretannicas ( à Panis dittas ) eafdem effe 
contendit quas Greci xaosmeidas (codem fignificatu) appellarunt: Sed etiam în Syn- 
taxeos ratione, que Prafixis, Affixis, & varia Statùs permutatione peragitur ; (ut 
enim habent Hebrei ffatum Abfolutum & ftatum Regiminis, fic Cambro-Britanni Sta- 
tus, wtloquuntur, Primarium, Mollem,Liquidum, & Afpiratum , prot varietas 
conftru&tionis poftulaverit ;) utliquet in lingue Cambro-Britannice Grammaticis è Jo- 
hanne Davifio, & è Johanne Davide Rhefo, latine editis: Addo etiam, Perfona- 
rum denominationes, adjunttis nempe Patris, Avi, aliorumque forfan majorum nomi- 
nibus, morem Orientalem fapere ; nam v. g. Johannes: David Rhefus, vel in eorum 
dialetto Siòn ap Dafyd ap Rhys, idem di ac Johannes, filius Davidis, filii pr” 5 

B2 1, 


Magnan 
habet cum 
Orienta- 
libus affi 
nitatem. 


PRAFATIO 


Et quamvis nunc dierum habeant quidem, ad Anglorum imitationem , familiarum no- 
mina; funt tamen ea plerumque mere Patronymica ; funtenim Price, Powel, Bowel, 
Bowen, Pugh, Parry, Penry ; Prichard, Probert, Proger, &c. nebi/ altud e 
Ap Rhys, Ap Howel, Ap Owen, Ap Hugh, Ap Harry, Ap Henry, Ap Richard, 
ApRobert, Ap Roger, &c. Et Jones, Jenkin, Davyes, &c. funt mere patrony- 
mica ; Gryffith, Morgan, Howel, Teudor, Lluellin, Lloyd, &c. fut majorum no- 
mina omifia tamentvoce ap ( hoc eft, mabfiltus:) & fimiliter de altis plerifgue 5 deg 
eos nominibus judicandum eft. Verum his de rebus non eft prolixe nobis differendum. 
Quiplura cupit, confulat Pontici Virunnii Fiftortam Britannicam; Giraldi Cam- 
brenfis Itinerarium & Defcriptionem Cambrie ; & Annotationes D. Davidis Powel 
in duos illos authores abipfo Latine editos : itemtraftatus duos philologicos D. Jo- 
hannis Davifii, quorum alter ipfius Dittionario, alter ejufdem Grammatica face 
tur ; frmilefgue traftatus duos D. Johannis Davidis Rhefi Grammatica pre- 
fixos ; ( fuum ipfius unum Cambrice feriptum, alterum Humphredi Prichard Latzne ;) 
Humphredi Lloyd Defcriptionem Britannie. Item Gul. Camdeni Britanniam ; 
Samuelis Bocharti Geographtam facram, (part. 2. lib. 1. cap. 39,41,42.) Item Ja- 
cobi Ufferii, Armachani, Antiquitates Britannicas ; Richardi Verftegan vinti 
quitates Anglia 4 omai Anglicè editas ; Henrici Lloyd Hifforiam Cambrie Chro- 
nologicam è Davide Powel Anglicè editam ; Brerewoodi antiquas Inquifitiones, An- 
glice item editas: aliofque confimilis fubje&ti feriptores : apud quos multa reconditio- 
ris cognitionis monumenta reperiuntur, Et quamvis Fabula fortaffe vetuftiffimis non- 
nunquam feriptis immifceantur, prout in antiquiffime temporis hiftoriis plurimis fieri 
confuevit, multum tamen fubeffe veri non dubito. | 

uomo. —erzm primeva hec utriufque Gentis lingua utrobique magna ex parte evanuit. Quod 
do delue- ad Galliam attinet ; poftquam ea in Romanorum poteftatem devenerat, conati funt 
pitinGal- Romani Latine lingue ufum introducere, ideoque edifta omnia aliague fcripta publica 
prfentis Latino idiomate ediderunt ; adeoque, ut în Hifpania vetus lingua Cantabrica, ita ® 
Sl in Gallia prifca Gallorum lingua paulatim defuevit, quafi fimul cum populo fubjugata ; 
ni pefgue loco rudis ut fit Latinifmus utcunque fecit, 5 Romance ve/ Romanfhe, 
oc eft lingua Romana, fes Romanica, vel Romanenfis, dicebatur: retentis ta- 
men aliquot vocabulis ex antiqua lingua. Quumautem Franci feu Francones Ger- 
mania populus, fub Faramondo duce, ex Franconia in Galliam devenerunt, fuam etiam 
Secum linguamattulerunt ; ejufdem quidem originis cum Germanica, noftraque Angli- 
cana, neque ab his admodum diverfam; que etiam aliquandiu ab illis retenta fuit 
lingua Francica dicebatur ; ufgue dum, ipfis Gallis tandem cum Francis hi in unum 
quafî populum coalefcentibus, Franci etiam rudem illum Latinifmum edidicerunt : ad- 
mifcuerunt tamen proculdubso ex fua lingua voces non paucas : verum & fuam Syntaxeos 
rationem retinuerunt; (quam etiam moderni Greci, magna ex parte, imitantur, neglefta 
puritate veteris ge Grace ; ut Ital, purtoris Latinifmi;) que eadem quidem eft 
cum Teutonica, fed tam è Romana quam è veteri Gallicana prorfus aliena, adeo ut 
nec è Romanisrecepta nec ab antiqus Gallis tranfmiffa cenferi poffit ; (quod etiam 
de ejufmodi fyntaxeos ratione apud Italos & Hifpanos dicendum videtur, eam Longo- 
bardos, Gothos, Vandalofque ex Germania illuc attuliffe :) Acque hinc defluxit bodi= 
erna lingua Gallica; que tamen, ut ipfe populus, denominattonem è Francis adhuo 
retinet. Adeoque prifca illa Gallorum lingua per totam fere Galliam penitus obruta 

eft, in fola nunc Aremorica fuperftes, ubi lingua Aremoricana appellatur. 
Quomo- Parem etiam fortunam în Britannia fortita eft. Pura fiquidem manfit hac prifca 
do detue- apud illos lingua ufgue ad Romanorum tempora : Poftquam autem Julius Cefar, alsi- 
Vigna que poft illum, Imperium Romanum huc ufque extenderunt, quanquam propter longio- 
rem è Roma diftantiam & minorem Romanorum huc confluentium numerum, minorem 
inde fubierit mutationem antiquitus recepta lingua, quam apud Gallos,Hifpanos, Longo- 
bardos, &c. utpote viciniores populos, contigerat; multa tamen Latina vocabula admifit 
Lingua Britannica, que adhuc retinentur, fedita transformata & mutata ut nativas 
lingua Britannica leges 8 fyntaxin omnino fubierint , neque infignem aliguam ipfius 
mutationem preltiterint : nec dubito è contra quin & Romani, five ex Britannia five 
ex Gallia, verba Britannica reportaverint, ( quorum non pauca apud Cambdenum, 


Bochartum, «liofgue, collelta videmus,) Poftea vero, quum Anglo-Saxones, Ger- 
mante 


Ap LEcToOREM 


manie item populus, (fi faltem Germania fines, quod aliqui faciunt , é0 ufgue extene 
dere liceat ut Danos etiam & Norwegios comprebendant,) in Britanniam pervenerunt, 
eodem circiter tempore quo Franci in Galltam, & poft diuturna bella rerum potiti funt, 
Britannos, cum fua lingua Britannica, expulerunt; qui tamen montanas Cambria few 
Wallie regiones adhuc obtinent, Cambri & Walli di#i, fuamque linguam retinent ; 
ut & Cornubienfes aliquot in extremis Cornubia frve Cornwallia partibus, linguam- 
que Cornubicam appellant: fed & Hiberni, ( quo nec Romani, quod fciam, nec Saxo- 
nes oltm pervenerunt,) ut & Infulares atque Monticole in Scotta, ( I{landers & High- 
landers v2/go ditti, ) quorum lingua ab Hibernica parum differt, li adhuc reti- 
nert Cambro-Britannice affinem, que & olim omnino eadem forall erat, quamvit 
nunc dierum è Cambrica magis aliquanto differat quam vel Cornubica, vel Aremori- 
cana, vix autem magis quam hodierna Germanica ab Anglicana. Scaliger tamen 
(de linguis Europe ) & eum fecuti Merula (inipfius Cofmographia ) aliique manifefto 
errore, linguam Hibernicam pro Matrice diftinéta reputant, nullamque cum Britan- 
nica cognationem babere fentiunt ; at rem fecus effe Camdenus antebac obfervavit, 
& resipfa loquitur. An autem cum lingua Cantabrica Hifpanie, affinitatem ullam 
Sortiatur, fateor me penitus ignorare, nec imprefentiarum vacat penitius inquirere, & 
potius contrarium fentio;; inpaucis faltem lis que apud Merulamextant lingue Can- 
tabrice fpeciminibus, nulla quidem lingue Cabiria veftigia notare poffum: fieri ta- 
men poteft ut Hiberni nonnullas voces Cantabricas retineant, fi faltem Hiberni ab 
Iberis, ut creditur, defcenderint ; habent certe Hiberni voces non paucas qua Britan- 
nicam originem non fapiunt, at unde habuerint nefcio. Verum Cambria appellatio, 

uanquam quoad fonum Cantabria videatur non abfimilis, majorem forte cum Cim- 

ris vel Cimmeris, ( Cimbrica Cherfonefi incolis,) quam cum Cantabri , cognationem 
fortiri poffit; nam Cambro-Britannus lingua fua, Cymro ( feu Cumro) dicitur, 8 è 
Gomero ( wo ex Fapheti fg ) denominationem olim accepiffè poffe creditur. Sed & 
Gallos etiam Cimbros vel Cimeros antiquitus diftos fuiffe, Camdenus oftendit. 

Quod autem in Gallia fattum diximus, nempe quod Galli poft Francorum adventura, 
Sfuam tamen linguam (non quidem primigemam, fed que ipfius loco fuccefferat) tan- 
dem quafî poftltminio (mutato tamen nomine ) reduxerint, 1deo quidem quod în unum 
cum Francis populum coaluerint: hoc in Anglia neutiquam obtinuit. Nam Britanni, 
quanquam mille mala paffi, Religioni tamen fue ( Chriftianifimo fcilicet ) & patris ri- 
tibus addiftiffimi, nunquam fuftinuerunt equfmod: cum Saxonibus (tune quidem Ethni- 
cis) confortium aut coalitionem, fed infenfiffima odia per multa fecula coluerunt, que 
quidem vixdum penitus depofuere. 

Anglo Saxones autem, antiquas ut. diftum eft Britonum fedes na&i, partem illam Linova 
quam obtinuerunt Britannie, Angliam dixerunt; eamque quam fecum attulerunt lin- Anglo” 
pus Anglicam; quam nunc Saxonicam vel a vulgo dicimus, ut ab ca. 
hodierna Anglicana diftinguamus. Erat autem illa Anglo-Saxonum lingua, antique 
Teutonice propago, (nifi antique Gothice fea Getica potius dixeris, unde forfan 
ipfa Teutonica duxerit originem, ) ut & Francica illain Gallam advetta, & hodier- 
na Germanica, Belgica, Danica, Suevica, Boruffica, alieque affines lingue. Etfere 
pura manfit in de fenimpermixta, ufgue ad Normannorum tempora ; nifi quod 
voces aliquot Cambricas admiferit, ut & Cambrica vice verfa ex hac nonnullas. Quam- 
vis enim Dani interim hic pedem pofuerint, nulla tamen inde lingue infignis immutatio 
fecuta eft, nam & eorum lingua velplane eadem erat vel faltem maxime affinis. 

Quum vero Gulielmus Normannie dux, Conqueftor diftus, Nermannos fuos huc Quoutzue 
advexerat; Angliam naftus, Anglicana lingua mutationem aggreffus eft, Gallicanam Noman- 
inducere fatagens, qua spfe in Normannia ufuserat. Quamvis enim Normanni five guam 
Northmanni, dum antea Norwegia populus fuerant, eadem olim lingua ufi fuerunt Anglica- 
qua & Anglo-Saxones (populus olim vicinus ) ca nempe que tuncin Anglia obtinutt ; tiverint.. 
poft eorum tamenin Neuftriam ( Normanniam deinceps difam) adventum, nativa 
fua lingua Gallcanam ( nempe, Romanicam, feu Franco-Gallicam ) permutarunt, 
quam etiam Conqueftor fecum nune in Angliam inducere voluit; ® propterea Diploma- 
ta & editta publica, ut & res juridicas, lingua Neuftrica feu Gallicana peragi curavit. 

Non autem quod aggreffus erat, eft afecutus ; quippe quod Nvrmannorum qui huc adve- 
ucrant, fi ad Anglos quibus immifcebantur , comparentur, exiguus erat numerus, qui 
*B3 idea 


erint. 


PraFATIO 
ideo fuam citius amiferunt linzuam / 
autem, hac de caufa, priusrecepta lingua Anglica permanferit : Ilud faltem inde in- 
fecutum eft, ut multa vocabula Gallica , fed Latine ut plurimum origsnis (nam qua 
Galli retinent Germanice originis, è Francis illuc dedutta, quanguam Gallis forfan no- 
bifeum nunc communia, nobis tamen quamillis potius nativa cenfenda funt: & queex 
prifca fua lingua retinuerunt, ipfis nune cum Cambris communia, nos etiam ex antiqua 
Britannicaretinuiffe, vel è Cambris pottus quam à Gallis accepiffe cenfendum eft, ) in 
linguam Anglicanam irrepferint, multaque Anglicana fenfim defueverint. Nec qui- 
dem temere contigiffe puto, quod Animalia viva, nominibus Germanice originis voce 
mus, quorum tamen Carnem in cibum paratam, originis Gallice nominibus appellamus ; 
puta, Bovem, Vaccam, Vitulum, Qvem, Porcum, Aprum, Feram, &c. an Ox, a Cow, 
a Calf, a Sheep, a Hog, a Boar, a Deer, &c. fed Carnem Bubulam, Vitulinam, Ovi- 
nam, Porcinam, Aprugnam, Ferinam ; Beef, Veal, Mutton, Pork, Brawn, Venifon; 
&c. Sed hine id ortum putaverim, quod Normanni milites Pafcwis, Caulis, Hart, lo- 
cifque quibus vivorum animalium cura agebatur, parcius fe immifcuerint, ( que itaque 
antiqua nomina retinuerunt ; ) quam Macellis, Culinis, Menfis, Epulis, ubi vel para 
bantur vel habebantur cibi, qui ttaque nova nomina ab illis funt adepti. 

Ex eo autemtempore admifta futt exoticarum vocum farrago fatis fuperque nume= 
rofa: Non, quod lingua Anglicana ex fe fterilis fit & verborum inops, eft enim & ver= 
borum & elegantiarum fatis abunde plena, & (fi libet) ad luxurtem copiofa, nec quic= 
quam deeft quinex propria fupellettili acutiffimos fenfus valeamus fignanter exprimere 
G tuPanzas* ut vel ex unius Spenferi poematis abunde liquet, cuyus phrafis terfa fa> 
tis & eleganter compta, & copia plena, cafta tamen & exotico ornatu minus adulterata: 
Sed partim quod, propter varia cum exteris commercia, & frequentia prefertim in Re- 
gus familits connubia, agre potuerit evitari ; partim ettam quod nimia innovandi af- 
feGtatio (hoc faltem fupremo feculo ) inordinata prurigine multos irritaverit peregrinas 
voces prater neceffitatem conquirendi, qui nihil vel eleganter vel emphatice dict poffe 
exiftimant quod non infolitum quiddam aut peregrinum fonum fapiat. 

Hodiema -Atque hifce partim mifturis, partim longiori temporis trattu, qui etiam in aliis lin- 
lingia guisinfignem mutationem preftare folet, fattum eft, ut lingua illa ‘Anglo-Saxonica în 
paglia prefentem linguam Anglicanam fenfion mutata fuerit. 
Et Sco. Megue Anglia fola conclufa eft hac lingua, fed Anglia fines egreffa pracipuas etiam 
ca Scotia partes occupavit. Quod eo prafertim tempore faftum puto, cum Normanni An- 
gliam invaferunt : nam Anglorum Regia familia , & ex nobilibus non pauci, prater 
altos etiam ex plebe, Anglia pulfi in Scotram recepti, linguam fuam fecum portarunt, 
qua continuis fubinde commerciis confirmata co ufque invaluit ut eadem nunc fit Anglo 
rum & Scotorum lingua: Nifr potius dicendum videatur, cultiorem banc Scotie par- 
tem & Anglia proximam cofdem cum Angliaincolas nattam efe, ex Saxonibus oriundos, 
8 fuiffe oltm Regni Nordanhumbrorum partem: Nam Scoti Montani ( Highlan- 
ders difti) bos (qui vecantur Lowlanders) non minus quam Anglos, Saffons ( hoc 
eft Saxones ) appellant : fe vero Gael & Gaiothel dixerunt olim. At Montani illi Sco- 
ti, & Infulani, (variarum adjacentium infularum incole, ) qui magnam quidem, fed in- 
cultiorem, Scotie partem occupant, ad Septentrionalem ® Occidentalem Scotia partem 
pofiti, antiquam linguam Britannicam, feu potius Hibernicam, magna ex parte, etiam= 
num retinent : funt enim Pi&orum (hoc eft, antiquiffimorum Britonum, jugum Roma- 
num dedignantium, in montofas hafce & afperrimag regiones pulforum) reliquie, admi- 
Ste scotis (èScythis forfan, aut Gothis, olim ortundis ) ex Hibernia huc adveftis : 
Noe & Hibernia incole olim dicebantur Scoti. ca pa 
igitur illa quam trado lingua Anglicana, antigue Teutonica propago, (e) 
bodierna Cassia, Belgica, Dai piani affines ; & quidem pari ab his dif- 
fert, quo & ipfe inter fe. 
Operi Hujufce autem lingua Grammaticam inftitutionem ideo aggreffs fum; quod ipfins 
fulcepi cognitionem dich sò exteris non paucis maxime defideratam: quo poffint varia illa 
si 6 maximi momenti feripta intelligere, que apud nos noftro extant idiomate. Multi 
nempe funt, prafertim ex Theologis exteris, qui Theologiam Pratticam, prowt è no- 
ftris tradi confuevit, fummopere cupiunt intueri ; qua in re Concionatores noftros, faven- 
tibus Divini numinis aufpicits, profeGtus non vulgare; feciff> in confefio eft ; partim qui- 
I dem 


uam Anglicanam immutare potuerint. Quamuis 


Ap LectorEM 


dem quoniam minor fuerit neceffitas de rebus Controverfis ad populum verba faciendi, 
quam ubi Pontifici Reformatis pa(fim immifcentur 5 8 partim etiam quod multi ex po- 
pulo Anglicano ferto pit, fincero cordis affetu pietatis ivipyesar amplexi, 8 ( pro more po- 
put ) vorSisxoos, feveriorem pica spraxin & intelligere defideraverint & exercere, unde 
& ejufmodi Concionatorum avidi auditores fuerint qui Theologia praxin efficacius tradi- 
derunt, eorumque feripta diligentius evolvere confueverint. ded & preterea, non Theolo= 
gica tantum, verum etiam spe literature fcripta, paffim La Anglicano idio- 
mate edita; adeo ut fine faftu dicere liceat, vix. quicquam folidioris salini; ele, 
quod non fit nunc dierum etiam în ipfa sa Anglicana faltem mediocriter traditum ; & 
multa quidem quotidie feripta prodeunt ragno: 

Cum autem ea que jam difta funt bujufce lingue defiderium apud multos faciant, con- 

queruntur tamen exteri non raro, lingue noftra difficultatemtantam Lai illam non fa- 
* cile afequi valeant; fed 8 ex noftratibus aligui, quod tamen mirandum eft, nefcio quam 
perplexam fomniant & intricatiorem lingue noftre rationem, ut agre poffit Grammatica 
leges fubire ; adeoquetamqui difcere quam qui docere volunt, confufe plerumque rem 
aggrediuntur, unde & tedti multum& moleftie confequi neceffe eft. Cui ego malo ut re- 
medium ferrem, hoc quicquid eft operis ultro fufcepi, ut linguam in fe faciliimam brevi- 
bus praceptis traderem, unde & exteri facilius illam addifcere valeant, & noftrates ve- 
ramnative fue lingue rattonem penitius perfpiciant. . 

Nonignoro alios ante me hoc aliquando asgreffos effe, & aliquid etiam non contem- 
nendum praftitiffe, nempe Dottorem Gill Latine, Benjaminum Johnfon srglice, & 
nuper non male Henricum Hexham Belgice, (quem tamen mibi non prius videre con- 
tigit quam totum opus confummaveram , & quidem ultime pagine , editionis pri- 
ma, fub prelo erant. ) At nemo eorum, quantum ego exiftimo, illa infiftit via que huic 
negotio maxime eft accommodata : omnes enim ad Latina lingue normamhane noftram 
Anglicanam nimsum exigentes, ( quo etiam errore laborant fere omnes in ali modern 
linguis tradendis,) multa inutilia precepta de Nominum Cafibus, Generibus, @ Decli. 
nationibus, atque Verborum Temporibus, Modis, & Conjugationibus, de Nominum item 
& Verborum Regimine, aliifgue fimilibus tradiderunt, que è lingua noftra funt prorfus 
aliena, adeoque confufionem potius & obfcuritatem pariunt, quam explicationi inferviunt. 

Etpropterea nova prorfus methodo incedendum effe mibi vifum eft, quam non tam tra&in- 
ufitata Latina lingue, quam peculiaris lingue noftre ratio fuadet : (quam, poft hec pri- si metho- 
mum edita, imitati Sade Gallorum aliqui sn fua Grammaire Univerfelle; que ©°* 
Latine poft edita, Grammatica Univerfalis dicstur ; methodo mee multum confor- 
mis:) tota nempe Nominis Syntaxi Prepofitionum fere auxilio preftita, & Verborum 
Conjugatione facili Auxiliartum ope peratta, illud leviffimo negotio peragitur, quod: în 
aliis linguis ingentem folet afferre moleftiam. 

Sunt quidem & apud Latinos nonnulla, tam Subftantiva quam Adjeftiva, que Apto- 
ta funt & plane Indeclinabilia, ut pondo, nihil, inftar, fat ( fubffantive pofitum ) frugi, 
nequam, prefto &c. que tamen ad aliorum imitationem, Genera & Cafus babere fin- 
guntur, licet, per Cafus omnes omniaque Genera, invariata prorfus maneant : At vero, 

f eorum Subftantiva omnia Aptota eflent, & Adjettiva plane indeclinabilia ; certo cer- 

tius de Cafibus & Generibus Nominum omnino altum fuiftet filentium, & magna fimul 
eorum pars, que de Nominum Syntaxi jam nece[fario traduntur, nufquam confpicere- 
tur.  Atque idem etiam devarits verborum Modis & Temporibus formandis plane 
eveniret, fi omnia rio vocis Tempora ejufmodi folum circumlocutionibus exprimen- 
da efent, quales inquibufdam Paffive vocis Temporibus sg stai Apud nos 191- 
tur, ubi res omnino fecus fe habet quam apud Latinos, cur bujufmodi Cafuum, Ge- 
nerum, Modorum, Temporumque fi#am & ineptam plane congeriem introducamus 
citra omnem neceffitatem, autin 1pfa lingua fundamentum, nulla ratio fuadet. 

Recepta tamen apud Latinos artis vocabula, quanquam lingue noftre non ufgue- 
quaque accommodata, retinenda cenfui ; partim quod fignificationis jam note fint, par- 
tim etiam quod nollem prater neceffitatem quidpiam innovare. “Ut autem tedium 
quantum fieri per evitetur, fuccentta phrafi ufus fum, Sea que minoris momenti 8 
wesrincimpa videri poffint, diftintto chara&iere fecernenda curavi. \ Delio: 

Pronunciationem, five Literarum Sonum quod attinet, conatus fum eodem modo ex- tione & 
plicare quo inaliis linguis fieri folet ; collatis fcilicet fimilibus aliarum linguarum fonis Sonorami 

I CUM ta, 


PraFATIO. 


cum moftris; ut, cum e «Anglicum eodem fono efferri dico, quo Gallorum € mafculi- 
num; Altaque fimilia. . : 

Quoni.m vero nonnunquam contingat, ut hoc modo ignotum per ignotius explicare vi- 
dear, cum alii fortaffe non magis intelligant fonum Gallicum quam Anglicanum ; neque 
tamen aptior modus occurrere foleat inbujufmodi feriptis, quo, fine viva voce, literarum 
foni explicentur ; novaetiam ® hic via incedendum effe cenfui : ideoque variam litera- 
rum formationem ore alisfque loquele inftrumentis peratam tradidi; urde non minus 
accurate debiti foni indicari pofle videantur, quam fiviva voce proferantur. 

Hoc autem fufius aliquanto, € peculiari Traftatu prafizo, tradere mallem, quam 
Grammatices Syftemati immifcere, partim quod non magis ad linguam Anglicanam 
étare videatur quam ad quamvis aliam ; partim etiam quodomnino novum fit, nec 
abaltis, quod fciam, ante me, tentatum : Quamvis enim quarundam literarum for- 
matura ferfia apud nonnallos tradita confpiciatur, nefcio tamen an quifpiam (me 
prior) totamloquele rationem conjunitim & Syftematice tradiderit. Dum autem hoc 
edior, novam me prater aliorum methodum, lterarum diftributionem inducere, le- 

ds o. non mirabitur. 
MutiLo—Eam vero quam hic trado Sonorum Formationem ( Anno 1653 primo editam) poft- 
Giodi. quam attentius perpenderam ; non modo binc ex noftratibus nonnullos, ad fonos prefertim 
aliquot literarum, few hafitantes, feu balbutientes, docuerim clare atque expedite illos 
eloqui; atque exteros aliquot de fonis quibufdam ut difficillimis aut n= altem ) impof- 
Sbilibus conqueftos, docuerim extemplo cofdem facile & abfque ulla moleftia proferre; 
( monftrato tantum, quo organorum pofitu , proferri debeant foni; aut corrigi, quam 
five organorum vitto five prava confuetudine contraxerant, hafitantia : ) Sed duos etiam 
(eo quod furd: fuerint ) plane Mutos, Loqui docui & nulla non vocabula ( five ex noftris, 
five que exteri ut omnium difficillima propofuerint,) diftinéte proferre; fed & (quod 
huc tamen non fpeltat ) animi fut fenfa aut verbis eloqui aut feripto confignare, atque 
ab ali feripta ag & intelligere. Nec dubito ideman quovis alio me praftiturum 


(modo fani cerebri fit, & cut loquele organa nun fint vitata aut praveformata, ) utut 
- firdus fit vel maxime. 


DeEty- ‘Tandem, fubcaleem operis, adjunxi de Btymologia trafationem breviufeulam ; 

mologia. sua vocum cognatarum invicem tam Convenientiam quam Deferepantiam breviter adno- 
tavi, @ fimul.pracipuarum apud nos fervilium Terminationum ufum ; atque voces exo- 
ticas'in linguam noftram inferendi morem ; denique& Le aa apud nos èv:pi)cmisay, 
few vocum, ipfo fu: fono varias rerum fignificatarum affettiones indicantium, formatio- + 
nem infimuavi ; non quidem ejufmodi voces omnes recenfendo, fed ejufmodi faltem ali- 
quot manftrando, qualium ingentem quilibet numerum obfervare poterit. 

Si quis dutem, ex noftratibus dalia, hoc totum quicquideft operis penitus omitti 
poffe credat, nequerem magnam effe dicat vernaculam linguam callere, ejufgue minu- 
tas obfervare + hoc folum regero; Multa effe peo quamvis cognita non magnam me- 
reantir laudem, eadem tamen ignorata, non leve poffunt dedecus imprimere. 

Atque bacfere funt ( faltem fitd quod de Mutis diflum eft excipias ) que Leftorem 
monueramin Editione Prima Anno 1653, Oxonte. In Secunda, ibidem, 1664, ad- 
geci nonnulla, net tamen multa. Quam fecutaeft HamburgiTertia, 1671. In Quar- 
tar1674, auttiora multa funt; prafertim Capitibus 14 & 15. Quaque ad calcem ibi 
fegiatur Praxis Grammatica, tum primum prodist. Quinta hac, quam pracedentes, 
oh adhuc quttior. : 


INDEX. 


ee 





INDEX. 





Tratatus Proaemialis. 


De Loquela; five Literarum omnium genuino So- 
no, carumque in ore aliifque vocis organis For- 
matione. 


SECT. 1. De Loquela in genere, ejufgue affeBibus, 
a. De Vocalibus, carumque formatione. ° 
3. De Confonantibus, earumque formatione, 


4. De Sonis Compofitis 


Grammatica Anglicana. 


CAP. 1. hag Lingue Anglicane Pronunciatione; five literarum Sono apud 
Anglos 


SECT. I. De Literis in genere, &3 primo de Confonantibus. 
2. De Vocalibus. 
3. De Diphthongis. 
4. De Cofinio ager ConjunBHis. 

CAP. 2. De Nomine Subftantivo. 

. De Articulis, 4& Te; eorumque ufu. 

. De Prapofitionibus, carumque ufu. 

. De Adje@ivis, 

. De Gradibus Comparationis, l 

. De Pronoininibus; ‘feu Nominibus Perfonalibus, 

. De Verbo. : 

. De vata Auxiliaribus mutilis; Do, fhall, will may, can, & muft ; corum> 
ue ufù. 

5a De Verbis Auxiliaribus integris, Ave & Am; eorumque ufu. 

1r. De fede Vocis Nominativa & Accufativa ; aliifque ad Verborum Syn- 
taxin fpe@antibus. ; ; 

12. De Verbis Anomalis, 


mi da wo, 


x soya 


* Cc 13. De 


INDEX. 
13. De Adverbiis, Conjun@ionibus, Prepofitionibus, & InterjeCionibus, 
14. De Ripaclogli; five Vocum Derivatione, feu cognatione mutua. 
‘ 15. De Poefi, ( nuncmulto fufius quam ante, ) 


Praxss Grammatica. 
Prima ; Oratio Dominica. 
Secunda ; Symbolum Apoftolicum. 
Tertia. 


Traltatus 


De Sonorum Formatione. 


poflit aliter ; licet enim, fi citra moleftiam fieri poffit, etiam illic fono vivido, hoc ef. ma- 
fculo, efterre ; ) ut, vertue, virtus ; Zberal, liberalis; 42erzy, libertas; &o. 

Ibidemetiam, fed Minoriadhuc fauciumapertura fonatur è velzobfcurum: 8%, 
Differt è Gallorum.e foeminino, non aliter quam quod, ore minus aperto, la-"* 
bia propius accedant. 

Eundem fonum fere proferunt Galli in poftrema fyllaba vocum fervitenr, facrificateur, &c. 

Angli plerumque exprimunt per # breve, in zur, verto ; durr, uro ; duli fegnis, obtufus ; . 
ent, feco ;&c.. Nonnunquam o & or negligentius pronuntiantes codem fono proferunt, ut 
in cème, venio ; Jòme, aliquis; done, attum; company, confortium; comntry, rus; couple, 
par; cduet, concupifco ; ve, amo ; alifque aliquot; qua alio tamen fono reftius proferri 
deberent. Cambro-Britanni ubique per y fcribunt; nifi quod hanc literam in ultimis fylla- 
bis plerumque uti proferant. 

Vocales Palatina in Palato formantur; aére fcilicet inter palati & lingue me- pateine: 
dium moderate compreffo: Dum nempe concavum palati, elevato lingue me- ’ 
dio, minus redditur, quam ingutturalibus proferendis. Suntque he in triplici 
gradu, prout concavum magisminufve contrahitur. 

Que quidem diverfitas duobus modis fieri poteft: vel fauces contrahendo, manente lin- 
gua in eodem fitu ; vel faucibus in codem fitu manentibus, lingue medium altius & ad an- 
teriores palati partes elevando: utrovis enim modo fiat, vel euam fi utroque, perinde el. 

Majori apertura formatur Anglorum a, hoc eft, 4 exile, Quale auditur 
in vocibus, dat, vefpertilio ; date, difcordia ; al, palla Epifcopalis ; pale, pali- 
dus; Sam (Samuelis contra&tio ;) fame, idem; /amb, agnus; /ame, claudus; 
dam, mater (brutorum ;) dame, domina; bar, vedtis; bare, nudus; dan, exfe- 
cror; bane, pernicies ; &c. 


È 


Dittert hic fonus è Germanorum # pingui feu aperto ; eo quod Angli lingue medium 
elevent, adeoque aérem in Palato comprimant ; Germani vero lingue medium deprimant, 
adeoque aérem comprimantin Gutture. Galli fere fonum ‘illum proferunt ubi e i 
literam 22, vel #, in cadem fyllaba, ut enzendement, &c. Cambro-Britanni, hoc fono folent 
fuum 4 pronunciare: Italique fuum. 


Ibidem item, fed Mediocri oris apertura, formatur Gallorum 6 mafculinum : 
Quo modo Angli, Itali, Hifpani, aliique hanc literam proferre folent; vivido ** 
&acuto fono. Eftenim fonus medius inter vocalem precedentem, & cam qua 
mox fequetur. ‘ 


Hune fonum Angli non modo per e, fed & ( ubi producitur ) non raro per ea, & ali. 
quo per ei, exprimunt. Ut, #6e , ( articulus; ) rbere, ibi ; #6e/e, hi; fel}, vendo; feal, 
igillum; #e/, nuncio, numero; fea/, querquedula ; /fea/, furari; fet, filto ; fear, fella; 
beSt, optimus ; deaff, beltia ; red, rubicundus ; read, lego ; receive, recipio; decezve, deci- 
pio ; &c. Quanquam revera voces per ea feripta reftius pronunciarentur, fi, preter fonum 
ipfiuse produéti, euam fonus Anglici 4 ( rapullime pronunciati ) adjungeretur ; prout olim 
pronunciatas fuilte verifimile elt, atque in aliquibus locis, prefertim feptentrionalibus, eti- 
amnum pronunciantur.. Qua vero perei feribuntur, reftius item per conjunétum utriuf- 
que licera fonum proferri pollent. 


Ì 


Ibidem etiam, fed Minori adhuc oris apertura, formatur * exile; Gallis, Hi- e,î, ele. 
fpanis, Italis; & plerifque aliis familiare. 


Hunc fonum, quoties correptus eft, Angli per é breve exprimunt ; quum vero produci- 
tur, feribung ut plurimum per ee, non raro tamen per se, vel etiam per ea. Ut, /if, fedeo; 
feet, id video ; fil, idoneus ; feet, pedes; fi/,impleo ; feel, taftu fentio ; field, ager; flill, 
femper, quietus ; /fee/,chalybs ; #4, malus; cel anguilla ; #7, in; ire, hofpitium ; fin, pec 
catum ; fer, vifum ; friend, amicus ; fiend, cacodamon ; wear, prope; dear, chia (dea 
audio ; &c. Quanquam revera, corum qua per ea feribuntur, nonnulla etiam (& quidem 
melius ) feribuntur per ee, alia potius per é mafculum proferuntur, adjunéto etiam fi liber 
exilis é fono raptiflime pronunciati. Cambro-Britanni fonum hunc, non modo peri, & 
(in ultima fyllaba ) pery, fed& per #.fcribunt, quam literam hoc fono femper .efferunt, 
adeoque diphthongos ax es omnino ut «i ei pronunciant. 


Vocales Labiales, in ipfis Labiis (in rotundam formam colle&is) forman- Leida. 
tar; aére ibidem moderate compreflo. Suntque ha etiam in triplici gradu, 
feu differentia. . 
* C3 Majori 


4 De Sonorum Formatione. 


6 reso» —’Majori labiorum apertura formatur $ rotundum ; quo fono plerique profe= 
dim = runtGracorum a. ve 

Hoc fono Galli plerumque proferunt fuum 44. Angli ita fere femper proferunt 0 produ- 
QAum, veletiam 02, ( ipfo a nimirum, nunc dierum, quafi evanefcente ; de quo idem hic 
judicium ferendum eft, ac fupra de e4:) Ut,one, unus ; none, nullus; wdole, totus; dele, 
foramen ; coa/,carbo ; boat, cymba ; 027, avena ; #bofe, illi; chefe, cle; 1; &c. At ubi o breve 
eft, ut plurimum per # apertum, ( de quo fupra, ) rarius per é rotundum pronunciatur. 

voip In labiisitem, apertura Mediocri formatur Germanorum # pingue : quo fono 
gx. —etiamHifpani, Itali, aliique non pauci utuntur. + 

Galli per eg: Cambro-Britanni per w : Angli plerumque per 00, ( rarius per # vel 04; 
exprimutt; ut, foot, pes; fboot ( ico vel bombarda ) projicio ; fw/, plenus ; 004, Pad 
pull, vello; pool, pifcina; g004, bonus; (food, Iteti ; wood, lignum ; «20074, procatus fum; 
mood, modus ; our, lamentor ; courfe, curfus ; fource, fcaturigo ; could, poflem ; would, 
vellem; /bould, deberem ; &c. At, de, ago; goe,eo; move, moveo ; & fiqua funt fimilia; 
reGlius, per è rotundum, quam per # pingue, etferuntur. 

tiesile, Ibidem etiam, fed Mineri adhuc apertura, formatur # exile; Anglis fimal & 
Gallis notiffimum. 

Hoc fono Angli fuum «longum ubique proferunt ; ( nonnunquam etiam es & ew que 
tamen reftius pronunciantur retento etiam fono e maftuli: ) Ut, mufe mufa, tune mo- 
dulatio, /te barbitum, dure duro, m2ute mutus, new novus, grew mifceo, ( cervifiam co- 

po) knew novi, view afpicio, few vice, &c. Hunc fonum extranei fere affequentur, fi 

iphthongum #4 conentur pronunciare ;. nempe 7 exile litere vel w preponentes, ( ut in 

Hifpanorum ciudad civitas. ) Non tamen idem eft omnino fonus, quamvis ad illum proxime 

accedat ; eft enim #4 fonus compofitus,at Anglorum & Gallorum # fonus fimplex. Cambro- 

Britanni hune fere fonum utcunque per io, yw, «w, deferibunt ; utin Ziw color, /yw gu- 
bernaculum navis, Duw Deus, aliifque innumeris. 

Hos ego novem fonos vocales effe agnofco; nec fcio plures. ( Anglorum 
enim ? latum, fonum effe fimplicem, haud exiftimo ; ut poft dicetur.) 

Vicalsm -—Nonnego tamen, in qualibet vocalium fede, ubi ego tres tantum gradus apertura propo- 

Miewrwi, fui, fieri poflè, ut plures fortafle, vel nunc dierum alicubi, vel faltem pofteris aliquando fe- 

paci por Sulis, oblerventur ; adeoque polfe fonos quofdam intermedios etferri, ( qualis Elia elt 

fe © Gallorume neutrum, inter vocales Palatinas 4 & é:) eft enim aperture menfura, inftar 
quantitatis continuz, divifibilis in infinitum. Ut cnim, in Ventis enumerandis, olim qua- 
tuor, deinde duodecim, tandem triginta duo numerantur : Ita etiam, cum Arabes, & forfan 
Hebrzi antiquiores, non nifi tres vocales ( hoc eft, in fingulis fedibus unam) habuerint, 
noftro autem feculo in fingulis fedibus, faltem tres manifefte diftinguendas obfervemus j 
quid impedit, quin pofteri euam hifce intermedias quotlibet interponant ? 


Sylbarm Suntautemhe vocales omnes tam produ&ionis quam contra&ionis capa- 
leg ces, (undefyllabarum /ongarum breviumque diferimen oritur. ) 
tas,ank, -Licetqueedam rarius producantur, (ut Zobfcurum & e foemininum;) alia 
rarius corripiantur, (ut érotundum, &zexile, faltem apud nos.) Sed & con- 
fone etiam produ@tionis capaces funt, (ille pracipue qua ad vocalium natu- 
ram propius accedunt:) prater f,#, 4, ( vel e durum, ) que abfolute Mute 
funt; nec ullum per fe fonum edunt, fed folummodo fonum ( five pracedentem, 


five fubfequentem ) modificant. 





S ect. IILl 
De Confonantibus. 


fina= Onfonas item in tres Claffes diftribuimus, non fecus ac vocales, Labidles; 

room difiri- Palatinas,& Gutturales ; prout labiis, palato,aut gutture formantur: Nempe 

4 dum fpiritus, ex pulmonibusemifTus, his in fedibus vel Intercipitur, vel faltem 
fortius Comprimitur, i 

‘ I Notandum 














Tractatus Proomialis 
DE LOQUELA, 


SIVE 


Literarum omnium Formatione & genuino Sono. 





SECT. L 
De Loquela in genere, ejufque affettibus. 


X conjun@is Vocibus Sententiss, ex conjungtis. Sy/labi; Voces, & ex 
conjungtis Literis Syllabas, fieri; Sententias item in Voces, Voces in 
Sylfabas, eafque tandem in Literas, refolvi; notius eft quam ut di&u 
opus fit. Cum autemin Literis terminetur analyfis, feu vocum re- 
folutio, tanquamin primis Elementis non ulterius refolvendis, (quare & suxsia 
. Greecis dicuntur : ) Latera dicenda eft Sonusin voce fimplex feu incompofitus, in fim- Lia, 
pliciores indivifibilis. Et peculiari plerumque Chara&ere defignatur. se 


Sin malit aliquis non Sor ipfum fimplicem, fed CharalZerem foni fimplicis indicem, 
Literam appellare, fruatur, per me licet, arbitrio fuo : ego hac ex parte, nullam movebo 
litem. Fateor cnim Gracorum peéuza è feribendo, & Latinorum ZLiteram vel è limeando Undedica: 
( ut Scaligero videtur ) vel potius (ut ipfa 4ea) è Zimendo dic: ut illud fignificet vox se, 
utraque quod charte in/criptumz eft vel i/iruaa. Necvideo cur pergeminum #2 feribi de- 
beat &etera, nili cum carminis ratio poftulat ut prima fyliaba ( qua fit natura brevis ) fa- 
cienda fit longa, ut in Re/igzo, Relliguie, & fimilibus. i 

Quod fi occurrat aliquando Character aliquis fonum exprimens non omnino fimplicem, 
fed ex duobus pluribufve conflatum, &intotidem refolubilem ; non tam Lirera dicendu$ , 
eft Charaéter ifte, quam /iteraruri aliguot abbreviatura, five in unami notam contraltio, tot 
revera literas in fe continens quot funt fimpliciores illi foni ex quibus conflatur poteftas ejus. 
Hoc in Latinorum @,.x, Gracorum £, +. 5» Hebreorum y, aliifque aliquot, notillimum eft: 
conflantur enim ex e5, 65, #5) 15 e7) DI. 

_ E contra vero, Sonus fimplex , quamvis pluribus fortaffe Chara&teribus defcribatur, pro 
vinica litera cenfendus eft. Sunt enim 26, ph, non minus quam, #, fi litera fimplices. 


Literas proferendi, & univerfam quidem Loquelam perficiendi, Inftrumenita 2r/frmene 
funt precipua, Pulmo & Larynx, cum adjacente Afpera Arteria; item Lin- pria 
gua, Nares, Labia, varieque Oris partes, sfi, 

Ex Pulmone per Afperam Arteriam efflatur Spiritus, five infpiratus aér, qui 

uafi vocis five loquele Materiam fubminiftrat. Ex hujusenim varia colli- 
fone Sonorum oritur varietas,tam quoad ‘Tonos, quam quoad Articulationem. 
Hxc autem diverfificatio non ab ipfo Pulmone, fed aliunde, provenit; ut mox 
dicetur. Nulla enim aliaà pulmone provenit Sonorum variatio, nifi quate- smonei 
nus majori minorive violentia {piritum extrudit; unde vox evadit (ceteris pa- farido 
ribus) magis minufve fortis & fonora, Illud enim praftatin loquela Pulmo; sode. > 
quod in Muficorum Organis pneumaticis Folles, 

Tonorum varietas, quoad Gravitatem fcilicet & Acumen, parti ex Trachza, reno 
five afpera arteria, ortum habet: nam, ut.tubus, fic trachea, longior & ftri- fra 
@ior Sonum efficitmagis Acutum, brevior autem & magis dilatata Graviorem © men, sd 

* C2 ( Unde, 


De Sonorum Formatime. 5 


._ Notandum autemeftinfuper, triplicem obfervari poffe fpiritus DireBionem. spiriza 
Dirigitur nempe vel 1 totus adfauces ; per labia fcilicet egreffum appetens ; vel A 
2 ad nares fere totus dirigitur, inde exitum querens; vel denique 3 quafi equa- di 
Liter snter fauces narefgue dividitur, Hujusautem Diredionis diverfitatem, ex 
varia Uvula pofitione, totam provenire credo. 

Cum vero fpiritus fingulis hifce tribus Modis emiffus, poffitetiath in fingu- coyine 
lis illis tribus fedibus penitus cane ; Novem diverfe Confonantes hinc ori- frtafa 
ginem fortiuntur; quas Primitivas five (lag, ppelare libet: Si vero non pe- 
nitus intercipiatur fpiritus hifce fedibus, fed folummodo ar&ius Comprimatur, 
viam nemipe (gre licet) exenndi inveniens; pro vario compreflionis modo, 
varii adhuc alii confonarum foni efficiuntur,quas confonas Derivativas five Aper- 


tas appellabimus. 5 
Sì Spiritusper fauces ad labia diretus, occlufis Labs intercipiatur; formatur see 
_ litera P; Grecorum x; Hebreorum Pe dageffatum. P. 


Arabes hane literam non agnofeunt { fed ipfius loco fubftituunt vel Be vel Phe; ) Perfa 
tamen spia qui prater Arabum Pe habent & fuum Pe, quod è 2e tribus fubferiptis 
punétis diftinguitur. 


Si vero ad Labia non perveniat, fed in Pa/ato penitus intercipiatur, (admoto 
nempe lingua extremo ad palati partem anteriorem, feu, quod idem eft, fu- 
periorum dentium radices;) formatur confona T; Gracorum 73 Hebreorum 
©, vel n dageffatum; Arabum Te (veletiam 7a, ) 

Si vero ne huc quidem pertingat, fed fummo Gutture intercipiatur, ( admota 
lingue parte pofteriori ad pofteriorem palati 3) formatur Pa (vel € ©. 
durum;) hoceft, Gracorum x; Hebreorum 3 dageffatum, & }; Arabum Ceph, 

& Kaph. Atque hoc fono Cambro-Britanni fuum € femper proferunt. 

Has autem tres Confonas abfolute Mutas dicimus; nullum enim per fè fo- 
num edunt, aut quidem edere poffunt, fpirit nufpiam in liberum aérem exe- 
unte; namad nares non pervenit, per fauces non exit. 

Si Spiritus, inter nares & fauces aqualiter divifus, occlufis Labiw intercipiatur ; seni-mi 
formatur confona B; Gracorum 6; Hebrzorum 3 dageffatum; Arabum Be. *, 

Si, in Palato; formatur D; Gracorum d; Hebraorum © dageffatum ; Ara- D. 
ere (Dede) sa i 

Sin intercipiatur in Gutture, (nempe inter pofteriorem lingue & palati par- 
tem;) focosa? G; Grecorum y; Hebreorum 1 dageffatum; icloo (bon e. 
Gjim, quamvis ea fit affinis litera, fed) Gain. Cambro-Britanni fic femper pro- 
ferunt fuum g. : 

Atque has ego Semi-mutas srl s exiguum enim fonum in naribus efficiunt, 
qui per fe quidem audiri poteft nullo alterius litere fono accedente, 

Sì vero Spiritus totus, (vel ipfius, fiita placet, pars precipua,) 44 nares di- Seni-vot 
rigatur, (atrem in oris concavo manentem folummodo in tranfiti concutiens;) ‘* 
©obturatis tantum Labis-formatur M; Grecorum #; Hebraorum n; Arabum a. 
Mim. 


Sin obturatio in anteriori Palato fiat, formatur N; Gracorumy; Hebreo- m. 
rum & Arabum Ns. 

Si autem in Guttare (hoc eft, in pofteriori palati parte ) fit obturatio, for- 
matur fonus ille, quem exprimunt Graci per y ante x, y, 45. 


Latini vero olim aliquando ut Apchifes, agceps, » &c. ( teltibus Prifciano 
& Varrone: ) at nunc ( ficut Ea Me et ae per sante ejufmodi confonas 
( prefertim in eadem fyllaba ) puta 4,9,, item, g, ch, duro ( hoc db genuino ) fono 

‘olatas. Aliusenim auditur fottus litere # in vocibus zh, dilutum; /fr, peccatum ; #8, 
in: alius in thing, res; think, cogito; (ing, cano ; fingle, fimplex ; /ink, fubfido; mà, 
atramentum; Zynx, &c. Item 1n42n4, manus; dand, ligamentum ; rem, currebam ; aliter 
fonatur #, quam in 4ang, ee: bank, collis ; rank, feries $ &c. Imo in iifdem vocibus, 
prout varie dividuntur fyllaba, alius atque alius erit iftius litera fonus : aliter fonabitur # 
in lon-ger, firon-ger, amger, drin-ker, in-gruo, con-gruo : aliter vero in /ong-er, firong-er ; 
ang-ery demk-er,îng-ruo, cong-ruo, Item, dum dicunt alii in-quam, tan-quara, nun-quar, &c. 


I alios 


6 De Sonorum Formazione. 
alios audiemus ita loquentes acfi feriberetur in9-wars, tang-vam, nung-wam, vel ink-wam, 
tank-war, nunc-wam. In prioribus ubique, dum 7 fonatur, extremitas lingue anteriorem 
palati partem prope fuperiorum dentium radices ferit ; in pofterioribus, cadem lingua ex- 
tremitàs potius ad inferiorum dentium radices deflettit, polterior vero, lingua pars ad palati 
partem pofteriorem clevatur, fonumque illic intercipit : eodem nempe modo in ore formatur 
quo G, at illam fpiritus direftionem fortitur quam haber A. Eftque hic,ni fallor, fonus ille 
uo multi vellent Hebreorum y pronunciari ; dum per ng, 266,87, 202, &c. proferendum 
locent: innuune nempe fonum quendam qui nec litere n, neque litere g, perfefte refpon- 
deat, fed quiddam habeat qui cum utraque commune. Eundem etiam fonum nefcio an 
Hifpani proferant quoties literam # fuperne notatam ponunt ; & Galli fuum gu. 


Has ego tres confonas, Semi-vocales appello ;' majorem quippe fonum forti- 
untur quam quas Semi-mutas nuper diximus. — . 
Fiunt autem ha novem ( quas jam recenfui ) confone, fpiritu prorfus inter- 
cepto, ne nempe per osomnino exeat: quas igitur (/azfas diximps. 
Confine. —Eadem vero manente formatura, fi Spiritus, arte compreffus , exitum { agre 
de fa licet )inveniat ;formantur Confona quas 4pert4s dicimus ; illarum nempe omni- 
«ere; umà quibus derivantur (Semi-vocalibus exceptis) APirationes: Subtiliores qui- 
x Al dem feu Tenuiores, fi per rimulam oblongam; Craffiores vero feu Pinguiores, 
Sui: fi per rotundum quafi foramen, fpiritus exeat. Referuntur autem ad cafdem 
pr claffes cum Claufis feu Primitivis quibus funt affines. 


Semi-vocalibus vero, quas diximus, nullas literas A/piratas fubjungo ; non quod, fi illas 
pronunciaturo fpiritus erumpat, nullus audiretur fonus; fed quod fonus qui fie efficitur, 
+ nondum ( quod fciam ) in Literarum cenfu locum obtinuerit : vel enim boum wagiturs, vel 
eng humanum refert ; illum nempe fi in Labiis, hunc prefertim fi in Palato vel Gut- 
. ture, fiac. È 


Labizls. —’Literam P pronunciaturo, fi fpiritus erumpat, fit ipfius Afpiratio F, vel Ph; 
F.hoceft, Grecorum @; Arabum Pe ; Hebraorum Phe raphatum ; Cambro-Bri- 
tannorum ff. 4 


Nec'multum refert utrum per rims4/ara, an per rotundum foramen exeat: (2amvis enim 
eo modo fubtilior, hoc pinguior, fonus audiatur; tantillum tamen eft utri: Sue diferimen, 
ut nefcio an ullibi pro diftin&tis literis habeantur. 


v.  LiteramBpronunciaturo, fi fpiritus per rimu/lam exeat, formatur Anglorum 
V confonans; Hebraorum Bbeh raphatum. - 


Hifpani codem fono etiam è non raro efferunt, literas è & v promifcue ufurpantes.  Cam- 
bio-Britanni hunc fonum per f defignant ( fonum autem pracedentem ve) Anglo-faxo- 
nes vel fonum hunc non habebant, vel per fferibebant, nam v confonam non agnofcunt, 
variaque paflim per f fcribebant ( ut & poft illosAngli per aliquor fecula ) que nunc per 
v, non minus quam qua nunc per f feribuntur; ut gg; beogfor, &c. qua nunc give, beaven, 
&c. feribuntur.  Arabes & Perfe hunc fonum non habent: Turce tamen fic proterunt fo- 
num Zaw ; ut& non pauci 7/4 Hebrzorum ( quod alii potius ut Arabum Waw, feu #7, 
reftius proferri putant. ) Atque hoc fono Aiolicum Digamma 7 promunciatum fuiffe non 
dubito; cum enim antea habuerint Greci chara&terem #, non opus erat ut cidem fono ex- 
primendo novum charafterem excogitarent. Quid sent & Prifcianus agnofeit Latino- 
rum Fita fuiffè olim pronunciatum ; codem nempe fono quo poftea 77 confona prolata 
fuit, adeoque tandem Berni fad fonum è, feu pò, tranfii e. 


Si vero fpiritus per forametì rotundum exeat, (genis nempe contra&is, & ore 
w. rotundato,) formatur Anglorum W; Arabum Wam. Quo fono & Hebraorum 
Vau pronunciandum effe multi fentiunt. 


Germanorum W apud plerofque fic proferri puto ; apudalios tamen, ni fallor, fonum ex- 
hibet compofitum ex hoc & precedente, illum nempe huic preponendo ; nempe quod illi 
per Wa, Angli per 7ws feriberent. 

Non multum differt hic fonus ab Anglorum 00, Gallorum o4, Germanorum # pingui, ra- 

idiflime pronunciatis : adeoque è quibufdam pro vocali fuit habita, cum tamen revera con- 
ona fit, quanquam ipfi vocali admodum fit affinis. Cambro-Britanni tam vocalem illam 
quam hanc confonam codem charaftere w feribunt; nempe, cum accentu fuperne notatur, 
vocalis eft, & produtto fono effertur ; alibi fepe pro confonante habetur correpto fono ie 
l ata 


De Sonorum Formatione. v) 


* lata: utgwy42 ( diffyllabum )anfer, gwy‘44 ( monofyllabum ) arbuftà ; fic gw'yr curvus, 
guwyr viri. In vocibus Latinis quotes hic fonus literis /, 1 8, fubjungitur, ut in /madeo, 
quando, lingua, &c. è plerifque pro vocali habitus eft; & quidem ab illis fortaffe qui in Angle si 
rum wade, perfwade, fway, &c. confonam agnofcerent: utrobique tamen idem omhino fo- 
nus elt. a &in diphthongis, 4, ew, om, rite pronunciatis, vocalis que dicitur fubjun- 
&iva, non alia eft quam hec confona : qua de re videatur tra&tatus ille quem de Bivocali= 
bus edidit acutiflimus Garakerws noftras. 

Quum vero idem Vir Clariffimus contendit ( ut & alii magni viri )eodem fono Latino- 
rum V confonam /emper olim fuiflè pronunciatam ( quomodo etiamnum alicubi gentium 
pronunciatur : ) Ego quidem haftenus faltem affenuo ; illo nempe fono in multis faltem 
vocabulis fuille pronunciatam : At vero an in omnibus ita fuerit pronunciata, noti aufim 
affirmare.Exiftimo potius utrumque fonum,non modo nunc dierum,fed & olim (non autem ab 
initio) eidem charaéteri affixum fuiffe ; quadam nempe vocabula hoc, quedam illo fono, fuifle 
prolata, fortaffe & cadem nonnunquam vocabula vartis in locis, aut è variis hominibus, utro- 
que fono promifeue prolata: Hoc prafertim argumento duétus, quod videam Latina nomina 
per confonam 77 fcripta, cum in Grecam linguam transferuntur, quandoque per 6, quandoque 
vero per «; Grace feribi ; atque illud quidem jam olim obtinuifle; Nulla enim mihi apparet ra- 
tio cur non ( verbi gratia ) Latinorum avis Grace tai (& quidem femper ) fcribe- 
retur, potius quam dad, ( quod & de innumeris vocabulis dici poteft, ) nifi confona illa 
Y propius accederet adionum olici Digamma: Prafertim, cum illam 7” confonam in 
multis quidem votabulis ab ipfo Digamma Aolico ortum duxifle, fit in confeflò : Quis 
enim alam caufam,aflignat cur in Launorum video, vis, vefper, vinum, venter, veffis, ve- 
fior, Venetus, &c. conipiciatur 7 confona, (que in Grecorum 600, în» iano» dr@ rr 
€, 3%, di, Err@ non confpicitur, ) quam, quod foliti fuerint Aoles fuum Digamma 
hujufmodi vocibus pratigere ? Neque mirum videri debet, fi lingua Latina, qua tune ipfis 
erat vernacula, parem cum aliis linguis vernaculis fortem obtinuerit ; ut nempe ejufdem li- 
tere non fit eadem ubique & conftans pronunciatio. Fortaflé etiam & Hebreorum Zaw 
non erat idem ùbique fonus, ideoque Greece 4463, potius quam david, legitur : Quod de w cer- 
tum eft, Jud.12.6. Sed genuinum fonum Latinorum 7 confona, eundem eliè puto cum noltro 
W; indeque fa&tum effe, quod in vocabulis Antiquis Latinorum 7 confona tranfit in no- 
ftrum w; ut via way, vinum wire, ventus wind, vado wade, venio veni wendwent, vir- 
tus qworzd, vulnusatoon wound, vallum ceal, alufque innumeris, Antigdis inquam. Nam 
vain vanus, vein vena, vally vallis, verzue virtus, atque his fimilia, funt voces nòviti. 

Literam 7 pronunciaturo, fi fpiritus lam sso exeat; & quafi per foramen; for- Palcine. 
matur Gracorum @ ; Hebraorum iau raphatum; Arabum The; hoceft Anglo- Th. 
rum 75 in vocibus #high, femur; thin, tenuis; thing, res; thought, cogitatio; 
throng, caterva ; &c. 


Anglo-Saxones olim feribebant hac nota p quati Spàrar vocabant. Cambro-Britanni per 
Th femper feribunt. 


Si vero fubtilius exeat, & quafi per rimulam, (elevata paulumea lingua S. 
rte qua extremitati proxima eft, ut fpiritus in tenuiorem quafi laminam feu 
Bata comprimatur, in formam nempe latiorem fed minus craffam ) forma- 
tur Gracorum 7; Hebraorum Samech & Sin; Arabum Sin& Sad; Latinorum 
& Anglorum fvero (hoc eft, ftridulo & acuto) fono pronunciatum. 


Utin vocibus yes, ita (affitmandi particùla ; ) his, hic; #5, nos; #0us,fic; 6ifs, fibi- 
lo; £/s, minor ; fen4, mitto ; ffrong, fortis ; &c. Hoc etiam fono ronunciamus c molli 
us, ( nempe antee, è, &y,) ut in grace, dpi ; mercy, mifericordia ; peace, pax; fince, 
poftquam; principal, principalis; &c. Galli eodem fono proferunt c nonnunquam etiam 
ante alias vocales, ( attunc plerumque caudam affigunt, ) ut ga, ade/dur ; garcon, puer ; &ec. 


Literam D pronunciaturo, fi fpirituserumpat modo pinguiori, & quafi per Db. 
foramen; formatur Arabum Dha/; Hebreorum Daletb raphatum ; Hifpanorum 
d mollius, qualiter nempe proferri folet ea literain medio & fine vocabulo- 


rum, ut Mayeftad, Trinidad, &c. 


Hunc fonum Angli eodem prorfus modo feribunt quo fonum alium paulo fupra nomi- 
natum, nempe per 76, utinvocibus #èy, #bize, tuus; zhis, hoc; #bong6, quamvis; &c. 
Anglo-Saxones olim fonum illum per }, hunc vero per D, 6, feripfiffè puto, prout exeo- D 
rum feriptis liquet, ( quanquam & ipfi chara@teres illos non raro promifcue ufurpabant : )_ 

Sequentibus aaa cali Angli eundem chara&terem p_utrique fono FE, qui 

* D paulatim 


De Sonorum Formatione. 

ulatim degeneravit in charaterem p, qui in libris quamplurimis manu-fcriptis tuo > 
in in iis vocabulis qua nunc per #6 fcribuntur : Atque hinc eft pista in 
valuerit, qui etiam adhuc non raro reunetur, feribendi y°,y°,y%, pro #be, #bar, then, &c. 
Cambro-Britanni fonum illum per #4, hunc per 44 perpetuo feribunt; nifi quod aliqui 
melius feribi potfe contendunt per 45, qui non tamen obtinuerunt ut mos olim receptus 
IMMUteLur. 

Nos autem ( ut diétumeft ) utrumque fonum promifcue feribimus per #4 : Sed male qui- 
dem; cum neuter eorum fit fonus compofitus, fed plane Sani, à fortis literarum Ed 
todem fere modo defleétentes quo f & v è fonis literarum p & 4. Fateor tamen qua ratione 
prof feribitur pò, cadem etiam £4,55, 46, feribi pole : ut nempe literarum afpiratarum 
Affinitas fimul & Deflegtio ab iis è quibus oriuntur aliquatenus innuatur. Compofitum 
autem ex his literis genuinum fonum,omnino alium eflè quam qui eft literarum afpiratarum, 
patet ex vacibus Cob-bam, Chat-bam, Wit-bam, Mait-bam, Wad-ham , Wood-houfe , fe; 
heard, Clap-ham, Mep-bam, &yc. ( Item in Oc-bamn, block-bead, bog-heard, Cog-hil, bo Ben, 
dif-bonour, agi a , di-boneft, dif-bearten , Maj-bam , Cauf-bam , Wif-beart, &c. alios 
omnino fonos audimus quam quos vulgo feribimus per cb, gh. 

Utrumque autem fonum quem nos per ‘74 feribimus, Galli, Belga, aliique non pauci, 
vix aut ne vix proferunt ; dum illum autem proferre conantur, Galli plerumque 7, Be 
d, alii nonnunguam s fubitituunt.  Neutiquam tamen eft difficile genuinos hofce fonos 
proferre fiquis eorum formationem paulo attentius obferver; nempe, omnibus codem modo 
manentibus acfi prolaturus quiseflet literas 7, 4, nifi quod fpiritus erumpere permittatur: 
caveatur autem ne, etiam non attendenti , afturgat aliquantulum lingua pars extremitau 
proxima, adeoque literas.S & Z efliciat : utenim Sad 7, fic Zad 4; utjam dicemus. 


Sì eandem literam D pronunciaturus, fpiritum fubtilieri forma & quafi per 
rimulam protrudat, (elevata quidem in illum finem lingua parte extremitati 
proxima,) formatur Latinorum Z; Gracorum {; Hebraorum Zan; Arabum 
Ze: quem fonum etiam Angli per Z exprimunt. 


. Nonnunquam tamen Angli etiam literam S ( ficut & Galli ) eodem fono proferunt ; 
raefertim ubi inter duas vocales ponitur , & in fine di@ionis: ut in pleasure, vo- 
uptas ; ease, otium; /aws, leges ;&c. Et, quod fere folenne ef, ubi ex Nomine per / du- 
rum in ultima fyllaba pronunciato, fit Verbum; hoc verbum per 5 molle ( hoc eft,, per 2 ) 
pronunciatur : Sic 4 boufè , domus; 4 lowfe, pediculus; @ sms0wfé , mus; 4 price, pre 
tium; advife, confilium; clofe, contiguum; braffe , xs; glaffe , vitrum; graffe, gramen; 
greafe, pinguedo ; 4 fleece, vellus ; per fdurum : at #0 borse, in domum recipere ; 20 Jowse, 
pediculos captare ; #0 mouse, captare mures; zo prise, aftimare; z0, advise, confulere ; #0 
close, conjungere; #0 Braze, obeerare ; #0 fleeze, deglubere; per s molle proferuntur. 

Sed & codem modo etiam alix litere analogam alleviationem fortiuntur; namex Nomi- 
nibus /7e, uxor ; /fe, vita; firife,lis ; half, femiflis; caff, vitulus ; fafe, falvus ; breath, 
fpiritus ; c/orb, pannus ; per fonos duriores prolatis: fiunt Verba #0 wrve, uxorem querere ; 
to live, vivere; to ftrive, litigare; to balve , bifecare; zocalve, vitulum parere ; #0 fave, 
falvum reddere ; zo breathe, fpirare ; to clothe, veltire. 

Itali literam Z ( prafertim geminatam ) non raro fortivs proferunt, ut Hebreorum x vel 
#3; atque codem fono proferunt non pauci in vocibus Latinis £ ante i fequente etiam 
alia Vocali: Nempe Ziazza, 7enetie, &c. efferuntur Piatza, Venetzie, &c. 


Eidem litere D, vel (fi placet) litere N, fubjungere etiam licet duas alias 
literas eadem fede, nempein Palato, formatas: L& &, Hasautemliteris D 
aut N, potius quam litera 7; fubjungo; propter laryngis concuffionem, & 
fpiritus ad naresemiffionem, que -his proferendis fiunt; quarum litera 7, & 
que ab ca defcendunt omnes, fint ingapaces. 

Litera L formatur, fi literas D vel N prolaturus fpiritum è latere (five altero, 
five utroque) in duccarma leviter emittat, & per buccarum anfra&tus ad aperta la- 
bia, adjun&o etiam lingua tremore. Eftque hujus litera apudomnes (nì fal- 
lor ) gentes idem fonus : nempe ut Hebreorum 9; Gracorum A. 


Habentautem Cambro-Britanni aliumetiam fonum huic quidem affinem, fed fortiorem, 
(quem per % fcribunt, ut è litera / diftinguant; ) fpiritu nempe multo fortius in buccas 
extrufo : Unde fit fonus fpumofior, & quafi ex 0 conffatus. Apud alias gentes fonus ille 
( quantum fcio ) non auditur, nifi forte apud Hifpanos. : 


Litera R (que canina dici confuevit ) formatur etiam in Palato: fi nempe 
extremitas lingue, literam D vel N pronunciature, introrfum flexa fpiritum 
I exiturum 


‘ 


De Sonorum Formatione. 9 
exiturum forti quidem & frequenti concuffione verberet: Ex quo confli&@u 


tremulo, horridus ille fonus auditur, Eftque hujus litere fonus apud omnes 
idem: Nempe ùt Hebrgorum Re ; Grecorum e. 


Cambro-Britanni huic litera frequenter fubjungunt 4 ; eorumque 4 refpondet Greco- Rb. 
rum & afpirato. Americanosferunt, Aovarglie conterminos, (aut eorum faltem magnam 
partem, ) literas ZL & / pronunciare non polle, fed ipforum loco N fubftituere ; adeoque 
Nobftan dicere pro Lobffar. 


Literam X, vel € durum, pronunciaturo, fi fpiritus fubtilius erumpat, & ftri- Grnodes. 
&ius comprefius, formatar Gracorum x ; Hebraorum Cheth ; Arabum Che (re- ni 
@e pronunciata ;) & forte (4ph raphatum, fed vix à Noftratibus: fonus nempe 
medius inter C& HH. 


Eityue hic fonus Germanis familiaris, ut & Cambro-Britannis ; utrique perc6 feribunt. 
Apud Anglos pemtus defuevit i noftrum enim c6 alio longe fono profertur, ut poft dicetur. 


Si vero pinguius exeat fpiritus, & minus compreffus (ob laxiorem lingue H 
fitionem & latiorem exitum;) formatur Latinoram #; Hebraorum & Ara- 
He; Gracorum fpiritus afpiratus. 


Eftque hic fonus plerifque gentibus familiaris. Galli fepe feribunt 4, fed raro pronunci- 

ant. Nondiffertà fono prioris litere, nifi quod illic fpiritus fortiori conatu & per an- 

uftiorem quafi rimulam excat ( ideoque Afpiratio duplex dici foleat ; ) hic vero liberius 
È quafi per foratnen latius. j 

Graci, quali non effet litera ( quoniam exiguus quidem fonus eft ) Afpirazionem dixe- 
runt& ( faltem nunc dierum ) in literarum direfta linca non feribunt fed litera vertici 
imponunt; verum olim in ipfa literarum ferie vocalibus preponebant, ( atconfona p, ni 
fallor, poftponcbant ; ) atque hinc eft quod apud cos 77 eft centenarii numeri nota; quod 
enim nunc fg feribitur, olim fcribebant Hixerw. ‘ 

In aliis linguis nil video cur non pro coniona habeatur: Non enim, quia ipfius fonus 
ab aliquibus ( prefertim Gallis) inter pronunciandum aliquando omittatur , ideo literà 
cenfenda non eft; illud enim & multis literis eft commune, prefertim Hebraorum ( alio- 
rumque Orientalium ) literis quiefcentibus & A, ( ne opus fit Gallorum hac in re nimiam 
licentiam attingere ; ) Neque euàm quod; apud Latinos Poetas, ipfius interventio, voca- 
lium elifionem non impediebat ; nam neque «7, nec (olim) S, impedimento erant quo 
minus ejufinodi contraétio fiere. Fateor tamen Latinos hac in re eoufque Gracorum amu- 
los fuifle, ut merito dubium videri pollit num ipfi 4 pro litera habuiffe cenfendi fint necne; 
prafertim cum Grammaticos reclamantes videam. 


Literam y ( f&u G durum) pronunciaturo , fi fpiritus arfius compreflus Gb: 
per fubtiliorem quafi rimu/am exeat; formatur fonus qui per gh exprimitur. 


Hunc fonum Avglos in vocibus Zg4/; lux ; 721, nox ; rig8/, reftum ; deughéer, filia; &c. 
olim protulifle fentio: at nunc dierum, quamvisfcripturam retineant, fonum tamen fere 

nitus omittunt: Boreales tamen, prefertim Scoti, fere adhucretinent, feu potius ipfius 
loco fonum 4 fubftituunt. Hiberniin ipforum g6 hunc fonumexalte exhibent, ut in /gg6, 
lacus; &c. Differt è Germanorumcd ficut ipfumg ac; direftione nempe fpiritus partim ad 
nares, quam nec e nec cd omnino patiuntur. Germani tamen ealdem voces fere per c6 
feribunt, quas Angli per g4 ; corum enim nacht; reebt, liecht, fecbten, tochter, refpondent 
noftris night, right, hgbt, fight, daughter ; aliaque funt fimilia non pauca. Latini, Greci, 
Hebrei, & Arabes fonum hunc non agnofcunt, nifi forte Hebraorum Ghimse/ raphatum fic 
proferri debeat.  Perix eo fono fuum G%af pronunciant, quod tribus fuperne punétis ab 
Arabum ef diftinguitur. 

Si vero liberius & quafi per latius foramen exeat fpiritus ; formatur Anglorum - y, 
y confona, Germanorum 7 confona ; Arabum Te; quo fono etiam Hebreorum 7od 
feu Yod multi pronunciandum contendunt. Sono nempe vocalis # exilis raptif- 
fime pronunciate admodum affinis eft. 


Ideoque Diphthongi (ut vocantur ) aî, cijor; vel a o, tere promifcue feribuntur 
per sly: apud Anglos prefertim & Gallos. Eit soa Cala ‘ille, quipro vocali fubjun- 
@tiva cenfetur, revera Confona ; codem nempe prorfusmodo fonabitur litera y in faying , 
praying ;&c. five ad priorem fyllabam ( ubi pro vocali habebitur ) five ad segg n 

*Da abebitur 


IO 


De Sonorum Formatione. 


habebitur pro confona) referatur; nempe five fit /ay-ing, pray-ing, five fa-ying, pra-ying. 
Parem fcilicer affinitatem agnofcimus inter 00 ( feu si pigue ) & w, qua di met fn a 
&y. De utrifque videatur acutillimus Gaakerus in traftatu fupra citato. 

Sed &alibi etiam y pro # non raro ponitur, ubi fcilicet ; vocalis elt, ( prafertim in di&io- 
num fine:) quo cafu non modo antiquiores Anglo-Saxones, fed & per multa fecula qui ipfis 
fuccellèrunt Angli, literam y, quoties pro vocali é poneretur, punéto fuperne pofito fem- 
per notabant, hoc modo y. . 

Aftinitatem autem maximam eflè hujus litere cum g &6, inde manife(tumelt, quod ea 
que nunc per.g6 feribimus 461, might, thought, &c. in manuferiptis libris fepiflime per y 
confonam feripta legimus, eodem nempe charaétere quo yet, yonder, &c. Triplicem nempe 
habuerunt figuram; unam p pro qua nunc feribitur 76, ut fupra diftum eft; alteram p que 
loco # vocalis folebat pingi, & è priori non nifi punéto fupra pofito diftinguebatur ; & ter- 
tiam 3 quam pro y confona perpetuo feribebant, qua etiam inillis vocibus ( ut di&tum eft ) 
reperitur qua nunc per gd fcribuntur : Hune autem charaéterem, prout tune pingi folebag, 
nefcientes forfan pofteriores librarii, ipfius loco charafterem litera 2 foediflimo errore fub- 
ftituerunt; unde monftra illa vocabulorum thouzt, fauzt, &c. pro sboug8£, foughi, &c. feu 

tius pro #douyt, fiuyt, &c. ( prout tune nempe per y confonam fcribi folebant ) in impref- 
fis Chauceri aliorumque veterum poetarum libris confpiciuntur.  Longe melius dottiflimus 
#beelscus (linguarum Arabica & Saxonice apud Cantabrigienfes olim Profeffor ) ejufmodi 
voces per 4 fcribit, in Venerabilis Bede Ziftoria Ecclefiaftica, aliifque fceriptis, Saxonice 
ab illo editis : ubi ( cnihte, mihte, urh, &c. ) pallim occurrunt qua nunc 4r/e81, might, 

b, &c. fcribuntur. Addo etiam, ea ipfa vocabula non pauca qua nunc apud nos per 
> feribuatur, è Saxonibus olim ( atque etiamnum ut plurimum è Germanis ) per g feripra 
reperiuntur; noltra enim /ley, occido; /4y velum ; fay, inquam ; day, dies; ras, pluvia; 
aliaque innumera, partim apud Anglo-Saxones, partim à Germanis dicuntur /ch/agen, fegel, 
Sgen/, tagyregen&c. Etcontra, multa qua nunc per g feribuntur, fuerunt olim per y 
ripra; utag4y8, iterum; agayrifi, contra ; given, datum ; &c. olim ayen, ayenS?, yeoven&c. 
E: Py Hrenog, zenoh, ( faus ) fallum eft primo Anglorum yenougb, poltea 
pusugh fcriptum; arque jam tandem promifcue srougb, vel enougb. 


Atque ita literarum fonos fimplices, quos fcio, omnes enumeravi, corumqu 
formaturam tradidi, cofquein fuas familias feu claflès diftribui. Cai si 
uno afpe&u fic intueri licet. 


Literarum omnium Synopfis. 








Apertura 
majori. | media. minori. 
9 | Gurturales i pria efemizinan i d 
ki; Palatiar — |acsik. — |Cusafcalinum| cei eri — 
Labiales Oretuuduni | 00, pingue. | i exile. 
e e _1[1— I] e EE tt Tell 


Muta P| F]F 
Labiales  ISmimaza BI VIW. : 
Semi Mi mg | | 
Ma _TSIT) _ 
Paline  QScuresiza DI ZIDR| L'E 





Semi-vocalis NÌ gemitas 
Masa ci Ca|H 


Confona 
Hi 
(n) 
(») 
n 
i 











SECT. 


De Sonorum Formatione. Ii 





Secrt. IV. 
De Sonis Compofitis. 


Eliqui foni omnes funt plane Compofiti; quamviseorum nonnulli pro ziere 
fimplicibus vulgo habeantur. 4 
Diphthongi, qua vocantur, 48, 7,05, au, eu, 04, vel ay, ey,0y, amo, em, om, rete ayseysoy 
pronunciate, componuntur ex Vocalibus Prepofitivis, & Confonantibus y & m, 37%» 
que tamen pro Vocalibus Subjun@ivis vulgo habentur. i 


Nempe in ai, cu, vel ay, aw, preponitur 4 exile: in er vel ey, e foemininuin ; in ew vel 
ew, é mafculinum : in ci, 04, vel ey, cw, praponitur aliguando è apertum, ( ut in An- 
glorum dgr, puer ; #6y, nuga ; féul, anima ; béwé, persiani ) aliquando è obfcurum, ( ut 
an Anglorum 5è#, coquo ; sil, labor ; di oleum ; 244 globus; èw/, bubo ; &c. quanquam 
non negem etiam horum nonnulla è quibufdam per o apertum pronunciari. ) 

Quod autem contendantaliqui Confonas y,w, nihil differre à Vocalibus +, #, fu ( ut 
noftri feribunt ) ee, c0, raptim pronunciatis; manifeftum efle errorem facile deprehender, 
qui formationem Vocum yee & too curiofius attenderit, ( prefertim fi eandem repetat ali- 

uoties ; ) quippe obfervabit, è fono Confona ad fequentis Vocalis fonum non tranfiri, nifi 
Gora manifefto motu ( adeoque nova pofitione ) interveniente, quod in iterandis fo- 
nis ce ce, 0000, nonfit. , ] RA 

Has autem ( vulgo di&as ) Diphthongos in variis lapa varias fortiri à genuino fono 
defle&tiones non ignoro ; de quibus nunc spendere non eft: porn autem alli omnes m- 
ter fonos à nobis traditos ( ab iis quorum id intereft in fingulis linguis ) reperiri, adeoque 
ad fuos locos referri. 


Anglorum # fongum feu pingue, eft plane fonus compofitus ex e foeminino ; 
&y confona; eftque idem omnino fonus cum Gracorum «, 
Anglorum j confona vel g molle, veletiam dg; componitur ex confonis dy. Segni 


Nam eorum far, difcordia ; joy, gaudium ; gente, generofus ; /odging, habitatio, feu lo- 
cus commorandi sc. fonant dar, dry, spent line, &c. int codem fono profertur 
Arabum Gjim ; ( qualitera quamvis ab Hebreorum Ghrme/ defcendat, non tamen ipfius 
fonum reunet: ) & Italorum Gj. 


Gallorum j confona; velg molle, componitur ex confonis xy. zy. 


Nam eorum je ego, age tas, &c. funt zye, a-zye, &c. Hunc fonum Perf& per fuum zye 
feribunt; quod tribus fuperne pundÎis ab Arabum ze dignofeitur. 

At Germanorum j confona, eft fonus plane fimplex ; idem nempe cum Anglorum y: ut 
fupra diStum elt. 


Anglorum / ; Gallorum ch ; Germanorum feb ; Hebreorum & Arabum /hsr; f.ch, ih 
fonant /y. ° fr. 


Nam Gallorum chamsbre camera; Anglorum fhame, & Germanorum /eharz, pudor; fo- 
mant /yémbre, fydme, fyàm. Cambro-Britanni hune fonum per fi feribunt, cum nota pro- 
dudtionis in vocali fequente : ideoque apud illos Sx ( Johannes ) eft vox monofyliaba; at 
SSfon ( Sionis mons ) elt vox diffyllaba. 


Anglorum ch vel se, fonat ty. © ” 


Nam orchard, hortus ; riches, divitie ; &c. fonant ort-yard, rit.yes, &c. Hoc fono Itali 
fuum c proferunt ante vocales e & i. Perfa huic fono exprimendo, preter Arabum alpha- 
betum, affumunt fuum cede, quod tribus inferne punis ab Arabum Gym diftinguuni, Si 
voci Anglicane yew taxus, figillatim preponantur 4,5, /; £, fiunt dyew, tyew, fyew, zyew, 
hocell, Rngloria Yes Judxus, cdew maftico, oftendo; & Gallorum jes lufus. Qui 
fyllabis yan yer, prapofuerit /,5, formabit Gallorum » hocelt [yam-zyer ; at fi pre- 
pofuerit #, d), ds 17 Anglorum charger, hoc eft pe er. si 

*D3 . fon 


12 


vh 


e, e, 02, 
0a, ce, 00. 


De Sonorum Formatione. 


Non ignoro, eflè qui velint, in Anglorum che &ge audiri fonum /; ( quafi changer fo-. 
naretur #/yandfyer ; ) verumego, inchenger nonalios fonos audio quam iyan-dyer ; atque 
ad aliorum aures provoco, num non, qui hos protulerit, Anglorum charger exaéte pronun- 
ciaverit. 

Germani fcribunt per fed : Quibus 7/chirabaus profertur ut noftrum Churn-hosfe. 


Latinorum ( & aliarum fere gentium.) X, & Gracorum $, componuntur ex 
cf ur. 


Hanc literam Hebrei, aliique Orientales, non agnoftunt, fed ipfius loco literas fimpli- 
ces feribunt ex quibus componitur: Quod etiam non raro faciunt Germani; eorum nempe 
ocbs bos, wacbs cera, fechs fex, fechft fextus, &c. funt Anglis cx, wax,fix; fixt. Cambro- 
Britanni hunc fonum, per c/, femper feribunt. 


Latinorum X olim pro Ca ponebatur: fcribebant enim promifcue calende 
& klende ; itemcariffimus & kriffimus ; &c. 


Nunc apud plerafque gentes eundem plane fonum fimplicem obtinet quem Gracorum « 
Luoleo uxit, ) aue Latinorum €: efletque litera plane fuperflua fi C' genvinum fuum 
onum femper retimeret; ideoque Cambro-Britanni ( quibus litere c fonus ubique conftans 
eft ) literam £ non habent; ut nec alii aliqui. Galli pro co ponunt 9 vel 94. 


Latinorum ® olim pro (@ vel potius Cw, fcriptum fuiffe re&e contendit 
Gatakerus, 


Atnunc dierum ( ubi fubjungitur litera 4) plane idem fonat ac C vel 4, eftque litera 
fuperflua. Cambro-Britanni hancliteram non agnofcunt ; fed pro 94 femper ponunt cw 
velchw. Et Anglo-Saxones feribebant Cper ( hoc eft Cwex ) quod nos Qeeer feribimus, 


Anglorum wi pronunciatur omnino ut #m, 


Idem nempe fonant Anglorum wdit & Gallorum bui, fed fenfu longe diverfo. Anglo 
Saxones olim literam $ priori loco pofuerunt ; ( quì autem faftum fit ut Angli poftponant, 
plane paci ) ficpro corum ( hpet, hpilc; ) dicunt Angli wdez, wéicb: at Scoti etiam 

ubat, quilk. 
+ Et Pavan obfervatu non indignum, confonas y & w ( licet non attendentibus, & inob- 
fervatas,) plerumque inter pronunciandum fubjungi confonis affinibus ante affines vocales, 

Nempey labpongior fiepe Gutturalibus confonis, c,g, fequente vocali palatina : fonan- 
turenim ca pollum, get acquiro, begin incipio, &c. acfi feriberentur cyan, gyet, begyin : 
agrius enim tranfire poteft lingua ab his gutturalibus confonis ad vocales palatinas forman- 
das, quin quis, etiamfi nolit, pronunciabit y : ( fic, pro car, polfum, audies Scotos & Boreà- 
les Anglos, dicentes, &ex ; Meridionales, 4yan: &fic in alus:) Atante alias vocales non 
item; ut in c4/ voco, g4/ fel, goeo, gun bombarda, goofe anfer, come venio, &c. 

W fubjungitur nonnunquam confonis labialibus ), 4, prefertim ante 0 apertum, ut in 
pot olla, boy puer, borle coquo, &c. qua fonantur acli feripta eflent pwor, diwoy, buworle, &c. 
fed neque femper, neque ab omnibus fic efferuntur. 


Latinorum e,@; Anglorum 24,08, e£, 00, & quandoque ez,fe, 04, au, item tb, 
pb ; (quibus fimiles apud alias gentes reperiuntur;) quanquam duplicibus cha- 
ra&eribus fcribantur, funttamen ( faltem prout nunc dierum pronunciari fo- 
Jent) foni fimplices: prout fuis in locis fupra oftendimus. 


Atque haftenus fonos literarum omnes, qui ubique fere gentium occurrant, tam fimpli- 
ces quam compofitos, quantum mihi fufficere videtur, expofui : & vix quidem ullos audiri 
credo quin pollint ad explicatorum aliquos reduci. 


Notandum tamen eft, apud varias gentes nonnihil diverfitatis inter pronun- 
ciandum reperiri, qua non agrier porion literarum, quam totius potius lo- 
quela communis eft affeGio. Anglinempe totam pronunciationem quafi pro- 
movent verfus anteriorem oris partem, & faucibus apertioribus loquuntur ; 
unde & foni fiunt diftin&iores. Germani potius retrahunt verfus pofterio- 
rem oris partem & gutturis inum; unde fortius & magis ftrenue pronunci» 
ant. Galli propius ad palatum omnia formant, & faucibus minus dilatatis; 
unde pronunciatio evadit minus diftina, & quafi admifto murmure confufa. 

Item; 





— De Sonorum Formatione. 13 
Item; Itali, & prafertim Hifpani, produ@iori tenore loquuntur; Galli magi 
properantur; Angli tenore medio. Galli, ( & Scoti eorum xmuli, ) pesiodi: 
rum & claufularum poftremas fyllabas elevant feu acuunt; Angli deprimunt 
feu gravant; que non tam fi vocum, quam totius fententia teno- 
ris elt affeGio. Aliaque hujufmodi etiam apud alias Gentes difcrimina, cui- 
libet, prout fe res offert, obfervanda, relinquo, 


G R A M- 


Digitized by Google 


ii —_ Lasi 








GRAMMATICA 
Lingua «Anghcana. 





GA DL 
De lingua Anglicana pronunciatione. 


SECT. IL 
De Literis în genere, & primo de Confonantibus. 


ERMONIS Anglicani rudimenta traditurus, à Liters, earumque apud 
nos pronunciatione, exordium fumendum effe duco. Ideoque ex ge- 
. nerali qui praceffit De Loguela tra&tatu quadam feligenda funt, aliaque 
que ad hanc linguam fpeciatim fpe@ant adjungenda. . 
Sunt apud nos Literarum chara&eres hi qui fequuntur, 


a beodefghij;klmno pqarfstuv. w.x.y.z 


Confonarum plereque nihil difficultatis habent quo minus è quibufvis pro» 


nuncientur, cum eundem habeant apud nos fonum, quem &alibi fere ubique 
quia obtinent : prafertim 4,4,f;3,4,4.m,), 4,7, %. De paucis tamen qua- 
m funt monenda. 
Cante vocales e,5,y, (aut etiam Apoftrophum abfentis e non raro indicem, ) 
ubique mollius fonatur; ut litera /; genuino fono prolata: alibi femper du- 
rius; & fuo fono; nempe ut Grecorum x. 


Galli c mollius, quandoque per e feribunt; quem charadteretit etiani apud nos non incom» 
mode adhiberi pofle fentio : eo tamen minoreft novi charaéteris neceffitas, quia regula tra- 
dita nullam (quam fcio ) patitur exceptionem ; quoties enim e durum fonandum occurre» 
ret ante vocales e, 7, y, perpetuo vel adjungitur vel fubftituitur &; ut in &eep fervo, skin 
pellis, sà: fcientia, publike, publick,, Lgrse. &c. ( nam publigue &c. elt potius feriptio 
Gallica quam Atigicaa; Galli vero ideo fubftituunt 94 quia literam 4 non habent. ) 

Hinc eft quod à Latino fr jam olim faftum eft (dum Latinorum c fonum fuum fortem 
& genuinum retinebat ) ski/ ( fcientia, peritia, ) tranfeunte c in 4 ( ne, fi /ci/ feriberetar, 
legeretur /i/; ut, pro fcio, jam fio dicimus : ) at in e ( fcientia ) quanquam ab eodem 
vocabulo Latino, & fenfu fere eodem, retinemus Latinorum c literam, quia jam mollius 

roferendam, ut /. Sic, in publicazion ( publicatio ) retinemus c literam ( licet fortius pro- 
ferendam, ut &,) quoniam fequitur 4 litera: at vero ( è publico ) fi fcriberetur publice ( tran- 
feunte terminatione Latina in Anglorum e, ) legeretur pwb//e; quapropter vel pro c fub- 
ftituunt £, feribuntque padZike, ( quo retineatur fortior fonus litera 0 pa) ci fuffici» 
unt, pipe lick; ( utalibt Aritbmetick, Mufick, Phyfick, aliaque multa.) Sic è 
Cato, felem dicimus ‘Cat ( retento c,) fedcatulum, a &rzten ( fubftituto 4, quoniam ante 
vocalem s. ) Sic Candelam dicimus 4 candle, fed ( accendere ) to kindle. At vero (è com- 
puto, feu recomputo ; aut, quodego malim, è recerfeo, ) male fcribunt plurimi zo reckon ( per 
ck,) cum nulla ratio fuppetit cur, pro c, fubftitueretur £, ante vocalemo. Scribendum ita- 
que vel recon (quafi è recognofco, ) vel (fick retentum velimus ) recker ( quali à recenfeo ) 
quod & olim faftum puto :) Quippe in nullo ( quod memini) vocabulo Anglicano, occur- 
rit fante vocales 4,0,14; mec c durits pori ante e, î,y. Sed, illic femper c; atque hic x 


If 


16 


De Pronunciatione. C.1.6.i: 
Si verò c alibi forfan mollius fonare py. ( puta in fine fyllabe, vel ante confi 
aut vocales 4, 0, #) adjungunt e mutum, quo fonus mollior ini : ut chance cafus, ad- 
vancement promotio, forceable( forcible) violentus, &é. Quod & poft g fa&tum eft, mollius 
ferendam ante 4,0, &@, (utin George, quo è gorge diftinguatur, ) pro quo Itali, fub- 
Juoguntj; utin gyudice, gjovene, & fimilibus, | 


S acuto & ftridulo fono profertur ubi genuinum fuum fonum obtinet: At 
ubi di&@ionem claudit, fere sape 5 &ubi media inter duas vocales aut diph- 
thongos occurrit, non raro, obfcurius feu mollius profertur ; ut x, 


Hanc ego literam, quoties mollius proferenda eft , breviori chara&ere non male fribi 
pera ut dis fuus, advise confulo ; alibi longiori, ut £i/fe fibilo, advife confi- 
um. 


Quatuor monofyllaba ( nec enim plura memini ) s finale durum habent ; yes ita ( affir- 
mandi particula, ) this hoc, #6us fic, #s nos. Nam qui fcribunt needles, coynes, Aebtnes, 
&c. pro meedleffe non neceflarium, coyne/fe delicatia, Ughtnefle levitas, &c. vel faltem pro 
meedlefs, coyneJs, ligbtnefs, omnino errant; ex diffyllabis enim faciunt monofyllaba , fune 
enim ncedles acus, coymes monete, lighines ( vel ligbimeth ) fulgurat, monofyliaba per e 
mutum. At qui feribunt greemes, fines, &c. progre ‘e viriditas, finene/fe accuratio, 
fubtilitas, &c. adhuc errorem duplicant. 


Tante i, fequente alia vocali, fonatur ut f ftridulum : Alibi fuum fonum 
retinet. 


Ilud potiffimum in vocibus que è Latinis defcendunt, non tamen in folis illiz, confpi- 
citur. Sic wazion natio, potion potio, meditation meditatio, ex/patiate ex{patior, &c. fonan- 
tur nafion, peli, meditafion, ex/pafîate,&c. Atin gueStion queltio, smixtion mixtio, com- 
buftion combuftio, fuffian goliypium, & ficubi alias # fequatur literas /' vel +, genvinum 


fuum fonum obunet. 
X fonatur, ut ef; vel $ Gracorum. 


Qua de re Gallos prefertim monendos vellem, qui folent fonum c fupprimere. Sed & 
Hifpani mollius quam par eft cam literam proferunt ; fere ut noftrum sò. Sic Hifpanorum 
Xe0s soll pronunciant s6erry. ’ “ 


W fonatur, ut w in vocibus Latinis quando, lingua, fuadeo, aliifque poft g, g,f. 


Hanc literam nos pro confona femper reputamus; fono tamen non multum differt (dif. 
fert tamen ) è Germanorum vocali # pingui, raptiffime pronunciata. Precedit, apud nos, 
non modo quafvis vocales, ( fi faltem # excipias, ) fed &confonamr. Subjungitur confo. 
nis//& #6; ut want careo, wens ibam, winzer hyems, wont folebam, quratb ira, write 
feribo, sery curvatus, fiwim no, rfwade fuadeo, nai pera ( ar poft g & 9 potius 
fubitituicur 4, ut acguaint allueico, angwifb angor, feu dolor acris, tc}: uitur etiam 
vocales 4, e, 0, cum quibus quafi in diphthongum coalefcits codem prorfus quo #, ur 
Sw fus, /ow fero, faw vidi, pre put, &c. Pracedit etiam literam £, fed revera poft illam 
fonatur ; wben quando, whef quid, &c. fonantur bwen, bwat, &c. 


Y confona, apud nos, fonatur ut Germanorum j confona; fono nempe 
quam proxime accedente ad fonum vocalis i raptiffime prolate. 


. Arabesy per fuum ye, ficut &w per fuum wew, exprimunt. Precedit i fyllabe ini 
tio ) folas vocales, ( prafertim 4, 6,0; ) cafque fequitur & cum illis quafi ipbrnongelcit 
eodem modo & fono quo è: idem nempe fonant 47,6y,0y, ac ai, ci, oi; fed in fine diétionis 
fi tius per y feribuntur, in medio fepius per i. - 

i cd cer vices fuftinet vocalis i; prefertim in diftionum fine. Nam pro» 
mifcue feribimus merey mifericordia, pity commiferatio, &c. ac mercie, pitie, &c. In medio 
di&ionis rarius sti seia Nr in vocibus qua à Grecis defcendunt per v fcriptis. Quo- 
ties autem pro vocali cenfenda elt hac litera, fuperne pun&o notari optaverim, la modo 
, ut è confona Aaa spe ; quod olim faftum fai video; faltem apud Anglo-Saxones, 
& ( pot eos ) antiquiorés Anglos ; ut in Manuferiptis libris liquet, : 


Y confona profertur apud nos eodem fono quo apud Gallos, Hifpanos, Ita- 
los, aliofque: fono nempe ad literamf proxime accedente, 


Differunt 


C.1. 6.1. De Pronunciatione. 


Differunt enim /& 7 codem modo quo P & £. Scribitur nunc dierum fere femper di- 
verfo charaétere v, utab # vocali diftinguatur.  Praeceditapud nos folas vocales, & quidem 
omnes; non autem confonam r ut apud Gallos, nec / utapud Belgas : fequitur non modo 
vocales, fed & confonas/ r, in ejufdem fyliaba parte pofteriori, ( fed fequente e muto, 
aut ipfius vice apoftropho, ne vecaliscenferetur; ) ut van vanus, veri vena, virtue virtus, 
vice vitium, voice vox, valgar vulgaris, dave habeo, /eave linquo, Ave vivo, /ève amo, carve 
fculpo, calves vituli, &c. 


F confona durius apud nos fonatur quam apud plerofque alios; nempe ut dy. 


Produéhiori charaltere nunc dierum pingi folet, hoc modo, j ; ut diftinguatur ab i vocali. 
Syllabam femper inchoat, & folis vocalibus immediate praponitur: Fames Jacobus, Fegf: 
fray Galfridus, jolly Jovialis, jump falto. Nam fiquando fonus ille in fyllabarum fine pro- 
nunciandus occurrit, per g molle, aut etiam dg exprimitur, fequente tamen e muto ut mol- 
lior fonus litera g innuatur; ut age atas, rage furor, Zrow/edee fcichtia, &c. 


G genuino fono prolatum fonat ut Gracorum y: Sed ante vocales e, î,%, 
(aut apoftrophum abfentis e indicem ) plerumque, nec femper tamen, mollius 
effertur; codem nempe fono quo 7 confona. 


Quoties autem molliori fono proferendum fit, optarem ego ut pundto fupra pofito note- 
tur, hoc modo £, quoà g duro difltinguatur: quod exteris linguam noftram addifcentibus 
maximo effet adjumento. 

In vocibus give dono, forgive condono, get acquiro, forget oblivifcor, beget gigno, geld 
caftro, degiy incipio, togerber fimul, corumque derivatis, genuinum fonum retinet ; aliif 
que vocibus Germanica originis Item in angerira, bunger fames, /imger moras nelto, ea- 
ger acris, vineger acetum, fwagger Thrafonice glorior, ffagger cbriorum more vacillo, 42g- 
. sr fica, & fiqua fint alia qua per gger feribuntur. Item inderivatis è /org longus, Frog 
® fortis, bjg magnus, 4eg mendico, /ing cano, bring attero, alifque quorum primitiva in £ 

duro terminantur.  Inquibufdam fubjungitur # vel 4 ( ficut apud Gallos ) ut fonus fortior 
litera g innuatur, ut gui donum, guide dudtor, guilt reatus, guile dolus, guild deauro 
leaguer caftra, tongue ite gueft hofpes, ghe/fe conjefturam facio , G%off ipiritus, Guil- 
bert, Guifford, ( propris nominibus, ) aluique forfan aliquot ; in quibus 4 mibil fonar, 
ut neque in b4y emo, build adifico. . . : 

B nonnunquam reticetur ; utin deb debitum , do4b dubito, &c. 

L faepe excidit; ut in sa/k; walk, chalk, calk, balk 3 Halk, ( balkin, halkins, ) falcon, Fulk, 
Tok, malt, falt, Jbalt, guabn, calma, p/abm, fbalm, balm, babm, palm, aller, falcer, Calcot, 
Halfe, balf, Ralf, pet; would, fbould, alrifque aliquot, qua fape (nec femper tamen nec 
abomnibus ) proferuntur zauk, waué, chauk, cauk, bank, Flauk, ( baukin, baukins,) faucon, 
Forwk, Vo ke, maut, faut, fha't, guawm, caum, p/aum, fhaum, bau, ban, paum, baufer, 
Jaucer, Caucot, Haws, bauf, Rafe, cow d, wou'd, fhou'd, &c. 


Secrt. IL 
De Vocalibus. 


Ocalium Chara&eres funt 4, 6,7, 0,4; & ypros. plerumque cum 
V fyllabam claudunt, producuntur è fecus autem ut Ria corripiuntur. 





Et quidem, hac in re, videmur Hebrzos imitari ; quibus quoties fyllaba in vocali definit, 
eft ea vocalis ( plerumque ) longa ( nifi accentu forte fublevetur; ) fin confonante clau- 
dator fyllaba, vocalis ( ut plurimum ) brevis eft ( faltem nifi intercedat accentus. ) Atque 
hec videtur genuina lingua noftra ratio antiqua. ° 

Verum, prout nunc dierum fe res habet, plurima hic monenda veniunt. : 

Et primo quidem, Plurima vocabula qua vel nunc definunt, vel definebant olim, in e 
feeminino, (quod jam degenerat in e mutum, ) plurium erant fyllabarum quam nunc fun. 
Ut za-ke, ma-ke, b-ne, bo-ne, flo-ne, wil-le, i (fyllaba fuerunt, que nunc habentur pro mo- 
nofyllabis ; adeoque vocalis prior fyllabam terminabat, eratque igitur cenfenda longa. At- 
que hinc etiamnum obtinet, ( ututjam pro monofyllabis habeantur, ) quod vocalis pra 
in one, wile, mile, bare, ware, fare, fare, fire, fore, &c. produci cenfeatur propter e finale; 
que in or, wil, mil, bar, war,ftar, far, fr, for,&c. corripiuntur; co quod in illis fyllabam olim 

*Ea terminaverit; 


. 


7 


18 


De Pronsnciatione. C.1.6.2. 


terminaverit ; in his, non item. Et quidem fi in his retinendum vellent illud e finale 
(good & fieri folebat ) geminabant contonam, ( ut ile, mille, barre, warre, fiarre , fire, 

.$ nempe, quo firqua primam fyllabam terminaret confona, aliaque qua fequentem in- 
choaret. Pariterque facit Hebreorum dages ; duplicando, poft vocalem brevem, fequentem 
confonam. 

Monendum porro ; Lingua Grece genium, eum à Grammaticis cenferi, ut intermedia 
confona, quantum fieri poffit, ad fequentem vocalem fint referende ; adeoque fi vel unica 
fit ( ut in xezip, ) vel dux plurefve, modo tales fint ut fyllabam poffintinchoare ( ut in zu. 
nes &sesr, Tigro) ad fequentem fyllabam fpetare cenfeantur, ( faltem nifi compofitorum 
ratio, aut tale quidpiam, contrarium in paucis fuadeat : ) Eofque fecuti, idem docent Gram- 
matici Latini, ( ut in 4-x0r, 0-m0m25, 124 guus, &c. ) quoniam x, m28,g#, vocem inchoare pof- 
fint ; ( ut in xansbus, sua, guatus, &c. ) adcoque fyllabam multo magis. 

Verum in Cymbrorum feu Cambro-Britannorum lingua , feu antiquorum apud nos Bri- 
tonum, res plane contraria videtur: Ut qui, pronunciando faltem, ( quidni igitur & feri- 
bendo ? ) confonas intermedias ad pracedentem vocalem ( quam fieri commode potelt ) re- 
trahunt. Quod, fi Cymbros, feu Wallos, diftin&e legentes audias attente, non inficiaberis. 
Quos fi imitari dixerim prafentes Anglos; non miraberis, ubi dicentes audias leteer, mat-er, 
gen er-al, Ox-on, mag-nify, pub-like, Doft-or, &c. ( retraéta confona intermedia ad prace- 
dentem vocalem : ) utut Latine dicendum fit ( fi Grammaticos audiamus ) /i-sera, ma serie, 
ge ne-ra-lis, O-xonium, ma-gnas, publicus, Do-GFor, &c. 3 5 

Quicquid igitur fit de difpertiendis fyllabis in Lingua Graca Latinave; in Anglicana 
faltem noftra, ( qua non tam ad Grecorum aut Latinorum normas exigenda eft, quam ad lo- 

uentium fonos auribus perceptos, ) putaverim potius ( aurium judicio ) ita difpeftendas 
yllabas, ut nunc ad'antecedentem, nunc ad confequentem vocalem referatur confonans in- 
termedia, prout precedens vocalis vel corripienda fit vel producenda; autetiam, fi plures 
concurrant intermedi confone, fic diftribuantur ut fuaferit loquendi ratio, (quam par eft 
ut feripto imitemur. ) Sic, verbi gratia, in voce /azer, fi correptam vellem priorem fylla- 
bam, feriprum putaverim /af-er ; fi produ&am, la-ter ; ( codem quippe fenfu utrumque dici- 
tur. ) Sic doc-tor, doc-trine, icribendum dixerim ( fi gr ge fint fyllaba ) quia fic lo- 
quimur. Sed mosaliter obtinet. Sic ab-ouz, ab-cund, ab-ove, ab-ide, witb-in, witb-out, în ure, 
‘un-ufual, un-cafy, in-able, un-able, ab-ufe, dif-ufe, mif-ufe. : 

Qui autem hoc vel non attendunt, vel non admittunt; fed ad Grecorum aut Latino- 
rum Grammaticorum normam diftributas volunt fyllabas Anglicanas, ( quod è plerifque fa- 
&um videmus; ) necefle habent ( quo auribus aliquarenus faveatur ) ut intermediaî con- 
fonam ( ubi corripienda eft vocalis pracedens ) non raro geminent ; etiam refragante origi- 
nis ratione : Hinc eft quod matter, Jester, vallew, forrain, aliaque ifhufmodi multa fcribi- 
mus; que, fi originem fpeftemus, feribenda potius eflent mar-er, 4r-er, valew, for-ain, 
à vocibus Latinis msa/eria, litera, valor, foraneus, &c. Item wwrizien, bitten, fhotten, hidden, 
ridden, fmitten, pro srit en, bit-en, fhot-en, hid'en,rid.en, fmmit-en, è verbis so wire, to bite, 
to foot, 10 bide, to ride, to fmite. Sed res non tanti eft ut fimus de difpefcendis fyllabis ad- 
modum folliciti. Id faltem infinuatum vellem; Regulam de producenda vocali qua fylla- 
bam terminat, fed corripienda que confonante clauditur; intelligendam effe, & fyllabis 
fic divifis ut loquendo (magis quam feribendo ) faftum obfervamus. 


«A plerumque pronunciatur fono magis exili quam apud alias plerafque 
gentes: «odem fere modo quo Gallorum e fequente 2 in voce entendement, fed 
paulo acutius & clarius ; feu ut a Italorum, 


Non autemut Germanorum 4 pingue ; quem fonum nos plerumque exprimere folemus 
per au vel aw, fi producatur; aut per # breve fi corripiatur. 

Pauca tamen funt in quibus 4 fono illo pingui efferri folet: nempe cum in fine di&ionis 

racedit geminum Z; ut 4 omnes, #44 procerus, 54/ aula, c4Z voco, wé/ murus, 547 
pila, f4/ cado, &c. cum eorum Derivatis& Compofitis ; ut 4/404g4 quamvis, d/wayes fem- 
per, allmoft tere, téllneffe proceritas, calling vocatio, wal-flower lutcola, &c. Quo cafù fua- 
derem ego ut accentu circumflexo fuperne notetur, ut pinguior ille fonus innuatur. At wg/t 
ambulo, salt colloquors &c. reétius a Anglicum eferuntur; qua tamen negligentius 
loquentibus fonantur waew'k, seu'k, fc quo fono Gallos imitamur qui pro 4/ ( ante con- 
fonam ) non raro fubftituunt ax ; & Scotietiam ubi non fequitur confona, 


E profertur fono acuto claroque, ut Gallorum é mafculinum. 


Vix unquam profertur fono obfturo ut Gallorum e feemininum, nifi forte cum e breve 
it literamr, ut in verzge virtus, /franger extraneus, &c. ubi non tam requiritur fonus 
ille quam agre evitatur; difficiliusenim tranfit lingua ab é mafculino ad r. 


At 


C.1. 6.2. De Pronunciatione: 19 


ACE, quotiefcunque in fine di&ionis fimplex occurrit, ominino mutum eft; E msn. 
nec quicquam (nunc dierum ) fonat: Ut in mate facio, have habeo, &c. 


Preterguam in Articulo demonftrativo #4e, quod per e fimplex feribitur (ut diftingua- 
‘ tur à Pronomine zéee te ) & Nominibus aliquot Propriis, aliunde dedugtis, ut Phede, Pe- 
melope , &c. Vix enim alias ullibi pronunciatur e fimplex in diétionum fine. Nam #e ille, 
She illa, de elle, we nos, me me, & fiqua funt fimilia, reftius feribenda putem, { rout etiam 
pronunciantar ) per ee geminum, dee, fhee, bee, wee, mee ; contra quam fieri folet. Quo- 
tes autem vox aliqua terminanda occurrit ejufmodi fono ; vel fubjungitur aliud e mutuim, 
ut in Pharifée Pharifaus ; vel fubjungitura, utin fea mare, lea pulex, p/a argumentatio 
judicialis, pea pifum, yea ita ( affirmativa particula, ) nec, quod fciam, in pluribus; vel de- 
nique fubyungitur y, ut in Marfbalfey, Winchelfey, Langley, Hendley, & paucis forfan 
alus nominibus proprus. . î 


Originem vero hujus e muti, nequis miretur unde devenerit, hanc effe judico. Nempe, ypfiuseri; 
quod antiquitus pronunciatum fuerit, fed obfcuro fono, ficut Gallorum e foemininum : adeo- ge.» 
que voces sake «a due unus, acîze vinum, &c. que nunc funt monofyllaba, fuerint 
olimditiyllabe, ta-ke, d-me, wi-ne, &c. ideoque etiam vocalis prior fyllabam terminaverit, 
tueritque propterea longa. Sonusautem ille obfeurus, finalis e, fenfim evanuit, ufque adeo 
uc tandem prorfus  negligeretur (quod & de Gallorum e foeminino fx pillime accidit ; ) retenta 
tamen pracedentis vocalis quantitate , reliquifque omnibus literis eodem prorfus modo 
‘pronunciatis acfi etam ipfum e pronunciandum fotet. Sic commandement (quadrifylla- 

um ) etiamnumdicitur; quia fuerat commait-de , triffyliabum. ( Nuperrime enim faétum 
eft, atate noftra, quod Commzandment, trilfyllabum, dici coeperit, rieque hoc ab ommibus ; 
cum ante quadrifyllabum omnibus fuerit. ) Sed &, parentum noftrorum atate; dicebant 
Baptif-me, Chatechif-me, beas-tes, pries-tes, clothes, aliaque iftiufmodi, (qua a vetulis qui- 
bufdam etiamnum audiuntur: ) & in Plalmis metricis (PE 126.1.) ettamnum habetur 
mou-thes Dillyllabum. Sed & utrumque dici folitum, babe, clemence, excellence, eminence, &c. 
atque ba-be, clemen-ce, excellen-ce, eminen-ce, &c. quae tandem feribi ceeperunt, ig prin 3; 
excellency, eminency, &c. ( ne feilicet e finale periifle putaretur. ) Sic mandi, & naughiy, 
( quod olimerat nazgh-te. ) Sic etiamnum Maurum dicimus « B/ackamore, ( hoc eft, Mel 
more ) retento veftigio priftini e: quod ( elifo e muto ) potius eflet d/eck-s0re. Atque huc 
etiam fpeétat, quod Zucre, tbeazre, chambre, numbre, acre, Whitacre, Gatacre, cagre, vinegre, 
JSepulchre, aliaque qua olim per e foeemininum fcriberentur (quod jam in mutum tranfut ) 
nunc potius feribantur duker, theater, chamber, number, aker, Wbitaker, Gataker, eager, vi- 
neger, Jepukher, &c. . Los . ata i . 

Atque hoc co magis patet, quia ejufmodi e mutum antiquitus. videmus- perpetuo annei 
vocabulis plurimis, ubi jam plerumque omittitur, ut derke obfcurus, marke noto, /e/fe pro- 
pria perfona, /eafe folium, waife exfpetto, aliifque innumeris, in quibus nulla patet vel 

robabilis conjeftura cur annedteretur, nifi quod pronunciarentur dar-4e, mar-ke, feLfe, 
Sf wai-te, dec. Nam ad producendam fyllabam ( qui pracipuus nunc eft ipfius e ufus ) 
omnino imtle eft: vel enim fyllaba non producitur» vel diphthongo illud fatis innuitur. 
Quid quod & in vocibus dave habeo, crave peto, Ave vivo, fees dove columba, &e 
confona v confpicitur ante e finale mutum, qua tamen nufquam invenitur fyliabam clau- 
dere. Itemin vocibus force vis, fpace fpatium, ffrange extraneus, rage iracundia » aliifque 
multis, ante e finale mutum, reperiuntur c &g, molliori fono prolata ; nulla vero conjettu- 
ra fuppetit cur naturalem fuum fonum exuerent nifi propter fonum fequentis e. Preiertim 
cum hujufmodi vocum magna copia ad nos à Gallis devenerint, apud quos etiamnum ma- 
net non modo eadem feriptura, fed & prolatio e finalis feminini: Quamvis& apud cos 
parcius nunc dierum quam olim prolatum videatur; & quidem è celeriter loquenubus fe- 
piflime fupprimatur» ( liceteorum Grammatica nondum doceant fupprimendum; ) caque 
prolatio, qua quotidie parcior evadit, brevi fortaffe tam apud ilos, quam apud nos, penitus 
evanitura eft. 

Certiffimum autem hujusrei indicium eft ex antiquis Poetis petendum ; apud quos repe- 
ritur illude promifcue vel conftituere vel non conftituere novam Syllabam, prout ratio car- 
minis poftulaverit; ( quod & de Gallorume foeminino aliquatenus verum elt, quod, etiam 
non fuadente Grammatica, poéfeos ratione fiepe abjicitur : ) Unde colligitur, ipfum olm 
pronunciatum quidem, quia quandoque, fed debilius, quia non femper fyliabam conftituat; 
nempe, ut fit nunc dierum in deaven coelum, ever femper, &c. qua promifcue vel pro mo- 
nofyllabis vel pro diflyliabis apud Poetas occurrunt, ultimo feilicet e vel prolato vel quafi 
perSyncopen extrito prout carminis ratio piera Sic sation» ffation, aliaque iftiufmodi 
multa, nunc pro diffyllabis, mune pro triffyllabis occurrunt, prout opus fuerit. 


Quanquam vero nunc dierum non fonetur illud e mutum, non tamen prorfus otiofum zjw wfiw. 
elt. Nam, praterquam quod indicio eft voces illas pluribus olim fyllabis, quam pio 
*.R:3 tl 


20 


di 


- chi-lde,mi-Ideywi-lde cum ld nunquam inchoent fy 


Hi 


nd 


De Pronunciatione. C.1. £.2. 


fuiffe pronunciatas ; his tribus faltem ufibus adhuc infervit. 1. Ut precedentis vocalis quan- 
utas confervetur, qua fi produ&a olim fuerit, (vel nunc futura effet, fi pronunciaretur e 
finale, ) manet etiamnum produftum quamvis illud e nunc fitmutum: Ita vocabula bat ve- 
fpertilio, mat teges, dat pileus, {î/ impleo, rzi/ mola , wi/ voluntas, &c. corripiuntur; at 
bate contentio, mate fodalis, date odi, file lima, mile milliare , ile ftratagema, &c. pro- 
ducuntur ; utraque tamen monofyllaba. 2. Ut literarum c, g, & #5, fonus mollior innua- 
tr, que fecus fortius pronunciande forent : ut bfige grande, /ince poftquam, breathe fpiro, 
Seethe coquo, wrearbe torqueo, &c. que fi e deellet fortius eflent pronuncianda, ut bug am- 
pleétor, fim mergor, breath fpiritus, fee' th videt, &c. 3. Ut v confona pott vocalem, diltin- 
guaturab # vocali, ut in 4ave habeo, crave precor, fave confervo, &c. ne putentur ut bay, 
crau, fau, pronuncianda : cum autem nunc dierum v confona ab # vocali, diftinto chara- 
Gere feribatur, fieri potelt ut e mutum hoc in cafu pofthac aliquando omittatur. 

Quando autem nulla pradiftarum rattonum urget continuationem iplius e, ab accuratio- 


» ribus typographis nunc dierum omittitur : mifi quod poft / & r, ali confona fubjun&um, 


à plerifque adhue retineatur, ut in candle can ela, ndle vraîto, sittle punétulum, fiddle 
fidicula, wrangle litigo, palfible pollibilis, /egrble legibilis, &c. in quibus nulli nunc infervit 
ufui, adeoque non incommode omitti poterit : At im fd/e otiofus, srifle nuga, size titulus, 
fable fabula, table tabula, able potis, nòble ao &c. potius retinendum videtur, ut prece- 
dentis vocalis produétionem notet. Sic in ducre lucrum, acre, acra,ager; atque, olim, in 
multis aliis, ut sbearre, vinegre, &c. qua nunc potius feribuntur 2 ter vineger, &c. | Ve- 
rum ch puer, #4 fylveltris, immanfuetus, #mi/# mitis, &fimilia, reétius fine finali e 
feribuntur; quamvis enim producatur vocalis î, non poteft tamen illud ex appofito e finali 
fàtis infinvari ; fi enim illud e non modo apponeretur, fed & pronunciaretur, non tamen 
i fed / clauderet priorem fyllabam, acfi feriberentur childe, wil-de, mibde, quare & i nihilo- 
minus pro vocali brevi reputanda videretur, nipote Lia fyllabam non termine; non autem 

I fyllabam : Atque idem dicendum eft de 
mind mens, findinvenio, bindligo, &c. Verum in voce Chriff ( que apud nos produéto 
fono proferri folet ) produgtio vocalis ex appofito e fatis innui poterit, acfi feripta fuppo- 
natur Chri/fe ; nam & ejufinodi divifionem patitur analogia lingua Anglicana, & in xecsàn, 
unde defcendit, ejufmodi agnofcitar fyllabarum divifio ; fed hîcmos aliter obtinuit ut 
Chri$t fcribatur ; & quidem ipfius derivata, Chri/fian, &c. pronunciantur per ? exile feu bre- 
ve; quin & ipfum Cry? apud Scotos. . 


Vocabula per e mutum terminata, quamvis ( fivein derivatis, five in com- 
pofitis) incrementum finale adfcifcant, retinent tamen, fi opuseft, fuum e mu- 
tum, quod eodem nunc munere quo prius fungitur. 


Vix autem ufpiam in medio diftionis reperitur e mutum quod non ab origine fuerat fi- 
nale. Sicwiles milliaria, qwi/es ftratagemata, graves fepulcra, lives vite, defiles polluit, de- 
keves credityarely rare, fine accurate,chargeable fumptuofus, changeable mutabilis,enchange- 
ablenefs immutabilitas, 4ene/s fimilitudo, enducement argumentum, enforcemnent coattiorom- 
mencement principium, comitia, advancement promotio, smprovement melioratio, candle. ffick 
candelabrum, aliaque innumera, retinent e mutum; quia in mile, wike, grave, life,defile peleeve, 
rare, fine,charge, change, unchangeable, like, enduce, enforce, commence, advance, improve, 
candle,&c. ejufmodi e mutum eifdem rationibus adferiptum fuerat qua adhuc manent; ideo 
tamen in illis non fonatur, quia nec in his ; utrobique tamen non dubito fuifle aliguandòo 
pronunciatum, non minus quam in voce Corsmandement mandatum , ubi adhuc pronun- 
ciari folet. 

Siquando tamen voces per e mutum terminate ejufinodi augmentum finale affùmant, ut 
accidentalis literarum illigabilium neceflitas poftulaverit interventum vocalis, illud e quod 
prius mutum erat nune fonabitur, vel( fiquis ita loqui malit) e fonans ipfius loco. interfe- 
retur. Atquehoc prafertim accidit in formando Nominum numero plurali, Adje&ivis pof- 
fellivis, & in tertus perfonis Verborum ; ut in Chwrches Ecclefia, bowfes domicilia, prifes 

etia, Zoxes pyxides, vices vitia, ne furit, choofes eligit, &c. ubi non tam analogia 

exionis, quam concurfus literarum illigabilium, fonum illum poftulat : ( Vix poteft enim 
fonus finalis s, immediate fequi confonas /; 4, #,f?, vel etiam c,g,c6, mollius prolatas: ) 
Nam, ubi hac neceffitas non poftulat, e vel non apparet, vel faltem non fonatur; ut in 
bands manus, /ands terre, miles milliaria, ends tendit, makes facit, &c. Atin rendeth, 
maketh, &c. fonatur e, non quod erat mutum, fed quod eft terminationis ezò. 

Quando terminatio, polt e mutum affumpta, A Vocali incipit, illud e plerumque prorfus 
evanefcit, & confona precedens in eandem fyllabam cum fequente terminationé coalefcit. 
Ideoque melius feribuntur 44-ving habens, gi-ving dans, /o-verb amato dan-cetb faltat, &c. 
quam deve-ing,give-ing, love-eth, dance-etb, &c. Pertinent enim confona finales non proprie 
ad fyllabam pracedentem, quamvis propter defeîtum propria vocalis ad illam si ario 

relegata 


C.1. 6.2. De Pronunciatione. 
relegate fucrunt, ( utcutn Grace pr vel pe per Apocopen, vel Apoftrophum, pro < 
feribitur, ) ideoque, adveniente vocali nova, di ill pot. conlettio” aaa 
Quod etiam apud Hebrzos ( quos hac in re imitamur ) perpetuo fit: ut in voce ty 2088 
bonus, confona 2 propter d mm pron vocalis vocali precedenti fubjungitur, fed 
coafte quidem quum 1 dolems fit vocalislonga, qua (etiam apud illos) deberet potius fylla- 
bam claudere ; ideoque in manto #0-8h4 bona, 2210 #0-bbim boni, ubi advenit nova vo- 
calis, confona 3 in unam cum illa coalefcit fyllabam , priorem vocalem deferens cui non 
fine quadam quafi violentia fuerat annexa ; quod ia brevis fuifiet, qua fuapte na- 
tura confonam ad fe trahit, vocalis de novo adveniens poftularet vel precedentis vocalis 
produétionem ( ut illa fyllabam clauderet, ) vel "e. finali confone infcribendum, ut; 
duplicata confonà, non defit vel qua priorem claudat, vel qua novam inchoet fyllabam ; 
prout ex illius linguz analogia fatis liquet. 
Ubi autem ( apud nos ) vocalis uluma fyllaba brevis poteft ca fuapte natura con- 
fonam unam vel plures polt fe admittere, catque in fua fyllaba retinere, quantumvis alia ac- 
cedat vocalis. Sic Jong longus, incremento accedente fit /org-er vel dn:ger, longior; nam 
analogia lingue utrumvis patitur; at potior videtur hac fyllabarum divifio /rg-er, partim 
quia fonus literz w ita ab ufitato ipfius fono paulum deflegtit, ut folet ante literas ( rete 
pronunciatas ) c,g,E %, in eadem fyllaba; partim quia g fonum fortiorem nata eft, 
ideoque e mutum poft fe non habuifle credendum eft : fi enim radix fuifle putetur Vnge, 
molle potius prolata fore, ut in voce (frange extraneus. Sic è drinke vel drink poto, 
Erdiede potator, tanquam à diin-ke, vel drink-er, utab origine drink ; fed polterius vi- 
detur potius eligendum, quia # ita profertur ut quando # fequitur in eadem fyllaba. Sic, 
barking latrans velà bar-ke velà Zark duci poreft, ut fit vel bar-king, vel Harding. At dan- 
ger periculum, /fran-ger extraneus, dicendum eft; non » ftrang-er propter molliorem 
fonum litere g. In changeab/e mutabilis, dici poteft vel change-able ( que videri polfit feri- 
ptio potior, propterretentum e mutum, ) vel etiam chan-geable, ut maneat e folummodo ut 
index mollioris foni, fed quoad alia quafi fyncopata habeatur ; quod fieri videtur in voce 
Geage, fi nempe pro monofyllaba ialmne uodque fit perpetuo apud Italos in vocibus 
à Gj inchoatis, fequente 4,0, vel 4, in cadem fyllaba. Atque haftenus de e muto diximus, 


I vocalis, quoties brevis eft, fonatur plerumque ( utapud Gallos aliof- 
que) exili fono. 


Utin dit morfus, w3/ volo, /24/ femper, win lucro, pra acicula, fin peccatum, fi// impleo. 
Atquoties longa eft, plerumque profertur ut Grecorum @. 


Ut bite mordeo,: wile ftratagema, Sie flilus, «cime vinum, pine tabe confumor, &c. eo- 
dem fere modo quo Gallorum aî in vocibus m34:m manus, pain panis, &c. nempe fonum ha- 
bet compofitum ex Gallorum è feeminino, &# vel y. Hunc autem fonum fuaferim ego fic 
femper pingi i fuprapofito Latinorum accentu circumflexo, ut è fono exiliori diftinguatur. 

Sì quando fonus: exilis occurrat producendus, feribitur plerumque non per 7, fed per ce 
vel ie; utin See/chalybs, fees vifum, feel taftu fentio, fieldager, fhield fcutum, 


O breve eodem modo pronunciatur quo Germanorum 4, vel o apertum 
feu pingue, nifi quod corripiatur. 


Eundem fonum produftum exprimunt Angli per as vel aw, rarius per é : Idem enim eft 
fonus prime vocalis in w0/4fy emollio» wsau/ malleus ; I oredeciny “eg fan hinnulus ; 
folly Stultitia, fall cafus, &c.  nifi quod hic produftus, illic correptus 

Non raro tamen ( fedmale) pro è brevi, fonatur è obfcurum, ore nempe minus aperto, 
(inquo folo ab.illodiffert, ) urcum condizion conditio, London Londinum, compaffe cir- 
cuitus,&c. negligentius etteruntur, acfì feripra eflent cundition Lundun, cumpaffe, &c. & 
fic fere proferri iolent corse venio, dome faftum, d'ogni aliquis, forme filius, /ave amo, dive 
columba, & pauca forfan alia. Sonus hic, fi quando opus fit, notari poterit vel aliquantulum 
mutato chara&ere literz o, vel, propter chara&terum defeftum, accentu gravi fupra pofito, è. 


O longum profertur ore ratundo ; ut Gracorum « & Gallorum an, 


Ut in vocibus fe/e folus, folea, c8éfe elegit, mére magis plus, &c. DiftinCtionis gratia ac- 
centu circumflexo fuperne notari poteft. 


© vocalis, quando corripitur, effertur fono obfcuro. 
Utin but fed, cut feco, Bur lappa dir ruptus, curff malediftus, &c. Sonum hunc Galli 


proferunt in ‘ultima fyliaba vocis fervizeur, Differt è Gallorum e foeminino, non aliter 
quam 


def. 


22 


ai,ay. 


aU,aw. 


viyey. 


eu) Wi 
au. 


ci, 0y. 


0U;OW. 


De Pronunciatione. C.1. 6.3. 


quam quod ore minus aperto efferatur.  Diferimen hoc animadvertent Angli dum pronunci- 
ant voces Latinas iter, itur ; zer ter» turtur; cerdo, fido; ternus. Turnus ; terris, turris ; 
refertum, furtum ; &c. 


© longum effertur ut Gallorum # exile, 


Ut in Vite barbitum, sstite mutus, ssse mufa, meditor, cre cura, &c. Sono nempe quafi 
compofito ex # & w. Hunc è fono fuperiori diitinguere licet vel pundulo, vel accentu 
acuto fupra pofito ; fic sé. 





Sect. IIL 
De Diphthongis. 


Ai vel ay, fonum exprimit compofitum ex 4 Anglico ( hoc e@t, exili ) cor- 
repto, & Y. 

Ut in voce dey dies, praife laus, &c. 

Auvel am, te&e pronunciatum , fonum exhiberet compofitum ex Anglo- 
rum 4 brevi, &m. Sedàplerifque nunc dierum effertur fimpliciter ut Ger- 


manorum é pingue : fono riempe litere 4 dilatato, & fono litera w prorfus 
fuppreflo. 


Eodem nempe fono etferunt 4// omnes, a4/ awh fubula ; céll voco, cash cawh omentum» 
vel etiam tiara muliebris ; &c. 


Ea effertur nunc dierum ut é longum : fono ipfius 4 penitus fuppreffo, &fo- 
no litere e produ&o. è 


Nempe illud folum praftat a, ut fyllaba reputetur lo Ita, set obviam faGtus, meat 
vifkus ; Set fifto, federe facio, feat fella; &c. non fono differunt nifi quod forli lc 
repta, hic produ intelligatur. 


Ee vel se, effertur ut Gallorum # (hoceft, i exile) produ&um. 


Eundem nempe fonum quem feribunt Galli fim vim» feriberent Anglifeens veem vel forte 
fien vien. Hoc modo feribunt ffend cacodamon, feen vifum &c. 


Ei vel ey fonatur per £ clarum feu mafculinum, & y: veletiam fimpliciter 
per é clarum, fup fono y. | A 


Utin receive recipio, feize apprehendo, deceit dolus, &c. Nonnulli tamen plenius effe- 
runt, acfi per «i feripra eflent. 


Eu, em, eau, fonantur per è clarum & m. 


Utin nester neutralis, few pauci, deauzy pulchritudo. Quidam tamen paulo acutius 
efferunt acfi feriberentur nievorer, fiew, bieuty, vel nirwter, fiw, biwty ; prafertim in voci 
bus #ew novus, Zrew fciebam, fmew ningebar. At prior pronunciatio reftior eft. 


00 fonatur ut Germanorum # pingue, feu Gallorum 04 È 
Ut in vocibus £004 bonus, 2004 ftabam, root radix, foot pes, /oofe laxus, loose laxo,amitto,&re. 
Oi, 0y, efferuntur per o apertum feu clarum fed correptum, & y. 


Ut in woîse ftrepitus, boys pueri, fops nuge, #77 labor, 07/ oleum. Nonnulli tamen in 
quibufdam faltem peul potius per è vel è obfcurum efferunt, ut 2077, dal, vel sityl, #iyl. 


Ou & ow, duplicem fonum obtinent ; alterum clariorem, alterum obfcurio- 
rem. ° 
In quibufdam vocabulis effertur fono clariori pere apertum, & m. A 

I 6 


C.1.6.4. De Pronunciatione. 


Ut in /éu/anima, féuldvendebam, venditum, /réw nix, kuéw fcio, fs%w fero, fuo, éw 
debeo, 5ow/ poculum, &c. quo etiam fono & è fimplex nonnunquam effertur, nempe ante 
ld, utin golg aurum, fcald rixor, béld tenco, céld trigidus, 84 fenex, antiquus, &c. & ante 
4 in pill caput, réll volvo, féllvettigal, &c. Sed & hxc omnia ab aliis efferuntur fimpliciter 
per é rotundum, acli {cripta ctlent fo/e, fil4, /nè, &c. i 


Inaliis vocabulis Obfcuriori fono efferuntur ; fono nempe compofito ex è 
vel è obfcuris, & m. 


Ut in 4d4fe domus, rd4/e mus /owfe pediculus, dèz/globulus, dar nofter, dar ex, dtel 
bubo, der oppidum, fèu/ mmundus, fèw/ volucris, sòw fletto, 5dagd ramus, fèw fus, &c. 

Ac wosld vellem, fhould deberem, could potiem, come curfus, court aula, curia, & paucé 
forfan alia, quamvis (ut proxime precedentia ) per è pronunciari debeant, vulgo tamen 
negligenuus etferri folent per 00., . 

Optandum eflet, in exterorum gratiam, ut Typographi fonum illum clariorem ab hoc 
obfcuriori diftinguerent ; quod fieri poteft, fi non diftinétis charagteribus, faltem fi vel 
illum femper accentu acuto, ( vel fi liber circumflexo, ) notarent ; vel hunc accentu gravi : 
Aut etiam fi illum per ow, hunc per ew femper feriberene. 





Secrt. IV. 
De Confoms aliquot conjunitss. 


Gh in vocum principio ut nudum g durum pronunciatur. 
Ut in. G90f fpiritus, Ghe/fe conjefturam facio. È 


Alias vero nunc dierum fere prorfus omittitur; fyllabam tamen produ- 
cendam innuit: A quibufdam tamen (prafertim Septentrionalibus ) per mol- 
liorem faltem afpirationem £ effertur. 


Ut in migbe poteltas, lied lux, sig 5t nox, right retus, /ght vifus, figh fingultus, awesgh 
pondero, werg5f pondus, #4ongh, quamvis, rh6ugbt cogitàtio, wréugbt operatus cit, braugòt 
attulit, saugd: docuit, faugbr quefivit, frasght refertus, monght mil, nanght malus, cc. 
In paucis vocabulis eflertàr ‘pleramque gergts nempe cosgò tullis, 1r64g5 alveolus, zough 
tenax, rog alper, /augb rideo, proferuntur coff; 118ff; tuff; ruff; laff. Inougb ( fingulare ) 
fat multum, fonatur in4/f; at #04g8 ( plurale ) far multa, fonatur enow. | 


C effertur ut Italorum e ante e & i; fono nempe compofito ex #y. 


Excipe vocabula à Gracis & Hebrxis dedu@ta ( ili nomina propria, & ubi fe- 
quitur confonans ; ) hwc enim durius, ut per c vel £ efferuntur. ‘ Dicimus tamen Rachel, 
Cherub, Archbifbep, (cum paucis alti ) admodum Anglorum. 


Sh effertur ut Gallorum ch, vel f}. 

Ph effertur ut f : ufurpatur vix alibi quam in vocibus è Gracis, per 
fcriptis. È 

71% duplicem admittit fonum; alterum Molliorem, affinem litere D; al- 
terum Fortiorem, affinem litera 7. 

Molliorem habet in Pronominibus; Relativis & Conjun@ionibus; omnibus. 


Ut show tu, Lhee te, thy, thine, tuus, rde, this, that, hic, ille, sbefe, tbofe, hi, illi, #bey illi, 
them ilos, sbeîr illorum, bere illic, tbence inde, tbither co, whither quo, either five, whe- 
ther utrum, mestber neque, tbougb; although, quamvis. 


In paucis item nominibus & verbis, prafertim in #her finitis, 

Ut Father pater, siother mater, &rother frater, leather corium, qweather tempeftas, Ph 
ther pluma, neatber inferior ; Stuooth Levis, Seethe coquo, sereatbé torqueo, Breathe fpiro; 
begueath ( teltamento ) lego, clozbe veftio. 


Alibi fere femper Fortiorem feu Duriorem fonum obtinet, 
. * F Ut 


23 


Gh. 


Sh. 
Ph. 


Th 


Hi 


DÌ 


& 


I 


De Nomine Subftantivò. C.2: 


Ut in Prepofitionibus cir cum, swilhen? fine; coitbin intra, :hroagh per: în verbis 
think cogito, tbrive crefco; ditefco, sArgw projicio, #braft trudo, &c. Joveth amat, teacheth 
docet, dazb habet, dorbagit, &c. in Subftantivis 266486! cogitatio, 265 femur, rbing. res, 
tbrong turba, death mors, breath halitus» clérb pannus wratb iracundia, length longitudo, 
frengib Fortitudo, &c. & Adiedtivis sbick craflus, dentus» #4i1 rarus» dilutus, tenuis, dre. 

_Atque haStenus, qua ad puram & genvinam, lingua Anglicane pronunciationem fj 
videntur, fatis prolixe tra idi. Singulas vero variorum locorum dialeîtoss aut afteatas 
muliercularum ineptias, aliofve barbarifmos, opera pretium non eft ut tradam; ut' neque 
negligentiores quorundam fonorum prolationes, five que paflim apud vulgus, five que 
etiam apud Aulicos, aut afteftato delicatulos obunverunt; hc enim ego omnia dedifcen- 
da potius quam imitanda duco. Quamvis enim non exiflimem linguam noftram è Galli- 
canz lingua five elegantia five morbo penitus immunem eflè, quin ut inter celeriter loquen- 
dum litera nonnunquam una aut altera vel omittatur vel scia proferatur: illud ta- 
men (ubi mos obtinuit ) patimur magis quam jubemus ; & pro tolerando potius errore, quam 
laudanda praxi ducimus ; adeoque fiquis accuratius loqui velits id ei laudi potius quam vi- 
tuperio 

Ficui autem nimis hac.in re prolixus videar; fciat ille me non hoc velle, ut quilibet ex- 
traneus, dum linguam noftram addifcere fatagit, fingulos minoris note apices exafte cal- 
leato aut fe difcendo fatiget : fufficiet enim ad laudabilem hac in re progrellum, ut fele- 
Qiores quafdam magifque generales regulas, cafque non adeo multas, obfervet: Catera vel 
exercitatio docebit, vel fine magno incommodo ignorari poterunt. Atque idem etiam de 
fequentibus judicium ferendum eft, quoties ad minutiora defcendo. 





Cas. IL 


De Anglicane Lingue firuitura; & primum 
De nomine Subffantivo. i 


A@&enus de Pronunciatione egimus: fequitur ut de tota Anni Ser- 

monis ftru&ura agatur. Hac autem lingua quanquam è quibufdam ex- 
traneis difficilior habita fuerit, (ideo forfan quia vel nullis, vel non bene 
ordinatis preeceptis in difendo ufi fuerint ;) eft tamen revera omnium, quas 
fcio, linguarum facillima; & pauciffimis regulis tota ipfius fabrica tradi po- 
terit. 


Has autem dum traditurus fum, nollem exfpedtetis ut fingula artis vocabula, qua Gram- 
matice Anglicana cum aliarum linguarum Grammaticis funt communia, figillatim explica- 
rem; utQuid fit Nomen, Pronomen, Verbum, Participium, &c. Quid Subffantivam, Ad- 
jefivum, rue Compofitum, Primitivum, Derivativam, Afivun, Paffroum, Tranfiti- 
vum, Intranfitivum,&c. Quid Genus, Cafus, Numerus, Perfona, Modus, Tempus, &xe. alia- 
que fimilia. Effer enim plane fupervacaneus labor ; cum nemo fit, Latina lingue non 
prorfus ignarus, qui ifthec ignorare polfit. } 

Neque tamen exfpettetis vellem, utin hac_ lingua noftta omnia Latinorum lingu pe- 
nitus refpondeant. Elt enim tum in hac, tum fft'modernis fere omnibus, à Grace Launaque 
lingue fyntaxi immanis diferepantia.; (n imiorta, quod Cafuum diverfitates haud 
agnofcamus. ) Quamrem dum pauci è vertunt, in noftra pariter & aliis modernis 
linguis tradendis, plus intricati laboris fufcipiune quam opus eft. 


Nomina Subftantiva, apud nos ‘nullum vel G vel Cafuum diferimen 
fortiuntur, Adeoque multum tedii, quod in ARRE alia, refertim Graca 
& Latinaz;his. de*rebus reperitur, prorfus abfcinditar. Numerorum tamen 


diferimen ‘agnofcimus in Subftantivis, atque etiam in Verbis. 
Sexuum diferimen fi quando velimus exprimere , non fit illud variis nominum Generi- 


bus; Mafculino puta, Foeminino, & Neutro; qua ne quidem apud Latinos fexus diftin- 


ant: fantenim Scortum, mancipium, amafium, &c. Neutrius Generis, at Sexum vel 

culum vel.Foemineum referunt; & contra, Gladius, vagina, arcus, fagitta, aliaque in- 
numera, quanquam neutrius Sexus fint, font tamen Generis vel mafculini vel foeminini. 
Sed nos Sexus eodem plane modo quo /Étates( aliaque accidentia ) diftinguimus; diftindtis 


vocabulis, vel adjunétis Adje&ivis, ( ficut & Latini non raro faciunt ; ) ut vira mar, ras 


Cap.3. De Articulis: 25 
lier a woman, juvenis è youth, virgo a mayd, puer a uella «27/5: Equus 4 or) 
equa 4 mare, equos caflratus p gelding, pullus a colt : pia a de Fac 
» na a female hare : Dama a der, dama mas a buck, dama foemina 4 do : Cervus a (lag, 4 
! bart, cervaa bind ; damula, hinnulus, afater: Anfer mas agander, anfer feemina 4 goofe, 
anferculus 4go/lin : Caper a bee-goat, capra a fhee-goat, pet a kid. ° 


Subftantiva fingularia. fiunt Pluralia addendo +: cuì etiam aliquando pràe- sviene 
figitusse, quoties nempe neceffitas pronunciandi illud poftulat. Pimale. 


Neceflitas. autem pronunciandi hoc poftulat quoties immediate pracedunt/; 2,.#,54; vel 
etiam c,g,cò, fono molliori prolata. 

. Ut a band manus, a tree arbor, a henfe domus, afox vulpes, a fib pifcis, a muaze laby- 
rinthus, a prince princeps, am age tas, a fench unca ; pluraliter dands, trees, boufes, foxes, 
Fifbes, mazes, princes, fges, tenches.  Eftque hac fola ( nunc dierum ) pluralis numeri re- 
gularis formatio. 

At olim eviam per ex vel yr formabant pluralia ; quorum pauca admodum adhuc retine- 
mus. Ut an oxbos, a chiek pullus ( avium, ) pluraliter oxew, chicken; ( funt qui dicunt 
in fingulari chicken, & in plurali cdickens. ) Item a fere filix, pluraliter ferm; ( verum 
nunc plerumque ferm utroque numero dicitur, fed & in plurali ferns; nam fere & feres 

rope obfoleta funt. ) Dicunt etiam nonnulli ( fed rarius ) boufen, cyn, fhoon, &c. pro 
ufes, eyes, fhsoes, &c. Dicunt nonnulli 4 peafe pifùum, pluralner peafea ; at melius, fingu- 
lariter 4 pea, pluraliter peas. 

Sunt etiam & alia quadam hujus formationis veftigia, fed que alio etiam nomine ut plu- 
rimum funt irregularia ; ut a san ( olim sianze ) homo, vir, a worsan mulier, pluraliter 
men, women, ( wemen, weomen, ) per fyncopen pro smeamen, womanen; ( Saxonice olim 
dicebant 4 s4% homo, a weaponman vir, a wyfman vel wombman mulier. ) Sic 4 brotber 
trater, « child puer, pluraliter brezbren, children. Item a cow vacca, pluraliter ken vel 
kine ( quali cowin. ) Sic & fwine fues ( quali fowrn ) è fingulari fèw ; (at nunc /èw tan- 
tum de fue foemina dicitur ; /wime vero in utroque numero, de utroque fexu. ) Sed & ha- 

. rum nonnulla retinent etiam formationem analogam ; ut brorbers, cows, fows. 

Sunt & alia pauca irregularia; 4 24084/è mus, 4 /owfe pediculus, a foot pes, a goofe anfer, 4 
rooth dens; pluraliter maice, dice, ( vel mieece, leece, ) feet, geefe, teetb : & vix plura. Sheep 
ovis, befe caliga, promifcue dicuntur in utroque numero ; ficut ctiam /wine, chicken, fearn, 
peas, ut fupra diétum eft . 

Finita in f pierumque alleviantur in plurali numero, fubftituendo v; ut wife uxor, 4fe 
vita, knife culter, fbeaf fafciculus, /be/f abacus, vel fcamnum cui aliquid imponitur, self 
lupus, /e/f propria perfona, belf femillis, ca/f vitulus, &c. pluraliter swives, lives, huives, 
Speaves, fhelves, wolves, felves, balues, calves, &c. Eademque alleviatio eft ‘etiam in / & #8, 
quamvis retento charadtere, in bowfe domus, c/56 pannus, patò femita, &c. pluraliter 4ouses, 
clothes, patbes, &c. 


—_________—_—_—_—___ 
Cap. III 


De Articuls. 
Su non raro prefigimus duos ( quos vocant ) Articulos 4 & Lsriati 


Sunt autem revera nomina Adjeftiva, & codem plane modo ufurpantur quo reliqua adje- 
diva. His refpondent Gallorum articuli wn & le; Germanorum ezn & der. 


A (feu, ante vocales, an, ) eft articulus Numeralis ; atque idem omnino fig- 4, an. 
nificat ac one unus, fed minus emphatice, 


Notat vocis generalis particulari cuidam ( five fpecici, five individuo, faltem nei ) ap- 
pesa: (ut Parience is a vertue patientia eft virtus, vel quadam virtus : ) Idcoque 
‘oli numero fingulari prfigicur ( neceffitate materia, Won forme ) ut & vox amus. Sì vero 
pluribus particularibus ( live fpeciebus five individuis ) vox generalior applicetur, illud 
numero Plural: innuitur ; ( eftque hic revera folus numeri Pluralis ufus: ) fic 276 ho- 
mines, de individuis dici man citum ell; & verzzes virtutes, de virtutis vel fpeciebus vel 


individuis, 
. *F2 The 


26 De Prapofitionibus. Cap 4. 
th. he eft artigulus Demonftrativus, idemque fignificat ac #hat illud, fed mi- 
nus emphatice. 


Notat Particularium unius pluriumve ( quibus a&u applicatur vox Generalis ) Determi- 
nationem. Sic [ Terram] dicimusearz5 ubi ipfam fpeciem, feu clementum terra defigna- 
mus; at e earfò figlobum terrenum (quod Individuum quoddam determinatum eft) in- 
telligamus. Attribuitur tam numero Singulari quam Plurali; quia tam de uno quam de 
pluribus individuis poflumus determinate loqui. 


Neuter horum articulorum page vel voci generali generaliter fignificanti, ( utpote 
cujus fignificato particularibus aftu non applicatur; ) vel nomini proprio, (quod ex fe 
fatis innuit & individuum & quidem determinatum ; ) ‘vel etiam ubi aliud aliquod adjei- 
vum adeft quod hos articulos virtualiter contineat, ( redundarent enim,) ut vir a 45, vir 
unus oe wa, vir aliquis forme man, vir quilibet any 70 : Mundus #ée wwerl4, hic mundus 
this world: Ubi one, fome, any, virtualiter includunt 4 ; & #bîs euam virtualiter includit 
the. Fluviorum tamen & Montium nominibus Propriis, aliquando prafigimus se ; ut Tha- 
mefis she 7 bames, Danubius s6e Danube, Alpes the Alps. 

Peculiares funt phrafes many @ man, never a man ; differunt enim ab his nzany men, no 
men, ficut every man ab all men : prioresenim fignificant multos homines, nullos homines, 
omnes homines, figillatim five diftributive acceptos, pofteriores faltem conjunttim feu col- 
leftive acceptos. Nec hifce prorfus abfimiles funt, ubi ( poft de talis, & adverbia compa- 
rationis 45, fo, tam, 200 nimis, at vix alia, ) articulus 4 Subftantivo & fuo Adje@tivo prz- 
cedenti interponitur ( qui folet alias utrique preponi: ) ut/ucd 4 gufi, is 100 fmall'a reward, 

For fo great a labour, and'as great a benefit; ‘Tale munus, eit ninisexigua merces pro tanto 
(tam magno ) labore, tantoque etiam beneficio, 





Cap. PV. 
De Prapofitionibus. 


Prepofiio Iverfitatem Cafuum (quos habent prafertim Graci & Latini) Angli- 

men fi, cana Lingua (ut di@um eft) neutiquam agnofcit: Sed Praepofitionum 
auxilio rem omnem illam preftamus, quam Greci & Latini, partim Prapofi- 
tionibus, partim Cafuum diverfitate perficiunt. 


Ideoque Prepofitionum do&rinam, dum de nominibus Subftantivis ago , ( folis enim 
Subftanuvis, aut Subftantive pofitis, prefiguntur, funtque horum quafi communis affeftio. 
preter aliorum methodum placuitinterferere. Paucarum enim harum vocularum fignifi- 
catu coguito, tota fere Nominum fyntaxis fimul infiiligitur. 

Prxpolitio enim, Subftantivo quod regitur prafffa, oftendit quem habeat illud refpetum 
ad vocem illam ( five verbum fit, five nomen, aliave-orationis pars ) À qua regitur. Pra- 
pofiuones enim ut plurimum Argumentis (ut loquuntur ) Logicis five Locis Topicis in- 
nuendis inferviunt, 


re n Vox Subftantiva Zerbo prefixa ut Latinorum cafus Nominativus , (quam 

minaiva, igitur vocem Nominativam, diftin&ionis ergé, vocabimus;) Aut etiam Abfe- 

ep lute pofta ( ut loquuntur Latini;) Aut denique Verbo tranfitivo poftpofita ut La- 
tinorum cafus Accufativus ( quam igitur vocem Accufativam dicemus;) nuda 
folet poni fine prafixa Prapofitione, 


Notandum autem eft, Subftantivam apud nos Abfolute poni, non modo ut Latinorum 
cafus Ablativus abfolute pofitus, qui nempe è nullo regitur: Sed evam ut eorum cafus No- 
minativus Abfolute pofitus, qui nempe nulli verbo preponitur ; puta in librorum titulis, 
ut cum poema Virgilianum inferibitur Aneis; & ubi cafus Nominativus quafi fufpen- 
ditur, alto nempe ante Verbum interferto, ut Alexander magnus, ille quidem orbenì vicit ; 
qualis conftruStio in Latina lingua rarius occurrit, in Graca Helleniftica faepius, in He- 
braica ficut & noftra Anglicana fx piflime. 


of Prepofitio 0f idem omnino innuit quod Latinorum ‘cafus Genitivus , & 

eandem cum illo fignificationis varietatem admittit, five Subftantivis, Adje- 
&ivis, aut Verbis poftponatur, 

.Ut 


Cap. 4. De Prepoftimibus. 57 
Ut, Opera Ariftotelis, 7%e Works of Ariftotle. Pro illo autem non raro ponitur Adje- 
Aivum Polketfivum, de quo fio loco dicetur, 


» Sed & fignificat Objeum circa quod, ut Latinorum De; ut & Materiam 
ex qua, ut Latinorum Ex. 


Ut, Traftatus de virtute, A zreatife ofvirtue, ( aut concerning virtue ; ) Poculum ex au- 
ro, A cup of Gold. 3 


Of feparationem fignificat ; ut aliquando Latinorum 4bs, ex; ut abftindo , 08,0n 
exuo: Cui opponitur 0, continuationem innuens: (exuo #0 put off induo te 
put on:) hinc up-on fuper. 

From innuit terminum è quo; ut Latinorum .4b. Fior. 

To vel unto, innuit terminum ad quem, atque item terminum Relationis; qua To, unto, 
Latini partim per cafum Dativum, partim per prapofitionem 44 infinuant. 


Notandum autem efthanc prapofitionem nonnunguam tam inter loquendum quam feri- 
bendum omitti ; ut quum dicimus #ke ee mihi fimilis, give z26e da mihi, feZ/ ee dic mihi, 
near mee mihi propinguum, &e. ubi ponitur ze ellyptice pro #9 mee. 


Till, un-till; Ufquedum. ‘Tantum de tempore dicitur, faltem apud Ang/os, Til, un: 
Sed Scott nonnunquam utuntur pro fo & unto. a 

For innuit finemcui, vel pro quo: idemque valet quod Latinorum pro, & For. 
quod (nonnunquam) cafus Dativus. 


Quod mihi( feu pro me ) paratur, alteri datur ; War #5 prepared For mee, is given To 


another. 


By innuit Latinorum fer ; ut & Ablativum cauf& efficientis (tam principa- ty. 
lis, quam inftrumentalis, & moralis,) cui non raro -preponunt Latini prapo- 
fitonem 4: Item juxta vel pretet, (non modo in fignificatione locali, fed 
& exceptiva. ) 


Hoc in compofitione fit de. Unde, Be-fide juxta, preter, ( quafi, juxta latus ; ) de-nea/8, 
be-low, infra, ( quafi, in humili ; ) defore ante ; de-bind poft, è tergo ; de- ultra ; de- 
bither (on this Jide ) citra ; de-tween, be-twixt, inter , ( faltem de duobus dicitur; at among 
inter, non nifi de pluribus. 

Ab hofte occifus eft per ( Juxta, prope, ) aque fontem, fed primum fuo ipfius metu, de- 
inde hoftis gladio vulneratus, ee was /lam By bis enemy, By ( befide, near ) a fpring Of 
quater, but wounded firft by bis own fear, then By bis enemies fword. 


With indicat inftrumentum , ut Latinorum Ablativus Inftrumenti : atque with. 
etiam concomitantiam, ut Latinorum (um. È 


Gladio occifus, flain with afword ; mecum motatut, be abideth with mec. 


Through indicat Medium ; & proprie quidem medium Locale ; fed & etiam tirougk. 
medium Phyficum, & Morale. # 


Radii folis, incredibili pernicitate tranfeunt, è ceelo, per aérem, ad terram, calore & 
lumine prediti, quibus nos oblettar, & plantas viviticat, quas Deus nobis paravit, nobifque 
dedit, in ufum noftrum & ipfius gloriam. . 7 be beames Of she fun Witb incredible fpeed, 
palle From heaven Through the arr To the carth, indued With light and heat, By (with, 
through) which it comforteth us , and quickeneth the plants, ohich God bath prepared Far 
us, andgiven To us, For cur ufe and bis glory. ! 


After poft, againfi contra, among, amongft, inter; riear, nigh rope unde After, &c. 
next (quafi cihi8) proxime; ander, beloro, {ub, infra; corr, above, uper, fupra, 

In refpondet Latinorum prapofitioni #2 cum Ablativo; & fignificat quafi 
prefentiam in loco. 


Unde, wirbin intra, suò roîs tv. 


Into refpondet Latinorum prepofitioni sr cum cafu Accafativo; & fignifi- tato, 
cat quafi motum in locum. 
*F3 0% 


28 


Out. 


AI) &e. 


Ward. 


Touch- 
ing, &c. 


De Agjettivis. © Caps. 
Out velout of valet ex. Unde mith-owt extra, ab-out circa, 
At (apud) indicat exiftentiam in loco. 


Pro quo in compofitione fepe ponitur a, & (ante vocalem) ad ; ut a-ded in lefto, a. 
bread foras, ( quafi, in lato; ) ab-ove ( over ) fupra ; a-dw, a-fare, ab-aft (pro below, before, 
after ;) a-boardin navi, ( quali, fuper rabulatum ; ) 48-02 circa, Linea in extremitatibus ; ) 
a-gain iterum, ( quali, in lucro; ) 4-doîng, faciens, faéturus, in faciendo ; 4-dying moriens, 
in moriendo ; 4:fi4yd,a-feard, territus, 1n timore pofitus; 70 afright terrefacio ; ar-lengib ; 
at-laft, randem, ( quali, ad longitudinem , ad extremum ; ) a#-/eS? faltem, ( quafi, ad mini- 
mum ;) &c. Forfan & a-g4inSf contra, (quafi, in viftoria ; ) +r0ng, a-mongft, inter, ( quafi, 
in miftura ; ) hinc etiam deduci poffunt. : 


Ward verfus, femper poftponitur. 


Ut zo-uwarderga, adverfus; Aitber-ward huc, huc-verfus; #p-war4 furfum, fus-verfum; 
down-ward deorium, de-verfum ; fore-ward pura antrorfum, pra-verfum, anterius-ver- 
fum; back-ward retrorfum, retro-verfum; beaven-ward, to-rward beaven, to-beaven-ward, 


coelum verfus. . . Ri: 
Touching, concerning, ({peStans, attingens, concernens, ) proprie funt Participia, at ufur- 


pe fepe ut Prepofitiones: Sic according fo confonans; belonging to attinens, aliaque for- 
an aliqua participia. ° 

Prepofitiones non raro degenerant in Adverbia : Sicut & Latinorum, fine 
fuis cafibus pofite. 





Cap. V. 
De Adjettivis. 


DET fine omni vel Cafuum, vel Generum, vel etiam Numerorum 
ifcrimine, fuis Subftantivis asa ntur: Eodem plane modo quo Ad- 
verbia Verbis aliifve orationis partibus. Et quidem spa n immediate 
prefiguntur, fi faltem fola veniunt nec fuo (quod regunt) fatellitio comitata. 
Ut vir bonus 4004 7244, bona mulier 4 g00d woman, res bona a good thing, pluraliter g00d4 
men, good women, g00d things. 

Siltirivana autem cum fuo Adjettivo ( ficut & vox re&rix quecunque cum toto fuo 
quantocunque Sellia) habetur i pra una vox compofita : unde illud Aggregatum non 
raro aliud aflumit Adjettivum( vel etiam aliam quamvis atteftionem ) codem prorfus modo 
acfieflet una vox: ( atque hoc demum tertium, È fic deinceps. ) Ut vir 4 mean, vir fenex 


- anold-man, fenex prudens a wife old-man, fenex valde prudens 4 very-wife old-man. 


tres 
prudenies fenes zAree oeife oldimen. Ubi Subftantivo mar prafigitur articulus Adjedtivus 
a; deinde cidem fubltantivo rar prafigitur adjeRivum 0/4, & fubftantivo 0/4m74n articu- 
lus 47; item Subftantivo 0/4.m20» Adjettivum wife, aut etiam Adjeftivum Adverbio modi- 
ficatum very-wife, & toti item huic aggregato Adjedtivum 4 vel ( pluraliter ) sBree. 


Ubi vero vel plura funt Adje&iva quafi collateraliter copulata, vel etiam 
unum cum fuo fatellitio, plerumque. poftponuntur Subftantivo, 


Ut vir prudens pariter & fortis, 4 max both wife and valiant ; vir fumme prudens, 4 
man exceeding wife; virmultis rebus peritus, @ 724% ski/fill'in many things : Sed etiam di- 
cimus A wife and'valiant man, Anexccedng wifeman, A skilfull man in many things. 


Duo tamen funt Adje&ivorum genera, è Subftantivis immediate defcen- 
dentia, qua femper Subftantivis fuis preponuntur. Eademque omnium fere 
prepofittonum vices fupplent, 

Primum quidem Adje&ivum Pofe/ivum libet appellare, Fit autem è quo- 
vis Subftantivo (five fingulari five plurali) additos (aut es, fi neceffitas pro« 
nunciationis poftulaverit. ) Illud autem innuit quod prepofitio of, quum La- 
tinorum Genitivo Poffidentis aut etiam Efficientis refpondet, 


Ut 


Cap.s: De Adjeftivis. 


Ut Mans natarè, the nature ofman, natura humana vel hominis; #setis mature, 25e ma- 


* ture of men, natura humana vel hominum; 7?rgils poems, the poems of Virgil , poemata 


Vargilii vel Virgiliana. 

Atque idem omnino fit ubi fubftantivum aggregatum occurrit, ( hoc eft, fubftantivunì 
primarium cum fuo quafi fatellitio, ì toti nempe aggregato poftponitur s pofleflivi forma- 
uivum. The Aings Court, Aula Regia, vel Regis; 7e A7ng of England's Court, Aula 
Regis Anglia ; ( vel e4e Cowrtof she Aing, the Court of the King of England: ) toti nempe 
illi aggregato s9e King of England, vanquam uni Subftantivo, poftponitur litera forma- 
tiva s. 

Neque id mirum cuiquam videti debeat, quod ex vocum aggregato formetur vox Deri- 
vativa; quippe illud in ipfa Latina lingua ( ne alias memorem ) fiepe fiv. Nempe a #r4rs- 
«pes, cis-Alpes, formantur 7ranfa/pinus, Cifalpinus ; timiliterque Subterranens, Superce- 
leStis, Ultramarinus, Antemeridianus, Poftmeridianus, Antelucanas, Antefignanus, Inter- 
columnium, Intertigmiumg Intermuralis, Internodium, Intramuranus, Extramuranus, ex- 
temporaneus, extraordinarius, aborigines, ingeniculus, pracordia, praludium, fubdialis, fub- 
$ug15, fubjugare, fuburbia, fuburbanus, fummanium, Jummonianus , fupplanto , fuperlimi- 
nare, praliminaris, circumforaneus, aliaque multa, formantur ab his vocum aggregaus, fu 
serra, fuper celum, ultra mare, ante meridiem, poft meridiem, ante lucem, ante fisna, in- 
ter columimas, inter tigna, inter muros, inter nodos, intra muros, extra muros, ex tempore, 
extra ordinem, ab origine, in genua, pra corde, pre ludo, fub dio, fub jugo, fub jugum, fub 
urbe, fub manibus, fab planta, fuper limine, pra limine, circum fora, &c. 


Si tamen Subftantivum Plurale exeat ( ut plerumque fit ) in #; duo s 
( nempe formativum pluralis, & fori:ativum poffeffivi,) in unum coincidunt, 
feu potius prius (euphonia gratia ) eliditur : ut the Lords Houfe, the Houfe 
of Lords, Domus Dominorum, feu Magnatum ; #he Commons Houfe, the Houfe 
of Commons, Domus Communium; pro #he Lords s Houfe, the Commons s Houfe, 


Quod idem etiam fieri non raro folet in numero Singulari, quoties nomen Proprium exit 
in s: ut Priamus Daughter, the Daughter of Priamas, Priami tilia ; Zenus Temple, the 
Temple of Venus, Veneris templum : pro Priamus's Daughter, Venus s Temple. 

Scd & plena fcripuo retinetur ( & quidem nunc dierum frequentius quam olim; ) ut 
King Charles's Court, Aula Regis Caroli; St. Famess Park, vivarium fantti Jacobi, feu, 
ad Sti. Jacobi ( des. ) 

Qui autem arbitrantur illud 5, loco vocis is, adjunttum ef, ( priori fcilicet parte per 
Apherefin abfcifla, ) ideoque Apoftrophi notam femper vel pingendam effe vel faltem fb 
intelligendam; omnino errant. Quamvis enim non negem quin Apoftrophi nota com- 
mode nonnunquam affigi poflit, ut ipfius lirera 5 ufus diftinétius , ubi opus eft, percipiatur ; 
ita tamen femper fieri debere, aut etiam ideo fieri quia vocem #is innuat, omnino nego. 
Adjungitur enim & Foeminarum nominibus Propriis, & Subftanuvis Pluralibus, ubi vox 
bis fine foleecifmo locum habere non poteft: atqueetiam in pofleflivis oss, yowrs, #berrs, 
bers, ubi vocem bis innui nemo fomniaret: & quidem ipfa vox 4is, ut & interrogativum 
«bofe, nil aliud funt quam dee's, edo'5, ubi s idem omnino praftat quod in aliis polfeflivis: 
Scribitor autem dis pro bee's, eodem errore quo nonnunquam dix pro beer; item wbofe pro 
10505, codem errore quo done, gone, knorwne,growne, &c. pro doen, goen, knowen, growen, 
vel don, gon, known, grown; utrobique contra analogiam Lingua; fed ufu defenditur. 


29 


Alterum Adje&ivorum (quod innuebatur ) genus eft, quod Adje&ivum reesive. 


Re/peftivum (quoniam aptius non occurrit vocabulum ) appellare libet: Quo 
Refpe@us alii fere omnes ( prater cos qui adje&ivo Pofiefivo innuuntur ) in- 
nui folent: Qui tamen multo diftin&ius, ubi illud requiritur, per Prapofi- 
tiones exprimuntur. Eft autem nihil aliud quam ipfa vox Subftantiva adje- 
&ive pofita: & quidem nonraro fequenti voci per Hyphen conjungitur, quafi 
fieret vox compofita. 1 

Sic a Scafifb, a fifb of the Sea, pifcis marinus, vel maris, ( in mari, ex mari, ad mare per- 


tinens; ) 4 rrver fifb pifcis fluvialis; a cwine-veffel, a veffelfor wine, vas vinarium, few vi- 
no deftinatum ; 4 7urky-voyage, a voyage to Turky, navigatio Turcica, feuin Turciam ; 


a fea-voyage, a voyage by fea, iter marinum, feu per mare ; bomse-made, made at home, domì - 


fa&tum, velapud domum ; /e/fe-love qinaumia, ful amor ; feffrmurder, abrogmeia, fui cedes ; 
maar-flaughter, the flaughter of man, homicidium, humana cedes, cedes hominis; 4 gol4- 
ring, a ring of golà, aunulusaureus, vel ex auro, & infinita alia. . 
Fieque Dia Subftantivis, fed & Adjeétivis, Participiis, aliifve forfan orationis Pine 
hujufinodi Adjegtiva Refpedtiva adjiciuntur: ut 4 fun-fhiny day, dies inauzas, folis fplendore 


clarus ;' 


. 30 


Gradus 


De Comparatimibus. . Cap.6. 


clarus; a felf-tormenter , vel felf-tormenting man, Heautontimorumenus, iaurà muwpsdgr. 
Cum autem Adje@tiva non nifi Subitanuvis adjungi foleant; Dicendum n; vel illa hic 
loci ( utalia etiam Adje&iva ) in Adverbia degenerare; vel potius fupponenda funt cum 


,Subftantivis primo conflari, ut fun-fhine folis iplendor, felf-rarment airerizueia, fui tormen- 


tum; & deinde ex his aggregatis formari Adjectiva, /un-flun-y, felfroriment ing. 

Si quis autem hec omnia pro Compofitis haberi contendat; ego non prorfus abnuo, modo 
talia compofita dicat effe qualia funtias, Sinram, ixin, mastino eljam, guare , quamobrem, 
quandogudem, nibilomir.us, respublica, fenatufconfultum , bujufmodi, de in quibus & vo- 
ces ipa & Syntaxis manet integra. era : ; 

Notandum autem eft, quod hujufmodi Adjeiva npnnulla , quoties Materiam fignifi- 
cant, (& «Materialia igitur dici pollunt, ) terminationem ew aliquando affumunt:uta gold 
ring» agoldenving, annulusaureus ; a brafs-veffeh a brazen vefel, vas ancum; @ born top; 
a bornen top, trochus corneus : Sic 4 /eaden pipe tubus plumbcus ; 4 wooden bears trabs lignea ; 
Woollen cloth pannus lancus; Liner clotb, po cloth pannus lineus; dempen cloth pan- 
nus cannabinus; am earsden veffel vastiétile, vas terrcum ; & raro alia. 

Sed nec hac Adjeftiva Materialia tam ftritam fubeunt legem quin aliquando poffint fuis 
fubftantivis poftponi : Ut nec alia Adjeltiva ( preter duo jam enumerata genera ) five pri- 
mitiva fint, five à Subftantivis aut aliunde formata ; quorum non pauca genera fuo loci re- 
cenfebuntur. 


Adje&iva Subftantive pofita (hoc eft, omiffo fuo Subftantivo, ) pro Sub- 
ftantivis habentur: Et, Adverbialiter pofita, adverbiafcunt, 








€ AP. VI 
De Comparationibus. 


Omina Adje&iva (ut apud Latinos) Comparationem fortiuntur; Gra- 
dus nempe adfcifcunt Comparativam & Superlativum. 
Gradus Comparativus formatur è Pofitivo addendoer; Superlativus adden- 
do eft. 


Ut fair formofus» fairer formofior, fairef? formofiffimus. Sed & uterque gradus per 
circumloquutionem formantur, ut pa Latinos ; ut» m0re fair, moît fair, very faîr, magis 
formofus, maxime formofus, valde formofus. 

Tria quidem (& vix plura ) formantur irregulariter. Good bonus, better; deff > ( pro 
bet ;) Bad, illh malus sworfe, (&worfers) worft ( pro worst ;) Little parvus, defi ( & 
lefera } left ( pro dest. ) 

Multi pro £/f feribunt leaff, ( ut diftinguatur d conjunétione 4/? ne, ut non, ) verum 
omnino contra analogiam Grammatice. Mallem ego Adje&ivum 4/7, Conjunélionem daff * 
feribere. 

Ex quibufdam five Prepofitionibus five Adverbiis fotmantur ( utapud Latinos ) Adje- 
iva Comparativa & Superlativa. Sic Before, fermer, formoft. (& fit, quafi for? ) pra, 
sn primus : Ab-cve, oversovermofi, vel up, upper, upmoft, & uppermoft, fupra, fuperiors 
upremus: Le-neatb, neather, neatbermoft, intra, inferior infimus : Bebind, binder bindmoft, 
& bindermoft : Late, later» lateft, lift, poft, ( fero» ) pofterior, poftremus : «Hb multum 
& many ( olim r0e ) multi, faciunt a20re» 200ft, quali 2707, mo ft. 


‘ Ut alia Adje@iva, ita prafertim Comparativa & Superlativa fepiffime ad- 
verbiafcunt. 


Ut d/l-done male faltum, 27245 Jefs multo minus, £/5 pleafant minus volupe, 7720/? learn» 
ed maxime doétus. 


CAP. 


Cap.7. De Pronomenibus. 3Ì 





Car VIL 
De Promominibus, feu Nominibus Perfonalibus. 


Omina quedam Perfonalia Promomina dici folent; ideo quia alte- 
N rius Nominis quafi ssa. i 3 


Sunt quidem revera Nomina, fed aliquantum irregularia. 


Hac autem, tam ia quam pluralia, duplici fere forma feu ftatu oc- Premi 
turrunt : alterum ego Reffum appello, alterum Obkguum. Habentque fua ad- free 
jeGiva Pofleffiva, licet peculiari plerumque modo formata. : 


In ftatu reéto ufurpantur quoties vel Abfolute ponuntur ; vel Verbo precedunt, ut La- 
tinorum cafusregtus : In ftatu vero obliquo, ubivis alias; quippe cum Verbo, Prepofi. 
tioni, aliive voci re&rici poltponuntur. 


Primam perfonam defignat in Re&o Singulari Z ego, in Obliquo mec, cu- prenmi- 
jus Poffeffivum my, mine, meus ; in Re&o Plurali mwee nos, inObliquo #5, cujus presse 
Poffeflivum our, cus, nofter. . Lo 

Secundam perfonam defignat #hex tu, in obliquo thee, unde Poffeffivum #by, Thow. 
thîne, tuus; Pluraliter (tam in re&o quamobliquo ) yee, ye, vos, unde Poffef- 
fivum your, yours, vefter. i i 

Tertiam perfonam, ubi de Maribus fit fermo, #ee ille, in obliquo him, ( pro He. 
heem,) unde Poffeffivum 4# (pro hee's:) Sin de Foeminisagatur, /hee illa, in she, 
obliquo ber, Poffeffivum der, hers: Si autem de neutro fexu agatur, it illud, x, 

( tam in ftatu re&o quam obliquo, ) unde Poffeffivum sés. In plurali ( five de 
maribus, focminis, aut neutris agatur,) they illi, ille, illa ; in obliquo them 
(theim;) Poffeffivum their, theîrs, fuus. 

Interrogativum, in utrovis numero, de Perfonis eft, who quis, in obliquo Whe 
whom; De Rebus (tam in re&o quamobliquo)mbat; Pofieffivum wboefe, ( vel 
potius wbo'5,) cujus. Quod tamen de rebus rarius ufurpatur, fed potius mbereof. 


Notandum autem Pofleffiva my, #4y, ber, owr, your, their, tune ufurpari quando Subftan- 
tivis conjunguntur ; ut 26is #5 my bowfe, hac eltmea domus: at muse, sbime, bers, ours, 
gours, theirs, ubi Subltantivom fubintelligitur ; ut #bis bowfe ismine, domus haceft mea : 
fed & mine, thine, dicimus nonnunquam ubi Subftantivum exprimitur, fed folummodo 
ante Vocalem; ut my arm vel mine brachium meum. Nonnulli etiam derx, cun, 
n hisn, dicunt, pro bers, ours, &c. barbare , nec quifquam ( credo ) fic {eribere 
folet. 

Notandum item apud nos morem obtinuifle, ( ficut apud Gallos aliofque nunc dierum, ) 
dum quis alium alloquitur, fingularem licet, numerum tamen pluralem adhibendi; verum 
tune yow dicimus, non yee. “Stfigulari vero numero fiquis alium compellet, vel dedignan-. 
tis illud elfè folet, vel familiariter blandientis. 


32 


De Pronominibus. Cap.7. 


Hzc autem omnia Pronomina fimul confpicienda proponit hzc Synopfis. 


Pronom. Eorum 
Primitiva, Pofef- 
in ftatu fiva 
Pel [©] L 
E | E IFSIES 
S |Zal fo 
| ° |SE|9& 


















i Singularis. {Z] mee | my | mine 
oi.13_—— att 
OI da | Wee | us 

va in Ton | thee | thy 





cnr 





Pluralis. | Tee you j goa | yours 


Sin. 
Per£ 3. 
Pluralis. “© 
Veni Who whom | 
INterro- <———etc 
gauivum. ©Rerum. What | whereof 


This,tha..  Demonftrativa this, #hat, hic, ille; pluraliter ehefe, thofe ; Item the fame idem ; 


What. 


&Relativum vel etiam Interrogativum which qui; nulla ratione dicenda puto 
Pronomina, fed plane nomina AdjeGiva. 


Nonenim pro nomine Subftantivo poni folent, ut nempe ipfius locum fupplean od 
iù Pioponinibte fieri debere ipfa Denominatio Siena Pr Subftantivis ite 
codem plane modo quo alia qualibet Adjedtiva; ut bis 47, that man, wbicb man, the 
fame man, homo hic, ille, quis, idem. Si enimaliquando fine fuis fubltantivis occurrant, 
quod quidem non raro fit, ipfa tamen Subftantiva fubintelliguntur; prout in omnibus fere 
Adjeétivis fieri folet. Dicimus enim Latine wmus, 24/7, omnes, ali, dilfi, indoffi, &c. An- 
glice, one, many, dll, others, the learned, the unlearned, &c. omiflis Subftantivis : Nec ta- 
men hac Adjeétiva in Pronominum numerum accenferi folent. 


Relativum mbicb qui, ufurpatur etiam interrogative ; ut in aliis linguis 
fieri folet: & (de perfonis ) who & whom. - 


Eft autem nomen Adjeftivum. 

De his autem notandum eft, dici non raro dereof, sbereof, wbereof ; bereby, thèreby, 
wbereby, &c. pro of this, of that,( of thefe, of thofe, ) ofewkuch ; by this, by that, ( by thele, 
by thofe,) by which, &c. ; 

Notandum item vocem wbez ( interrogative, aut indefinite fumptam ) aliquando Adje- 
Give poni; fed non eodem fenfu quo inter Pronomina fupra retulimus : Nam wa Pro 
nomen, figniticar Quid ( Subftantive fumptum ; ) at whaf Adjettivum, potius eft gualis; 
ut w644 222r, qualis homo. 

Pro Relativo ich, non raro ponitur zba/. 


Vox on que poffeflivis non raro i«@anxas fubjungitur, eft plane nomen 
Adje&ivum, & valet Latinorum Proprium. 

Sic my own boufe, your cwn lands, Alexanders own fiword, &c. { mea ipfius veltri 
ipforum fundi, Alexandri ipfiusenfis, &c. ] funtad verbum we4 propria domus, veStri pro- 
prii fundi, Alexandri proprius gladius, &c. 

Vox felf; pluraliter felves, quamvis etiam Pronomen è quibufdam cenfeatur, 
(quoniam ut plurimum per Latinum pfe redditur;) eft tamen plane nomen 
Subftantivum, cui quidem vix aliquod apud Latinos Subftantivam refpondet; 
proxime tamen accedit vox perfona, vel propria perfona. 

Ur 


Cap. 8. De Verbo. 33 


Ut my felf; thy Jelf; cur fetves, your fehves,&c. [ ego iple, tu ipfe, nos ipli, vos ipfi, &c.] 
ad verbum mea perfona, tua perfona, nofire perfone, veStra perfone, &c. Fateor tamen 
bimfef, it felf, themfehes, vulgo dici pro bis-fef, its-felf, them-felves ; at ( interpofito 
own ) his own felf, ts own felf, their own fetves, ipfius propria perfona, illorum propria 
perfone. Eodem fenfu apud Gracos Poetas occurrunt fs fim xpdr@r; ut fin Hpaxaaîn vel 
HpaxAi@r Bi, Hercules ipfe, vel poni Herculis perfona ; Z7ercule's felfj Hercules bimfelf; 
Hercules own Jeff. Sicilud P/a/ 99. 4. 1 robur Regis juStitiam amat, reddi non 
incommode poterit, sde Aings fe/f ( vel the Kings Majefiy ) loveth rigbteoufnefs ; Rex 
ipfe, Regia Majeltas, Regis perlona propria, juftitiam amat. 





Cap. VIII 
De Verbo. 


Erborum flexio feu conjugatio, que in reliquis linguis maximam fortitur 
difficultatem, apud Anglosleviflimo negotio peragitur. 

Nos duo tantum habemus Tempora in quovis verbo, Prafens & Preteri- rempora. 
tum Imperfe&um: Duo item Participia, AGivum & Paffivum, qua plane 
Adje&iva funt, aliorumque Adje&ivorum naturam omnino obtinent. Quod 
fupereft, verborum aliquot auxiliarium adjumento fere totum perficitur. 

Prafens eft ipfum thema; ut Burr uro: Atque illud innuit quod jam cum Pref. 
loquimur prefens eft. 

Prateritum ImperfeGum themati regulariter adjungit ed; ut Burned urebam : Praei- 
Illud autem innuit quod illo quidem tempore (de quofit fermo ) prefens erat, fi 
feu (ut loquuntur) # fieri. Atque cadem etiam vox eft Participium Paffivum Pericpi- 
regulariter formatum; ut Burned uftus, se Pall 


Preteriti Imperfei, & Participii Paflivi Anomalia poft tradentur. 


un. » 


Participium A&ivum themati adjungit ing; ut Bering urens. Eademque -A8ivm. 
vox Subftantive pofita eft Nomen Verbale, atque etiam Gèrundiorum vices 
fupplet; ut in burning this in urendo hoc, sn burning of this in uftione hujus. 


Verbo infinite pofito prafigi folet particula to. (Qua tamen nonnunquam fsi. 
omittitur; ut poft dicetur. ) 


Ufurpatur autem poft alia ( non local iv & AdjeGliva ; ut etiam ubi Subftantive 
ponitur: omnino ut Latinorum modus infinitivus. 


Perfonarum & Numerorum diftin&io, per prefixa nomina Perfonalia,( vel, pagine. 
in tertia perfona, alia quavis Subftantiva,) inftar Latinorum cafus Nomina- ‘ 
tivi, maxime indigitatur ; ut Zbarn uro, they burn urunt. 

In fecunda tamen perfona fingulari, utriufque Temporis, additur termina- 
tio ef; & in tertia fingulari, prafentis Temporis, terminatio eth, vel ipfius 
loco s, (aut, fi neceffitas pronunciandi poftulet, es.) Fou durnef, He burneth 
(vel burns,) tpouburnedft ; uris, urity urebas. 


Dicimus autem ( verbis auxiliaribus wi /ba}) wilt; fhalt, per Syncopen, pro willf, 
Shall St : Item baff, barb, hoc ett bal bath, pro havi, bav'ib, ( ut & bad pro bav'd. ) 
Ex in verbis auxiliaribus 7/, ball, may, can, terminauio e/6, prorfus omittitur. 

Omittitur etiam utraque terminatio in Imperando ; &, pof viag cepetam FG, that ut, 
though, although quamvis, wbetber utrum, &aliquando etiam poft alias aliquor Conjundlio- 
nes & Adverbia; tune feilicet ubi Latini modum Imperativum aut Subjunetivum adbuberent. 

In Terminauonibus e/7, e/4,64, (& en, de qua poftea dicetur, ut & pallim alias ) vocalis 
e, fere ad placitum, per Syncopen tollitur, ( nifi forfan afperitas pronunciandi aliquando 
Sepcl;| ejufque defe@us, ubi opus eft, Apoftrophi nota innuitur ; ut d0/ pro def 
agis ; d0°th, dotb, pro doetbagit; did, didft, pro diddeft agebas; plac'd pro placed locatus ; 
burn'4, burnd, pro burned uftus; kuow'n, known, pro Azowen notus, i 


*Ga2 CAP 


turiliaria 
mutila. 


May, can. 


Mauft. 


De Verbs Auxilaribus. —’Cap.o 





Cap IX. 
to De Verbi Auxiliaribus Mutils. 


liaria Do, mvill, fhall, may, can, cum eorum Prateritis Imperfe&is Did (pro 
doed, ) would, fold (ab antiquis molle, folle, ) might (olim mought,) could: Item 
muft, quod extra tempus prefens vix reperitur. 


Sed & Verba /es permitto, did jubeo, dare audeo, de/p adjuvo, & fortaffè alia nonnulla, 
( quafi eflent verba Auxiliaria, ) praponuntur etiam verbis infinitis, omifla nonnunquana 


particula 20. O 
Hxc autem verba Auxiliaria, ideo #24 nominanda cenfeo, quoniam ultra tempus Pre- 
teritum ImperfeStum non ufurpantur: Participia nempe non habent, nec verba Auxiliaria 
fibi prefixa admittunt. 
Duo tamen Do ago, & Wil volo, quoniam depofita auxiliarium natura non raro ut ver- 
ba Abfoluta occurrunt, integre formantur, nempe tam RAZR habent (do:ng, don, wil 
ling, «tilled,) quam verba auxiliaria admittunt ; ubi fcilicer funt verba abfoluta, non autem 


ubi funt Auxiliaria. 


Do & did indicantemphatice tempus Prafens, & Preteritum Imperfeum. 
Uro, urebam; / dun, I burned, vel ( emphatice) Zdo burn, 1did burn, 

Shall & will indicant Futurum. Uret, Ze fball burn, It will burn. 

Quoniam autem extraneis fatis eft cognitu difficile, quando hoc vel illud dicendum eft; 
( nonenim promifcue dicimus /hal/ & ill ;) neque tamen alii quos vidi ullas tradidere 
regulas quibus dirigantur : has ego tradere neceffàrium duxi, quas qui obfervaverit hac in 
re non aberrabit. 

. In primis perfonis fhbal fimpliciter praedicentis eft ; 54 quafi promitten- 

tis aut minantis, 

In fecundis & tertiis perfonis, /ha// promnittentis eft aut minantis ; 7:/ fim- 
pliciter pieedicentis. 
- Uram, ures, utet, utemus, uretis, urent: 7 ball Birn, yos will, ( thou wilt ,) he will, we 
Spal, ye «will, they will burn; nempe hoc futurum pradico : vel 7 will, you fhall, ( thou 
ifpalt, ) 4 "fall, wee will, yee frall they fhall burn; nempe, hoc futurum fpondeo , vel, 
faxo ur fit. 

Would & fboîld illud indicant quod erat, vel effet; futurum: cum hoc ta- 
men difcrimine ; Wed voluntatem innuit feu agentis propenfionem ; /bol4 
fimpliciter futuritionem.. 


Urerem; urere debebam, deberem, volebam, vellem ; Z/how/4, or ceonid, burn. 


May & can, cam corum Preteritis ImperfeCis might & could, potentiam in- 
muunt: cum hoc tamen difcrimine : & might vel de Jure vel faltem de 
rei poffibilitate dicuntur; atcan& de viribus agentis. 


Pollum ( five potis fum ) urerc, 7 can burn ; poteram vel poffem ( potis eram vel eflùm, 
urere, 7 could barn; poffum urere ( nempe poflibile elt, aut licet, ) 7 may durn ; poteram 
vel pottem urere ( pottibile vel licitum erat vel effet ) drrzigdr burn. 


Maift neceffitatem innuit. Debeo, oportet, necefîe eft, urere, I muff burn. 


Aliquando, fed rarius, in preterito dicitur m24/? ( quafi ex 249°4 feu muff't contraStum. ) 
Sic, fi dè praterito dicatur, he m74/f ( feu 00/01) be burni, oportebat uri, feu neceffe ha- 
buit ut ureretur. l 


Vie infinitis (fed omifla particula to) praeponuntur hac Verba Auxis 


CAP. 


Cap.io. _De Verbis Auxihiaribus. 35 





Cap. Xi 
De Verbs Ausiliaribuws Integris. 


Lia duo verba auxiliaria ave, & Am (feu bee,) praponuntur Participils suite 
Paffivis; codem plane modo quoaliisquibufvis vel Adje&ivis vel etiam "is — 
Subftantivis. ge 
Eodem plane modo quo Gallorum j'gy, je fis; aliaque ejufdetn fignificationis in lin- 
guis aliis Lara ba elia ELI n 
Integra vero ideo appello, quoniam non modo duo temporà, ( prafens & imiperfetum, ) 
fed & participia habent, & verba auxiliaria fibi prefixa atmitttine ( duttimodo ipfa tamen 
adhuc maneant auxiliaria ) non fecus ac alia quevis Verba abfoluta. 


Auxiliaria tamen dico, quia non modo Preteritorum perfettorum & plufquam perfeéto- 
rum omnium, fed & totius vocis Paffive vices fuftinent. 


Have (participio paffivo jun@um ) indicat Preteritum Perfe@um i; illud Hare, 
nempe quod nunc eft preteritum, feu(ut loquuntur) in fa&o elle: 7724, prete- 14 
ritum plufquam perfe&um; illud nempe quod tune erat prateritum, (eo fci- 
licet tempore de quo fit fermo. ) 


Ufli 7 dave burned, ufleram / bad burned, uflifle to beve burned, uuiras having densi 
loquutus Arvixg fpoken. Sic fall have, dwill bave, illud indicant quoderit prateritum ; qu 
Graei fortafle per ipforum paulo-poft-futurum, velmox-futurum exprimere poflunt : La- 
tini vero agrius exprimunt nifi in verbis forme Paflive ; ut loquutus ero , 7 /hall beve 
Spoken, loquutus eflem, 7 /bould bave Jpoken; riatta Z fball have burned, It will bave bursicd, 

ifficilius Latine redditur, nifi forfan w/fero, wfferit, tantundem fignificare dictimus: At 7 
Spould bave barned, I would bave burned, Latine dicimus, Um, vfffe vellem. 


Am vel bee fum, (participio paffivo jun&um, ) totius vocis Paffiva (utlo- Am, bee. 
quuntur Latini ) vices gerit. 
Prout etiam in aliis nunc dierum lidguis : & quidem ex parte in lingua etiam Latina. 


Eft autem hoc verbum fatisanomalum ; & duplicem quidem formam habet. 
. $ Am, art, i3, pluraliter are; 

In Prazfenti $ Bee, bee ft, bee, pluraliter bee; 

In Preterito 6 as, waft, was 7 pluraliter 

imperfedto o pes ug mvere. 


Infinitum zo &e. Participium A&tivum deing ; Paflivum Beer. 


Prior forma (tam in Prafenti, quam in Preterito Imperfetto ) illic ple- 
rumque adhibetur, ubi Latini modum Indicativum ponerent ; alibì fere fem- 
per fecunda. 


Uror, uftus fum, Zam derned; fi urar, fi uftus fim, 77 de burned; urebar, uftus eram, 
Twas burned; quamvi uretet, isuftus eflem, altbongb 7uwere burned ; vuftustui, / 
have been burned ; vftus fueram, tuifiem, 7 bad been burned; urar, 7 fall be burned ; ultus 
ero, Z/ball have been burned ; uftusefiem, fuiflem, / he burned, I fbould have been 
burned ; uftuselto de berned ; uri f0 be burned ; uftus eflè vel fuiffe so bave beer burned. 

Atque ad hanc formam nos vttinem Modorum & Temporum varietatem, que apud Lati- 
nos confpicitur, facile abfolvimus. Amo, Z%ve, 7do love; Amaband; 7 Mved, £ did love ; 
Amavi, / dave foved; Amaveratt, 7 bad loved; Amabo, Y fball love, 1 will ve ; Ama, love 
thou; Amem, Z may love, I can love ; Amarem, Zmtieht bove, I cosld love, I fhould love, F 
avould love; Amaverim amavero, 7 fhoudd bave loved, £ will have loved; Amavifiem, 7 fhonld 
bave loved, L'wonld bave loved, I could have loved, I might have loved; Amare, solove; Ama: 
vifle, so bave loved; Amantdi, ef loving ; ME; Amandum, fo loving ; em to 

3 love i 


\ 


36 De Verbo. Cap. 11: 


love; Amatu, to de loved; Amans, loving; Amaturus, being to love ; Amatus, /oved ; Amandus; 
being to be loved. Et pariter in Palliva voce, mediantibus Auxiliari 417 feu Lee, & Partici- 
pio Paflivo. 





Cop» XI 


De fede Vocis Nominative & Accufative , aliifque ad 
i Verborum fyntaxin fpetantibus. 


Sedes vis Nterrogando & Imperando, vox Nominativa fuo Verbo poftponitur; 
(nempe Auxiliarium primo, fi quod adfit; vel, fi non adfit auxiliare, ipfi 
verbo Abfoluto:) Alibi plerumque (nec femper tamen ) preponitur. 


Ubi autem Zrsperando dixi , etiam intelligendas vellem Permifliones, Conceffiones, &c. 
qua è Latinis per modum Imperativum etteruntur. 

Uro, uris, urit,&c. Z bars, tb00 burneft, he burneth, &c. vel Z do burn, &c. Uro? uris? 
urit?&c. Buon Z? burneft thou? burneth he? &c. vel Do I burn? doft boa burn? doch hé 
burn? &c. Ucam, uras, urat, &c. vel ure, urito, &c. Zion 7, burn thou, burn be, &c. 

Notandum autem. quod ubi in fecundis perfonis fit Imperium feu Conceffio, vox nomi- 
nativa fepillime omitutur ; ut ure, urite, der ; pro daerm sd0w, burn yee : In reliquis vero 
perfonis fit fape circumlocutio per vocem /e/ ( permitte, fine ,) ut uram, uras, uramus, u- 
rant, let me burn, let bim burn, let us burn, let them burn ; honda sd verbum fine me ure- 
re, ( permitte ut uram,) fine eum urere; &c. Quod ipfum quidett&pud Latinos fit; nam 
cum wrat, uramus, &c. ( qua funt revera modi Subjunétivi ) Imperative ufurpantur, 
nmuntur elliptice, pro e/fo #5 urat, licet ut urat, licet wrat, fine wrat, aut alia ejufmodi fr 
mula. Ì 
Nec mirum fit, me primam perfonam fingularem modi Imperativi recenfuiffe, quod 

pauci faciunt; nam qui hujufmodi formas Imperativas effe concefferit, [Petat quoties velit, 
* nunquam qbtinebit ; Betazus quoties velimus, cai veg obtinebimu: &c] Ask be ( vel Jet 
him ask) asoft as he «will, he fball never obtain; &c. idem etiam de hac, eadem ratione, 
concedere debet, [Petam ego quoues velim, nunquam obtincbo; ] Ask Z(vel lezie ask) as 
oft as I will, I fball never obtain. n 
Eadem fere forma nonnunquam poftpofitio vocis Nominative, ( poft Preteritum Imper- 
feîtum, prafertim verborum auxiliarium, ) fupplet defetum conjunttionis #f fi. Si pui, 
obtinwflet : Zad be asked, ( pro if be bad arie ) be bad obtained. 


Sede vos". Vox Accufativa Verbis Tranfitivis ( nunc dierum ) plerumque poftponitur; 
colui ut Urit me, he durnetò mee. 


Atolim folebat fepe praponi , dee see burneth, mee hee burneth; prout adbue api 
Germanos & Belgas ufu fit; & aliquando etiam apud Anglos, prafertim Poetas. 


va, 


se: pmi Adverbium negandi met (non, ) Verbo poftponitur, ( nempe auxiliari pri- 
gieNee mo, fi quod adfit; aut, fi non adfit auxiliare, Verbo principali: ) aliis tamen 
"— orationis partibus prefigi folet. 


Non urebat, it burned not, it did not burn; non me not me , me non-urebat i buamed 
me not, it burned-not mee,mee it burned-not; non-me urebat if burned not-me, me it burned mor. 


Zainorem —‘Latinorum Participia Futuri temporis (in rus & 445 ) nos plerumque effe- 
Fap rimus per Verbum Infinitum. 


dos. Prefixo tamen (aut per Ellipfin omiffo ) Adje&tivo apta fignificationis ( vel aliquando 
Prapofitione ) ut fiat circumlocutio. Moriturus z0 dy, vel about #0 dy ( quali, circiter iplum 
mori, ) ready to dy ( mori paratus, ) /ike fo dy ( morti vicinus, verifimiliter moriturus , ) 
condemned to dy, ( morti damnatus. ) Sic, occidendus, #0 de Ried, ready to be killed, like 
zo be killed, autalia non abfimili forma. 

Eft (utloquuntur) tertii adje@i, innuitur prefixa voce rbere, & poftpofita voce Nomi- 
mativa. Ur Elt datur ) calor in fole, sbere r5 dea? in the Sun: Non funt (non dantur ) 
orbes folidi, ( nulli dantur orbes folidi, ) s4ere are mo folid orbs,&c. 

Verba 


Cap. 12. De Verbi Auomalis. 37 


Verba Imperfonalia proprie non habemus; fed qua Latini Imperfonaliték vatezm 
efferunt, nos efferimus perfonaliter, prafixa voce Nominativa if. pofinalie. 


Placet, Juvat, oportet me, juftum effe ; 77 pleaferb, it dehghteth, it beboveth-e, tobejuft. 
Ubi tamen fiquis dicat [ jr/furrs e/fe ] cafum eflè Nominativum verbis placet, juvat, opor- 
zet, ideoque ipfa efle Perfonalia ; * neutiquam inficias ibo. Conftru&io Anglicana fic 
accipienda elt, 70 be juft, it pleafetbme; (jultumeflè, id mihi placet: ) Ubi vel prior vox 
Nominauva, ( #0 beyaft, juftum effe ) abfolute ponitur ; vel pofterior (##, id ) redundat; 
faltem emphatica vel exegetica fit reduplicatio. 








Cap. XIL 
De Verbis Anomabs. 


Eftat ut de Verbotum aliquot Anomalia pauca tradam. ’ De quibus héec 

duo primitus monenda funt, 
1, Tota qua fequitur Anomalia non nifi preteriti Imperfe&i temporis;& Du Pre 
Participii Paffivi formationem fpe&at. e 


Nam in ipfis quidem Verbis Irregularibus nihil aliud irregulare eft. 


2. Tota illa quantacunque Anomalia , Verba Exotica vix omnino attingit, 
fed illa fola qua Nativa funt. 


Exotica vero illa appello qua è Latinis, Gallicis, Italicis, Hifpanicis, aut etiam Cambro- 
Britannicis deduximus, qua quidem multa funt: Nativa -vero illa voco que ab antiqua 
lingua Teutonica, feu Saxomica, originem ducunt; que quidem omnia funt Monof; labo, 
(aut faltem è Monofyllabis dedu&ta, ) & plerumque nobis cum Germanis, Belgis, Danis, 
&c. communia funt, (levi faltem immutatione fafta ;) quorumnempe five Lingue five 
Diale&us ejuidem cum noftra Anglicana funt originis. 


Anomalia prima, qua maxime generalis eft, ex celeritate pronunciandi ori- Aremiie 
ginem duxit: nempe, ( poft fyncopen vocalis e in regulari terminatione ed, ) 994 
reli&a confona 4 fapiffime mutatur int ; quoties fcilicet pronunciatiò fic eva- 
dit expeditior. (Et quidem contra&io potius dicenda videtur; quam Ano- 
malia. ) 


Nempe polt c, ed, fh,f; & 3 3 4, & poft confonas /, #ò, durius pronunciatas, & aliquando 
polt / #2, #, », modo pracedat vocalis brevis: he enim litere facilius'poft fe recipiunt £ 
quam 4, Ut, plac't, fuatch't, fit, watt, deelt, finel't, burh't, &cpro plac'd, fuateB'd, fa 
wakd, dwel'd, fmell'd, burn'd, vel placed, fnatched, fifhed, waked, dwelled, fmelled, burned, 
à Verbis roplace loco, #0 fnatch rapio, to fifh pifcor, to tvate evigilo, to dwell habito, fo 
Smell olfacio, t0 burn uro. 

Sed & vocalis longa pracedens non raro abbreviatur, vel in cognatam breviorem tranfit; 
que & ipfa conducuntad celeriorem pronunciationem. Sic 4epr, /lept, wept, crept, Ssocprfep', 
à Verbis so keép fervo,ze leep dormio, #0 weep fleo, to creep tepo, fo fweep verro,to leap falto. 

Ac poft conionas d,g, 7, w,3, atque s, #6, mollius prolatas; & 4 #3,,r, precedente vo- 
cali longa, manetd: facilius enim coalefeunt cum 4, propter fimilem fpiritus ad nares di- 
reftionem, quam cum #. Sic 4v'4, fmil'4, raz'd, beléev'd, ke à Verbis 10 ue vivo, so finile 
fubrideo, 70 raze deleo, £0 beleeve credo. ; 

Nifi cum vocalis longa abbreviatur ante, 7,72,2,r; & ubi 8, vin pf; fonufque mollior 
literarum s, #4, in carundem fonum duriorem tranfit. Utfelt, delt, dremt, ment, kft, be- 
reft, beleft, &c. è Verbis fo lies ta&tu fentio, #0 deal diftribuo, 10 dream fomnio, fo mean 
intendo, 0 /eave linquo, #0 dereave orbo, fo beleeve credo. È 

Ubi autem 4 vel #precefierat, litera addititia 4 vel £ (in hac.contraîta forma ) cum 4 
vel £ radicali in unam literam coalefcunt. Nempe fi 2 wadicalis effet, count in £; fin 4 

let radicalis, tum vel in 4velin £ coeunt, prout haec vel illa litera lap proferri pof- 

fit. Ut read, led, Jpred, fhed, dread, fhred, tread, bid, bid, chid, fed, bled, bred, {ped, ftrid, Mid, 

rid, &c. ( few potius read4; bidd, &c. quali read'4, bid'd, &c. ) è Verbis fo read lego, #0 lead 

duco, 70 fpread expando, #0 /hed-eftundo, to dread revercor, t0fhresd minutim feco, n 
. trea 


380 De Verbis Awmabis. Cap: 12. 


tread conculco, #0 bid jubeo, 0 Side abfcondo, to chide objurgo, #0 feed palco, 10 Bleed fan- 
guinem emitto, fo freed pario, educo, #0 Speed expedio, softride pallum extendo, #0/lide la- 
bor, roride equito. Sic, caft , hurt, coft, burft, eat, beat, fuweat, fit, quit, fmit, rit, bit, bit, 
met, fbot, cut, put, &c. ( aut tortafle melius cat, bitt, hitt, Sc. quafi èal't, bit, bitt,)à 
Verbis fo caft projicio, to durt ledo, £0 coff conito, ( de precio diftum, ) £0 bar/f rumpo, #0 
cat edo, to beat verbero, to fiweat fudo , to fit fedeo, soguit libero, #0 fmite percuuo, 40 
write fcribo, #0 bite mordeo, /0 dit percutio, so meet occurro, #0 fhoot ex machina: ig 
to cut eco, to put pono. Item /enz, fent, rent, girt, &c. ( pro lend'd , fend'd , &c. 
lendt, fendi, &c. ) è Verbis fo end mutuo do, #0 feud mino, so rend lacero, to gird cingo. 

Verba autem hanc Anomaliam feu contrattionem palla, admittunt ut plurimum etiam 
fprmam regularem, non minus eleganter quam hanc contraétam; ut placed, fifbed, believed, 
bereved, girded, burned, &c. vel plac'd, fifb'd, &c. Muli fortallis cacophonia nonnunquam 
impediat fyncopen palfa, ( ut g7r4°4;) aut etiam ( in Verbis trequentulfimi ufus ) celeritas 

ronunciandi contraftiorem formam in quibufdam ut plurimum fuadeat; unde £epr, wepf, 
fre femper dicimus ; 4eeped, weeped, rarius, 


Paticipia _—Anomalia fecundaetiam frequens eft, fed folummodo Participium Paffivim 

men fpe&at: Nempe Participium Paffivum olim fepiffime formabatur in en: Cu- 
jufimodi fatis multa adhuc retinemus, prefertim ubi Preteritum Imperfe@um 
infignem aliquam anomaliam patitur. (Atque hac quidem Altera Participii 
Formatio, potius quam Anomalia, non incommode dici potett. ) 


Ut been, taken, given, flay'n, known, &c. è Verbis to de efle, fo take accipio, fo give do, fo» 
Slay occido, 10 krow cognofco. i 


Et quidem nonnunquam polt Prateriti Imperfetti & Participii Pallivi communem five 
èaiialiieta five anomaliam, etiam hac Participii Paflivi peculiaris anomalia accedit. Sci- 
licettam written, bitten, caten, beaten, hidden, chidden, fhotten, rotten, ce broken, &c. 

writt, bitt, cats beat hidd, chidd, fhotts rotts chofe» broke, &c. in Partucipio Pallivo 
(in item in Preterito Imperkéto ) promifcue efleruntur; è Verbis to write feribo» 
o bite mordeo; to eat edo» to beat verbero, so hide abfcondo; sé chide objurgo, #0 fhoot proji- 
cio» to rot putrefco» #0 choofe eligo» fo break frango ; aliaque ejufimodi multa. : 

Item promifcue formantur Participia fow', fhew'n, bewm mow'n, loadem laden; a 
Sowd, fbew'd, bew'd,now'd, loaded, laded ; è Verbis to f6w fero, to fhew citendo» to ius 
to mow meto» £0 load vel ladesonero. Aliaque forfàn aliquot fimilia. 


cele —Sunt & alia Anomalie non pauca, prafertim in Preterito Im s 
n fed qua, magie fpeciales funt, nec quidem adeo multa quam ut t figil- 
latim eri, 


Verba auxiliaria, corumque anomaliam, »fupra tradidimosi Alia fequuntur, qua in fuas 
claffes diftribuemus, premuflis illis que utrobique: eandem vocem retinenta adjunétis deinde 
aliis qua aliter in. Preterito Imperfetto; aliter in Participio Pallivoefteruntur. 

Win lucro, /pin neo, begin incipio, fw no» firike percutio» ffick hareo» /îng cano» 
Aiugaculeis pungo, fling jacio» ring campanam pulfo, 4trò4g torqueo, /pring germino, fwing 
pendulus agitor, 4724 bibo, /ink mergor, fbrink contrahor, Y?nk faetco, bang pendeo, come 
venio, r4# curro, find'invenio, bind ligo, grind contero, wind convolvo ; tam in Praterito 
ppi quam in Participio Paflivo, dant rg) qs: fees war, Struck, fuck, fung, 

ung, flung, rung, wrung, prime, fewung, disk, fin Uk, fene, , cèmie, TN, 
bound, ground, wound? Siae Solta inase formantur pra ne Fa Imp ò 
pra Ut war, began, fang, rane, [prang, drank, camey ran; & quadam alia, fed rarius. 

aedam in Participio Pallivo allumunt etiam ew, ut /fricken, (/trueken, ) e 0 
Sed & utrobique forma analoga fere im omnibus retinetur, ut fpramed, fewwmmzed, 

2. Fight pugno, zeacò doceo, reach extendo, Seek. queto, parve pai catch capio, 4 
emo , 4r:ng affero, think cogito, work operor : faciunt utrobique fodedi, saught, raught, 
Sought, befought, caught; boughty brought, thought, wrougbt. & exhis non pauca analo- 
giam retinent, ut #eacheg) reached, befeeched, catched, worked, 80. — 

3. Fake capio, fhake quatio, forfake defero, wake( amate ) cvigilo; Mand (olim flead) 
fto, break frango, peak loquor, dear fero, pario, torideo, /wear juro, sear lacero, wear 
induo, tero,, ueave texo; clesve herco, clegve ( olim clive ) findo, ffrivé contendo, serive 
ditefco» drive pello, Ybine fplendeo; rife ( arife ) furgo, /miire percutio, qrite feribo» dide 

abide ) manco» ride equitoneheofè ( ebisfe ) cligo».#read'canculco, ger acquiro» beger gigno» 

‘get oblivifcor» feethe coquo : faciunt utrobique zoob fhook, farfook , wéke, awile, iood, 
brikes Spike» bire» Shirer fwares tire» wires uwéve» clove» Firbve, thrive» dréves fhine, rife, arife» 
. fmite, 


Cap. 13. ° De Adverbis, &5c. 


Smòtes cwrite bide, abbde, ride» chifè, trod, got, begotts fongotts fad. Sed & utrobiaue dici 
etiam drive» rife» fmitt, writ, abidd, ridd. LEA, pi cai cri roszii 
tur per 4 ; ut braée, fpabe, bare» fhare, fiware, tare» ware, clave» gat, began fogat, & fortalle 
am alia, fed rarius. In Participio Paffivo formantur eorum non pauca per en; ut 
takem fhaken forfaken, broken [poken, birns (birm) fporm, fewar'ni torm wsr'n essvens cli- 
pages pren rifetta Janna «trittem ridden chifem, troddens gottens begotten, orgot- 
ten» fodden. Multa etiam. utrobique retinent analogiam ; ut di awaked, beared, ho 
sweaveds cleaved, thrived, abided, hole, pelle SEA RE rr 
‘ 4 Give do» bid jubeo, /it fedeo, taciunt in Praterito Imperfe®to gave, bad, fate : In Par- 
ticipio Pallivo, g2uem, bidden, fitten.  Scd & utrobique didd, fitt. Atque hue referenda funt 
multa ex prima & tertia clalle, qua formant preteritum imperfeStum etiam in a. 
s. Draw uaho, krivw fcio, /uow ningo, grow crefco, throw jacio, blow flo, crow cano (in- 
ftar galli, ) fly volare, /Zay occîdo, fee video, 4 jaceo, faciunt Preterita Imperfetta drew» 
D Succ» gres» tbrew, blew, crew, flew» /lew, faw» lay ; Participia Pafliva per en ; draw, 
kuav'n, Juow'n, grow throwm blow, crow'n fyem ( fown, ) Nlaym, feem y'n ( lay'n.) 
Sed &utrobique draw'4,Snow4, throw'd, crowd. At'a flee tugio, fix fledd.” A goco, fit 
qvent (ab Antiquo wend) & participium g0%. 
Suntque hac (qua memini) omnia lingua Anglicane Verba Anomala : Alia vel nulla 
funt vel certe paucillima. 


39 





Cav. XIII 
De Adverbits, Conjunttionibus, Prepofitiomibus , 
69 InterjeCtionibus. 


Aia eandem fortiuntur naturam apud nos, quam apud Latinos, ali- Agvrbie. 
afque gentes: Nempenon Verbis tantum, fed & aliis orationis partibus 
adjiciuntur. 


Quorum precipua fequuntur. 

Adverbia Temporis ; Quando qber, nunc row, tune #hex, hodie fo day, cras fo morrow, 
heri yefferday, perpetuo ever, nunquam never, dum sedile, diu long, a great while, donec 
till, un-till, dudum fince, agoe, long fiuce , long agoe, antehac bere-to-fore, pofthac bere-after, 
jamjam alfready. 

Numeri; Quoties dow-oft, toties fo ft, femel once, bis zuwsce, ter #brice, tBree-times, qua- 
ter four-times, faepe, multoties, gf2, often, often-times, many-times, raro Seldome, femper all 
qwayess ( quali omnibus vicibus, è Cambrica voce guwai/8 vices : nifi force Italorum hic imi- 
temur /a/fe-via ; aut falem Germanorum a/-qveg. 

Ordinis ; Primo fir/!, deinde afierward , proxime rex/, fecundo fecondiy, tertio thirdiy» 
ultimo ///, tandem a/-/a/f, at-length, &c 

Loci; Ubi wéere, hicdere illic sbere, ubique every-tedere, nufquam mo-wdere, ufpiam 
any-rwere , alicubi fomse-obere, alibi ( alicubi alias) eV/e-vebere, fome-wbere-elfe , intus 
with-in » foris without : Quo wbither» huc bitber illuc t6rtber, aliquo fome-wbitber, nùllo 
no-whither, intro in, foras ont: Quorfum wbicb ways horfum #8is way, corfum thet way 
nullorfum wo-way, furfum “>ward, deorfum down-ward: Unde wbexce,( from wbence,) 
hinc 4ence, inde tbence : Simul rogezber, feorfim «-funder, in-funder, prope near, bard-by» 
longe far-off; a great way off. i 

Affirmandi; cuam yea,yes, Z; forte perbaps, perchance, * aisi) it may be. » 

Negandi; non ( abfolute pofitum ) #0, ( conjunéte pofitum ) or. 

Monftrandi ; En do, debol4. - 

Similitudinis , & Comparationis; Quam, quomodo, éew; tam, fic, /o; ut 45, quantum 
( quam multum ) dow r2408, magis more, minus //e» maxime m20/t, minime e, valde very, 
very much, omnino altogether, wbolly ; terme allmoft, swell-nigb ; folummodo cn , but; po- 
tiusrasber, quam zban, vix fcerce, egre bardb, bene well, male i, melius berzer, pejus 
worfe, optime deff, pellime swor/f, dodte /earnedy, fortiter valiantiy, cito quickly, &c. 

Reliqua fere Adverbia ( & ex enumeratis non pauca ) fun vel Periphrafes; ut diu 4 lrg 
while, jamdudum a great while ago, fapenumero miany-times , &c. Vel Prepofitiones aut 
Adiettiva Adverbiafcentia ; ut ante before, prope near, prater defide, infra under, below, &c. 
multum wmxcb, parum /izzle, magis more, &c. Vel denique è quibufvis fere Adje&ivis forman- 
tur, adjunéta terminatione /; ut dofte Zeerned)y, fortiter valiantly, fubito ( fubitaneè ) 
fuddainly, tertio sbirdly, &c. Ea 

*H Conjundtiones 


40 


De Etymologia. C. 14. 


conpontto» Conjun@iones item eundem habent ufum, quem apud Latinos, aliofque. 


Prep 


fiones, 


mes, 


Ali 


Quarum he funt precipue; Et and, quoque al/fo, Hkewife, nec nor, neither, utrum sube- 
tber, fiveor, cither, fed but, namfor, quia decaufe, quare qoby, wberefore, ergo therefore, 
.fi if tumzben, quamvis sega all-tbougb , not-swith.ft , tamen yef, ut #baf, quod 
that, cum fecing, fince that, as, nili du, except, unleffe, faltem ar-le/f, vel even. 

Si quis tamen harum aliquot voces potius Adverbia elle dicat; aut etiam ex Adverbiisali- 
quot ad Conjunétionum claflem referre malit : non tanti eft ut hac de re quis contendat, 
cum, & apud Latinos, cadem non raro vox nunc pro Adverbio, nunc pro Conjunftione 
pene Bra Neque aliquod grave detrimentum pateremur, fi tam Adverbia quam Con- 
jun@iones & Interje&tiones, ad candem claffem redigerentur.  Eft quidem nonnihil diferi- 
munis, fed leviufculum. i 


Prapofitiones etiam eandem fortiuntur naturam, quam in aliis linguis: Sed 
frequentiori apud Anglos ufu occurrunt quam apud Latinos, eo quod nos 
Caluum diferimina non agnofcamus. 


Verum de hifce quicquid dicendum erat, fupra, ubi de Nomine Subftantivo agebatur, 
tradidimus. 

Interje&iones non ita multas habemus, 0,0b, ab, fi, ha ha be, ft, nobis funt cum 
Latiniscommunes. Heu 4/as, dolentiset: Vah t4/b, contemnentis: oh, foe- 
torem abominantis. Vaz0, potius nomen et. 





Cap. XIV. 


De Etymologia. 
Secr. I. 


cAalogice Formata. 


pers fingulas orationis partes feorfim confideravimus : opera i sia efle duxi, ca 
rum aliquam inter fe convenientiam & affinitatem obfervare ; five Etymologiam qua 
una ab alia originem ducit, feu cognationem. Et primo quidem qua per regularem Flexio- 
nem fiat, quam non male ( cum Gerardo Zoffio ) Analogiam dicas. 


Ex quolibet nomine Subftantivo, aut Subftantive pofito, (five Singulari five 


ws Pef: Plurali,) formatur Adje@ivum Poffeffivum, addendo s. Ut fupra di&um eft. 


Et tamen alia antiquior formatio Adje&ivi Poffeflivi, five ( quod eodem gard deve 
tivi Pofleflivi ; cujus adhuc fpecimina quadam retinemus.  Nempe, proutnos s fubjungi- 
mus fubltantivis, antiquitus r feu potius re fubjungebant, quo cafum illum Pofleffivum, feu 
Adje&ivum Pofleffivum formabant.Quod & euamnum faciunt Belge(utut id ipli forte minus 
animadvertunt ) in quibufdam vocabulis : fic (v.g.) à rivo Amffe/ dito, formatur vox Am- 
Stelre dam, ( utbis nomen, ) hoc eft Amsffeli-agger ( fluvio feilicet illi objeftus) feu Angffe- 
li-vallum ( ic enim & nobis & illis damme figniticat, in Amffer-dam, Roter-dam, & multis 
aliis; ) unde vox illa varie deformatur in Amyfelredamus, Amfielodamus, Amfierodamus, 


Amfterledamus, &c. fed vox primigenia videtur Amfekre-dam, hoc .eft, ut nos jam loqui- 


. mur Amftels-dam, i.e. Amftehi valum. Sic ab you vos, dicimus yosre, your ; è sbey illi , 


tbeyre, theîre, their ; è fbee, quod Saxones fcribebant /eo, & deo, (ex quo, alicubi in An- 
eni etiamnum dicunt deo pro, a) formatur Aeore, bere, ber : item ab Anglo-Saxonico pi 
oc eft wi, ( pro quo jam ave dicimus, ) formabant illi sare ( quafi qwîre ) unde Germano- 
rum sor, & noftrumowre (ut olim feribebant ) feu ( ut nunc, abjedtis quoties fieri poffit 
finalibuse ) ose. Idem fere confpiciturin £74/band.ry, Fguifery, midwif.ry, nwfe-ry, 
ribald.ry, caval-ry, chirurge-ry, ( {eu contratte, fungery, ) Few-ry feu Fury (Judea, Judzo- 
rum habitatio, Judaifmus, ) forge-ry, fculle-ry, tmage-ry, knave-ry, wapge-ry, mocke-1y, pant- 
1y, cooke-ry,  multis aliis ejufdem forma ; item in freafire-ry, armour-ry, almery, ( quod 
contraétim dicimus ambry, ) fecher-ry, adulter-vy,colier-ry, chandler-ry,tailer-ry, broker-ry, 
-ry, fonddier-ry, gunner-ry, infant-ry, batte-ry, aliifque ejufmodi, in quibus duorum r 
folemus alterum elidere, srea/ty, Armory, &c. 
His 


Cap:14. De Etymologia. 41 
Hisadde, Butcher-rys debauche-ry, botele-ry { contraîte Burlery, butry, Jdruadge-ry,fpice- 
rp, dav-iy, pafte-ry, mafter-ry, vint ry 
Quodlibet etiam Subftantivum ,° Adje&ive pofitum, degenerat in Adje&i- #9 
vum; quod AdjeGivum Refpelivum fupra diximus. rail 
Subftantiva item non pauca, aut etiam Adje&iva , (& alie nonnunquam yebe- 
orationis partes, ), Verbaliter pofita, degenerant in Verba : Et innuunt iftius ferie 
rei qualemcunque applicationem : Accedenté tamen non raro Vocalis produ- 
@ione, atque etiam Confonantis alleviatione. 


Uta bonfe domus, £0 bouse ( domum adhibere ) in domum recipere: 8rafs as, f0 braze 
obarare : g/a/fe vitrum, so glaze vitrum applicare : gralfe gramen, sograze gramine vefci : 
price preciunì, 20, prize, to praife aftimare: Breath fpisitus , to breathe fpirare: fhade, fha- 
dow, umbra, /0 fhade, to fhadow, obumbrare : 4fifb pifcis, #0 fp pilcari: 09/ oleum, £0 oy/ 
oleo oblinere: ré/e regula, regimen, sorde regulare, regere : /ove amor, zo /ève amare : /ife 
vita, zo live vivere : firife contentio, ro firive contendere: Frsber ulterius, fo further pro- 
movete : forward antrorfura, #0 foiward promovere:. hinder polterivr, 19 binder retardare. 
Atque alia innumera. dae Ar: 

Nonnunquam tamen ( prefertim Adjedtivis ) adjungitur terminavio ez: Ut be)? celeri» 
tas, 10 baft, to baffen accelerare : lengrb longitudo, #0 /engrben prolongaré: fhengeb vires, 
robor, zo firengiben roborare, vires addere: fbort breve, sofborten abbreviare : fa/t tixum, 
to faften Figere : vob:te album, 10 ibdite, to wbifen album reddere: b/ck nigrum, #0 black, 
zo blacken denigrare: hard durum, 10 barden indurare, durum facere : /of? molle, #0 foften 
mollire : sbick craflum, zo #bicken incrallare : great grandis, r0 greaten grandiorem facere: 
lefs minus, £o leflen minuere: qerde amplum, #0 widen ampliare: dhe lumen, o &gbten, to 
inlightere luminare : dighe levis, to Ughien alleviare: life vita, to enliven vitalem faccre : bright 
ipiendidum, 20 &rigbten iplendorem inducere : fright terror, #0 affright, tofright, to fi iehten 
terrere: Aliaque multa. i 


A Verbis autem (five hifce, five aliis quibuftunque ) formantur Participia è Paricpia 
nempe Paffivam unum, (addita plerumque terminatione 24, ‘vel en; ) alterum Lastra 
A&ivum, (adjun&a femper terminatione #ng ; ) quod etiam, SubÎtantive pofi- £c ;ined, 
tum, Gerundiorum & Nominis Verbali ( A@ionem fignificantis) vices gerit.: ut «ninger. 
fuprà oftenfum eft. Atadje@a terminatione er fit Nomen Verbale, Agentem 
fignificans. : ' 2A 


To Bear audio, bear'd auditum, 4earing audiens, atiditus; audicio, ‘ia Bearer auditor: ‘To 
give do, given datum, agua gift (progiv4) donum; avg dans donatio, giur da- 
tor. Aliaque innumera, & ad libitum formata. 

Ex Subftantivis fiunt A4jefiva Copie, addita terminatione y : faCa item non- Abesiva 
nunquam, fed ‘rarius, Vocalis produ&ione, ‘& alleviatione Confonantis. Opiein y. 


A lowfe pediculus, /wsy ( pediculis fcatens). pediculofust 77/446 divitia, wealtby ( di- 
vitiis abundans ) dives: /#ea/t fanitas, bea/thy ( fanitate praditus ).fanus: «Hight vis, 
potentia, m/65ty potens, validus: #0rsb valor, excellentia, wortdy dignius, excellens: #7 
ingenium, 47/7y ingeniofus : Lf cupido, concupifcentia; 4y/fy robuftus, ftatu arhletico, 
libidini proclivis : /azer aqua, wazery aquofus: Zartb terra, cartby terreus : /#00d li- 
gnum, a 16004 fylva; wooddy lignofùs, fylvolus: Air aery amy aereus : A beart cor, bearty 
cordatus, fortis: 4 Sandmanus, bandy habilis, dexter:. Aliagque multa. :Huic terminationi 
refpondet Germanorum. terminatio g. i 


Ex Subftantivis fiunt. A4jeiva Plenitudinis, addita terminatione fil; hoc adv 
éft, plenus. s0 operi 
‘oy gaudium, joyful betus; Fruit frultus, fruitful truttuofus ; 7owsb juventus, yoush- 
full ( juventa plenus ) juvenilis; Zw? libido, //#fw/ libidinofus ; Care cura, carefu/ foli- 
citvs, diligens; Ufe ta ufefulitilis ;Delieht deleftatio, deliebrfa/l jicundus, delegtabilis ; * 
Plenty copia, plenitudo, plenzifal eopiotus ;.F7e/p auxiluim, be/pfu/auxiliaris: Aliaque multa.. | 
Nohnunquam,codem fere fenfu, fed cumaliquali diminutione, additur ter- mx ome. 
minatio fore, hoc eft; aliquid..! »“ Lasa vieni 
Delight deleSatio, delightfome dele&tabitis, delettationera faltera mediocrém parens; Game 
i *Ha ° 


lufus, 


42, 


Ajetti. 


va inopie, 
le= 


Bus,in 
lefle. 


Un, in. 


1 pendere : /0 apply applicare, adhibere, seta de 


nis, inly. 


1 &c.. ur & corum participia, engendered, e; 
(in exterorum gratiam ) ut hujutmodîi vocabula d ,Gallis accepta, Gallorum en perpetuo 


De Etymolagia. Cap.14. 
lufus, gamiefome bilaris, lufui proclivis; Zrè tedet, irk:fomte ingratus, moleftus; Strden 
onus, dardenfome onerofus; Trouble moleltia, rronblefome molettus; Light lux, dightfome 
lucidus, tublucidus ; 44 plenus, fu/forze naufeam creans ; //and manus, bandfome dextre 
fattus, bellus; Arie folus, Jorefome falitarius; /77ole fanus, vobo/efome falubris ;( que 
olim, & quidem regtius, feriberentur Ao/e, bolefome, utpore ab barl fanus, aut deal fano : ) 
toil labor, seilfome laboriofus ; dig. grandis, bigfome grandiufeulus: Aliaque ejufmodi. 


Contra vero terminatio /efe Subftantivis Adilita, Adje@tiva facit. inopiam 
fignificantia. it, sat 


Ut werzblefs nullius precii; coirk/5 ingenio vacuus; Bearzk/s dejeus, timidus, excors; 
Joykefs gaudio plane deltitutus ; carele/fe negligens ; #felefe'inutilis; besplefs auxilio defli- 
tutos. © Sic comfort confolatio, comfartle/s contolatione deftitutus; fap tuccus, fapleffe fucci 
vacaus: 20 fhrive contiteri ( fc. apud facerdotem, )fbrivelefte minime folicitus, fiique deque 
habens, ( utde quo contiteri nil penfi habeant; ) pro quo, corrupre, /feevele/s dicitur. Alia. 
que quamplurima. 


Idem'etiam fepiffime innuitur prefixa particula privativa «n adje&ivis 
quamplurimis, vel etiam #2; fed hoc pofterius non nifi vocibus è Latinis de- 
dudtis, qua eandem compofitionem apud Latinos admittunt. 


Ut pleafant gratus, placidus, #np/rafant ingratus : swife fapiens, wwwife infipiens : proff- 
table vulis, anprofitable inuulis: patient pavens, impatient impatiens: Sic sateortby in- 
dignus : andea/rhy non fanus : unfraitful ia prc unufeful invtilis : Aliaque malta. 

Notaridum tamen eft, quod, ‘ut bon omnia Latina ab #7 compofita privationem fignifit 
cant ; ita nec omnia Anglicana per iv feripra : Multa enim è Gallis habemus, fed utplurimam 
Latina originis, que per in vel ew promifcue feribuntar, ubi retinetur genuina fignifica- 
tio Latine Tip pigna in. Ut ingender ingenero, iniplant implanto, sngrave iniculpo, 
aliague multa : quae tamen etiam promifcue per ew fcribuntur, engender, emiplant, engrave, 
vaplented engraven, &c. Et quidem optandum eflet 


retinerent, potius quam ur reftituerettr Latinorum #7; vnde ifud en'dedadtum eft; utr'ommis 
de illius particulée fignificatione dubitatio Holleretit:!! Nam particola #% femper privativa 
ef : en vero nunquam'j'at i nunc eft, nuné now'eft: in illis enim diGionibus que prom: 
feue per in & enferibuntur, non eft privativa; iuwaliis: utplurimum privativa eft, .nempe 
que è Latius pariter fignificanubus deduéte funr. 


\ Particule item sit sugli dif& mif; ( ut Gallorum des & mes, & Anglo- 
Saxonum #65, ).idem fere fignificant quod un, v* î 


Cum hoc tamen diferimine; dis potius Contrarietatem innuit quam Privationem, ( re- 


> fpondet fiquident Latinorum prepofitiori.de,.prout in-compolitienenon raro ufhrpagor : ) 


mis quafi Errore quendam infinite, & per sal, vel perperam viplurimum reddi potelt. 
Originemque habere puto è Verbo #0 mi/s errare, aberrare à fcopo ; quod faftum pito è 
Lavnorum wrizfo;.m7//fion, ut fit. quali omittere, amirtere, per facere, pretermittere ; 
( quippe nos nowrard ; pro Latinorumcompofitis, fimplicia fubflituimus ; ut in /0 # 
emendo, & multis.alnis!: ) Gallofque: è nobis mutuatos funm #725, potins quam nosex illis 
noftrum ( itemque Anglo-Saxonum ) mis. A, 

To like approbare, 10 di/like improbite : doroer honor; decus, di/bonom dedecus : to doneur, 
fo grace, honorare, decorare ; 20 difbonotr, ta difgrace, dedecorare : to deign dignor, #0 dif- 
deign dedignor: chance, bap fortuna, cafuss .2/-charice,.mif-bap intortunium: 20 fake ca- 
pere, so miftake errare, perperam accipere : 4eed opus, mi/-deed malefa&tum: to sfe uti, 
confuefcere, 0 difeufe defueicere,to mifufe abuti : #0 imsploy impendere, 10 mif-imploy male im- 

Fappiy} piecperamiapphicare.- Aliagne hujafmadi. 

Que è Launis per de, vel dif; feriptis deducuntur, eandem quam prius habebant figni- 
ficationem retinent; utd/finguifh diltinguo Siagte, detrat? detraho, defame detamo, defein 
detineo, &c. \ NI \ 

Terminatio /y_Subftantivis addita, (&nonnunquam Adjédivis, ) Adje&iya 
format Similitudinem quandam feu convenientiam inguentia, ; | 


A giant gigas, Liaheby (\giant-tite) gigantinus ;: carsb testa, cdrehiy, rerrenus.:: degoen 
ccelum, beavenly coelicus: awor/# mundus, ww/d/y mundanus :: God Deus, ded i quali. 
Deo contormis : good bonus, goodly eximia ftatura feu magnitudinis, quali reroedis. Alia 
que fimilia»  Refponder Germanornm &Belgaruma derinationibusVb, dek. » Do 

«i Eadem 





Cap. 14. De Etymologia. 43 
Eadem terminatio /y AdjeCivis addita, format Adverbia. cognata fignifica- Atvebia 


tionis; ut Latinorum, in è, è, & ter. Utfupra di&um et. Logan 
Terminatio ih Adje@ivis precipue addita (fed & non raro Subftanti- Ade 
vis) Dirinutionem innuit. , ER 


Green-viridis, greemifb fubviridis : wbite albus, wditih albicans, fubalbus : off mollis, 
Softifà aliquantulum mollis: a sdref fur, sbievifb quali-tur, ad furandum proclivis : 2 #9 
lupus, 04: quali-lupus, lupina ferocie proclivis : 4 cid puerychil4fb puerilis. Alia 
que multa, ‘& fere ad libitum formata. . 


Habemus tamen & alias diminutivorum formulas in Subftantivis ( fed rarius suéfer:- 
occurrentes. ) va Dimi- 


Ut a bill mons, 4 billock monticulus : 4 pars pars, a parce? particula : 4 cock gallus galli- 
naceus, a cockre/galliculus : a prée lucius pifcis, 4 pier luciolus : a fack faccus, a fatchel 
facculus : 4 poke faccus,ra pacdet facculus , ( que terminato Gallica clt:) 4 goofe anter, 4 

gfing anferculus, ( que elt terminano Germanica : ) a damzb agnus; 4 /arsbkinagnel. 
la 100 chick galline pullus, acbickin pullulus : 4 man homo, a minitin homuncolus: @ 

a pipe dolium, * pi in ( quali doliolum ) exiguum vas fiétile culinarium: fic 4724 
Henriculus , ( unde patronymicum ZZewéins :) #77/kin Williclmulus : 7 /borskin Fhomu- 
lus: Aliaque, fed pauca, fimilia cccurrune. - 

Verum adhuc alia eft Diminuendi formula apud Anglos, fonum ipfum (vo- eniaai: 
calium ‘prafertim ) extenuando; ficur & Augendi formula eundem ampliando; pronta 
autetiam protrahendo; (idque aliquando non tam mutatis literis, quem ca; msiva. 
rum pronunciatione. ) 7 ‘ 


Ut fiup forbeo, Se forbillo, fed /top haurio, affatim forbeo ; /op-offa ( puta panis jufeulo 
intinétus, ) /@pet ottula, minuta paris particula fic intinéta, ( ubi, preter  vocalis extenva» 
tionem, accedit Gallica terminatio e? ; ) #09 culmen, 11, Lippet apex, apicalus, 220( utrifque 
medium ) epiftomium; poser effundo, peer (alicubi locorum) decanto, minutim effundo :. 
longùs, fo dig valde defidero , pragnantium inftar, {qui mitimam mothin, Anpemzdicànt,) 
to lmger longaturio, cello, moror, in longum protraho, protelo: Lameclzndus, to birap Aub 
clipalicate Swallow bolum deglutio, fw liquorem forbillo. Stweep fcopis verro, fivop uno 
iQu aufero, ut Aquila pullum, Milvufve. SwcZ fugo, fo4e macero, multurb exfugo, èxfucco. 
Spit puo, fpout quali plenis buccisevomo ; babe, baby infans, puerulus , Bru, inepie 
grandis; greas magnum, idemque protrafte pronunciatum ( prafertimi fi & crifliori fond) 
grea-t per-magnum : /itsk parvum, minutum ; fed protrafte prolatum, /e--r4-mintvitulitnt, 
valde exiguum: pr/y bellus, fed pree--sy bellulus: £0ng campana majoris bombus, fed ting 
tinnitus minoris ; imo zig feng /0ng, fucceflivos minores mediocres majoresque fonos'iti: 
nuit; fimilesque in jingle fangle, single tangle, aliifque multis fidtitiis vocibus obfervès: 


Ex Concretis Adje@tivis fiunt Subftantiva AbftraCta, addita' termitiatione ngrisi 
neffe ; aliaque in dood, vel head, dt Sit I. CUL im effe, 
| White albus, ‘aobitenefs albedo : Aard durus, bardue/s durities: great magnus, greatiefi 
magnitudo : ski/fu/ peritus, ski/fulmefs peritia, unskilfulnefs imperita ; aliaque inmiimera. 


Huic refpondet Germanorum terminatio deyt: unde Anglorum Aéad vel hood deicéridini, 7m head 
in Godbead Deitas, Manhood humanitas, virilitas, fortitudo, childbood infantià y' pheritigi; 4 5004 
miaideubead virginitas, awiddowhood viduitas, Kwightbood ordo cqueftris, Prie/fhood faceido- 
tium, 44elib00d verilimilitudo, f4//boad falfitas, meigAbourbood vicinia. ' ° 


Sunt tamen & alia Abftratta (partim ab Adje&ivis, partim à Verbis dedu&ta) Ì 
qua fiunt adje@a terminatione #4 : (levi nonnunquam immutatione fimul fata.) mt: 


longus, /wgz6 longitudo : ftrenuus, fortis, validus, ffreggzd vires, fortitudo : 
io ili la, adi e width Paci. deep prolndoa dpi ofubiiat bigh al- 
tus, deight (feu potius beig 446 Yialtitudo : true verus, trueth veritas: warm. calidus, warmib 
calor : dear charus, pre pot fames : law tardus, Mlowrh,loth, tarditas, defidia : mer, 
ry Letus, martbletitia : dail fanus). health fanitas : +0e// bene, wea/bonum, weal5 divitia > 
diy ficcus, drowth, droughtb, dry'tb, ficcitas.: young juvenis, yonzb juventus : Sic Moon Lu 
na, mouth menfis : item rooms & roomib fpatium, capacitas. Si s | 
Quibus affines funt voces quadam à Verbisdedu&a : 4y morior, death mors: Li 210; 
*H3 colo, 


x 


44 


* Infhip. 


In dome, 


» De Etymologia. i Cap: 14. 
colo, 4/5 agriculetra : grow crefto, growsb incrementum: meo meto, mow7d mellis, Zarer- 
mowth pofterior mellis, after-mowb poft-demeflum : ffeal furor, flealtb turtam : bear pa- 
rio, birth partus: bear audio, bear'15 auditus : rue luo, rus luétus { vox fere antiquata; ) 
‘unde ratbful rnful, a ruefalitafe, conditio luttuofa, deploranda ; rutdk/s, immifericors, 
dovuradas » qui nullius miferet. Sic, fee video, fiebt vitus: sid fingultio, sfe6 (vel /ibr) 
fingultus : flee fugio, fly volo, fligbt tuga, volatus : weîs4 pondero, 10e;g8! pondus: fray 
terrefacio, frabi terror : 70 dhaw traho, haurto, delinco, 10 drink bibo ; draught io, 
hauftus, delimeatio : defray folvo (è Gallico frais ) frazgbi naulus; que ponus feribendg 
elfent frehrb, fightb, &è. ( proutà quibufdam etiam pronunciantur ; ) nil quod mosaliter 
plerumque obunuerit, ne £ bis feriberetur. 

Eandem formam retinentfasrbtides, Jpieht malitia, cerearde (pira, wrarbira, brorb jufcu- 
lum, v7026 tinea; frorb {puma, brearb {piritus, foorb veritas, sworsb pretium, /egbt lux, faith 
flamma, qw/g01 res, perlona, ( vox antiqua, unde ) nogg6 nihil, cug6e aliquid, aliaque for- 
fan fimilia: quorum primitiva vel plane defueverunt, vel faltem rarius occurrunt, & fere 


latent: Defcendunt forte d fey ( vel foy, ) /py, wry, ureak, brew, mow, fr, bray, fay, &c. 
Quxdam in /bip terminata, munus, officium, feu conditionem innuunt. 


Ut Aingfhipmunus regium; qvard/bip pupillatus ; guardianfhip, scardenfbip, tutoris mu- 
nus, vel di odis ; feeoftto, pula Ax focietas, pica Tesi D Pretwardfhi 
difpenfatoris munus; chance/owrfhip cancellariatus ; beadfbip prefetti munus ; lrdfhij r4a 
minium; aliaque his fimilia. Sic wor/bip (hoc eft worz2/bip ) dignitas ; unde scola) 
dignus, colendus, honorandus, 0 1vor/hip colo, dignitatem agnofco, honorem exhibeo. 


Pauca in dome, rick, wick, dominium prafertim defignant: faltem ftatam 


rich wick. feu conditionem. 


Monger. 


Ment, age. è . . a . 
. .» nos innuunt ac apud illos. A Latinis utplurimum dedu@ta. 


Ut Kingdome Regnum, Dukedome Ducatus, Earldome Comitatus, Princedome principa- 
tus, Popedome papatus, Chriffenaome Chriftianorum regio , freedome libertas , sbraldome 
captivitas , wi/dome fapientia, wboredome fornicatio, adulterium : Zi/boprick. Epifcopatus, 
Bailyawick, Ballivatus. 


Monger, eft terminatio eos innuens qui rebus illis quibus fuffigitur {@ inter: 
mifcent, eifve occupantur. 

Ut 77/b-monger,. Cheefe-monger, Wood-monger ; Piftium, cafcorum, lignorum venditor. 
Zron-monger, ferri, rerumque ferrearum venditor. . Fe/-monger, Pellio, ui pellibus deter- 
gendis occupatur. |» Whore-monger, fornicator, meretricibus afluelcens. /ews-monger, no- 
vellarum fedtator. «SHa/s-monger, milliticator. Mony-monger, tenerator. 

Ejufdem effe originis videtur cum vocibus a-m707g ( inter, quafi in miftura, intermiftus, ) 
minge, mingle,( mulceo, ) è Greco pupria, uiyus ut vox f0 mix, è Latinorum mifceo, 
MIZIUS. ° 


Ment &.age, {ant terminationes nobis cum Gallis communes ; idemque apud 


Ut commandment feu commandement mandatum ; Orzament ornamentum ; Government 
regimeri, gubernatmentum. Aliaque plurima; à Latinorum-m62, & -mentum dedu&ta, aut 
ad eorùm imitationem formata. i 

Quzque in age exeunt, Latinorum imitantur terminationem -a/ts, feu «arto; ut #/gge con- 


" fuetudo (quafi ufatio feu ufitatio ;) PepiZage pupillatus , pupillorum conditio ; vicarage 


vicariatus ; derifage hereditatio ; pa/fage ( quafi patfatio ) tranfitus ; ‘mrerizge ( quafi mari- 
tatio ) matrimonium ; van ( quafi lineatio ) linealis defcenfus ejufdem famiba ; /fage ftatio; 
sumbrage (umbratio, obumbratio,) umbraculum ; esurage (vox Gallica) operatio; foliage (folia- 
tio ) frutage ( fruétuatio ) foliorum & fruticum delineatio in,pi@ura; Peerage ( quali pa- 
riatto feu pariatus ) ftatus Parium, hoc eft Magnatum regni; Lange ( quali linguanio ) 
lingua, loquela ; Ourage ((quafi alttatio ) exceffus: ultra modératos limites, prefertim in 
malisinferendis ; indeque forfan (truncato capite ) rage, exceflùs ire, (nifi hoc potius 
fuerit immediate d Radie, feu Ravi; ut age & ay ab aiòn unde Latitioram 2vw2, atque hinc 
noftrum ever: ) Zoyage ( quafi viatio, fcu veltitatio ) itineratio, praferrim ‘maritima : & 
coinage ( quali Geririm monetarum cufio feu percuflio ;- fit cadbage ( quafi vg ssi ) braf 
fica capitata, & cabbage-lettice laBica capitata ; foragé( quali foravio pp foris captum :° 
uippe zo forage mlitibus noftris dicitur, bs Ceefari dicebatur pabularum tre, (hoc eft, 
mi procedere feu in vieiniam ad'conquirendum equis pabulum ; ut Zgnarum ire, & mate- 
riatum ire, eft fic procedere ad conquirendum Lignum, & Materiam, quod jam i imber 8 

Latine msaremzinra dicimus ; Galli merefize ) aliaque plorima. 
Sed 





Cap.14. De Etymologia. 


45 


Sed & cadem terminatio Latinorum -azio manifeftius retinetur (ut & aliorum verbalium in. 


-tio, fio, «io, -xio ) in vocibus innumeris, qua nos & Galli inde deducimus addita litera #; 
nifî malis dicere, amputata obliquorum terminatione ; quippe tantundem eft five voci ma- 
zio addatur #, five à nazione auferature ; atque hoc forte potius dicamus ; namlItali (credo) 
prius inde fecerunt fuum razione, quam nos & Galli noftrum wazion. Atque hinc ingens 
tarrago vocum Latinarum, five a Latinis immediate, five mediantibus Italis Gallifve, in no- 
{tram linguam accefferunt, atque accedunt indies. Ut wazion, sermination , determination, 
difcretion, completion, condition, difpefition, motion, devotion, devolution, confufton, collufi- 
on, queStion, combuftion, intention, fplperSion, comprebenfion, inftrultion, deftrultion, con- 
Sirultion, direBion, colleBion, refraîtton , reflexion, complezion, concuffion, difcuffion, op- 
preffion, aliaque voces innumera ; & quidem pro arbitcio defumpta : Cum levicula non- 
nunquam commutatione, ut cum, pro dec/imatione dicimus tum declination, tum, ( cum Gal- 
lis) declenfion: item, è ratione formantur tum Gallorum razor, tum noftrum reafor, Et qui- 
dem, proutà Latinorum razione formarunt Itali ragione, indeque Galli raifon, & nos rea- 
fon; pariter è Latinorum occa/fone formarunt Itali cagione, & Galli gazfon feu faifon, & nos 
feafon, quando pro tempore opportuno dicitur, ( quippe hoc malim quamà fafrone deri- 
vare ; ) fed ubi o feafon pro fale condire dicitur, putaverim è falizione diétum, unde /a/fon 
&(extrito /) fazfon & feafon facile defcendant. Indeque ad Ligna ( metaphorice ) trans 

o vox: nam, ut fale condite carnes humore fuperfluo liberantur, firmiores fatte; 
fic Ligna ( timber) na macerata ( depofito fucco fuperfluo ) dicuntur «eZ feafoned; 
ut dere falite carnes. Sed hac obiter. . 





Srer IL 
Derivata Remotiora. 


Reter ca que Analogice Formata diximus vocabula ; funt & apud nos 

(ut inaliis linguis) copiofe Vocum Affinium feu Cognatarum familia, ab 
eodem quaficommuni Themate varie flexe. Cum autem Monofyllabis maxi- 
me delegtetur hac lingua; non tam facile determinatu videatur, quenam fit 
totius familia vox primitiva à qua defcendunt relique, quam voceseas effe 
congeneas & cognata fignificationis, communem originem indicantes. 


Ut, tobeat ferio, percutio ; a Bat ( datcon ) baculum ; 4 datze/ pugna, przlium; 4 bee- 
gle malleus ligneus ( quo cuneos feriendo adigimus; ) a Zartle-door teriterium ; #0 batter 
feriendo comminuo, « dazfery oppugnaculum militare ( bombardis initruétum pro adverfis 
meenibus demoliendis ; ) dazzer eduliorum quorundam materia ( ex farina, aqua, & ovis, 
frequenti fpatula'percullione commiftis :) Que funt cognate fignificationis omnia; è Lati- 
norum Pafwo forte dedulta. 

Sic, fo take manu capio, prehendo; 0foucò tango, contingo ; ick taftio levis; #0 sichle 
titillo (crebris minutifque taltionibus; ) 4 teck.:clavus ( cui aliquid appenditur ; ) fo tack 
confuo; 4 Zach uncina to res conneétuntur ; ) tack/ armamenta navis : Qua omnia con- 
tiguitatem feu localem conjunétionem innuunt ; è Gracorum forte 974, Sryzdre, unde 
Latinorum sango, setigi, talfum, tignum, contingo, contiguuri. 

Sic, a lett impedimentum ; 20 /eft impedio; legft ne; late tardus, ferus, ( quali impedi- 
tus;) Zeser, Vazter polterior ; /ase/i, laft poltremus ; #0 hiter tardare, ociari, fegnefcere ; 
leaty, lafy, fegnis, delidiofus.; leafure ( bifir ) tum, ( nifi hoc potius fit/ oî/ir, otiari. ) __ 

tem, 10 gurrd feugird cingo, ftringo, (è gyro forte ditum ; ) & ( metaphorice) diéteriis 
perftringo; gir: (gr44) cinétus ; 4 gire cingulum ( potillimum equeftre, quo ephippium 
ringitur ; ) fo g#r4 cingulo conftringere; agirde zona, cingulum; 4 gerter (cingulum 
cruris) perifcelis ; 4 gar:6 ( fic olim, & etiamnum apud Septentrionales, quod alibi yard 
dicitur ) azrium, feu locus circumfeptus, circumeinétus ; Airk-gartb, church-yard , cemite- 
rium, ( templo adjacens area ; ) a garden hortus circumfeptus ; 4 guard fatellitium (item ve- 
ftium oris affutum phylaftermm ne lacerentur ; ) fo guard fatellitio flipare, milite culto- 
dire ; dian, warden, cultos ; ward-robe ( Gallice guard-robe ) veltium repofitorium ; 
4 ward pupillus ( orphanus guardiani feu cuftodis cure fubjettus ; ) qward-fbip pupillatus, 
pupilli conditio ; ward4-/an4 pupillorum terra ; #0 ward defendere, protegere ; ward prafi- 
dium diurnum ( ut ware vigiliz, prefidium noéturnum ; ) 4 wuer4 pinnula in fera ( qua ca- 
vetur ne aliena clave referetur ;) 4 wardew-pear pyri genus firmum & durabile: nefcio an 
warrant (Gallice guarand ) hinc dicatur, unde guaranzizo ( vox Latino-barbara ) fecu- 
rum 


Take. 


Two. 


Sn. 


Sn. 


Sh. 


De Etymologia. Cap.14. 
rum prefto ; forte & ware, wary, aware, beware, unawares, warn, warning, &c. nifi hac po- 
tius difta fintà cavere. | 

Ex Grecorum 4%, feu Latinorum duo, fit noftrum zwo ( Scotis 1way & rwea ) duo ; sivaza 
bini ; twice bis; swenty viginti; swelve duodecim; wins gemelli ; #0 suse fila bina 
( tanquam gemellos ) contorquere; zo wi/f? bina ( plurave ). contorquere ; #0 zuwir/ rapide 
contorquere ( ubi fpedtatur literarum r/ fonus; ) a #uw%g virgultum ( tortu facile ; ) 10 £acizc6 
raptim divellere ; £0 #gvzrage cum acuto dolore vellicare; de-tueca, be-tewixt inter duo ( fi- 
cut 4-mong, a-mongft, inter plura ; ) tuvi-Zght diluculum ; ruwi-bil! bypennis. î 

To dy morior; death mors; dead imortuus; deadly mortiterum , lethale ; #0 dive uri- 
nor, aquam fubeo ; fo dip intingo ; #0 dop demitto; /0 dowfe altum demergo ; #0 dy tingen- 
do coloro ; down deorfum; zo drawn ( quali drive down ) mergo, fubmergo ; cognata vi- 
dentur omnia, defcenfum innuentia ; quafi à Grecorum Sa, Swa fubeo, feu Latinoram De, 
unde aeorfum & fufgue deque. LA atto . 

Sn, nafum eoque fpeétantia in plurimis vocabulis infinuare videtur. Nempe è Latino- 
rum mafus, defcendunt Gallorum ses, & noftrum wofe nafus; & noffri/ naris; fed & neffe 
promontorium (quod nafi inftar in mare prominet ) in plurimis promontoriorum in Anglo- 
rum & Scotorum littore nominibus confpicuum, in we/s terminatis ; Carb-ne/s, Holder-nefs, 
Fouknefs, Denge-nefs, the Nefs-point, &c. Sed&( quati ex nafo defumpts confonis #5, & 
tranfpofitis quo apuus cohareant ) /x nafum innur, indeque multa videntur defumi vo- 
cabula nafum fpeétantia invicem cognata; ut /ioa/ roftrum ( quafi nafutum; )so fieeze 
{ternutare ; sofmore {tertere ; to fwort ronchos edere ; zo fmeer, 10 fnicker, adunco naio ride- 
re; fuot, fnivel, mucus narium; #0 fnite nares emungere ; #0 Snuff; t0 fnuffle, naribus fut- 
fare; a fnaffle frenum lupatum (ejus pars quorum roftro indita; ) 20 fmar/e hirrire ( quod 
faciunt canes convulfis naribus ; ) #0 /nug, #0 fnudze, nafo quafi in finum depreflò jacere 
feu incedere. . 

Eft & aliud /#, quod forte è Latinorum /inzo deduttum pura ut /nake anguis, hu- 
mi ferpens, & finuando repens; #0 /meak fe clanculum fubducere, inobfervatum & fine 
{trepitu, ferpentis inftar ; a fiszillimax, tacite repens; 4 fisare laquens, clam pofitus; fo 
enfnare illaqueare : eftque gira adunco nafo ridere, fed quali clanculum; & #0 /nudee 
fe tacite fubducere ; item zo fnap eft fubito atque ex improvifo mordere ; & fmazc6 fimliter 
captare ; item so fb,to fmub, quali tacite increpare, non magno clamore. 

Sb; in fhy cautus, vitabundus ; #0 fur vitare ; fbame pudor ; Shield fcittum ; #0 fhield fcuto 

rotegere ; fhade, fadow, umbra ; 40 fhade, to fhadow, t0 fpelter, obumbrare, protegere, (qua- 
ha oxia fucrint omnia, ) fubterfugium & proteltionem innuunt. Sica fhiffevitatio, etfu- 
gium, techna; 10 make a fbift ®gre vitare ; fed & rofhift permutare, fubmovere ; & #0 bove 
trudo ; a fhovel, a fbowk, batillum, ligo. Item zo fbrink retrahere fe ; 20  fhrivel corrugare ; 10 
Soroud protegere, veltire ; a fhroud involucrum, prafertim fepulcrale : Sed r inghis, duriufcu» 
lum quid innuit & afperum ; ut in fbrew, fhrive, fhread, foreek, fril, ae p. 

BI, flatum innuit ( defumptum credo ex Launorum 7%, tranfeunte find, utfiepe;) ut 
blow Ho ; blaft flatus ; zo blaft, to blighten, Hatu noxio plantas affare; ( & metaphorice, #9 
blaft ones reputation, calumnia quali Hatu noxio famam alicujus ledere, 10 0/2/? @ defion, or 
undertaking, coeptum alicujus irritum reddere ; ) b/ear, bleak, flatui expofitus ; 4 bleat place 
dici folet locus editus& indefenfus, ventorum fiatui obnoxius ; d/eak fubpallidus, ut qui 
fatibus fueritexpofitus ; ( fo look bleak, or svearber-beaten, dicitur is qui frigidis flatibus 
itinere expofitus proprerea fubpallefcit ; ) a b/ea6, 4 day, pifciculus quidam fubpallidus; to 
bleach linteamina ad folem & ventum exponendo alba reddere; zo d/4/fer tumultuofe & 
cum ftrepitu flare, item (metaphorice ) crepare, tumultuari ; zo b/urz efflare, eftutire, (uno 
impetu, quo dittert è d/g/fer quod eft trequentativum ; ) 10 5/zb garrire, efluure ; a-bladder 
velica (inflata, faltem apra inflari ; ) 4 2/6 veficula feu bullula in vitro; 4 24/fer veficula, 
ni in extrema cuticula quafi afflatu exfurgens; ) 4 2/2:4 puftula, inflatio ; 2/ab- 

-fip't craflis labiis & quafi inflatis, G/ubber-cheek'1, bloted, inflatis buccis ; 2/ote-berrings 
haleces infumate & quafi intlate ; 4 2/2/?, a Blaze, fplendidior fiamma, (fed & fiamma cità 


flo, utpote incenfi aeris flatus ; ) #0 Blaze in Hammam prorumpere. 70 b/eat (1nftar ovium) 


Soni renon 
indices. 


So. 


à balatu dicitur ; fed & flatu fit. Elt & zo blow Horefcere, flores emittere, ( five è flos, five 
à flo, dum flores quafi flando aperiuntur ; ) 4 2/09, a bloffom, arboris flofculus. Huc forte , 
referenda 5/ond fanguis, 244fh erubefco, ob colorem floridum. 


Notandum autem eft, in vocibus lingue noftre nativis, magnam utpluri- 
mum literarum reique fignificate confenfum reperiti. 


Adeoque literarum foni tenuiores, acutiores, craffiores, obtufiores , molliores, fortiores, 
clariores, obfcuriores, magifque ftriduli, &c. pares non raro in rebus fignificatis affeétus in- 
muunt, & quidem plures nonnunquam in cadem voce licet monofyllaba. 

Sic voces ab Sr inchoata,fortiores rei fignificata vires & conatus nnuunt ; ut /rong fortis, 
validus, (ex sperma, spino, ut, è SFerno, ffrenuas  ) ftreneth ftrenuitas, vires ; #0 d'eta 

I 0, 


Cap. 14. De Etymologia. 
fterno, ftravi, item fpargo ; #0 /frike ferio,a SFroke i€tus, a ffreake, firake, ffroke crena, ftria, vi- 
bex (iétus indicium ; ) 4 /#75pe plaga, verber, vibex, (metaphorice, trantverfi duétus in panno 
verficolores ; unde, f?riped fluffes, veftes his plagulis diftin&tz;) /frife lis, contentio, #0 ffrive 
conor, contendo, 10 SYruegle luétor ; 0 flrout, to firut pretumeico, diftendor ; 10 firesch ex- 
traho, extendo, /Irech'?, ftreight, extentum, extraftum; redtum ; /fri@?, flreight {tri&tum, ax 
tum ; Freight angaftia ; #0 F#rain violenter extendo, contendo, exprimo, diftraho, luxo ; 
to firain, to diffrain, {tringo, diftringo, /lrefs, diftreffe, {tri&tura, diftriétio, coerétio, anguftia ; 
String vinculum, ligula, ligamen, /irap lorum, ligamen fortius; ffream: fuentum, fluminis 
violentior decurfus, ( unde ffreamer vexillum undulans, ) /#ra4 ripa, littus, ( flumen coer- 
cens; ) fo f#rip nudare, fpoliare veltibus, autipfa cute ; #0 /fray, to firaggle palo, extrava- 
0; Sfrange extraneus; fide, Stradale diftentis pedibus varicari. Neque obftat, quod in 
Baton aliquot manifefte compareant Latine originis veftigia : quippe Angli, ut ad hujuf 
modi fonos formant ipfi vocabula, ita & aliunde fic formata avidius argipiunt. 

St vires item, fed munores, innuit : quante ‘frilicer parta tuendo pouus quam nova ac- 

uirendo fufficiant: ( quafi effet ex /f0 defum È i) Ut soffand (to, to ffay maneo, item 
fulcio, 2/fay fulerum, «ffaff icipio : zo lay obito, filto, #0 /fop obito, obitipo, obturo ; #0 
fiuffobraro, intercio ; #0 FFiffe Lutfoco : /0 ffay defifto, /fay obitaculum, reunaculum, mora, 
#6 ftay moror : to flick hatco, hafito, sa flut, flutter, ffammer \ingua hafito, so ffagger ti- 
tubo, 0 ffickle auxiliis adito, adherco : #0 fisck figo, item jugulo, a ffake fades humo de- 
fixa, maceriem ftatuminans, &, metaphorice, 4/fa£e pignus luforium Îudo depofitum : /fock 
{tirps, metaphorice progenies, /femz { Dia, progenies, a (ting aculeus, to ffing pungo ; a ffink, 
fiincb feetor (quod nares pungat, ) /fitcò punttura : a /fud'clavus pe aftud, a ftan- 
chion poltis feu fudes in muro : a S7ub flipes, /fubble {tipula, zofiub up radicitus exurpo: 
a ftump vruncus, unde ffrible titubo, ( utrà celpite, cefpito : ) fFa/£ caulis, ( so ffalt pe- 
derentim ire, grallàri, ) /0 ffcp greflùm figo, 10 ffemp conculco, terram pede tundo, ( unde 
toftamp ferro imprimere, /#amp impreftio, mago percullione faîta ; ) Pin locus, fpacium, 
to Ffow, to beflow locare, fieward ( flow-ward) tcnefchallus, loci cuftos; /fead locus, fta- 
tio, /teady tirmus, (fedfaft conftans: fiabl conftans, ftabilis, a ffable , a $ta/ Itabulum, #0 
frall'Itabulo faturare, a SfaZed ox, bos ftabulo paltuss 4 fool, a (2al fedile, a flill, flall, ftallage 
fcamnum, quali vafa cervifiaria imponunt ; 4 /fa/, a/lage pegma, conugnauo :. fill quie- 
tus, £#//femper, perpetuo, ffale vetus, antiquus, autettam antiquatus: /fexz audax, perti- 
nax, fiurdy protervus, 4 feed equus audax, generofus, a ffeed, Foat, ftalliom equus ad- 
miflarius ; (ff degna inflexilis; Fark rigens, /fark dead mortuus jam rigens: #0 flarve 
(apud nos, inedia velfrigore mori; fed in cognatis linguis fimpliciter) mori; 4 (fore la- 

is; Feel chalybs ; FFern aufterus, /fanch firmus, folidus, itemde vafe diétum quod non ef- 
hu, to franch blond fanguinem filtere ; #0 ffare intente fpedtare, /feep ereftus, acclivis, ffce- 
ple turris, campanile, /fa greflùs fcanforius ;, 4 Fandard itatum exemplar authenticum, ad 
quod alia examinanda funt; 4 /fandard vexillum regium , ftatarium ; Sazey pompofum, 
magnificum, fuperbum : in quibus omnibus ( alufque forfan aliquot ) st firmum quid & 
fixum innuit. 

Thy violentiorem motum innuunt : Ut #0 throw projicio , #0 Vo ip trudo , 4 
brong turba denfa, 0 tbrong conftipo, ( de catervadici folet, ) fo # violenter palpito, 
la corde acerrimis doloribus agitato dieitur, ) 44rog6 penitus, per totum, #0 zbreat, #0 
threaten minitor, rbrall, thraligome captivitas, brows sins, labores puerpere, &c. | Nec 
Abludit Gracorum 35 in Spie, Spdo, Srdra, Sto, dpi pirla, Spena, &c. 

#7 obl:quitatem quandam feu diftortionem imnuùnt: Ut /77y obliquum, zo wreazde 
contorqueo, /0 wre/? violenter pren n to atrefile colluttor, 70 wring torqueo, wroxg in- 
juria, #0 weriuch luxo, eerench( vox fere obfoleta ) injuria violenter illata, #0 wrigg. 
nuofe HeSto, #0 wrangle rixor, a wrinkle ruga, wrarh iracundia, towreak ulcifcor, wrack 
naufragium, erescd miferrimus ; <wrf carpus, qui nempe quaquaverfum, tam fe quam alia, 
contorquet, fo wrap complico. — soa b$ 

Br Fragorem, fcu rupturam violentam innuit, prefertim fonoram : Ut 0 break, drake, 
broke, breach, {rango, fregi, fradtum, fragor, fraétio; ( omnia è #nrvw fia, ga) breech 
anus ( ob aperturam, ) britele, brick/e fragilis ; #0 bruft, to burft, crepo, rumpo ; brunt vio- 
lengus impetus, ( #4eyî/t drunt, a fore brunt, primus impetus, feverus impetus; ) @ brafb 
verriculum, 4 èrocma Icopa; so bruife contero, £0 Bray pinfo, in mortario contero ; #0 broche 
dolium perforo ; she &rrné crepido amnis ; a brook torrens ; forte & a briar, a bramble tri- 
bulus, ramnus; item #0 braw/, brabble, brangle, altercari, a brotf altercatio. 

Gr Ruptum quid ( prefertim cumerepitu & fragore, ) faltem incurvatum fen luxatum 
innuit, ( quafi ex crepo aut cervo defumprum, aut etiam ex xpela : ) Ut zo crack crepere, cum 
fragore rumpi; item z0 cracé crepare, jactitare fe, socrake (utriufvis augmentativum, propter 

rodutum fonum ) magno conunuoque fragore crepere, magnopere jattitare; creak, creek 
| ppormeendg ftrepitum innvont fubriliorem ; 40 croke ( augmentativum ) coaxo, clamore 
rauco, 70 crackle ( frequentativum ) crepitare, aut etiam #0 crick/le fi fonus fit exilior, vel 
cruckle fi obicurior. Sed & #0 cry clamo, ploro; to oi imploro, flagito, £0cry-out exclanà, 
. vociferor, 


ci 


wr 


Shr, 


De Etymologia. Cap. 14. 
vociferor, 4n ont-cry exclamatio, vociferatio ; fo crow cano «(de galli cantu diftum ) & 
( metaphorice ) glorior, infulto, ( ut folet gallus vigtor. ) Item cra/y fragilis, infirmus, 
ruptu facilis, &( metaphorice ) valetudinanius; zo crack ( fenfu tranfitivo ) cum ftrepitu 
confringere ( ut nucem nucifrangibulo ; ) tocrack ( fenfu intranfitivo ) dehifco, rimas ago 
( utut fine ftrepitu, ) 4 crack, a creafe, a crevife, acranr:y, rima ; a crag rupes prerupta ( ut 
1pfa rupes è rumpo rupi, ) craggy locus feu regio prarupta, afpera, altis rupibus horrida ; 
crag, craig ( vox Scotis prefertim'ufitata ) collum, cervix ( obincifuram qua caput à reliquo 
corpore quali disjunétum videtur ; ob quam forte caufam idem Anglhis neck dicitur, cui affi- 
nes funt voces wick, neech, notch, nock, nook, nuke, que omnes ejufmodi excavationes innuè 
unt ; ) crock, craîfe, crewet, crevet, vata fittilia & vitrea ftriéto colo ; crap, crip, crifp, crump; 
efu friabile; “craft crufta, feu cortex panis friabilis; crm, crumb mica panis, socramò, to 
crumble micatim comminuo ; 0 crop fumma carpere, decerpere ; 4 crop decerpra meflis ; 4 croud 
turba conferta, conftipata, #0 red comprimo , conftipo, 10 cramtarcio , intercio, 0 crufb 
opprimo, comprimo, ( ettam filenter, propter obfcuram vocalem, ) #0 crafb, focrancò ( cum 
clariore pra ini {tridore frango, ( dentibus prefertim; ) 4 rik, a creek crepido, fi- 
nus, { ubi per fifluram terre rivulus fluviufve in mare fe aperit ) Qua omnia vel fra- 
&ionis aliquid vel fragoris crepitufve ( quafi inde orti ) videntur infinvare. 

Alia è €Y inchoata, non tam abfolutam fraftionem, quam faltem curvaturam few incur- 
vationem infinuane, ( quali ex Cervo n elet Cr :) Ut 4 crook uncus, creoled curvus, 
acrook pedum paftoris ( ob curvedinem fic di&tum, ) 70 crouch fubmiliè te incurvare, #0 
cringe ferviliter incurvando venerari, £0 repo tocraw/ humi repere, a cripple claudus, 
humi repens, socrinkle, to crumple, to rumple, comprimendo corrugare, cruzip.fhouldered, 
crook-backed, qui eft gibbis humeris, dorfoque incurvato ; cricket puerorum  lufus, quo cur- 
vatis baculis pilam feriunt, (ob baculorum formam, quafi à crook ,) a cricker fcamnulum 
humile (quali è creep, ) 4 cricker grillus, animalculum ftridulum, nomen habet è fono 
(quafi è crack. ) Sed &a crib, a cratch prafepe, a cradle cune, curvedinem habent concavam ; 
acrotchet (nota mufica brevillimi temporis) nomen habet ab incurvata cauda, indegue 
( metaphorice ) 4 crazchet phantafma fubtle parvique momenti. 

Alia, quafi ex cruce defumerent Cr, decuflationem innuunt : Ut 4 Crofs crux, indeque 4 
crofs cruciatus, adverlitas, infortunium, z0 cro/s decuflare, ( quod fie dicitur propter formam 
litera X decennarii numeri notam, ) cro/s adverfus, perverfus.; zo crofs, to cruife, tranf- 
verlim huc'illuc ferri , fo crofs adverfari, intercipere, alterius propolito tranfverfum ire 
coque impedire ne effeftum obtineat; 4 cruzcd claudicantis fulerum, fcipio tranfverfim 
capitatus, ( ob crucis formam, ab Italico croce, quod apud illos pronunciatur ut apud nos 
croche ; ) acrofier pedumepiftopale feu archi-epifcopale, ob crucis formam in eo confpi- 
cuam; crofi-grained, proprie de ligno dicitur, cujus fibra traniverfim pofite faciune ut mi- 
nus aptum fit five ad findendum five ad dedolandum; fed & metaphorice ad mores uranf- 
fertor, non bene traftabiles: Hinc item croîfado de militibus dicebatur ad bellum ( quod 
vocant) fanétum confcriptis ( pro recuperanda terra fanéta ) quià tergo geltabant formam 
Crucis; & Richardus olim Rex Anglia dicebatur eroucò backed , non quod dorfo tuerit 
incurvato, fed quod è tergo geftare» geftiebat forimam. Crucis. Aliaque Crucis aut figuram 
auc fignificationem utcunque referentig, Nec multum abludit pifcis nomen 4 eraò cancer, 
propter inceflum five retrogradum five tranfverfum; item 4 crab, pomi fylveftris nomen, 
aufteri & ingrati faporis ; indeque (metaphorice ) cradbed aufterus , moribus ingratus, 
ditficilis, inuraétabilis, & cribbed mifere parcus. cy \ 

Que quidem fiinfamilias libet difpefcere, alia rupturam prefertim fonoram, crepitum- 
ve innuunt, ( quali ex crepo aut Gracis dla, rio, xo, ) aliacurvaruram faltem, utut - 
fra&tio non fit, i quafi è cervo ; ) alia traniverfamì deculfauonem ( quali à crace definmpta : ) 
in omnibus autem licere c fubjunta caninalitera r , afperum quid & ingratum fubindicat, 
faltem ineis vocibusque familias ducunt, unde relique manifefto derivantur. 

Pariter in /hr, qua fortiorem contraftionem innuunt : Ut sofhriné contrabi, în fpatium 
arétius reduci, #0 fhrink away, to fhrink from, retrahere fe, retrocedendo declinare, ( puta 
periculum aut arduum quid, ) /lrant contraftum, fhrank corn grana marcida & corrugata, 
to fhrivelcorrugare, corrugari, /hrivelle4 cotrugatum, in rugas contraîtum ; #0 rag fcapu- 
las contrahere ; a fbrimp fquilla; pifcis'exiguus quali in fe contraétes, & ( metaphorice ) 
homunculus exiguus & rmbellis; «brad arbuftam, frutex, tanquam arbor contratta feu 
minufcula ; fbr:Zintenfe ftridulus ; #0 fbrike, tofhreek, venfimejulare ; zo fbrive ( ut facer- 
dotes confeffarii ) confeflionem auricùlafem exigere feu extorquere, fbrsft confellio auri- 
cularis, fprivekefo parum folicitus, nil penfi habens, & ( pafllive ) de quo non eft cur quis fit 
admodum folicitus, aut quod coraîn facetdote confiteri debeat ; /hrove-ride tempus carnis- 
privii, quo ( ingruente quadragefima ) feveriores confefliones ‘inftituì folebant & injungi 

nitentie ; #fbrew mulier jurgiofa, fbrewd ro vg & ingratum ; 4 /hrowd amiculum 
Epulcrale.  Sinabfitr, mollius quid innuit, ut de /h fopradiiaa eft. 

“Item Gr, afperum-quid, feu durum , onerofum atque omnino ingratum innuit; ( five 
«ptopter r literam horridam, five quod ex gravi videatur defumprum: ) Ut fografe radere, 
" to 


Cap.14. De Etymologia. 


togrinde (quali ex grate & wind ) molere, molendino comminuere, & ( per metaphoram ) 
graviter opprimere, grif7 molitura, feu quod molitur; item /ogrinde rotunda core verfa- 
tili acuere, @ g1224 Sfone cos illa verfauibis ; fic sogripe corripere, fortiter corripiendo com- 
primere, unde gr/p#2g5 ilioram tormina, 4 grip manipulus, gropple avide tenax, greedy avide 
rapax (quali ex gripe & meedy,) to grafp manipulum majufeulum seed, ( quafi 
ex gripe & clafp,) to grapple prenlim colluîtari , preniim contendere; #0 gr 
manu in tenebris palpare feu  palpando quarere, zogrobble, tograbble palpando tra&itare : 
Item s0 grieve gravare, grievoas grave, moleftum, grievance gravamen, grref dolor, to grieve 
( fenfu intrantiuvo) dolere, fogroan ( quafiexgrieve & mone) gemere ( ut fub onere, ) 
to grunt, tograntle altras gemere, grunnire, sogramzble ( frequentauvum ex grieve, grome, 
aut grezt ) obmurmurare, zogrou) ( quali ex erumble & fcou/l ) contraîto fupercilio 1 
amurare, 20 gran frendere : Sic grave gravis, verendus, gra/f.grough ( quali exgrave & rough ) 
morofus, gra: afpeétu tetricus, aufterus ; grz afpettu erudelis, terribilis; gri/fy alpettu 
horridus, fpetri nftar: Item zo grave fculpo, a grave fepulcrum, agraff folla, a grip tof- 
fula, @graft furculus infititius, 10 engraft furculum infititum ( fotlule prius in ramo ampu- 
waro fatta ) inferere ; #0 grab futtodere (fuum inftar, ) fo grab-up radicitus extirpare ; #0 
grosve fulcare, agrosve ( inopere architettonico ) fulcus in ligno fattus, /o grove/ humo 
proftrari, quafi roftro fodicaturus ; gro4ndfundus, ( que videnturà 3149 7Adg0, pala, de- 
fcendere, atque haxcex Hebrao 272 carab. ) Item grift fabulum atperum; grave/ glarca, 
durior & crallior arena. Addas forte greas grandis, grofs craflùs, grour,grewe/ juiculum, 4 
groat groflis, grandior nummus ( faltem ante tempora noltri Regis Zzwurdî lexti, quo re- 
gnante primitus cudi coeperunt apud nos nummi quos /o/idos vocamus eorumque femifles ; ) 
agriftle carulago ; & fiqua funt fimilia. 

Sw quafi filentem agitationem, fe molliorem motum lateralem, innuunt ; Ut so fiway , 
to fiwag, propendeo ; 10 fway rego, guberno, moderor ; 10 fwagger "Thrafonice tumultuor ; 
sofiwerve declino ; fiweat fudor, fo fweat fudo ; to fiweep fcopis verro ; to fwill forbillo ad 
ebrietatem ( fuillo more ; ) /0/w no ; #0 fwing pendulus agitor ; fwft celer ; faveet dul- 
cis, fuavis; fiwsrcb virgula flexilis; fo fwinge virgaferire: In quibus confona, fere omnes, 


filentiores unt; & vocales, tenuiflimi foni. 


Nec multum differunt fm, in fizcorb, fimug, levis; tofanile, to fmnirk, fubrideo ; so finite 
idem fignificat quod zo S#rike ferio, fed mollior vox eft minoris foni ; fima/ exiguus, par- 
vus, #0 fmel oleo, olfacio ; fmack ofculum preffum ; #0 /imotber futtoco j /mart acrem dolo- 
rem figniticat ; « /imzarz blow iftus acris, proprie fignificat ejufmodi plagam qua motu pri- 
mitus filenti ( quod innutt /im2 ) ad acutam afperitatem procedit ( quod innuit «ar ) fubi- 
tanee finitam ( quod innuit 2 ; ) feu, qua tacito motu acriter pungit. 

CI adbarentiam quandam feu tenacitatem innuunt ; Ut #0 clave hareo, c/ay argilla ( ter» 
ra tenax, ) £6 cling tertaciter adherco, 0 chimb ( so clamber ) fcando, #0 clamb up quali ar- 
gilla obitipo, c/ammy vifeidum, c/e/p tibula, z0 c/afp complettor, #0 clip ampledtar, 10 clinch 
complico, « cloak pallium, 4 c/og onus feu impedimentum connexum, #ocdy faturare ad fa- 
ftidium ; a clofe, a clofet, locus claufus ; c/8/e contiguum, #0 c/6fe conjungere, a chd gleba 
( maffila terra durior, ) 4 c/o) coagulatum quid, ut 4 c/or of bloud grumus fanguinis ( fanguis 
coagulatus, ) clouted cream cremor lattis coagulatus, 4 c/utter tumultuaria congeries, 4 c/4- 
Fer continuata congeries, &c. Forte à Claxdo omnia. î 

Sp diflipationem quandam feu expanfionem innuit, precipue celerem; ( prefertim fi ac- 
cedit r, quafi eflet ex fpargo ; vel feparo, ) Ut so fpread expando, ro fprimg exfilio, 4 fprig 
furculus, 0 (prowt progermino, #0 fprinkle difpergo, #0/pht findo, a /plinter fchidium, (Quod 
fillura feparatur, ) #0 fpi/ etfando, so fpitt exfpuo, fpit,fpittle, fputum, to fputter fpuito, 
to fpatter afpergo, &c. . ) de 

SI quiafi lapfum filentem feu minus obfervabilem motum innuit, in #0/fide lente labor , 
10 flip fubito labor, /l7 L vevagr tn Siime vifcus tenue & glabrum, /y inobfervate 
aftutus, /leighe aftutia, to/fit findo, /low tardus, /lack laxus, /light negligentiustaîtum , 4 
fling fanda, to flap tacite ferio, &c. { 

Sg,sk, fer violentam compreffionem innuunt; /0/gueeze excutio comprimendo, 10 /guirt 
fyringa ejicio, 10 fqueek, fqueak, /queal, fauawi, "uf gr £ julo; £0 fîrew torqueo,excrucio. 

Item terminatio #/b n crafB, raf, £afb, flafb; clafb, dafb,flafb, plafo, trafb, Sc. clarius 
quiddam & acatius indicat. Ac #fb in crefb, gr g , blufb, brufb, bufb, puf, obfcurius 
quiddam & taciturnius innuit. Utrobique tamen motus celer & fubitancus mnuitur : non 
autemexitu inftantaneo, fed fenfim expirans, propter continuatam fonum /h. ; 

Sic in fling, fling, ding, fiwing, cling, fing, ting, wing, fing, &c. tinnitus terminationis 7g 
&acuties vocalis 1, innuunt tenuiliimi quafi motus fcu tremoris continuationem, tandem 
quidem evanefcentis, non autem fubito incerrupti : Ac in zind, wink, fink, clink, chink, think, 
(in confonam plane mutam definentibus ) innuitur etiam exitus feu terminus fubitaneus. 

Si accedat /, ut in yngle, mingle, tingle, tinkle, fprinkle, twinkle, innuitur quafi attuum 
(minutorum ) frequentia, feu, frequensiteratio : ut que funi Frequentativa juxta atque 
Diminutiva, five Diminutivo-frequentativa. : 
*12 ò Eademque 


49 


Sw. 


Su. 


CL 


Spi 


Alb. 
ing. 


inglinkl. 


sò 


angl. 


I 


De Etymologia. , Cap.14: 

Fademque minutorum aftuum frequentia, fed minus fubtilium ( propter clariorem vo- 
calem 4,) innuitur in angle, sangle , fpangle , mangle , wrangle, brangle, dangle. 
Item in m2umble, grumble, sumble, tumble, ftumble, rumble, crumble, fumble, &c. fed fimul 


- obfeurius quiddam ieu obrufius innuit # obfcurum, & confufam 2 lomerationem innu- 


unt confonarum congeries, wm:0/: ut etiam in ramzb/e, bramible, fcamble, feramble, wamble, 
amble, &c. fed in his eft acutius quid, propter clariorem vocalem 4. Nempe terminalis 
I (ut & r) prefertim poft confonam, frequentem iterationem, prafertim aftuum minu- 
torum, folet innuere; ( utpote lingua concuflione prolate; ) contonantium 774, vel 728/, 
confufe glomerata prolatio, confutionem innuit, feu tumultuationem ; vocalis #, aut #22, 
fyllabe fonus obfeurus, obfeurum quid & non clare fonorum innuit: adeoque tota termi- 
natio #28), iterationem frequentem contufam & obfcuram innuit:Ut in bind, bumd/; crack, 
crumbl ; feel, fumbl ; grieve, grone, grunt,grumble ; join, junble ; mouth, mumbl; run, rome, 
rumbl: frepftumbl ; turn, tumbl; &c. Ett uuque bind ligo, bond vinculum,bound ligatum, vin- 
Aumberdle ex varnis colligata farcina, 00736/ farcina confufe colligata, & inordinate compo- 
fita : Sin demas /frequentauivum,erit 2429 gibbus feu tumor inordinatus, (nifi forte fit bump 
& bunch, è Beds. ) Sic crack frango, crafb comprimo; crumb! minutim & confufe frangere, 
adeoque in micas redigere; &, fublato / trequentativo, rum feu rum, elt mica. Sic 
finger digitus, fee/palpo, mamibus feu digitis traQo, (£0 find palpando invenio, ) fumble 
confufe tratto, minus dextre, & parum expedite. Item grieve doleo, grone gemo, grunt 
grunnio, grur32/ obmurmuro, confufe atque obfcure gemo feu grunnio. Et yo jungo, 
committo, jurb/ confufe committo commifceove. Item r20458 os, munch & maunch man- 
dere, mumbi confutè maflicare, & ( metaphorice ) radius traftare ; fed, omiflo / frequenta. 
tivo, o mump eft labia quafi ad mafticanus modum colligere.. Sic room: locus, fpauum,. 0 
rome {patiari, to remove removere, fo rwemble res inordinate & cum ftrepitu confuto, fed ob- 
fcuro, de loco in locum movere. Sic fo Fay fto, fifto, ffepgretlus, 20 ffep greflum promo- 
veo, z0 ffumble cefpito, greflum inordinate & confufe promoveo; &, omiffo / frequentativo, 
fiump celpes. Item soucò tango, turn verto, rumb/contufe & inordinate converto, confufe 
atque inordinate cado, aut etiam dejicio. Sic froqwws ( forte propter Gracum ègpèr ) fuperci- 
lium contraho, frontem capero, to frump ( fed cyan gati. ) fuperciliofe corri- 
pio. Etprater has, vix ulla oocurrit vox in wm2/ finita ; nifi 6475/ humilis, quam his non 
annumero, utpote que manifefte eft lane originis. i 

Terminatio ambi, propter literas #75/ cum precedente communes, parem innuit confu- 
fam feu tumultuariam iterationem ; fed, propter clariorem vocalem 4, magis alacrem minuf: 

ue obfcuram. Sic, 4722) equi tolutim incedentis pedum glomeratio.. Sic &rier rubus; 

‘ambl rubus amplior & promiflior, in omnes partes latius porreétus Item, room: locus, 
fpatium, 10 rome exfpatiari, fed ro ramb/ liberius fpatiari, per loca varia, & longius diffita; 

( in feptentrionali Anglia ) loco movere, ( fenfu aftivo, ) turbare: at 14m8/ ( per i ob- 
fcurum ) motionem innuit obfcure fonoram. Sic fcazzer ditlipo, fcamb/ tumultuarie & con- 
fufe diflipo. Item fcrape rapio, corripio, corrado, /cramb/ tumultuarie carpo feu corripio, 
Sic ewomb uterus, & ( apud fcptentrionales prefertim ) amb, web, venter, ventriculus ; 
ambi inteftina ventriculi commotio & naufea. 

Terminato 722/, in voce nimbl agilis, acutius adhuc aliquid innuit & fubtilius ; optime- 
que fuo fono imitatur, quam fignificat, agilitatem. Sicà «rd gyro, converto, fit wim22/ te- 
rebra verfatilis, ( atque hinc Gallicum gw2/e1, & noftrumgirzbler. ) Sed vix alibi occur- 
rit, nifi in voce #4rmb/ digitale , Falce, ( annulus latior eft, digito feu pollici aptatus, 
quo fuentes acum protrudunt, ) cujus tamen alia videtur ratio ; puta è sbumb pollice, fit 
thimbi, utab band, band! ; è mouth, muzzi; è sy nuzzi; d neSt, nefil; è pofe ( oppofe ) 
puzzle ; d foin, fpindle ; è round, rundile ; è bind, band, bond, bundle ;à [park , Lon 

In nemble, vocalis acuties & rapiditas, confonantiumque volubilis giomerauo, celerità» 
tem innuit ; in /parkl fcintillo, fp diffipationem innuit, 4 acutam crepitationem, # fubi- 
tam interruptionem, / frequente iterauonem : & fimiliter in fprin4/ nifi quod in fubtilita- 
tem diflipatarum guttularum innuat. Tdick ( crattùm, obtufum ) #4iw ( tenue, acutum) 
eo differunt, quod vox illa confona obtufa, haec acuta, terminetur. 

Pari modo in /gueek, /queak, fquele, fquall, braul, wraul, yanl, (paul, fereck, fbreek, fpril, 


Lo Sorrv'l, wxinkle, crack, crake, crick, creak, creek, croke, crafb, clafb.gnafb, plafh, buf, pufy 


crufh, bufb, tufb, pufb, bifte, fiffe, whift, foft, jarr, burl, curl, wbirl, buz, bufde, fprndle, diwin- 
dle, twme, twift, aluigue innumeris, ejufmodi fonorum cum rebus figmticatis convenien- 
tam oblervare licet. Et hoc quidem tam frequenter, ut vix ulla, quam fcio, lingua hac in 
re huic noltra aquiparanda videatur : Adeo utin una nonnunquam voce monofyllaba (qua- 
les funt noftra fere omnes, fi fleftionem demas, ) illud fignanter exprimitur, quod in lin- 
guis alns nifi Compofius, aut Decompofitis, aut longa nonnunquam verborum periphrafî, 
vix aut ne vix cxplicari poteft. Er quidemex vocibus noftris nativis quamplurima. hoc 
modo formantur; & ejulmodi longe plures olim fuifle non dubito, priufquam ingentis 
vocum Gallicarum farraginis in linguam noftram intrufio multas nativas voces exilio de- 
derit & oblivioni. 

Voces 


Cap.14. De Etymblogia. SI 
Voces è Latinis mutnatas multas habemus (& quidem. fere omnes qua nec pe ze 

monofyllaba funt, nec è monofyllabis formantur : ) earum vero partem maxi- fine è Ga 

îmam Galli potius Italive à Latinis acceperunt, & nos ab illis. "ioni 


Nomina ( tam Subftantiva quam Adje&iva) ex Latinis fiunt Anglica, abje- Nemine. 
Ca plerumque cafuum obliquorum terminatione; ( vel in ejus locum fubftitu- 
to e foeminino, quod poft tranfiitin e mutum, atque jam fere evanuit:) in- 
terveniente non raro levicula aliqua permutatione , qua Gallis utplurimum 
nobifcum communis eft. 


Ut Natura, gratia, clementia, fynodus, ingeniofus, ingenuus, ornamentum, vitium, in- 
fans, prudens, quies, unio, neftar, honor, imago, mulutudo, majeflas, virtus, poema, poe- 
fis, phoenix, audax, liberalis, fpecificus, pollibilis, implacabilis, ftatus, facies ; &c. dant Na- 
ture, grace, clemency, {ynod, ingenious, ingenuous, ormament, vice, infant, prudent, quiet, 
union, near, bonow , image, multitude, majefty, vertue, poeme, poefy, per audacious, 
liberal, fpecifical, poffible, implacable, ftate ( eftate ) face. Atque ad has formas infinita alia 
& olim Cral & formantur indies. 

Ubi notabilior aliqua mutatio occurrit, cam utplurimum è Gallis accepimus: ut è Lati- 
nis, Bonitas, leo, eleemofyna, eleemofynarius, tempus, novus, extraneus, fons, mons, acris : 
fiunt Gallica Zenté, lion, almofne, almofner, temps» nieu, eftrange, fontaine, montaigne, aigré : 
unde Anglica Zowntys lion» almess almoner» ( aln'ners amner, fed & ambry, hoc elit alsty, ) 
tenfe, new» firange, fountain, mountain, eager. î 

In noftris chamber» tender, cinder » &c. è Latinis camera, tenero, cinere, &c. Interpofi- 
tionem literarum 5, & 4, habemus à Gallis, qui feribunt chambre, sendre, cendre, &c. pro 
cham’re, tene, centé,&c. ubi inter pronunciandum (primo fortafle non obfervantibus ) 
fe infinvarunt ille litera poft fyncopen fastam, & deinde etiam in feripturam; ( ut etiam 
in diffemble, refemble, affemble, bemble, tremble ;&c. è fimulo, fimilis, fimul, bumilis, tre 
mulus, aliifque multis : ) Quale quid in Gracorum &rdpis, piCaire, pionleia, &c. & in La- 
tinorum fumptas, emsptus, comprus, &c. videtur. 


Verba qua à Latinis mutuamus, formaritur partim è Prefenti Tempore, partim rebe. 
à Supinis, abje&ta utrobique terminatione: cum levi infuper aliquando muta- 
tione. i 


A Prafenti formantur, Exsendextendo ; fpend, ex/pend expendo ; mend, amendemendo ; 
conduce conduco; defpife delpicio ; 4, peresrippirta; concetve concipio; relinguifb_relin- 
quo; diftinguifb diltinguo ; diminifb diminuo ; replenifh repleo ; vanguifb vinco; fFablifb, 
eftablifb Itabilio ; correfpond correfpondeo ; contain contineo ; azminifter adminiftro ; govern 

uberno ; concern concerno ; cerzify certitico; reply replico; s24/tiply multiplico ; /appiy 
fiocco! Aliaque innumera. — ; 

A Supinis formantur, Swupplicate fupplico, demonfirate demonftro, difpofe difpono, ex- 
patiate exfpacior, fapprefs fupprimo, exempt eximo, cole? colligo, confecrate canfecro, 
imprecate  imprecor, contral? contraho, mix mifceo, concol? concoquo, reje?? rejicio, exal# 
exigo, affli? affligo, mifs omitto, amitto : Atque alia qui lurima. 

Ab utrifque euam non raro formantur apud nos Verba, fignificatione tamen plerumque 
aliquantum diverfa, corumque unum utplurimum è Latnis immediate deducimus, sofa 
mediantibus Gallis. Sic compound, compife, compono ; exposund, expofe expono ; refer, re- 
late vefero ; confer, collate confero ; piscia; comprife Sorpienio s defer, delate de- 
fero ; imiply, implicate implico ; fpeed,expedite expedio ; confouna, confafe confundo : Alia- 
que ejufmodi non pauca. 


Sunt autem & alia aliquot tam nomina quam verba Gallica , qua in no- pan Ga 


ftram linguam tranftulimus. Ka. 


Qualia cenferi folent Garden hortus, garfer perifcelis, buckler umbo, fo advance promo- 
vere, o cry clamare, to plead caufamagere, aliaque ; è Gallicis jardin, fartier, boucliér, avan- 
cer,cryer, plaider, &c. Nifi & horum aliquot dixeris Teutonice originis ; ut garden & 

arter è gra cingo ( atque hocà gyro ; ) alia Latina; ut avancer ab avant, hoc elt ab-ante : 
Cum revera non adeo muli fint in ipfa lingua Gallicana voces pure Gallice ; illius enim 
lingua pars magna eft vet Teutonice vel Latina originis. 


Multas autem voces qua nobis cum Germanis fere funt communes, dubium vice: 7% 
eftan prifci olim Teutones à Latinis, an hi ab illis, aut denique utrique ab co- 
dem commani fonte, acceperint. 

*13 Ur 


x 


52 


De Etymologia. Cap.14. 


Ut Wine vinum ciro; wind ventus; wend, went venio, veni, ( indeque warder vagari,) 
way via ; wall valium; alow volvo ; svol velius ; w//, sould volo, vellem; vorra ver- 
mis; qcorzò virtus ; avafp vefpà; day dies; drawtraho ; fare domo depude syoke jugum 
{ay@; carth verra tga; over, upper luper ai ; am fum ed; break frango imr ; fly volo ; 
blw to : aliaque ejufmodi innumera. Linguam enim Teutonicam, ipfa Latina antiquio- 
remefiè, non eft dubitandum: Neque magis dubitandum, eft, linguam Latunam, que non 
modo è Greca, prelertim AEolica, fed & ab aliis vicinis linguis ( puta Ofca alilfve, que 
jam olim defueverunt, adeo ut vix eorum veftigia fuperfint ) magnam verborum farraginem 
confarcinavit, criam à Teutonica fen Germanica non pauca accepife. 

Certum eft linguam Anglicanam, Germanicam, aliafque linguas à Tentonica feu Gothica 
oriundas, non panca retinere è Gracis dedudta que Latina lingua vix aut ne vix agnofeit; 
ut ni7@» patb, pfad, femita ; agi ax, achs, afcia, fecuris; pers mit, with, cum; #0 meet, 
convenire ; meet, conveniens; g7a/e, locius; opfuès, ford, pford, vadum ; tag», brow, fuper- 
cilium ; #0 frown, fupercilium contrahere, trontem caperare; mitio» far, fer, longe, procul ; 
aî» fire, ignis, 2vela, burn; uro; Sisa door, oftium; Svarip, daughter, tochier, fila ; Aa 
#Òs, flat( planus ) plate, platter, pauna; È3ep, udder, uber ; sad, mead, mullum; (9 im 4, 
uit iù 76% perdo, #9» inde, yidi gaudeo , ds Deus; ) pizar, pecdn mschle, muckle, mul- 
tum, magnum ; #6as, dig, deg, magnus, dominus ; ya, /augb, rideo ; x*YA2za, g/gle, rideo ; 
pertica, finile, fmerk, fubrideo, (8 in /, ut "OSveìs Ulyifes; & contra zine, meditor ; ) & 
premilfof, ut in press quasòs, piste eudgaySos s quadra, fguare, parco /pare, carus fcarce, 
ungo fam; pera mingle, mifeco ; Zress, fear, aridus ; psw, mi00n, luna ; 320, tobole, torus; 
dor, twbole, hole, fanus ; ciato, fo heal, tego; unde 4ail fanus, & health fanitas ; xeise, chear, 
alacritas, dapes ; a67@ ( unde axes leétus } to ligyto ly, to lode, jacco, cumbo, pernoétor; #0 
light, incido, incumbo ; 3, deer, dama ; B. dier, animal; T sbrer, beftia; nine, Vite, little, 
parvus ; %70n werk, wark, work, opus; rare, fo plunge, immergo ; ciuì, am, fam; xbrla, 10 
chop, feco.; dusa, fo mow, meto ; duda, fo fame, domo ; aà, after, poft; ed fy, vah; (Sap, 
water, dor, dwr, aqua ; y6dpe, graff,grave, folla ; tograve, fcalpo, fculpo ; yiswor» a Craze, 
grus ; gra buow ; yer, yrdt, grin, prurito, urdiilo, knce, kueel, kuuckle, kuob, knock, knack ; nda, 
gnaw ( rado, rodo; ) 4 ( culex ) gra ; xsaès ( novus ) change. Notarque Ovidius ( 1.5. de 
Trift. eleg. 8. ) inter Gezas ( fcu Gorbos ) apud quos exulabat, obfervaffe fe voces Grècas, ad 
Getarum formam deflexas ; cafque ad nos, medianubus vicinis linguis cognatis, pervenifle, 
non eft quod miremur. Nefcio an ab Sw diem dicatur fee, & fbew, & fbine ; ut, è vidi vifum 
wit, sil, eis, wifdome ; item ab è ( prefixo digamma quod tranfit in v & inde in w } 
awild, wildernefs, ut à Sylva Sylvaticus, Sa/vage, Savage ; xbwr ruròs ( bundt ) bound, ( unde 
dex: & benat) utà siex( cor ) deert; Cie feel, fonght ; bad feb, bolp, bope; ggv anfer, 
gander,goofe ; dure, dawria, a fot, Lasi seni ; 

Cum autem horum plurima immediate è Gracis accepiffe videantur, abfque interventu 
lingue Latine; quidni &alia etiam inde fuxiffe putanda fint, quamvis apud Latinos pa- 
riter reperiantur ? x 

Mirum autem ef, quam feduli fuerint Majores noftri ( fecus quam nune dierum fit) vo- 
ces aliunde dultas, quantumvis longas, in monofyllabas ( quas maxime affeftat hac lingua ) 
compingere : atque Incum finem non modo ex cauda refecare terminationes formativas, 
( quod folenne eft, ) fed caput truncare, prafertim in vocibusà vecali orfis ; vocales item 
ex medio rejicere, nulla fere ratione earum habita ; fed & debilioris foni confonas, retentis 
tantum fortioribus, que offium inftar videantur; ipfafque etiam pro arbitrio cum aliis” 
ejufdem organi commutare, quo fonus mollior evadat ; fed & earundem ordinem frequenti 
metathefi permutare, quo facilius exemptis vocalibus intermediis in fonum commodum con- 
fpirare pollini. Verbi Gratia; È 

In Expendo /pend, expeditio Speed exemplum Sample, excipio fcape, skip, excufo fcufe, 
extraneus /frange, extrattum /frech't, firaight, ( pro retto diîtum, fed ftriétum/fregd? pro 
aréto, ) excrucio 70 fîrew, excutio ( Ital. fcuzere, fîotere ) to foot, fbont, fhut, exicorio fo 
Scoursexcorio fo fcomge, excortico to fcorteb , ( aliifque'abex inchoatis, ) item emendo 10 
mend, Epifcopus 2Y/hop, ( Danis 2i/p, ) Epiftola Piftl, Jpel, Apoftolus P0/#/, cucullus 4 cow/, 
libellus 4 di4, hofpitale fpiszle, Hifpania Spain, hiftoria ffory, &e. refcillio cauda capitifque 
eft fauis obvia. 

In his aliquanto durior ; Alexander Sander, Sanny, Sandy ; Elizabetha Berzee ; ( ut ab 
Hebreo px ps, hoc et #/edek s/adik, fit Grecum dx Sinu@r ; ) Gingiva, jaw, chaw, 
chew; Apis dee; Aperdar ( tranfeunte p in è, ut in 2i/bop; & abicifo 4 de capite ; quod 
tamen, ne illius al ratio haberetur, ex poftliminio reftituitur in medio» ut in After, Ser; ) 
fed pro veterum dar feu Zare, jam dicimus dear, (ut, pro /ang, dng ; pro dar, boan; pro 
ftanes ftone, &c. ) Apre brawn ( tranfeunte p in 8,& tranfpofito a ut in aper; &g in > 
ut in Pignus paws lege law» plaga blow, &c.) ‘Armi fox, fochs, ( refeiltò capa. utin Sen- 
der pro Alexanders Scanderoon pro Alexandretta ; & è gara ydrsilor lac; & p inf tranfe- 
unte, (ut in pellis fe/; pullusfoa/; polluo fas/ defonl quod jam feribimus defi, & filth ; 
pleo» impleo, fi, ful ; pifcisfifb ; pater fatber, pavor fear, pauci few ;) & tranfumpto o in 

medium 


. Cap.14. De Etymologià. 
medium quod fuerat de capite abjeétum. Apex, apice, peck, pibe; Zophorusfreeze (vox Archi- 
tettonica in ordine Dorico; ) Muftum Zur (cenopolis notum ;) Defenlio fence ; Difpenta- 
tor /peucer ;-Avtculto ( Gall. e/cozzer ) fcout; Extcalpo fer " ( reltituto/in r, qua fuerant 
permutata in y5dg4 7adpa) atque hine /erap, firable, firaw! ; Exfcuipo fiogp ; Abiterritus, ex- 
territus a/farze,(fic olim, pro quo jam dicimus /farz; ) Extonitus ( attonitus ) /f022"4; Stoma- 
chus (Saxon. 775484) m24w; Uttendo find ; Obltipo /fop; Audere dare ;, Cavere ware ; unde 
aware, unarwwares, beware, wary, warn, warning, ward, warant, warren, ( nam Latinorum 
# confona fonabat olim ut noftrum 1, & hodiernus fonus confona v erat olim litera F, 
hoc cit Aiolici Digamma, fonum habentis è 9 diverfum, & hodiernus fonus litera f erat 
Grxcorum 9 fcu pò :) Queremonia more ; Pediculus ( Sax. /us ) /owfè ; Vagus (Gall.) ghews; 
Arbor, arboretum, ardonr, dowr; Aulterusftern, ffer'n ; Hydropsaropfy; Ulcus, ulcere, 4 


cer, fore, (atque hinc forry, forrow, forrowfull;) Ingenium engine, gin, ( nifi malis d Ma- * 


china, muacdine, chin, gin; quod alii poltea dixerunt Argine, putantes ab /ugemio defluxifle ; ) 
Alembicus /rzzdeck ; Scalenus deazzing , ( mili malis à xrivo deducere, unde zuclino; ) Infun- 
dibulum fuzzeZ ; Incenforium cenfer; Gagates jet; Projicio, projettum, zo sere forth 
(prominere, ) 4 je/zy ( projeétura, prominenua , ) jerse d’ e4ux, aqua projettura 4 jerty of wa- 
ser ; Cucullus 4 cow/; Libellus a 47 ; Conjicio, conjeci, #9 gue/s( quippe cum conjeci fo- 
nari coepit conge/i, non inde difficile elt fieri ge/s,gwefs ; ) Atque his fimilia, 

Sunt & Amputationes spunto duriores; Tempus, senfe, time ; Nomen nown, name ; 
Domina dame ( ut Gallorum borse, femme, nom, ab homine, foemina, nomine ; ) Pagina 
page ; mompiar POL ; ivmdda CUP j Cantharus car ; Tentorium zen; Atramentum , encaultum 
( Ital. inchioSfro, Gall. emere, ) ink; Crapula crap, raw; “Terminus serra; Calamus quid; 
Precari ( lt pregare ) so pray; Preda prey ; Specio, {peculor, fpy; fpeculator a fpy ; Species, 
efpete, fpice; Plico piy , implico 20/7, complico comply, replico reply ; Sedes (Epifcopalis) 
dei Polyfpaftum paley ; Decaudare ( caudam amputare ) 70 docgue, 10 dock. Atque his fi- 
mi 


Ejicitur item vocalis de medio, quo minuatur numerus fyllabarum ; Ut Amita 246; 
Avunculus arcle; Contanguineus cowfir ; Spiritus fpiriz, fprite, fpright, ( {piruuotus fpright- 
4; ) Debitum debr, due, duty ; Dubito doubt ; Comes, Ga FA Clericus ckr pato ; 
Quietus quis, quite ( acquieto /0 acquit; ) Separo o fpare,( mfi fit è parco, pramitio s, ut 
in queta Jana laxus/fack, pa psi “fain) Sabilis ptt Salullana a Stabk, 
a flall ; Pallacium palace» place; Rabula rail, raw, ( wraw/, brawi, rable, brabble ;) Quafitio 
queji, ( inquifitio aguefi, requifivo regue/t, acquifiio acquefi, conquititio corgueft ;) Co- 
Jonus claen; Corona crowr ; Monachus szork ; Monafteriuni 7777/fer ; Penccillum pencd/ ; 
Geranium craze ; Gena ( 43 mala, maxilla )guaw (g20/, guar, guarl; ) Genu y°r knee, 
kncel ; Aliaque. è 

Item Confonans ( faltem mollioris foni ) gut etiam tota fyllaba, nomi raro ejicitur : Ut Tra- 
Lo sreat ;rrattatus sreatife ; traftatio sreaty ; Rotundus round; Rotula roulyol; Fragilis fraz 


Flagellum 27 Securus /ure; Regula rale; "Fegula ##/e; Sigillum feab Integer enzire; Stabulum * 


fiaud, ftall; Crudelis ruel; Faugo, favigatus, faufcens fami, (pro fe/fo ;) Vanidus, vanefcens, 
faint, (de colore parum tirmo; ) Alligo, alligatio, 4/y, aHiance, aloprg Subulis, fubtile, fubile, 
Suttle, Nomen noun; Decanus dear; Holpes,hofpite,f9/#; Hofpitale flo piieCompus count, 
( accomputo, accomspt, account 5 ) Subitaneus /uddan, fadden, fon; Uius, ufura, we, enmre ; 
Superare £5 fear; Periculum perz/; periculofus perilous, paris ; Mirabile marvel, mar’), mar- 
velous, maris ,, Peruca perch ; Paganus papen payn, (ut magnus wmayn, dignor deign, de- 
dignor «i/deign, tingo fetgm fan, ingo ftain, pingo paint; ) Pradicare £9 preach ; Media- 
nus mean; Mafculus wia/e; Femella female ; Maguter mzaî/fer, maffer.  Aliaque plurima. 
Duriores videantur Contraftiones , ubi plura horum coeunt iymptomata: Ut Kvesade 
(cino ) cyric, kyrk, Kirk, church; Presbiter preffre, e, Sacriftanus fexzon ; Frango, 
fregi, break, breach, brittle ; Fagus (#70 0@ ) beech (f in 6, & g in ch, cognaras Lie 
ras;) Frigefco freeze; Frigusfro/ ; Frigefco fiefb (fe in fo, uttupra in £/hop, fijb, foot, 
item in difcus d//b, fcapha sky: fbip ; ) Retrigero, retrigeico, refre/b ; Retrigerium refrefb- 
ment, fed &( de virore ) Viretco frefb ; Biatphemare ( dla/rzzare, blafimer, ) blame» blemi; 
Scopare #0 feecep ; Phlebotomus pb/earr, fleam, ( inftrumentum quo in equis, bobus, aluif 
que animalibus grandioribus exercent phlebotomiam ; ) Chorus edoir, gare ; Conjungo 
( Gall. cong ) coin, guine, (angulus quo muri cocunt ;) Acconjunttum (Gall. accome, ) ac- 
want; Conjettum coit, guatt ; Torqueo, torno, ( Gall. tear circum ) #10; Bovina begf; 
Vicina ( caro ) veg/; Viralita ( pellis) velîn, velum;. Perdix partridhe ; Scutifer, feuti- 
ger, (guire, efguire ; Sciurus( oviugr ) fquirrel; Poenitenua pemance ; Poenitenvarius pis 
tancer ; Colaphus, alapa, clp cla», (flap._Nap ; ) Collilio cdefb i Eleemofyna ( Gall. almefae, 
almone, ) almes, awmes; Eleemolinarius cer, alminer, amner; Elcemofynarium ( re- 
pofitorium ubi eleemofyms deftinata reponuntur ) a/ery ( ut ab arw2s, arzzory armamenta- 
rium, ) alzty, amry, ambry; Sanétuarium fantfuary, fentry ; Queliuo prat Perquifitio 
prochafe ; Libet, lubet, diff, &eff, dove ( Germ. hebens, ) eiver ( libentior ; ) Explicare, ( Ital. 
Jpicgare ) tofpeak ; Multum, ( Ital. ruo/to, Hifpan. mischo, ) much ; Iis Quofe (fluvii si j) 
ngui 


53 


54 


> curvaturam quandam innuunthorum  plaggue ) fed Arzow elt d yrta & forte kuuci 
u 


De Etymologia. . Cap.14. 
Anguilla ee/; Infula, ifola, i/le, ile, iland, ( ile-land, infalaris terra; ) Infuletta, 4/704, lee 
uh ( exigua Aa in amne, ) È contrattius CA fi unde Qw/iey, Lulky, Eley » &c. "Ifidis 
infula, regalis infula; anguillaris infula, &c.) Oculus ( Gall. 2; eye ; Ovum ( Sax. eg, 
Germ. ey, ) egg; Ego ( Zc4, Zek, Zc,) 7; Aciesedge; Veltis wedge; Plico plight, pledee; 
Niyan ni, leétus, dg, by; lay, ( lege, light, lodge ;) Volo, fly, ( fllgy fledee, flight > flutter, 


fitta ;) Vellus fleece ; Vulgus (volt folk; Examino fear, ( nempe, polt rejetta pro more 


à capite & calce, e & o, reliquum xar41, quod Anglo-Saxones quibus x non erat in ufù feri- 
berent c/anzin, feu Euphonice /camzin, contrabitur in fear, ut à domino 407, nomine: wow, 
abomino dan ;) & quidem Apum exazzen, defle&unt Itali in /ciazze, pro quo nos fewarza di- 
cimus; infertormurmuris indicio; vel ut ad ar72y (exercitum ) fieret allufio,. quem fatis 
amulantur examen Apum; Thefaurus ( //az2, Fawr,) Sfore ; Sedeo;/ir, fifto fer, fedes feat, 
fedela, fella fezzle, fadle, fedile ffool, ted & /tall, {intellige de Clericorum fede imc 
unde Latino-barbara /fa//ur, infiallo ; nam flall, de bobus diltum, eltà ffabulo ;) Suave 
( fuaviatum ) /weer ; Vacuum, vacuatumy(Ital. vwozo, Gall. vuide, ) voyd; Vito, evito, vod, 
avoid ; Acuo, acutum, fo wdel ; vert» udus, wez ; Sudo wear ; Gaudium gawdy,gay ; Noxa, 
noxius, noife, neify, noifome, nufance ; Jocus joy, ( Gall. jex ; ) Jocofa Force ; Jocalia (Joyede;} 
jerelli Joculari ro jaggle, joculator a juggler ; Focus (Gall. fe4,) focalia fewe/; Locus 
lieu, liew ; Locum-tenens, lieutenant y liftenant ; Alloco, allocatum, a/ow, a/et ; allocatio 
allovance ; Advoco avow, avouch, veuch ; Cathedra chair ; Catena chain ; cadentia ( inciden- 
tia ) chance ; Calidum (Gall. chaw/4, chaud, ) dot ; Gelidum cold; Caliga, calga, (Gall. 
chaulfe, chatiffe, ) bofe ; xtae, cor, heart ; Cervus art ; Cornu 4ern ; Cupio dope 5 Granum 
gram, corn, keru, kernel ; Cafeus cheefe; Caput (Gall. chef ) chief ;, Capitaneus a 3 
chieftainz Caput( Anglo-Sax. seofod, hafde, Belg. boofd, ) heads (tranfeunte e in 6 
& extrito fi ut in dafordà lord; ) Capulus baft; Culmus, calamus» 42/7, b24/77, baur ; Cla 
bal ; Succus juice (ut Z:9ès jugum, Levy jungo» zelotes jezlons , infula Zocotora Faca- 
traz) yo genu Kee kuech (kuead, knock, knob, knuckle, knack, knick-nack, tore ag 5 
4 dà con- 
dilus ; Confto coff; Confuetudo, confuetum cuffoze; Extinguo, extinétum, 0 ff por 
Squench, quench; Brevis Bpaxès bridge ( pons, quali brevis tranfitus ; ) Abbreviare zo abbrigge ; 
Levis ( Gall. leger ) debe fleght; levitas manus, /eger de main» fleight of band ; Cavea cage ; 
Ravis, rabies rage ; Vaga wave ; Nedto Anil, krot ( nifi hoc fità nodo ; ) Netto ner (rete ;) 
Fabrica (famica) forge ( fabri ferrari otticina ; ) fabricari ro forge ; fabricasio forgery ; Sca- 
turigo (/catource ) fource; Raucus, Aoarce, boarfe ; Redempio, redemption ( redenfon) ran- 
Some; Phrenetis feno; phreneticus frewerick, frantick.; (freak; fris bf 3) So 
Sone» foun, found ; Vulnus woon, wounds Verruca wart ; Spuma a cn Pinfo to pr, t0 pound ; 
Fluito float ; Altus za// ; Aptus apt, pat, fit Scutica fewiteh; Caun so catillus» kezzle ; 'atina» 
pe pan pail, (nifi hoc fit è Pella; ) Clavus a clove ( cariophyllum;) Fafcis a fagor ; 
afcia» fafciola, a filet ; Umbilicus, nombri/, navel; Pofui, pofitum ( pofo } put ; Situm fert ; 
Locare, locatum, elocare» so lets; (locatio a /eafe; ) Laxus lack, eight, hofes loft; Relaxo 
releafe; Pello, pulfum» put; Vello, vellico, pu, piuk; Fixus fixed, fix1» faft ;, Feltinus 
faft; feftino so baft, bafterm» ( ubi Hifpanos imitamur, qui fape mutant/ in 4 ut in dablar 
fabulari» 4erz29/0 formofus,&c. } Rubedo red; Alias e//e; Spithama /pax ; Recito read; Ad- 
juvo aid ; ciòv avum ay» ages ever ; Floccus lock ; Stringor {tritum, diftriétum, /# ls; 
Dirigere, addirigere, ( Ital. drizzare, Gall. die/fers addreffers) to drefsr addiefs, redrefs ; 
curator, proxy» proéFor ; Procuro» to prog» progle, prou/, hujufque diminuuvum 20 prig ; Ex- 
po Jerap, Jovabble, ferawh, ( nifi hoc fit potius è fcalpos ut feribo, feribillo, unde /erzbble ; ) 
Colligo, colleétum clos, cluzch ; Colligo co ( tumultus, tmultuatio» ) recolligo #0 recei/ (retro- 
cedere ; ) a coi/of cable funis,nauticus in fpiram colleétus ; Severtis fonr; Severo, allevero, 
to fawear ; Stridulus fbri4; Turba» turbo, zrouble ; Magn ( punétuare ) £o dpi 
accipitris ungues pes Polfum, potero, potfe, ( Gall. pouvoir ) 5 Pauper (Gall. , 
pauvre ) poor ; Prebenfum prife, comprehenfum comprife ; Pretiari so prife, to 5 Im 
petere 20 inmpeach ; (ali fit empecherà pecche peccatum;) Culcita a sali couch; L 
loin ; Periculum ( quafi perifculum.) Ital. rà/co, Gall. re/guer risk; periculumfacere» #0 ru s8e 
risk ; Expedio fpeed, difpatch; Judex ‘Fuage ; Traho draw, dragsdrugge; Heresy hiaredita- 
tio, de» heritage, (inberit, inberitance ; ) Angeopnaxi segg y Vanefco; vanui (de Luna 
incremento & decremento prafertim di@a; ) Coquina ( Ital.cucina» ) kifchin; Puteus pis. 
puteolus puadle, pool; Spina, fpinula, (Gall. e/prng/e ).a pin ; Minutiare ( minutim fecare ) 
tomince ; Comprimo cramp, crump crample, rumple crinkle ; Ruga rough, ruff: raggedi 
Quadratum ( Ital. /guadra ) fguare ; Auceps s'aucupis, ( Anglo-Sax. Aafock, ») da 
( accipiter ) & Aavorkftrages, fpolia ; Otium eafe, l'oifir, leafire; pra pleafure ; 
Menfura meafwe ; Vinco win, gaigne» gain, a-gain ; Vincio, vinétum, vinculum, 10724 bind, 
bounds bundle. i 
Quarum aliqua, utut duriora videantur ( eorumque forfan nonnulla nimis coa&a; ) ne 
tamen plane rejici debeant eorum plurima,, id faltem facit, quod non minus coafta fint ex 
Propriis mer s non pauca ; aliaque quorum Etymologia apud omnes funt in e : 
a Y t 


Cap.14- De Etymologia. 
Ut Alexander, Zlic, Scander, Sander, Sandy, Sanny ; ( Scanderbeg,'Aritu3eo? pizas Alexane 
der magnus ;) Elizabetha, Elizabeth, Elfabetb, Bettee, Bels; Margareta, Margaret, Marget, 
Meg, Peg ; Maria, Mary, Mally, Mal, Pal, Malkin ; Matthxus, Martha, Matbew, Martha, 
«Hùt, Pat ; Dorothea, Dorothy, Dl; Ludovicus, Lodwick, Lewis, Lowis, Lois ; Guiliel- 
mus, Wilhelmus, ’Ianyds, (Tal: Gierolamo, Gall. Gui/aume, ) William, Will, Billy, Bit: 
Ain, Balkin, Bilfon, Willcock, Wilfon, Wilkin, Wickin, Wicks, Weeks , Wickfon; Richardus, 
Richard, Dick, Hick,Dixon, Hixon, Dickin; Robertus, Rodbertus, Rupertus, Robert, Rupert, 
Robin,Dobe, Fobe, Dobfon,Hobfon, Hobs ; Rogerus, Roger, Hodse, Hodeekin, Hoskn ; Anna 
Anne, Nan, Nanny, Nancy, Nancicock:, Cock ; Egidws, Giles ; Auguftmus 244/#in ; Hiero- 
nymus Feroza ; Radulphus Ra/pb, Raffe, Rafe ; Jacobus( Ital. Giacomo, Hifp. Diego, Gal. 
KE ) Zames , Feames, Femmy ; Jacobus Apoftolus ( Facco Apoftolo ) Compoftela ; 
rancifcus Francitca( Frangoîs, Frangoifé,) Francis, Frances, Frank, Funny ; BenediQus 
Bennet; MalediCtus Maudit; Magdalena Mawdln ; Mathildis Mawd ; Juliana Felian, 
Gilian, Gil ; Petronilla Parne/l ; Chrittophorus Chrsfopber, Kefter, Kît; Òliverus Over, 
Nol; Helena Z4en, Nel; Edwardus Z4waerd, Ned; Edmundus £4mund, Mun; Ganda- 
. vum Gant ; Dordreftam Dorf; Tridentum Zret ; Ultrajettum Utrecht ; Mofe trajetum 
Maeftrick ; Lugdunum Zeyden, Lyons; Hibernia, lerna, /re/and ; Londinum( Gal. Zon- 
dres ) London; Rotta RocheSter ; Dubris Dover; Glovernia ( Claudii caftra ) GlouceSfer, 
Glofter; Eboracum Zwerwick, York; Ulixipona Lisbon; Hifpalis Sevi/; Xeres Sherry ; 
Tingis 7angier; Neomagus Neimegen ; Rotomagus Rouen ; Cadomus Caen ; Aquifgranum 
Aken, Aix le Chapelle; Uratiflavia Srobee; Dantifcus, Gedanum, Dan/ick ; Mediolanum 
Millain ; Liburnum Livorno, Ligorn ; Judxus a Few ; Judxa Fewry; Paganus Pagan, Payn, 
Painim ; Ethnicus, 09m eathen ; Thetlalonica Salonike ; Coattentiionola Stampol ; A- 
lexandretta Scanderoon ; Zocotora acatra ; (Aloe zocororina 2g spia 3) Cumque fit in 
Propriis Nominibus tanta Vocum deffexio , non mirum eft fi in aliis item vocibus id ufu ve» 
niat. 

Verum in aliis item vocibus id eft confpicuum, de quarum tamen originibus non eft du- 
bitandum. Ut Swe Dogice ad uerdi rel Sea Sé: dufiros, rér@y, ire Et ( longa ferie ) èx, ib, 
ita, ifdripor» è, ex, exterus, extra, extraneus, ftraneo, effrange, firange, ftranger :"Easo, ènda, 
insiguor, inmuozuim, eleemofyna, (Gal. almofne, almbne,) almes, awmes, abmoner, alm' ner, amner, 
almery, almry, amry, ambry ; Gtxgydecem, deceni, deni, ten, tenth, tithe, titbmg, tithiugmat ; 
Aio, Pa duo, bis, bini, #10, fwice, twain, twin,twine, twelve, twenty; Antecellores anceffers ; 
Theriaca rsacle, treacle ; Feniculus fennel; Enula campana Zlicampane ; Diétamnum difa- 
ny; Santalum fanders ; Benzoin benjamin; Ungo unguentum amoin?, noint, cintment ; Pix 
pice pitch; Parietaria pelitary ; Tercbinthina swwpenzine ; Salvia fage ; Viride aris verdigrefe; 
Gummi tragacanthum gw dragon; Rbabarbarumradarb; Pomum de ambra ( Gal. d' 
ambre ) pomander ; CariophyÌlus tos (Ital. Gerofilo, Gal. giriflee, ) gilofer, gilli bone fina 
vulgus detorquet in 7w/y) > quafi à Julio menfe nomen duxertt; ) Afparagus, fparagus, 
JSperage, ( quod vulgus detorquet in fparagrafs, fparrowgrafs ; ) Petrofelinum par/ly ; Portu- 
laca 3 Laétaca lezzice ; Braffica capitata cabbage ; LaCuca capirata, cabbage Jettice ; 
Cydonium guince ; Cydoniatum guidaeny ; Pomum perficum peach; Eruca erute (quod vul- 
gus detorquer in car-w/gs, (opa ab Aure nomen fumpferit; ) Corymbium fen coma afeititia, 
peruque, periwig, jam wig dici coepit; Paralyfis pa/fey ; Hemicranium meegrim ; Macer mai 

re, meager ; Acnis aîgre, cager ; Vinumacre vinegre, vineger ; Annulusgemellus{ ex duo- 

us pluribufve tenuibus contortis faus ) a gina! ring, feu gimbal ring ; ( undeetiam ad 
alia fic intertexta transfertur vox gimsbal & jumbal; ) Altus guftus, ( Gall. Aan/e gouft, 
baut gout ) bogo ; Qualefcunque caufe ( Gall. quelgues chofes ) kickfbaws ; Curia, curiali- 
tas, court, courtfbip, courtefy, curfy. De quorum originibus ( aliitque ejufmodi multis,) utcun- 
que fuerint detorta, cum res fit in confello ; non mirum cuiquam videri debeat, fi & vete 
res fic plurima deformaverint ; puis cum Monafyllaba tantopere affe@averint; qua 
ut mollius fonarent, hanc fibi licentiam truncandi, eximendi, immutandi, molliendi, & 
tranfponendi, permiferunt: & quidem, cum ab èx it tandem deveniatur ( indubiîs veltigiis ) 
ad ffranger; & ab ino, ad ambry; è Six, adtithing; ab Habeo habere, Gallorum avorr, 
Say, fen,jeufe ; è Pollum, je puis, pouvoir, power ; aliaque fimilia de quibus non dubite- 
tur: noneft cur refugiamus derivationes alias, etiam duriufculas ; modo faveat fignificatusa 
& fuppetant veftigia proceflus, aliorum exemplis comprobata. Si cui difpliceant ; liberum 
eft ipfi negligere. i . . 

Et quidem ego, tantum abeft ut culpem, ut laudem potius ingenuitatem illorum, qui vo- 
ces Jongiores in cam arétum compegerint, tantillum imminutas ; ut in Presbyter Prie/f, Pre- 
dico preach, Thefaurus flore, fedile /f00}, fyllabo /pe/, examino fcan» abomino dan, expe- 
dio fpeed, crefco crevi grow, auxi wax, vanui ware, excorio fcourge, excortico fcortch, 
&c. qua moderni proferant Presbyter, predicate, treafure, fetile, (yHabaterexamine, abomi- 
mate, expedite, increafe, ( Accrew, ) augment, vanifb, excoriate, excorticate, &c. 3 

Dum autem hac è Gracis aut Latinis deducimus ; non illud velim, quafi non è lingua 
Gothica, Saxonica, Danica, Belgica, Teutonica, er dialeftis, immediate ad nos per- 

venerint 


15 


56 


De Etymologia. Cap.14. 
venerint eorum plurima: quippe multa corum quaà Latinis olim accepimus, fed & que 
ferius mediantibus five Gallis, five Italis, five etiam Hifpanis, non pauca» funt nobis fere 
cum illis alteriscommunia, faltem leviter mutata pro cujufque dialeétus idiomate, indeque 
ad nos direfte pervenerunt, utut Latine aut Greca originis. — 

Notandum interim eandem vocem, pro vario fignificatu, variam non raro originem for- 
tiri. Uto Bear de Onere diftum ( & Zar'n Latum, Lier Feretrum, Burden Onus, Bring 
atfero, Brought allatuss Sii Fero ; fed, to Bear de liberis di&tum ( unde 2irz6 partus, born 
natus, darm» dearm, filius, &c. ) eft è Pario ; & Bear Urfa AS Bere, Bera, ( faltem fi fit La- 
una originis ) è Fere. Item Zare tulià Zero; Bare peperi è Pario; fed are nudus, è 
pareo, appareo, ( utpote quod, cum non teftum fit, appareat ) unde Zurrez fterilis ( quali 
baren nudatus ; ) proprie de fterili terra dicitur » gramine & herbis nuda; &, per metapho- 
ram, de foemina fterili : & Ber» Zare» ( quod jam 5bar dicimus ) AS Zar, ab Aper ; at Bar 
repagulum, veftiss( Gal. Barre, Ital. Barra, )à Viuruviano Zara ; nifi forte in Vedis figni- 
ficatione ( quod ipfum eft è Veho ) fità Bear fero: Ater Cervilia (potus Hordeaceus ) ab 
AS Bere ( quod jam Zar/y dicimus) Hordeum : & Z4ry (AS Zern) Horreum, ab codem Lere, 
quali Hordearium. Sic found fonus ( olim fowne ) è fono; Sed fund fanus» è fano; & to found 
explorare,exploratum mitto, (de bolide prafertim dicitur ad fundàm demiflà,qua aqua profun- 
ditatem explorant naute,) à /en4mitto, (Anglo-Sax. enden mittere, fonda nuncius,) quod forte 
à pra-fento ( truncato capite, ) nifi& hocà fono fit; & found feu reétius /uwoon, ab antiquo 
Sweven (Anglo-Sax. Swefen, )fomnium, unde & diftum videtur. Faint pro fello; è Fatigo 
fatigans, fatigatus, fatifcens. Sed, pro colore parum firmo, è Vanefcens, vanidus. Sic Pera 
pifcis eft è Perca, fed perch mentura eft è pertica, item perch pro pertica cui avis infidet. To 
Spell fyMabare ( vocem in fyllabas refolvere ) eft è fy/aba ( tranfpofitis confonis, & è inp 
redeunte, que fueratin amis, ) fed /pe/ pro incantamento, ( tag creditur limites fic agris 
figi poflè, ut nemo eos invito domino tranfilire poflit ) ab expeZo; &/peW pro nuncio, ab 

iffola diétum videtur, ( pro quo, fuperiori feculo pile &p//I, dixerunt, ut pro Apoftolo, 
Pojtle & pofle,) unde Gofpell, quali Good-/pell, èvenirior bonum nuncium, feu God Lod divi 
num nuncium, divina epiftola. Sic Frecfe ftu freez gelafco, età fiigefco ; fed Fieefe vox 
architeftonica è Zepborus, idem fignante; &freefe pro panni fpecie nefcio an è Fifia di- 
catur, ut Parnas Trificue, an forte & hoc fit à frige/co, utquafi pra aliis frigori pellendo 
aptior. Sic ZFe/b de aura feu aere fubfrigido, eft è fragefto, i unde refre/b refiigero, re- 

‘efping refrigerium, ) fed de plantarum virore diftum, eft potius à vzre/co, ut & ubi per 
metaphoram fignificat a/zcrem, vel etiam recentem. Item zo fret vexare, vexari iracundia, 
eft a remito; fed zo fret de veftibus plicatura & fri&ione ruptis, eftà frrco frifum ; &fret, 
fret-awork, pro opere vermiculatoeftà Reze. Sic to Fe/ cado, iterno, cadere facio ( ut & 
ipfum fia/ cado ) eftà fallo feu potius eadama ; ( fortalle & fell crudelis, favus, & felon, inde 
ortum ducunt, utqui homines cadat, aut etiam occidat; ) fed fel pellis, è pelle diftum * 
cit, & inde fell-monger pellio. Sic fprt de fputo diftum, inde dicitur ; fed fpir verutum, ne- 
fcio an à Cufpide, vel forte, quafi fpicatum; & /pit quantum fcilicet fpatha feu ligo una 
vice effodit, cit à Jpatba, de ipfum /pade ligo, fpatha. Item /pit/e fputum eft à /puo, 
fed fpitle xenodochium eft ab Z7ofprali ( SL) Sic file lima, #0 file limare, dici vi- 
deturà polo ; fed file profilatura, feu ferie rerum quafi traniverfo filo infertarum, ( a file of 
pearls. a file of papers» a file of foldiers, )elt è filo; & file feu defile ( qua olim foule & de- 
Soule feribebantur, unde&filth, pollutio, ) elit è Polluo. Sic zo fer fede colloco, federe fa- 
cio, eftà fedeo ; fed to fet planto, eft potius è Poe Satum. Sic ice vitium, inde-nomen 
haber ; fed vice, feu vife, ( Gall vis) pro cochlea, eft è vite, quam fpirali flexu imitatur ; 
&(in compofiuone ) /7ce pro Vicario feu locum tenente eftà Zîce, (lic Vice-cancellarius, 
Procancellarius, Zice-chancellour ; Vice-comes Z'iftount, Vicount ; Prorex Vice-roy, &c. ) 
Porter pro janitore, eft a porta ; fed, pro bajulo, à porto. 7o Cul, optima feligere, è Gal. 
cuciller, Lat. colligere : fed to cull feu colf, collum ampletti, eft è CoZo. Hard, pro difti- 
cili, ab Arduo; pro duro, ab Arido, ( ut, à aria, exficco, craugès durus, ) atque inde Z79r/b 
{pe hardifb ) afper, fubaridus; vel ab Arefco. Stern, pro Auftero, hinc dici videtur; 
f ro Puppi navis Extrema, ab Extremo. Sic Dare daftylus, & ‘Dare datum. 
A Fleet clalte navium, dà Flu4?uo vel Fluito ( ut & to Float ; ) Fleet velox (de equo po- 
tiffimum diftum) è wars, ( nifi forte è veloce, fed illud malim : ) ee minus profundus 
( de loco vadofo diftum ) & faz ( eodem sul) tius à raaròs latus. officer, aut flit, fe- 
dem mutare, commigrare, ex 7, vel fluito, vel fluffuo; (dicitur & de ‘equis aliifve ani- 
malibus, ad ftipitem ligatis, ita ut ne extra funis longitudinem depafcant, de loco ifi locum 
tranflato itipite promovendis: ) 70 fleet milk cremorem lagtis de fummo demere, vel a flwifo 
propter fluitantem cremorem adimendum, aut fluitantem qua demis Cymbulam, vel à flwi- 
dus propter lac refiduum ( fleet-zile, aut flot-milk ) magis tenue & fluidum fattum; (fed 
prius malim, & /leert, feu flott , adjeîtive fumptum , participium effe verbi zo fleer. ) 
Cafe capfa, capfula , hinc nomen habet ; fed Cafe cafus, à cafu. Seafom ( opportunitas, oc- 
cafio, ) ab Occafione dicitur, ( quippe ut è Ratione fit Italis Raggione, Gallis razfon, & nobis 
reafon; fic ab Occafione, truncato capite, fit Italis cagione ; & Gallis, mollito c in s, faifon, 

1 unde 


Cap. 14. De Etymologia. 

unde noftrum feafon ; quod olim, & credo reétius, feribebant cea/on ;) at #0 feafon, falire. 
condire, è falitione dici videtur, unde Gallis Salfor, faifon, aut n De Pea È r” A 
mer ; indeque noftrum #0 /eafon, falitione condire ; unde, per Metaphoram, de Ligno di- 
dea simber well feafoned (materia bene condita, adeoque probe exficcata : ) Aliaque ifti- 
ufmodi. 

Sunt denique apud nos vocabiila non pauca, etiam monofyllaba, è duobus pluribufve five 
Compofita, five ar&ius conflata ; faltem compofitorum vices gerunt plurium fica una 
voce complettentia, ( quod & fupra infinuatum eft. ) Ut, ex /crip fcriptum, & roll rotula, 
fit foro! feripta rotula. Ex proud fuperbus, & dance falto, conflatur prance fuperbientis equi 
falientes incellas indicans.. Ex /? (verbi Say. feu ffand {to) & cut exua, conflatur /fout 
fortis, pertinax, cedere nefcius. © Ex èodem /fout & bardy audax, fit Sardy rigide pertimax. 
Ex/p frati Jpit vel fpew fpuo ) & cur, fit fpout, quali plenis buccis evomo; dicitàr pree- 

ferum de aqua per tubulum violenter prorumpente. Ex eodem fp cum terminatione exili 
în, fit fpin, quod eft lanam aliudve in tenue filum deducere, &( addito cuts) fpin cut, tum 
rem in longum protraîtam innuit, tum fpeciatim aquain altumque liquorem ‘tenuem (ton 
amplo orificio, fed ),exiguo foramine feu rimula exilientem: atque priori illi ita opponi- 
tur, ut 20 /pout, fit, pleno gurgite ; fo fpin cut, exiguo quafi filo, exilire. ‘ Ex eodem vero 
Sp cum #2, fit fpit ex{puo : quod à /pout eo faltem differt, quod fit exilius quiddam, & fine 
epitu, cumque minori impetu ( utfputum ore ) ejicere; fpoyt vero contrarium : differt 
autem à /pin, quod illud fiat uno aly ftatim terminato ( excunte voce /pir in confona mutà, 
protraftionis incapace : ) fed pin. ( femivocali terminatum, protradtionis capaci admodim, ) 
aftum continuatum. . Sed fpuzzer eft ( propter vocalem # obfcuram ) medium quid ( quan- 
tum ad violentiam ) inter (pit. & /paut,. fed ( propter additumr) frequentativum, iteratio- 
nem innuens &ftrepitum, fed obfcure confufum ; Sed /patzer ( propter acutiorem & clario- 
rem vocalem 4 ) crepitationem clariorem fimul intuit) quo posi um è fpazter dittere. Ex 
eodem /p & terminatione arZ, fit fpark, fcintillam cum crepitu fed unico” cxilientem fignifi- 
cans, ( nempe /p exilitionem, ar crepitum acutiorem, & £ muta confonans repentine termi- 
natum innuit, ) fed addito / fit frequentativum fpare/e fcintillare, feintillas crepitantes affà- 
tim emittere feu.fpargere. Idem, /) fubjun@o r, hoc et fpr, vividiorem impetum innuit 
( cxeundi feu ampliandi fe, ) cui addîta terminatione ing; fit fpring exilire, ( cujus vigorem 
innuit /pr, acutiem terminatio 7g, fed qua, poft ix acutum tremulumque definit in $ con- 
fona muta, motum repentine terminatum innuente,) de exilitione fingulari, non multipli- 
ci, prima fignificatione dicitur : hinc elaterem dicimus 4 fpring, propter exilientem vim ela- 
fticam: itemque aque fcaturiginem ( fed metaphorice ) Logi e falientem ‘aquam , indeque 
( alia tranflatione ) fontem feu originem rei : fed & (per aliam metaphoram) #0  fpring eft 
pullulare, germinare; tempufque vernum, quo plante potillimum germinant, be fpring di- 
citur; propter exilientem & erumpentem ficcum nuttitium. Ex eodem fpr ( verbi /pring ) 
& out, conflatur /prout progerminare, in gemmas germinave prorumpere: & ( cum termi. 
natione i ) /prig furculus ; quorum hac fere eft differentia, /prout ( foni craflioris ) germen 
inguius craliiufve innuit , /prig ( tenuioris foni ) exiliorem furculum. Similiter, ex ffr 
P verbi /Irive vel ffretch contendo, pg ipfum eft ab extraho extrattum, ) & cus, fit frost 
protendo, tumefco, & /#raz quod eft faftuofe incedere, puta pectore protenfo & tumefcente è 
ab codem /fr & terminali 4gg/, conflatur /fraggle lu&ari, finuandocontendere feque in omnes 
partes torquendo, Em innwit g7: fed fine magno ftrepitu, propter vocalis # fonum obfcu- 
rum. (Sed/irag4 elt è FFrayextravago. ) Simuliter ex /brow projicio, &rò/ rotulo, volvo, 
conflatur 274% projiciendo volvere, volutim projicere, ( de globulis luforiis fpeciatim dici- 
tur:) atque codem fere fenfu 1randle ex sbrow feu 2bruft, ( projicio, protrudo, ) & rundle 
rotundulum. Sicgra/f feu grogg6 morofus, conflatum ex grave&rough, ut qui fit quafi 
graviter rudis. Et trudbe, ex tread few trott, & drudge. Èt fhog ex fhake & jog. Sic plate 
è platter, ex plain & flat ; atque hoc ipfum flat tanquam ex plaro & lato conflatum. Scorre 
ex Saf &/purn, ( cucite & fperno. ) Scant ex fcarce & want. Shatter ex fhate & fcatter. 
Twink ( & frequentativum rewinkle ) ex swy & wink, ni&us dubius, creperus, ( ut 21y-4gd1, 
lux dubia, lux crepera. ) Grindex grate & winde. Grafp ex gripe & clafp. Greedy ex gripe 
& needy. Grone ex greeve & mone. Crack ex cry & break. Branch confufum videtur ex 
Brachio & Ramo, ( ficut Latinorum 4Xe, ex Gracorum partim pipa, partim xime ) Surf 
> ex fcabie& furfure. Stumble ex ffop ( feu Stand ) &tumble. Slantex flope & lean. Grum- 
ble ex grutch & mumble. Sicex Feel &(confufanea terminatione ) umble, fit fumble ; ex 
goin & umble, tir jumble ; ex bind & umbl, bumble ; (Alter, ex drdos &inipos: Nifi forte A/- 
ter & Germ. Ander, fint ex Dor. &rip@r per epenthefin/& #, ut in ixdìv centum &c.) Bend, 

Bind, ex Bow & Wind. Craveex cry & have. Quaver ex quale & waver ( illud è gra- 

to, hoc è Wave, quod è vaga. ) Quaffi quali quite ff; ( ut caroufe, cx Germ. gar aufz, 
alkout ; ) Garifb ex gaze & eborifb: teu gaze & bared,h. e: leporis inftar territus.  C/afp 


ex dt glo ‘ex Mitis& Mollis. Sicex pedéo & rideo, mirzb, myrd. Frisk. ex- 


ex dang & over, ( vel digd over.) Atque id genus alia. 
* Ka CAP. 


freak & bris, 


7 


58 


De Poefi. +. Cap.1s. 





Car XV. 
De Porefi. 


po Apglicana ut plurimum Rythmica eft: ut & apud vicinas gentes 
omnes. 


Obfervatur prafertim numerus fyllabarum; non prorfus tamen negleéta quantitate. 

. Metri genera funt varia ; & quidem ad arbitrium Poetarum quotidie nova exoriuntur. 

Nomura autem ( prafertim peregrinis ) Poetas noftros, ut & aliarum Gentium, maxi- 
mam plerumque fibi libertatem allumere in vocabulis tranfponendis, ab ea ferie quam in fo- 
luta oratione obtinere folent. 

Syllabarum autem Longitudinem & Brevitatem quod fpe&at; plereque funt promifcue, 
nunc breves, nunc longe : nec tamen arbitrarie. 1d vero potiffimum refpiciendum eft, ut 
illa fyllabe qua five pro accentu vocis, five pro ratione fententia, funt pra cateris. magis 
Emplarice, ongarum fedes fortiantur. Quod fi obfervetut, mollius fluet verfus atque e 
gantius; horridius autem fi negligatur. : ca \ 

Exemplum efto, Pfalmi primi verfio metrica ; verfu Iambico ( quales noftri plerumque 
funt, prafertim in materia graviori; ) Que, non incommode, fic incipit : 

The man ts bléSt that bath mot bént, 

to wicked rtad, his éar. 
hoceft, verbatim, ZZe domo e/f beatus, gui non inclinavit, ad pravam dolfrinam, fuam 
aurem. 

Verum fi, retento eodem verfus genere, luxatione levi fa@ta ponantur fyllaba in locis 
non fuis ; ad hanc formam, 

Bleféd is, thé man, that bath nét 
bent, t6 wickéd read his — —— 
verfus erit plane horridus. 
i si mutato verfus genere, pro Iambico habebitur Trochaicus O&onarius cataleRicus 
fatis ns : 
n Bleed is the man, that bith not 
; bént, to wwicked véad, his éar. 

Verum aliorum item Metrorum capax eft lingua noftra, ( fi quis id affe&tet, ) etiam pro 
Latina Poefèos ratione. ì 

Exemplo fit hoc Hexametrum, ( nefcio an Sidrei, in Arcadia fua; ubi & alia complura 
confpicienda funt. ) ? 

Wbat Sa I do? fbal Tdy? fhal Amyntas murder Amyntas? 
Hoc 


Quia faciam? moriar ? d& Amintas perdet Amintam? 
Aut illud etiam Pfal. 2. ver. 1. 
Wby' do the Héathen rdge? and the Péople imdgine a vain thing? 

Quod cafu & ex improvifo accidiffe noftris Interpretibus cenfendum elt ; ut Hiftorico 
Latino fimiliter illud Hexametrum, ( Initio Annalium 7acili. ) 

Urbem Romam principio Reges babuere. 
Aut Grecum illud feriptori Sacro ( Jac. 1. 17. ) 
Mara Sin dzaSi, è} ni dia riser, 

Nec diffitendum tamen eft, quin Lingue prope fingula, peculiaria fibi Metra (five ex 
Jingux genio, five ex ufu communi ) magisaccommodata fortiantur, & in que promptius 
fluant. Qualia, in lingua noftra, occurrunt plurima. ; 

Quod autem Lingua noftra non refugiat Latini carminis modos, ut porro oftendam; 
( prater ea que ante di&a funt, quaquè apud alios forte reperiantur ; ) Placuit ( ansà data 
à primo ejus verficulo, ut modo diétum eft, Hexametri l io] integrum Pfalmum 

\ fecundum, Hexametro verfu reddere. Cujus verfio Anglicana ( in Bibliis noftris) oraione 
'foluta, fic procedit. 


PSAL. IL 
I DE do the bheathen rage, and the people imagine a vain thing 
2 


? 
ings of the earth fet themfetves, and the rulers take counfell together agaîn 
tbe Lord, pa again$i bis 120%, Saving,” rana) 
I 3 Let 


Cap. 15. De Poeft. 


3 Zet us break their bands afunder, and caft away their cords fi . 
4 He that fitteth in the beavens Spal lil the “Land al Folgpentari derifion. 
s Zben fhal he fpeak to them în’ his vwratb, and vexthem in bis fare difpleafure. 
6 D crd I fet = ting upon a holy hill of Zion. 
n 4 will declare the decrèe: the Lord bath fayd unt Thou 7 
have I begolten.tbee. : sa unta 
8 Ask of me, and I fball give thee the beathen for. tbine inberitance, and the uttermoft 
parts of the earth for thy poffeffion. 
È ; how fhalt break. them with a rod'of iron, thou fbalt daf tbem in pieces like apotters 
velfel. 


10 Be wife now therefore, ye kings : be infiruffed ye judees of the earth. 
II rta ey caga] fear, and rejoice with Pali deg di 

12 Aîfs the fon lea. e angry, and ye perifb from the way, wben bis wratb is kindle 
but alte: befied areall they tal pat he Pi piso go cube bis sratb is binded 


Cujus primus verficulus fponte fua fluit fecundum leges Hexametri Latini. Ti 
pfalmus, levicala mutatione, ad cafdem leges fic prata ; ( ftilo non pon "fed ei 
cilique, qui rem feriam deceat, ) de 


1 Wby do the Hedthén rdge? and the pedple imdgine a vain thing? 
2 Why do the kings of the edrth cinfpire with Princes among them, 
Thus confpiring agaimft thé Lérd, and againft bis andinté ; 
3 Lét ws afindér bréak their binds, and cdft we the cords of. 
4 Hé that in bedvén fit, dotb ladeb ; the Lérd be derides sbém. 
$ God in his wrdtb fhdl fpedk t0 thim and'véx them in dugér. 
6 Tét bave I fét my King on my bol' mountain of Ziòn. 
7 This I decldre as a thing décreéd, and not to be ditérd : 
Thou, faith the Lord to me, drt my' fn, this ddy I begét thée. 
8 Ask thou of mé, l'le give thee the Hedthén for to inbérit; 
And, to poffèfs as thy dum, thé diméft pdrts of the while edrtb. 
9 Thém JPalt thou bréak with an irdn rid, dud them a-piecés, 
(If they rebél) like an edrthén véffel mdde by a péttér. 
10 Thérefore, 0 kings, I advife ye, be na i and suho éver ye bé that 
Sit ds jiidges on edrtb, bé timély in, 'ed abodt ft. 
11 Sérve ye the Lérd with dui 2 gf ; rejoice with obeifance. 
12 xji e she fin with die fibmifion, left be be dugry, 
‘nd, in bis wrdtb, Pa be tdken awdy, when a little offended. 
Tbd/e wbo do pit thelr trift in bim ; ob théy be the bdppy. 


Qui tamen verfus, mutatis quibufdam voculis, ( fenfu manente, ) {i fimul fyllabe aliquot 
duriufcula ita feribendo emolliantur, prout ( celeriter loquentes ) cafdem folemus pronun- 
ciando emollire: fic forte mollius aliquanto fluent. 


PSAL. IL 


1 Why do the béthén rdge? an' the péple imdgine a vata thing? 

2 Wby' do tke kings o' the edrth combire, and princes ambng thém, 
This confpiring agalnft tké Lérd, an' againft bis anointed; 

3 Lét us afindér bredk théir bduds, and cdft we the cords Gf. 

4 Hé that in bévén Sits, with fedora; dotb ldugb at the Pigi 

5 Gdd, in his wrdth fbdl (péak; dnd véx thém fare in bi dngér. 

6 Yét bave I fét my andintéd Kiag ( maugr? dil o’pofitidu ) 
Firmly' fFated ar my boly' mountain 0 Zidn. 

7 This I decldre ds firmby decreéd, dnd ndt to be ditér'd: 
Théu, fayth the Lord to me, drt my' fin; I do this da' begéi thée, 

8 Ask thou of mée, Il give thee the bétbén sérld''to inbérit; 
And, to enjéy as thy own, the ftmij pdrts 0° the wbile earth. 

9 Thém fhdt "ou rile with an iron réd; and bréak ‘em a-findér 
(If they rebéll) as an éarthén véffel mdde by a potter. 

10 Tbérfore, 0 kings, I advifè ye, be wifè; an' who éver ye bé thdt 
Rolle ds judges on edrth, take béed to the cosnfell I give yéu. 

11 Sérve ye the Lérd with capirsi odg rejdice an’ be [ANTA 

In si e the fin, witb I6wky obéifance, léaft he be dagry'i 

nd in bis wrdtb, ye be tdken amdy, 5f hé be 0'fended. C 

Théy who do pit thetr trdft im bim; ob théy be the bdppy'. 


Dixiflem aliquanto mollius ( hexametro decimo ) 740, #bis day, adopt thee ; nifi quod 
nollem, hoc loco, filium adoptitium, pro filio nato, fubftituere. Quod tamen, cum Da- 
vide typo, fatis conveniret ; fed non item cum Antitypo Chrifto. 


x 


*K3 Idem 


59 


60 


De Poe. Cap. 15. 
Idem, verfu Sapphico, fic procedet. i 
PSAL IL 


dnger. 
6 Th have 1' feasid my E agreniyde fi 
mis Zion. 7 The devio I phblifbz 
Thi ars moy' fan, (sbita faiob the Lord to mie) I 
This da’ begit shee. de 
8 Ask those if mée 5 shém fhal I frtely ghue 
Ò of i pei 10 thee 16 orsi £ 
And, to #)6y shém as sy in, the somoft 
PAS of che mobile dard ! 
9g Them fba't thou viale ds with n iron rod, and 
Break hem fnfiendir Gle a pircers vifil. 
10 Zbirefore bé selfe ninr, 0 ye dre; and ltarmd, ye 
ni th' carch. 
RESP, Lird mlb vevrine gr irvez and 


"n jolcing be ti È 
1a KIÙ 0 3 i pl i lf 
Ari le dro the 027, sohen 
Tea die di bnely sriift, ch 
ti r FILI 
so Tivy fe she laroy'. 


è 


Ubi non tam elegantias feftatus fum, aut terfam poefin, quam verfionem Anglicanam 
agrà als fecutus; ut appareat, quam facile ferat Latinos numeros lingua Anglicana. 
Quodque in his fatum elt, pariter in aliis fiet verfuum generibus. 


Sed &ad carminis capo facit, fi in verfuum lociseminentioribus, ( puta in Heme- 
Ù 3 


ftichioram & Verfuum claufulis,) locentur voces fignantiores, ceu tor lumina : fin negliga- 
tur, languidius exibit Carmen.  Verum hoc non elt lingua noftre peculiare, fed ali 
quamvis perinde fpedtat.  Atque de Poefi haCtenus. 


PRAXIS 











PRAXIS 
Grammatica. 


OST traditam Grammaticam Inftitutionem, vifutn eft fubjungere Prazin 
Grammaticam : Brevem quidem ; fed que fufficiat ut verum inde Li 
genium addifcas. Atque in eum finem felegi explicandas, notifiimee 

duas Chriftiana Inftitutionis Periochas; (ut quae contineant fenfum omni- 
bus familiarem: ) nempe Orationem Dominicam, & Apoftolicum Symbolum. Ad- 
jun&is Annotationibus, qua & rem Grammaticam exponant, (indicatis Li- 

i paragraphis in fubfidium adyocandis; ) & Lingue noftre cum finitimis 
(adhibita ineum finem Lexicorum, que ad manum erant, ope ) cognationem 
oftendant: Quorum utrumque, faltem Extraneis, & utile faturum & gratum 
exiftimavi. Quibus & Praxin Tertiam fubjungo. 





The LORD'S PRAYER 
Dominica *Oratio. 


Ou Father which art in Heaven: Hallowed be thy ‘ Name: ‘Thy Kingdome 
Noffer Pater qui es in Cel: San&ificatum fit tuum Nomen: Tuum Regnum 
come: Thy Will be done, in Farth, as it is in Heaven: Give us this day 
veniat: Tua Voluntas fit fafta, in Terra, ut ca ef in Cel: Dona nobis boo die 


our dayly Bread : And forgive us our Trefpafles, as we  forgive 
noftrum quotidianum Panem: Et condona nobis nofiras Tranfgreffiones, ut nos 


them that trefpafs againft us : And lead us not into Temptation: But 
eis qui tranfgrediuntur contra nos: Ft, duc nos nequaguam în  Tentationem: Sed 


deliver us from evil. For thine is the-Kingdome,the-Power, and the-Glory, for ever 
libera nos a malo. Nam tuumeff Regnum , Potentia, & Gloria, pro fempet 
and-ever. Amen. 
Semperque. Amen. 


The ] Eft Articalus Demonftrativus. pag. 26. fin. 1. Refpondet Gallorum /. Determinat 
vocem communem, feu Individuum Vagum ( ut loquuntur ) ad fignificationem determina- 
tam, feu Individuum Demonftrativum. Sic 7%e Lord, fignanter ile Dominius : nempe Ser- 
vator Jefus Chriftus. 

Lord Dominus. } Nomen Subftantivum: abfque Cafuum diverfitate, p. 24. £ 44 Con- 
tra&um videtur ex Anglo-Saxonum A/aford, Loverd. . 

Lord's, Domini, feu Dominica. ] Finaliss, eft formativa Adjegtivi Poffeflivi ; &refpon- 
det Latinorum Cafui Genitivo (& quidem hic loci Genitivo Efficientis. )p. 28. 46. 

Prayer, Oratio, Precatio. ) Nomen Subftantivum. Refpondet Gallorum priere, Italorum 
preghiera: Et Verbum top, elt Gallis prier, Italis pregare ; Omnia è Latinorum Precari. 

The Lord's Prayer , Dominica Precatio. ] Exponi poterit, vel ip/ius Domimi precatio ; 
nempe, fi Articulus 7e referatur ad vocem Lord, ( adeoque conjungtis vocibus z6e Lord, 

ccedat s formativa Pofleflivi, f. 29. / 4. p.40. 4 28.) vel, ipfa Domini precatio; nempe, 
î aggregato Lords prayer prefigi intelligatur articulus Ze ; p. 28. /, 29. Vel denique ip/e 
ipfius "Domini precatio, # 76 xveis Stra; nempe , fi intelligatur 7%e ( urut femel pofita ) 

utramque vocem particulatim afficere. o 
ur, 


GI 


‘62 


Praxis Grammatica. 


Our, Noffer. ] Pronomen Pofleffivum, pro perfona prima pluralis numeri. ( p. 31. /14. ) 
ER car ( sJ owrs ) quia Subftantivum parta exprimitur. (p. 31.4 37. p. 32. 4 7.) ER 

ue (ut cetera AdjeRiva ) abfque Cafuum, velGenerum, vel Numerorum diverfitate, p. 28. 
Ì 23. Affine eft Primitivo Us : & defcendit ab Anglo-Saxonico (literis noftris exprelfò ) 
Oure, sre, pro quo Saxones recentiores Germani dicunt Vor ; quodfaftum videtur à ( no- 
ftro vel Anglo-Saxonum ) we, quafi eweer ; quomodo ab 294 & 7%ey, formantur Zar, 
Their ; atque è She (abjetto s ) /7er ; Nam quod nos She dicimus, dixerunt ‘Anglo-Saxo- 
nes feo, & heo; & etiamnum, circa agri Oxonienfis & Wiltonenfis confinia, usa non 
raro oo pro fhe proferunt. . 

Father, Pafer. ] Nomen Subftantivum, & abfque Cafuum diverfitate. p. 24. / 44. De- 
fcendit è Latinorum Paser, feu potius Gracorum eng, fed mediante Anglo-Saxonum Ze- 
dery Danorum Fader, Germanorum Zazter, Belgarum /ader, era d fa pillime apud 
nos tranfitin 16, & vinf.) Alludit Danorum Zeder ( quod eft Alere,) unde noftrum 10 
Feed, atque hinc 004 alimentum, & odger alimentum maxime brutorum Animaliuna; 
puta Foenum aliaque quae Raso tempore bobus, ovibus, aliufque hujufmodi animalibus 

o alimento fuppeditari folent. Non autem, ( ut plurima è Latinis derivata, ) mediante 
| rd Gallica | nos devenit ; cum quorum Pere, noftrum Faber, minus conionat. 

Which, gui. ] Relativum; De Rebus pariter & Perfonis diétum. p. 32./ 27). Poterat au- 
tem ( quia de Perfona agitur ) non minus /#7%0 hoc loco dici; quod Perfonis magiselt pro- 
prium, & quidem nunc dierum frequentius; ( fed wòic6 de Rebus. ) Hine fadtum et, quod 
in Liturgia Anglicana, ubi ante dicebatur wébic8 de perfonis, fubltituitur in ejufdem nu- 
pera recenfione. ut plurimum (& fere femper ) wo & codona, ranquam de perfonis ele- 
gantius. Sed in hac Oratione Dominica ( jam dudum Vulgo familiari ) non tanti vifum 
eft ut è recepta olim forma difcederent. Pro wéicò antiquitus diccbant 777% , atque 
Scoti etiamnuro, aut etiam Qi; Anglo-Saxones Z7wilk, Dani Z7vile, Germani Wei A 
Welche, Belga Welk, Welke, Galli Quel, Quelle, omnia è Latino Quali ; ficutà Quo, edo; à 
Quando,, coder, wden; & forte è Quare, wbere & cwbere-fore. Nam pro Launorum 8g, 
pofuerunt non raro Cambro-Britanni Chw, Anglo-Saxones #7w, & Nos #7. Pro wo dixe- 
runt Anglo-Saxones Z/wa & Z7ua; Belge Wie: Et, pro wet ( quid ) Anglo-Saxones 
Penig Hwes, Belga wa, Germani was, Dani Z7vad; omnia è Latinorum Qwid vel 

‘sod. ta “ 

Art, es. ] Secunda perfona fingularis verbi 4. p.35. 2.28. Quod verbum, mirum et 
quam fit in linguis quafi omnibus ( Graca, Latina, modernis, &c. ) irregulare ; ejufque con- 
jugatio quafi ex variis radicibus compaginata familia. Huc {j t, apud Latinos, Sw, 
es, fui, effe, fore, &c: Apud Anglos, Am, art, isyare, was, were, bee, been, &c. Atque apud 
alios non abfimiliter. Am eitab Anglo-Saxonico £omz, quod forte ab eu) unde dc Lati- 
norm Sur ( prafixo s, ut fepe, fpiritus loco : ) atque ab Am fleRuntur Are, & Art, 
quod contrafte dicitur pro ar? ( eltenim sf terminatio fecanda Perfona fingularis. p. 33. 
i. 36. ) Alludit Belgarum A4erd, Germanorum 47, Natura, indoles, eflentia. 75 nottrum, 
& Germanorum five is five & videntur ab VA aut èsì duéta. 7745 & were ab Anglo-Saxo- 
nico wes ditta funt Lee, been, &being, defcenduntab Anglo-Saxonum 4eon, lab Ze 
bin.; quibus refpondent Germanorum /c6 din, Belgarum Zeè den. 

In, ix. ] Prepofitio. p. 27./. 46. A Latinorum /%, quod à Gracorumèr, «ir, è, dedu®tum. 
Nos autem, Prapofitionum ope, id totum agimus quod Latini partim prapofitionibus, par- 
tim Cafuum diverfitate innuunt. p. 20. /. 28. 

Heaven, Cielo. ] Nomen Subftantivum, ab Anglo-Saxonum Z7efen, befon, heofen, quod 
ipfum abeorum 4eg;ian elevare, attollere: atque hoc ab 4e44 altum, unde noftrum bigd. 
Sed ab eorum &eafian, eft noftrum fo deave, attollere, elevare,in altumtollere : unde par- 
ticipium deaved vel ( in antiquiori forma ) 4eaven, elevatum, elatum. p. 38. /. 16. p. 41. Ps. 
idemque in nomen adje&ivum tranfiens fiet Au ; atque hinc um denotat, ut quid 
Altum, clatum, elevatum. - Sicut& Hebraorum copi Shamir h. e. Coeli; è Shama, 
quod apud Hebrzos forte olim, & etiamnum apud Arabes, eit Altar ele. 

Hallowed, San4ificatum.] Verbum 0 allow San&tificare, confecrare; eft ab.doy San- 
us, feu potius( ut olim dicebant ) bay ; atque etiamnum Ceenobium SenPe Crucis, prope 
Edinburgum Scotia, dicitur Z7a/y-rude boufe, (nam Rude, feu Rood, eft Crux; Et baly 
Rood day cit Exaltatio Sana Crucis : fed vox Ro0d jam fere obfolevit, ejufque loco,à Gallo» 
rum Croix nunc Crofle dicimus ; Sicut ab Italorum Croce dicimus cratcò, crook, crooked, &c. ) 
Et Templum Omnium San&orum, dici folet Al-balows Church: & Feftum Omnium San- 
&orum, dicitur A4-Saints-day, fed & All-Hallon-day, & All-Fallon-tide, ( nam tide olim 
dicebant, quod mune zie dicimus, pro ftato aliquo tempore. ) Noftrum 7725, feu £oy, 
eltab Pes > ciel halig, balga: pro quo Germani dicunt bey/g, Belga beyhgb. A verbo 
to Hallow formatur Parucipium Paltivuro, ba/lewed. p: 38.1. 16. Cujus quidem Participiè 
ope ( una cum Verbo Subftantivo 70 Bee ) nos totam Paflivam Vocem ( ur loquuntur La- 
tinorum Aran exprimere folemus.  San&ificatum fit, pro San@'ificetur. Quod & 
in modernis linguis plerifque omnibus jam fit. p. 86. 2.a/£. Sed & verbum 10 allow jam fere 

defuevit: 


[e 


Praxis Grammatica. 


defuevit: pro quo è Gallis fubftituimus fo fan&#gfe: & pro A%-ballowes, dicimus VAX- Saints. 
Retinetur tamen in Oratione dominica, quoniam eft ea jam ab antiquo recepta formula: nec 
«uam plane obfolevit ea vox, utut parcius quam olim ufurpetur. 

Be, fit:] Verbi An ea forma qua Imperando adhiberi folet fp. 35. /. 9, 14. Adeoque & 
nominativo preponitur. p. 36. / 9. 

Thy, 44m.) Pronomen Poffeftivum pro perfona fecunda numeri fingularis. p. 31. 4 15. 
p 32.18. Eltgne 75y, non 7bme, quia nec precedit vocalem, neque omittitur Subftan- 
tivum. pf. 31./ 27, 30. Anglo-Saxones dixerunt Dime, Germani Dein, Belge Din. Refpon- 
det Primitivo 704, quod Anglo-Saxonibus eft Da, Germanis & Belgis Da: que omnia 
à Latino 74, vel Dorico x) pro w. 

Name, Nomen. ] Quod Anglo-Saxones dicunt N74, Germani name, sabr:, nabme , Bel- 
ge naem, Dani naffn, Galli mom, Itali nome. Omnia è Latinorum Nemex : feu Greco- 
rum rue Poflet autem hac fententia vario ordine difponi : puta, Z72/owed be tby Name 
(utjam:) vel 75y name de ballowed, ( ut in proxima clautula, 7y <vil be done :) vel 
etiam £e by name balliaved. Quippe omnibus'his modis aliquid faltem Nominativi poft- 
ponitur Imperandî verbo Bee. 

Thy, #44. ] Ut ante. i 

Will, /'oluntas.] Subftantivuma è verbo 10 457, volo. CIA hoc ab illo. ) Scribcbant olim 
awolle (‘unde Pratéritum qwonld, hoc cit wolled ; P: 34.54. ) Will Voluntas, apud Anglo- 
Saxones dicchatuf wi/a, Danos Zilie, Germanos & Belgas aciMle, ( quorbodo & antehac 
apud Anglos, antequam mos obtinuerit omittendi finalem e poit / geminam. ) 70 wi// velle, 
apud Anglo-Saxones dicebatur vi//an, Germanos & Belgas ss/len. Sed &apud Anglo-Saxo- 
nes elt ewilzian Defiderare, & apud Germanos qo/en. Omnia à Latinorum wb, ( quod 
ipfum à 6srewe, ) Nam Latinorum 7 confona, tranfire folet in Anglorum.W, eodem 
fono qui fuerat olim 7 Latinorum, antequam degenerabat in fonum Aolici Digamma 
Ut in via way, vinum we, ventus wird, venio tend, veni went, vefpa wafp, vado 
wade, vago vacillo wag soaggle, vallum wa/, volvo qwallnw, ovis ewe, eowe, owe, verfus 
ward, valto waff, veho web, veha wain wagon, vidua widow, va wea two, vellus w00/, ver- 
mis wor777, vulnus voor, wound, vanefco vanui wane, want, vaga wave, corvus crow, ca- 
terva crew, novus mew, alufque. Qua autem jam retinene 7° confonam fono hodierno 
prolatam, funt pofterius in linguam noftram affumpta, & mediante potius Lingua Gallica 
quam Teutonica hujufve dialettis. Adeoque abeodem Latino Z2ue/to vanni, deflexa, 10 
«wane antiquum judicarem atque originis Teutonica vel Anglo-Saxonicx, 0 va1g/f novum 
dicerem atque originis Gallice. Similiter worz6, & verzue; utraque è Virus: dwicked, 
awickedueffe, vice, vitious ; è vitiofo, vitio : comm & vanguifbà vinco. 

* Be, fit.] Utante. 

Done, a ] Re&ius fcriberetur Dow feu Doen ; eft enim Participlum Pallivum è Doe, 
Facio. p. 34- /. 14. p. 38.4 17. Pro Doe, Done, habent Anglo-Saxones Don, gedon ; Facio, 
Faîtum. è 

In, im.) Utante. 

Earth, 7erra. ] Subftantivum. Anglo-Saxonibus dicitur Zar4, Zord, Zor'$ ; Getmanis 
Exd, Erde ; Belgis rd, Aerd, Aerde; Danis 7ord, Forden ; omnia forfan è Grecoru 
%pa: nifi quis malit ab Arabum 4r42, quod elt ab Hebreorum Zrers. 

As, ut, ficut.) Adverbium. p. 39. 4.47. (Germani & Belge dicunt 4/5.) Fortaffe ab ds 
Gracorum. . » 

It, ea, fcu potius #4. ] Pronomen tertia perfone numeri fingularis, fexus Neutrius. p. 31. 
4.20. Nam de Perfonis Maribusdicimus Z#e, de Foeminis She, de Rebus Z7: (è Latinorum 
Zd.) Anglo-Saxones dixerunt dif, byt; Belga der. $ 

Is, ef } Vide Art fupra. Dicitur autem #5, non de; quia eft in fenfu Indicativo, non 
Imperativo. p. 35. 4 28, 34. 

In'Heaven, in Cel. ] Ut fupra. 

Give, Da, Dona. ] Verbum : fenfu Imperativo, omiflo nomine perfonali, pro Give thou. 
p- 36.4. 15. Anglo-Saxonibus Gan, Agyfan, Geofyan, cit Dare : ( Et quidem Angli olim 
feribebant Gif; nam v confona, illo fono, non nifi ferius admifla eft:) Germanis Geden, 
Belgis Gheven. Hinc dicimus Gif? ( feu buift. p. 1.4 20,27. ) Donum; h. e. Datum, quafi 
giv'd:( nempeutà fave, fivlefi. p. 37.L 42. fic à give, firgift. ) Anglo-Saxones gif, gift, 

&eof; Germani gaba, Belgagifte. . tre 

Us, nobis. ] Et Pronomen prime perfone numeri pluralis. .Iù refto e, in obliquis Us. 
p- 311,13. p. 32./.7. Anglo-Saxones dicunt Us, Germani Uns, Belga Ons. Hic autem 
Give us; elliptice dicitur pro give tous. p. 23. /. 13. . 

‘This, 5ec. ] Demonitrativum. Anglo-Saxones dicunt Dis, Des, Deos; Germani Diefe, 
Diefer. In plurali dicimus 7%efe, ut Belga Defe, Germani Diefe. . . 

Day, Die. | Anglo-Saxones 2g, Belga Dag4, Dani Dag, Germani 72g dicunt: omnia 
à Latinorum Dies. Dicitur autem sdis day elliptice pro in #615 day; ficut apud Latinos > 
die, feu boe die, pro in hoc die. 


‘ 


*L Our, 


63 


64 


Praxs Grammatica. 


Our, w0frum. ] Ut ante. ne . 
Dayly, guotidianum, feu diurnum. ] AdjeStivum è Subftantivo Day formatum. Signifi- 


cat autem vel quod guotidie adfit, vel quod in unum diem fufficiat, aut debeatur, feu deftine- 


tu ; utroque fcilicer fenfu pallim ufurpatur. p. 42. / 52. 
Bread, panem.] Subitanuvum. figo -Saxones 4reod, Germani Brodt, Belge Zroodt, Dani 
Brod. 


And, £t.] Conjundlio copulativa. p. 40. £ 2. Anglo-Saxones And, Belga Ende, Germani 
Unde dicune. 

Forgive, Condona. | Verbum; fenfu Imperativo. 7, in compofitione, negationem feu 
ablationem innuit ; ut Bear fero, forbear diftero, abitinco : Zid jubeo, forbid veto, jubeo 
ne: Get acquiro, Sage oblivifcor : Gieco, forgoe defero, derelinquo: Seek quero , forfake 
defero, quarere delifto: Star juro,fortvear dejero, vel etiam pejero : fic Give do, dono, 


Porgive condono, remitto ; quippe qui debitum feu culpam remittut, delet. Anglo-Saxones 


fagfan, Germani Zergeben, Belga Yergheven dicunt. 
is, mobis. ] Utante. 

Our, moffras.] palo i ia &paffe palla L 

Trefpallès, tran hones. ox Gallica, è #res hoc eft trans, e paffus. Litera s 
ultima eft adi di p + 1. 6. Fit autem hac Fra lg à Diffyllabo; 
Triflyliabum; quia nifi intercederet vocalis e fonus, litera poftrema precedentibus fubjun- 
&a, nonaudiretur. Magis Anglicumeft swrong, pro quo jam è Gallis mutuamur 77e/pafs. 

As, ut, ficut. ] Ut fupra. . 

We, see ] Protone prima perfone numeri pluralis; in fenfure®o. p. 31. 4 13. p. 32. 
ti Anglo-Saxones we, wif; Belga wi; Germani wir ; Dani Wi dicunt. Vide fupra Ogr; 

Us. 

Forgive, condonamas. ] Ut fupra. Mutatio perfone & temporis not variat terminatio- 
nem. p.33./ 32. di 

Them, eis, ill ] Pronomen tertiz perfone numeri pluralis, 7%ey ; in obliquis Yer, 
olim 7bemm. p. 31. 22.p. 32. 1.13. Pro they, dicunt Anglo-Saxones Z#7, ( forte è L'atino- 
rum è velti,) Germani Ste. Pro? Anglo-Saxones dicebant deo, Belga beta, den, { & 
quia non raro, loquendo faltem fi non & feribendo, dicimus ’em feu wr pro sbem :} 

ermani Dem. Pro Pofleffivo #beir, (fuus, vel eorum ) Anglo-Saxones dicebant diora. 
Dicitur hic 7 bem Elliptice pro so #berms. AT “i 

ia, gui. ] Relativum, pro wbicb vel wo pofitum. p. 32. 137. 

Teena, tranfgrediuntar. ) Verbum. Fa&um ex nomine #refpafs, (quod vide fupra. ) 
pqr. ls. 

Againft, contra. ] Prapofitio. p. 27). . 44. Anglo-Saxones Agen, Ongen, Belga Tegen, Ger- 
mani Gigen, Entgegen. 

Us, wos.] Ut ante. 

And,Zf.] Ut fupra. 

Lead, duc. ) Verbum, fenfu imperativo ; fuppreflo nominativo, ut fieri folet. p. 36. /. 15. 
Apud Anglo-Saxones, Leedan, aleedan; Belgas , leyden, leeden ; Germanos, leytet; Danos 
Leder, elt ducere. : 

Us, nos. ] Utante. 

Not, non, neguaguar. ] Adverbium negandi. Belgis Nes, Germanis Nicht. Ubi abfolute 
ponitur, dicimus /Vo, qua eft negandi particula ; ubi verbo vel nomini &c.. jungitur , dici- 
mus Not. p. 39. /. 25. Verbo Lead poltponitur, utalibi folet. p. 36. 4 36. 

Into, ix. ] Pro Latinorum /# cum ablativo dicimus #2 ; pro codem cum accufativo, dici- 
mus into. p. 277. l. 46, so. ab Anglo-Saxonum so. 

Temptation, tentation, /enzazioners. ] A Larinorum denzatio ; atque hoc à Tento #0 tempr. 
io rg elt ta Try, pro quo ( è Gallorum senter Lesson to tempt ; inferto 

uphonico, ut in Latinorum erprus. us, € ‘us, demprus, prompius. ! 
a Da fed.) Conjunétio. Eft & bar pi dg 1 Fogla Sricone Pai pi 40.1. 3,5. 

Deliver, libera. } A Gallorum deliurer, quafi è Latino de-4iberare. Magis Anglice dicere- 
tur Ziee. 

Us, nos. ] Ut ante. i “ 

From, è, 45. ] Prepofitio. p.27. 4. 10. Olim etiam fre dicebatur ; ‘unde fro-ward , aver- 
fus; &etiamnum 10 4x4 fro, huc illuc ; ad verbum, ad & ab. Anglo-Saxones Zram, Fa ; 
Dani Fa dicunt. 

Evil, mal. ] AdjeBivumeft, fed hic ponitur abfolute inftar Subftantivi. p. 30. 420. 
Anglo-Saxones Zfe/, yfel ; Belga Eve/; Germani Ubel dicunt. 

or, nam. ) Conjunétio caufalis. p. 40. 4 3. Eft& Zar ( pro) prepofitio; p.27. 4.18, 
Anglo-Saxones Zar, Germani Fir , quibus affine eft Gallorum pose : omnia è Latinorum pro 
varie detorta. Ipfaque caufalis Conjungtio ab hac Prapofitione videtur defcendifle, 

Thine, 7 sum. ] Vide 7y fupra. Dicitur hic 7bine, non 75y, propter Ellipfin Subftan- 
tivi. p. 31.4 16,28, Ordo Syutaxcoselt, Ze Afngdome is Time, ( Regnum cit suum; ) 


Praxis Grammatica, 


fed invertitur verborum ordo : poftpofito Nominativo, feu propofitionis Subjetto, eo 

tiflimunà ut cum reliquis #4e power and be Glory aptius cohereat. Sed & Tre is the K 

Fa petinde eft atque 70m Aa/f she Kingdome, tu habes Regimen feu Regnum, pera sb 
utum. 

Is, e/t.] uc fupra. 

The, ] ut fuprà. Articulus demonftrativus, quo ab Individuo vago ( utloquuntur) fit 
Individuum Demonftrativum. Atque hic 7 de Kingdome ell, Regnum wer° ito feu Abfo- 
lutum dominium. J xi ER Ù 

Kingdome, Regnum. ) Aing elt Rex; Anglo-Saxones Cyng, Cyrung, Cynig ; Danî Aon- 
ning; felge fase: Germani Ainig, dicunt. Deiva deli va a "ne. fcire, vel à 
Can potle. Illud Anglo-Saxones dixerunt Cenman, conan, cunman ; Germani Konnen ; nos 
etiamnum Aey dicimus fed rarius, ( Scoti multo frequentius ; ) atque inde Curnzing, pro 


perito, & peritia dicimus. Sed & zo Con, fedulo Edifcere : Item Ale-Comner pro cognitore 


Cervifia. Eftque î0 Con è ye cognofco; & Corner, cit Cognitor ; ut Connufance pro Cogni= 
fance Recognizio, ( quafi Cognofcentia, ) Iftud, Can pofle, in frequentiflimo eft apud nos 
ufu; pro quo Belga Xownen, Germani Airnen dicunt; ich Aan poflum, ( nefcio an à Gra» 
co Îiaerls. ) rie autem Regi opus eft, Prudentia & Potentia. Ex A7rg Rex, addita ter- 
minatione dom fit Aîng dor Regnum. p. 44 /.22. ( innuitque nunc Regimen feu ftatum.Re: 
giuro, nunc Regni territorium. ) Anglo-Saxones Cyucdome, Belge Aominckdom , Germani 
Kinigreich, codem fignificatu dicunt. 
The. ] Ut prius. AUIR : 

Power, Potentia, PoteStas.] A Gallorum Pouvorr pole. Magis Anglicum elt./frengtb, (tre 


nuitas, vis, robur. 
And the. ] Ut prius. 
Glory, Gloria.] A Gallorim Glire gloria. 
For ever andever, profemper & femper. | Solemnis formula pro co quod Latine dicitut 


in fecula feculoruris. 
Foî, Ps ] Prepofitio. p. 27. £ 18. 


Ever,femjer.] Origine eft Adverbium temporis. p. 98. / 12. Sed hic inftar nominis ufur- 
patur, pro Derazione fempiterna : ab Avo diétum putaverim, ut 49 & Age ab ‘Ar. 
Amen. ] Orationum Epilogus ; origine Hebraicus, fed omnibus fere linguis Communis. 





The APOSTLE'S CREED. 
cApoftolicum Symbolum. . 


I Believe in God the Father All-mighty, Maker of Heaven arid Earth. Atd ir 
go credo in Deum Patrem Ommnipotetttem, Fafforem Cali  & Tera. Et in 
efas Chrift his onely Sonne our Lord: Who wasconceived by the Holy 
Lion Chriftum ejus unicum Filum noffrum Dominum: Qui erat conceptas per Saneium 
Ghoft, Born oftheVirgin Mary, Suffered under Pontius Pilate, Was crucified » 
Spiritum,Natus ex Virgine Maria, Patiebatur fub. Pontio Pilato, Erat crucifixus; 
dead andburyed, He defcended into Hell: Thethird day he  rofe again from 
mortuus È fepultus, Ille defcendebat in Infernum: Tertio die ille fingebat iterum è 
the dead, He afcended into Heaven, And fitteth on the right hand ot God the Father 
mortuis, Ile afcendebat in Calum, & fedet ad dextram manum Dei Patris 
Allmighty; From thence he fhall come to judge the quick and the dead. I believe in 
Omnipotentis; Ab inde ille veniet “fudicare  vivos  & mortuos. Ego credo in 
the Holy Ghoft; ‘The holy Catholick Church ; tlie Communion of Saints; The For- 
Sanffum Spivitum, Sanétam Catbolicam Ecclefiams ; Communionem Sanéforum; Con- 
givenet of Sins; The Refurregion ofthe Body ; And the Life everlaltis. Amen. 
donationem Peccatorum, Refurreionem Corporis ;, Et vitam fempiternam. Amen. 


The. ] Articulus Demonftrativus ; adjunétus Subftantivo Ap9fles: aut ipli aggregato 
Apoffle‘s Creed. p. 26.1. 1. p.28. 1 46. p. 29. 1. 4. . . 

Apoftle's, sfolicum.1 Apoft Apoftolus, eft Subftantivum; è Latinorum 9po/folus, 
Gr&corum sriss@. Per's formativum Pluralis numeri fit Apoffles; Et prefixo Articulo De- 
monftrativo, The A4p9/fles, quod Galli dicerent les Apyffres, ci Saison, quali ZI Apoftoli, 
per eminentiam dii. Arqueper alterum s formativum poffeffivi, effet quidem 7%e-Apo- 
{les s, fed propter Cacophoniam duorum s, pr eliditur, fitque 7 de Apohles Apaliolican, 
*La eu 


65 


66 


Praxis Grammatica. 


feu Apoltolorum: Totumque 7%e Apofl's ( Apoftolicum ) et Adje&tivum, Subftantivo 
Creed conjunétum : Diciturque Apoftolicum, vel quafi ab ipfis Apoftolis conferiptum (quod 
volune aliqui ) vel faltem ut Apoftolice dottrine confonum, ejutque quafî breve ‘compen- 


dium. 

Creed, Symbolum.] Seu potius Credendum, feu Credendorum compendium. FaQum è 
Latino verbo initiali Credo È 

I, Ego. ] Pronomen prima perfone numeri fingularis. p.31./.12. Anglo-fax. Ze, Belg. Zeb, 
Germ. /ek. Omnia ab £go, feu dd. 

Believe, Beleeve, Cedo. ] Creaere dicunt Anglo-Saxones Cisa, Belga Ghelooven, Ger- 
mani G/auben. Et Fidem Anglo-Saxones Geleafa, Belge Gheloove, Germani Glaub, Nos 
Belief, dicimus. Ze elt particula prepofitiva, n Verbis & Partcipiis frequens, vit im aliis 
dialeclis Ge, Ghe: Reliquum vocis deducas vel ab Anglo-Saxonum Zyfan, concedere, per- 
mirtere, ( unde noftrum Leave venia, ) vel ab Anglo-Saxonum Zz/izy Amare ( unde no- 
{trum Zeve Amo, ) Belgis Zieven, Germanis Zieden. 

In God, in Deurn. ] Velon God, codem fenfu. ‘( Ubi God eft nomen Subftantivumi: ‘vr 
vel on, Prapofitio. p. 27.4 8,46. Deum ( ut nos ) Anglo-Saxones vocant God, Dani Gud, 
Belge Goed, Germani Gorr : quod diftum volunt è Germanorum Gs? Bonus, quod nos 
Good vocamus. Certe God & Good voces affines merito dixeris: Deunigue fumme Boni 
merito agnofcimus. x 

The Father, Patrem, feu Patrem illum.] Anglo-Saxones Feder, Dani Fuder, Belga 
Vader, Germani Zatter, codem fenfu dicunt. A Lar. & Grac. Pater eri.  Unde euam 
Italorum Page & Gallorum Pere. Vide Fatber fupra. ' 

All-mighty, Ommiporentem. ] Compofitum. Al/eft Omnis, omnia. Anglo-Saxones LEI 
Eal, Fall, Alle, Dani 0%, Belga Al, Germani 47, dicum : Quae è Gracorum gr totus, 
defcendifte videntur. «Migbiy et Potens, quod, pery formativum rai Plenitudinis, 
fi à Might punta 41.436. atquehoc è Afay. pollum; quod A 0-SdXones dixerùnt 
Meg, Beige Mach, Germani Mag , potlum. Item Anglo-Saxones Mibre, Mebt, Meabt, 
Germani & Belga Machi, Dani Maet, Nos Might, Potentia. Item Belga «Machrigh, Ger- 
mani Macbtig, Nos Mighty, Potens.  Atque tandem Belga Amatbrich, Gerthani Alnach. 
1, Dan Alimettie, Nos A44-migbty, Omnipotens. SA 

Maker, Faforem.] A Verbo to Make facere, fit Verbale Maker, addita tertninationé for-. 
mativa er. p. 41./21. Anglo-Saxones AMacan, Belge Maecken, Maken, Germayi Machen, 
Dani Mager dicunt ‘ quafi à Machinari ) quod nos #0 Make Facerc. 

Of. ). Prepofitio, idem innuens quod Latinorum Cafus Gemtivus, aut Galloram Prapo- 
fitio De. p. 26. / 50. Sed Anglo-Saxonum Of ett Noflrum Off; Belgarnm 4 forte è La- 
tinorum Ab, idque è 'Gracorum sm, atque tantundem fere figniticat. 

Heaven and Earth, Ced & Terre. ] Ut fupra. 

Andin, £? in. ] Ut ante. 

Jefus Chrift, Pe/um Chriffum.] Nomina propria. ‘3 

His, fuum. ) Contraétum ex Z#ee's, quod per s formativum Potleflivi fit ab 77ee Ille ; quod 
elt proromen tertie perfona fingularis, fexus Mafculini. p.31. Z 19.p. 32. / 10. Anglo- 
Saxones dicunt 77y/é, Hife, His, Belga 77y, Ille; ( forte à Latinorum /s. ) 

Onely, Unicums. ] One eft Unus, quod Anglo-Saxones An, fine, Belga en, Germani 
Ein, Scoti etiamnum ear, & ante. Omnia è Latinorum Wrus feu Gracorum eis i. Ab One 
dicimus Once femel, una vice. p. 39. 4 27. Et Orely Umicus, quafi inxìs fingularis, folus ; 
item ( Adverbialiter ) folum. p. 42.4 52. p. 43... 1. quod Anglo-Saxones dixerunt z/ic, 
Anlic. Item Any ( Eany ) ullus, p. 41. /. 36. quod Anglo-Saxones dicunt fg. Sed & inde 
eft Articulus Numeralis 47, 4,p. 25. /. 45. pro quo Galli wx dicunt. Apud nos x & One, 
co differunt quod 47 eft minus Emphaticum. #br4. 

Son, Sonne, Zum.) Anglo-Saxones Suna, Belga Sone, Germani Sohn, Dani Sor, co- 
dem fenfu dicune. . 

Our, No/trum. | Ut fupra. : . 

Lord, Dominum. ] Contrattum ab Anglo-Saxonum 27/gford eodem fenfu. Quod diftum 
volunt a 7//af Panis ( unde noftrum Zoaf, ) & ford quod jam dicimus 4/04, porrigo, fup- 
pedito : ( quod forte di&lum fit à porzo, apporro, meitw ) ut qui Clientes fuos alat. 

. Who, Qui. ] Vel Which ; ( illud de folis Perfonis dicitur, hoc tam de Rebus quam Perfo- 


‘ nis. p. 32/27.) videcwbrch fupra. 


Was, Zrat.] Vide Art & Be, fupra. i 

Conceived, Conceptus: ) Concerve concipio, eft Latine Originis ( mediante lingua Galli 
“;) unde, per terminationem formativam edfic Participium Paffivum. 1.33. /22. p. 41.428. 

Yo Per. ] Prepolitio Efficientem innens. Sed & fignificar Juxta, Prater. p. 23. /22. 
Anglo-Saxones 4, Bigi, Germani Zey, Belga 5y dicunt. 

The Holy Ghoft_San&tn Spiritum.] The eltarticulus demonftrativus, ut fupra. 770/y San- 
Qus,vide Zlallow fupra. Ghoft cit Spiritus,quod tamen fere defuevit,atque ipfivs loco è Latinis 
(mediantibus Gallis) adfumpfimus, Spiri. Retinetur tamen, ab antiqua confuetudine, prafer- 

tum 


_ 


Praxis Grammatica. 


tim in Spiritus Sanéfi appellatione, vox antiqua Gbo/f; ne forte ex inrtovato nomine pu- 
taret vulgus etiam 'dodtrinam mutari. Sed & etiam dicimus 6e 270)y .Sprrît. Eft autem 
Gboft ab Anglo-Saxonum Gaf?, quod Belga Gheeff, Germani Geyft ‘eodem fenfu vocani. 
Aftinis elt vox Grft Flatus venti violentior. Dici autem nunc contuetit Goff ‘potiflimum 
pro: Larva feu fpeétro,» Putabatur enim ( atque etiam è nonnullis putatur ) Larvas fèa fpe- 
etra. Lemurefve fepius ipa prefertim juxta Templa & Sepalraa: elteque mortuo- 
rum Animas fcu Spiritus palantes ; prefertim que homicidis maétati fuerant, aut The 
fauros abfcondiderant nondum repertos. A fubltantivo Géo/f, adjeéta terminatione forina- 
tiva /y, tit Adjeétivum G4o/#/y Spiritualis. p: 42. 2. pro quo tamen fere obibleto frequen- 
nus dicitur Spirzzual (A voce Gallica Latina originis. ) Sed& Gay Terribilis, quafi 
ipettri inftar ; aut etiam Cadaverofis.: Dicì enim folet potiffimum Vultus Cadaveris hu- 
mani, a Gaftly fok; fed etiam de vultu jam moribundi; quem Cadaverofum dicas fen Ca 
daveris inltar. Item Aga/f Territus;-Attonitus, tanquam ad confpettum Spettri : cui etiam 
affine eft /0 Gaze, intente teri; ranquam-ad infolizum quid, & inufitatum. è 
Born, Nazus. ] To bear Pario, videtur Latine originis, ( Anglo-Saxonibus eran; Feb 
ran, Belgis Baeren, Germanis Gebobren, Gebabren, ) Prateritum habet are & Lore ; unde 
Participium Paflivum ore ( natus, partu editus , ) contraéte 2tr'#; Bon; ( Anglo:Saxo- 
nibus Zoren, Belgis Gebooren ; ) p. 38.1. 16. p. 39. Ls. Item Zearn, Barn, filius, ‘proles; 
( vox Scotis & Seprenirionalibus Anglis communis: ) Et nomen Verbale 28r16'!( quali 
Bear'th, fattum è Verbo Bear per terminationem formativam 76, p. 44: / 3. ) Pattus, Na- 
tivitas ; ( Anglo-Saxonibus Zearzb, Gebyrde ; Germanis Burt, Geburt, Geburbi ; Belgis Ghe- 
boorte. ) Vox huic affinis cit fo ssd Varese Alere, Educare; ( dicitur tum de Pragna- 
uone, ut a 5reeding woman mulier pregnans ; tum de Edutatione, ut Educare fo: Areediup, 
Educatio Zreeding ; ) atque hinc Beed Progenies, & ( contempum loquetitibus, ) rep 
feu proles vilis; Item Brood junéta progenies; ut 4 4004 of Chicken ,' pulli quos Gallina 
uno incubatu producit ; & #0 5rood Incubare, fovere, ( Anglo-Saxonibus :Aredan), Gèfma- 
nis briten, Britteln, Belgis Broeden, Brueden. ) Elt autemalterius originis #0 Beer Ferré 
( è fero gipe dittum ; ) Sed & huic non infeliciter alludit, nàm in utero‘Ferrèfeu Gettaré, 
eft Partui proximum ; & ipfum Parere, dicimus tum #0 Lear tum. i0 Bring forth atitie 
Educare dicimus tum 20 Breed tum to Bring-up : Eftautem ro Bring iderta furte atque 70/Beàtt. 
Of, Ex.) Prapofitio. p. 26./. so. p. 27. £ 4 Si 0 
The Virgin, Pagine.) Latina Originis, ut Gallorum Z7erge. Magis: Anglice ‘diceretut 
Mayd, Maid, Maiden; Anglo-Saxonibus Meden, Matgden ; Belgis Maecht, Maeght, Marg, 
Germanis A l VIE TI 
Mary, Afarta. ) Nomen proprium. MIO AZ, 
Sufered, Pafjus e$t, Sufferebat. | Latine originis. A Stfero fit fuffér ; unde ‘( addita 
terminatione formativa e4, ) Preteritum /@ffered. p. 33. / 20. MagisAnglicum. effet: Bear 
fero, dare ferebat. uri 
Under, Sub. ] Prepofitio, /ub, fubter, infra. p. 27.1. 46. Anglo-Sax. Under, Belgis On: 


| der, Gexmanis Under, Unter, Uniten:; cui opponitut Over, hoc et, fuper, fapra. : 


Pontius Pilate, Ponto Pilato. } Nomina propria. 
Was, Erat. ) Ut fupra. . \ va, È l 
Crucitied, Cracifivas. ) Cracify eft Crucifigo, Latine Originis; ut. Gallorum Creifer: 

Crucified cit partcipium palfivum, per formauvum ed. p:33. 4 24. 

Deady Mortuus. | 2y eft Mori, unde nomen Dead Mortuus, & Zeasb Mors. p.: 43: 4. 
ult. (atque ita etiam Anglo-Saxones,) Belgis Dood, Danis Dod, Germanis 704, Todt.. Non 
minus Anglice hic diceretur Died moriebatur, nifi quod placuerit es dì xvi prafigere tri- 
bus vocibus, was trucified, dead, and burieds  potios quam was crucified, died, and was 
buried. . 

Ro Pe PT: Bury e&t Sepelire, unde participium pallivum Ztried fepul 

Burycd, Sepultus. | Zo Bury e! fe, unde participium paflivam Aterre4 fepultus.. pi 
33.4 più pera Ji Birian, Ryrgcam, Byrigan, Bebyrgean , Bebyrigian, Sepelire, & 
Byrged fepultus. Dici volunt à Éeorg tumulus, acervus, cui attine eft Germanorum Berg 
mons. Sed Belga Begraver, Germani Legraben, è graf;;grab fepulcrum ; quod nos Grave 
dicimus; Anglo-Saxones Graf; Grafe, fed & Slapigrava; quafi Dormitoriam foflam. 

He, ZUe. | Vide 7is fupra, î . na \ 

Detcended, Defcendebat. ) Prateritum verbi Defcend Defcendo, Latine originis ; (2-33. 
Z. 26. ) pro quo magis Anglice diceretur Goe dawn Eo deorfum, quod in Preterito elt vedé 
down. ( Abantiquo Wend.) p. 39-1.17). , VIA 

Into, /x. ] Refpondet Latinorum Prepolitioni /x cum Aecufativo ; quali ediz: Nam 7 
eft In, & 7o eft Ad. p. 27. 7 209 : Riga 

Hell, Zufernum. ] Anglo-Saxones F#eMe, Belge& Germani #4 Helle dicunt. Dici vi- 


dentur, vel ab Anglo-Saxonum Z4e/an Tegere, quod nos etiam dicimus #0 Z7eal ; vel'àb , 


corum ®%/, Hol, Hule, Belgarum & Germanorum /#0/, quod elt noftrbm o/e, Cavitis, 


Foramen: Refpondet Hebreorum Seo, sn des, Qua tamde Sepukbro dicunto?; 
La 
È 3, quam 


68 


Praxis Grammatica. 


quam de Gebensa feu Damnatorum loco : feu potius indefinite de Stasw mortuorari, quod 
hic videtur intelleftum. 


The. ] ut fu cat 
Ti Te cr) Three eft Tria, T'bird Tertius, 7brice ter, tribus vicibus. Anglo-Saxo- 
nes Drie, Dreo, Tria; Pridda, Tertius : Belga Drie, Dry, Tria ; Derde, Dryde, Tertius : 
Germani 7rey, Drey, Tria ; Dritta, Tritte, Dritt, Tertius: Ommia Latine feu mavis Gre- 
ce o! mis. i . 21) 
Day Die. ] Anglo-Saxones Deg, Belga Dagb, Dani Dag, Germani Tag dicunt. Dicitur 
autem hic, 6e sbrd day, elliptice pro #4 she s6ird day, velon the third day, in die tertio. 
He, Z7/e.) Ut ante. : E i ; 
Rofe, Surgebat. ] Prateritum Verbi zo Rife. p. 38.455,58. . To Rife vel Arife ft Anglo- 
Saxonibus A4ifan, Belgis Riifen, Surgere : quibusconfentit Italorum Rizzarfi, Drizzar-fi, 
uafi Reftare ti Di e fe, 1. e. Erigere. Germani vero codem fenfù dicunt Agf-fre- 
& Belga illm Op/faen, quod nobiselt up/fand feu ffand up, ito furfum. Verbo #0 
ife Surgo, affine elt 70 Raife Erigo, feu furgere facio : ut Sit fedeo,& Ser fifto, federe 
facio. 


Again, Zierwm. ] Anglo-Saxones Agen. Quod autem Latini junim Re/fego, nos dicimus 
divifim £ife-agaim. 

From, 4,ab. ] Ut fupra. . 

The Dead, Morzuis. | Ut prius. 

He, ZUe. | Ut ante. ; . daga : 

Afcended, A/cendebat. ] Prateritum Verbi A4/tend Afcendo, Latina originis. Magis An. 
glice diceretur Z7e went #p, Ibat furfum. Terminatio ed, eft formativa Preteriti. p. 33./20. 

Into, /x.] Ut modo. 

Heaven, Celum. {. Ut fu 

And, 2. ] Ut fupra fapius. , 

"Sitteth, Sedez. ] Zo fit federe, Anglo-Saxones Sittan, Belga Sitten, Germani Sizzen : 
omnia è Latinorum Sedeo, feu Grecorum e unde ipfum Sedeo. Grecorum {e ite, funt 
nobis #0 Sit, to Set. Terminatio etò eit formativa ‘Tertie perfona Singularis , temporis 
Prefentis. p. 33-/. 36. NS: 

On, vel At, 4pud. ] Prapofitio. p. 27)... 8. p. 28. 7 2, On proprie eft Super, fed hic adhi- 

pro «4t apud, juxta. Atque promifcue dicimus 44 sbe right band, er on the right 
hand, atque fimiliter in aliis locutionibus aliquoties. Anglo-Saxones ox, codem fenfu di- 
cunt; fd & eo fenfu quo nos V#, quod in compofitis Negationem innuit; p.42. /.15. sa 
videtur à Latinorum }A defcendere. Belga, Aew, An, Germani n dicunt, quod nos On. 
Prepofitio 4, Anglo-Saxonibus 45, eft Ad, Apud, Juxta : atque ab 44 difum videtur. 

The Right hand, Dextram manum.) Right, Anglo-Saxonibus Ri61,. Belgis & Germanis 
Recht, & Latinis Refus ; atque ab hoc defcendunt Ula, ut & Italorum Rizzo & Gallorum 
Droit feu Droif quafi Direfum. Dextram manum dicimus 6e Right hand quali Potio- 
rem; & Siniftramz6e Left band, quafi Reliquam feu relitam; nam zo leave eftrelinquere 
& Left ( contraftum ex Zeaved ) reliftum. p. 37.443. Habetautem Rigd? varia figniticata 
prout variis opponitur ; ut Rig6t and Left, Dextra & Siniftra; Right and Crosked, Rea & 
Curva ; Right and Sloping feu Leaning, Eref&tuni, & obliquum, Inclinatum feu Scalenum ; 
Right and Wrong, Verum & Falfum, Juftum & Injuftum, Jus & Injuria; Aig6r and sniff 
Rette & Perperam. Z7and eft manus; Anglo-Saxonibus 77an4, Danis Z7z4nd, Belgis ant, 
band, Germanis Aland, Handt. Nefcio an olim fuerit Gard! unde Gallorum Gant & Gantlet 
Chirotheca. Id certe vult Goropius Becanus dum Gracorum yiadrre vult effe Germanica 
cò quali Gi-gant feu wi-gant, hoc elt wideband, Latimanus. Nos Giant dicimus. 

f God the Father Allmighty, Dei Patris Ommipotentis. ] Omnia ut ante. î 

From thence, /% inde. ) From Ab, ( ut ante. ) 7dence cit Adverbium loci. p. 39. / 42. 
Is loco fignificantia funt Zlere, There, Wbere, hic, illic, ubi : A#locum, Huber Zbither, 
W#bither, Huc, illuc, quo: A loco, -Hence, Thence, Wbence, Hinc, inde, unde ; pro quibus 
alicubi dicunt Zerence, Terence, Werence. Here, velbeer cit Anglo-Saxombus 77er, 
her, here, Belgis Z#er, hier, Germanis F#ie,hieber, bier, bic,heic, Danis Zler.Hither eft Anglo- 
Saxonibus Pider, Belgis & Germanis zo dier , bieber. Hence Anglo-Saxonibus Zeonan, 
Heonon, Germ. von binnen. There Anglo-Saxonibus Der, Dar, Belgis Daer, Germanis Da, 
Der, Danis Der. Tbither Anglo-Saxonibus Dider, Dyder, Belgis Daer, Germanis Darbin. 
Thence, Belgis Darvon. Where, Anglo-Saxonibus #wer, Belgis war, Danis F7ver, Flvot, 


Germanis Wo. Whither, Anglo-SaxombusWider, Belgis Waerben, Germanis #obin. Whence, . 


Belgis Zan qwsaer, Germanis Zon. Wannen. , 

He fhall come, Ze venier. ] He ille ( utante. ) S4a/ eft Verbum Auxiliare, Tempus Fu- 
turum delignans. p.34:419. 7o Come venire, elt Anglo-Saxonibus Comam, Cyman, Belgis 
Komen, is Kommen. VoxCome utut hic fit polterius duorum verborum, quod La- 
tini folent per Modum Infinitivum exprimere, quodque. Dani innuere ‘folent per. @rmina- 
tioncm er, Anglo-Saxones per an, Belga Germanique per en, Anglique alibi per ice 

particulam 


Praxis Grammatica. 


particulam zo. p. 33. 228. poft verba tamen auxiliaria ( aliaque aliquot horum xmula ) 
omitti foler hac IRA 344.37 ì 

To judge, judicare, ad judicandum.) El pofterius duorum Verborum, adeoque habet 
particulam #0 prafixam. p. 33.428. Vel etiam, hocloco, & fimilibus, ( ubi caufa finalis in- 
nuitur,) non incommode dicas 70 referre prapofitionem A4. p. 27.4 12. ut fit, to Fudee 
Ad judicandum. Suntautem « 7uae Judex, 0 Fudge Judicare, 7uggement Judicium, ( li 
cut Gallorum Jago, Jager, Jogement,) Latine originis.  Magis Anglicum eft Deerr, judico, 
fentio ; & Door feu e) Frmagrta cenfeo, fententiam fero ; item { Subftantive ) Senten- 
tia, Judicium ; Domes-day , dies Judicii ( prefertim Supremi. ) Dores day book, Liber 
Ceniualis Guilielmi Conqueftoris difli, quo Pradia totius Anglia recenfentur, Sed Gallica 
affeGanubus ( quod in plurimis obtinet vocabulis ) Dome parcnis occurrit, & plerumque it 
fequiori fenfu, pro Damno, Condemno. Anglo-Saxonibus elt Demzan judicare » Dema Ju- 

* dex, Dom Dome Judicium, Domes-deg Judicii dies, Doms-boc liber cenfualis, Dom-fet? 
(Fucpemient feat } ‘Thronus Judicii, Tribunal. Danis Domzer judicare, Domffoel Tribu- 
nal, ‘Dommedag dies judicii. Belgis Doeme judicium, Doezrien judicare. 

‘The Quick, vos. ] Adjeftivum ( ut funt reliqua ) omnium generum, cafuum, & nu- 
merorum. Subauditur ( utin alislinguis ) Subltantivum 4fex homines, plurale Subftan- 
tivi Man homo; p. 24. / 44. Anglo-Saxonibus /an , Mon; Belgis Germanifque Mar, 
Mann ; Danis Mand. Vox Sett, nune fere Celeresn fignificat ; fed olim frequentius ( unde 
ex antiqua formula in Symbolo retinetur ) atqueetiamnum aliquando, Vivum fignificat; 
ancona ( quibus $ minus erat in ufu ) C'wice, Cuce, dixerunt; ( nefcio an ab drò, 

unde Ocyus: forteà xbes, vis, robur ; mx valeo, viribus pollco, item accelero, propero ; 
tomnino ut Cuce, Quick; ) Belga Quick. A nomine Qeick fit verbum #0 Quicken, accelerare, 
vivificare. p. 41. 4 5,18. Quick.filver Argentum vivum. Verum nunc fere, pro Quick vi- 
vus, dicimus Ziving & alive. Nempe ex Subftantivo Life vita; Anglo-Saxonibus Z;7, Belgis 
Lîif, Leif, Leven, Germanis Leben, Danis Liff; tit verbum zo Zive Vivere, p. 41. /. 5.( An- 
glo-Saxonibus Libban, Leofan, Belgis Leven, Germanis Zeben. ) Inde autem Participium 
Living Vivens, vivus Da 32. /.25. p-102. /23. Alive, a-live, ( quafi în life ) in Vivis ( nam 
Particula 4 in compofitione nobis fepiflime valet in; p.28. È 3.) & Lively, p.q2. 1. 52. 
vividus, Anglo-Saxonibus Ziflic, Belgis Leeflick ; & Lifelefs, levele/s, inanimis, p. 42. 1.7. 
fAnglo-Saxonibus; Lifleas. ID 

And the dead, Z? maortuos. ] Omhia ut ante. 

1 believe in the Holy Ghoft, Credo in Sanum Spiritum. ] Omnia ut priusi 

The holy, San@am. ] Utante. to 

Catholick, Catbolicam.) Catholike vel Catbolick, vel ( ad Gallorum formam quià non ad- 
inittunt) Casboligue, Catholicum. Et vox Latine feu potius Grace Originis; pro quo Latinius 
dicitur Genera/, Univerfal. Anglo-Saxonibus Alic, ab A%e, el,omnis; unde noftrum 4%. 

Church, Zcc//fam.] Pro quo Scoti & feptentrionales Angli, etiamnum Ark: dicunt, 
Belga Aercke, Germani Kirch, Kirche, Anglo-Saxones Cyric: Contrafta omnia ex Greco 
sveuncàs, mewsò, fubaudi cFrgr, cirie, 

Communion of Saints, Comwmazioners San4orum. ] Latina originis. 

— ‘The forgivenefs, Condonationem. | Ex verbo Forgive Condono, remitto, (ut fupra, ) fit 
Subftantivum Forgrvene/s, ( remiffio, condonatio, ) addita terminatione formativa ne/s. p. 
43. 1.17. Qualia tamen ex Adje&tivis plerumque formantur, ex Verbis rarius. 

Of Sins, Peccatorum. } Sins feu Smnes, elt( propter s formativum, p. 25. 4 6. ) Plurale 
Subftantivi .Sîz, Sînze, quod eft Peccatum. Anglo-Saxonibus, Sinne, Syrne ; Belgis Sonde, 
Sunde ; Gerinanis Stind, 5 ba 

The Refurre&ion, ReftwrreBionem. | Latine originis: pro quo magis Anglice diceretur 
the Up-Rifing, vel Rifing again. Rifing Surredtio, elt ( propter terminationem formativam 
ing. p. 32. 1.26. pi4t. h30.) Verbale è verbo fo Rife furgere, quod Intrarifitivum eft ; cui 
seliinde: Tranfitivum #0 Rerfe Erigo, furgere facio. Noltrum zo Rife few to Arife, elt An- 
glo-Saxonibus Arifan, Belgis Rien, Danis Reifer ; nefcio an aufim derivare è Regere, Eri- 

gere; at certe Italicum ( eodem fenfu ) Rizzar/i, Drizzarfi, cit Reffare fe, DireBtare fe. 
Again osti eft Anglo-Saxonibus Agen, Belgis Aeugaen, Germanis Angeben ; ut fupra. 

‘Of the Body, Corporis. ] Body Corpus, éft Anglo-Saxonibus Zodige. 

And the Lit, Et vitam.) Vide fupra ad vocem Quick. 

Ever-lafting, Sempiternam, femper durante. ] Èver femper, ( utfupra.) Lafing du- 
rans, elt ( propter verminationem ing, ut modo, ) Participium verbi #0 Ze/ , permanere, 
sd aim durare ; atque hoc ab Adjegtivo /# ultimus, poftrèemus; p. 41. / 5. quod ton- 
traRum eltex Zaze)? gradu fuperlativo pofitivi Laze fero feu ferus; cujus Comparativus eft 
Later feu Latter polterior. p. 41. / 29. Late, ferus, tardus, dilatus, (\unde & dici forte po- 
telt : ) eft Anglo-Saxonibus Lese, Late, Belgis Zaet : Comparativus Later, eft Anglo-Sax8- 
riibus Fpotiog eb Superlativus Zatef?, La/f, eft Anglo-Saxonibus Larefî, Latoft. Item 

rum Zoreren, Leuteren, eît noltrum Loîfer tardare, morari. 


Amen. ] folemnis clauifula, ut prius. 
PRAXIS 


69 


Prazis Grammatica. 


PRAXIS TERTIA. 


’ 
i ANC alteram Praxin fubjungere vifum eft ;- partim ut congeniarum vocum mutuam 
H cognationem hoc exemplo quadantenus oftenderem ; partim ut peculiarem fingularum 
vocum Emphafin infinuarem, in lingua noftra elucentem; qua paucis vocabulis, cifque 
brevibus, conceptus fatis foecundos diftinéte exhibet. \ 

Nempe, Vir quidem doétus, natione Gallus, fubfinem anni 1653, propofuit mihi fub- 
fetiptos quatuor fele£tos verfus Gallicos, in eum finem compofitos: Miraminde pradicans 
Lingua fue Gallicana felicitatem, qua Senfus cognatos cognatis Vocibus capornmzi; No- 
ftre interim Anglicane vitio vertens, ut qua non raro (quod tamen ommbus Linguis 
commune eft) cognatos Senfus Vocibus exprimat nulla cognatione conjundis, 


Quand un Cordier, cordant, veult corder une corde; 
Pour fa corde corder, trois cordons il accorde : 
Mais, fi un des cordons de la corde defcorde, 

Le cordon defcordant fait defcorder la corde. 


Verum, ut _hànc quantameunque felicitatem neque Linguz tioltee Anglicane deelle 
oftenderem ; Ego protinus ( non novum materia dele@tum faciens ) eofdem ipfos quatuor 
verfus idiomate Anglicano verbatim reddidi; retenta eadem quam in fuis notaverat cu- 
cera Subitituta tamen voce 7ae/# pure Anglica pro Exotica quam ille expeftaverat 
Chord. ; 

When a Twifter, a-twifting, will twift him a twift; 

For the tmifting of his A he i trdines i nei 
But, if one of the rie falla 

The twine that untwifteth, untwiftetb the tmift. 


Sed & hos alios quatuor, ejufdem fubjesti, fubjunxi. 


Untmirling. the twine that untiffed betmeeri, 

He tmwirls, with his twifter, the two in a twine: 
Then, twice having troifted the twines of the twine, 
He tmitcheth, the trine he had twined, in twaîn. 


Atque illis hos quatuor alios. 


The tmain that, in twinine, before in the twine. 
As-twins were intwi led, de ch doth asitivine : 
Tivixt the twaim-anter-twiffino a troine more between, 
He, treirling his tivifter, sul a twift of the twvine. 

Hos tandem omnes, aliquanto poft, in gratiam alterius cujufdam estranei Viri Nobilis, 
fignificatuum minutias infpicere defiderantis, Latirie utcunque fic reddidi ; negleto tamen 
qu ha Anglicis obfervabatur, fonorum confenfù ; fed fervata fignificationis verborum Em- 

afi. . 7 


) 
Suum ReStiarius aliguis, confficiendis-torguendofunibus-jam-occupatus, vult fibi funem-tor- 
tilem contorguendo-conficere ; 
Quo bunc fibi tortilemfunem torguendo conficiat, tria contortu-aptafilamenta complicando- 
invicemeafiociati ì 
Ferum fi, ex contortis illis in fune filamentis, unum forte fe-explicando complicationi-eximat ; 
Hoc ita fe-explicando-di/focians filamentum , funem-sorfionefafum detor quendo-refolvit. 


Z°le autem, celeriter evolvendo-retexens intermedium illud quod fe-explicando difociaverat fi- 
AE ; 
Ferforio.fuo-torfionis-infirumento, duo religua celeri-volvens-turbine-cont 4 rcultm- 
Pi etnei Inde conficiens. d RECGIE 
sum vero quums jan fecunda-vice torguendo-convolverat funiculi-bi-chordis bina filament 
Ruem ex-binis-filamentis torguendo-concinnaverat funiculum, raptim divellendo dirimit. 7 


Tandem, que torquendo pridem in funiculo-bimembri filamenta-duo, 
Tanguam Gemellos, una-confociaverat-torguendo, jam detorquendo-di/ociat : " 
Et binis illis filamentum adbuc aliud inerme ini freno coglione 

Ferforium 


Praxis Grammatica. 


Verfoium ille fuum gyro celeri-fortiter-verfando , ex funicule-bimembri. ploimembrena tor- 
quendo conficit. fune. =’ 


Hec ut diftinétius explicem; Vocem Primigeniam, qua familiara ducit, cum fuis inde 
derivatis ordine exponam.  Nempe, ; ‘ 

Teo, Duo; elt vox Primiuva unde reliquae defcendunt: originem autem ipfa ducit ex 
Latinorum Quo, feu, pouus Grecorum 46; unde nos vocem formàmus monofyllabata 
7 wo : atque hinc, retentis ut radicalibus 7w, terminatione varie inflexa plura detormamus 
vocabula. Anglo-Saxones dicebant codem fignificatu, 7wa, fiwe, swy. Et Scoti etiamnura 
Tuca. Belga, Zuwéî, Teo: Germani, ( qui per 2 fxpillime feribuni, qua Nos & Belg& 
per 7) Zuwey, Zawo. 

Twain, Duo, Bina : ( olim sway, ) idem fere quod 7 io, nifi quod ut plurimuin innuar 
duorum illorum mutuam quandam relationem feu connexionem, ut 2îr4 potius fignificet è 
Quali ex fuco feu /uwa formetur ziwaim, utex dis, dini, quali duini ; ficut bellum jam dici- 
mus quod olimerat due/lurz, & dis Latinuto, quod Gracis erat Sir. 

Twice, Bis : terminauonem adfcifcere videtur a Latinorum Z7ce, cum voce suo feu duo 
conflata. Puta Once, una vice ; Zieice, bina vice, rbrice, terna vice. 

Twins, Gemelli; a Zawwin, gemellorum unus : dicitur proprie de binis infintibus codem 

reu editis.  Viderur elle Diminuuivimex ava, ( ut ex Gemini, Gemelli; ) ita feilicè 
ei ut ex /ip forbeo, tir /ip forbillo; ex 4009 gutta, guttare , A) guttula, ftillà, 
flillare; ex 7op culmen, #0 apex, apiculus; ex chop xirle feco, chip minutula abfeindo ; 
( aliaque ejufmodi;) nempe exrenuando fonum; quo nos folemus Diminiutiva innuere, fi- 
cut ampliando fonum Augmentativa, ut ex Jap forbeo, foep forbendo atfatim haurio, &c. 

To Tawine, Bina fila contorquere: Dicituy proprie de binis tenuibus filamentis fpiratin 
contortis feu combinatis.  Bina innuit fw; filotum fubtilitatem innuit tenuitas vocalis i; 
&continuam combinationem, produ@lio foni jquiin 7wix fubito abruptus fuerat, (ut funt 
ipfi Gemelli disjunéti. ) A swne dicitur, nunc de filamentorum altero ( ut ‘ew de altero 
gemeliorum ; ) nunc de fpira ipfa fèu filo ex binis cormpofito. . 

ToTwift, contorquere: idem fere ac #0 fune, fed laxiore acceptione. Non enim de bi- 
nis tantum, fed & dc pluribus fpiratim contortis dicitut : utut enim rw ex ric0 defumatur 
non tamen hic Bimarius ftritte, fed faltern binariam, hoc eît pluralitatem innuiti ut & 
ipfum Combinare, de faltem Binis, fed & de Pluribus, counitis dicitur. Neque de fubtili- 
bus tantum filis, fed & funiculis aut etiam funibus majoribus contortis’ dicitur. Sed de 
filenti converfione aut cum molli faltem fono potiflimum intelligi, innuit fonus mollis 
terminalis s/, fine ullo ftrepitu feu afperiori litera. Nomen a 7w/ff, non ( ut a fwine ) 
de membrorum uno, fed conjunétim tantum de ipfa fpira dicitur. 

Verum & utrumque, #0 Zavine & fo Trwiff, depolita (trita fua fignificatione, fignificat 
fionnuriquam pirata ferpere ( ut citca quercum Hedera, aut ulmum Vitis, ) licet noti 
complexu mutuo qui in filis gii re obfervatur; aut etiam, laxiori adhue metaphora 
de itriéto aliquo complexu , prafertim tortuofo, quem non facile excutias. Sed &, she 
Twj}?, ( toilionis figniticatu depofito, ) fluvii nomen ell, feu potius locus fic dicitut ubi 
Rivuli duo in unum cocunt, aut unus in duòs divaricatur ; item ea pars corporis humani 
ubi Bina crura in Truncum coeunt, feu Trencus in Biha cruta divaricatur ; Quanquam & 
Tuwifl de Huvio tortuofo non incommode dicatur. 

AT wifler, contortor; eft nomen Verbale, Agenzeri fignificans, d Verbo fo 7wiff, ad- 
je&a terminatione formativa er» Denotatque, vel Efficicntem principalem, ur cum Homi 
nem torquentem inrivat ; prafertim Artificem cujus haceft folerinis occupatio, puta Reftia- 
rium, aut huic fimilem ; vel faltem Inftrumentum fev Agentem minus principaletti, © puta 
Tortorium; feu torfiohis Inftrumentum. 

Tuwifting ; vel citejufdem Verbi Nomen verbale Af#ionem fignificans, riempe Torfionem 
ipfam; vel ( adjettive fumprum ) eft iftius verbi Participium Adtivum; vel denigue Ge- 
rundiorum vicem ‘fupplet, & quidem (cum prepofitione 4, pro af, compofitum ) 4-7 wif- 
ing, valetinter torquendum, feu torfione jam occupatus; quomodo dicitnus a-dy7%g, 4-g0/ng, 
a-burning, a-making, &c. dum quis illud agit. Ms 

Sed & utrumque, 10 Ticine & ro Twift, (ficur & alii apud nos Verba'itinumera, ) pro 
varia conftruétione fignificatutu habebit triplici faltem gradu diftinétum: puta Corverzere 
fenfu Intranfitivo, sorgueri ; feu Torguere fe, hoc elt Ambire, circuire, faltem fpirali mo- 
tu; ut, cum Hedera Quercum ambit, dicetur Hedera zo fuime feu suwi/? about it : vel, Con- 
vertere fenfu Tranfiuvo, feu Torquere aliud, hoc elt, circumducere ; ut cum Reftiarius con- 
torqueat Filamenta, quo inde funiculum faciat : vel denique fenfu dupliciter Tranfitivo, ut 
Torquere fignificer exere, feu sorguendo facere ; ficto Twift a rope, elt funem torquendo- 
facere, non funem jam fattum torquere. Similiter apud Latinos, comavit fercala fepterà, 
hoc eft, comando abfumpfit ; fic componere lite, hoc elt, componendo dirimere ; &, compo- 
mere carmen, hoc elt, componendo facere; nempe, componendo verba faciùnit carmeri ; vt, 
torquendo fila, facrunt funiculum. . 

* M Ti 


71 


72 


Praxss Grammatica. 


To Tuwirl, Converfionem innuit, ( ut ipfa Zwine & 7awift quibus eft affine, ) fed Rapi- 
dam ( celerem nempe & fortem ) prafertim cum Tania crepituve, atque aliquandiu con- 
tinuatum non repente finitam; quippe hac innuunt litera terminales r4 obftrepera fcili- 
cet & foni produdtioris, non ( ur muta ) repentino exitu. Eft utique 10 774, rapide pro- 
Jicere,prafertim rotando feu turbinatim volvendo ; quod ipfe fonus imitatur ;( nam, Art per- 
cutio,non magno forfan cum damno; & quod afperius adhuc eft propter infertum r,5r0 1 1xedo; 
terminalem habent 7 literam mutam & minime prolongabilem ; coque morum innuunt repente 
terminatum ; fed 447 projicio, terminatur litera / liquida, produétioris foni, coque motum 
continuatum innuit, non repentino exitu fed fenfim definente; & quidem ab afperiori ftre- 
pitu in molliorem vergente, quod innuit tranfitus ab r ad /; nam, fi ftridoris afperi conti* 
nuationem infinuatam volumus, 44 potius quam Aer/ dicimus, & qwéirr quam eed#/; fin 
abfque ftrepitu cum folo fibilo feratur, pro ur dicemus «#22, vocis fono fonum pro- 
jegi imitante ; ut de globulo bombarda projetto, aures cum fibilo tranfeunte : in omnibus 
autem 4 non fine conatu aliquo & fortiori afflatu proferri potelt: adeoque 44r7 projicio, 
initiali 4 conatum agents imitatur; media litera r, violentiam feu vim medio ullatam, in- 
deque ftrepitum fattum ; terminali 4, motus produdtionem fenfim definenus, cum molliori 
fonitu : ) /#7%ir/, voci Fur! fuperaddit Gyrationem ; ut fit, rapide in gyrum volvere, (unde 
wbirl-pool vortex, wbrly-gig verticulum luforium ; «ubirle-svind turbo : ) ipfumque wò ini- 
tiale, videtur curvedinem quandam feu gyrum innuere; ut, in codes rota ; /0 wéeedke, 
infinuando fenfim inducere ; wbiwzy, vertigo ; 10 wdifFle, ore rotundato fibilare ; wp, fla- 

ellum flexile; wdisk, celeris converfio ; wdelm, wbelve, converto, everto, ( fpeciatim 

ici folet, de Patina, fimilive operculo concavo, tei tegenda fuper-inverfo, 10 wbels ever ; ) 
cver-whelm obruo, cooperio ; wdea/, wbelk, pultula ; cederry, cymbula expedite verfatilis ; 
aliaque fimilia : ( non addo «do, uber, wbich, who's, where, whence, wby, wbine, whinder, 
&c. que omnia Querentium fant, feu Quiritantium; quoniam, in his omnibus, w6 In- 
terrogativum, feu potius Zw, ( nam co ordine pronunciantur he litera utut alio feri- 
bantur, ) defcendifle videtur à Îatinorum Interrogativo Sg, in guis, quid, qui, qualis, quan- 
rus, quando, quare, quero, queror, &c. cui refpondet Gracorum Il, in 205, aio@ riso, 2oî 
es, 207%, regio, &c. nam Launorum Ag, exprimunt Cambro-Britanni per Chw, Cw, Anglo. 
Saxones per Ciw, Z7w, & nos inverfo ordine, fed eodem fono, per 77% : Verum dum que- 
rimus, Ambigimus; feu in ambiguo fumus ; ( quod ipfumeftab Amcircum, & 450; ut ne- 

ue hic defit circuitus. ) Ut firwdir4, quafi conflatum ex Wee} & bur/ : Ét tandem 7t0er) 
cu 7wirl, complicationem feu contortionem fuperaddit ; ut fit quafi compofitum ex 7iwif? 
feu Tuwine & Wbirl, in im rapide volvendo contorquere. De vocalibus 7, e, 4, non eft ut 
fimus foliciti : nam perinde fere eft quamlibet harum adhibeas, quippe idem fere carum fonus 
erit ante literamr; cum hoc faltem difcrimine, #uw) innuet acutiorem feu fubtilioreni 
{trepitum, fwer/mediocrem, fws/graviorem feu crafliorem adeoque obfcuriorem ftrepi- 
tum. - a: 

Untwine, untwift, untwerl, funt compofita ex /uwine, tuwi/?, twer), cum negativa feu con- 
traria particula 4; explicationem innuentia corum qua torfione fuerant implicata feu 
complicata. . Nam particula x adjeftivis prapofita, negationem innuit, ut Latinorum ix; 
ut Wortby, unwortby, dignus, indignus: Sed Verbis prapofita altius quid innuit; quippe 
non tantum aftum Let fed deltruit, eu infeétum facit; ut /0 fay dicere, #0 #nfay (non 
modo, non dicere, sè, diétum revocare, diftum indiétum facere ; 70 doe facere, 10 undoe 
diffolvere, infeftum reddere ; 70 weave texere, 10 umweave retexere ; 70 cover tegere, ro un- 
cover detegere, fo decetve fallere, zo undecerve à fallaciis liberare, &c. lic #0 swf torquere, 
to untwift detorquere, torfioni eximere, torlionem folvere, explicare, extricare ; ut Lati- 
norum de & re Contrariam aftionem fignificantia, in desego, develo, depopulor, dedecet, de- 
honefto, dedignor, derogo, defpero, defue/co, depleo, dedocco, dedoleo, deferveo, defamo, retego, 
revelo, recludo, refigno, refero, refilio, reclamo, alufque ; fecus quam in deamo, dealbo; de- 
auro, defatigo, delaffo, devincio, defraudo, declame, declaro, recondo, repleo, vedundo, remo- 
ror, repugno, retardo, refomo, revereor, &c. qua augmentativa magis funt quam derogativa. 
Verum hoc non facit Latinorum i, fenfu privativo fumptum; quod cum folis Adje&ivis 
( Farc annumero Participia ) componi folet ; non item cum Verbis. Dicimus enim #r404ws, 
ulefus, illaudatus, immaturus, infipiens, infolens, impotens, immorus, imparatus, interi» 
tus, incomptus, incorruptus, innocens ; pro mon dolfus &c. non item indoceo, ille do, ilaudo, 
immaturo, infipio, infoleo, impoffuni, immoveo, imparo, interreo, incomo, incorrumpo, inno- 
ceo; Et quidem fi hac dicerentur, non eo fenfu dicerentur, quafi mom-doreo, feu dediceo, 
&c. fed plane contrario.  Dicimus utique imemuinaras, immixtus, immutatus, indiBus, in- 
fraBus, mbumatus, intumulatus, nvifus, inauditus, tanquam Compotita ex zx privativo, & 
minstus, &c. contrario plano fenfu quam cum cadem funt Derivata ab imzmzinno, immifceo, 
immuto, indico, pnfringo, inbusno, intumulo, imvideo, inaudio, & fimiliter in aliis non pau- 
cis. Dicimus quidem, fenfu non ablimili, improbo, indigner, infirimo, imbonefto, infanio, &c. 
Sed non ut compofita ex in & prode, &c. fed ut Derivata ab improbus, indignas, infirmus, 
inboneffus, infanus ;&c. Similiter , sn/tpientia, infelicitas, inclementia, &. dicuntur ; non 

tanquam 


Cerca 


Praxis Grammatica. 


tanquam compofita ex i & /apientia, &c. fed tanquam Derivata ab infipiens, infelix, in- 
clemens,&c. fic & infamia, non ut compofitum ab in & farsa, fed ut Derivatum ab #5f2- 
mis; & infortunium, non ut compofitum ex i & fortura, fed ut derivatum ab #nforiana- 
tas vanquam ab inforzanis. Tria faltem funt ( nefcio an plura ) de quibus mgrito dubite* 
mus, iguoro,ignofco, & inficias: quorum illa quidem pro Derivatis facile | habuerim, five à 
Gracorum «yi five è Latinorum ggnotas & igmarus; hoc autem #nficias ( unde verbum 
inficior, ) muulum eft, & incerte ‘originis; nelcio an ab #nficetas ( aut.alia aliqua voce, 
cui fecialis fit. congenia, ) ortum ducat: fed non hic locus eft de illis difputandi.  Nosau- 
tem noftrum ## ( ut Anglo-Saxones fuum ox ) cum AdjeStivis pariter atque cum Verbis 
componimus : Illic feniu Privativo; hic; Deltrugtivo. 

o Tuwitch, elt vellicare, celeri & fubitaneo motu divellere : #0 suwircd i tovo, feu switch 
in tawain, cIt celeri vellicatione in duo dirumpere. Divifionem feu partitionem in duo ( fal- 
tem conatum ad illam ) innuit initiale 7w; celerem,gt repentinum motum. innuit rapida 
terminatio i/cd : & quidem additum illud in #was; ir bina, innuit, conatum hunc efteétum 
fuum obtinvifle, rem aétu ruptam efle. 

In-twift, few inter-swift, elt torquendo infero, feu torquendo interfero ;. prepofitioni- 
bus és & inzer cundem fignificarum retinentibus quem apo Latinos habuerant, unde de- 
fumpta funt. Perinde autem cft five feribantut'@tw/f, intertwiff, ( per Launorum i, ) 
five enswifî, entertaifi, Gallorum modo, per e, qui imtiale e pro Latinorum è fubftituune 
in prà pofiuonibus #77 & inter. 

Between, inter ; proprie fignificat inter duo, feu inzer dina : ( namfi de pluribus fiat fer- 
mo, reftius dicitur among : Nam, sn/er Duo, dicimus, Between two ; fed, iter Malta, ett, 
amongit many.) Eitque Ze-tween, compolitum ex prepolitione Ze, hoc elt dy, prope, 
juxta; ( utimde-/ide è latere, de-fore è parte ante, de-bind è parte poft, be-meath infra, be- 
own humili;&c. ) &reweér, hoc elt ruwain ; Sed a-mone, feu a-mongft, dicitur de mulus; 
quali in miffura ; compofitum utique ex prepofitione a hoc eft af teu i, ( utin a-bed 
in leto, 4-/ong in org sg a-frayd im metu, 4-broad foras, feu in amplo , 4-/ow 
infea, in humiliz; a6-ove fupra, in-fuper, a-gung in eundo, a-dying in moriendo, &c. ) & 
song, hoc eft minpe fe mingle, quod detcendifie videturà Greco wryno, codem lignificata 
quo mv è Latinò we/teo; mufiui, mixtum. i ‘ 

Be-twixt , & (capite truncato ) £107x?, idem fignificat atque Zerweer, eftque ejufdem 
originis : ex de feu by, & suo, rey, fen suwain ; ut fit per duo, fcujuxta duo. Terminatiò 
#1, nequis dubitet uride fit ; notandum eft, quod nos #uweer, /Wwayn, swain, dicimus, diXiflé 
Anglo-Saxones /wegew ( quorum g fiepillime tranfit in noftrum y, atque inde iné; ) cui fi 
( excidente semini en formativa) accedat terminatio s?, ( ut in agaznff, ambngft,à voci- 
bus agar, among ; &, in formandis Adje&ivorum Superlativis ; ) #weg/? facile tranlibit in 
Iwext ; ( ficut, è wigd prope, fit nigde/t, nigBfi, next, proxime : ) ut tantundem diftent in- 
terfè again, agai gx SE, betaween, betwixt ; atque nigh, next, prope, proxime. 
Quid quod & Anglo-Saxones, pro derween, ‘utrumque dixerint derwynan &betwyx, bettona. 

Si:tamen rwixs, berwixt, between, occurrat quandoque de Pluribus diftum ; candem due 
ferogiav agnofcas, quam, in corzbinare de pluribus diéto, modo notavimus. . 

Plura funt vocabula ab codem 7teo varie dedulta, fed que hic locinon occurrunt, adeo- 

ue. preteriri poterunt.. Ut 7iwe/ve duodecim, Twensy viginti, 7wo-fo/4 duplex, . Ti tr 

bt diluculura, crepufculum, ( ex swy &/ebt, quafi inter lucem & tenebras, feu lux du» 
bia, lux ambigua, crepera» undecrepufculum ; ) Zum, 7wnkle, niftare, fcintillare, ( ex 
rwy & wink, & hoc ù niveo; ) 7awibill bipennis ( ex:tuwy «& bill falx;) Zwy-blade herba 

uadam bifolia, (ex suy, & d/de, tolium, lamina; utsrefoi/ crifolium:) 7° terrà feu 

wi-ford; quali Bi-vadum, cpp nomen ad duplex vadumfiti, ( ex swy &ford vadum ;) 
Tawinch preflim vellicare, rei iva vellicatio, quafi ex swifcd9 & pinch contiatum, zuwmge 
acrior vellicatio & produltior, (fic nervorum in noftro corpore vellicatio, fi momentanea 
fit & fine gravi dolore; 4 rewircb dicitur ; fiaccedat dolor acrior fed momentaneus, dicetur 
atwinch; fin & produ&ior fit, 4 winge dicetur; differentiarum rationem ipfe fonus innu- 
it: fed, divulfionémi feu feparandi conatum.in omnibus innuit ipfum #wex #0 defumprum ; 
&; vellicationem celerem, initiale sui correprum : ) aliaque iftiufmodi. Li 

In quibus fi cui ferupulofior videar ad vocabulorum minutias defcendendo ; id feci ut ve- 
rum lingua genium;è paucis animadyerfum, indicarem ; in qua non raro, non Compofi- 
tum tantum, fed Bicompbfitum, Tricompofitum, aut etiam pluries compofitum, ( fenfum fi 
pl in una vocé monofyllaba animadvertas; ubi non tam Voces fingule, ( quod alibi 

t,) quamquafi fingule Litere fuam fignificando vim exerunt, ab ipfo fono fuo petitam. 

uod tamen de nativis atque antiquis lingua vocibus ( fed nec cis omnibus ) intelle@tum 
volo ; non de magna vocumfarragine altunde advegtarum, & ferius infertarum lingux no- 
ftre; genium linguarum unde advenerant affe&tantium; qua produ@tiori forma & majori 
forte cum pompa incedunt, fed fignificationis funt minus prefla. 


His ita expofitis, Verficulos ordine jam exponemus. 
*Ma 


Wien, 


73 


74. 


Praxis Grammatica. 


Ù # be, Quum, quando. ] Adverbium temporis. Nempe, è Quando diAum videtur Wan 
eu uber. 

ATwifter, Reftiarius aliquis, feu Contortor. ] 4, eftarticulus numeralis; Individuum 
faltem vagum denotans; valetque wnus, feu a/igus. Twifler, elt nomen Verbale, Efficien- 
tem notans; è Verbo 7wi/f contorqueo, addita terminatione formativa er. Notatque hic 
loci Efficientem Principalem, Contortorem; talem prefertim cujus munus fit, Contorquere j 
puta Reftiarium, cujus hac Ars eft feu occupatio. . ; 

A-twiFting, 1n torquendo, inter torquendum, torquendo jam occupatus, & quidem con- 
ficiendis torquendo funibus. ] non efthicloci articulus numeralis, fed particula. prapofi- 
tiva, feu Prapofitio qua in connexione valet a?, feù in; prefigitur Verbali sws/fing, ab 
codem Verbo 7wi/f, addita terminazione formativa ing. Siabeifet prefixuma, foret Parti- 
cipium Aflivum, Spa innuens, Corsorguens. Sed, propter prefixam prapofitionem, eft 
hic loci nomen verbale, innuens AGionem ; quod & Gerundiorum vices fupplet ; adeoque 
exponendum erit im zorfione exiftenti feu se aut an/er forquendum ; innuitque 
Agentem jam inipfo opere occupatum, nempe faciendis torquendo funibus; nam de tali 
Contorfione hic agitur. al 

Wil twift him, vult torquere fibi. ] 7772 eft quandoque verbum auxiliare, futuritionem 
innuens; fed hic potius per 7o/o exponendum eft, quam per tempus futurum ; non enim 
tam futuritionem rei, quam voluntatem agentis hic innvit. Huic autem fubjungitur Ver- 
bum Infinitum #0 #1w/f, fed omiflà particula #0, ut poft Verba Auxiliaria fieri folet; neque 
enim Auxiliaris naturam plane depofuit Verbum W#, utut pro Zoo ufurpatum.  7uwff eft 
Contorquere, feu potius Contorguendo facere è namquod fequitur, 4 7wiff, eft ( ut loquun- 
tur Latini ) Accufativus Eftedti, non Objett. /#( elliptice diétum pro #0 4 feu for 
-bimfelf, ) rta fubjungitur, ut folent Latinorum mubi, tibi, fidi, feltivitatis gratia ( ur loquun- 
tur Grammatici )" magis quam neceffitatis; ut fit, ul /iéi contorguendo facere. 

Atwifi, Contortum aliquod, quendam funiculum-tortilem, |] Eft Accufativus Effetti 
Articulus numeralis a, valet a/iguem, feu Parggire Twift Nomen eft. Et perinde eft, five 
dicamus, ex nomine 4 Twift, Verbaliter potito, fieri Verbum zo 7wiff, ut illud fit Furicn- 
lus, hoc fumiculum facere, ( ficuta Wife qxor, fo wive uxorem ducere; 4 web tela, f0 weave 
telam texere ; 4 bde/p catulus, fo wbe/p catulos parturire ; /ove amor,: /0 love amare ; ) five 
ex verbi 70 7wift Participio Paflivo 7 wiledfieri contraftione #ei/Pd, twi/l'1, twifi, ( utex 
hurt, burted, burt'd, burt't, burt loggia ex participio paflivo tranfire in nomen verbale; 
ut a 7wift fit contraétum ex'wiffed, ficut GA donva ex gived datum; & dirt morfus ex 
bited Paiticipio Verbi 20 bite mordere ; nam ex nomine 4 bite morfio, fit verbum s0 dite, 
cujus Participium dized, fit contradtione diff, atque hinc nomen 4 2:55, morfus, buccella, 
e quod mordetur, feu quantum una morfione feparamus. Lingua analogia utrumvis 

ret. . 

For the twifting of his twi$t, pro illa torfione funiculi fui ; vel, For she swiffing bis twift, 
pro torquendo funiculum fuum. | or pro, finem innuit: ex Latinorum pro fumpium, fi- 
cut Gallorum por. 7%e articulus demonftrativus illam ( de qua fit fermo ) torfionem in- 
dicans. 7wi/ting torfiò, nomen verbale, conitrui potelt vel ut Latinorum verbalia cum 
cafu Genitivo, cui refpondet noftrum tic the tuwifling of his twiff, pro torfione funiculi; 
vel ut Latinorum Gerundia cum Accufativo,cui refpondet noftrum,for she swiffing bis twift, 
pro torquendo funiculum, vel (quod elegantius creditur ) pro torquendo funiculo, Of 
eft prepofitio, idem innuens quod Latinorum cafus Genitivus. /#îs ( contraétum ex 6ée's): 
fuus. “7wift faniculus, ut prius. 

He three twines dotb intwift, Ile tria filamenta invicem-contorquet. ] Z/e ille.  Pro- 
nomen pr tertia perfona fingulari fexus mafculi. Tree tria, eft Latine feu Grace origi- 
nis. 7wines tilamenta, eft Pluralis numeri, ( propter s formauvum, ) è fingulari Twine ; 

uod hic loci fignificat, non funiculum ex binis loris feu filamentis compofitum , fed ipfa 
filament, apta fic combinari, puta in fùuniculum bimembrem; quod tamen non impedit 
quin & plurimembrem ingrediantur. Dorb intwift, invicem contorquer, feu inter fe com- 
plicando aflociat : Nempe 40, feu dee, eft Verbum Auxiliare pro tempore prafenti ; cujus 
tertia perfona fingulatis ( propter efò formativum ) eft.dberb feu 40th: Adeoque idem va- 
letdoth inewiff, atque intiwifleth. Intwif?, fcuentwi/i, componitur ex #wiff contorqueo, 
& prepofitione #1, quod hic valet swvicers feu iner fe, adeoque intwift erit imvicera contor- 
quet, feu inter fe ; nifi malis im ad funiculum referre, atque tum snzw/f, ell sorguendo infe- 
rit, nempe funiculo inde conficiendo. ( Non autem fenfù negativo, feu privauvo, ut idem 
fit atque Uarwiff. ) Verumhic fo Twiff, non eft ( ut prius ) contorguendo facere, fed fim- 
plicitet contorguere; quippe shree ruwimes tria filamenta, eft Accufativus Objetti, non Accu- 
fativus Effetti. Notandum porro, Accufativum hunc, ordine praponi fuo Verbo /azwi/? ; 
quod in verficulis fit fpiflime, in profa rarius. 

But if, fed fi. ) Conjunétiones. 

One of the tuwines oftbe tuwifî, unum ex filamentis illis illius funiculi. ] Oxe unum, Anglo- 
Saxonibus an, «me, Belgis cen, Geraganis cin: qua an è Latinorum Vus, an sg ia 

‘racorum 


Praxis Grammatica. 


Grecorum îr defcenderint, non difputo. Ofprepofitio, Latinorum Genitivo. tefpofidens. 
The articulus demonftrativus. Twines sli Slan: nempe, que in faniealo feu 
allius funiculi ; hec utique funt que demonftrat ille Articulus. Of #6e #ws iftius funi 
culi, nempe de quo di&tum eft. | 

Do untwift, detexatur, complicationi fe explicet.] Do dicitur, potius quam 4018; propter 
conditionalem conjun&ionem iffi. Nam ezò formativum tertix perfone, illic omitti ple- 
rumque folet, ubi Latini modum Subjunétivum adhiberent : Adeoque potius dicimus fre 
do, quam jfome doth, quanquam nec hoc refugiamus.  UVnzwift, diffiliat, detexatur, detor- 

ueat fe : Senfù intranfitivo ; atque fic in prioriloco verficuli fequentis ; fed in pofteriori, 
{enfu tranfitivo. 3 

The twine that untwiftetb, tilamentum illud quod detorquerido diffociat, feu torfioni fe 

torquendo eximit. ] Ze wine illud filamentum, ( nempe quod diflociat.) 774 ( pro 
wbich ) quod. Unzwiffetb detorquendo exfilit, fenfu intrantitivo, ut in pracedente ver- 
ficulo : Duo autem innuit ; nempe quod contorto fe eximat, &, quod detorquendo id fiat. 
Terminato ez6 innuit tertiam perfonam fingularem temporis prefentis. 

Untwifteth the twift, devorquendo diffolvit funiculum, ] tosse Ref diffolvit, detorquet, 
fenfu tranfitivo, ( propter fequentem Accufativum obje@i she sw:f?, ) facit ne fit Contor- 
tum. 7e twi?, contortum illud, feu funiculum torfione faltum, de quo fit fermo. 

Untuerling, celeriter retro-volvendo eximens torlioni. ] Conflatum ex wnzwi/? & wberl. 
Celerenì gyrationem innuit ceder/; quodque retro volvendo fiat, & torfioni eximat, in- 
nuit anzuw/ft ; feu hinc defumptum ws4w. ‘Terminatio ing eft formativa Participii A&tivi. 

ue in fenfu tranfitivo, LpropaaE fequentem Accufativum. 
he tuwine, filamentum illud.] Nempe quod explicare fe coeperat ; nam hoc fequitur. 

That untwifted between, quod fe explicando ilieciaene: è medio. ] 75at ( pro wbich) 
quod. Unw:ffed, detorquendo exfilierat : fenfu intranfitivo. "Terminatio ed ell formativa 
pres Between, inter, è medio, ( nempe duorumreliquorum ; ) elt Prepolitio Adver- 

iafcens propter defeGlum Nominis quod regat. 

He twerls, ille rapide volvendo contorquet. ] Z7e, pronomen tertia perfona fexus ma- 
fculi, ut prius. 7wer/, conflatum ex rif & wberl feu vwbirl : quorum illud contorfionem 
innuit ; hoc, celeri gyro rapide faftam elle. Zawerks, pro twerksb; trinfeunte formativa 
terminatione ezb, in s. 

With bis twifter, verforio fuo, torfionis inftrumento. ] 7/75 eft prapofitio, inftrumen- 
tum innuens; quod Latini per Ablativum Inftrumenti exprimunt. #75 fuo, utprius. 7w- 
Ser, Verbale ex verbo #0 7 wi/l addita terminatione er formativa Efficientem notante. Et 

nidem, hicloci, Efficientem minus Principalem, nempe Inftrumentum notat; fed vox ea- 
de verficulo primo Efficientem Principaletà notaverat. 

The two în a twine, illa duo in funiculum bimembrem.] Accufativus Objeéti, poft verbum 
tuwerls fenfu tranfitivo pofitum. Te wo, illa duo, nempequa reliqua erant poit unius 
exemptionem./7 4 fwine,in funiculum bimembrem./x pro into.Atwine individuum vagum, 

ropter articulum numeralem. 7 wine ftri&le fumitur, juxta originem, pro funiculo bimem- 
E tanquam è wo derivatum: &contra-diftinguitur ytacedenti /w;/? funiculo plurimem- 
bri, qualis fuerat dum trina contexabantur filamenta. 

VE le; tum. ] Adverbium temporis. 3 

Twice having twifted, cum bis contorferat. ]. ave, eft verbum auxiliare preteritum in- 
nuensz ur Latinorum tempus  ringrier perfettam.. ZZzving, ( propter additam termina- 
tionem formativam ing ,) eftiftius Auxiliaris Participium : quod cum verbi sw? Participio 
Paflivo suwiffed, innuit ejufdem 7wif? Participiùm'*temporis prateriti fignificauonis A&iva, 
& quidem Tranfitive. Quale Participium habent Latinorum Verba qua vocantur Com- 
munia & nentia, ( utoftulatus beving #//ed, loquutus Saving fpeken, ) fed non item 
Aftiva: In-quibus itaque circumloquutio fieri folet ope Conjuntionis, puta cars sorferat; 
vel per Ablativum abfolute pofitum, ut forffone faffa, feu tortis filamentis :' puta contortis 
jam Jecunda vice tilamentis. Twice bis, bina vice : nempe primo quum contorta fuerant 
an faniculo trimembri, deindein bimembîi. In foluta oratione diceretur potius, davi 
twice twifled; fed in verficalo mutatur ordo, ut metro confulatur. Nempe, ut swice, vox 

isemphatica, fedem fortiretur fyllabe longe. , 

he twines of the tawine,: illa bina filamenta hujus funiculi bimembris. ] Accufativus polt 
Participium, tranfitiva fignificationis, Saving rwiffed. Priori loco fwime, cujus plurale 
tuwines, de binis filamentis contortis intelligitur; pofteriori loco, vox eadem de funiculo ex 
binis contortis fafto dicitur: Of ( ut prius) prapofitio, idem innuens quod Latinorum ca- 
fus Genitivus. 

He twitcheth, the twine he had tuwined, în twaîn, raptim divellendo dirimit  funiculum 
illum bimembrem, quem bina conto uendo fecerat, in duo, ] Ze ille, Pronomen, ut pri- 
us. Tawitchetbin twain, raptim divellendo dirimit in duo: Divulfionem, feu vulfionem in 
diverfum, innuit 7'w ex £uw0 defumptum: Rapide faftam, innuit verbi 7wifc6 terminatio 
itch rapidiflima : atque, aftu diremptum, innuit illud #5 swear in duo, five in bina, nempe 

*M3 , : in 


75 


Praxis Grammatica. 


in duas partes divulfum: Non quidem, ut prius, detexendo ; fed rumpendo. Termifiatio 
etbin tawitchetb, et formativa tertia perfona. 7be twine be bad twined, ett Accufativus 
Objetti, poft Verbum Tranfitivum zwitched. Ti he rwine, fumiculum illum bimembrem ; 
illum , inquam, quem contorquendo fecerat; & bimembrem, fumpta fcilicet voce zueine 
ftri&o feniu, ranquam ex uso derivata. ‘7 be swine be had twined, pro the tuwine which be 
bad twined ; per Ellipfin Relativi wéicb , nobis admodum frequentem. e bed suwined 
ille ex binis contorquendo' fecerat: Consorguendo fecerat, inquam, pottus quam conzorferar, 
propter Accufativum Effe&i, non Objetti; unde redditur verbum zwme dupliciter tranfiti- 
vum: fed & ex binis contorguendo ; nam #0 tuwine ( propter originem fuam ex wo ) pro- 
prie debinis contortis dicitur; &, ubi de pluribusagitur, dicimus potius 70 £ee5/?; quod 
vamvis ejufdem fit originis, folet tamen laxius fumi. #04 ruwined, contotferat : refert 
tinorum Tempus pluiquam perfeftum: Nempe Zave eft anxiliare innuens preteritum per- 
fettum; ejus prateritum imperfeétum dad eft Verbum auxiliare pro tempore plufquam per- 
feîto, nempe illud innuens quod non modo jers e/? preteritumi, fed & runc'érat prateritum ; 
eo fcilicet tempore de quo fit fermo. Auxiliari dad; fubjungitar ( ut fieri ‘folét ) Partici- 
pium Pallivum swined, fatum è verbo #0 fwine,addita terminatione formativa ed. Nempe, 
utpro praterito zar/î, dicimus 4ave swined, hoc eft ( ad verbum ) babeo sorzurz ;, fic, pro 
torferam dicimus had twined, habebanf tortum. Tandem, 7 wa? dicitur potius quam ir 
teo ( quod tantundem valet ) ut Rythmo faveatur ; quo verficuli fint, ut noftri folent eflè, 
GpotoTEAcUTOI. 

The tuwain, bina illa, nempe filamenta. ] Accufativus Objedti, ( fed mox fufius cum fuo 
fatellitio protraRus, ) refpondens Verbo Tranfitivo dorb anzuwine in fine verficuli fequen> 
tis. Ututenim vox Accufativa ftriéto ordine fequi debcat Verbum tranfitivum unde regi- 
tur, ( ut loqui àmant Grammatici,) non raro tamen, & prafertim in verfibus, invertitur 
ordo. 5 i 

That ( pro wbich ) que. ] Eft nominativs, fequenti verbo were intiwiffe4 prapofitus. 

In twining, pair] in contorquendo, inter contorquendum, tn contorfione.] Pra- 

fitio #n, cum Verbali fwinzng, ( ex verbo #0 rw/me, addita terminatione formativa ing 

to, ) non incommode per Gerundium exponitur, fed & ( quoniam hic occurrit in conftra- 
@&ione Intranfitiva') per Latinorum Verbale in zor/ione. . 

Before in the tuwme, pridem in funiculo bimembri. ] Zefore ante, Prepofitio eft : fedhio, 
depotito cafu, Adverbiafcit. Componitur ex particula de ( hoc eft 8y, ) & fore ; quod quam- 
vis feorfim nunc non occurrat, confpicitur tamen in derivatis & compofius, former, formoff, 
SA ( hoc elit for'/t, ) forth, forward, fore-mentioned, fore-goine , fore-runner, foreteli, fore- 
Sight, forecaft, "TAL Foreman, foreborfe, frei, afore, before, &c. Et defcendifle vi- 
detur, velà Grecorum agi vel Lauinorampre, feupro, ( quod in promeveo, procedo, profe- 
quor, provfum, protenus, prora, pronus , 3 confpicitur ) codem fignificatu ; tranfe- 
unte p inf( ut in faber, fifb, fear, fill, file, fell, few, fire, flat, è pater, remip pifcis, pavor, 
pieo, polio, pellis, pauci, 74560, 2%» za2n0; ) & tranfpofita vocali 0, ( ut in Gallorum 
pro : ) omnino ut ab altero pro ( hoc el, propre) fit noftrum for. Zu the twine, in tuni- 
culo illo ; nempe proxime memorato.. | 

As twns, tanquam gemelli. ] 45, ut, ficut,és; Adverbium et. 7° wins Gemelli; proprie 
dicitur de binis infantibus eodem partu editis: & 4 7aw de corum alterutro.  Dicitur hic 
Twins fine articulo: nam demonftrativus z6e non conveniret ; non enim de certis Gemel- 
lis. determinatis agitur ( quos zA4indicaret; ) fed Gemellis quibufvis : nec conveniret arti 
culusnumeralis 4, hoc > pin ( quod individuam vagum notaret, ) quoniam de pluribus 
agitur : fed ipfo nurtero plurali id indicatur, quod indicaturus eflet numeralis articulus ; 
nempe ut 4 individuum feu particulare unum aliquod generali nomine comprehénfum in- 
nuit; fic numerus pluralis innuit plura iftiufmodi , & quidem Vaga, fi ( ut hic ) folitarius 
ponatùr, & non articulo demonftrativo #4e ( aliave voce que tantundem innuat ) deter- 
minetur. 

Were intwiffed, erant invicem contorta. ] Were eft preteritum plurale verbi 47 fam; 
cujus Singulare vas. Nam, ut ab ar are, fic è was qwere, de pluribus dicimus.. Zutwiffed 
eft Participium Paflivum, (propter terminationem formativam e4 ) cujus ope cum verbo 
Am fum, totam Latinorum vocem Paflivam exprimimus ; quod in linguis modernis aliis 
Pajboeg. & in ipfa quidem Latina in aliquibus temporibus.  /x hic loci valet zrvicers 

anter fe. 

‘esso doth untwine, ille jam detorquendo refolvit, diffociat. ] 77e ille, Pronomen, ut 
fupra. Nownune, Adverbium. ‘2Dotò, tertia perfona verbi Auxiliaris 70 do, quod eft tem- 
poris prafentis emphatici indicium. Untwine , Infinitum , fed fine particula 70, verbo 
Auxiliari poftpofitum. U# particula, cum verbo zuw/ne compofita, diffolutionem innuit feu 
deftru&ionem illius quod spl tuvine conftruxerat. Untwine detorquendo refolvit, occur- 
rit hic fenfu tranfitivo, propter Accufativum Objeéti #6ezwmes in principio verficuti pre- 
cedentis; non autem dupliciter tranfitivo, quod foret fi de funiculo tortione prius fafto 
diceretur. 

ti Trwixt 


Praxis Grammatica. 


Towixt the twain, inter bina illa, nempe filamenta. ] 7wixt feu ’twixt, refcillo capite, 
pro defwixt, inter; tantundem valet atque derieer; ex quo formatum videtur, quali de- 
tuwecnfi, utabamone, tit amongSt. De binis dicitur, & quidem #6e swain illis binis memo- 
ratis. 

Intertwifling feu Entertwifting, torquendo interferens, feu interferendo.] Perinde eft five 
per Participium prafentis five per Gerundium exponatur. Znter fcu Enter, idem hic innuig 
quod sr/er Latinorum ; five autem per? fcribatur Latinorum more, five per e more Gallo- 
rum, perinde eft, utrumvis enim promifcue feribimus. ‘Terminatio sg elt formativa, five 
Participii, five Gerundii. Occurrit fenfu tranfiuvo , propter  fequentem Accufativum a 
ruwine more. Et quidem prapofitio srzer, ut & illud reezxe, hic fortius accipitur; non ( ut 
aliquando ) ut exiftentiam in loco, fed ut motum ad locum innuat : non tam prius inter- 
medium exiftens contorquet, quam torquendo interponit. 

A tawine more betaveen, unum adhuc aliud filamentum in medio. ] A rwire aliquod fila- 
mentum ; ut fupra. A fuzzze sore unum filamentum amplius. More eft comparativus gra- 
dus tum à Pofiuvo m7any multa, tum è Politivo med multum, ( ut fignificet nunc plug 
nuncp/ura :) ufurpatur hic adverbialiter, sous adbuc filamentum, feu unum porro fila- 
mentum, nempe, preter illa duo : (nifi quis plus & plurers hoc fenfu diétum mali. ) Bereween 
inter, adverbialiter fumptum, feu in medio. 

He twerling his twifter, ille gyro celeri fortiter verfando, feu verfans, verforium fuum, 
feu torfionis inftrumentum. ] /#e ille, eft Nominativus refpiciens Verbum wz44es quod fe- 
quitur. 7axcer/img, propter formativum ing, indifferenter vel per Participium A&ivum, vel 

Gerundium exponitur. 7wer/ converfionem in gyrum, celerem fortemque, innuit. 
Feufa tranfitivo ufurpatur, refpiciens ( nonfilum ut prius, fed ) ipfunì torfionis inftru- 
mentum. #5, contraftum ex ee's, fuum : Pronomen Pofleflivum. 7swiffer Verforium, 
contorquendi inftrumentum ; Agentem feu Efficientem innuit,( propter terminationem for- 
mativam er, ) fed minus principalem. Rei 

Makes a twift of the twine , tacit ex bimembri funiculo funiculum plurimembrem. ] 
Makes, pro maketb, facit ; tertia perfona fingularis pro tempore prefenti, ( propter for- 
mativum ez vel 5, ) Verbi Make facio. Ufurpatur fenfu tranfitivo propter fequentem' vo- 
cem Accufativam. A/wiff funiculum, feu funiculum quendam, ( propter articulum nu- 
meralem 4, ) & quidem plurimembrem, utpote bimembri fwine contradiftinttum. Of 36e 
ruwine, ex illo faniculo bimembri. Of reipondet hic non tam Latinorum Cafui Genitivo, 

uam Prapofitioni Ex. 7%e swine funiculo illo bimembri; fitmpta voce 7wine fenfu 
ito, utex:7wo derivata. 


Notandum interim utut in his Verficulis fic expofitis congeniasvoces felegerim, non 
tamen deefle alias voces. ( pro copia lingua noftre, adeoque non vitio vertendas, ) funium 
tortorum varia genera defignantes. Nempe, Subuliffimum dicimus « sdreed tilum, feu fie 
lamentum tenue; poft hoc, 4 swrne filum duplicatura, ex fimplicibus binis contortis ; de- 
inde a swift, {pitam paulo majorem five ex binis five etiam pluribus membris conflatam ; 
tum « breade, a wreath fpiram; 4 firing, lorum; # dard, vinculum; @ lire lincam feu fu- 
niculum minufculum; « cherd chordam five funiculum adhuc majorem ; dein 4 rope fu- 
nem majufculum ; & tandem 4 cable funem nauticum grandiorem. Sed & alia funt voca- 
bula funiculos peculiaribus ufibus fpeciatim deftinatos infinuantia ; ut fhop-sbreed, filum 
officinarum, minoribus mercibus ligandis inferviens ; Pac4-s6reed, filum craflius farcinulis 
colligandis deftinatum ; 4 /ute firing, barbiti chorda mufica ; «bow ffring, arcus chorda ; 
a fifbing line, linea pifcatoria ; «tbip-chord, tuniculus tenuis fed durius contorts. flagellis 
conficiendis aptus, in equitantium prafertim ufum ad incitandos equos-; 4 bar-bung fpi- 
ra pileis circumponi folita ; 4 jack-4ine, a clock-line, tuniculus aptus sprite Pd 
bus pro movendis automatis ; « dalter, capiftrum ; 4 ded-chord, funiculus in ifternio 
legtis fubtendi folitus ; 4 cart-rope, funis duttarius, in plauftrorum ufum. Aliaque his ffnilia. 


Poefia quod fpe&tat, ( nt illamleviter attingam; ) verfus plerumque noftri { prefertim 
Heroici, È ingraviori materia, ) Jambici efle folent; ex quatuor aut quinque pedibus ; hon- 
nunquam ex pluribus, aut paucioribus; & Rythuici plerique omnes { iporortaovta ) 
utin aliis modernis linguis nunc fieri foler. Verum (anna in ria leviori, ) Tro- 

chaici, Dattilici, vg non raro adhibentur, pro Poetarum arbitrio. . i 
Qui hic habentur, funt Anapaftici ; ex puris Anapeftis fre conflati: Nifi quod in loco 
primo fpondzus aliquando pro Anapefto occurrat ; fubftituta fyHaba tonga pre initialibus 
duabus brevibus; ( utin verfibus quarto, quinto, fexto, feptimo, oftivo, nono,’ decimo & 
duodecimo : ) & quidem, verfu fecundo, pes proceleufimaticus,ex quattor brevibus ; nempe 
fi swifting habeatur pro duabus brevibus fyllabis loco unius lotiga : fed dicendum potius 
twiff 1bidemefle fyliabam longam, & .ing sa Fon raptim proferendam ita ut menfu- 
ram non turbet; (quod rarius quidem apud Latinos, fed apud Grecos Poetas fepillime 
fit; ) aut sw;/? fefquibrevem ellè & ing femi-brevem, qua fimul equivalent uni geo 
a 3 qu 


tai 


58 


Praxis. Grammatica, 


quod apud Muficos fieri folet in notis ( ut loquuntur ) pundtatis. ( Pariterque dixerimin 
penulumi verfus initio; nempe rwix/ fefquibrevem, & sde femibrevem, loco duarum bre- 
vium adhiberi. ) Si tamen libwiffer dialyfin illam vitare verfu fecundo ; omitti poflet par- 
ticula of, codem fenfu manente; & quidem fecundum analogiam lingua utrumvis perinde 
dicitur. Idem dicendum de voce 7 wx/fer verfu ultimo, qua (acli zuwsffr feriberetur ) oc- 
currit loco unius fyllabe longa ; autetiam, fefquibrevis cum femibrevi, pro una longa. 

Syllabarum autem quantitatem quod attinet, non nobis eft ( ut olim Latinis plerumque) 
ejuldem vocis fyllabeve eadem ubique quantitas : Sed magna libertate utimur ; id prafer- 
tim attendentes, ut illa fyllabee qua five pro vocis five pro fententix ratione cum potiori 
emphiafi proferenda fint, fortiantur fedem longarum fyllabarum, ut produdtiori fono pro- 
ferantur ; fyliabeque minus emphatica loco brevium. Quod fi obfervetur, verfus sila 
fluet, eritque auribus gratior ; fin minus, ingratior erit, atque afperius incedet. Sed de Me- 
tro non efthic prolixe dicendi locus. 

Verficulos autem fic expofui, ut & conjugatarum Vocum mutuam Cognationem oftende- 
fem, & fingularum Emphalin ; qua apud nos tanta non raro exiftit, ut longa periphrafi 
opus fit vocibus fingularibus explicandis.  Unde faftum eft, ut qua in lingua noftra acute 
& prefie fcripra fune, difficilius in linguas alias transferantur, & vix quidem aut ne vix 
quin flaccefcar ftilus, & acuminis vigor: qua autem in aliis lingui feripta funt, in noftram 
multo facilius, eadem elegantia & cum codem acuminis vigore, transferantur. ‘ 


Etquidem, qua inaliis linguis occurrupt Paranomafie; fimilefve lufus fonorum ; non dif- 
ficulter( fi vocum deleétum adhibeas) in noftra reuneas. Sic illud Rom. 12. 3. pì d7spgpordiy ep" 
3 DG gporein, dbà geortiv cis ri cuggoréiv. Quod reddimus, Nor to think of himfelfmore highly 
than he ought to tbrmk, but to think foberly : Si libear Paranomafian retinere ; fic reddas licet, 
T hat he be not bigh-minded beyond what he ought to mind, but mind to be fober-minded. Sic 
Ifai. 28. 10. 1DY VP DEPP 1PIIPIPYIP 19 1: 189 Hoc eft literis noftris : 7/4w 
la-tfaw, tfaw la-tfaw; kaw la-kaw, kaw ced) ara Spam, zeòr : Quod reddimus 
Precept upon precept, precept 4) ‘ecept ;' line qpon line, line upon Ùne; bere a little, and 
shoe ani: Nesi rage solaio Law fagli Saw png Saw to Saw ; bere 
Some, and bere fome. Eltautem Saw vox vetus pro qrasner dio. Nempe, è Latinoram 
Jagax fit noltrum /age ; ue hine faw ; utà lege, law. 

Item qua alias lepide diéta funt, aut abfurde vel inficete, pariter in lingua noftra red- 
dentur, retenta illa vel facetia vel inficetia. , Sic, cum in Archiepifcopum quendam luferat 
Epigrammatifta cui miferat ille pifces fed non & Vinum; 

Mittitu in Difco mubi Pifcis ab Archiepifto, 
Po non ponetur, quod Potus non mibi detur. 
Sic lepide redditum eft lingua Anglicana, 
Z bad a Fifb, fent in a Difb, from an Archbift, 
; Hop pal not be bere, becaufe he fent me no Beer. 
Item Epitaphium inficetum, 
Muficus & medicus Langton jacet bicce Johannes ; 
Organa namque loqui fecerat ille quafi. 
Haud infeliciter imitatus eft verfor Anglicanus, 
Mufician & Pbyfician botb, 
Langton Fobn liggetb bere ; 
Who made the Orgatis for to fpeak, 
Or elle as if it were. ; 

Nec facile invenias lepidum aut illepidum, facetum aut inficetumquid, in alia lingua 
dillum; quod noftra. referendo non aflequetur. 

Quodque Regi Gallo, de Palatio fuo, nuper gratulatus eft Epigrammatifta uno difticho, 

Non Orbis Gentem, non Urbem Coni habet ullam, 
; Urbfve Domum, Dominus vel Domus ulla parem : 
Sic prefle reddas, & x ri, vocibus pure Anglicis, ( fyllabis multo paucioribus, ) 
Earth has no Land; no Land, a Town; (Zwfs;) 
Nor Town, a Houfe; nor Houfe, a Lord; like this. 
Quod fua lingua Gallicana vix aut ne vix preftabit. 
Pariter Anacreonticum illud, (aut, cujufcunque demum fuerit,Anacreonticis fubjun&um,) 
‘H yi pdrcura stre, 
Dire Si Ndr alri, 
Ilivs Saraom d* alpas 
"0 S° fg Sidasar, | 
Tàr I° fior om. * 
Ti por udgò irdiesi, 
K'abnd Siro cina 3 
Quod 


Praxis Grammatica. 


* Quod H. hanus fic reddit, Latino carmine ; 
&ecunda terva potat, 
Hinc arborefgue potant, 
Et potat &quor auras, 
Phoebufgue prat tor 
Ipfumque Luna Phebum. 
wid ergo vos, Sodales, 
Potare me vetatis? 
Elias Andreas fic; 
Terra bibunt feraces, 
Plante bibun: & illas, 
Auras Thetis marina, 
Et aureus Thetim Sol, 
Bibitque Luna Solem. 


Quid increpatis creo 
Corilza sE i, le ftylogfic cha 
wlxus nofter,verfu Anglico,fed laxiori ftyla,fic cleganter d 
I The thirfiy Earth drinks up the pa 1 
And drinàs, and gapes for drink again. 
The Plants ftick mm the earth, and are, 
With conftant drinking, frefb and faire. 
The Sca it felf ( wbicb one would think 
Should have but litile need to drink ) 
Drinks ten thoufand Rivers up, 
So fill'd that they oreflow the Cup. 
Zbe bufy Sun (and one ssould guefs, 
bys drunken face, no lefs,) 
Drinks up the Sea. And when tha s done, 
The Moon and Stars drink up the Sun. 
They Drink, and Dance by their own light: 
* They Drink, and Revell all the night. 
Nothing in Nature's Sober found: 
But an eternal health goes round. 
Fill up the Bowl, and fill it bigh: 
- Fu all the Glaffes here. For wby 
Sboyld every creature Drink, bit “1? 
Wby, man of morals, tell me Why. 
Quod, Latino, Carmine, fic reddas; 
Terra bibit Nubes, ( &mox; potata, debifcit, 
Pocula phua petens.) Sed & ipfam Germina Terram: 
( Nec, fatiata licet, fulfum fattata vemittunt.) 
£t mare (quis credat fitibunidam ) Plumina mille, 
( Plena quidem, © ripas fuperantia, Flumina. ) Pontum 
Sol bibit (© rutilant imutaritia lumina Bacchum. ) 
Luna bibit, junGimgue bibunt vaga Sidera, Solema ; 
(Luce fua tesse , tota moéfe, Chorcas:) 
Ordine queque bibunt, fua pocula, ctera. Quorfin 
e Pocile falao Ego probifebar Lala Wlesde? di 
Verum ego; in hiujufmodi verfibus exponendis, contrattiorem Avacreontis formam, 
quam Cowhzi laxiorem, ) magis convenire putaverim, Quippe cum totum ni pu 
non fit nifi Paralogifinus (joco, magis quam ferio, prolatu) celeriter potius percurreadum elt, 
quam ci diu immorandum, neque emim res ferer accuratum examen. Grécum itaque Epi- 
gramma fic ego potius ( carmine Anacreontico ) prellius reddiderim. 
Vel ipfa Terra potat. 
Potantque. Germina ipfam. 
Et Pontus ipfe potat. 2 
Potatque Phabus illum. È , 
Phoebumgue Luna potat. 
Cur unus, bifce potts, 
‘o potare nollem ? 
Atque, ad eundem fenfum, Anglice. È 
The Earth dotb Drink: and Plants, fiom it. 
The Sea it felf doth Drink; we fee't. * 
The Sun Drinks up the Sea. The Moon, 
Aud Stars, again, Drink up the Sun: 
* N Un 


80 


Praxis Grammatica. 


Diuft every thing then Drink, but T? 
rd Solta, prithee tell me Why? 

Vel fic etiam, Anacreontico carmine: 

The Earth dth Drink, and Tupe it. 
The Trees Drink thence, and [Spi 

The Sea Drinks up whole Rivers, 

Sol Drinks the Sea for Bevers. i 

The Moon Drinks Fim. And Why Man, 

Auf all things Drink, but I, Man? lia 

Ubi notandum erit , quam preflè lingua Anglica ( ubi affe@tatis Gallicane lingue 
vocabulis prolongatis, È forinfecus adfumptis fefquipedalibus verbis, non impedita eft) 
id omne Sex habet verfibus ( totidem fyllabarum numero conftantibus ) quod erat Septem 
Gracis exhibitum. Habetque porro ( pro materia defeftii ) ultra quod in Gracis fuerat, 
hos Pleonafinos, Ad Zope it; And Soakit ; Whole Rivers; For 55. MuSt all'tbings 
Drink ; (quippe illud And wby not 7, Man ? fufticeretexprimendis Grecis. ) Preterquam 
quod vox Drink ( qua precipua continetur Emphafis ) hic in fingulis claufulis repetatur; 

ue eratin Gracis aliquoties omiffa, intelletu fupplenda. Solaque omittitur vox girura 
È eratin Greco redundans, neque ad rem facit ; ) itemque vox adges, qua melius abeffet. 
Nam magis Emphatice mare diceretur , fimpliciter, Bibere ; ut ante de Terra; quam Bj- 
bere Zapores ; cum potius Flumina dicendum effet, quod nos fupplemus. 

Quin preflius adhuc, folis Monofyllabis, fic idem reddas : 

Earth Drinks: and, it, the, Trees Drink. È % 
Seas Drink: and Sol doth Thefe Drink. 

And, him, the Moon and Sky Drink. 

Then Why, Sir, may not T Drink? . 

Ubi Quatuor verfibus (item Anacreonticis ) id habetur, quod Septem ( talibus ) exhi- 
bet Epigramma Grecum. 

Que difta funt; non, ut Anacreontis temulentiam ( hoc Paralogifmo ) commendatum 
eam, (cujus fere omnia Epigrammata vix aliud fpirant, quam aut Vinum, aut Venerem, 
aut que huc fpeAant RA ut experimento oftendam, quam, etiam prellè di@a in aliis lin: 
guis, poffint preflius adhuc, nec minus fignanter, è nobis exhiberi. Atque de his ha&tenus. 


=——_——_———————_———_—_—_——_——_——_&________————_____——_—————_m—————ù= T 


FINIS. 


INSTITUTIO 


LOGICA, 


Ad communes ufus accommodata. 
( Cum fubjun&is Tribus Thefibus congeneris materias. ) 


Anno 1687. primum edita. 


*Na 





CELEBERRIMIS VIRIS, 


D. PRASIDI 


Caterifque 
SOCIETATIS REGI& LONDINI, 


(Pro Naturali Cognitione Pmmovenda, ) 


SODALIBUS; 


FOHANNES WALLIS S. T. D. Geometria Profeffot 
Savilianus Oxoni®, Veftroque ordini adfcriptus, 


ED reg. 


phiam fedulo promoveatis ; eamque ex Scholarum Adytis, în liberiorem 
aerem evocatam , lumanis ufibus accommodetis: Rem haud ingratam mé 
faGlurum, arbitratus fum, fi 1d ego in Logica quadantenus aggrederer: ‘ 
nà ut miniftra faltem utitur Philofophia ; fi non ut Magiftra item & Derettrice ; 
è que Rationem docet, înre quacunque, refte inftituere. Cjus itaque fufcepti ra- 
tionem, & profequendi methodum, paucis hic ex; duxi: nequas forte querat 
(cut conqueratur etiam) in tanta Scriptorum Logicorum (frequentia , dicam è an) 
luxuria, qua Leftores nontam doceat quam c gle Cur velim ego, fub mole fa- 
tifcentibus, hoc novum onus imponere. Quod quidem non eo fattum eft, quafî nori 
Sentiam, abunde fatis fuperque apud Logscos paffim effe tradità : fed, ut moneam, 
cui ufui, È quemin finem, tradita fint, quibufque modis poffint rebus quotidianis 
accommodari. Non enim ideo tantum tradi cenfendum eft precepta Logice (que 
Fuvenum prefertim magna pars fenfife videatur) ut per Annum unum aut alterum 
(aut tertium etiam quartumve) sn Sophiftarum Scholis tixandi ant altercandi, dé 
prece ipfis, matertam fubminiftrent; atque tum demum, recedentibus, cum Toga 
Academica deponantur ; quafi in reliquum vite inutilia : Sed ut formandis dl 
micorum animis inferviant ; quo poffint , per univerfam vitam, rationes rite infti- 
tuere, atque dilucide juftogue or. ar tar fuos apud fe formare, ® apud alios 
proferre. Sicut enim, qui, in annis pueriltbus , Grammatica Rbetoricave fub Ludi- 
magiftro dant operam, non ideo tantum hoc faciunt, ut poffint ( non fine laude ) fub 
Ferula mereri, ( quamquam hoc etiam,) ipfa pracepta & vocabula Artis difcendo, & 
pro more recitando; Sed ut, prout fert occafio, congrue poffint in pofterum & elegan- 
ter de re quapiam dicere foribereque : Quique altioribus in Academia incumbunt Di- 
feiplinis ( Theologie, Prudentie Civili, Medicine, ) id faciunt, ut, Ce ibidem edofti 
unt, poffmodum exerceant 8 in praxin revocent: Ita, qui Logice ftudent apud nos, 
1d facere cenfendi funt, nt ad bujus leges nervofe poffint foltdegue diferere; deque 
aliss fic aut fecus differentibus judicium ferre. Non quidem, ut padantice aut ( fra 
dici folet) in modo & figura fua diBa componant omnia : fed, ut fic arguant diffe- 
+ rantque, ut fumma cum ratione & jufta confequentia fibi cohereant dita, etiam ad 
ftrilum examen revocata; eifque forma & ordine difponantur, ut fait intellettu faci- 
lia, atque ad fidem factendam ( aut etiam cogendam) apta ; Lergiini ipf de alio- 
rum dittis, in quacunque materia, eorumque vel confequentia vel inconfequentia, ju- 
dicium facere n argumentorum vires intelligere ; puma ab argutis Sophifmati? & 
Speciofis nugis fibi cavere. In hunc igitur fopim intentus ; omrita , quantum licuit, 
N3 


C*& ea fè Inftituti Veftri ratio (Vari Celeberrimi) ut veram Philofo- 


DEDICATIO 

rc exponere conatus fum ( quara fimpliciffime ) prout in quotidiano ufu vccurrunt. Re 
VA sonia rta epafio) ut pa minus neceffariis, que apud Logicos paffim 
occurrunt minutioribus argutits, altercattonum matertam fubminiftrantibus : que ufuî 
quidem efe poffunt aliquando, proexercendis juvenum dir ( ut difcant inde; in 
utramvis partem [peciofe differere;) fed haberi poffunt altunde. Retineo tamen te- 
ceptas loquendi formulas, folitaque artis vocabula: quorum utut aliqua forte nonuf- 
que adeo commode fuerint primitus admiffa, non tanti tamen eft ut immutentur ; cum 
major fit inde confufionis metus, (dum ahi aliter eifdem vocibus utuntur,) quam fpes 
utilitatis : fic exponenda potius ratus, ut commodum fenfum ferant. Nam ® ficres 
ipfa docetur ; &, quid his vocabulis apud alios fignificatur: ut nec opus fit nova no- 
mina comminifci, nec (quod gravius 4 incommodum ) antiqua nomina novis fi ifica- 
tibus adbibere. Exempla item retineo, que apud Logicos trita funt; ex P. slofophia 
quam vocant Veterem & Peripateticam petita: Quia Logicam hic trado, & quidem 
Peripateticam; non, Naturalem Philofophiam. Adeogue, de Quatuor Elementis ; 
deTelluris Quiete, in Univerfi medio; de Gravium motu deorfum, Leviumque fur- 
fum; de Septenario Planetarum numero, aliifque ; fic loquor, ut loqui folent Peripate- 
tici: Non folicitus; an vera fit per omnia illorum Hypothefis, (de qua in Naturali 
Philofophia difputandum foret, non in Logica ,) contentus, hac apta effe in Logicis 
ccp, modo res ita fit ut perbibetur. "Buedam item alia, utpote ab aliis in Logica 
tradi folita, que forte (fires effet integra) abeffe tuto pofent, autalio ablegari: re- 
tineo tamen; non Logicam tantum, fed @ Logicos explicare fatagens.  Ifta interim 
omnia fic explicare conatus fum, ut, depofita folenni formularum pompa, quid bec fo- 
lennia rice ad communes loquendi formulas redafta, ufugié ‘hominum communi 
recepta, innotefcat; negrande aliquid fub verborum exoticorum involucris latere cen» 
featur, cum res ipfa receptis vocabulis explicata fit nòti/fima. Nonnulla tamen funt, 
in quibus è communi Logicorum tramite recedere fum coaftus ; Prafertim ubi Pri 
fitiones Singulares , ad ‘Univerfalium claffem revoco: Et, fyllogifmos Hypotheticos, 
aliofque Compofitos, diftos ; Categoricorum regulis coerceo. ÎNon quodego hac în re 
Novator fim; fed ad doftrinam Ariftotelicam feu Peripateticam eos revocem, qui ab 
ea (five fcientes, frve, quod potius putaverim, nefcientes ) exorbitaverint. Quoniam 
autem ea res Paradoxa nonnullis negit ac fuam driftoteli dottrinam fufus affe- 
rui, juftifque aliquot differtationibus, ad calcem, Yindicavi. Hoc totum autem, quic- 
quideft, Veftris ufibus accommodatum , vobifgue jam ante aliquot annos dicatum, & 
an feriptis traditum, jamtypiseditum veftro itidem arbitratui permitto. Oxonia, 
Novemb. 30. 1686. 


INDEX 


INDEX CAPITUM. 


Pars PRIMA. 








De Apprehenfione Simplici. 


AP. I. De Zocibus, carumigue Significata. 
II De /udividuis, Particularibus, feu  Singularibus. 
III. De Zocibus Communibus, few Univerfalibus. 
IV. De Predicabilibus tribus primoribus; Genere, Specie, & Differentia: 
V. De duobus poftremis Predicabilibus ; Proprio, & Accidente 
VI. De Subftantia, Accidente, & decem Pradicamentis. 
VII. De Pradiamento Subftantie. 
VIII De Predicamento Quantitatis. 
IX. De Pradicamento Qualitatis, 
X. De Predicamento Relationis. 
XI. De Predicamentis Alfionis & Pani: 
XII. De Predicamentis Ubi & Quando. 
XIII. De Predicamento Situs. 
XIV. De Predicamento Habitus. 
XV. De Ante-pradicamentis & Poft-priedicamentis. 
XVI. De gr Simplicium Terminorura. 
XVII. De Modis Prius & Simul. 
XVII. De Motu, & Habitu. 
XIX. De Canfa ©y_EffeRtu. 
XX. De Subjetto, Objetto, Adjuntto. 
XXI. De Toto & Partibas ; Drvifione, & Difributione, 
XXI De Zodem & Diverfo. 
XXIII. De Definitione & Deferiptione. 


rr 


PARS SECUNDA. 
De Secunda operatione IntelleGus, 





AP. I. De dt ao . , 
C II. De Partibus Propofitionis Categorice. 
III. De Qualitate Propofitronis : mativa & Negativa. 
IV. De Quantitate Propofitionis : Univerfali & Particulari. 
V. De Oppofitione Propofitionum. 
VI. De Agquipollentia Propofittontn. 
VIL De Converfione ‘Propofitionis. 2 
VIII. De Propofitionibus Modalibus. E . 
IX. De Propofittonibus Exclufivis, Exceprivis, Reduplicativis ; variifgue propofitronum 


Su ionibus. 
X. De Propofitionibus Fypotheticis. . 
XI. De Propofitionibus ivis & Disjuneivis. 





PARS TERTIA. 
De Tertia operatione IntelleCtus, 


C AP. IL De Agumentatione. 


II De Sylogifmo. 
III. De tribus Figutis. 
., IV. De Modis. 


V. Di 


85 


— 
InSEX CAPITUM. 


V. De Fundamento Sylogifmi; & Modis Fgwe prime. 

VI. De Redulfione life; È Modis get Figa. 

VII. De Modis tertio Figure. 

VII. De Modis Indirettis. 

IX. De ta Figura. 

X. De Modis Propriis. 

XI. De Sylogifimo Expofttorio. 

+ XII. De a odo; & ira Termino. 

XIII De Entbymemate, Sorite, aliifgue Syllogifmmorum Accidentibus. 
XIV. De Syll 2 finis" Ob; 5, & pi A 

XV. De Induttione & Exemplo. 

XVI. De Sylozifmis Hypotheticis , Conditionalibus, Temporakibus, & Localibus. 
XVII. De Sylogifmo Disjunétivo. 

XVIII. De Arie pigri ivo. 

XIX. De Diltmmate, feu Sylociflmo Diftributivo. 

XX. De Fallaciis. vi si 

XXI. De Materia Syllogifinorum. 

XXII. De Demonftratione. 

XXIII De SyMogi/mo Topico. 

XXIV. De Se d 





THESES TRES. 
T HES L Propofitio Singularis, in Dipofitione Sylogiftica , femper babet vim Uni- 
verfalts. 5 
Il. SyZogifmi azgal, aliique Compofiti, referendi funt omnes ad Ariftotelicos Catego 
OS, 


ricor 


III. Quanzitas non differt Realiter è Re Quanta. 


LOGICA 








PARS I 
De Apprehenfione Simplice. 





CAPUT I 
De Vocibus, earumque Significatu. 


OGICA, elt Ars ( five Peritia ) Ratiocinandi , ( feu commode utendi Ratio- 
ne.) Mentem ( feu Intelle&tum ) dirigit, in debito commodoque ufù Rationis; 
Quod Raziociniwm dicitur five Difcurfus. Nempe; Prout Logica innuit Zabi- 
tum mentis pralficum, feu Habitum Cognitivum ; eft ipfa Perifia Ratiocinandi : 
Prout Dolrinam innuit, feu Difciplinam ; eft Colleftio Preceprorum, qua hanc 
Peritiam inducant. Hanc vocant Logicams Docentem ; Illam Logic ‘tentem. 
Dicitur autem Logica ( acynd ) vr 7a abye qua Vox & Razionera fignificat & Orazionems. 
Logices Objelum ( circa quod verfatur ) funt Res omnes; ( five Reales, five Imagina- 
rie; ) Nempe illud omne quicquid fit de quo Difcurrimus, Ratiocinamur, feu Ratione uti- 
mur. 
Difcurfus autem vel Mentalis ell , & mente 1 ele (her dolo vulgo diAus; ) 
quo res mente concipimus, invicem comparamus, aliafque ex aliis colligimus. Vel Z'ocalis 
* ( a57@r apopnesxòs diétus ;) quo Mentis Cogitata & Ratiocinia Zare proferimus & explicamus. 
Utrumque Di/curfiam dicimus. : 
Que quidem Diftinétio, feu fignificatus diftributio, originem duxiffè videtur ab ambi- 
guo ienfu Greca vocis x5y@ ; tum Razionerz tum Orazionem fignificantis. K 
Pariterque, lingua noftra Anglicana, Di/cwrfàm dicimus,' tum de interno mentis Ratio 
cimio, tum de externo Co/loguio. 
Voces feu Verba ( five Scripta five Prolata,) funt Rerum Nomina, -Signaque ( feu In- 
dicia ) Cogitatuum, five concepwum mentis; quibus Cogitata noftra alii altis indicamus. 
Sunt quidem &alia figna five Indicia, quibus Cogitata noftra Indicare feu Infinuare pof: 
fumus ; Qualia funt quibus mentem fuam explicare folent Muti furdique; hominefque di- 
verfilingues , quorumaltèr alterius dialeétum non intelligit, 

Pracipuus autem, ufuque recéprillimus, & commodiflimus mentem explicandi modus, eft; 
qui Voce fit, Verbifque prolatis. 

Vocum alique (ut & Geltuum ) funt quali Nasuraliter fismificantes ( funtque | string 
fi non & omnium, nationum communes ; ) Quales fune Rifus, Fletus, Singultus, Ejulatio- 
nes, Gemitus, &c. Has autem ( utut fuas habeant fignificantias ) non folemus Zerba nun- 
cupare. . 

Verba autem plerumque dicimus, Zoces articulatas ( Gutturis, Lingux, Labiorum, Na- 
rium; gliorumque loquele organorum ope formatas, ) fignificantiam habentes ad placitum, 
féu ex propofito; communi loquentium ufù fibi attiuam. Quorum fignificatus ( & qui- 
dem alibi alios ) ufu communi & confuetudine addifcimus. Ut funt an, Cow, Horfe, 
. Sheep, &c. ( Flomo, Vacca, Equus, Quis, &c ;) Que communi confenfu fignificane ( apud 
nos ) ca Animalia qua his nominibus indigetare folemus. Que quidem non minus potu- 
Da (fiidhominibus placuiflet) aliis nominibus appellari; proutetiam alibi aliter appel- 

nur. 

Atquehxc Verba feu Vocabula cum certis Liferis ( five Penna, five Prelo, ) cxhiberi 
confpicimus ; ex communi item ufu intelligimus, = Literis hofce Sonos (communi homi- 

num 


88 


De Vocibus, eorumque Stgnificatu. Lib. 


nam confenfu ) indicari ; atque hifce Sonis rite compofitishac formari Vocabula ; atque 


- histandem vocabulis Res hafce fignificari. 


Quum itaque Vox aliqua, ex communi ufu, notum habet certumque fignificatum; ul- 
teriori explicatione non eft opus; fed fatis clie intelletta prafumitur : Eamque vocibus 
aliis ( minus forte notis) explicatum ire, fupervacanenm foret & inutile. x 

Quum vero Vox quapiam ufirpanda venit, que vel minus nota eft, vel dubix fignifica- 
tionis, vel alio” ufurpanda fenfu quam qui vulgaris ef: omnino expedit, Vocibus altis no- 
tioribus, aut minus dubris, determinare, feu explicatum dare, quo fenfu fit intelligenda 
( faltem colloci ) vox ca dubia feu minus nota. : * 

( Talifque Vocis feu Explicatio feu Limitatio ad certam fignificationem, antiquitus (6) 
Definitio dicebatur. Atque hoc fenfù, prafertim apud Mathefeos feriptores , etiamnum 
ufu venit : utut apud alios , Phyfices prafertim fcriptores, Nar4ram Rei, potius quam 
Significatum Vocis, phrafeofque, cenfetur Definizio explicatum dare. ) 

Sic, cum Canis voce, Animal domefticum, fic vulgo diétum, intelleftum volumus, nulla 
opus erit explicauone, ( utpote note fignificationis : ) Verum fi cadem voce intelleftum 
volumus, vel Stellam in Ceelis fic dittam; vel Pifcem cognominem ; vel Tabernam vina- 
riam Canis interfignio notam ; aut aliud quid, quacunque ratione, eo nomine ( utut minus 

roprie ) infignitum : Definitione aliqua, feu diftinttione opus erit appofita, qua vox am- 
bia ad hane determinetur fignificationem ; puta, Cawem Steam, Caném Pifcera, Canerm 
Taberna, aut huic fimilem; ( pariterque in lingua noftra, be Dog-Star, ibe Dag-Fib, 
the Dog-Tavern, &c. ) faltem , nifiex orationis tenore, aliifve loquendi circumftantuis, fatis 
conftare pollit quo fenfu intelligenda venit hec vox ambigua. 

Qui autem deeft vox unica (aut loquenti non occurrit ) qua rem quampiam de- 
fignemus ; Detinitione aliqua feu Deferiprione utimur, qua nominis defeftum fuppleamus. 
Ea vero definito feu defcriptio ( periphraftica ) pluribus vocibus exprefla , haberi folet 
fepenumero ( prour fert occafio ) Inftar unius vocis feu zerszini fimsplicis, ( atque ut talis 
confideratur ) quamvis revera fit ( dicique foleat ) serminas complexus, feu vox complexa ; 
utpote à pluribus compofita, complexa, feu complicata. Dicique folet ( hoc cafù ) com- 
pRxa, voce, incomplexa re, (ut qua pluribus vocibus rem unam innuit. ) Contra vero, 
Piuit, Femto ; ahaque iftufmodi, voce fingulari, fenfum complexum innuunt, poffuntque 
( cumopuseft) 1n membra fua refolvi. Quemadmodum, apud Grammaticos, vox complexa, 
aut etiam ug fententia, occurrit ( non raro ) inftar unius (ut loquuntur ) Cafes No- 
minativi, Verbo prafixt; & vox unica, ut Ca/leo, refolvitur in membra fua componentia, 
(aut fubintelleCta, ) ego calco, aut ego fur calidus. 





Cap. II 
De Individuis, Particularibus, feu Singularibus. 


Uum Verbum, Vocabulum, feu Vox aliqua, (autetiam vocum Complexio, ) rem ali- 
juam Particularem feu fingularem defignat ( cujuftunque generis aut nature res ea 
.__Hit:) Voxea( aut etiam Res ca voce indicata ) Siagu/aris dici folet, & Zudividua. 
Sic Plato, Socrates, Londinum, Athene, Sol, Luna, primus homo, Stella polaris, Anglia 
Metropolis, Rex Anglia qui mune eSt, &xc. Individua, feu Singularia, aut Voces Individue 
feu Stngulares, dici folent; ut qua Nomina funt, aut Defcripuones, particularium five 
hominum, five rerum, five locorum; & non defignant ( fingula ) resdiverfas uno nomine 
indicatas. 

Si autem contingat ( quod nonnunquam fit ) ut plures Homines ( fingulatim ) dicantur 
Plato ; ave plures Urbes Londinum; (aut horum fimile; ) idex Accidenti fit, ( eftque pro 
accidentali reputandum, ) quippe fingula hec nomina, fingulis five hominibus five locis 
rebufve indita funt fingalatim, non minus quam fi fua fingulis effent diverfa nomina. Ne- 
que intenditur Momzen iftiulmodi ut duobas Commune ( quamquam id cafù forte fiat ) fed 
utwtrigue Proprium, fu ut duobus fingularibus, duo nomina fingularis. Haud fecus ac 
vox Canis, ammalis nomen fubftantivum, in cafu refto fingulari, ( ut loquuntur Gram- 
matici; ) cademque vox (literas fi fpegtes ) adjeétive fumpta, in cafibus obliguis numeri 
pluralis, pro canis capillis; & tandem pro fecunda perfona Verbi Caro : non tam reputanda - 
erit pro voce unica ( utut eifdem literis feribatur ) quam pro tribus vocibus diverfîs, di- 
verfi ab invicem fignificatus ; que & fuis fingale fignificatibus fingulatim deftiaentur. 

Vox fingularis, feu individua, ita nonnunquam ufurpatur, ut defignet quidem remali- 
quam particulatem aut individuam, ita tamen laxeutinde non determinetur quanam fit 
cares Individua, Ut, cum indefinite dicitur 4 «Man, a Horfe, ( Homo gquidam, guidan 


Éguus, ) 


Cap.2. De Individuis, Particularibus, feu Singularibus. 89 


Equus, ) non determinando an ille Homo fit Alexander, Equufque Aucepbalts, aut quif 
piam alius. Arque hoc cafu, Individuum illud dici folet pate ca pi sera ; sa In- 
dividuum ( feu Particulare quiddam, aut fingolare ) fed Incertum ant Indeterminatum. 
(Et fimiliter, ubi dicitur Duo homines, 7res homines, Aiguot homines; totidem innuun- 
tur fingulares homines feu Individui, fed Indeterminati. ) 

Sed cum Individuum aliquod fic ufurpatur ut eo indicetur non modo unus aliguis 
ci Stra ) laxe fumptus, aut res una È 3 fed (determinate ) bocunwm, ( five res fit, 

ve perfona ; ) dicitur Zudiviauum determinatum. Sic Londinum;, Bucephalus, Alexander 

, defignant ( refpeltive ) unum determinatum. Locum, Eguum, Pam 

Individuum hujufmodi, redditur Determinatum, omni ( quocunque ) modo, unde certo 
conftet quodnam id unum fit quod eo indicatur, ( autetiam, ubi plura funt Individua, 

uenam ea fint. ) Idautem(inter alios ) tribus pouflimum modis (‘ad quosalii fiqui funt 

cile reducantur ) fieri pofle, doceri folet. 

1. Per nomen Proprium, uni cuipiam liariter inditum; Ut funt P/ato, Zirgilius, 
Bucephalus, Parnaffus, Londinum. Quod dici folet /ndividuum Signatum ; utpote pecu- 
liari nomine defignatum. 

.2. Zndicando, Monftrando, aut fimili pn n modo determinando, rem aliquam fingula- 
rem. Utubi intento digito, vel fimili indicio, individuum aliquod, indicatum dicimus, 
Hunc hominem, locum //um, rem Z/fam, Zlud de quo fit fermo, aut tale quidpiam. Di- 
citurque Zudividuum DemonStrativum ; utpote quod demonftrando determinatar. 

3. Per Defcriptionem aliquam, feu Charadterem quo fatis innotefcat quodnam fit. Ut, 
cum dicimus, Alexandri magni Patrem ; ( innuendo Philppum Regem Macedonum : ) aut 
Anglia Metropolin, ( Londinum innvendo ; ) aut Flominum ProtoplaSten, eu Primum bo- 
minena, (ano Adamum.) Diciturque Zudividuum ex Flypothefi, utpote quod, data 
hypothefi, ( feu fuppofitione, ) Individuum. determinatur. Puta, dato quod Phippus ile 
fuerit Alexandri magni pater, hoc charaétere Pbilippus ille fatis indicabitur. 

Huc referende funt defcriptiones ejufmodi laxiores, que quamvis, vivocum, certum 
individuum non determinent, tamen Emphatice fumpta È ( ut loquuntur ) xer' itexloò, 
fatis infinvatum dant, Quifnam fit, aut Quodnam, de quo fit fermo. Utputa qui, in com- 
muni fermone, dixerit 7de Cizy ( ql sir ) feu Urbem (iuperaie, ) intelligitur ( apud. 
nos ) Londinum indicare; ut qua eft Urbium ( apud nosfaltem ) precipua, & pra cateris 
infignis, Sic qui dixerit 7%e Aîng ( rr Basata) prefentem Anglie Regem cenfebitur in 
dicare, (faltem, nifi ex aliis fermonis Circumftantiis de alio quopiam he verba fieri con- 
ftiterit. ) Sic ubi 7bePoer ( Poetam xaî' itexì» ) de Zirgilio aut A/omero dicimus. 7 e Ora- 
tor ( Oratorem ) de Cicerone, aut DemoSthene. Quippe in his omnibus ( & horum fimilibus) 
certum aliquod Individuum fatis intelligitur. * 

Nomen ( quod dici folet ) ColeRivum, quamquam in fe contineat Individua plura, feu 
fingularia, (oegulins cao junétim intelligitur ; ) eft tamen ipfum (‘fenfu quo jam lo- 
quimur) Individuum. Ut, Gens derzinuna, feu laprdum Acervus.  Quamquam enim pl 
res Homines, &Lapides p/ures, fic intelligantur; faltem Genswna eft, Acervus unus. 

Idemque cenfendum eft de alio quopiam verbo, quod de pluribus Individuis feu fingu- 
laribus dicitur Colle@ive fumptis; hoc elt, de omnibus juntfim ; ‘non autem Diftributive 
fumptis ; hoceft, de /ingulis feparatim. 

Item de Zoro feu /nsegro quovis, ex pluribus Membris feu Partibus ( ut loquuntur ) inse- 
grantibus confiltente. Quamquam emm Partes feu Membra plura fint, efttamen Wnum 
ga in 1 adeoque ipfum eft ( fenfu quo jam loquimur ) Individuum; utut ( alio fenfu) 
in plures partes dividi poflit, quas /uzegrantes, teu Zstegrales dicunt; hoc eft, multa Men 
bra unum Znsegram conftituentia. 





Cap. III 
De Vocibus Communibus, feu Univerfalibus. 


Uando Vox cadem, codem fenfu, de rebus pluribus Separatim dicitur ; ( feu, idem 
Nomen, uno eodemque fenfù, rebus pluribus fingulatim attribuitur ; ) Vox ca Com- 

: munis dicitur; feu Univerfalis. . o 
Dico, Separatim feu Sti im, hoc eft, Diftributive de fingulis, ( ut modo explica- 
tumeft:) Nam fi de pluribus Colle&ive fumptis ( hoc eft, de fimul omnibus ) dicatur ; 
non erit ca Vox Communis feu Univerfalis; fed una Colleftio, unum Aggregatum, unum 

Integrum ex pluribus membris feu partibus conftans. . ; 

Dico etiam, coder fenfu. Nam fi vox cadem ì fed diverfo fenfù ( diverfo ce ) 
2 rebus 


90Ò 


De Vaocibus Communibus, feuUniverfalibus. Lib. 1: 


rebus pluribus (etiam feparatim ) attribuatur: hac quidem, utut fono vox eadem cenfea- 
tor; fenfu tamen pro totidem erit vocibus habenda quot habet fignificatus, ‘ Sic, Vox La. 
tina Cancer, defignat tum Pifcem marinum fic diétum; tum Afterifmum Cceleftem; tum 
( ne plura nominem ) cognominem Morbum : Non tamen eft ea vox, ad hc tria, Uni- 
verfalis; fen vox Communss ;. feu (quod dici folet ) commune Predicatum : fed tot potius 
Predicata diverfa, quot funt diverfa fignificata. Quxque huie fere refpondet vox Anglica 
Cab; tum de Pifce dicitur (4 Cui] a de Malo fylveftri ( ace) hujuf- 

ue Arbore (4 Crab-Tree; ) ne & Conftellationem Cceleftem memorem, & fiqui funt alii 
fignificatus: Adeoque non cenfebitur commune horum Predicatum, ( quia nonde omni» 
bus codem fenfu dicitur, ) fed, plurium rerum, plura predicata feu attributa. Verum 
vox eadem Cancer Latine, & Crab Anglice, de pluribus iftiufmodi Pifcibus di&ta, erit ( ad 
hos ) Vox Communis, {tu Predicatum Univerfale ; quia, de his quidem, ecodem fenfu di- 
citur omnibus. j 1 : x 

Vox hujufmodi Communis, de pluribus codem fenfa di&ta, feu pradicata, Zox Univoca 
dici folet, feu Preedicatum Univocum, & Univoce dici feu pradicari. Ut, cum Perrus, Pas 
lus, Socrates, Plato, & horum quilibet, dicitur Zero : quippe de fingulis vox ea dicitur 
codem fenfu. Dicique folet vox ca communis ( feu commune Pradicatum ) Univocuns 
Univocans ; caque fingula de quibus fic dicitur, Wrivoca Univocata. Que quidem voces 
Ceno ima gol fecutura ) fi parum molle fonent Latinis auribus ; ferende tamen 

unt tanquam Zocabula Artis, qualia fibi haber peculiaria Ars qualibet, aliis ( qua artem il- 
lam non tra&ant ) feu minus nota, feu minus grata. 

Vox autem, quoad fonum communis, pluribus rebus attributa, fed non eodem fenfu ; 
dici folet vox ivoca fen Predicatum AEgaivocum : Ambigui, dubiique. fignificatus. 
Adeoque Diftinguenda eît (quod dici folet ) vox fic Ambigua, fecundum diverfa fua 
Significata, ( faltem ubi ab ambiguitate metuendum foret; ) & ( Diffin6Zione fic habita ) 
determinandum ( prout fert occafio ) quo-fenfu, hac vox ita am igua, hic illic fuerit in- 
telligenda. | Dici autem folet ejufmodi Vox ambigua, guivocum uivocans ; Variaque 
fua fignificata, Mguivoca ‘ata. Sic vox Latina Cancer, Afsgurvocum AEguivo- 
cans dicetur ; illi autem fic diéti Pifcis, Morbus, Afterifmus, £iquiveca usvocata. Pa- 
sai Crab Anglicum, fgarvocum Aequivocans 5 & 1be Grab-Fifb, Crab-Apple, Crab- 

ree, 1.1 Eguvocata. 

Inter hac duo ( Univocum & AEquivocum ) medium quali intercedìt ( quod dicitur ) 
Analogum, feu Analogicum ; quando duo ( plurefve ) fenfus, nec plane dia ae ( ut dici 
vere pollit vox Univoca ) adeoque fit quidem gurvoca vox ; habèar tamen unus ad alte- 
tum Analogiam, Similitudinem, feu Proportonem aliqum; prout fere funt Metaphorice, 
aliave Figurate vocum fignificattones. Sié, de Pifuris dicimus, Hc Rex eft, illa Regi- 
na,&c. innuendo Regis Pituram, Regina Piffuram,&c. Quamvis enim Flomo,.& Piffura 
bominis, fint res plane diverfa, nec eodem nomine codem fenfu dicenda ; eft tamen FZiec 
fic di&a ob cam quam ad 7% habet fimilitudinem. Sic, Literarum ( aut Literatorum ) 
Patronum aliquem, Aecematens ( analogice ) dicimus; co quod talis jam fit, qualis olim 
fuerit Miecenas. Pariter fi Stellas fixas diceremus totidem Soles; eo quod ( Solis inftar ) 
lucem fuam nativam babeant, non ( ut Luna ceterique Planete ) è Sol mutuatitiam $ 
(utut, ob immenfam è nobis diftantiam , minuta videantur. ) Idemque de aliis Vocibus 
cenfendum, fenfu Metaphorico, aliafve Figurato feu Tropico ufurpatis. 

Talis autem Vox, in communi locutione, prefumitur (ut plurimum) cam retinere fignifica- 
tionem, que fibi propria eft & nativa ( adeoque potior fignificatio, ) nufi alias declaratum fue- 
rit, autex fermonis circumftantiis aliafve infinvatum, ut figurato fenfu fuerit intelligenda. 

Hujufmodi autem vox fguivera, Ambigua, aut etiam Analoga, quamvis fenfu aliquo - 
dici poflet 7ox communis duobus illisaut pluribus fignificatis : ea tamen quam Zocems Com 


°° smunem feu Univerfalem hic dicimus, de ea scio intelligenda elt_quam Univocanz 


diximus; qua codem fignificata pluribus attrbuitur. 

Hujufmodi Wniverfale, dicitur Predicari de Particularibus fibi fubjedtis; hoc eft, illisat- 
tribui, de illis affirmari, feu dici de. Eaque Parzicularia, de quibus predicatur feu affirma- 
tur hoc Univerfale, eidem Swbjici dicuntur ; ejufque efle Subjelfa Pradicationis ; hoc eft, 
de quibus illud Diciter, feu Predicatar ; faltem aprame eft pradicari. 

duod quidem Subje&fums Predicationis, ex adverfo diftinguitur ( feu, ut loquuntur, cer- 
tradiftinguioe) Subjetto Inbafionis dito. Utputa, cum Accidens dicitur £/ein fubje- 
&o, aur tubjetto Zuherere ; ut Albedo in Pariete qui itaque éft iltius Albedinis Sata 5) 
aut Scienzia, vel Virtus Movalis, in Homine, ( quiett itaque hujus Scientia feu Virtu- 
tis Subjefum: ) dicitur hoc Subjeltum Inhefionis. 

Atque hinc eft quod foleant diftinguere Dici de, & £ffe in. Illud de fubjetto Predi- 
cationis dicitur ; hoc, de Zmbefionis fubjetto. Sic verbi gratia, fi dicatur Z/omo ( fcit, 
fen) ef Sciens; Vox Sciens, dicitur de homine, ut fubjeSto Predicationis : Sin dicarat, 
Homini ineft fcientia ( feu, homini competit Scientia; ) Scientia jam intelligitur e/fe im 
homine, ut Subjetto ZuAe/ionis. 

Huc 


Cap.4. De Predicabilibus tribus primoribus. 

Hue referendum eft quod, de Demorsimativis, tradere folent plerique Logici ; pro quo 
malunt alii Conjagaa dicere.  Quibusinmuunt Voces ab cadenze origine, (.& ejufdem quafi 
cognationis, ) fed varie terminatas; aut aliter faltem:inflexas ; prout,: in vocum Derivatio- 
nibus, variis modis contingit. Ut, 5owus, bonitas : Prudens, prudentia ; Longus, longitu- 
do; Superbus, fuperbia ; horumque fimilia. In qui omnibus, vox Prior eft qua Concreza 
dic foleo ( Qualitatem innuens una cum Subjetto in quo eft ; ) Pofterior, que dici folet 
AbSirafta, ( que Qualitatem per fe confiderat, &quafi.à Subjetto Abitraétam. ) Ubi Cor- 
cretum quod vocant, intelligitur dici de Subjeîto [preenang ) diffraffum vero, efle 
im fubjetto ( argine A : 

Atque hic tria confideranda docent, Denominatum, Denominans, & Denominativun, 
Utputa, cum 7? denominatur Prudens : Denomzinatum hic ellè dicunt Zirum ipfum qui 
fic denominatur ; Denominans autem et Prudentia, feu qualitas in Abftrato unde fic de- 
nominatur; Denominativam vero eft Prudens, feu Vox in Concreto, qua viro fic denomi- 
nato attribuitur. : n 

Si vero hujufmodi yoces, Significationis ita cognata, non fint item cognata Originis, dici 
folent, Denominativa, Re tantum, non Zoce: Cujus exemplum, in Greco, exhiberi folet 
emwddiss abdperò, cum enim ab deerì non dicatur Grace deil@r (avi tale quodpiam deriva- 
tum ) ejus loco cmsdefor dicunt wrzute praditum : Hoc Latine redditur apud Logicos, vr- 
tus& fd; mallem virzias &probus ( quia virtuofas, Latine non dicitur ; fed ejus loco 
probus, pro virtute predito ; utapud Gracos mdaigr : ) & pariter in aliis, ubi Deromina- 
tivo fenfu Logico, non refpondet Grammatica Derivazio. Contra vero, ubi Grammatica 
derivatio, non exhibet Denominativum Logicum; dicitur denominativum, ce tantum, non 
Re; ut, d Zino, Vinolentus ; quippe Zinolentus non tam Zino preditum fignificat (ut fit 
Logice Denominativum ) quam Z7m0 deditum. Denominativum vero Re © Ze, dicunt, 
quando Grammatica Zerzuazio cum Demominatione Logica confentit; ut cum ab Ztrierate 
denominatur quis Ebrius. È : 

Alia quidem funt, apud Logicos, Conjagata innumera, ( ficut, apud Grammaticos, Deri- 
vata; ) utputa, è /wperdia dicetur, non modo fuperbss, fed fuperbior, fuperbe, fuperbire, &c. 
Et nonnunquam mutata vocis. origine , fed retenta fignificationis cognatione, ut donzs, 
melior, optimus, bene, &c. ( Qua itaque fenfu cognata dicas, mon voce : ) Sed Logici, ubi 
Denominativa definiunt, vix aliud refpexifle videntur, ‘autgrandius aliquod voluille tra- 
dere, quam, quod A0/fraZam ( ut: pradentia ) intelligitur ef(e se (-homine ) fubjefto deno» 
minato ; fed Concretums ( ut pradens ) dici de eodem ( puta, homine; qui, è prudenzia, de- 
nominatur prudens : ) Idemque fubjeAum, ratione hujus, dici /ubjed#um Predicationis ; 
ratione illius, fubje@um Inbefionis. Ù 





Cap. IV. 


De Predicabilibus tribus primoribus; Genere ; Specie; 
€ Differentia. i È 


Uum plura fingularia feu Individua, aut res plures' Particulares , ‘comperiuntur, in 

communi aliqua Natura five (ut loquuntur ) Effentia ; autetiam in communi ali- 

quo Accidente, aut Accidenubus, convenire ; dici folent, Res qua generis; ejuft 

dem nature, aut umiufimodi res, auttali aliqua appellatione: qua aliqualem inter fe conve- 

nientiam innuat.  Solentque communi aliguo ‘nomine infigniri, quo communis ea five Nè 

xura, five Qualitas, five i leg Per fitin quo conveniunt, fignificetur, Sic Perras, Parò 

lus, Socrates, &c. ( preter hac fibi propria nomina, ) vocantur F7omines : Bucephalusj at 

ue id genus alii, vocantur Eguî: «Melampus, Fylaftor, Black foot, Ringwood, &c. Cenes 

diana: Londinum, Oxonium, Atbine, Roma, &c. Urbes. Alexander, Darius, &c. Re- 
ges, aut etiam Milites: Pariterque de aliis Nominibus plùrium communibus. 

Nomina hc Communia, Grammatici Appelativa vocant ; Logici, Wniverfalia, & Pre- 
dicabilia ; ( vulgus, voces Generales, feu nomina Generalia vocant. ) Logicis Predicabilia 
vocantur, ut qua apta funt Prediceri ( hoc elt dici feu affrmari ) de piorilia : Untver- 

falia vero, utqua univerfis ( id genus ) competunt. 

Horum Univerfalium, feu Vocum Communium, aliz innuunt Quid ea res fit que fic di- 
citur: Alia, Qualis ( feu cujufmodi ) fit. 

Utpote cum, de Socrate aut Platone, dicimus, elt Z7omo, Animal, Subftantia, &c. his vo- 
cibus explicamus Quid e/#; ut qua ipfius Nazuram five E/fentiam exprimunt.  Suntque 
voces que funt, ejufdem generis omnibus, commzsnes : Adeoque apta dicuntur Predicari de 

ibus in Quid, hoceft, dici feu affirmari de pluribus, rime interroganti Quid eft. 

Quando autem de codem, Socgate aut Platone, dicimus illum. bara elle, Procerum, Sa- 

*03 pientemz 


9I 


92 


De Predicabilibus tribus primoribus.  Lib.i. 


pientem , Prudentern, Divitem, Virtute preditum, aut iftiufmodi aliquid : Jam dicimus 
( non tam Quideff, quam ) Qualis elt aut Casufrrnodi ; quibus puta Qualitatibus aliifve ejuf- 
modi fit inftrutus. Que itaque dicuntur Predicari (de pluribus utiufmodi ) im Quale. 
Hoc eft, Refpondent interroganti Quals e/f. b : * 

Jam vero iftiufmodi Nomen Commune, feu Vox communis, communem aliquam Narw- 
ram feu Effentiam exprimens, qua hujufmodi plura Particularia, Singularia, feu Indivi- 
dua conveniunt ; fi magis Specialis fit ea natura, Species dicitur ; fi is Generalis, Genas. 
Utpote, fi de Socrate interrogatus Quid fit, Zlomimem cile dixero ; Effentiam ejus feu Na- 
turam Specialem indico : fi vero Anima! dixero, etiam fic Naturam feu Eflentiam ejus. in- 
dico, fed Generaliorem, & latitudmis amplioris , pluribus (quam eratea prior) commu- 
nis; /omoitaque dicitur Species ( utpote naturam Specialem Socratis infinuans; ) Ani 
vero ( naturam ejus magis Generalem indicans) dicitur Gems; utrumque autem dicitur, 
de Socrate, Predicari in Quid, ( illud quidem magis Specialiter; hoc, magis Generaliter. ) 

Et quoniam plures elle pollunt Generalitatis gradus, (quippe vocum generalium alia 
funt generaliores, ) quod omnium Ampliffimum eft (in cadem ferie ) genus Generaliffanum, 
aut /ummam genus dici folet, (prout, in ferie rerum fubftantialium, Su6ffanzia dici folet 
fummun Genus; ) Qua autem naturam omnium (ineadem ferie ) maxime fpecialem ( feu 
minima amplitudinis ) exprimit, Species Specialiffima dici folet, ( fic, inter fubftantias, Ho 
mo, Equus, Canis, &c. haberi folent Species Specialiffime, de Alexandro, Bucephalo, Me- 
lampo , &c. immediate predicantes. ) Qux autem Naturas intermedias indicante ( neque 
omnium amplillimas, neque omnium ftriéhiflimas ) Stdalterna dici folent five Genera five 
Species; & alternatim funt nunc Genera nunc Species : ratione quidem Vocis Generalio- 
ris, Species dicetur(. vox ea mediz amplitudinis ; ) ratione Specialioris,. dicetur Genus. Sic 
Animal, refpettu Subflantie, aut Corporis animati, Species erit: fed, refpetu Zominis, 
Bruti, Canis, Equi, &x. elt Genus.  Similiter, Brutum eft Species. Animzalis, fed Genus 
refpettu Canis. d n. 

Binc Genus generaliffimum ( feu fummum genus ) illud effe dicitur quod ru est 
Species; Species fpecialiffima, qua nunguam eft Genus : Sed Genus fubalternum, & Species 
lubalterna, nunc Genus eft, nunc Species, proutad voces ftriétioris aut latioris (quam ipfa 
eft ). fignificatus refertur. 

Verum quidem elt, quod vox Z#e0, qua, apud Logicos, cenferi folet Species infima 
( adeoque non Gens, ) communi tamen loquela etiam pro Genere cenferi, ( ut, cum Ge- 
nas pin dicimus; ) utquod fit Perri, Pauli, Fobannis, aliorumque hominum gene- 
rale nomen, feu nomen commune ; ( nec quidem aliud innuit, in communi locutione, Ge 
mus, quam vox communis feu generalis. ) ici tamen ( plerique ) Generis nomen, non de 
omni natura‘communi ( ut elt Zoo, alixque fpecies io | ufurpatum volunt, fed de 
eis folum qua latioris funt fignificatus & p/wzb4s Speciebus communes. 

Sic, in Porpbyrii arbere ( fic difto, quia Porphyrius in Zfagoge fua, feu Introdu&ione 
fuain Ariftotelis Logicam, fic quafî' 0 ramos diftribuit. Sub/fanziam ; ) Subflantia ( que 
eft fummum Genus) diftribuitur in duas Species; Subftantiam Corpoream (on Corpas 
dicimus, ) & Zcorpoream (hoc elt Spiritum; quales funt Angeli & hominum Anime.) 
Deinde Corpus ( quod fubltantia Species eft; fed & ipfum eft Genus fubalternum, ) dividi» 
turin duas Species; Corpus Animatum ( quomodo dicimus Corpora Z7ventia, feu vitam 
habentia,) & /nanimatum, ( qualia funt ea Corpora qua vitam non habent ; ut Zerra, 

ua, Lapides, Mineralia, &c.) Deinde (harum fpecierum una) Corpus Animatum, feu vitam 
ha diftribuitur ra sfubalternum ) in Senfibile feu Senfitivum,( quod Aninzal di- 
cimus, ) & Znfenfibile feu Infenfitivum, ( qualia funt Plante ; ut Arbores, Herbe, Flores, 
&c..que Vitam quidem habent, fed non Sex/um.) Deinde( harum fpecierum alteram ) 
Animal, diftribuune (ut Genusfubalternum ) im Rationale ( Hominem diétum) & Zira- 
zionale ( quod Brutum dicimus ; ur funt Beffie, Aves, Pifces, &c. ) Atque tandem 
omo (ut fpecies infima ) in fua diltribuitur Zudividua, feu homines fingulares ; ut funt 
Plato, Socrates, Paulus, Petrus, Johannes, Richardus, ci Qui ideo dicuntur /ndvizua, 
quia in plures partes /sbje/fivas ( ut loquuntur ) diftribuì non, poflunt, cum /ingulares 
fin, & quilibet corum Wizicas, non pres. 


Cap.4. De Predicabilibus tribus primoribus. 


Arbor Porphyrii. 

Subftantia 
e —_ 
Corporea Incorporea, 

ag Corpus Spiritus. 
r__—————___T_4t_oar 1 
Animatum . Inanimatum, 
> Animatum 
e fee” 
Senfitivamt Infenfitivum, 

— Animal Planta. 
| ramo ___—_——————— 
Rationale — _ Zrratiomale, 

. — Homo Brutum. 
s) 
E ST PE P 
® È è Ss g 8 S 
s. a R "6 
G 


Verum quidem ell, ag Socrate (& alia fimiliter Zudiiidua ) dividi in Partes alterius 
generis, quas Zuvegrales dicimus, ut funt Srachinm, Manus, Pes, aliaque Membra inte- 
grum complentia ( de qua divifione non hic agitur : ) non autem in plures ( ut loquuntur ) 
Partes fubjettivas, feu fubjelfa Predicationis ; ut cum Generale aliquod in fua Specialia, 
fev Parzicularia, diltribuitur ; quorum fin ula communi illo feu generali nomine a pellane 
tur; qua itaque in eo feu fb eo Generali dicuntur contineri. Ut Pesrus, Paulus, de (ut 
partes fubje&tive, ) conzineri dicuntur, /ub, vel in, generali appellatione Z7omzinis, aut Ani- 
malis; & Bucephalus VO) in vel fub communi nomme Zgui. Et fol numero dif: 
ferre dicuntur tot bic & ille ) non autem Specie, Genere & Natura. Quippe omnes Zomi- 
nes in communi domzinis natura conveniunt ; ( Genus Fumanurm ditti : atque omnes £74# 
( feu genus equinum ) communi razara ( feu i > cie ) Egui. . 

Atque hac quidem duo, Genus & Species, dici foletit duo prima Predicabilia. Quorum 

uidem Species ( inffmam intellige ) predicari dicitur, de rebus pluribus meuszero tanzim 
ifferent pus. ® Genas autem, de pluribus Specie differentibus.. Ut Z/omo, de Platone, So- 
crate, aliifque hominibus ; qui quidem pluresfunt, fed quorum wa elì wasura, & quidem 
Specialis: Animal autem de ommibus Animalibus, five Zlomines fint ( quia ama fpecies ett, 
five ruta, quorum quidem funt adhuc p/ures fpecies, ( Equi, Canes, Beves, Anferes, De 
phini, &c. ) de Alexandro puta & Bucepbalo ; qui non numero tantum ( nt duo /udividua ) 
fed matura feu fpecie difterunt; cum alter 7/00 fit, Ezuws alter. 

Et quidem ubi plura funt /ubordinara Genera (unum fub alio in cadem ferie, ) ut Car- 
pus, Animatum, Animal, relpectu beminis ; id quod cateris propinquius cit, vocari folet, 
genus Proximum, quod longius abelt, genus Remoram, ( & quidem eo remotius, feu miagis 
remotura, quo longius abelt: ) & /pecies fimiliter, proxima & remota. Sic, Fominis, ge- 
mus proximwn et Animal; Animatum vero, genus Remotum ; & Corpus, adbuc Remo- 
tius. Et Corporis quidem fpecies proxima (hoc eit, proximiarum altera ) elt Animatuni (feu 
Fivens, ) Animal vero fpecies remota ; Flomo, adbic remotior ; utqua longius diftant in 
eadem fubordinata ferie. 

Ubi vero, fub codemgenere, dux fpecies ( plurefve ) xqualiter inde diftant, fpecies Goor- 
dinate ( hoc e{t, ejufdere ordinis ) dicuntur; item fpecies Oppofite : ut bono & brutum re- 
{pettu Animalis, cut Zmmediate fubjiciuntur, funtque inter fe fpecies Oppofita:. 

Tertium Predicabile, dicitur Diferenzia. Atque hac quidem, cum gezere, dicitor con- 
Stituere pecterm. 

Dicitur autem Differentia, co quod per hanc differat Oppofitarum fpecierum una ab al- 
tera. Sic, demo & brutum, qua fub Anmsalis genere, {unt oppofite fpecies ; conveniunt 
quidem communi Genere, ( cam utrumvis fit 42/194) ) fed co inter fe differunt quod alte- 
rum fitrazionale, qua elt Diflerentia conftitutiva AZomwnzs ; alterum srrazionale, qua eft ita- 
que Differentia conftitutiva Brazi Et pariter dicendum de aliis, in Arbore Porphyriana; 
oppofitis Ditterentiis : ut funt, corporezme, incorporeum; animatum , inanimatuni s fenfiti- 
vumn, mfenfitivam. 

Atque ha quidem differentie, duplum fortiuntur munus. Quorum alterum eft dividere 
( feu diftributre ) genas ; (ut cum animal per oppofitas Differentias, rarionalis &'irrattona. 
lis, diftribuitur in oppofitas fpecies, A/omzinis & Bruti:) Alterum eft, conffiruere fpecitm, 
{ uc, quum razionale, una cum azimiali, conftituit fea complet naturam, feu fpeciem, bomi- 
nis : contraque, irrazionale cum amimali conftituit naturam 2ragi. ) Et refpettu illius mu- 

. neris 


93 


94 


De Duobus poffremis Predicabilibus. Lib.1. 


neris dicitur differentia divifiva ; refpe@tu hujus, differentia conftitutiva. Sic Rationale eft, 
«Animalis, differentia divifiva ; cademque, Z/ominis, differentia conffitutiva. |. 

Et quidem Difterentia Specifica dicitur, qua conftituit Specie , ( infimam, intellige ; ) 
Generica vero, qua conftimiit Genzs, feu Speciem fubalternam, qua itidem Genus eft. Sic 
Rationale ( conftitutivum Hominis ) difterentia Specifica dici folet, & Sen/itivum ( confti- 
tutivum Animalis ) ditferentia Generica. 

Sed & differentia Proxzma dicitur, que proxime conftituit; ezsota, que remotius : fic, 
refpeîtu Z7ominis, Rationale elt differentia Proxima ; Sen/itivum, Remotior. 

Diciturque Differenti, Pradicari de piece » Specie vel Numero differentibus. Nem- 
pe, de pluribus Murzero faltem differentibus, predicatur etiam differentia /pecifica, ( nempe 
deeis omnibus de quibus, quam ea confltuit, pradicatur fpecies, ) ut Razionale, de So- 
crate, Platone, reliquifque Afominibus.  Differentia autem generica, etiam de pluribus Spe- 
cie differentibus (de quibus pradicatur ipfumgenzs cujus eft hec differentia conftitutiva, ) 
ut DE ins de Alexandro & Bucepbalo. | (e 

Differentia denique Predicari dicitur ay Rwele: Quia refpondet quaftioni Quelis eA. 
Quippe cum de Zorzine ( verbi gratia ) interroganti Quid e/t, refpondetur Anima) ( quod 
genus eÎt; ) interroganti 3 uale Animal, reipondetur Rationale, ( qua cit Differentia, 
qua ab Animali Bruto diftert. ) Verum, quia eadem Differentia, una cum Genere, complet 
ipfam ( Hominis ) Ellentiam, que, Qiid4 e/? homo, complete docet: dicitur item in Quale 

id pradicari, aut etiam ( Cada Sol) in Quale Efntiali. Non modo quod dicat Quale 
fit illd Quid, (quod interrogati, quid eft, relponfum erat, ) puta, Qual Animal: fed 
quia hoc ipium Quale, ingreditur Efenziam (feu Quidditatem, ut loquuntur ) Hominis: 
cujus quidem tota Eflèntia ( qua Qeid'e/? oftenditur ) nonineo tantum confiftit, quod fit 
Animal (nam & fic Brutum eft) fed quod fit Razionale Animal. 

Alia vero Predicabilia (de quibus poft dicetur ) dicuntur quidem in Quale pradicari ; fed 
in Quale Accidentali. Ut, cum Socrates, Rifibilis efle ( Riftva facultate praditus ) dicitur, 
aut etiam Albus, Grecus; Philofophus, &c. qua de illo dicuntur Pradicari Arcidentaliter ; 
non, £/fentialiter. 





Cap. V. 
De Duobus poftremis Predicabilibus; Proprio & Ac- 


cidente. 


Reeter illa tria Predicabilia, Genss, di tgp & Differentiam, que Predicari dicuntur 

entialiter ; ( mne quibus Subjedti Zffenzia continetur: ) alia fuperfunt duo, qua 

de Subjetto Predicari dicuntur ( & quidem de pluribus ) fed Accidentaliter, aut extra-effen- 

rap i ( utpote qua quidpiam exsrarei e/fentiam indicanti. ) Qua Proprium & Accidens 
hci folent. 

Proprisms Str, (ftriéte fumptum ) tale quidem cenfetur, ut quamquam Subjedti fui (de 
uo pradicatur ) Effentiam non conftituar ; cam tamen neceflario comitatur; atque ab ea 
wit, ut confequens neceflarium, & quidem incommunicabile. 

: Verbigratia. Siponamus Linee Re&z effentiam, in hoc fitam, quod (è 7 ) ex equo 
Jaceat inter fua punéta ; aut (quod Anglice diceremus ) /es ju/f between its points: (La 
tina autem vox, Euclideo è ire exafte refpondens, vix occurrit. ) Autetiam fupponamus, 
Re&itudinis notionem, ita ex communi ufu notam & fatis intelle©tam, ur cam notioribus 
vocibus ( quam ipfa eft ) haud poflimus explicare. ( Quippe ita notum eft cuique, quid id 
fitquod volumus, cum lineam Rea dicimus, non curvam ; utfacilius fit id mente con- 
cipere, quam notioribus verbis explicare. Ut vel ejufdem Definitioni per notiora verba 
non fit locus, vel ea faltem non fit opus. (Quod & in aliis fimplicibus notionibus non raro 
contingit.) Abea Refe effentia (five per cam definitionetm, fiveex communiufu, re&e 
intelletta ) neceflirio confequetur, cam eflè omnium intra cofdem terminos brevij 

Quod quidem è Re@itadimis notione ( intelleStu melius concepta, quam poflit vocibus  ex- 
plicari, ) tam immediate confequitur, ut Vix /fedio alicui locus fit quo poflit Demonftrari. 

Quippe fi ponamus Lineam AB ref&tam efle (puta qua per R tranfe- 

B at,) atqueanimo fimul concipiamus quid fit Re@Pum e/fe ; fieri non 
die C..- teft (animo ftatim confentiente, etiam abfque probatione ) quin ca 

d revior fit quam alia quavis, putaque per C tranfeat. Hoc itaque 

Proprium dixerim ( feu Proprietatem ) Linea Reéfe.. Quod quidem non Conffituit + 
tudinem (utquam natura priorem putemus quam Zrevi/firzzar: e/fe ) ab ca tamen immediate 


fluit. 
Aliam 





Cap.s. De duobus poftrems Predicabilibus. 


Aliam Reffe Proprietatem dixerim, quod fit ( inter cadem' punta) Wica. Quippe fi 
reéta quapiam jungat A B puntta, ca cum ARB (quamreftam ponimus ) coincidet ; 
eruntque alie omnes ( inter eofdem terminos ) alio defle&tentes ( ut ACB) Linea Curve, 
non Reéte. a P È x | 

Quod autem, apu pone, tequentiflime occurrit hujus rei exemplum, eft, Ri/ibilitas, 
( feu Ridendi, sind Fiendi, facultas ; } que cenferi folet ita Hina Prova quid; 
atque è Razionabili fluens immediate, ur hanc necellàrio confequatur. 

*. Nequeeftnecefle ut hic anxie difputemus, an hoc (de Ri/ibilitate ) omnino rette fta- 
tuatur; fed, dato quod fic fe habeat, appolitumerit hujus ret Exemplum. Quippe, 
Proprium ( hic loci ) feu AffefZionerm Propriam, id intelligitur, quod ab Eflentia feu For- 
ima rei immediate fluit, eftque cum ea necellario conjunétum, necoriri poteft aliunde. 

Hinc eft quod Convesmire dicatur Omni, Soli, & Semper. ( Ut Rifibilitas, cenferur Omni 
homini, hominique So/, & huic Serper convenire. ) Quippe fi ab Eflentia immediate fuit, 
ubicunque eft hec £/entra , ibidem erit & hac Afelio propria ; adcoque Omni competit 
cui competit hec eflentia ; È quidem Semper : Atque fi cum ea fic connexum fit, ut aliuade 
oriri non poflit ; etiam huic So competit. 

Atque hoc eft quod dicunt Converibiliter pradicari. Puta, fi Ommis Reffa eft ( inter ea- 
dem extrema ) linea breviffima ; & Omnis ( inter cadem extrema ) linea breviffima eft Retta. 
Item ( quod paffim dici folet ) Omanés bomso eft Rifibilis, & Omne Rifibile ef Homo: (dato 
fcilicet quod Rifibilitas fit ita cum Razsone connexa, ut ubi altera eft alteram item elfè fit 
necelle. ) , " . 

Etquamquam Vox Propriam non raro de aliis dicatur quibus hie charafter non conve- 
nit ; cum tamenhze fit Genuina Propréi notio, eo magisminufve rete & accurate res ca 
dicetur Propria, quo magis ei minufve competit hic charagter. * 

Nam revera Vox Proprium, laziori fenfu nonraro occurrit, atque in fignificata non pa- 


rum ab hoc diverfo. ( Quod & in omnibus fere vocabulis ufu occurrit; nempe, ut nune* 


laxiori, nunc ftriftiori fenfu ufurpentur ; mune proprio, nune figurato. ) Sic Orznino ‘pro- 

suon ( cìnzior) dicimus Fudicem jufte agere, (’Tis very proper for a Jude to do juft things;) 
ps eft, ommino convenit , congruum eft , decorum eît: ( Non, quod autfoles Judex, aut 
omnis Judex, & quidem ferzper jufte facit; fed expedit ut faciat. ) Item, Vox Camis, .( dici- 
mus) proprio feat notat animal domeflicum fic diffum; ( nec folo tamen hoc fenfu, nec 
Semper, ufarpatur ; ) fed fenfu improprio & figurato, de cane Piffo, aut cane CaleSti, dicitur. 
( Ubi fenfus propriws, idem ct atque primarius, pracipuussgenuinus. ) Sic domus ) 
corpus proprium, &c. de fuo cujufque dicitur. Aliaque multa funt ejufdem vocis figni- 
ficata. i 


Interalia, vero, hc faltem Quatuor è Logicis notari folent. 

Proprium primo modo, dicitur , quum quid alteri convenit Sbk, fed non Omni. Sic Ho- 
snini propriuma ef, dicitur, e/fe philefopbum; hoc eft, ex omnibus animalibus, /oli borsini 
competit philofophari ; mon om: tamen homini. Da 

Proprium dose modo, ia competit Onenî, fed non Soli : Sic Hominis propriam elle 
dicimus dipedem effe : Hocett, omni: È 
ftrofo,) ex nature lege hoc convenit. NonfoZitamen; nam & Alizes item bipedes funt. , 

Proprium tertio mado, quod Omni & Soli competit, fed won Semper. Ut Flomini, cane 
fcere. Quippe omnes homines( plerique faltem) & quidem /o4 ( quantum el obferva- 
tum ), camefcere folent; nec femiper tamen, fed 7 fenio: Hoceft, plerique. homines, qui ad 
fenium perveniant, canefcere folent; quod de aliis animalibus non eft obfervatum. Neque 
énim nimis rigide intelligenda fune hujufmodi eftata. Sic propriwra cujufgue elt, quod eft 
Suum folius. i Va : n. 

Proprium autem guarto modo, ( quo fenfu hic intelle&um volunt, Propriwm, quod dicitur 
Predicabile, ) quod Omni, Soli, & Semper convenit. Ut, Zlomini, Rifibilem effe: (Quippe 
homines ol, & quidem omnes, quamvis non rideant femper, femper habent redendi facul- 
tatem.) Quodque ita cuipiam convenit; ftriétillimo fenfu dicitur Proprium : ( & quidem 
quod ficconvenit , pre/umitur, ex rei natura fic confequi, utcum ca neceffario fit con- 
nexum. ) Atque hoc quidem Proprium eft quod dicitur convertibiliter predicari. ( Reli- 

ua vero, utut Propria nonnunquam vocentur, ad Accidentia qua vocantur communia, te 
renda funt. 

Verum nilo et, hoc comvertibiliter predicari, non minus Differentie convenire, quam 
Proprio predicabil. Quippe non minus dicimus, Omnis bomso eft Rationalis, & Omme ra: 
Zionale eft Homo, quam quod Omnis bomo eft Rifibilis, &» Omne rifibile et Homo. Sed 
cum hoc diferimine : Differentia ( quod Pradicabile dicitur ) de fubjeto fuo pradicatur 
ut Éfentiale quiddam; «eltque Confitutiva Effentia. Adeoque Differentia Efentialis dici 
folet ; diftinionis gratia ; ( nam fune & ale Ditterentie, Accidentales ; quibus res ali 
abaliis differunt.) ‘Propriuma autem ( Predicabile ) illud efle volunt, quod Eftnziam 
quidem mon tonflituit ( ut pars ejus ellentialis habeatur, ) fed cam confeguitur, atque inde 
refultat, eftque cum ca secefiio comnexa. sua da 
I 


95 


omni homini ( integro, intellige ; non manco, autalias mom . 


98 


-bradimantabitato Li. 


Cur fuerint precife Decem ue plura, neque pauciora, ) tuiffe puto, magna ex parte, 
arbitrarium : Guemadmodom inizia aliquis Tratatum fuum in Libros & Capita 
titur. Quamquam enim id fibi proponit Author, ut res congeneres conjungat, arque 
colare obfervet in diftribuendis & partiendis aliis; multum Prudentia tamen fua reli- 
uendum erit, quot & quam longa ha iturus fit Capita, & quo ordine difpofita. Pariterque 
Iriflocie ( aut quifquis primus fuerit harum Categoriarum conditor ) utut Decorum ali- 
quod in rebus fecundum Clafles diftribuendis fervari vellet ; multum arbitrio tamen fuo 
permittendum erat hac in re. Et quidem fi Su2/fanziarum Claltem unicam, in plures  parti- 
tus fiuiffet ; & fimiliter Quarzitaris, & Qualitatis Pradicamenta fatis ampla ; aliguaque ex mi- 
noribus sE funt Quando, Ubi, Situs, & Habitus ) in pauciora contraxiffet : non effet cur 
de co quifquam conquereretur. Verum, prout nunc diftribuuntur, non ita incommode fa-, 
um judicemus, ut propterea recepros turbemus limites. Non magis quam quis debeat no- 
vam Regni Anglix in Comitatus diftributionem moliri, co quod Eforacen/is & Lincolnien- 
fis Comitatus, fint reliquis plerifque ampliores ; Ruzlandia vero cateris multo minor. 





Car. VII 
De Predicamento Subftantia. 


Redicamentorum primum atque precipuum, Sw2fanzie ( 7% iciss ) nomen fortitur: Sub- 
Stantias, feu res SubSFantiales omnes complettens. 

Subftantias vocant iltiufmodi Res feu Ensia, qua quali de fuo £/e habent; funtque 
Entia per fe : non ( ut Aecidentia ; qua à Subftantia fuam Effe mutuantur ) aliunde plane 
mid ut 2720dì rerum potius quam res ipfe. 

Adeoque definiri folet Subitantia, xs per fe Jub/iffens, © /ubftans Accidentibus. 

Que ad hoc Predicamentum pertinent /udvidua feu Particulares Subftantiz, dici folent 
Subflantie Prime : ( ut Socrates, Bucephalus, &c. ) Univerfalia vero, fu Tae era 
Species & Genera, ) dici folent Sub/fantie Secunda : (ut omo, Animal, Corpus, &c. ) Eo 


- forte quod Zudrvedua illa, fint originales & primarie fubftantia, atu exiftentes è Univerfalia 


vero fint fecundarix fubftantia, mente noftra formate; dam plurium fingularium inter fe 
in communi aliqua. natura convenientiam obfervamus,. caque proindein varias quali fami. 
lias feu claffes diftribuimus, cifque nomina ( prout nobis expedire videtur ) ‘imponimus. 

Poffunt autem Subftantia (creatas, intellige, ) fic non incommode diftribui, fecundum 
Philofophiam per aliquot ante nos fecula receptam. Sunt utique vel 


Imcorporea fcu Spirituales ( quos Spiritus dicimus ) ut funt 
per, Boni, 
j tgeli 4 vali 
Anime hominum. 
vel ca » feu Materiales, ( qua Corpora dicimus ) Sunt autem ea corpo- 
ra, Vi 
Stmplicia ; eaque vel 
bi ; (ut So, Zuna, Stelle, &c.) vel 
Elementaria ; utfunt Elementa quatuor, /ewis, Ar, Agua, Terra, 
«Mixta, feu compofita; eaque vel 
RE 0 ip mixta; (vt funt Nubes, Nîx, Grando, aliaque Meteora; ) vel 
Perfelle mixta. Eaque vel 
secon feu vite expertia ( ut funt Lapides? Meralla, altaque miinera- 
lia: ) ve > 
Animata, feu vitam habentia : Atque hac, vel 
Infafitio, que fenfu carent, ( ut funt Pansa, Herbe, Flores, Arbores, 
&ec. ve : 
Senfitiva, feu fenfu pradita; Qua Anizalia dicimus. Suntque ea, vel 
Irrationalia, Rationis expertia; puta 
Beftie, ( ut Leo, Urlks, Elephas, Camelus, Equus, Bos, Canis, &c. ) 
stes, ( ut Aguila, Cygnus, Anfer, Anas, Firundo, Paffer, doc. 
Pifces, ( ut Cete, Delphinus, Salmo, Falec, Lucius, Carpio, &yc. ) 


Reptilia, ( ut Angus, Vipera, Serpens, Vermis, &c. 
radiata A ratione pradita; ut pig 00) 


Atque 


? 


Cap.8. De Predicamento Quantitatis. 


Atque ad horum capitum aliquod, reduci poffunt ( fi non omnes) plereque faltem Sub- 
ftantie, hattenus note. 

Accurata vero omnium Tra&atio, & fingulorum generum in fuas fpecies particularis  di- 
ftributio, & que fit cujufque nature expofito, ceteraque qua huc fpeltani, non funt hujus 
loci : Sed in Nasuralis Philefophie Trattatibus amplioribus quarenda. 








Cap. VIII 
De Predicamento Quantitatis. 


Uantitas ( univerfim fumpta ) eftea Notio ( feu Mentis conceptio ) f:cundum quam 
uxrere folemus de re quapiam, per Comparationis Adverbium war. Ut quam 
ongum? Quam amplum? Quam grande? Quam grave ? Quam div? Quam ma- 

gnum? Quam multum? Quam multa? &c. Et quicquid fit de quo fic commode interro- 
gare pollumus, 1d omne ad hoc Predicamentum referendum eft. 

Diftribui foler Quantitas in Conzimzari, & Diforetam ( que & Disjuntta, Difcontinua, 
Separata, etiam dici folet. ) Tè mosè» aumizis, 1Ò TI Simeezuiror. 

Continua quanttas definiri folet, cujus partes communi termino copulantur. Diferera, 
Hi que non item. Eftque haec non incommoda diftinétio, ubi de Consimmis & Contiguis 

t inquifitio. . 

Malim ego fic potius diftinguere ; ut Conzizza guantitas ea fit de qua quari folet Quay- 
tum, fcu Quars multum, Oitow s ( ubi Menfura jeu magnitudo {petatur. ) Difcreta vero, 
de qua queri folet Quor, feu Quarzs meslta, Mica ; (& de «Maltitudene intelligitur.) 

Inter continuas Quantitates, pouffimum fpectari folent ille qua Localem habent Exsen/io- 
nem, (puta Longitudine, Latitudinem, & Profunditatem. ) Quarum tres Species ( mfi 
tria Genera potius dixeris) cenferi folent; Linea, Swperficies & Corpus (feu Solidum. ) 

Arque de his potiflimum intelligendum eft, quod dici folet, Zxex/ionem ( feu  pofitio- 
nem partium extra partes) e/&e sp/i/fimam effentiam Quantitatis. Ob quam, ejufdem cum 
Materia connexionem tuentur, Nam Quantitatem Difcretam, feu Miao » Spriti- 
bus pariter ac Corporibus, competere, haud negaverim. 

Linea (36344à ) qua unicam habet dimenfionem; qua Zongitudo dici folet. 

Superficies ( dra ) qua duas habet dimentiones ; Zongitudinem & Latitudinem. 

Corpus, feu Solidum ( e@ga ) cujus wes funt dimenliones; Longitado, Latitudo, & Profun- 
ditas | qua & Crallities, & Altitudo, dicitur. ) , 

Ad Zineas referri folent, menfure omnes Diffantiarum & Longitudinum; ut AMilliare, 
Stadium, Ulna, Pertica, Cubitus, Pes, Pollex, &c. 

Linexque communem terminum (quo partes ejus continvantur ) Par- 

&um dicunt. Sic Linea ABC, partes A B,-B C, communi punéto A B Cc 
B copulantur, ut quod eft utrique parti commune ( ultimum prima, || -——- | 


* & primum ultima partis. )  Idemque dicendum de quovis intermedio 


punéto inter A&C. Sed &Linca (nonmodo sermzzmzs communis, feu intermedius, fed 
ctiam )- termini extremi, Pundta funt, ut AyC. — 

Punétum itaque, utut in Quanto fit, Quantitas tamen ( feu Quantum ) noneft. Haber 
quidem Ubi, & Situm, fed Magnitudinem non habet. Nec, prater duo membra AB BC, 
ulla fupereft pars Linea AC. 

Solet quidem hic loci diftribui Linea, in Rea & Cinvam; ( & Superficies, fimiliter, 
in Planam, & Curvam; & Curva, in Concavam, & Convexam. ) Sed ille Divifiones non 
funt hujus loci ; fed pertinent ad Forman © Figuram, qua elt Quarta fpecies Qualitatis. 

Quippe Re&itudo & Curvitas, linea Figuram fpeétant, non Magnitudmem. Quod for- 
tius adhuc intelligendum de 7riangulo, Quadrato, Circulo, Cubo, Sphera, Cylindro, aliifque 
figuris five Solidis, five Superticialibus; qua omnes ad Qualizarera ablegande funt, ejufque 
( quam dicunt ) Speciera quartara. or 

Ad Superficiem reterende funt omnes Menfure fuperficiales ; ut Ara fenFuserum terre, 
Pes quadratus, atque iftiufmodi alia, quibus P'ansus, Zitrum, Afferes, Pavimenta, aliaque 
iftiutmodi menfurari folene. hi 

Terminus communis ( Superticiei ) ftatuitur Linea, ( refta aut curva, A 
prout contigerit. ) Utputa Superfici ABCD, dua partes ABC ET 
ADOC, continuantur per A C lincam, qua eft utrique communis, pf \B 
ipfaque ( ututlongitudinis magnitudinem habeat) ssagwituzinem fa L \ 7 
perficialem nulam habet, fed tota fuperficiei iftius magnitudo binis ilis c 
partibus completur. Sed & fuperficiei ( non pel terminus commu- È 

3 niss 


99 


DEeEDICATIO. 


fic exponere conatus fum (quam finplci gine) prout in quotidiano ufu vccurrunt, Re- 
fciffis interim ( faltem fepofitis) ut nobis minus neceffarits, que apud Logicos paffim 
occurrunt minutioribus argutiis, altercationum materiam fubminiftrantibus : que ufut 
quidem efe poffunt aliquando, proexercendis juvenum ingentis ( ut difcant inde; in 
utramvis partem fpeciofe differere;) fed erge altunde, Retineo tamen re- 
ceptas loquendi formulas, folitaque artis vocabula: quorum utut aliqua forte nonuf- 
que adeo commode fuerint primitus admiffa, non tanti tamen eft ut immutentur ; cum 
major fit inde confufionis metus, (dum ahi aliter eifdem vocibus utuntur,) quam fpes 
utilitatis : fic exponenda potius ratus, ut commodum fenfum ferant. Nam & ficres 
ipfa docetur ; &, quid his vocabulis apud alios figmficatur: ut nec opus fit nova no- 
mina comminifci, nec (quod gravius d incommodum ) antiqua nomina ao 
tibus adbibere. Exempla item retineo, que apud Logicos trita funts ex Philofophia 
quam vocant Veterem & Peripateticam petita: Quia Logicam hic trado, & quidem 
Peripateticam; non, Naturalem Philofophiam. Adeoque, de Quatuor Elementis ; 
deTelluris Quiete, in Univerfi medio; de Gravium motu deorfum, Leviumque fur- 
Sum; de Septenario Planetarum numero, aliifque ; fic loquor, ut loqui folent Peripate- 
tici: Non folicitus an vera fit per omnia illorum Hypothefis, (de qua in Naturali 
Philofophia difputandum foret, non in Logica ,) contentus, hac apta effe in Logicis 
exempla, modo res ita fit ut perbibetur. Quedam item alia, utpote ab aliis in Logica 
tradi folita, que forte (fires effet integra) abeffe tuto poffent, autalio ablegari: re- 
tineo tamen; non Logicam tantum, fed Logicos explicare fatagens.  Iffa interim 
omnia fic explicare conatus fum, ut, depofta folenni formularum pompa, quid bac fo- 
lennia fignificent ad communes loquendi formulas redatta, ufuque hominum communi 
recepta, innotefcat ; ne grande ver fub verborum exoticorum involucris latere cen 
featur, cum res ipfa receptis vocabulis explicata fit nòtiffima. Nonnulla tamen funt, 
in quibus è communi Logicorum tramite recedere fum coaftus ; Prafertim ubi Propo- 
fisiones Singulares , ad ‘Umuverfaltum claffem revoco: Et, fyllogifmos Hypotheticos, 
aliofgue Compofitos, diflos ; Categoricorum regulis coerceo. Non quodego hac in re 
Novator fim; fed ad doîtrinam Ariftotelicam feu Peripateticam e0s revocem, qui ab 
ea (five fcientes, five, quod potius putaverim, nefcientes ) exorbitaverint. Quoniam 
autem ea res Paradoxa nonnullis ita its fuam Ariftoteli dottrinam fufius affe- 
rut, quftifque aliquot differtationibus, ad calcem, vindicavi. Hoc totum autem, quic- 
quideft, Veftris ufibus accommodatum , vobifque jam ante aliquot annos dicatum, & 
an fcriptis traditum, jam typis editum veftra itidem arbitratui permitto. Oxonie, 
Novemb. 30. 1686. 


INDEX 


INDEX CAPITUM. 


ParS Prima. 








De Apprehenfione Simplici. 


AP. I. De Vocibus, carumigue Significata. 
II. De Zadividuis, Particularibus, feu Singulavibus. 


IIL De Zocibus Communibus, feu Univerfalibus. 
IV. De Predicabilibus tribus primoribus ; Genere. gp & Differentia, 
V. De duobus poftremis Pradicabilibus ; ; Proprio, pa Accidente. 
VI. De Subftantia, Accidente, &y decem Predicamentis. 
VII. De Pradicamento Subffantia. 
VIII De Predicamento Quantitatis. 
IX. De Pradicamento Qualitatis, 
X. De Predicamento Relationis. 
XI. De Predicamentis Afionis & Paffronis. 
XII. De Predicamentis Ubi & Quando, 
XIII. De Predicamento Situs. 
XIV. De Predicamento Habitus. 
XV. De Ante-pradicamentis & Poft-priedicamentis. 
XVI. De Oppoli Gtione Simplicium T ermninorum. 
XVII. De Modis Prius & Simul. 
XVIII. De Motu, & Habitu. 
XIX. De Cusfa © Effefa. 
XX. De Subjelto, Objeto, Adjuntto. 
XXI. De Toto é "anal Divifime, & Diftributione, 
XXII. De Zodem & Diver, 
XXIII. De Definitione & oferiptiane 





PARS SECUNDA. 
De Secunda operatione IntelleGus, 


AP. I. De Pr spefi Lione. 
II. De ‘Partibu 65 ofitionis ar 
III. De Qualitate Propolitonie: dj Negativa. 
IV. De Quantitate Propofitionis : Fiato Particulari. 
LE agi Oppofitione Propofitionum. 
ipollentia Propofitronum. 
VII Di Geni ione Propofttronis. 
VIII. De Zri pra Modalibus. 
IX Der httomibus 20, Exclufivis, Exceptivis, Reduplicativis ; varii iifgue pini 
litionii 
Xx DI ropofitionibus  Fiypotheticis. 
XI. De Propefitionibus bs ivis & Disjunblivis. 





PARS TERTIA. 
De Tertia operatione IntelleQus. 


AP. IL De Argumentatione. 


II De Sylogifmo. 
III. De sribus Figutis. 
.. IV. De Modis. 


V. De 


» 
INSEX CAPITUM. 


V. De Fundamento Sylegifini, & Modis Figure prime. 

VI. De Redultione Slim; 1 Modis pride Figme. 

VII. De Modis tertia 

VII De Modis Indivebbis. 

IX. De guarta Figura. 

Xx. De Ftedis Propriis. 

XI De Spigno Expofiti. 

« XII. De snvemiendo Modo; & «Medio Termino. 

XIII De Enthymemate, ato aliifgue Syllogifimorum Accidentibus. 
XIV. Le fa salti Obli odali Do 

XV. De Zndufione & 

XVI. De Sylgifinis 'Fppatbeticis , Conditionalibus, Temporalibus, & Localibus. 
XVII. De Sylogifino Disjunéivo. 

XVIII De Syllogifino Negativo Cc 

XIX, De Dileramate, feu Syllogifmo Di Di fibutivo. 

XX. De Fallaciis, 

XXI. De Materia Syllogifmorum. 

XXII. De Demsonftratione. 


XXIII. De SyMogimo Topico. 
XXIV. De kai , 





THESES TRES. 

T HES L Propofitio Singularis, in Difpofitione Syllagiftica , femper babet vim Uni- 
VeErjans. ” 

II. SyZogifmi ftt aliique Compofiti, referendi funt cmnes ad Ariftotelicos Catego- 


ricorum 


III. Quantitas non “differt Realiter è Re Quanta. 


LOGICA 





LOGICA. 


PARS I. 
De Apprehenfione Simplice. 











CAPUT LI 
De Vocibus, earumque Significatu. 


OGICA, elt Ars ( five Peritia ) Ratiocinandi , ( feu commode utendi Ratio- 
ne.) Mentem ( feu Intellettum) dirigit, in debito commodoque ufu Rationis ; 
Quod Raziocinium dicitur five Difcwrfus. Nempe; Prout Logica innuit /abi- 
tum mentis prafficum, feu Habitum Cognitivum ; eft ipfa Perifia Ratiocinandi : 
Prout Dorina innuit, feu Difciplinam ; eft Colleftio Preceprerum, qua hanc 
Peritiam inducant, Hanc vocant icam Docentem ; Illam Logicam Utentem. 
Dicitur autem Logica ( Acynd ) dirò 74 abye' que Vox & Rafionera fignificat & Orationens. 
Logices ObjeGum ( circa quod verfatur ) funt Res omnes; ( five Reales, five Imagina- 
rix; ) Nempe illud omne quicquid fit de quo Difeurrimus, Ratiocinamur, feu Ratione uti- 
mur. 
Difiwrfus autem vel «Mentalis elt , & mente peragitur (5y@rirdéslo vulgo diMus; ) 
quo res mente concipimus, invicem comparamus, niline ex aliis colligimus. Vel Zocalis 
( 2797 apopresmòs diflus ;) quo Mentis Cogitata & Ratiocinia Zare proferimus & explicamus. 


Utrumque 2Difcwrfum dicimus. 


Que quidem Diftinétio, feu fignificatus diftributio, originem duxiffè videtur ab ambi- 
guo ienfu Greca vocis X7@ ; tum Razionenz tum Orazioner fignificantis. : 

Pariterque, lingua noftra Anglicana, Difcurfàm dicimus, tum de interno mentis Ratio 
cinio, tum de externo Chloguio. 

Foces feu Verba ( five Scripta five Prolata,) funt Rerum Nomina, -Signaque ( feu In- 
dicia ) Cogitatuum, five conceptuum mentis; quibus Cogirata noftra alii alìis indicamus. 

Sunt quidem & alia “> five Indicia, quibus Cogitata noftra Indicare feu Infinvare pof: 
fumus ; Qualia fune quibus mentem fuam explicare folent Muti furdique ; hominefque di- 
verfilingues , quorum alter alterius dialeétum non intelligit, 

Pracipuus autem, ufuque receprilfimus, & commodifimus mentem explicandi modus, eft; 
qui Voce fit, Verbifque prolatis. : 

Focum alique (ut & Geltuum ) funt quali Nazuraliter /ignificantes ( funtque plurium, 
fi non & omnium, nationum communes; ) Quales funt Rifus, Fletus, Singultus, ‘Jap 
nes, Gemitus, &c. Has autem ( utut fuas habeant fignificantias ) non folemus Zerba nun- 
cupare. . 

Verba autem plerumque dicimus, Zoces articulatas ( Gutturis, Lingua, Labiorum, Na- 
rium; aliorumque loquele organorum ope formatas, ) fignificantiam habentes ad placitum, 
fèu ex propofito; communi loquentiumufu fibi attiyam. Quorum fignificatus ( & qui- 
derà alibi alios ) ufu communi & confuetudine addifcimus. Ut funt Mer, Cow, Horfe, 


. Sheep, &c. ( Homo, Vacca, Equus, Qvis, &c ;) Que communi confenfù fignificant ( apud 


nos ) ca Animalia qua his nominibus indigetare folemus. Que quidem non minus potu- 
rica ( fidhominibus placuiffet) aliis nominibus appellari; proutetiam alibi aliter appel- 

Nur. 
Atque hac Verba feu Vocabula cum certis Zizeris ( five Penna, five Prelo, ) exhiberi 
confpicimus ; ex communi item ufu intelligimus, his Literis hofce Sonos (communi homi- 
"0 num 


88 


De Vocibus, eorumque Significatu. - Lib. 


nam confenfu ) indicari ; atque hifce Sonis rite compofitis hac formari Vocabula ; atque 
his tandem vocabulis Res hafce fignificari. sE 

Quum itaque Vox aliqua, ex communi ufu, notum habet certumque fignificatum; ul- 
teriori explicatione non eft opus; fed fatis cile intelletta prefumitur: Eamque vocibus 
aliis ( minus forte notis) explicatum ire, fupervacaneum foret & inutile. Cane 

Quum vero Vox quapiam ufurpanda venit, que vel minus nota eft, vel dubix fignifica- 
tionis, vel alio” ufurpanda fenfu quam qui vulgaris eft: omnino expedit, Vocibus altis no- 
tioribus, aut minus dubiis, determinare, feu explicatum dare, quo fenfu fit intelligenda 
( faltem eorloci ) vox ca dubia feu minus nota. eso - l 

( Talifque Vocis feu Explicatio feu Limitatio ad certam fignificationem, antiquitus (590) 
Definitio dicebatur. Atque hoc fenfu, prafertim apud Mathefeos fcriptores , etiamnum 
ufu venit : utut apud alios , Phyfices prafertim feriptores, Narwram Rei, potius quam 
Significatum Vocis, phrafeofque, cenfetur Definizio explicatum dare. ) 

Sic, cum Canis voce, Animal domefticum, fic vulgo diétum, intelletum volumus, nulla 
opus erit cxplicavone, ( utpote note fignificationis : ) Verum fi cadem voce intelleftum 
volumus, vel Stellam in Ceelis fic diflam; vel Pifcem cognominem ; vel Tabernam vina- 
riam Canis interfignio notam ; aut aliud quid, quacunque ratione, eo nomine ( utut minus 

roprie ) infignitum : Definitione aliqua, feu diftinétione opus erit appofita, qua vox am-- 
a ad hanc determinetur fignificationem ; puta, Carem Steam, Camém Pifcem, Canem 
Tabernam, aut huic fimilem; ( pariterque in lingua noftra, be Dog-Star, the Dag-Fib, 
the Dog-Tavern, &c. ) faltem , nifiex orationis tenore, altifve loquendi circumftantis, fatis 
conftare pollit quo fenfu intelligenda venit haec vox ambigua. 

forata autem deeft vox unica (aut loquenti non occurrit ) qua rem quampiam de- 
fignemus ; Definitione aligua feu Deferiprione utimur, qua nominis defetum fuppleamus. 
Ea vero definito feu defcriptio ( periphraftica ) pluribus vocibus expretlà , haberi folet 
fepenumero ( prout fert occafio ) inftar .unius vocis feu zermzini Amat, ( atque ut talis 
confideratur ) quamvis revera fit( dicique foleat ) serzainas complexus, fen vox complexa ; 
utpote à pluribus compofita, complexa, feu complicata. Dicique folet ( hoc cafu ) com- 
plexa. voce, incomplexa re, (ut qua pluribus vocibus rem unam innuit. ) Contra vero, 
Pluit, Venio ; aNaque iftufmodi, voce fingulari, fenfum complexum innuunt, poftuntque 
( cumopuseft) in membra fua refolvi. Quemadmodum, apud Grammaticos, vox complexa, 
aut etiam integra fententia, occurrit ( non raro ) inftar vnius (ut loquuntur ) Cafes No- 
minativi, Verbo prafixi; & vox unica, ut Ca/eo, refolvitur in membra fua componentia, 
(«aut fubintelleéta, ) ego caleo, aut ego few calidus. 





Coi IL 
De Individuis, Particularibus, feu Singularibus. 


Uum Verbum, Vocabulum, feu Vox aliqua, (aut etiam vocum Complexio, ) rem ali- 
quam Particularem feu fingularem defignat ( cujuftunque generis aut nature res ea 
___it3) Vox ea( aut etiam Kes ea voce indicata ) Stiagu/laris dici folet, & Zudividua. 
Sic Pilato, Socrates, Londinum, Atbene, Sol, Luna, primus homo, Stella polaris, Anglia 
Metropolis, Rex Anglia gui nunc eSt, &c. Individua, feu Singularia, aut Poces Individua 
feu Singulares, dici folent; ut qua Nomina funt, aut Defcripuones, particularium five 
hominum, five rerum, five locorum; & non defignant ( fingula ) res diverfas uno nomine 
indicatas. i : 

Si autem contingat ( quod nonnunquam fit ) ut plures Homines ( fingulatim ) dicantur 
Pilato ; aut plures Urbes Zondinum; ( aut horum fimile; ) idex Accidenti fit, ( eftque pro 
accidentali reputandum, ) quippe fingula hac nomina, fingulis five hominibus five locis 
rebufve indita fune fingulatim, non minus quam fi fua fingulis eflent diveifa nomina. Ne- 
que intenditur Nomez iftufmodi ut duobas Commune ( quamquam id cafu forte fiat ) fed 
utalrigue Proprium, fcu ut duobus fingularibus, duo nomina fingularis.Haud fecus ac 
vox Canis, anmalis nomen fubftantivum, in cafu reéto fingulari, (ut loquantur Gram- 
matici; ) cademque vox ( literas fi fpegtes ) adjetive fumpta, in cafibus ollizza numeri 
pluralis, pro caniscapilis; & tandem pro fecunda perfona Verbi Camo : non tam reputanda - 
erit pro voce unica ( utut eifdem literis feribatur ) quam pro tribus vocibus diverfîs, di- 
verfì ab invicem fignificatus ; que & fuis fingula fignificatibus fingulatim deftiaentut. 

Vox fingularis, feu individua, ira nonnunquam ufurpatur, ut defignet quidem remali- 
quam particulatem aut individuam, ita tamen laxeutinde non determinetur quanam fit 
cares individua. Ut, cum indefinite dicitur 4 «Man, a Horfe, ( Homo guidam, guidam 

° ° Equus, ) 


Ca p.2. De Individuis, Particularibus, feu Singularibus. 8 9 


Equus, ) non determinando an ille Homo fit Alexander, Equafque Bucephalas, aut quif 
piam alius. Atque hoc cafu, Individuum illud dici folet Z/uaividuum pian ; utpote In- 
dividuum ( feu Particulare quiddam, aut Depulae) fed Incertum ant Indeterminatum. 
(Et fimiliter, ubi dicitur Do homines, 7res homines, Afgnot homines; totidem innuun- 
tur fingulares homines feu Individui, fed Indeterminat. ) 

Sed cum Individuum aliquod fic ufurpatur ut eo indicetur non modo unus aliguis 

è Sira ) laxe fumptus, aut res una È succ 3 fed (determinate ) boc-umwm, ( five res fit, 
live perfona ; ) dicitur /adividuum determinatum. Sic Londinum, Bucephalus, Alexander 
MAZNUS 3 defignant ( refpedtive ) unum determinatum Locum, Equum, Pi apri 

Individuum hujufmodi , redditur Determinatum, omni ( quocunque ) modo, unde certo 
conftet quodnam id unum fit quod eo indicatur, ( autetiam, ubi plura funt Individua, 

uenam ea fint. ) Idautem(inter alios ) tribus pouflimum modis (ad quosali fiqui funt 
ficile reducantur ) fieri pofle, doceri folet. 

1. Per momen Proprium, uni cuipiam liariter inditum; Ur funt Plaro, Zrgilius, 
Bucephalus, Parnaffus, Londinum. Quod dici folet /ndividuum Signatum ; utpote pecu- 
liari nomine defignatum. 

-2. Indicando, Monftrando, aut fimili aliquo modo determinando, rem aliquam fingula- 
rem. Utubi intento digito, vel fimili indicio, individuum aliquod, indicatum dicimus, 
Func hominem, locum //ur, rem Z/fam, Zilud de quo tit fermo, aut tale quidpiam.  Di- 
citurque /udividuum DemonStrativum ; utpote quod demonftrando determinatur. 

3. Per Defcriprionem aliquam, feu Charalterem quo fatis innoteftar quodnam fit. Ut, 
cum dicimus, Afexandri magni Patrem; ( innuendo Phikppum Regem Macedonum : ) aut 
Anglia Metropolin, ( Londinum innuendo ; ) aut Zfominum ProtoplaSten, teu Primum bo- 
mine, (innuendo Adamun.) Diciturque Zadividuum ex Fiypothefi, utpote quod, data 
hypothefi, ( feu fuppofitione, ) Individuum determinatur.  Puta, dato quod Phrbppus ie 
fuerit Alexandri magni pater, hoc charaétere Philippus ille fatis indicabitur. 

Huc referende funt defcriptiones ejufmodi laxiores, que quamvis, vivocum, certum 
individuum non determinent, tamen Emphatice fumpta & ( ut loquuntur ) rar’ ifexlà, 
fatis infinuatum dant, Quifnam fit, aut Quodnam, de quo fit fermo. Utputa qui, in com- 
muni fermone, dixerit 7de City ( siò atur ) feu Urbem (iugarizie, ) intelligitur ( apud. 
nos ) Zondinum indicare; ut qua eft Urbium (apud nos faltem ) precipua, & pre ceteris 
infignis, Sic qui dixerit 7%e Aing ( rv Busta) prefentem Angle Regem cenfebitur in 
dicare, (faltem, nifi ex aliis fermonis Circumftantiis de alio quopiam see verba fieri con- 
ftiterit. ) Sic ubi 7dePoet ( Poetam nol" itoxìv ) de Zirgilio aut Afomero dicimus. be Ora- 
tor ( Oratorerm ) de Cicerone, aut Demofthene. Quippe inhis omnibus ( & horum fimilibus) 
certum aliquod Individuum fatis intelligitur. * 

Nomen ( quod dici pian ColleZivum, =: in fe contineat Individua plura, feu 
fingularia, ( de quibus omnibus junétim intelligitur ; ) eft amen ipfum ( fenfu quo jam lo- 
quimur) Individuum. Ut, Gens dorzinume, {eu laprdum Acervus.  Quamquam enim pla 
res Homines, & Lapides p/ures, fic intelligantur; faltem Genswuma eft, Acervus unus. 

Idemque cenfendum elt de alio quopiam verbo, quod de phiribus Individuis feu fingu- 
laribus dicitur Colle#ive fumptis; hoc eft, de omnibus junEim ; ‘non autem Di/fributrve 
fumptis ; hoc eft, de /ingulis feparatim. 

Item de Zoro feu /nsegro quovis, ex pluribus Membris feu Parzibus ( ut loquuntur ) inse- 
grantibus confiftente. Couingasi enim Partes feu Membra plura fint, elttamen Wu 
Integrum ; adeoque ipfum eft ( fenfu quo jam loquimur ) Individuum; utut ( alio fenfu) 
in plures partes dividi poflit, quas /uzegrantes, feu Zitegrales dicunt; hoc eft, multa Mes 
bra unum Zrtegrum conftituentia. 





Cap. III 
De Vocibus Communibus, feu Univerfalibus. 


Uando Vox eadem, eodem fenfu, de rebus pluribus Separatim dicitur ; (feu, idem 
Nomen, uno eodemque fenfu, rebus pluribus fingulatim attribuitur ; ) Vox ca Com- 

munis dicitur; feu Univerfalis. ; : , 
Dico, Separatim feu Singulatim , hoc eft, Diftributive de fingulis, ( ut modo explica- 
tumeft:) Namfi de pluribus Colle&tive fumptis ( hoc eft, de fimul omnibus ) dicatur ; 
non erit &a Vox Communis feu Univerfalis; fed una Colleftio, unum Aggregatum, unum 

Integrum ex pluribus membris feu partibus conftans. — : . 

Dico etiam, coder fenfu. Nam fi vox MET. fed diverfo fenfu ( diverfo a» ) 
"02 rebus 


90 


De Vocibus Communibus, feuUniverfalibus.. Lib. 1: 


rebus pluribus (etiam feparatim ) attribuatur: hec quidem, utut fono vox eadem cenfea- 
tur: fenfù tamen pro totidem erit vocibus habenda quot haber fignificatus. ‘ Sic, Vox La- 
tina Cancer, defignat tum Pifcem marinum fic diétum; tum Afterilmum Coeleftem; tum 
( ne plura nominem ) cognominem Morbum: Non tamen eft ea vox, ad hc tria, Uni- 


verfalis; fen vox Communis ; feu (quod dici folet ) commune Predicatum : fed tot potius 
Predicata ea quot funt diverfa fignificata. Quxquehuie fere refpondet vox Anglica 
Crab ; tum de Pifce dicitur (4 Crab-Fifh,) tum de Malo fylveftri (ei) hujuf- 

Arbore (4 Crab-Tree ; ) ne & Conftellationem Cceleftem memorem, & fiqui funt alii 
fignificaros: 'Adeoque non cenfebitur commune horum Predicatum, ( quia nonde omni- 
bus codem fenfu dicitur, ) fed, plurium rerum, plura predicata feu attributa. Verum 
vox eadem Cancer ai Crab Anglice, de uribus iftiufmodi Pifcibus dita, erit ( ad 
hos ) Vox Communis, Predicatum Univerfale ; quia, de his quidem, eodem fenfu di- 
citur omnibus. . . ; 

Vox hujufmodi Communis, de pluribus eodem fenfu di&ta, feu predicata, Zox Univca 
dici folet, feu Preedicazum Univocum, & Univoce dici feu preedicari. Ut, cum Perrus, Pau 
lus, Socrates, Plato, & horum quilibe, dicitur Z7omo : quippe de fingulis vox ea dicitur 
codem fenfu. Dicique folet vox ca communis ( feu commune icatum ) Univocwr 
Univocans ; caque fingula de quibus fic dicitur, Unsvoca Univecata. Qux quidem voces 
fra fimiles poft fecutur ) fi parum molle fonent Latinis auribus ; ferende tamen 

unt tanquam Zocabula Artis, qualia fibi habet peculiaria Ars qualibet, aliis ( qua artem il- 
lam non tra&ant ) feu minus nota, feu minus grata. 

Voxautem, quoad fonum communis, pluribus rebus attributa, fed non eodem fenfu ; 
dici folet vox Agsivoca feu Predicatum AEguivocus : Ambigui, dubiique. fignificatus. 
Adeoque Diftinguenda cit (quod dici folet ) vox fic Ambigua, fecundum diverfa fua 
Significata, ( faltem ubi ab ambiguitate metuendum foret; ) & agri fic habita ) 
determinandum ( prout fert occafio ) quo fenfu, hac vox ita am igua, hic illic fuerit in- 
telligenda. | Dici autem folet ejufmodi Vox Papa Digi a ; variaque 
fua fignificata, guivoca ivocata. Sic vox Latina Cancer, ivocum AE uivo- 
cans cheer ; illi autem fic diéti Pifcis, Morbus, Afterifmus, AEguivoca cass Pa- 
riterque Crab Anglicum, Equivocum Abquivocans ;& the Grab- Fit, Crab- Apple, Crab- 
Tree, &e. AEgatvica Aiquivocata. i I 

Inter hac duo ( Univecum & «guivocum ) medium quafi intercedit ( quod dicitur ) 
Analogum, feu Analogicum ; quando duo ( plurefve ) fenfus, nec plane idem fint ( ut dici 


vere pollit vox Univoca ) adeoque fitquidem figwrvoca vox ; habeat tamen unus ad alte- 
tum Analogiam, Similitudinem, feu Proportionem aliquàm ; prout fere funt Metaphorice, 
alieve Figurate vocum fignificationes. Sié, de Pifwris dicimus, Hxc Rex el, illa Regi 
na, Sc. innuendo Reg:s Pituram, Regine Piffuram,&c. Quamvis enim Z/omo,.& Piftura 
bominis, fint res plane diverf&, nec eodem nomine eodem fenfu dicenda ; eft tamen Zfec 
fic dita ob camquam ad 7777 habet fimilitudinem. Sic, Literarum (aut Literatorum ) 
Patronum aliquem, Aecenatem ( analogice ) dicimus; co quod talis jam fit, qualis olim 
fuerit Miecenas. Pariter fi Stellas fixas diceremus totidem Soles; €0 quod ( Solis inftar ) 
lucem fuam nativam habeant, non ( ut Luna caterique Planeta ) è Sol mutuatitiam 3 
(utut, ob immenfam è nobis diftantiam , minute videantur. ) Idemque de aliis Vocibus 
cenfendum, fenfu Metaphorico, aliafve Figurato feu Tropico ufiurpatis. 

Talis autem Vox, in communi locutione, prefumitur (ut plurimum) cam retinere fignifica. 
tionem, que fibi propria eft & nativa ( adeoque potior fignificatio, ) nifi alias declaratum fue- 
rit, autex fermonis circumitantiis alrafve infinuatum, ut figurato fenfu fuerit intelligenda. 

Hujufmodi autem vox/fguivoca, Ambigua, aut etiam Analoga, quamvis fenfu aliquo 
dici poflet 7ox communis duobus illisaut pluribus fignificatis : ea tamen quam Zocems Com- 
munem feu Univerfalem hic dicimus, de ca pa intelligenda elt.quam Univocane 
diximus; qua eodem fignificata pluribus attribuitur. 

Hujufmodi Wriverfale, dicitur Predicari de Particularibus fibi fubje&is; hoceft, illisate 
tribui, de illis affirmari, feu dici de. Eaque Particularia, de quibus pradicatur feu affirma- 
tur hoc Univerfale, cidem Swbjici dicuntur ; ejufque elle Subjeffa Pradicationis ; hoc eft, 
de quibus illud Dicitar, feu Predicater ; faltem apram eft predicari. 

Guod quidem Subje ‘um Predicationis, ex adverfo diftinguitur ( feu, ut loquuntur, cer- 
aradiftinguitar,) bjetto Inbafionis dito. Utputa, cum Accidens dicitur Effein fubje 
&o, aut fubjetto Zuberere ; ut Albedo in Pariete qui itaque éft iltius Albedinis SubjePur ; ) 
aut Stientia, vel Virtus Movalis, in Flomine, ( quieft itaque hujus Scientia feu Virta- 
tis Subjeftum: ) dicitur hoc Subje&um Inhefionis. 

Atque hinc eft quod foleant diftinguere Dici de, & Effe in. Tllud de fubjetto Predi- 
cationis dicitur; hoc, de Zubefionis fubjefto. Sic verbi gratia, fi dicatur Z7omo ( fcit, 
feu ) e/t Sciens VoxSciens, dicitur de homine, ut fiibjetto Predicationis : Sin dicatuî, 
Homini ineft fcientia ( feu, homini competit Scientia; ) Scientia jam intelligitur e//e im 
homine, ut Subjetto Zube/tonis. 

Huc 


Cap.4. De Predicabilibus tribus primoribus. 

Huc referendum eft quod, de Deromzmativis, tradere folent plerique Logici ; pro quo 
malunt alii Conjagata dicere.  Quibusinnuunt Voces eb. cadere origine, (.& ejufdem quafi 

mationis, ) fed varie sermimatas; aut aliter faltem.inflexas ; prouty in vocum Derivatio- 
nibus, varis modis contingit. Ut, Bowus, donitas : Prudens, prudentia ; Longus, longitu- 
do; pai fuperbia ; horumque fimilia. In uibus omnibus, vox Prior elt qua Concreta 
dici folet, ( Qualitatem innuens una cum Subjetto in quo eft; ) Polterior, que dici folet 
AbStratta, ( qua Qualitatem per fe confiderat, &quafi à Subjeéto Abitratam. ) Ubi Cow 
cretum quod vocant, intelligitur dici de Subjeîto ( prendinzionie:) diftraffum vero, efie 
im fubjetto ( inhxfionis. Ì i 

Atque hic tria confi a docent, Denominature, Denominans, & Denominativarm. 
Utputa, cum 77 denominatur Prudens : Denominatum hic eflè dicunt Zirum ipfum qui 
fic denominatur ; Desominans autem eft Prudenzia, feu qualitasin Abftra&to unde fic de- 
nominatur; Denorzinativam vero eft Prudens, feu Voxin Copcreto, qua viro fic denomi- 
nato attribuitur. age 

Sivero hujufmodi voces, Significationis ita cop non fint item cognata Originis, dici 
folent, Denominativa, Xe tantum, non Zoce : Cujus exemplum, in Greco, exbiberi folet 
emwSdiss ab dperà, cum enim ab derrò non dicatur Grace dgfl@» ( au: tale quodpiam deriva- 
tum ) ejus loco cmedefer dicunt virzate praditam : Hoc Latine redditur apud Logicos, vr- 
sus & fludiofius; mallem virtus & probus ( quia virzuofus, Latine non dicitur ; fed ejus loco 

, pro virtute predito ; utapnd Gracos amwSaigr :) & pariter in aliis, ubi Denonsina- 
tivo fenfu Logico, non refpondet Grammatica Derivazio. Contra vero, ubi Grammatica 
derivatio, non exhibet Denominativum Logicum; dicitur denominativum, 7oce tantum, non 
Re; ut, è Ziano, Vinolentus ; quippe Zimolentus non tam Zino preditum fignificat ( ut fi 
Logice Denominativum ) quam Zrwo deditum. Denominativum vero Re © Zoe, dicunt, 
quando Grammatica Derivatio cum Denominatione Logica confentit; ut cum ab Ztriezate 
denominatur quis £brigs. : : 

Alia quidem funt, apud Logicos, Conjagata innumera, ( ficut, 4pud Grammaticos, Deri- 
vata; ) utputa, è /iperbia dicetur, non modo fiperbus, fed fuperbior, fuperbe, fuperbire, &c. 
Et nonnunquam mutata vocis. origine, fed retenta fignificationis cognatione, ut ì 
mnelior, optimus, bene, &c. (Qua ne fenfu cognata dicas, non voce: ) Sed Logici, ubi 
Denominativa definiunt, vix aliud refpexifie videntur, ‘autgrandius aliquod voluille tra- 
dere, quam, quod Ab/fraZam ( ut pradentia ) pes aida) gradoni ) fubjeéto deno- 
minato ; fed Concresum ( ut prudens ) dici de eodem (puta, homine; qui, è prudentia, de- 
nominatur prudens : ) Idemque fubjeAum, ratione hujus, dici /ubje#um Predicationis ; 
ratione illius, /ubje@um Inbefionis. i 





Cap. IV. 


De Predicabilibus tribus primoribus ; Genere ; Specie, 
6 Differentia. | 


Uum plura fingularia feu Individua, aut res plures Particulares , ‘competiuàtur, in 

communi aliqua Natura five (ut loquuntur ) Effèntia ; autetiamin communi ali- 

quo Accidente, aut Accidentibus, convenire ; dici folent, Res «mogr generis; ejufi 

dem nature, aut uniufmodi res, auttali aliqua appellatione: qua aliqualem inter fe conve- 

nientiam innuat.  Solentque tommuni aliguo'nomine infigniri, quo communis ea five Nè 

tura, five Qualitas, five id quicquid fitin quo conveniunt, fignificetur. | Sic Perras, Par 

lus, Socrates, wc. ( preter hac fibi propria nomina, ) vocantur omnes : Bue n at 

ue id genus alii, vocantur £guî: «Melampus, FylaBor, Black foot, Ringuwood, &c. Canes 

dicenca | Londinum, Oxonium, Atbene, Roma, &c. Urbes. Alexander, Darius, &c. Re 
ges, aut etiam Milites: Pariterque de aliis Nominibus plurium communibus. 

Nomina hac Communia, Grammatici Appellativa vocant ; Logici, Vuiverfalia, & Pre- 
dicabilia ; ( vulgus, voces Generales, feu nomina Generalia vocant. ) Logicis Predicabilia 
vocantur, ut qua apta funt Predicari ( hoc eft dici feu affrmari ) de club : Untver- 
JSalia vero, utqua wniverfis ( id genus ) competunt. 

Horum Univerfalium, feu Vocum Communium, alie innuunt Quid ea res fit que fic di- 
citur : Alie, Qualis ( feu cujufmodi ) fit. 

Utpote cum, de Socrate aut Platone, dicimus, elt Z7omo, Animal, Subflantia, &c. his vo- 
* cibus explicamus Quid e/f; ut qua ipfius Naturams five E/fentiam exprimunt.  Suntque 
voces que funt, ejufdem generis omnibus, comrzumes : Adeoque apta dicuntur Predicari de 
pluvibus in Quid, hoceft, dici feu affirmari de pluribus, feparatim interroganti Quid ef?. 

Quando autem de codem, Socgate aut Platone, dicimus illum burn elle, Procerum, Sa- 

*03 pientem, 


gi 


92 


De Pradicabilibus tribus primoribus. Lib.i. 


pientem , Prudentern, Divitem, Virtute preditum, aut iftiufmodi aliquid : Jam dicimus 
( non tam Quid ef?, quam ) Qualis elt aut Cajufrrodi ; quibus puta Qualitatibus aliifve ejuf- 
modi fit inftru&us. Qua itaque dicuntur Predicari ( de pluribus iftiufmodi ) im Quale . 
Hoc eft, Refpondent interroganti Qualis e/f. : ; 
. Jam vero iftiufmodi Nomen Commune, feu Vox communis, communem aliquam Naz4- 
ram feu Effentiam exprimens, qua hujufmodi plura Particularia, Singularia, feu Indivi- 
dua conveniunt; fi magis Spectalis fit ea natura, Species dicitur ; PE edi Genus. 
Utpote, fi de Socrate interrogatus-Quid fit, Zlommnem cile dixero ; Eflentiam ejus feu Na- 
turam Specialem indico : fi vero Anima! dixero, etiam fic Naturam feu Eflentiam ejus. in- 
dico, fed Generaliorem, & latitudmis amplioris , pluribus (quam eratea prior) commu- 
nis; Z/omoitaque dicitur Species ( utpote naturam Specialem Socratis infinuans; ) Anima! 
vero ( naturam ejus magis Generalem indicans ) dicitur Genas; utrumque autem dicitur, 
de Socrate, Predicari in Quid, (illud quidem magis Specialiter; hoc; magis Generaliter. ) 

Et quoniam plures ellè pollunt Generalitatis gradus, | quippe vocum generalium ali 
funt generaliores, ) quod omnium Ampliffimum eft (in erie ) genus Generali A 
aut /ummum genus dici folet, ( prout, in ferie rerum fubftantialium, Sub/fanzia dici folet 
fummum Genus; ) Qua autem naturam omnium (in eadem ferie ) maxime fpecialem ( feu 
minima amplitudinis ) exprimit, Species Speciali/fima dici folet, ( fic, inter fubftantias, Ho 
mo, Equas, Canis, &c. haberi folent Species Specialiffima, de Alexandro, Bucepbalo, Me- 
lampo , &c. immediate predicantes. ) Qua autem Naturas intermedias indicant ( neque 
omnium ampliflimas, neque omnium ftriétillimas ) Sudalterna dici folent five Genera five 
Species; & alternatim funt munc Genera nunc Species : ratione quidem Vocis Generalio- 
ris, Species dicetur ( vox ea medie amplitudinis ; ) ratione Specialioris,. dicetur Gemus. Sic 
Animal, refpeftu Subflantia, aut Corporis animati, Species eri: fed, refpetu Mominis, 
Bruti, Canis, Equi, &c. elt Genus. Similiter, Srurunm et Species. Amimalis, fed Genus 
refpettu Cams. 

inc Genus generaliffimum ( feu fummum genus ) illud effe dicitur quod nunguam eft 
Species; Species Lpeciatlfome, que snaunquam eft Genus : Sed Genus fubalternutm, È Sier 
Subalterna, nunc Genus eft, nunc Species, proutad voces ftriétioris aut latioris ( quam ipfa 
eft ). fignificatus refertur. 

Verum quidem eft, quod vox Z7om0, Lil apud Logicos, cenferi folet Species infima 
( adeoque non Gewss, ) communi tamen loquela etiam pro Genere cenferi, ( ut, cum Ge- 
sie Aiigaan dicimus; ) utquod fit Pezri, Pauli, Fobannis, altorumque hominum gene- 
rale nomen, feu nomen commune ; (nec quidem aliud innuit, in communi locutione, Ga 
mus, quam vox communis feu generalis. Vione tamen ( pleri nt | Generis nomen, non de 
omni natura‘communi ( ut elt Z#orz0, alixque fpecies intime) ufurpatum volunt, fed de 
eis folum qua latioris funt fignificatus & p/w:bus Speciebus communes. 

Sic, in ere arbore ( fic difto, quia vg dar in Z/agoge fua, feu Introdu&tione 
fua in Ariftotelis Logicam, fic quafî #0 ramzos diftribuit Siblanziona: ) Subftantia ( qua 
eft fummusm Genus) diftrbuitur in duas Species; Subftantiam Corporears (quod Corpus 
dicimus, ) & Zucorpaream (hoc eft Spiritum ; rie {unt Angeli & bominum Anime. ) 
Deinde Corpus ( quod fubltantiz Species eft; fed & ipfum eft Genas fubalternum, ) dividi- 
turin duas Species; Corpus Animatum ( quomodo dicimus Corpora Ziventia, feu vitam 
bhabentia, ) & /nanimatum, ( qualia funt ea Corpora qua vitam non habent ; ut 7erra, 

ua, Lapides, Mineralia, &c.) Deinde (harum fpecierum una) Corpus Animatum, feu vitam 
do diftribuitur ( ut Gemss fubalternum ) in Senfibile feu Senfitivum,( quod Animal di- 
cimus, ) & Zrfenfibile feu Zufenfitivum, ( qualia funi Plante ; ut Arbores, Ferbe, Flores, 
&c..qua Vitam quidem habent, fed non .Senfum.) Deinde( harum fpecierwmm alteram) 
dinimal, diftribuunt ( ut Gersus fubalternum ) im Rationale ( Flominem diîtum) & Zrra- 
zionale ( quod Bratum dicimus ; Carr funt Beftie, Aves, Pifces, &c. ) Atque tandem 
Homo (vt fpecies infima ) in fua diftribuitur Zudividua, feu homines fingulares ; ut funt 
Plato, Socrates, Paulus, Petrus, Johannes, Richardus, &c. ) Qui ideo dicuntur /ndvigua, 
quia in plures, partes /ubje@ivas ( ut loquuntur ) diftribui non poflunt, cum /inguleres 
fini, & quilibet eorum Uizic4s, non peres. 


. Cap.4. De Predicabilibus tribus primoribus. 


Arbor Porphyrii. 

Subftantia 
SITTT_———*———_—_ 
Corpore Incorpora, 

i Corpus Spiritus. 
Animati 1 ’ 
immatr 5 nanimatum, 
a 3 
Senfitivumt . Infenfitivum, 
“> Animal Planta. 
e 
Rationale — _ Zirationale, 
— Homo Brutum. 
a) 
P_S PP P lac) 
E FG ES È 
tv ga 8 FORO RO A 
de. LE di, 
Di 


Verum quidem eft, pe Socraterm (&alia fimiliter Zudividua ) dividi in Partes alterius 
generis, quas /ntegrales dicimus, ut funt Sracbiura, Manus, Pes, aliaque Zembra inte- 
grum complentia ( de qua divifione non hic agitur : ) non autem in plures ( ut loquuntur ) 
Partes fubjettivas, feu fubjefa Predicationis ; ut cum Generale aliquod in fua Spectalia, 
feu Particularia, diltribuitur ; quorum ;op- Sd communi illo feu generali nomine a pellan- 
tur; qua itaque #7 c0 feu /ub eo Generali dicuntur contineri. Ut Perrus, Paulus, 1 (ut 
partes fubjedtive, ) conzimeri dicuntur, Sub, vel in, generali appellatione Hominis, auv Ani- 
malis; & Bucepbalus ( aliique ) dn vel fub communi nomine Egui. Et folo numero dif 
ferre dicuntur ( ut dic & ile ) non autem Specie, Genere & Natura., Quippe omnes Z/onti- 
nes in communi deminis natura conveniunt ; ( Genus Humanum dii: ) atque omnes Equi 
( feu genus equinum: ) communi, natura ( feu fpecie ) . 

Atque hac quidem duo, Gemzs & Species, dici foletit duo prima Predicabifia. Quorum 
tidem Species ( inffmam intellige ) pradicari dicitur, de rebus pluribus muzzero tantum 
itrencitoe Genus autem, de pluribus Specie difkerentibus. Ut Z/omo, de Platone, So- 

crate, aliifque hominibus ; qui quidem pluresfunt, fed quorum wra elt natura, ‘& quidem 
Specialis: Animal autem de ommibus Animalibus, five Zomzines fint (que azd Species de) 
five Bruta, quorum quidem funt adhuc piures fpecies, ( Equi, Canes, Boves, Anferes, De 
phini, &c. ) de Alexandro puta & Bucephalo; qui non numero tantum ( nt duo Individua ) 
fed warura feu fpecie differunt; cum alter ZZomo fit, Ezuus alter. 

Et quidem ubi plura funt fubordinata Genera (unum fub alio in eadem ferie, ) ut Car- 
pus, Animatum, Animal, relpectu borzinis ; id quod ceteris propinquius elt, vocari foler, 

. genus Proxiniuzn, quod longius abelt, genus Remotam, ( & quidem eo remsorius, feu magis 
remotum, quo longius abeft: ) & /pecies fimiliter, proxima & remora. Sic, Hominis, ge- 
mus proximun cit Animal; Animatum vero, genus Remotum ; & Corpus, adhuc Remo- 
tius. Et Corporis quidem fpecies proxima (hoc cit, proximarum altera ) eit Animatun (feu 
Vivens, ) Animal vero fpecies remota ; Floro, adbuc remotior; utque longius diftant in 
cadem fubordinata ferie. 

Ubi vero, fub codemgenere, dux fpecies ( plurefve ) equaliter inde diftant, fpecies Goor- 
dinate ( hoc elt, eju/dem ordinis ) dicuntur; item fpecies Oppofite : ut bono & brutura re: 
fpeîtu Animalis, cui Immediate fubjiciuntur, funtque inter fe fpecies Oppofire. 

Tertium Pradicabile, dicitur Differenzia. Atque hac quidem, cum genere, dicitor con- 
Hituere fpeciem. 

Dicitur autem Differentia, co quod per hane differat Oppofitarum fpecierum una ab al- 
tera. Sic, bemo& brutum, qua fub Anmmalis genere, funt oppofite fpecies ; conveniunt 
quidem communi Genere, ( cam utrumvis fit Anima! ) fed co inter fe differamt quod alte- 
rum fitrazionale, qua eft Diflerentia conftitutiva Zorinis ; alterum srrazionale, qua eft ita- 
que Differentia conftitutiva Bari. Etpariterdicendum de aliis, in Arbore Porphyriana, 
oppolitis Ditferentiis : ut funt, corporewnz, incorporeum ; animatus , inanimatuni Jenfiti- 
vum, infenfitivume. 

Atque he quidem differenzie, duplum fortiuntur munus. Quorum alterum elt dividere 
( feu diftribuere ) genas ; (utcum auz274/ per oppofitas Differentias, rarionalis &'irrationa- 
lis, diftribuitur in oppofitas fpecies, Z/omsinis è Bruti : ) Alterum ett, conflituere Jpeciem, 
( ur, quum razionale, una cum animali, conftivuit feu complet nazuramz, feu \fpeciem, bomi- 
nis : contraque, srrationale cum animali conltituit naturam Zrati. ) Et refpeGtu illius mu- 

. neris 


93 


94 


De Duobus poftremis Predicabilibus. Lib.1. 


neris dicitur differenzia divifiva ; refpeétu hujus, differentia conftitutiva. Sic Rationale elt, 
Animalis, differentia divifiva ; eademque, Z/ominis, ditterentia conftitutiva. 

Et quidem Difterentia Specifica dicitur, qua conftituit Speciezz , ( infimam, intellige ; ) 
Generica vero, qua conftinuit Genas, feu Speciem fubalternam, qua itidem Genus eft. Sic 
Rationale ( conftitutivum Hominis ) difterentia Specifica dici folet, & Senfitivam ( confti- 
tutivum Animalis ) ditferentia Generica. 

Sed & differentia Proxima dicitur, que proxime conftituit; ezsora, que remotius : fic, 
refpettu Zlominis, Rationale eft differentia Proxima ; Senfitivum, Remotior. 

iciturque Differentia, Pradicari de pluribus, Specse vel Numero differentibus. Nem- 
pe, de pluribus Awumsero faltem differentibus, pradicar euam differentia /pecifica,( nempe 
deeis omnibus de quibus, quam ea conflituit, predicatur fpecies, ) ut Rarzomale, de So- 
crate, Platone, reliquifque Ffominibus.  Ditferentia autemgenerica, etiam de pluribus Spe- 
cie differentibus (de quibus pradicatur ipfumgenzs cujus eft hac differentia conftitutiva, ) 
ut Senfitivum, de Alexandro & Bucephalo. . 

ifferentia denique Pradicari dicitur #n Qeale: Quia refpondet quaftioni Qualis ef. 
Quippe cum de Zozzine ( verbi gratia ) interroganti Quid e/t, refpondetur Arima) ( quod 
genus «lt; ) interroganti porro Quale Animal, refpondetur Razionale, ( qua elt Differentia, 
qua ab Animali Bruto diftert. ) Verum, quia eadem Ditferentia, una cum Genere, complet 
ipfam ( Hominis ) sonarpài say Quid eft homo, complete docet: dicitur item in Quale 

id pradicari, aut etiam ( codem feniu ) 1n Quale Efentiali. Non modo quod dicat Quale 
fit illud Quid, (quod interroganti, quid eft, reiponfum erat) puta, Qual Animal: fed 
quia hoc iplum Quale, ingreditur Eftenziam (feu Quidditatem, vt loquuntur ) Hominis: 
cujus quidem tota Effentia ( qua Quid'e/? oftenditur ) nonineo tantum confiftit, quod fit - 
«inimal (nam & fic Brutum eft) fed quod fit Ratiorale Animal. 

Alia vero Predicabilia (de quibus poft dicetur ) dicuntur quidem in Quale predicari ; fed 
in Quale Accidentali. Ut, cum Socrates, Rifibilis elle ( Rifiva facultate preditus ) dicitur, 
aut etiam Albus, Grecus; Philofophus, &c. qua de illo dicuntur Pradicari Arcidentaliter ; 
non, E//entialiter. 





Cap. V. 


De Duobus poftremis Predicabilibuws; Proprio & Ac- 
cidente. 


Rater illa tria Pradicabilia, Genws, Speciem & Differentiam, qua Predicari dicuntur 
entialiter ; (upoe quibus Subjeéti Ef&nziz continetur: ) alia fuperfunt duo, qua 
de Subjetto Predicari dicuntur ( & quidem de pluribus ) fed Accidentaliter, aut extra-effen- 
rep 3 ( utpote qua quidpiam exzrarei e/fentiam indicant. ) Qua Proprium & Accidens 
ici folent. 
Proprius iSvor, (ftriéte fumptum ) tale quidem cenfetur, utquamquam Subjetti fui (de 
- predicatur ) Effentiam nonconftituat ; eam tamen neceflario comitatur; atque ab ea 
uit, ut confequens necellarium, & quidem incommunicabile. 
: Verbigratia. Si ponamus Linee Retta effentiam, in hoc fitam, quod (iv ) ex equo 
Jaceat inter fua punfta ; aut (quod Anglice diceremus ) /es juy/? between its points: (La: 
tina autem vox, Euclideo èg ia exafte refpondens, vix occurrit. } Autetiam fupponamus, 
Retfitudinis notionem, ita ex communi ufu notam & fatis intelleftam, ur cam notioribus 
vocibus ( quam ipfa eft ) haud poflimus explicare. ( Quippe ita notum eft cuique, quid id 
fitquod volumus, cum lineam Rea dicimus, non curvam : utfacilius fit id mente con- 
cipere, quam notioribus verbis explicare. Ut vel ejufdem Definitioni per notiora verba 
non fit locus, vel ea faltem non fit opus. (Quod &.in aliis fimplicibus notionibus non raro 
contingit.) Abea Ree eflentia (five per eam definitionet, fiveex communiufu, rete 
intelletta ) neceffàrio confequetur, cam eflè omnium intra eofdem terminos brevij 2 
Quod quidem è Re@itudinis notione ( intelletu melius concepta, quam poflit vocibus  ex- 
plicari, ) tam immediate confequitur, ut Vix Afedio alicui locus fit quo poflit Demonftrari. 
Quippe fi ponamus Lineam AB re&tam eflè (puta qua per R tranfe- 
B at) atqueanimo fimul concipiamus quid fit Re#um e/fe ; fieri non 
I 4 Cc. port (animo ftatim confentiente, etiam abfque probatione ) quin ea 
si revior fit quam alia quavis, puta que per C tranfeat. Hoc itaque 
Proprium dixerim ( feu Proprietatem ) Linea Refe.. Quod quidem non Conffituit Retti- 
Peg ( ut quam natura priorem putemas quam Zrevi/fimzam effe ) ab ca tamen immediate 
mig, 


Aliam 





Cap. 5. De duobus poftremss Predicabilibus. 


Aliam Ref Proprietarem dixerim, quod fit ( inter cadem' punta) Wrica. Quippe fi 
rela quepiam jungat A B puntta, ca cum ARB (quamreftam ponimus ) coincidet ; 
cosa omnes ( inter eofdem terminos ) alio defle@tentes ( ut ACB ) Linee Curve, 
non Retta. 

Quod autem, apud Logicos, frequentiffime occurrit hujus rei exemplum, ell, Ri/ibilitas, 

( feu Ridendi, forte & Flendi, facultas ; ) que cenferi folet ita Hominis Propriuss quid; 
atque è Rasionabili fluens immediate, ut hanc neceflario confequatur. : 
*. Nequeeftnecefle ‘ut hic anxie difputemus, an hoc ( de Rifibilitate ) omnino rette fta- 
tuatur ; fed, dato quod fic fe habeat, appofitumerit hujus rei Exemplum. Quippe, per 
Proprium ( hic loci ) feu AffeGZionerm Propriam, id intelligitur, quod ab Effentia feu For- 
ima rei immediate fluit, eftque cum ea neceflario conjunétum, necoriri poteft aliunde. 

Hine eit quod Corverire dicatur Omni, Soli, & Semper. ( Ut Rifibilitas, cenferur Omni 
homini, hominique Sof, & huic Semper convenire, ) Quippe fi ab Eflentia immediate fiuit, 
ubicunque eft hec E/fenzia , ibidem erit & haec Afe@io propria ; adeoque Omni competit 
cui competit hc eflentia ; & quidem Semper : Atque fi cum ea fic conneyum fit, ut aliunde 
oriri non poffit; etiam huic Sol competit. 

Atque hoc eft quod dicunt Corvertibiliter predicari. Puta, fi Omnis Reffa ef ( inter ea- 
dem extrema ) linea breviffima ; & Omnis | inter cadem extrema ) linea breviffima eft Refta. 
Item ( quod paffim dici folet ) Omsnis boro eft Rifibilis, & Omne Rifibile ef Flomo: ( dato 
ari quod &i/ibilitas fit ita cum Razzone connexa, ut ubi altera eft alteram item elfè fit 
necelle. ) e ' 

Etquamyuam Vox Proprism: non raro de aliis dicatur quibus hie charater non conve- 
nit ; cum tamenbacfit Genuina Proprii notio, eo magisminufve reéte & accurate res ca 
dicetur Propria, quo magis ei minufve competit hic chara@er. * 

Nam revera Vox Proprium, laxiori fenfu nonraro occurrit, atque in fignificatu non pa- 


rum ab hoc diverfo. (Quod & in omnibus fere vocabulis ufu occurrit; nempe, ut nune- 


laxiori, mune ftriftiori fenfu ufurpentur ; nunc proprio, nune figurato. ) Sic Ormmino  pro- 

ius ( cìxzior) dicimus Fudicem jufte agere, ("Fis very proper for a Judge to dò RgH things;) 
i el omanino convenit , congruum eft, decorum eft: ( Non, quod autfolas Judex, aut 
omnis Judex, & quidem femper julte facit; fed expedit ut faciat. ) Item, Vox Cams, .( dici- 
mus) proprio Jena notat animal domeflicum fic diffum ; ( nec folo tamen hoc fenfu, nec 
Semper, ufurpatur ; ) fed fenfu insproprio & figurato, de cane Pilo, aut cane Caleffi, dicitur. 
( Ubi fenfus propriws, idem clt atque primarius, precipuussgenuinus. ) Sic. domus Lat: ric 
corpus proprium, &c. de fuo cujufque dicitur. Aliaque multa funt ejufdem vocis figni- 
ficata. 


Inter alia, vero, hac faltem Quatuor è Logicis notari folent. 

Proprium primo modo, dicitur , quum quid alteri convenit Sol, fed non Omni. Sic Ho- 
suini proprium effe, dicitur, e/fe philofopbum; hoc eft, ex omnibus animalibus, fol Somsini 
competit philofophari ; rfon own; tamen homini. . 

Proprium fecundo modo, quod competit Omni, fed mon Soli : Sic Hominis proprium elle 


95 


dicimus dipedem effe : Hoc ett, omni homini ( integro, intellige ; non manco, autalias mon- . 


ftrofo,) ex natura lege hoc convenit.  Nonfoftamen; nam & Altes item bipedes funt. , 

Proprium tertio modo, quod Omni & Soli competit, fed mon Semper. Ut omini, cane- 
fcere. Quippe omnes homines( plerique faltem ) & quidem /o& ( quantum eft obferva- 
tum ),canefcere folent; nec fersper tamen, fed n fenio: Hoceft, plerique. homines, qui ad 
fenium perveniunt, canefcere folent; quod de aliis animalibus non eft-obfervatum. Neque 
énim nimis rigide intelligenda funt hujufmodi eftata. Sicproprizm cajufgue cit, quod eft 
Siam folius. DE . n 

Proprium autem Lol modo, ( quo fenfuhic intelletum volunt, Proprium, quod dicitur 
Predicabile, ) quod Orani, Sol, & Seriper convenit. Ut, omini, Rifibilem effe: (Quippe 
homines fol, & quidem omnes, quamvis non rideant femper, femper habent ridendi facal- 
tatem. )  Quodque ita cuipiam convenit; ftriftilimo fentu dicitur Propriwm : ( & quidem 
quod ficconvenit , praf@mzitur, ex rei natura lic confequi, utcum ca neceffario fit con 
nexum. ) Atque hoc quidem Propriurz eft quod dicitur converzibiliter predicari. ( Reli. 

ua vero, utut Propria nonnunquam vocentur, ad Accidentia que vocantur communia, re- 
renda funt. ) RE Da: _ . ) 

Verum quidem eft, hoc comverzibiliter predicari, non minus Differentie convenire, quam 
Proprio predicabili. Quippe non minus dicimus, Ommis bom eft Rationalis, & Omne ra 
zionale eft Homo, quam quod Omnis bomo eft Rifibilis, & Omne rifibile et Homo. Sed 
cum hoc diferimine : Differentia ( quod Predicabile dicitur ) de fubjegto fuo predicatur 
ut Éfentiale quiddam; «eftque Confitutiva Effentia. Adcoque Differentia Efentialis dici 
folet ; diftinétionis gratia ; ( nam funt & alie Ditferentie, Accidenzales ; quibus res alia 
abaliis differunt.) ‘Propriwma autem ( Pradicabile ) illud effe volunt, quod ZfCnziam 
quidem won ‘onflituit ( ut pars ejus eflentialis habeatur, ) fed cam confeguitur, atque inde 
refultat, eftque cum ca tel connexa. ui > 
I 


96 De duobus poftremis Pradicabilibus.  Lib.i. 


Sed & Zropriwm ipfum ( quia fic confequitur eflentiam) E/fenziak nonnunguam dici- 
mr; fed cùm hoc difcrimine ; Differentia dicitur Efewtiale Conftituens | Proprinm vero, 
ragni Confeguens. Adeoque Proprium dicitur Predicarian Quale ; Differentia vero, in 

tale quid. 

Sei, quod dicitur Predicabile ( numero quintum ) vocatur Accidens, cuba. Ut- 
pote quod, ad rei Effentiam eft plane Arcidentarium ; quam neque Conftituit, nec cam ne- 
ceffario Confequitur. Et quidem ( diftin@ionis gratia ) nonnunquam dicitur Arridens Cone 
mune, ( ut è Proprio doliagenca? quod ipfum non raro dicitur Atciaens Proprinm ; & 
. utrague dicuntur, predicari in Qual ; non, i Quale guid. ) Hujufmodi funt, quum quis 
dicitur, Albus, Ater; Fuvenis, Senex; Piuguis, Macer ; Gracus, Barbarus ; Doffus, dn- 
doZus; &fitilia : Quippe qua funt, ad hominis effentiam, plane extranca, & accidentaria. 

Detiniri folet, Quod poreff adeffe vel abeffe fine Subjetti interitu. Utpote quod neque 
fubjetti natura ita contrarium elt ut deftruat, ( adeoque ipfi auLairen accidere poteit; } 
neque cum ea ficconnexum quin abefè poflit ; faltem urea confiderari poflît integra, abfque 
huJus connotatione. 

Dividi folet hoc Accidens, in Separabile & Znfeparabile. 

Accidens Separabile ( 2ges ) dicitur, pe actu feparari poteft: (-Non quidem ut ipfum 
elle poflit fine fubjetto, fed fubjeftum abfque hoc. ) Ut, Frigas ab 942; ut que cale- 
fcere poteft, etiam aqua manens: Et, Alborà Lana aut Papyro; ut que tingi poffunt, aliif* 
que coloribus infici. : : 

Accidens Znfeparabile, dicitur, quod non potelt atu è fubjefto fuo feparari. Ur Car 
ab /gne; abfque quo Ignis efle non poteft. Sic Albedo, è Cygno; Nigredo, è Corvo ; in- 
feparabiles cenferi folent: utqua vix auferri poffint fine illorum interitu: Nec etit poflè 
cenferi folet ( faltem raro confpicitur ) aut Cygnas niger, aut albus Corvas. 

Dicimustamen, etiam hac Accidentia /afeparadilia, pole nihilominus adef@ d abeffe 
"fine fubjetti interitu: non quali abfque his fubjeétum eflè poffit, ( aut faltem folcat;) fed 

“ * quod abfque horum connotatione feu confideratione, fubjetti effentia concipi poflit in- 


tegra. 
Quippe nihil fcimus in Eflentia feu Natura Corvi, quod hanc Nigredinem neceflario po- 
tulat ; ita ur, ceffante Nigredine, ceffaret effe Corvus. Neque, in Cygni etlîntia, quod 
poltulet Canzorem ; magis quam in Erbiopis natura, ut fit Niger. Et quanquam &irbio- 
pem lavare non poflimus, fic ut albus fiat: ad ejus tamen Eflentiam nigredo hac non fpe- 
chat; que integra eft ( ut aliorum hominum) ineo quod cit Arz2/ Rafionale ; quam qui: 
dem efientiam , neque conflituit, neque neceffàrio confequitur, hac Nigredo. 

Verum de Proprio ( quod dicitur ) resfecus eft ; utpote quo fine non poteft eflè integra, 
Eflentia. Impoflible uuque eft ( verbi gratia } ut Linea rePafit, que non elt omini 
fa fdem terminos habentium ) dreve/isza. Similiter cenferì folet Bipbiftas à Rationalitate 

ic-pendere, ut hacabfque illa non poflit efle : quodquidem fi non ita fit, non Proprizm 
erit ( hominis ) ferie, fed faltem Arvidens infeparabile. 

Atque jam abfolvimus ( quantum opus videtur ) Quinque ( qua numerari folent) Pre- 

- dicabilia ; Genus, Speciem, Differenttam, Proprium, & Accidens. Que omnia ( utpote 
Voces Commumes fea Univerfales) in hoc conveniunt, quod de pleribas pradicari feu dici 
poflint Parzicularibas, Singularibus, fea Individuis. Cum hoc tamen difcrimine ; Genus 
Naturam innuit magis generalem ; Species magis fpecialem ; ( pluribus Individuis commu- 
nem; ) Daferentia, elt qua Specierum fub codem Genere oppofitarum, alteram ab altera 
diltinguit ; fuamque ( cui convenig) Speciem conftituit, ejufque Effentiam ( una cum Ge- 
nere ) E; Proprium, cardem Etfentiam neceflario confequitur ; Atciatns ( commu- 
ne) ita fubjetto fuo adeflè potelt, ut etiam pollit abeliè, nullath (cum etientia } neceffari- 

am habens connexioneî. 

Sic, cum Socratem dico Flominem, Speciem affigno : cum eundem Asimial dixero, af 
figno Genus. Rattonalem cum dico ( feu Ratione praditum ) Differentiam afiigno ; Specif- 
cam (&cpropinquiorem: ) cum Sen/itivam, differentiam Genericam (& remotiorem: ) Cum 
Rifibilem dixero (feu Ridendi facultate preditum, ) Proprizza ejus ( proprietatem; feu affè- 
Chioricm iam ) indico ; que efRntiam ejus cenfetur neceffario confequi. Cum 42477, 

Philofo Divitern, &c. dixero ; Accidentia innuo plura communia, qua ita 
adfunt, ut tamen al e por 2 

Notandum interim eit hec onmia Pradicabilia, dè fabjeRis fuis dici, feu pradicari, in 
Concreto, non in Abffrafto. Quippe non dicimus ( gi real quod Socrazes eft Zina» 
nitas, Animalitas, Rationalitas, Rifibilitas, Albedo, &c. Socrates elt Floro, Animal, Ra- 
tiomalis, Rifibilis, Albus, &c. ; 

Poteft quidem A/5e40, de pluribus Abedinibus (puta, qua eft in Charta, que in Lana, 
Ep in Pariete, &c.) predicari; non'autemut Arcidens de Socrate, fed ut Species Genufue 

e pluribus fub oinlivitua, que ipfa A0/fraffa font. l 


CAP. 


Cap.6. DeSubftantia, Accidentibus, &c. 





Cap. VI 


De Subftantia, Accidentibus, € decem 
Pradicamentis. 


pine Logices elle diximus, Res omnes, ( five Reales five Imaginarias ; ) quia de his 
omnibus Rauocinari poffùmus, feu Ratione uti. 

Hoc autem fibi facit negotium Ari/foteles, jam ftatim ab initio fue Logica ; Res omnes 
( reales ) in certas Claffes feu Ordines diftribuere : quo carum diftinAiorem confpettum at- 
que conceprum habeamus. 

Quas rerum Clatles (ab ipfo conftitutas ) xglryeetas Categorias vocat ; que Predicamenta 
vocare folent ejus Interpretes. Ad quarum( clallium ) aliquam, referrì pofle cenfetur ( vel 
Direffe vel Redufive ) Res omnis. 


DI 


Non tamen hic recenfet Res Zmaginarias, ( Entia Rationis vulgo dita, ) qua aliam non » 


habent realitatem quam quae ab imaginatione noftra recipiunt: Sed res tantum Zeales di- 
Aas ; qua quidem in mundo exiftunt, etiam nobis non cogitantibus. 

Non igitur hic quarendi funt Cerberus, Centaurus, Chimera , aliaque hujufmodi 
Poetarum figmenta. ; 

Sed neque Genus, Species, aliaque Artis Zocabula ; ( five Logicam, five Grammaticam, 
five Rhetoricam, five aliam quamvis Artem Speftantia ; ) que notiones funt artificiales, quas 
nobis ipfi formavimus. 

Sed neque Maleum, Zncudem, Plauftrum, Securem, hic expe&temus; aliafve iftiu£ 
modi res Artificiales. 

Nec etiam (in rebus naturalibus ) Crus, Bracbiwm, Pedem, ( aliave membra rerum inte 
grarum, ) feparatim tradita. Ut qua referenda funt & reducenda ad fua quaque Integra. 

Sed neque hic expeétemus integras Sentenzias feu Propofitiones, in Rerum ordine digeltas ; 

rout res una cum alia componitur, five affirmando five negando hoc de illo. Sed res ipfe 
Ranco prout ab Appreben/ione Simplici ( s dicitur ) concipi folent, tanquam .Sirpli- 
ces termini. Ut Homo, Equus, Aurum, Stella, &c. 

Res autem fic in Pradicamenta digelte, funt vel Sub/fantue, vel Arcidentia. 

Per Subftantias intelligunt Res cas qua propriam habent per fe fubliftentiam. Quales funt 
Homo, Equus, After, aliaque qua habent quali e/fè de fuo. 

Per Accidentia intelligunt, ca qua potius Rerum Appendices, quam Res ipfe, cenfenda 
videntur ; adeoyue Ama/ogice appellari Res dicuntur. Ut funt Color, Figwwa, aliaque ifti- 
ufmodi que Avcidentia dici folent. Sic ( verbi gratia ) fruftum Cere, aut Plumbi, ( quod 

r fe quidem aliquid eft) quod prius forte Sphericumerat feu Rotundum ; quum jam in 

formam Latiorem deprimitur, aut in Cubicam reducitur : Non tam uova Res producitur; 
quam, ca qua prius erat, redigitur in nova Forman: ; qua ( nova forma ) non tam Res 
ell quam Appendix rei, feu Modus rei. Neque eft ea Rorunditas, Planities, &c. realiter di- 
{tinéta ( tanquam alia Res ) ab ipfa Re Rozunda, Plana, Bc. 

Atque hinc eft quod Diftributionem e: ( feu Znsis ) in Subffantiam & Accidens, di- 
cant elle, non tam diftributionem Geweris in firas Species, ( ut, cum Arimzal, codem fenfu 
fomtum, diftribuitur in Z/omziners & Brusumi;) quam Aquivoci in Equivocata, aut fal- 
tem Analogi in fua Analogata ; adeoque Exs, non Univoce pradicari de Subffantia & Acci- 
dente (hoc eit, non eodem fenfu & fignificatu; fèu, ur loquuntur, fecunduns sdezn no- 
men & candem nominis rationem ; ) fed AEguivoce vel Analogice ; nempe, de Subffantia 
fenfù proprio & primario ; fed Secundario de Avidente ; ut Vox 77020 de vero homine, & 
pi&ura hominis. rt : ì : 

Huc fpettat quod jam olim di@umerat, Accidens effe non èr fed, 7g è non Zvs, fed 
Entis Ens.. Arque ad eundem fere fenfum diftingunt pofteriores Scholaftici, inter £ns & 
Modum entis; fcu Rem: & Aodum. Neque altud forte funt omnia Accidentia, quam Qua- 
lificationes feu Modificationes Subftantia. Quod haud agre faterentur plerique omnes, 
nifi ( propter Zuchariffiam, ) contrarium dicendum putaverint, ut exiftere polline Acci- 
dentia è Subjetto fuo feparata. Sic Jefuita Suarez, in Metaphyf. Dif. 7. Seft. 2. Num. ro. 
Per myfterium, inquit, Euchariftia, certius nobis conftat, quantitatem effe rem diflintfam 
à materia, quam per cognitionem natwralem conftare potutffet. 

Pradicamenta hac ( feu Rerum Clalies ) funt numero Decem. Sud/fantia, Quantitas, 
Qualitas, Relatio, Aftio, Paffio, Quando, Ubi, Situs, Flabitus. Quorum Primum eft Pra- 


dicamentum Sub/fantie ; reliqua Novem, Accidentium. i 
*Pa Cur 


98 


| | De Predicamento Subftantia. Lib. 1. 


Cur faerint precife Decem, ( neque plura, neque pauciora, ) fuiffè puto, magna ex parte, 
arbitrarium : Guemadmodam ing Author aliquis Traftatum fuum in Libros & Coni 
partitur. Quamquam enim id fibi proponit Author, ut res congeneres conjungat, atque 
Decorum obfervet in diftribuendis & partiendis aliis; multum Prudentie tamen fue reli- 

vendum erit, quot & quam longa habiturus fit Capita, & quo ordine difpofita. Pariterque 
Arifforeles ( aut quifquis primus fuerit harum Categoriarum conditor) utut Decorum ali- 
quod in rebus fecundum Claffes diftribuendis fervari vellet; multum arbitrio tamen fuo 

rmittendum erat hac in re. Et quidem fi Sub/fanziarazi Claltem unicam, in plures parti- 
tus fuiffet ; & fimiliter Quantitatis,& Qualitatis Pradicamenta fatisampla ; aliquaque ex mi- 
noribus pa funt Quando, Ubi, Sttus, & Habitus ) in pauciora contraxiflet : non eflet cur 
de co quifquam conquereretur. Verum, prout nune diftribuuntur, non ita incommode fa- 
&um judicemus, ut propterea receptos turbemus limites. Non magis quam quis debeat no- 
vam Regni Anglia in Comitatus diftribuuonem moliri, eo quod Eberacenfis & Lincolnien- 
fis Comutatus, fint reliquis plerifque ampliores ; Ruzlandia vero ceteris multo minor. 








Car. VIL 
De Predicamento Subftantia. 


Redicamentorum primum atque pracipuum, Sub/fanzie ( 7% è0is ) nomen fortitur: Sub 
Stantias, feu res SubSfantiales omnes complettens. i 
Subftantias vocant iftiufinodi Res feu Znuzia, qua quali de fuo £/2 habent; funtque 
Entia per fe : non ( ut Acidentia ; quad Subltantia fuum Effe mutuantur ) aliunde plane 
dependentia, ut modi rerum podi quam res ipfà. 
Adeoque definiri folet Subitantia, Zns per fe fubfifens, & fubffans Accidentibus. 
Qu ad hoc Predicamentum pertinent Zadividua féu Particulares Subftantix, dici folent 
Subfiantie Prime : ( ut Socrates, Bucepbalus, &c. ) Univerfalta vero, fcu generalia,(.puta 
Species & Genera, ) dici folent Sul/fantie Secunde : (ut Flomo, Animal, Corpus, &c. ) Eo 


» forte quod /udividua illa, fintoriginales & primarie fubftantie, aftu exiftentes : Univerfalia 


vero fint fecundaria fubitantia, mente noftra formate; dum plurium fingularium inter fe 
in communi aliqua, natura convenientiam obfervamus,. caque proinde in varias quali fami. 
lias feu claffes diftribuimus, cifque nomina ( prout nobis expedire videtur )  imponimus. 

Poffùnt autem Subftantia (creatas, intellige, ) fic non incommode diftribui, fecundum 
Philofophiam per aliquot ante nos fecula receptam. Sunt utique vel 


Incorporee feu Spirituales ( quos Spiritus dicimus ) ut funt 
li Siri È 
pa Mali. 
Anime hominum. 
vel orti few Materiales, ( qua Corpora dicimus. ) Sunt autem ea corpo- 
ra, vel 
Stimplicia ; eaque vel 
un ; (ut So, Zuna, Stelle, &c.) vel 
Elementaria ; utfunt Elementa quatuor, /enis, der, Agna, Terra, 
«Mixta, feu compofita; eaque vel 
Imperfette mixta ;( wi unt Nubes, Nîx, Girando aliaque Meteora; ) vel 
{Pafere mixta, * Eaque vel me 3 ) 
SER fen vite expertia ( ut funt Zapides? Meralla, altaque muinera- 


ha: } sel 

Aitimata, feù vita habentia : Atque hac, vel 

Infenfitrva, que fenfù carente, ( ut funt Plans, Herbe, Flores, Arbores, 
&cdvel z 

Sehfitivay ten fenfu predita; Que Anzmialia dicimus. Suntque ea, vel 


Frationala; Rationis expertia ; puta 
Beftie, (ut Leo, Coli, bas, Camelus, Equas, Bos, Canis, dic. ) 
Alites,( ut Agutla, Cygnus, Anfer, Anas, Hirundo, Paffer, dre. 
Pifces,( ut Cefe, Delphinus, Salmo, Halec, Lucius, Carpio, Gc. ) 
Reptilia; ( wr Anguis, Vipera, Serpens, Vermis, ©. ) 

Rasimalia, feu ratione predita; ut Zoo. 


Atque 


Cap.8. De Predicamento Quantitatis. 


Atque ad horum capitum aliquod, reduci poffant ( fi non omnes) plereque faltem Sub- 
ftantie, hattenus note. 

Accurata vero omnium Tragtatio, & fingulorum generum in fuas fpecies particularis  di- 
ftributio, & que Copie natura expofito, cateraque qua huc fpeétant, non funt hujus 
loci : Sed in Naturalis Philofophie Trattatibus amplioribus querenda, : 





Car. VIII 
De Predicamento Quantitatis. 


Uantitas ( univerfim fumpta ) eftea Notio ( feu Mentis conceptio ) fecundum quam 
uerere folemusde re quapiam, per Comparationis Adverbium Qua. Ut quam 
ongum? Quam amplum? Quam grande? Quam grave? Quam div? Quam ma- 

gnum? Quam multum? Quam multa? &c. Et quicquid fit de quo fic commode interro- 
gare pollumus, 1d omne ad hoc Pradicamentum referendum eft. 

Diftribui foler Quantitas in Conzinzar, & Difiretam ( que & Disjunéta, Difcontinua, 
Separata, etiam dici folet. ) TÈ rordr cunizis, 1) 70 Siaerz iron. 

Continua quanvtas definiri folet, cujus partes communi termino copulantur. Difîresa, 
vero, que non item. Eftque hac non incommoda diftinétio, ubi de Conzinuis & Contignis 
fit inquifitio. . 

Malim ego fic potius diftinguere ; ut Conzinua quantitas ea fit de qua quari folet Quan- 
tum, feu Quam multum, Ditow ; ( ubi Menfira icu magnitudo Apeîtatur. ) Difereta vero, 
de qua quari folet Qeeor, feu Quarz mesta, Thea ; (& de «Meltitudme intelligitur.) 

Inter continuas Quantitates, potillimum fpectari folent ille qua Localem habent Zxrenfio- 
nem, (pua Longitudine, Latitudinem, & Profunditatere. ) Quarum tres Species ( nifi 
tria Genera potius dixeris) cenferi folent; Linea, Superficies & Corpas (feu Solidum. ) 

Arque de his potiflimum intelligendum eft,: quod dici folet, Zxzez/iorern ( feu  pofitio- 
nem partium extra partes ) efle 30 fim tffentiam Quantitatis. Ob quam, ejufdem cum 
Materia connexionem tuentur. Nam Quantitatem Diferetam, feu Mulciradinera » Sprriti- 
bas pariter ac Corporibus, competere, haud negaverim. 

Linea | g4urò ) qua unicam habet dimenfionem; qua Longitudo dici folet. 

Superficies ( Boéria ) qua duas habet dimenfiones ; Zongitudinem & Latitudinem. 

Corpus, feu Solidum ( e@2a ) cujus tres funt dimenfiones; Longitudo, Latitudo, & Profun- 
ditas ( qua & Crallities, & Altitudo, dicitur. ) ' 

Ad Lineas veferri folent, menfure omnes Diffantiarum & Longitudinum; ut Ailliare, 
Stadium, Ulna, Pertica, Cubitus, Pes, Pollex, &c. 

Linexque commune terminum (quo partes ejus continuantur ) Pay- 
dum dicunt. Sic Linee ABC, partes A B,.B C, communi punéto A B Cc 
B copulantur, ut quod eft utrique parti commune ( ultimum prima, |-—|-—| 
& primum ultime partis. )  Idemque dicendum de quovis intermedio 
punéto inter A&C. Sed&Linea (nonmodo serminaus communis, feu intermedius, fed 
etiam )- termini extremi, Pundta funt, ut A,C. — 

Punétum itaque, utut in Quanto fit, Quantitas tamen ( feu Quantum ) non eft. Haber 
quidem Ubi, & Sttum, fed Magnitudinem non habet. Nec, prater duo membra AB BC, 
ulla fupereft pars Line A C. 

Solet quidem hic loci diftribui Linea, in Refam & Caovam; ( & Superficies, fimiliter, 
in Planam, & Curvam; & Curva, in Concavam, & Convexam.) Sed illa Divifiones non 
funt hujus loci ; fed pertinent ad Zormam & Figuram, qua elt Quarta fpecies Qualitatis. 

Quippe ReBitudo & Curvitas, linea Figuram fpeétant, non Magnitudinem. Quod for- 
tius adhuc intelligendum de 7riangulo, Quadrato, Circulo, Cubo, Sphera, Cylindro, aliifque 
figuris five Solidis, five Superficialibus; qua omnes ad Qualizatera ablegande funt, ejufque 
( quam dicunt ) Specie quartara. K 

Ad Superficiem reterenda tunt omnes Menfure fuperficiales ; ur Ara feuFugerum terre, 
Pes nil atque iftiufmodi alia, quibus Parnus, /atrum, Afferes, Pavimenta, aliaque 
iftiuimodi menfurari folent. e 

Terminus communis ( Superficie ) ftatuitur Linea, ( re&a aut curva, A 
prout contigerit. ) Utputa Superhiciei ABCD, dux partes ABC CE 
ADOC, continuantur per A C lincam, qua eft utrique communis, pf \B 
ipfaque ( ututlongitudinis magnitudinem habeat) magnizudimem fa xl A 

(N 


perficialem nullam habet, fed tota fuperficici iftius magnitudo binss illis 


partibus completur. Sed & fuperficiei ( non modo terminus commu- 
Pg nIS 


99 


100 


De Predicamento Quantitatis. Lib. 1. 


nis, fedetiam ) termini extremi, funt Linee ( una vel plures ) quibus terminatur. Sed 
Punfum eft nonnunquam fuperficiei terminus, five exzremzas ( ut ubi in 
angulum coeunt linea : ) five etiam conzizuus ; utpote, fi duo Triangula AB 

\d / habeant punétum unicum commune. 

Ad Corpus, feu Solidura, reterenda funt omnes Menfura tum folide Magni- 
PA B\ tudinis , tum folide Capacitatis. Utfunt Ligrorum, Lapidum, aliorumque 
folidorum magnitudines; item menfure concave, ut Modius, Medimnus, Do- 
3 lium, Lagena, &c. 

. Solidi communis serminus elt fuperficies ; Utputa fi ABDC folidum reprafentet, cu- 
Jus due partes A BC ADC communi fuperficie AC ( que utrique fit communis ) con- 
tnuantur. Eftque fuperficies ( una vel plures ) Solidi rermzines exsremus. Sed & Linea, 
vel etiam Panffum, potelt elle Solidi exzremus rerminus ( partialis , ) aut etiam sermainas 

communis ; urpote fi dua Pyramides A B communi Apice continuentur, 

Preter has tres Continue Quantitatis fpecies, Lineam, Swpetficiem, & Corpus, ( qua qui- 
dem pracipux haberi folent, fed non fola:) connumerari folent Zempus & Locus. Non 
quidem quatenus refpondent quaftionibus Quando & Ubi, ( fic enim referenda funt ad Pre- 
DRS his nominibus inlignita , ) fed quatenus Quarmdia innuunt & Que am- 
plum. 

Tempus elt quidem Quantitas continua, Darazionem menfarans ; fecundum quod Quara- 
din quidpiam fit fignificatur. Ejufque communis terminus (quo Temporis partes conunu- 
antur ) Aomentum dici folet; aut etiam n riv spfum Nunc ; fed & Puntfum temporis. 
Quod quidem habet fuum Quando; fed non Qumadiu, feu dimationem ; ( licut Linee, feu 
Corporis punétum, haber fuum Wi, fed non Quansezz; ) adeogue (ut punétumillud ) ad 
hoc Predicamentum non pertinet ; nifi ( ut loquuntur ) Redudfive. 

. Dici folet Tempus ( diftinétionis gratia ) Conzinuum Succeffivum; quo à Linea, Super- 
ficie, & Solido diftinguatur, que funt conzinna Permanenti. Horum enim partes fimal 
exiftunt; Temporis autem non item; Quippe Temporis pars Preterita, e/fe defit 5 pars 
Futura, sonduns eSt ; nihilque temporis e/f preter ipfum Prefens feu 7i sîn quo Prateritum 
& Futurum copulantur. 

Dicique Tempus folet Menfura motus. Nec incommode ; fi motuum Affe&iones confi- 
derantur. Sed non Tempus folum. Silongitudo & brevitas motus; fecundum Exrenfio 
nem, confideretur; hujus menfura erit Linea, ( adeoque curfus duorum fladiorum, duplus 
eft illius qui eft unius ftadi. ) Si motus longitudo & brevitas, fecundum Durazionem, 
confideretur : hujus menfura 7 emspas eft ; ( adeoque motus per duas horas, duplus eft illius 
qui elt per horam Unam. ) Si celeritas aut zarditas motus confideratur ; mentura hujus 
erit Linea & Tempus invicem comparata : Quippe qui tanzundem Linea conficit minori tem- 
pere, ( aut, codem tempore, plas linea, ) motus cit Celerior; qui contra, 7ardior. 

Sunt qui alia adhuc confideratione diftum volant, Zempas e/fe menfuram Motus ; 
Nempe, prout ad /Morus Celefles comparatur. Adeoque tempus quo Sol peragit Zodiaci 
figna omnia, Annas dicitur: Quo Luna eadem peragit, Men/is : Quo Sol è Meridie pro- 
greffus ad cundem redit, rux3iusesr fcu Dies, arifficialis diétus; Quo ab Horizonte oriens 
ad eundem occidens pertingit, Dies Nazuralis. Verumdixerit aliquis, ( nec male, ) Hac 
confideratione Moran ( coeleftem ) potius Menfuram Temporis, quam Tempus Mexfuram 
Motus dicendum.  Quippe, per tot_So4s circuitus toudem Aynos numeramus. Nec propter 
Anni longitudinem determinatur .Circuitus Solis, fed'propter Circuitum Solis determina 
tur Anni Longitudo. . 

Locus autem, quin fit Quantitas Continua, haud negaverim. Sed aliam cjus eflè Speciem 
ab antedittis, non video cur dicatur. 

Duplex quippe ab aliis atque aliis tradi folet notio Loci. 

Sunt qui /ocwrm definiunt /mperficiem concavam corporis ambientis. Adeoque, quicquid 
haber ille Quantitatis feu Magnitudmis, id ipfum eft, quod & Superficiei ; nec erit Quanti- 
tatis fpecies ab illa diftinéta. 

Alu, Locwem habent pro ipfo Spatio quod corpore completur. Quique hoc volunt, eaf- 
dem dimenfiones Locri feu Spazzi admittunt, quas Coporrs ipatium illud occupantis. Adeo- 
que nec hoc fenfu eritnova Quanutatis Species, ab antedigtis diftin&a. 

Si qui Loci naturam innuere volunt, non tam ipfum fpauum quod occupatur, quam Or- 
dinem quem habet res locata ad alia corpora : ( utputa, quo Sol in Ceelo eft; Pifcis in ma- 
ri:) Idquidem alio refpeétu verum eft; fed non eft hujus loci. Quippe hoc ad Pradica- 
mentum Ubi, aut Sirus,*referendum erit ; non ad Quantitarem. 

Sunt autem, prater enumeratas, alix Continue Quantitatis fpecies : Ut (qui apud Geo- 
metras frequens occurrit ) Arga/us, tum Superficialis tum Solidus. 

Item Gravitas, feu Pondus ; ut Libra, Unesa, Drachma, Bipondium, T1 pi gperri Centi- 

, &c. Et Zis Motrix omnis, ( cujus una fpecies eft Pondus. ) Et quidem omne 
illud fecundum quod Afajws & Mmus (feu Plus & Minus ) quid dicitur. Ubicunque 
enim eft Plus & Minus, ibi elt (2iviò@ ) Magnitudinis quiddam ( (ere gg ra 

. quidem 


Cap.8. De Predicamento Quantitatis. 


idem pid@ (ab Euclide ditum ) nuno dierum Querzizas, feu Quantum, dici folet. 

vero pine aliafque multas, omittunt Logici ; precipuas enumerare contenti. 

Verum hic omnino diftinguendum eft inter Zxzen/ivum ( quod dicitur ) & Zutenfivum. 
( Quorum illud ad Quanzizatera referendum eft; hoc ad Qualitatem. ) Quum A/Jem gravio: 
Xem dicimus quam Unciane, ( utut Plewerum allura ; hanc Plembi : ) intelligendum elt Zx- 
tenfive gravius, ( {eu plus habere Ponderis :) atque ad hoc Pradicamentum fpettaz, ( dicit 
enim Suanzum ponderis. ) Quum vero dicimus Plumbum Ligno gravius elle aut Subere ; 
( utut illius fuerit Serzancia, hujus Centipondium; ) intelligendum ett Zntenfive gravius ; 
(qua, nunc dierum, Gravitas Specifica dici cospit ; quali aut ignorarent homines receptum 
oh vocabulum 7n2é/fvwn, aut nova nomina afedlar ent) & Qualitatis gradum refpicit; 
adeoque ad porge predicamentum fpeftat, ut ipfa Gravitas. 

Idem in aliis item Qualitatibus ogcurrit.. Utpote Candens Ferrum, (in exigua licet 
particula, ) cft intenfius calidum ( pro magnitudinis fux propprtione )quam Lignamn ardens 
( magna molis ) dum tamen in hoc fit Pes Carrisi + 

Atque huc refpicit,; quod dici folet, Qualizatera recipere Magis & Minus ( nempe du 

ualitatis Gradus fpettatur.; ) Apazzitatem vero (non quidem recipere magis & minus ; 
*fed) Majus Gi Minus; feu pouus Plus © Minus. Hoc elt; Intenfius grave, Intenfius 
calidum, &c, Qualitatem refpicivat ;; ( ejufabe majorem gradura ; ) fed Plus ponderis, Plus 
caloris, &x, Majorem Quantitaten, refpiarunt. y . 
Hinc item dicimus, fecundum Quanlitazera; res s dici & Zeguales ; fecundum 
Qualitatem vero, Similes & Diffimiles. Sic Ager Rotundas, unius Jugeris ; agro Qyadra- 


to, wnius item jugeris : Asqualts dicetur, fed non Similis. Contra vero, Ager Quadraras, - 


centum fan pieni agro item Qpedrato, unins jugeris; Stmilis dicetur, ( utpote ejuidem 77- 
gure, )fed non eAGgualis.  Quippe Figura, Qualitas ell : ce Quantitas. 

Ad continuam quantitatem item fp ty res omnes ( cujufcuaque: aio refpedtu fueriat 
Predicamenti ) quatenus, Quanta fin, confideratue. Utpote, Quantum 4 in4, quan 
tum div/tiaram, quantum. roboris; quantum wriatisj Se. Etquidem prout Quantitates , 
fuas foruuntur Gualitates, ( ut,cum Superficies dicitur, rotunda, quadrata, plana, concava, 
convesta;&c; ) fic nihil repugnat quin Qualtates fuasbabeant Quassitates; ut cum dicitur, 
quantum virisza, quantum caloris, quantum ponderis, habeat res'aliqua. Arque Sub/fantiis 
pariter ; ut, quantum /erre, quanuim 4742, quantum frifici, &c.. Et quamquam ( verbi gra- 
tia ) grana tritici fint invicem feparata ( non quidem ftri&e continua; fed contigua tantum;) 
dum tamen confiderator, non, quot fint numero grana, fed guemsa tritici sri0/es > reputandum 
eft ( hac confideratione ) quali continuum eller. 

Quantitas Difereta ( fcu Difcontinua ) ea elt cujus partes confiderantur ( non quidem ut 
communi termino copulata, fed ) ut ab invicemdiltin®e, & feparate, de quibus queri fo- 

* let Ruorfant. Dicique folet Numerus ( dedub) ru Multitudo. Ut, Unum, Duo, Tria, 


Hicautemambigi poteft, an Van fit sumeras. Quippe alii non meumserum elle dicunt; 
fed principimm munieri ; adcoque binatium elle numerorum minimum. Ali, Numerwn ette 
volunt ; ( adeoque ruerum fingularem admittunt ; ) quia refpondet qualtioni Agos. Cer- 
tumef, Ewe/dens pro numero habere ; &, poft eum, Mathematicorum lerofque. Cum 
autem non nifî de womzite pelo fit, poterit quifque proutlibuerit lac, iaiaeconiee 
quo fenfu hic aut ille intelligi voler quum Nurzersra dicit. ° 

Dicitur autem Difcreta guantitas, quia partes confiderantor nttotidem res diverfe,, dif- 
crete, feparazz, diftinitz ; potius quam ur una rescontinua five conjungta. Utpote, cum 
Decem homines, aut Centa homines, dicimus ; non rem unam: mellizne, fed torides 
quot RES nn dA ; RE : 

Et qui Uum terre dicimus decerz jagera; quamquam ea forte fint ineodem. con. 
dina prsneli tamen quali eflent dftindia Contra vero, Aodius tritici, pigli 
fint invicem feparata & numero plura, confideratur utsera Moles. 

& qua wurierari videntur, repuianda pes funt ( nonraro )utmenfirete; neque 
tam fs quam tum, conliderari. Sic qui gres msodios tritici dixerio, srimodium 
Parti nl putauduseft ; hoc elt, ransundem tritici quantum forent tres modii. Et qui cen- 
sum pondò dixerit, intelligendus erit de Cenipomidio. Hinc eftquod nofiri dicant sbree foot 

of timber ) potius quam #bree E 3 quando zripedale ki volunt,non #4 gna peda- 
4 Timo vero dixerint habere sbree feet ( tres ) non #bree foot, quoniam #res 
pedes hic numerandos volunt ; illic fripedale, menfurandum. Eftque illic, sbree foot, non 
tam dine voces, quam una vox ( Adjeliva ) ex binis compofita, ut eft sripedalis. Adeoque 
three foot of timber, explicite prolatum, ettrripedalis( moles ) Egni ; feu tripedale lienum. 

Dicimus etiam, a sbree po Sol ( tripos ) hoc eft, sbree footed ( tres pedes habens:;.) Ubi 
ex Compofito #4ree-foot, tormatur Derivatum sAree.foot-ed. n 75 in lingua noftra frequens 
eft; fitquein Latina non raro, ut in 7ran/marinus, eftis, Antemeridianus , Cifal- 
pinus, Tranfalprnus, Tranfmontanus, Mediterraneus, Subfolanus, &c. Que non funt Com- 
pefita, ex Trans dp Marinus, ex Super & Caleftis, &c. Scd Derivata è conjunttis a 

tranf«mare, 


IOI 


102 


. De Predicamento Quantitatis. Lub.1. 


tranf-mare, fuper-calum, ante-meridiem, cif-Apes, trarif- Alpes, tranfrmontes, media-terra, 
( feu pf ) fub fole, &k. i n. ; ! 

Eftque ubi fubtilius' diftinguitur; Ut cumdiftinguunt Jurifeonfulti noftri inter Semze- 
Slre & Sex menfes; illudde femi-anno intelligentes ; hoc de Sex mienfibus ( civilibus ) quo- 
rum quiliber fitdierom vigintrotto: Item, inter a rwelve-monsb & rwelve months ; illud 
pro integro Ato habentes ; hoc pro diodecim menfibus -( civilibus ) dierum 28. Sed hac 
obiter. ) 

Hinc eft quod Nomina earum rerum, que vel natura fua, vel ex ufù communi, Menfa- 
rari folent, non Nwrwerari, quequeex natura fua funt Strgwlaria ; Plurafi numero carere 
folent. Nontam, quod nonhabere poflent fiquando ‘opusfit; fed quod non foleant oc- 
currere plurium mentiones. Hinc Sol, Mundus, Jupiter, Macenas,aliaque iftiufmodi, (dum- 
modo faltem pro fingularibus habentur, ) Grammaticis aliquammultis perbibentur carere 
numero plurali. At vero, fi vel de his confiderandum veniat, num plures fint ; ‘aut meta- 
phorico fimilive fignificatu occurrant ; fine mile co dicimus ( autefle, aut non efle ) plu-® 
res Afundos, Soles, Mo Miecenates. Sic poeta dixerit, Soles becidere È redire pofiunt ; aut 
etiam Sint AMecenates, non deerunt, Flacce, Marones. Addunt Grammatici, is Frumenta 
dabis , Penfa , Herbas, Uda, Metalla; tintellige; horum nomina, ut Zrificum , La- - 
na, Thymus, Lac, Awuin, &c ; ) utquae Mehfurari (vel pendi ) folent non Numerari. 
Neque enim dicere folemus, Quot Lane, Lalfa, Aura ; fed Quantum Lane, La&is, Ami, 
&c. Verum hic excipiunt, ER ubi piuralem retinent, ef hac ubi E rele * Quippe fi, 

ter.ordinem, hujufmodi concipiantur ut pira, res fecuserit. Utputa fide pluribus 
ini ( aut Vinorum ) generibus fermo-fit ( puta Z7ifpansco, Gallico, Rbenano, &c. ) Zina 
dicemus non incpte. Sic dicimus Anglice suore Wine ( quam plus vini ) volumus, non sore 
Wines: nifi forte plura vini genera volumus; aut faltem 4b/a. Sed & Poeta non raro 
(pro ca quam fibi indulgent i ) aliique nonnunguam ad horum imitationem, etiam 
extra hos cafus, Numeri Essalagen adhibere folent. 2 

Ad quantitatem Diferezans reterunt nonnulli ( ut hujus Speciem ) Orazionera : ideo for: 
fan quod Ariftoteles alicubi dixerit Orazionens elle Quantitatem Difcretems, non Continuani. 
Quod ideo puta, fuifiè diltum, quia, in Sermone, non unum.aliquem /orzràz ‘continnamus, 
eundem continue prolongando ( quippe fi hoc foret, dicenda is regina contmuà, ) fed 
pro fingulis literis (quibus-vox.conftat ) rotidem diftinétos ( fucceflive ) fonos proferimus : 
qui ali: atque alircumfuerint, 4/creti potius foni dicendi fum, quan unus continvus. 

Idem dicendum eft de Concenzu Mufico ( qui itaque nwmseras barmorticus dicitur ) propter 
diltinétos fonos fuccelfive prolatos. 

Idemquein pulfando 7yiypano; propter diftinétos inibi pulfis, non unum continuum. 

Verum, quamdiu fonus unicus eodem tono continuatur{ five in cantu id fiat, five in fer- 
mone, ) Quantitas consinza catenus erit. . 

titatis Predicamentum, Subje@tum fuppeditat difciplinis ( diftis ) Marbematicis ; 
five Scientia ilke fuerint five. Artes ; Speculativis pariter & Pra@icis; purisitem &mixtis: 
Que catenus dici folent «Mazbematice, prout confiderant Quantitatem.  Quales funt; 

Aritbmetica ; que tratar Nurmneros, 

Geometria ; que Quantitàtem Continuam diftam, feu' Exrenfam tratat: puta Lineas, 
prat ag & Solida mathematica : cum horum Affettionibus ; ut Angalis, Figuris, Propor- 
tionibus, &c. È 

Atque ha quidem Marbematica Pure dici folent; ut que puram quantitatem, è Mate- 
ria abftraftam tra&ant. Relique Afigte dicuntur; ut quae Quantitatem confiderant tan- 


quam in peculiari aliquo fubjetto. 


Afironomia; Motus traftat, fed Cale/fes. 

Geographia ; Varias Telluris partes & Regiones. 

Statica ; de Ponderibus agit.. * 

Mechanica ; de Motu, Mlachinifpue co fpe&tantibus. 

Nautica; qua ad: Navigasionem fpeétant, Naviumgue regimen. 

eroe do&rinam traftar Zorolegiorum, que ex motu Solis aliorumqQue Syderum 

indent. . . 

Alixque iftiufimodi Artes, peculiaria. fibi adfcifcunt Subje@a. Et quatenus titates 

slide, dicuntur Marbdematice. 3 3 - 


CAP. 


% 


Cap o. De Pradicamento Qualitatis. 





Carp. IX. | 
De Predicamento Qualitatis. 


minari folet Qale. Non tamen tamlata fignificatione quam ubi Arcidens Pradica- 

dicitur pradicari in Quale ( que ad omne illud refertur quod extra rei Eflentiam eft ; 

adeoque ad omnino omnia accidentia extenderetur ; ) fed prout( ftri&tiori fenfu ) in com: 
muni loquela res Quales appellari folent. 

Cum vero hujulmodi Qualizazume, magna fit varietas; reduci folent ad quatuor (quas 
vocant ) Qualitatis Species, ( nifi Gewera malis appellare. ) 

Prima Species Qualitatis dici folet ZZabitus & Difpofitio. 

Eitautem /aditus (i) Qualtas adventitia facilitans potentiam in agendo. Qui qui- 
dem dum inc4oeias tantum elt, feu  imperfe@us, adeoque facile mobilis, vocatur Difpefitio 
( Adssas, ) qua nonaliter ab Z/abity differt quam quod imperfeétior fi. Sic qui artem 
( verbi gratia ) Carendi probe callet ; dicetur canendi Z7aditum adeptus : dum vero, impe- 
ritus adhuc, Elementa faltem prima didicerit; Difpofitioner faltem habere dicetur ad hunc 
Habitum ; feu dabizur inchoaturi. 

Habituum alii Aequifiti dicuntur ; ut qui axercizzo, & pluribus affibus acquiri folent ; 
Ut Linguarum Peritia, qua ftudio & exercitio nobis acquiritur. 

Ali Zufufi ; few aliunde derivati ; ut funt Grazie ( quas dicimus ) Spirizus Sani divi- 
nitus infwufa ; & linguarum peritia Chrifti Apoftolis Ceditus indita. Qua ab illa akera, ftu- 
dio nobis acquifita, potillimum differt adipifcendi modo. 

Arque ad hanc clallem ( quamvis /yf#/i nomen non bene quadret ) reduci poteft Z/abi- 
tus propagatus, (originale peccatum vulgo diftum.) Nam neque hic habitus no/fris afibus 
acquiritur, fed aliunde derivaturo = = ; 

Cumque hujus Corruprionis babitualis, etiam Zufantes fint capaces : non video quidni & 
capaces fint badizzalis Gratie coclitus infufa. Atque ut, per illam, fint provi ad malum ; 
ita, per hanc, fiant ( ubi Deus hoc voluerit ) ad donsm proclives ; etiam ante annos ( quos 
vocant ) difcretionis, autetiam inde ab utero materno. 

Habituum autem funt varia genera. 

Habitus Theologici, recenferi folent, Spes, Fides, & Charitas. 

Flabitus IntelleEluales, feu Virtutes Intelleftus ; ZazeZigentia, Sapientia, Scientia, (quos 
Speculativos vocant ; ) & (quos vocant PraBicos ) Ars & Prudentia. 

Habitus morales (quos habitus Voluntatis dicas; ut funt illi alteri, Intelletùs; ) dici 
folent Zîrtutes morales(quarum Cardinales numerari folent Prudentia, Fuftitia,Temperantia, 
& Fortitudo; quibus accenferi folent alia multe, ut his fubordinata :) atque 774 his vir- 
tutibus oppofita. ; 

Inter Habitus item recenferi folent Tres ( que vocantur ) Pbilfophie ; Metaphyfica, 
Phyfica ( qua & Naturalis Scientia dicitur ) & Etbica, feu Philofophia «Moralis. 

Item feptem ( quas dicunt ) Artes liberales ; Grammatica , Logica, Rbetorica, Mufica, 
dritbmetica, Geometria, & Affronomia. His verfibus utcunque infinuate, 

Gra. loquitur. Dia. vera docet. Rbez. verba colorat. 

Mu. canit. Ar. numerat. Geo. ponderat. Aff. colit aftra. . 

Sunt & alia Artes Corporea ; ut Cantandi, Saltandi, Pingendi, &c. 

Aliaque adhuc Artes Mecbanice ; ut Fabri, Latomi, Sartoris, Brafiatoris, PiBtoris, alio- 
rumque plurimorum Artes. 

Ones autem hofce Z7aditws ( aliofqgue innumeros ) particulatim explicare, quaque co 
pertinent quaftiones traétare ; non efthujus loci. Sed Apo five Artes Ge Scientias recur- 
rendum eft, qua deillis fpeciatim agunt. 

Secnnda [pecies Qualitatis dicitur Natwralis Potentia & Impotentia. ( Finaus pumd, div. 
ni ) Puta, qua quid aptum eft Facere aliquid aut Pau. . Dici etiam folet Facu/tas natu- 
ra 


D Predicamentum Quilizazis ( rabril@» ) referuntur ea Accidentia unde quia dena- 
È. 


Hxc autem fpecies, quamvis fecundum locum tenere folet ; merito tamen primum occu- 

t. Nammnifi pracellerit Potentia aliquid faciendi ; locus effe non potelt Z/abitui qui 

anc faciliter in agendo. Utpote fi non adfit Facultas loco-motiva ; fruftra quis fperet 7#a- 

bitum faltandi : Nec f{peraverit quis Zlabitum, Alarmonice Canendi ; quiedendi Vocem, Po- 

dentiam non habet. Sed mos aliter obtinuit, apud fcriptores Logicos; ut Habitus Poven- 
tx preponatur. i 

Harum Fecaltatumn, feu Potentiarun seria, magna eltia rerum natura Pi iene 

È tpote, 


103 


104 De Predicamento Qualitatis. Lib. 1) 


Utpote, in Grawbss, potentia movendi deorfam : in Levibus, movendi fia fum ; | nifi hanc 

tius /impotentiam dixeris; qua minus valeant, res leves, gravioribus obfiftere, locum in- 
Lo fortius occupantibus. ) Sic, Derizies eft Porentia refiffendi externo preflùi ; mol 
Mities, impotentia ; ( nifi hanc dixeris pozenziam cedendi. ) Item, in Magnete, porentia attra- 
bendi ferrum ; atque ad feptentrionem inclinandi. Multeque alia Qualitates ; que quamvis 
alia confideratione, ad alia Praedicamenta referantur, aut adalias fpecies hujus ; quatenus 
tamen operative funtqualitates, etiam ad hunc locum jure pertinent, 

Ille autem Porentia, feu Facultates, qua hic potifimum notari folent ; funt Anime Fx 
cultates, & quidem fecundum triplicem Anima gradum; prout dici folet, Wegetativa, Sen- 
fitiva, & Rationalis. . ; 

Anime ( feu vite ) Zegetative ; aut (fi mavis fic on ) (paio Leggi! ( que 
Plantis, cum Animalibus communis eft ; ) fubordinari folent, facultas Afrir, Aurix, & 
Generatrix. Arque Altrici ( que & Nutrix dicitur ) AttraBrix, Retentrix, & Expul- 
trix. 

Anima (fcu vive ) Senfitive, ( aut Senfitive facultati ) fabordinari folent, Appreben- 
fiva, & Motiva. Ad Apprebenfivam, referunt Senfus; tum ZExternos, tum Zuternos. Ex- 
ternos numerant quinque, Auditum, Vifum, Guflum, Offattum, & Taffum. Internos tres; 
Senfum communem, Pbantafiam, & Memoriam. Facultatem Motivam, geminam faciunt; 
Loco-motivam, & Appetitivam. Atque ad Appetitivam (ejufque duas quas faciunt facultates 
Concupifcibilem & Îrafcibilem) referunt AffeRus omnes feu Paffiones. Et quidem in Con- 
cupifcibili, mumerari folent Atfoîtus fex ; Amor, Odium ; Defidertum, Fuga; Gaudium, Tri- 
fritta. In Zrafcibili quinque; Spes, Defperatio ; Audacia, Timor; & Ira, Non omnes ta- 
men fic diftribuunt Affeétus ; fed alui aliter. 

Anima Rationalis, precipuasfacultates, duas faciunt ; Znzelleffum & Voluntatem. Ad 
Intelleum, referre folent fres quas vocant operationes ZntelleFus ; Apprebenfionem Sim- 
plicem (feu terminorum fimplicium ; ) cui dirigenda aflignant primiam partem Logica : 
Compofitionem & Divifionem ( ieu Aftrmationem& Negationem, ) cui dirigende prefici- 
unt Logices partem fecundam: & Di fade” qua Logica parszertia. Ad /'olunta- 
tem, pertinet Potentia Z'olendi & Nolendi ( live Eligendi & Recufandi ) adeoque Liberta 
ris fue Exercitium, e 

Harum autem omnium Facultatum (aliarumque) particularis tra&tatio, quarenda eft 
apud Scriptores Philofophix Moralis, Naturalis, Metaphyfice, &c. 

Notandum interim has omnes ( aliafque ) operandi Potentias, fu Facultates, ad hoc qui 
dem Predicamentum fpeftare ( hujufque Speciem quam dicunt fecundam : ) fed Operatio- 
nes ipfas, ad A/Zionis Predicamentum referendas. Sic, verbi gratia, Facultas ZntelleZiva 
elt Naturalis Potentia (in Qualitatis fecunda fpecie ponenda: ) fed Zure4eRio ( feu aftus 
ipfe intelligendi ) ponenda eft in Predicamento AfZionis. 

Tertia Qualitatis fpecies, dicitur, Patabilis Qualitas & Paffio ( rasemd qubras è) mise ) 
Quarum vocum hanc faciunt ditferentiam : ut illa qualitatem permanentera Gignificet shec, 
Subitaacam. Utpote, Ruborem vultus permanentem, vocant Patibilem Qualitatem: Rubo- 
rem ex verecundia ( erubefcentiam ) Pa/fionem vocant: 

Huc referunt fingularium Serfisum Objetfa ; ut funt Calor, Color, Sonus, Odor, Sapor, &c. 
( Singularium , inquam ; nam que plurium fenfuum objetta funt, alio referenda volunt ; 
ut Figwram: ad hujus Predicamenti Speciem Quartam : Idem de /fotw dicendum eflet, fi- 
cubi n Predicamento locatum volunt; cum hujusaffeétionibus Celeritate, Tarditate, &c. } 
Sed & Paffiones animi, hicreponunt ; ut funt Zra, Odiurme, &c. 

Sunt autem Objefta 77/us; Zux ( aut lumen; ) & Colr; utpote Albus, Niger, Ruber, 
Flavus, Ceruleus, Piridis, &c. 

Auditus objeéta ; Sonws ( fcu ftrepitus ) in omni fua Varietate ; ut Clamzor, Suftarrus, 
Murmur, Raucedo, Fragor ; Sonus miollis, durus; gravis, acutus ; harmonicus, concinnus, în- 
concinnus, &c. 

Objetta Gu/fus, funt, gti omnes; dulcis, amarus, acris, acerbus, falfus, &c. 
al ‘alfus objeéta, funt, Odores omnes; Suavis, nfuavis, fetidus, fragrans, aromaticus, 

Taffus obje&ta varia funt : Quippe huc referuntur Qualiates (que vocantur) Prime; 
Caliditas, Frigiditas, Humiditas, Siccitas : Et Secundarum magna varietas ; ut Durities, 
Mollities ; afperitas, levitas; gravitas, levitas ; denfîtas, raritas ; craffsties, fubtilitas ; ari- 
ditas, lubricitas ; rigiditas, flexibilitas; lentor, friabilitas ; & fiqua funte)ufmodi ; quas 
à Primis oriri dicunt: Sed &( ut loquuntur ) Zerziarsm, ( quas & Qualitates occultas vo- 
cant, ) quarumorigo obfcurior elt; ut Symparbie, Antipatbie ; Qualitates Magnetica, Ele- 
Brice ; alieque quaram ratio haud in propatulo ell. , . ; 

Neque mirandum eft quod harum aliquasalibi locatas reperias; nam eadem qualitas, di- 
verfo refpectu, ad varias fedes refetri folet. Utputa Gravitas, quatenus fubjeftum fuum 
afficit, fenfuque percipitur , hic locari folet ; eadem vero, quatenus eft effettiva motus de- 
orfum, clt Porenzia masuralis. Sic Afperum & Leve, prout in fenfum occurrunt, hicnu- 

merari 


Cap. De Predicamento Qualitatis. 


meri folent: prout tamen innuunt aliam atque aliam pofitionem partium ( fuperficialium) 
inier fe ; ad Ziguram propius fpeStant. Idem dixerode Denfo & Raro, que ad: Figiram 
item, ( forte & Sum, ) referas. 

Muo:um vero quo referant, ambigunt ( quantum video ) Logici; feu potius nufquam po- 
munt in Praedicamento ; ( contenti, ad Poftpredicamenta, traftationem hujus relegare.) Non 
video tamen, cur non (ut Tempus, fic) Aotum inter Quantitates ( fuccellivas ) nume- 


105 


rent ; ejufque item Atfectiones, ( celeritateme , sarditatem , uniformitatem , difformitatem, , 


accelerationem, retardationem, &c. ) cum reliquis Quantitatum alfeRionibus, in quarta fpe- 
cie Qualitatis. Sed &, quatenus fenfibus percipiuntur, quidni ad hanc tertiam Qualitatis 
Specicm reterantur ? ( Neque enim, apud me, quicquam valet illa objeftio quod ( ut figara, 
fic ) Mors, hujufque affettiones, fine pluribus fenfibus perceptibiles. ) Velo fi hoc non 
placcat, ad Quarcam referas qualitacis {peciem ; eo quod p/uribus fenfibus percipiantur. Et 
quidem fi Moser: 1pfum pro Quarzo habeas, hu]us affettiones( celerztas, tarditas, &c.) erunt 
Quantitatis determinationes ; ut funt Figura, Proportio, aliaque. Ali forte ad A@ionem, 
aut Pafficuem, aut utramque harum, referendum putaverint Motum ; faltem ReduPive: 
Sed liberumefto ( per me) cuique, ut voluerit, aut hic aut alibi aut nufquam collocare. 

Hucetiam referunt A4//eGiones & Paffiones animi; ut funt Zra, Odium, Horror, Stupor, 
&c. Quo cafu Odium ( utpote qualitatem permanentem ) Patibilers qualitatem dicas ; fil 
vero (ut perturbationem ) Pa/fionem dixeris. ] 

Nec obftat quod inter Potenzias naturalis numeraverim Zram, Odium, &c. Quippe Zra- 
Scendi Facultas ibi reéte pofita eft ; fed A#ustrafcendi, fi non hicloci, faltem inter Ai 
nes immanentes ponendus erit. ” 

Verum & omnes, quas efle volunt Qualitates, quas aliis fedibus haud commode ‘ colloca- 
verint, ad hanc Terzzana {peciem referre folent. 

Quarta fpecies Qualitats, elt qua dici folet, Forza © Figura, ( ueosì è giua. ) Quam 
elle dicunt Terminationem Quantitatis: ut que dicat Quale fin hoc Quantum. 

Quanquam enim reformidet forte aliquis ( aliis linguis aliifque loquendi formulis affue- 
tus) Fieuram appellare Qualitatera : Tamen wusèr gia commode dici Grace, & Qualis figu- 
ra Laune, nullus inficiabitur; (‘quod Anglice dicimus war fa/bion. Li quod abfonum 
cenferi faciat ( primum audientibus ) hoc eft; Quia Qualizates ( in abftrafto ) deeis po- 
tiflimum dici folent qua funt zerzie fpeciei ; ( qua autem ad quartam fpettant, z6e fhape ; or 
fafbion potius dicimus, quam #6e quality :) fed (in concreto ) Qua/es, de reliquis pariter 
dicuntur: &quarenti Qualis fit dec Femina, non modo rette dixeris bona fit an mala, fed 
& formofa fix an deformis. Arque de Menfa pariter querenti gualis fit, reQe dixeris ( inter 
alia ) quadrata fit an rotunda. Etquerenti de Ze/te, Qualis fit; de Forma refte refponde- 
ris, Yoga, Tunica, Pallium, &c. | 

Voces pla Forma & Figura (ut apud nos Shape & Fafbion ) vel ejufdem plane fignifi- 
cationis haberi folent, vel tantillum differre. Sunt qui, £ormara, potius de Animalibus di- 
&am volunt ( faltem Animatis ; ) Figuram de Inanimis. Sic Menfe, Turris, Edifici, 
Figuram dixeris, ( forte & Arboris ;) fed Flominis, Leonis, Equi, (externam ). Forman. 
Sunt qui, Fgerarz, refpicere volunt folummodo ipfam partium inter fe pofitionem (quam 
Figurationem dicimus ; ) Formam vero, etiam aliarum qualitatum congeriem connotare; ut 
cum Zorz29/272 feminam dicimus, qua non modo benefigzrata, parteique habeat jufta pro- 
portione difpofitas, ( quod dicimus good feazsres ; ) fed & Colores commodos ; jufto ordine 
pofitos ( quod fpeciatim beauty dicimus, ipfamque deZam fieminam ; ) debitumque tum 
totius corporis, tum fingularum partium, Mozumgefumque commodum ( unde illud maxi- 
me oritur quod dicimus 4 good wieen : ) Qua omnia Zermofum indicat. ( De fimili qualita- 
tum congerie, intelligendum volunt, quum Zinm aliquod habere dicunt sr 
quod de Colore, Odore, & Sapore junétim exponunt. ) Sed, prout hic loci confider: 
pro eodem habueris Fornzam & Figuram haud multum aberraveris. 

Hinc Linea dicitur Rea, Curva, Circularis, Parabolica, Hyperbolica, Helix, &c. 

Superficies ; Plana, Curva, Concava, Convexa, &c. Item EMipfis, Triangulum, Quadratum, 
&c. Item, Figura, ReBilinea, Curvilinea, &c. Sed & Triangulum , Planum, Spharicum, 
& 


‘antur, fi 


c. 

Anguli fimiliter ; Re&#i, Acuti, Obtufî, ReBilinei, Curvilinei, &c. Item Plani, Superficia- 
ks, &c. Item Anguli folidi, fed qui fuperficialibus illis funt Heterogenei. 

Solida item Corpora ; funt Planilatera, Curvilatera, Concava, Convexa, Plena, Cava, &c. 
Item Sphera, Cubus, Pyramis, Conus, Prifma, Cylindrus. INI 

Sunt quidem Zinea, Stperficies, & Corpus; Quantitates : Sed Peripberia, Circulus, Qua- 
dratum, Sphera, Cubus, &c. Figure funt ; adeoque in Ferie Specie itatis. 

Numeri item dicuntur, Pares, /mpares, Plani, Solid, Quad 
Primi, Compofiti, PerfeGi, Simiiles Plani, Stmiles Solidi, Primi inter fe, &c. Qua omnes 
Numerorum Qualitates ad hanc fpeciem referende fune. 

Motum rem fi pro 1°) ris ; hucreferendi erunt Motas Celer, Tardas, Unifor- 


mis, Acceleratus, Retardatus, &c. 
*Q2 Et 


, Quadrati, Cubici, Triangulares, 


106 De Predicamento Relationis. Lib. 1. 


Et pus omnium ygantitatum communis eft, Rasio, five Proportio, & Analogia ; quam 
huc referas ; aut ( fi id mavis) ad Predicamentum Re/azzonis. » 

Sunt qui ( nune dierum ) Qualizafes omnes exterminatum cunt; ad Fiearane & 4 
cam pt n omnia referentes; faltem fi addas, particularum( fic figuratarum ) Zexzurz. 

Sed non animadvertunt Figura ipfam, Qualitatem elte. Quique rem dixerit, ex parti- 
culis salizer figuratis, cifque zaliter mixtis, ( puta, tali ordine, & tali inter fe proportione, ) 

* atquezaliter commotis invicem, Zalitergue aflicientem manus meas, gualiter folet res aliqua 
uam Celidam vulgo dicimus : dicit ille, Qualis fit ca res, ( nempe, 20/5, qualis eft ca quam 
‘alidamn dicimus : ) Omniaque fua Talifer, janetim fompra, funt noftrum 7el, ( in concre- 

to, ) quo refpondetur querenti Quale ; Unde ( in abitratto ) Qualitazemi dicimus ; eique 
Qualitati nomen facimus Calorem. * Adeoque qui nobis negavent Qualitarers illam, quam 
Calorem dicimus; negat ille particalas, taliter figuratas, taliter moveri, &c. Quippe hac 
omnia ( five probe perfpetta , five part:m ignorata,) intelleéta volumtis, quando Ca/oremz 
dicimus, aut rem elle Calidem. Et pariter de aliis qualitatibus. Quique quarenti, ( inre 
quapiam ) gualis fit textura particularum, rette refponderits Qualitatem dicit hujus rextu- 
re, autetiam rei fic contexta. ) 

Et quidem, de renon penitus perfpetta, ( puta virtute magnetica, ) quarenti unde fit; 
perinde mihi erit ; five quis refponderit ab occalta qualitate provenire, live a figuris, texta, 
@& motibus, quos ignoramus. Ubi ille figwras, texturas, motufgue fuos omnes expofuerit 
eadem opera( fi id regte fecerit, dequehoc conftiterit ) exponet noftram Qualizarera : dum 
vero vel id non fecerit, vel de hoc non conftiterit ; per Qualitatems noftram, id falem in- 
telletum volumus, quod resfit zaliter conffituta ( contexta, commota, &c. ) gualiter fant 
res ille, qua ab ea qualitate denominari folent. 





Cacp XX. 
De Predicamento Relationis. 


Elatio eft Accidens rei, non per fe abfolute confiderate, fed quatenus cum alia qua- 

piam comparatur.  Oftenditque ( #65 tx ) quomodo fe habet res illa, ad cam cum 
qua comparatur: ejufque tota Eflentia ex hac comparatione dependet. Adeoque dicitur 
gas ess ri Habitudo ad alignid ; feu ni ixen wgs ri Quomodo page id, Aa 
aliud. Ipfaque Relativa dicuntur rà eese 71 gue ad aliguid referuntur. Fala funt Pater 
& Filius ; Din ea Paternitatis eflentia in hoc confiftit, ut peream Pater ad Filium 
referatur; & Zu4ationis, ut per eam referatur Filius ad Patrem. 

Eft quidem alia Re/azio ; qua Tranftendentalis dicitur. Ut que elt inter V7/ibile & Zifuma; 
inter /telligibile & Intelleffum ; & quafunt hujufimodi. Quippe Zifibile dicitur quid- 
piam cum refpeltu ad 77/umz, qui videat : & /ntelligibile, cum refpettu ad /ntelettum, 
qui intelligat. Nontamen eorum tota natura ineo conliftit: Nam 7i/idil quid eflè poteft, 
ubi nemo eft qui videat; & /nselligibile, ubi nemo intelligit-Atque hac funt qua dicimus 
Relata fecundum Dici : non fecundum Effe ; Horumque Relatio, Tranfcendentalis, dici fo- 
let, non Predicamentalis.  Neque funt hujus loci, fed ad Metaphyficam potius fpe&ant, 
er confiderationem Logicam. Hujufmodi autem relationem connotatam volunt in Sex 

oftremis Predicamentis; qua itaque Predicamenta Relativa dici folent; nempe fecundum 
hujufmodi Relationem. 

Sed Relata fecundum Effe, ( que funt hujus loci ; ) /e s24zuo ponunt © tollunt. Sic Pa- 
rens non eft nifi Profis parens ; nec Profes, nifi Parentis proles. 

Hujufmodi Relationum, magna eft varietas. 

In Familia; funt «Maritus, Uxor ; Parens, Proles ; Pater, Mater, Filius, Filia; Fr 
ter, Soror ; Patruus, Amita; Avunculus, Matettera ; Nepos, Neptis ; Dominus, Domina ; 
Servas, Serva ; &c. 

In Republica feu ftatu Politico; Rex, Subditus ; Paffor, Populus; Amicus, Inimicus ; 
Magnates, Plebs ; &c. 

ln Quantitate ; ualis, Depot; Major, Minor ; Plus, Minus ; Plares, Pauciores ; 
Da Dimidium ; Triplum, Triens ; &c. 

n Qualitate ; Similis, Diffmilis ; Fortior, Debilior ; Dottior, Indottior ; Prudentior, Im- 
3 Plus minufve Velox, Tardus, &x. 

In aliis item confiderationibus multis ; ut Altior, Zfumilior; Ditior, Pi ; 
ws, Remotius ; Citius, Serius; Senior, Yunior ; Recentior, Vetuflior ; altaque innumera. 

Circa Relationem hujufimodi, hac fex notari folent ; SubjeBum, Terminus, Fundamene 
sun, Relatio ipfa, Relatura, & Correlatum. 

Ut, ubidicitur Phrlippas «Macedo Pater Alexandri Magni : Relationis ‘SubjeBum eft 

Philippuss 


Cap.10. De Predicamento Relationis. 


Philippus, quiut Pater refertur ad Alexandrum: Terzzinus hujus Relationis elt Alexander, 
ad quem ut Filium fic refertur; ( uterque, res abfoluta, in Pradicamento Sub/fanzie ;) 
Fundamentum Relationis, et Aus generandi unde tic Pater, (res abfoluta, in Pradica- 
mento Af#ionis: ) Relatio ipfa, eft Paternitas in Abftratto ; ( unde denominatur Pater, ) 
eftque hujus Praedicamenti : Relez ( fubjeftum cum una relauone Concretum ) eft Pa- 
ter: Correlatum ("Terminus cum oppofita Relatione ) elt Zi/4s, ad quem ille relatus eft 
ut Pater. ì 

Contra vero; Oppofita Relationis ( que eft Filrazio) Fundamentum idem eft quod 
prius ; Subjeffum, Alexander, ( quiante fuit Terminus; ) Terminus ( qui prius erat Sub- 
Jeîtum ) Pbilippus; Relatum, Filius ; Correlatum, Pater. 

Relatum igitar & Correlatum, dici folent Correlativa ; quorum Zundamentum elt com- 
mune; ipfaque libi invicem Relatum & Correlatum, alterum alterius; Subje?um unius, 
elit Zermimus alterius; qui itaque dicuntur Termini oppofiti ; ut&ipla Relationes, Relatio- 
mes oppofita. ì : . 

Conungit quidem aliguando , Relationum Oppofitarum , idem efle Nomen. Ut funt 
Relationum inter duos frazres , duas forares, duos amicos, duos imimsicos, duo «equalia, aut 
fimika, duo inequalia, aut diffimilia, &c. Quippe hic Ziater, eftfrasris frater ; Sinnile, eft 
Simili fimile. Atque ha dici folent ( voce barbara ) Relationes Eguiparantia ; ( cognomi- 
mes ralim dicas:) Quarum autem diverfa funt nomina, ( quas itaque dicas won-coguorzines,) 
Relationes Di/guparantie ; ut Patris & Fili relationes.  Quippe Pater, cit Fils pater ; & 
Filus, cit Patris filius. 

Verum ubi ( oppofitarum relationum ) /Vorziza funt communia; ipfa Relaziones haben. 
dx funtdiverla ; ( non minus quam ubi nomina etiam funt diverfa ) Utputa, fi 7'borz4s 
& Richardus fint invicem Zratres: Fraternitas Tbome ( qua referturad Richardum,) & 
Fraternitas Richardi ( qua refertur ad 7 5orsam, ) funt Fraternitas alia atque alia : ( quippe 
all;us fobjetum eft 7 borzas, & Terminus Richards ; hujus, SubjeEtum cit Ricbardus, & Ter 
minus 7Zomzs : ) non minusquam, fi Thomas & Mariafint Fiater © Soror, Fiaternitas 
ejus, & Sororitas hujus, funt diverfe Relationes; quamvis illic quidem Cognomzines , hic 
autem nom-cognomines. Sic, fi re&z AB fintinter fe ingquales: Inaqua- 


107 


Lias que A (qua refertur ad B I ipfius B ( qua refertur ad A,}) A-_—— 


funtalia atque alia inaequalitas: ( illius utique Subjeétum eft A, & Term. BT 

nus B; hujus vero Subje&um ef B, & Terminus A. ) Quod magis adhue 

liquebit, fi, pro, A & 2 Sunt ineguales, dicatur, A major eft quam B: Manifeltum uti- 
que jam ell, Inxqualitatem iplius A, efle Masoritatem ; ut iplius B, Minoritatem. Fun- 
damentum autem utriufque inaqualitatis, funtabfoluta reftarum AB magnitudines. 

Et quidem ubi risca iej lura habet Correlata, tot concipiende funt in illo Rela- 
tiones, ( utut cognomines forte fuerint, ) quot funt ca Corre/ata. Utputa fi Tomas fit 
Ricbardi fimul & «Maria fcater ; per diftinCtas tamen relationes (utut cognomines )id fit; 
non mus quam fi Ricderd& Fraser fuerit, & Pater Marie. n. 

Hujufmodi Correlzziva ( five Cognomina fuerint, five non, ) dici folent ( dslispigorza ) 
Reciprocantia ; hoc eft, fibi invicem elle Relativa ; adeoque a/terun alterius ef&e : Ut Pater 

fit pater; & Filius, Patris filius. Quod tamen non ita intelligendum eft'ag fi per caftor Ge- 
nitivum ea reciprocatio femper exprimeretur ; fed per alios atque alios cafus ut Grammati- 
cis placuerit. Sic, Simale, eft Simili fimile; Majus «lt Minore majas; & Minus, Majore 
minus. Arquealibi aliter, pro diverfo vocum regimine. 





Cap. XI 
De Predicamento A&ionis € Paffionis. 


4.C duo Predicamenta jun&im potius confideranda videntur quam feparatim. Quam- 
H quam enim aliud fit Agere( mer ) aliud Pasi ( niger ) aliud fit 7idere, aliud Zideri ; 
aliud Percusere , aliud Percuti; atque horum utrumvis fuam habet diftinftam notionem 
&figuificationem, fecundum quam in fuis refpeRive Predicamentis collocantur: Ita tamen 
funt conjunéte natura, ut vix alterum fine altero explicari poffit. 

Etquidem unus idemque 26/45, nunc A70 nunc Paffio dicitur ; prout confideratur vel 
ut.ab Agente proveniens, vel utin Patiente terminatus. Sic eadem Calefaffio prout ab Zgve 
provenit Af#70 dicenda ell; prout in Agua recipitur, Paffio. Adeoque Ignem Calfacere 
dicimus; Aquam Ca/efferi. Ut non tam diverfe res fint Attio & Paffio, quam ejufdem rei 
diverfa confiderationes. 

Da ma Afio definitur Accidens è quo SubjeBura denominatur Agens : Palfio, è que 

*Q3 Patient 


108 


° De Predicamentis Ubi & Quando. — Lib.1. 


Patiens denominatur ; Hujufmodi Definitiones non tam exponunt naturam Ret; quam do- 
cent, Zoces ipfas ita per fe elle /ignificationis note, ut definitionibus non indigeant ; & 
vix poffè mottoribus vocibus exponi quam ipla funt. ; 
Agens & Patiens, prout ad fe mutuo refpeStum habent, ad Re/azionis Pradicamentum 
fpeftant: Sed A#70 & Paffio, prout hic locantur, connotant abfolutum id quod eft harum 
clationum fundamentum. Nam ipfum Agere, aliquideft: ut fimiliter Pari, aliquid. Et 
na fint Oppofitarum Relationum Fundamenta, id non impedit quin ex fe aliquid 
Lt 


Dicitur autem A4#i0, ( & Paffio Gimiliter, ) nunc /izmzanens, nunc 7rarfiens. Immanens 
quidem, quando ita in Agente manet Aftio, ut in aliud extra fe non tranfeat: Sive cum 
Agens & Patiens funt res una cademque.  Utcogitare, incedere, intelligere, &c. Traufiens 
vero, quando ita ab Agente tranfit Adtio, ut in aliud extra fe Patiens recipiatur. Ut, cum 
Ignis Aguam Calefacit ; Lignumve comburit. | 

Acque ha quidem Adtiones & Pafliones Zranfeuntes, commodiffime exponuntur per Ver- 
ba (ut loquuntur Grammatici ) Afiva & Paffrva. Ut wro,uror ; late) cdi i cale- 
Facio, calefio; ( nam vox Calefio, utut forma id non indicet, fignificauone Paffiva ett, dicique 
folet Zerbum Neutro-Paffivum.) Immanentes vero, per erba Neutra; ut eo, curro, ri- 
deo, &c. Sed Grammatici ( feu potius ufitate formula loquendi ) non ita femper adaptant 
nomina rebus, ut hocin omnibus obfervetur. Utputa, verbum Ar20, fi Grammaticam fpe- 
Cemus, verbum A2rvum eft, & Tranfitivum; Aftio tamen Zmmanens eft in Aman 
nec extra fe quicquam in Amato efficit Haber quidem Objeftum fuum, quod Amatur, fe 
non tam #% guod, quam circa guod, verfatur; ut cum, dere aliqua, cogito feu meditor. Non- 
nunquam etiam formule Grammatica, funt. notionibus Philofophicis contraria. Utputa 
cum dicitur Oculus Zidere Lucem, & Lux ab Oculo Z7ideri : dum interim Philofophus 
docebit Lucerz agere in Oculum ; Oculumque è Luce Pati. Adeoque non ram ad formulas 
loquendi, quam ad naturas rerum, refpiciendum eft, utrite judicemus, quanam fit Zrzze- 
mnens A&to, & qua Tranfiens. 

Adhac Pradicamenta, referenda funt omnia five Agendi five Patiendi genera. Qua qui- 
dem, refpe&tu Agentis, dicenda funt A#imnes ; refpettu Patientis, Pa/fiones. Adeoque Ope- 
rationes, five Fabituurn, five Potentiarum naturalium, qua in prima & fecunda fpecie Qua- 
litatis locantur. Quippe Videndi facultas, elt Potentia naturalis ; & Peritia faltandi, Ha- 
bitus : fed Zifio& Saltatio, funt ABiones. 





Cap. XII. 
De Predicamentis Ubi 6 Quando. 


H 4. C duo Pradicamenta (7°) Ubi, &( 6) Quando : junétim confidero. Non quod 
cadem utriufque fit Notio : fed quia codem modo refpiciunt Locwr, alterum ; alterum, 
Tempus : atque ita inter fe differunt, utinter fe differunt Locus, & Tempus.  Quippe al- 
terum innuit U2i, (feuquo Loco ; ) alterum Quando, ( feu quo Tempore; ) res quapiam 
eft, aut effe dicitur. 

Nominantur autem Uli & Quando, potius quam Zocus & Tempus; quoniam plurime 
funt Loci & Temporis confiderationes quae huc non fpeétant. 

Si Zocus confideratur ut Parvas, aut Magnus, aut quam Magnus, &c. (ut, Ager duorum 
jugerum , Theatrum amplum, exigua Cella, minuta Pyzis, integra Regio, &c.) Hxcad 
Pradicamentum Quanzitatis pertinent ; puta, Quanzus fit hic locus. 

Si Arva fativa dicimus, aut Zeta Pafiua &c. Agrorum Rualitates jam confideramus ; qua 
ad Qualitats ferziame fpeciem pertinente. 

Si Agrum dixerim P/anurz, Montofum, Quadratum, Rotundum, &c. Qualitates etiam hic 
confidero, fed qua ad Quarzar 7° agis pertinent, qua ell Forza © Figura. 

Atvero cumdixero Z#ic, i/ic, alicubi, nufquam, ubique, dormi, fois, Rome, Londini, în 
duglia, in Gallia, în Celis, in Terra, infra terram, &c. refpiciunt hac quaftionem, Ubi %- 
corum è atque ad Pradicamentum Vf; pertinent. 

Similiter de Temporé ; fi Zloram dixero, Diem, Menfem, Annum, Luftrum, Seculum; 
tempus longurm, breve ; Sepe, raro, femper, &c. Hc omnia fpeétant Temporis Quantitatera ; 
five Continuam ( Qua: ; ) five Diferetam, ( Quoties: ) Atqueeo referenda funt. 

Sed ubi dixero, Z7odie, cras, beri, nudius tertius; anno prefenti, aut proxime preterito ; 
tempore Mofis, Davidis, Alexandri ; aut quoto anno Domini ; &c. Hxc, qualtionem Quan 
do refpiciunt, atquead Predicamentum Quando pertinent. 


CAP. 


Cap.13,14. De Predicamento Situs. 





Cap XIIL 
De Predicamento Situs. 


Radicamentum Sizws ( segg; refpicit Pofftionem rei, tumrefpeftu Partium fuarum in: 
ter fe, tum refpeftu Loci, aliarumque rerum. 

Dittert autem Sus à Figura (qua eft quarta fpecies qualitatis, ) quoniam ea folummodo 
refpicit pofitionem Parziumz refpettu 7ortas, ( unde pendet Figuratio rei ; ) abfque refpe: 
€tu fivead Locum, five ad aliacorpora : Sitas autem hac pracipue refpicit. 

- Sic 7riangula, vel Pyramides , AB; funt quidem Stmaila, ( fi figuram 

po) fed non fimiliter fita : quippe Apex alterius Stwr/um eft, alterius \A7 
Deorfum. Sic, Stantis, Facentis, Pendentis , Figura quidem cadem eft, 

( nempe, in ReFam protratta omnium; ) fed Sizus varius eft, ratione tum E 
loci, tum corporum vicinorum. 

Ad Pradicamentum hoc fpedtant, varia Pofitiones, feu Pofiture corporis; 
fiantis, fedentis, jacentis, prone, fupine, femufupine, ) genua fleftentis, &c. 

Geftus item vari, dis, currentis, fanti tripudiantis,repentis, natantis, &c. 
Quamquam hi, gn refpettu habito ad locum, ad Predicamentum Afionis referantur : 
Sicut illa altere, tig hoc ad caga refpeftu, ad quartam fpeciem Qualitatis. 

Item, Supra, /nfra; Ante, Retro; Prope, e; a dextra, à finiftra, circi ruague, &xc. 
Qua pid il refpeétu ad alia PS, er ellentad di Sa dn 

Item, verfus Orienters, Occidentem, Meridiem, Septentrionem, aliaque Horizontis pun- 
Ga; que Aftronomi Azimutba vocant; Naute Rumbas. 

Item, fitus Zorizonzalis aut Forizonti parallelus ( five ad Libellam, ) 24 Forizontem 
perpendicularis ( five ere&us, ) Obliguus, Inclinans, Reclinans, Decknans, &c. Quippe hac 
omnia varium fignificant Sitwrs feu Pe/itionem corporis refpettu Loci, aliorumque corpo- 


rum. 





Car XIV. 
De Predicamento Habitus. 


Radicamentum Z7abitus feu Zlabendi (ix) refpicit ea externa omnia qua quis Zfabere 
dici folet. Ut, ve/fes, ornamenta, poffeffiones, de 
Quod non ita intelligendum eft- ac fi res ipfe que fichabentur, fint hujus Predica- 
menti, ( puta ve/fites i o &c. qua ad alia Pradicamenta fpe&tant ; ) fed Z7abitio harum, 
feu ipfum ZZabere ; 7ò ixen ralra. : 

Adeoque errant fi qui putant Ze/titus ipfos ( quos nos item lingua noftra Z7abitus dici- 
mus ) hiclocandos. Quippe hi, fi Mazeriam fpeftes, pertinent ad Subltantia Pradicamen- 
tum; ( puta Lana, Sericun, Corium, &c. ) Si Formam fpeîtes, pertinent ad quartam fpe- 
ciem Qualitatis ; ut-:Tunica, Toga, Pallium, Corona, Calceus, Ocrea, &c. Sed Habitio ho- 
rum; puta Ze/fitum effe, Tunicatum efe, Togatum effe, Corona cingi, Calceo indui, &c. 


huc pertinent. . 
Sic, Gerere Annulum, Armillam, Plumam, Monilia, cateraque ; que Ornamenta potius 
funt quam Zeffes. 


Item, Gladio cingi, Sica, Pugione ; inftrui Haffa, Clipeo, Urisbone, Caffide, aliifque; qua 
Arma dici folent. 

Sic, indui Corona, Sceptro, Mitra, &c. Que funt Honorum feu Dignitatum Zn/ignia. 

Sed &, habere Divitias, Domos, Latifundia, Regna, Principatus, Satellitium, Affeclas, 
Servos, Amicos,&c. Quamquam enimhec diftantiora funt quam Ze/fitus, Ornamenta, ca- 
teraque que corpus noftrum attingunt: non minus tamen Z#aderi dicuntur ; atque ad hoc 
pa Pradicamentum fpeftant. 

bere quidem Do#rinara, Prudentiam, Virtutem,&c. pertinent ad Qualitatis Predica- 
mentum ( ejufque ga | primam & fecundam, ) quoniam hc externa non funt, fed intra 
hominem ipfum. Pulcbrum elle, Formofum, Deformem, &c. pe grinta fpeciem quar- 
tam. Item, Album elle, Nigrum, Fafcum, Rubicundum, &c. ad ejafdem fpeciem serziara ; 
cum 


109 


rd De Ante-Praedicamentis, &c. Lib.1. 


cum he fint Patibiles Qualitates, atque externorum fenfuum objefta. Procerum eflè, Na- 
sum, Maznam, Pufillum, &c. ad* predicamentum Quantitatis. Quoniam omnia qua fie 
haberi dicuntur, non funtextra ipfum hominem. Sed, eflè Splendidum, Divitem, fumpruofe 
Ornatum, &c. ad hoc fpeStant Pradicamentum Z7aditus, feu Flabendi res externas. 

Nec hominem tantum fpegtat hoc Predicamentum, fed ad alias item res extendi potelt. 
Sic, Arborem ornari dicas foliis, flovibus, frutta, &c. Terram veltiti Arboribus, Syhis, 
Fragibus,&c. AEdes inftrui Supellebtile, Tapetibus, Vafis, Ornamentis, &c. Eguum indui 
Fieno, Ephippio, Peorali, &c. Quippe cum omnia hec Haberi ritu dixeris; horum 74. 
biio, hujus erit Predicamenti. 











Cap. XV. 
De Ante-Pradicamentis € Poft-Pradicamentis. 


N E quem terreant grandiloquentia hac vocabula Ante-Predicamentum & Poft-Predica 
mentum : Sciat; nihil grandius his vocibus fignificari, quam, quod Arifforeles, cum 
Traftatum feriberet de Caregoriis, ( qua Predicamenta nunc dicimus, ) explicanda quedam 
putaverit ad ejus intelleftionem fpeRantia: Er quidem corum aliqua fub Initium, quafi 
Prafationem fcu Prologum adca qua fequuntur, que Ante-predicamenta dicuntur ( utpote 
precedentia : ) quadam vero fub Finem, quafi Zpilogum feu Appendice ante traditorum ; 
que itaque Po/f-pradicamenta dixerint Interpretes. Adeoque hac Nomina, non tam Materi- 
am inibi traditam fpeétant, quam Locum quo ponuntur. Si itaque libuerit Ar/forelî, ea 
remittere que jam fequuntur ; & vice verfa: qua jam funt Ante-predicamenta dicenda 
Fui Poft-pradicamenta ; quaque jam funt Poft-predicamenta, forent Ante-predicamenta. 
Inter ta qua Pradicamentis premifit ; oftendit, Quid, per Wnivora, Eguivoca ( quibus 
accenfentur Analoga ) & Denominativa ( que nunc Abffraffum & Concretum dicimus ) in- 
tellexeri.. Qua vocantur Tres Definiziones Ante-pradicamentales ; cuvoniuer, duerriuen, & 
POT VIAOI, 

Oftendit porro quid intereft inter Dici de & ZfCin: nempe illud refpicere Subje@um 
Pradicationis ; hoc, SubjeGfum Inbafionis. Et quidemillud Concrezis maxime convenit; 
hoc Abftrattis. ro . 

Item, quid per Complexum intelligendum fit, & Zucomplexum. Et quidem, Alia eflè 
Complexa Voce, non Re; Alia, Re, fednon Voce ; Alia, utrague; Alia, neutra. 

Atque ha funt que vocantur Drvifionei Ante-pradicamentales due. Qua omnia nos 
fuis locis fupra explicavimus. 

Docet porro ; Quad dicitur de Predicato, dici de Subjefto. Hoceft, Quod affirmatur 
sg ) de Generali quovis, affirmandum item cffè de eisomnibus five Specialibus, 
ive Parzicularibus qua fub eo Generali continentur.. Utputa, Quicquid de Anzmali dici. 
tur Univetfaliter; hoceft, de Omni Animali ; dicendutm etiam de Zfozine; Bruto, Cane, 
Ejuo, Socrate, Bucephalo, &c, ut quae funt Animata. 

Item, Genera Subordinata, cafaem babere poffe Species & Differentias ; non autem 
Oppofita funt, ant non fubordmata. Utpore, Flonto & Bratam, qua Animalis funt Spe- 
cies ; item Rationale & Zrrationale, qui funt ejufdem Differenti divifive; funt item Spe- 
cies & Differentie (fed remotiores, non proxima, ) Coporis, feu Subitantie Corporea : 
Quoniam Arimza/ et fubordinatum Corpori. Item Corporeum, qua eft Differentia conftitu- 
siva Corporis, ett etiam Differentia conftitativa ( fed ‘Remotior ) Amimans. Quia bg 
& Animal fant Genera Subordinata, alterum alteri. Que autem Oppo/ita funt, aut mor Sub: 
otdinatà ; ut Homo & Bratum; quamquam habere poflint ideità Fies, ut Animal; gal 
demque diferentias genericas Con/litutivas (remotiores, ) ut Corporeum, Antmatum, Sere 
fibile; nontamen eafdem Species aut Differentias divifivas, aut eiam Conffitutivas fpetifi- 
cas © proximas. Quippe Zrrationale, qua eft differentia proxima Conftituttva, Brati; Ho 
mini non convenit. Item 206] Canis, Bos, &c. que funt Brati Species ; non efle poffunt 
Species Fominis ; co quod Zfonto & Brutum non funt Subordinata, fed Coordinata & Op- 
pyfita. Atque ha funtqua dicuntut Anze-predicamentales Regule due. 

- Suntigitur omnino ( prout mumerari folent) Ance-predicamenta Septem, ( quippe to- 
tidem, Pradicamentis pramifit Ariffoteles exponenda, ) Tres Definitiones, Duas Divifio- 
nes, È Duas Regulas, : 

Ad calcem vero fubjungit ( Appendici loco ) explicanda quedam alia, (que itaque 
Poft-predicamenta dicuntur. ) Nempe, Vocum quarundam ( quas ante ufurpaverat ) di- 
verfos fignificatus ; prout alio atque aliò fenfu nonnunquam ufurpantur. Non a 

carundem 


Cap.16. De Oppofitione fimplicium Terminorum. i 
earundem fignificata omnia exponens; fed qua precipua putaverit & notatudigna. Sunt 
e numero Quinque, que totidem Poff-predicamenta dita funt; hoc verfu Barbaro 
indicata :. . 

Opp. Pri. Mo. Simul. Ha. rot fisnt Poft-pradicamenta. Hoc elt; Oppofita, Prius, Simul, 
Motus, & Habitus ; de quibus ordine jam dicetur. . . si i ” 





Cap XVI 
De Oppofitione fimplicium Terminorum. 


C U M inPradicamentorum traftatu, cena ( drrmegira» ) facienda erat mentio j 
Quid per Oppofita intelligatur, & quibus modis ejufinodi fiat Oppofitio hic exponit. 
Per Oppoftta agi Ag qualitercunque oppofita, aut invicem repugnantia : ut: 
puta; cum unum multis pariter opponitur: ( qua Difparara dici folent; ut pA 
Canis, Leo, alixque Aruti fpecies: ) fed, cum rum dini tantum opponitur ; fcilicet uni eo- 
dem oppolitionis modo. ' 
Horum Oppefitorum, quatuor numerari folent genera. .Relazive Oppofita; Contraria, Pri- 
vativa, & Contradi&toria. 


s, Eguas, , 


III: 


Relative oppofita, funt qua Correlativa fupra diximus ; utpote Re/azum cum fuo Correlato. 


Ut parer & . Quamquam enim idemeflè pollit & Parer & /ilius, diverfo relpeétu ;. 


( puta Z7/us unius & Paser alterius ; ) non tamen ejufdem, & codem refpeétu. 

Contraria detiniri folent, que fub codem genere, maxime diftant. Ut calidun & frigi- 
dura ; album È nigrum; qua contrarie qualitates dici folent. Etquidem de contrariis qua- 
litatibus potiflimum hoc intelligitur ; de aliis vero, propter qualitates contrarias. 

Contrariorum vero, Alia dicuntur Zimediata ( feu immediate contraria ) inter qua non 
intercedit medium. Ut in Nemeris ( integris intellige ), Par © Zipar ; quippe nullus eft 
Numerus ( integer ) bye non fit, vel Par, vel Zwipar. Alia, Mediata; inter que Medium 
intercedit. Nempe, vel medium Participationis ( quod de utroque participar ) ut in Sus 
tepida, qua de calore & frigore participar : Vel faltem Medium Abnegationis ; ut Color 

, quimedius eft interextremos Album & Nigram; non tamen per participationerm, 
ut eft Cinerizius alitque Grizéi ( Greys dicimus, ) ex albo & nigro commixti; fed tantum» 
modo per egatiomem, utpote qui neuter eorum fit. 

Privative Gta, dicuntur Z/abitus © Privatio ejufdem in fubjeSto capaci. Ur Lux 
& Tenebre in Aere: Zifus & Cecitas in Oculo. Quorumquidem Z#abitus eft Accidens 
reale ; Privatio autemeft, per fe Non-ens ; fed, prout è nobis concipitur, fit ens razionis. 
Additur, #n fubje&o capaci ; quoniam Z+ivatio ( prout hic fumitur ) non de omni abfentia 
dicitur, fed de abfentia ab eo fubjeto quod 7abisiis capax eft, ( adeoque dicitur etiam 
abfentia debiti efle s hocelt, ejus quod inefie debuit.) Adeoque Lapidem non dicimus Ce- 
cum ( utut non videat ) qui non eft videndi capax. Et non nifi xlexprazs dicitur ( quod 
miemuatis dici folet ) asblind as a flone (inftar Lapidis cacus ;) faltem fi hoc reltriîto 
fenfu intelligatur ceecus, & nonlatiori fenfu quo idem ellet ac mon videns, 

Verum hic notandum elt, quod Vox Z#abitus triplici-faltem fenfu apud Logicos occur- 
rit. In pradicamento Qualitatis, per Z/abitum intelligitur qualitasfacilitans potentiam în 
agendo ; ut habitus canendi, tripudiandi, citharizandi, &c. In Pradicamento Z7abitus, in- 
telligitur de Zfabizione rei cuju, ‘op externa; ut Tunicatum effe, Indui Toga, Monilibus 
ornari, caffide tegi, &c: In boc Poft-predicamento, intelligitur dé prafentia cufufcungue Ac- 
cidentis, ieu forma accidentalis, cujus fubjettum de quo agitur capax eft, Sed & plures alii 
hujus Vocis fignificatus poft occurrent in Poft-predicamento Flabicus 

Contradiétoria (five contradiftorie oppofita ) funt pofitio &» negatio ejufderm. Ur Homo 
&mon-bomo ; Lapis 8 non-lapis; Videns & non videns. Adeoque horum alterum de quo- 
cunque fubjetto dicendumerit; & Zapis utut non dicatur Cecus, rite tamen dicitur won- 
videns. Atquein hoc differuntà privative oppofitis, in quibus prafumitur /ubjelur capax ; 
quod in his norr requiratur. 

Hinc eft quod.ANor-bom0, non-videns, & horum fimilia, dici folettt termini infiniti; ut- 
pote in infinitum extenfi ( piaterid unum cui prefigitur negatio ) ad omne aliud, quicquid 
demum fit. ; 

Siquando nonexplicite ponitur hujufmodi negatio, fed in verborum faltem. fignificatu 
implicite lateat ; dicitur asplicari contradilFio ; ut fi dicatur Zoo irrationalis, quod fenfu 
implicat Z/ominer & non-bominem. Atque hac dici folet contradiffio in adjeRo ; ivem op 

tum in appofito. JRE 

Verumhic diftinguendum eft inter cuneo, prout hic fumuntur; nempe pro ter- 

Li minis 


112. De modis Prius 6 Simul. Lib. 1. 


minis fimplicibus ; (ut Z/omo & mon-bomo : ) & Contradi&forias propofitiomes,( ut Socrates eft 
homo, & Socrates non eft homo, } de quibus poft dicetur fuo loco. 

Hc Contradiftorie oppofita, {unt, sentina: omnium, maxime oppofita ; ut que nul- 
lum admittupt medium: puta, neque Medium lsptiei sigari quod mediwn forma: vocant) 
neque medium abregationis ( quodetiam vocant medium fubjelfi ; ) quorum faltem alterum 
admittunt reliqua oppofitorum. Utputa, in Re/azivis, vir elle potelt qui ( Socratis ) neque 
pater eft neque filius; item, qui neque dominus elt neque fervas. {n contrarits ; Color, 

ui neque Albus eft neque Niger, ( ut Ruder, /iridis, Cineritius,&c; ) Aqua, que nec Ca- 
ida cit nec F7i dan (led Tepida; ) In Privativis; Lapis, neque Z7dens cit neque Cecus. 
At in Contradibforits, nibil «ft quin fit vel Zoro, vel non-bono; Zidens, vel nom-videns ; 
inter que nullum intercedit medium. 

Non negem quin alia effe polline Gppofira (prater hec enumerata quatuor genera ; ) ut, 
cum Z7omo & Brutum dicuntur Oppofite Species fub codem Animalis Genere : nec tamer 
dici folent Contrarza; propter id quod dici folet, Subffantia non recipit contrariton, aut Sub- 
Sfantia Subftantia non contrariatur; ( hocelt, non per fe ; fed ratione tantum Qualizarum 
contraviarum; ut Agua Calida & Frigida.) Sed hae quatuor Oppolitorum genera, ea fue: 
que hac occafiotit recenferi folent. ; 





Cap. XVII 
De modis Prius € Simul. 


a quidem fenfu resaliqua dici folet Prior quam alia. 
Ex quibus hi quinque numerari folent. 
Tempore, Natura, ( Prius) Ordine, Caufa, & Flonoré. ; 
Alii omittunt, Prius Cafe ( ut quod fit matura prins ) atque fic habent; 
Temporé, Natura, Prius, Ordine, dic & Fonore. ma 
1. Prius Tempore; ut dies beflernus elt bodierno prior. Sic Adam prior Mofe; & Ma 


Ses Gg ca . 

2. Prius Natura; ut" quod effe poteft abfque altero, fed illud alterum non abque hoc; 
five, ut loquuntur, # go mon redit effendi confecatio. Sicduo fint priora fribas. Quippe 
duo effe polfunt ubi non funt fria; nonautem fri4 ubi non duo. Sic astimzal prius borsme: 
Sic ( ficaufalitatis piioritatem non ut aliam recenfeamus ) canfa prior efe@w ( intellige, 
id quod eft caufa ; ) quamvis enim caufa, qua caufa, efle non poteft fine effe, ( cum casfa 
& caufatum fint relata ; ) id tamen quod jam fil casfa, potler elle abfque co quod eft effe» 
us, non auterì hoc abique eo. 

3. Prius Ordine ; ut Litere Syllabis priores; & Simplex Compofito : faltem Primurm 
Secundo. Secundum Tertio, &c. 

4. Prius Honore, feu Dignitate; utpote quod Dignus feu Nobilius cenfetur. Sic, apud 
nos, Dax ZMarchione prior dicitur, hoc eft, nobilior ; Marchio Comte ; hic Zice-comite ; 
Fice-comnes Barone ; & fic de ceteris dignitatum ordinibus. 

s. Prior Caufalitate : ut quod alterius cagfa fi. Sic Razionale habetur Rifibili prius; 
i niemeer à Rationalitate proHuere cenfetur Rifibilitas (co quod Animalia Brusa, haud ob- 

ervata fuerint Ridere. ) Ex Sol prior fna /uce, ( ut qua abeo oritur ; ) & Solis, Lux, prior 
Lumine Aeris. . 

Fieri quidem poteft, ut aliis adhuc fenfibus vox Prigs aliquando ufurpetur; fed hi haberi 
folent potiores ; & fi qui funt alii, non erunt illi ab horum aliquibus multum diverfi. 

Jam vero, quot modis aliquid altero Prizs dicitur; totidem illud alterumerit eo Poffe- 
teus. . : 

Et quidem totidem ..Simz/ eflè Quid dicitur, hoc eft, ipfi fuppar feu aquale : Puta /imza/ 
tempore, fimul natura, fimul ordine, ( feu ejufdem ordinis,) fizu/ dignitate (feu diguitate 
wequalia, ) fimul caufalitate, ( ut con-caufa in eodem ordine caufalitatis. ) Sed ( negleftis 
reliquis ) hi folent feligi tres modi Sirzu/ ® l 

1. Simal tempore : ut Rationale & Rifibile : Cefar & Pompejus. : 

2. Stmal natura; ut que è fe mutuo dependent ; ut Parer & Filius ; Duplim & Dimi- 
dium : aliaque Correlativa. . 

3. Simul Divifione; ut qua funt coordinata membra dividentia, ejufdem Divifi. Utpote 
Pg Species fubcodemgenere; Duo Dimidia, aut Quatuor guadrantes, ejuidem divifi. 

t qua funt hujufmodi. 

His addas, fi libet, /f2%4/ loco: Quod quidem pluribus corporzbus minus convenit ; at plu- 

tibus Arcidentibus fatis congrui. Adeoque & Prius loco, itemque Fei, 
Precedens 


Cap. 18. -De Motu, & Habitu. 


Precedens & Subfeguens: ( Eft utigue non minus Precedentia Loci Te 7 
precedentia :) nifi hocidem efle diver cum Prius Ordine, deci 





Cap. XVIII 
De Motu, € Habitu. 


U & proxime fequitur exponenda Vox elt Afoius. Qui, generali fignificatione, 
ufurpari folet de omni Tranfitu, è termino ad terminum. Significatu quidam pra” 
cipuo & famofiori, intelligitur de Aozu locali, feu tranfitu de uno loco in alterum ; 
puta, Londino Oxonium. Sed, fenfu ampliori & metaphorico, de quavis alia mutatione ab 
una conditione in aliam. . È 
Motiis, numerari folent Sex Genera : Gemerazio, & Cornuptio; Augmentatio, & Diminu- 
rio; Alteratio, & Latio. ° 
Motus quo producitur Sub/fanzza aliqua ; dicitur Gereratio: &, quo Subftantia deftrui- 
tur, Corrsprio. Etquoniam ( communi lege nafcendi ) Subftantia non ex mibilo generatur ; 
&, quando corrumpitur, non tranfit in w/07/w7 : Generatio igitur unius, cum Corrupione 
alterius, conjunéta eft. Utputa, fi Azwa in Aerem commutatur : fit Azue deltrutio, feu 
Corruptio ; & produdtio Aeris, feu Generatio. . Dea 
Quando, eadem manente Sub/fantia, fit Quantitatis mutatio ; fi resex minori fit Major 
( ut cum ex tenui Surculo fit procerus Arbor ; aut, ex Puero, Zîr:) vocatur Augmentatio. 
Si fit ex majori Alinor, ( uiputa, ex pingui plenoque corpore, fit marcidum, & 1n minores 
dimenfiones contraétum, ) vocauur Dimzinatio. 
Quando, manente Subftantia, mutantur Qealizates ( una vel plures ; ) Utputa, quum 
Aigua prius Frigida, jam tit Calida ; aut Fraffus immaturus, maturefcit: vocatur Alteratio. 
Quando res aliqua de loco uno in alium transfertur, (utputa Longino Oxonium, vel dè do- 
gno in domuni, feu loco in locum, quagtulacunque tuerit ea diftantia ; ) vocatur Lazio, feu 
Iiotus localis. —<» i 
Et quidem; Generazio & Corruptio dicuntur Motus ad Subffantiam: Augmentatio & Di- 
minutio, motus ad Quamtitatem; Alteratio, motus ad Qualitatem ; Latio, miotus ad Locum. 
In fingulis autem fpettari folent Terminas è Quo, feu Unde fit tranfitus; & Terminus ad 
Quem vranfitur.  Motas autem, feu Zioti0 ipfa, neque tum fit dum eft in priori termino ( è 
40; ) quia nondum ceepit : Sed neque cum eftin pofteriori ( ad guerz ; ) quia jam fimizme: 
ed dum aétu itur ab illo ad hunc. dl 
Arque hoc eft quod innuit Ariffotelicàm illud, dicentis Aotum ef&e afum entis in po 
tenitia, quatenus în potentia. Nempe, quum quid £x/%a/em quidem aliquam ( five eflen- 
tiam ) fab ; eftramen adhuc #n porenzia ad sr quod nondum habet ; feu in capacitate 
utillud fit quod nondum«ft; ( five illud Seb/fanzia tuerit, five Quantitas, five Felt, 
five Loczis, aliudve quid, ad quod fic eltin potentia :) a@ualis ad hoc Tendentia, (cu Tranfi- 
zio, (ad quod ficeftin potenzia, ) elt id quod Iforus dicitur. In Aotulocali, & Londino 
Oxonium uique, neque tum fit dum quis Zordizi manet, neque tum quum ad Oxoriuri 
perventum eh fed Affus ille intermedius, quo inde hue tranfitur, eit Morus ille. Item, 
* dum Aqua movetur ( hoc elt, mutatur, ) à ftatu Frigido, adftatum Calidum; 2for4s ille 
neque in hoc confiltit, quod fuérit Frigida ; neque quod jam faéta eft Calida ; fed in ipfo 
Aftuquo abillo ftatu ( in quo fuerat ) ad hunc ( ad ‘quem erat in potentia ) sranfitur. 
Hoc eft ; Enzis ( Aque, nimirum ) guode/? in potentia (ut fiat calida, necdum eft,) A#4s 
ille ( calefcentia ) quiei doc refpetfu competit quatenus eft in potentia (nempe ut fiat calida) 
eltipfe 4otus ; fcu tranfitio è Frigido ad Calidum. 
Creatio & Annibilatio ;( quibusquid aut ex wibilo producitur, aut in nibilum redigitur, ) 
quamquam Mors efle videantur ; ( ille ad'effe, hic ad nom-e/fe :) non tamen inter Aforaun 
enera cenferi folent. Quod ideo potillimum eveniffé puto, quod 24 Narsrales non 
int; (fed Dei omnipotentis Aftus ; quos aut ignoravit Ariftoteles, aut non agnoftebat: ) 
adeoque fub Naturali Confideratigne «cadere hayd cenfebantut. Sed & (quod nune pro 
caufa folet allignari ) quia in altero deeft'Terminus è Quo; in altero, 7erminas ad Quo ; 
Nibilenim, pro non 7 ermirio, habendum volunt. Adeoque hoc faltem differunt è recenfi- 
tis Motuum generibus. î 
* Ultimum (quod vocant ) 20/-predicamentum, dicitur Zabitus, feu Flabere. Ubi often- 
ditur quot fignificatus habere folet Vox Z7abeo. Oftoque recenferi folent Modi Ffabendî. 
1. spor anc aut illam Qualitatem, Habitum, Facultatem, &c. 
2. Fabere hanc aut illam Quanzitatera, feu Magnitudinem. 
3° Habere ses circumpofitas, feu adjacentes ; ut ZeflésyTogam, Gladium, &c. 
*Ra 


1137 


4 Habere : 


P 14 


quid ultra fit propter quod indolentia illa & fanitas funt defiderabiles. Sed &, prater 


| De Caufa €$ Effettu. Lib.1. 


Habere has illafve Parzes ; ut Caput, Manum, Pedem &o 
£ Habere aliquid in Parte 3 ut 27; X vel etiam, Cecitatem ) inOcalo ; Auditum in 


Are, &e. 


6. Habere aliquid in fe Contentuom : ut Aguam in Vafe. 

©: Habere Pol hones ; Terras, SEdes, &c. 2 

8. Habere Uxorem. - LA Sa : 

Atque hi funt fignificatuum Aliqui (non dixerim Omnes ) quibus occurrere notata eft 
Vox Habeo. i, . N 

Verum inter eos non occurrit ( ut alios taccam ) gieves fignificatus ille, quo dicitur Quo- 
riodo fe babet ( #5 ix) hoc ad illud ; quae AZabitudo dici folet, aut etiam Aelazio. 

Alias vocum Expolitiones, ‘quas neque in An/e-predicamentis ( ut loquuntur ) neque in 
Poft-predicamentis habet Aniffoteles ; quas trmen, ad commodam Predicamentorum ratel- 


ligentiam, neceflarias cenfuit PorpSyrius ; exbibuit hic-in rioyani, feu ZutrodueZtone iua ud 


Categorias Ariftotelis; que el de Predicabilibusi qua nos fapra confideravimus. 


*Sed&alia fuperfunt porro explicanda, de quibus in fequentibus agetur. 





Cap. XIX. 
De Caufa & Effedu. 


Reter ea ( que VA) Poft-predicamenta quinque ; alia funt adhuc Voces ( feu 
Notiones rerum prout fe mutuo refpiciunt ) quas explicandas cenfuerunt Logicorum 
aliqui. Utfunt Caufa, & Efeus; Totum & Pars; Subjeum, Objettum, & Ad. 


junlum, &c. Qua-quamvis proprie ad Meraphyficam confiderationem fpeétant: funt ta- 


men Logica & Metapbyfica tam inter fe cognate & quafi congeneres difcipline, ut non in- 
ct fuerit pat) hic traétare. a COR 
ufa & EffeBus, funt inter fe termini Relativi ; quorum illa quidem ut Dans ef confì- 


*deratar ; hic ut inde Recipiens. 


Caufe numerari folent Quatuor: Zfficiens, è qua ; Afateria, ex qua; Fama, per quam; 
& Finis, propter quam, res fit. | 
Caufa Efpiona el Agens ipfe qui facit ( ut Sutor cakearias, qui conficit Calceum ; ) 


Materla, elt id ex quo conficitur, Vi: Corium : ) Forma, id ettper quod fit ut res talis fit, 
( ut ipfa forma fg ti 0 

rata, fit calcous :) Finis, elt pri fit: (-puta, ut Pes tegatur: )- Qua omnia {uas 
habent Caufalitates in ordine ad Efo ( puta ca/cenzis ) qui producitur. 


ura'Calcei, 


Saper or fafbion of a fboe ; quippe, Materia, fic fig 


Et quidem tales funt ( Coufa & Efes, ) non tantumin his AMechanicis exercitiis, (ubi 
craflum quid, & manibus palpabile, durat Zffe?um:) fed in aliis omnibus A&tibus feu 
Operationibus, etiam Immanentibus.  Ubitamen 4245 ipfe, nonnunquam, eft qui produ- 
citur £ffeGus : ut in Zolendi, Amarido, Eligendo, Intelligendo, Cogitando, &c. 

Caufarum hujufinodi, in omni genere, magna eft varietas. 

iens eft vel Printipalis, vel Minus-principalis. Utputa, in conticiendo Cateo ; Ef- 
ficiens Principalis, cft Calcparius ipfe: At Culter, &c, E.fticientes item funt; fed 
minus principales; /w/frursentales diéte. Sic Scribit quidem Zfomo, (ut caufa principa- 
lis, fed Penna elt fcriptionis Zuffrumentum. * 
nter Eflicientes minus-principàles ; numerari folent Aforzv4 ( qua vocant ) quibus inci- 
tatur Agens ad agendum. Qualia funt (qua vocantur ) Casfa remuim & resdaplizà. 
Ur ita, cum Vir lracundus, levi occafione data, alium percutit: Qui fic percutit eft per- 
cullionis casfa principalis ; Gladius Baculufve quo ferit, /nffrumentalis ; Sed iracunda ho- 
minis difpofitio cit caufa peru, animum vnducens feu difponens ad hunc aftum ; & data 
eccafio feu provocatio ( tenuis licet4) ef rpoxdlepiluò qua ad agendum exertazir. 

Materia, feu Caufa materialis, «ft vel proxima ( ut Corium ex quofit calceus; ) vel ra 
eriota, ut Pellis(animalis ) ex qua fit Corzum; aut ( adhuc remotior ) Zlementa 
ex A tte fupponimus conftare Pellem ; att ( omnium remotiftima ) Materia prinza, ex qua 
conftare dicuntur Materialia omnia, quaque ipfa cadem manet fub omnium Formarum vi- 
ciffitudine. 

Forma item, vel rewsota dicatur vel proxima. Utputa Corzi feu Pelis forma ( ea fcilicet 
per quam Coriunw eftaut PeZis,) funt Éalcci forma Remotiores; fed ipfaforma feu figurà 
Calcei (‘unde fit quod eft Calceus gp Calcei forma proxima & immediata. 4 

Finis Gimiliter, vel proxiszas eft, vel remotior, vel etiam Witimus.  Cakei finis proximas 
eft susamen pedis ; vemstior, cli indolentia & famitas corporis; vel remsotior adbuc, quic- 


hos, 


Cip.20. De Subjetto, Objeflo, Abjuntto. 


hos, alii elle poffugt Fines minus principales ; utputa Decor, aut quicquid Ornamenti fit, in 
hoc Calcei geltamine. . 

Ubi autem p/ures funt ejufmodi Zfwes, quorum alius ( ut diétum eft ) ultra alium fuerit ; 
Fines Suboramati dicuntur ; ( utpote quorum unus eft in ordine ad alium : ) omnium remo- 
tiflimus, dici folet Finis Vltimas ; 6 e Media feu fines intermedii ad illum ulumum ; 
& quidem quilibet, ad cum qui ipfo ett remotior. : 

iftiogunt item inter Zizens operis & Finens operantis : Ile cit ad quem Res ipfa tendit ; 
hic, ad quem fpeftar Agens: Sic, ubi conficitur Calceas ; Finis operis ell Tutamen pedis : 
Sed Fiuss operantis, elt Queflus quem fibi facit Calcearius conficiendis Calceis ; & quidem 
( remotior) vu?as & veffitus aliague qua nummis fic conquifitis emenda funt ; atque ( ad- 
huc remotior ) /anitazis fu vitegue confervatio ; aliaque iftis adhuc remotiora. 


115 


Differunt item Aîzie& cespane : Cogfa & Pretextus, fcu Pretenfio. Quippe alia funt 


non raro, agendi caufee vere ; alie quas pro caufis prezendit agens. 





i Gaddi: 7 
De Subgetto, Objetto, Adjuntto. 


OX Subjel?um, plures admittit fenfus feu fignificatus. 

V Subjeum Predicasimis ( feu Subje&tum de quo ) Correlativum habet Preedicatum 
feu Predicabile ; quod de co vel aftu pradicatur, vel faltem predicari aptum eft. (De 
quo fupm di&tum eft. ) Etquidem, prout ad Preaicadile refertur ( quod de co apum  eft 
pradicari, ) fic ad hunclocum pertinet: mipote, ut sermzinas fimplex, confideràtum. Sed 
prout ad Predicatam refertur ( quod de co aftu pradicatur, ) fic ad fecundam Logiee par- 
gem fpeltat; utquod jam fit Subje/#um Propofitionis. 

jeEZum Inbefionis ( fiabjeStun inguo, ) Correlativum habet Arcidens.  De'quo item 
* fupra diftum ell , 

fed aliud porro eft quod potius Su2je?um Adbafionis ( quara vaga) vet dicas: Cui 
Correlativum elt AdjenG'ura. Quod quidem non tam ftrifte unitur, ut Accidens fubjetto 
fuo, (puta, in Equo, Cer, Figura, aliaque Equi Accidentia ; ) fed laxius ; ut Fanun, 

jppiura, Phakre, &c. Qua ad Equum perzinere potivs dicasquam ipfi* inef&e feu inbe- 
vere. Adeoque Adjunéta dici folent ; Equufque, horum Subjeum. Sic, ad Terram (nt 
Subjeftum) Adjunlta dicas, Gramen, Segetes, Arbores, Bc. Ipfifque Arboribus Adjun&a 
dicàs, Frondes, Flores, Fruftus,&e. © * Na 

Atque hc funt ad yo rg Bier pra tamen agio ; 
Res i ut /?enun, pprusa, unt Agjueita : itio horum, puta ippia- 
tum A Franatumeffe, &c, ( hocelt, Epbippio, Freno, &c. ifirui, ) eta ad 
Predicamenuim illud fpeftanua. . 

Verum aliud adhuc eft SubjeStum, quod Subjel@uz Trafizionis (cu Occupationis dicas. 
Subje&Rum circa quod verfatui aîtio. Utpote Arbor feu Leznum ; circa quod verfatur quis 
dedolando aut euam fculpendo, quo Sraruam inde conticiat, aut quid fimile. Quippe tor 
Subje&fum dicas, aut etiam ObjeZum, hujus occupationis.  Dicitur & Materia circa Quam. 
( Sic Zliados Homeri,{ubjettum, five objeîtum, cit Trojanum Bellum: Et, Ody/feidos , Pe- 
regrimationes Ulyffis.) Eademque materia ( fcu quantum ejus fupereft in confetto opere ) 
erit Maretia ex gua: Puta, ex gua ( fculpendo & dedolando ) fit Starsa; eftque hujus 
( qua fupra ditta ct) caufamealerialis. i sE i 

Eftque aliud adhuc Subje?#u, quod item O4je@am dicitur ; quod dicas SubjeFum 
Quod, fu Objetturn Quod: Eltque Terminus feu Objettum Aftionis. Utpura, cuw 774e- 
sus, Amamus, Defideramus, Speramus, &c, Aurum, aut quid fimile: Auser illud dici- 


tur Objefium hujus Ziftonis, Amoris, Defiderit, Spei, &c. Utpote in Quod terminatur Adlio. 


*R3 CAP. 


116 


De toto € Partibus ; &$c. Lib.1. 








- Cad XXI 
De Toto €5 Partibus ; Divifine, € Diftributione. 


Otum& Pars funt'voces, ex communi ufu, ita note, ut ( pro generali carundem figni- i 
° ficatione ) Deffnitione non indigeant. Quippe Zorurs eft, quod eft ( autelte potelt ) 
in Partes divifum aut diftributum : Parzes autem qua hoc 7ofura conficiunt ; cujufcunque 


*. fuerint generis illud 7ozun; Parte/que. 


Sed, pro vario Divifionis feu Diftributionis genere, alio atque alio fenfu ufurpantur 7ò- 
tum & Pars. Lr 

Nonnunquam Vox Arzdigua ( five Equivoca five Analoga ) diftribuitur in varia fia 
fignificata.  Eftque hac Divifio Aguivoci in fua AEguivocata, aut Analogi în fua Analo- 
gata; ( de quibus fuo loco fupra diétum eft. ) Dicique folet Difinio. Et quando dicitur, 

uo fenfu vox ea fit hic loci intelligenda ; dicitur Di/findZionzs illius Applcatio. Et qui 
da vixulla Vox, aut Formula loquendi, tam certe FL pagana eft, quin DifFinrone 
nonnunquam opus erit, ut oftendatur, quo fenfu quod de ea dicitur verum fit ; &, quo fen- 
fu non fit. ì 

SIRO hanc Zacum Diftinétionem; Res ipfe folent variis modis dividi.; prefertim 
his tribus. : 

1. Quando Geuerale feu Univerfale quid, diltribuitur in fuas five Species five Parzicula- 
ria. Arque fic diftribui dicitur 7 orum Univerfale, in Partes Subjicibiles. Utcum Animal 
( tanquam Gens ) dividitur in duas Species; Zominem,& Brutum: Flomogue in fua Zu- 
dividua, Socratem, Platonem, Petrum, ohannem, caterofque. Partes ha dicentur 7orius 
Univerfalis. : . ° 

2. Quando cujufpiam rei Z/Certia, feu integra Natwra, ex variis conftitui dicitur effèn- 
tiam eam complentibus ; Dividi dicitur 7otum Effentiale, in Partes conflitutivas.  Utcum' 
dicitur Corpas Naturale tonftitui ex Materia, <p Ferma : Aù ‘Homo ex humano Corpore, 
©& Anima rationali. Quippe he funt Parzes conflituente ; illud, Totum' Effentiale : Eaque 
Compofitio Phyfica dici folet. Similiter, Quando ex Genere & Differentia conftitui dicitur 
Species; Ut cum Animal & Rationale, dicuntur Partes Conftituentes Flominis. Eaque 
dicifola Compofitio Logica, feu «Metaphyfica. Et quidem utroque modo conftitui dicitur 
Totum Efkntiale. i us 

3. Quando Zuzegrarz aliquod ex pluribus Parzibus, Particulis, feu Membris ‘componi» 
stur; Ut Corpus bumanum, ex Capite, Brachiis, Criribus, aliilque membris: Domus, ex 
Fundamento, Parietibus, Tabulatis, Tefo, &c: Integrum, ex duobus Dimidiis, aut Gua 


° drantibus quatuor ; &c. AÎ, ex duodecim Unciis ; Libra Monetaria, ex Viginti nummis 


Solidis, &c. Urbs, ex aliquot Zicis, Venellis, Adificiis, &c. Totum hoc vocatr Zute- 
«&rum, feu Totum Integrale; Partes vocantur Membra, few Partes Zntegrales, aut etiam 
Integrantes. l 

» Et fingula Divificnum harum, ‘capaces funt Swbdivifionum plurium in particulas minu- 
tiores. 

Sed &alie funtrerum Divifiones feu Diftributiones, fecundum varias confiderationes 
Accidentales. Puta, cum Hominum alii dicantur 4%, alti Agri, alii Z%/ci. Qua non 
eftdiftributio Generzs è Species, aut Z/fenziabis diftributio ; ( Nam A%/& Nigri non funt 
diverfe hominum Species: ) Sed Di/fributio fecundum Accidentia , adeoque  Diftributio 
Accidentalis. Sic Angli, Galli, Hifpanì, &c. fecundum varias Regiones. le Mercator, 
Faber, Medicas, Varifconfalt, &c. fecundum varias Occwpationes, Profeffiones {eu Zîte 
rationes. Sic Albedo; Parietis, Papyri , Lili, &c. et Diftributio Arcigenzis, facundum 
Subjetta. Aliegie multe paflim occurrunt rerum Divifiones, pro variis Arcigentibus 
SubjeEfis, Adjunétis, alitfque Confiderationibus variis. s 


(N 


Cap.22. © De Eodem& Diverfo. 





Cap. XXII. 
De Eodem & Diverfo. 


Dem & Diverfa, vario fenfu dici folent. e 
I In Logica; tres recenferi folent Zdentitatis & Diverfitatis gradus ; Numero, Specte , 
Genere. ; 

Eadem Numero funt que rem eandem particularem defignant. Ut Zngzlius & Maro(cun- 
dem numero Hominem defignantes; ) Sic Quidius & MNafo: Item, Bucephalus & Eguus A- 
lexandris eundem numero Equum defignantes. Sed Socrates & Pato, utut Natura conve- 
niunt; Atmero tamen differunt. Hic, non eft Ile. 3 

Qua autem Numero differunt ( ut P/azo & Socrates ) poflunt tamen Alazura convenire ; 
eaque vel Speciali vel Generali : Adcoque vel Specie vel Genere convenire dicuntur. Sin mi 
mus; Specie aut Genere differre. Sic Plato& Socrates ( utut numero diverfì ) conveniunt 
Specie; ( cum uterque fit Z7omo ; ) adeoque Gezere, multo magis, ( nam, fi uterque 770 
amo fity Animal item eric.) At Socrates & Lucephalus, non'tantum Numero differunt, fed, 
& Specie, ( cum omo fit alter, alter Zfuas ; ) Genere tamen conveniunt ; nam Animal elt 
uterque ; Socrates autem & Planta ; differunt nofffmodo Numero & Specie; Sed & Genere, 
Proximo ; ( cum alter Animal fit, altera non fit: ) Conveniunt tamen genere Romoto. Nam 
uterque eft Sud/fanzia, & quidem Corporea, & Animata. 

Harum autem, /denzitas maxima, elt, corum qua funt Zdem Numero, ( Zdentitas Nu 
merica vulgo difta ; ) Huic proxima, eft, Zaentitas Specifica ( corum qua funt ejufder 
Spectei :) Hac minor eft, /dentitas Generica : Major tamen corum qua Genere proximo 
(autpropinguiore ) conveniunt, quam qua conveniunt Gemere remotiore. 

Contra vero; Diverfitas, major et, differentium Genere Reimotiore quam Propinguiore : 
& horum major, quam Specie tantum  differentium ; & horumadhuc, quam differentium- 
folo Numero. Major autem Zdentitas, minorem includit: Diverfitas fimiliter. 

Sed, prater has; alix adhuc funt aut Convenientia, aut Differentia, Accidenzales. Sic 
Quantitate conveniunt Égualia ( quoram eft.cadem Quartisasj ) differunt Inagqualia 
(quorum quantitas eft diverla. ) Qualitaze conveniunt qua funt Stmz/ia ; differunt, qua 
Diffimilia. Et quidem in una Qualitate Convertire poflunt, qua in alia Differunt. Sic Sal 
.& Saccharum ; Colore conveniunt ;. Sapore differunt. Sic res Zjufdem elle aut Diverfi di- 

“cunturj Locî, Temporis, Regionis,Occupationis, Opimionis, &c. 

* In Mesa, Byfica, aliter cenferì folent Zaenzitazis & Diverfitatis gradus. Puta, Realis, 
Modalis, & Rattonalis ; atque hac quidem, vel Ratiomis ( ut loquuntur ) Aaziocimaze, vel 
Ratiocinantis. + . 

Que ut melivs intelligantur; confiderandum eft ( ex ante diltis,) omnes, Eguure, 
Arborem,&c, e]ufmodi elle ut Exiffentiam & Subfifientiam quali de fuo habeant ; adeoque 
( fignanter ) Resdici folent. (Cujufinodi, fi non Sole, Precipue faltem cenferi folent Sub- 
ftantia.) Scd Rotunditas, Mollities, aliaque Accidentia, fabisltentiam de fuo non habenè; 
neque'aliter exiftunt quam ZModificando rem aliquam ; abfque qua, ne ipfa quidem eflè pof- 
funt. Que itaque dici folent non tam Res, quam «Modi rerum. Utputa, in Pila Cerea ; 
«potelt quidem hac Cera abfque Zorungitate exiftere; nonautem hac Aotunditas abfque 
Cera ;, neque aliter quam ur per hanc Cera fit Rotunda. ( Nam, fiquid aliud rotundum fit; 
Rotunditus ejus non efteadem qua erat Cere, fed alia rotunditas, ) 

Jam vero ca Realiter differre proprie dicunt; qua ditteruntutt Res & Res. Ut funt fo 
mo& Arbor, autetiam duo bomines, aut etiam ( aqua ) due Guttule ; quarum hc non elt 
illa ; nec sila, hac. 

Que autem ditferunt ut Res © Modus ejris (.ut Cera, ejufque Rotunditas ; ) aut ut deo 
modi ejuidem rei( ut, ejufdem Cera, Rotunditas & Flavedo ;) dicuntur tantum Modaliter 
differre, (five fit, ut Res ©& Modus; five, ut Modus & Modus :) Cum enim hi odi, non . 
aliam habeant Sesia Rei, quam que eft Cere, ejufve rei cujus funt Modi; (que 
quidem communis eft ejufdem Re Modis omnibus: ) nòn poffuntilli Afodi, vel ab ia Ra 
velinter fe, afferre Realiter : adeoque non plus quam Modaliter. 

Sed duo Mudi, diverfarum Rerum, five fint ejuidem generis modi, five diverfi;( ut funt 

«Rotunditas Pila, & rotunditas Pomi; aut duarum Pilarum Rotunditates ; aut Rotunditas 
unius, &- 7avedo alterius ; ) dfferunt realiter. Quippe, cum Modorum uterque non fit 
alia resab ca cujus elt modus; fintque ha Res diverfa ; etiam odi harumrealiter diffe- 
runt. 

-. Ha tamen differentia Modales, quamquam fon dicantur Zeaks, non tamen funt mere 

‘ i Amaginarie : 


LP] ," * pa i 

118 De Defmitine & Defcriptîone. Lib.1. 

Imaginaria : adeoque dici folent Differentie ex parte rei. Namhac Rotunditas ( idem- 

que de aliis Modis inrellige ) quamquam. non fit Frs ( co fenfu ) neque tamen Ndi/eft ; 

fed Media quafi nature inter Rem & Nibi/: adeoque dici folet Aliguid Entis, & Modus 
Entîs; utqui non eft Res pie qua eft; fed Modus quo eft. 

Eft tamen minor adhuc ditterentia ( quam eft Modalis hec ) quam vocant Differentiam 
Rationis ; utqua è Ratione noftra, feu diverfa rerum confideratione dependet. Ut cum 
Duodecim denarios ( Monete noftre ) confideramus ut So/dum integrum, vel ut Mine 
ca Monetaria Libra ) partem vigefimam : quippe sintundem eft utrobique atque res ca- 

lem ; fed diverfo modo confiderata. Similiter, Saccharum five confideratum ur Duke, 
five.ut Album; elt adhue idem Saccharum. Adeoque Ratione tanfum difterre dicuntur. 

Sed & Differentia Rationis allignari folet duplex ; Razionis Ratiocinatre, & Rationis Ra- 
tiocinantis. Ri ' 

Differentiam Rationis Raricinate, cam vocant qua habet ( ut loquuntur ) fundaentum 
in Rei Urfunt Saccharum confideratum ut Dale, atque confideratum ut Album. ( Quam- 
quam enim, neque A/bedo neque Dakedo, realiter ditferunt ab ipfo Saccharo; Albedo ra- 
men non elt Dukedo; neque Dulcedo, Albedo. ) Que quidem ditterentia omri folent ex 

* variis Modis cjuftlem Rei: dicique folent inadeguati Conceprus ejufdem Rei. Cumque fic 
confideramus Modum unum, non confiderato altero ; 46/fradere dicimur: Atque hinc eft 
quod dici folet, Ab/frabentis mon ef Mendacium. Utpote, qui Saccharum confiderat ut 
Dalke,non confiderato A/burm item effe; non amen Negat elle Album. 

Difterre Ratione Razsocimante, dicuntur, quorum Difterentia fundamentum in Re non fit, 
fed folummodo in Ratione ( confideratigne, feu imaginatione ) confiderantis. Utputa, com 
( monetè noftra ) Solid dicimus Duodecuplum denarit, aut Subvigecuplum Libre mone- 
tarix : Quippe utrovis modo tantundem dicitur. Similiter, fi numeram Duodenarimmz, di- 
camus, Zernarii Quadruplum, aut Binarii Sextuplum,(12=3x4=2x6:) Quippe Nu 
meruò utcunque idem eft. j 





- Car XXIIL 
De Definitime & Defcriptione. 


Uum Zox vel Res aliqua, ignote incertave fit, aut Siewificationis, aut Nature ; ne- 

ceffarium elt ( faltem apprime commodum, ) eamfive /igngicationem Vocis, five No 

turami Rei, notioribus verbis Explicare, atque Determinare. Ubivero Vox aut rés 
aliqua, fit aliunde fatis nota ; Explicatione tali non eft opus. 

uam' quidem five Explicazionem ( ignoti‘) five Determinationem (incerti, ) Definitio- 
tem vocare folent, aut ( fi minus pertetta fit ) Le/criprionem. 

Et quidem Definitionera Vocis, dicunt, quando vel explicatar vel determinatur, quo fenfu 
Vox aliqua, aut Loquendi formula, intelligenda fit ; faltem eo loci quo fpeétat ca detinitio. 
Definitiomem Rei vero, quando fic explicatur Nassra Rei. 

Definitionis Nomen & Ufus, videntur primitus defumpta fuifft ex Zuckde aliifve Me 
thefeos fcriptoribus. Qui, quoties ufurpanda ‘venit /’0x aliqua, feu 2a ia, aut lo- 

ida formula, qua apud altos aut rarius occurrit,: aut minus nota fit, autalio forfan fenfu 

ic ufurpanda quam alibi ; folent ( tollende ambiguitatis gratia, ) in anveceffum Definire 

atque Determinare, quo fenfà velint has voces feu phrafeologias intelligendas “eflè. Qua 
quidem elt Definito Vocis. * 

In horum Imitationem ; Philefophie Naturalis feriptores, ( aliique qui Rerum Naturam 
explicare fatagunt, ) eandem Definizionis vocem adhibent, dum Mazurams Rei breviter ex- 
ponunt.  Atque hanc vocant Definitionem Rei. 

Cum: hoc tamen diferimine ; quod Marbefeos Scriptores ( aliique qui ad eorum modum 
res explicatam eunt ) aflumuntfibi libertatem (qua &concedi folet ) tum voces novas (fi 
fert occafio ) cudendi ; tum alias alio fenfu ufurpandi quam alibi ufurpari folent ; & utrif: 
que eumimponendi fignificarum quemipfi commodum duxerint: que quidem, apud cum 
qui fic definiverit, deinceps intelligenda co Penice quem ipfe ante affignavit. At Natu- 
ralium rerum fcriptoribus, hanc fibi fumere libertatem, non permiflum eft : Quibus detini- 
enda funt Res, prout ipf& funt, non prout illi volunt. n 

pago enim Geometra liceat, prout ipfi libuerit, definire, Quo fenfù velit ille Vo- 
ces Coni & Trianguli ufurpare: puta, prout eas Definit Ewclides, ( qui fic detinit Cons, 
ut foli Zrefo conveniat; & fic Triangalurn, ut foli conveniat Plano ReBilineo ; ) aut pro- 
ut Apollonius, ( qui fic defimit Comu ut criam Scaleno conveniat ; ) aut prout 7 deodo/tus, 

(qui, 


Cap. 23. De Defmitione & Defcriptione. 


qui fic detinit 7riangalum, ut Sphericis Triangulis etiam conveniat; ) aut adhuc alias: 
Non tamen y/ico perinde licebit, pro libitu delire, qua fuerit Egui aut Arboris natura, 
Quam fi aliter definiat quam re vera fit ; falfa erit hac Detinitio. 

Definitio Vocis ( qua dicitur ) tieri poteft per Vocem aliam notiorem: Utputa fi Ca 
ballum detinivero, id quod alio nomine £9%%7 dicimus: Aut gw, id quod Anglice 
dicimus a Z/orfe : Item fi dixero, Maeronem cundem effe ac Z7rgilium ; Nafonem, cundem 
cum Quidio. 

Autetam per Vocis Etymologiam; Utputa fi 7rianga/urr definivero quod babet tres Angu- 
los: Quadrangulum, quod Quatuor. ‘ Saltemcum Vocis a/r, cum Eiyino fuo conveniat; 
& non( quod fxpe fit )ab eo recedat. i 

Sed jufta Definitio figniticatus Zacis ( Phrafeofve, ) talis eflè debet qua exadte determinet 
{ea latius neque flriétius ) quam late patear Voxea ( feu Phrafis, ) faltem apud hunc 


119 


riptorem, hoc in loco. Ut ubi Zuc4ides definit 7riangalum ; non quidem Quod tresba- . 


bet angulos ( uttea vera tuerit Definizio Grammatica, ) Sed, Quod tribus reffis conzinetur ; 
quoniam ille, 7riargal vocern non alio fenfa ufurpaturus erat quam pro 7riaugulo ReBil- 
neo ; utut Vox illa, apud alios, latius extendatur. È 

Definitio Rei ( qua dicitur ) talis efle debet ( faltem fi omnibus numeris perfegta fit ) ut 
definite Rei naturam exalte exponat; nihil omittens quod ipfi fit E/fenziale, neque admi- 
fcens aliquid quod Effentiale non fit. 

Quamquam enim, etiam hic, nonnihil arbitrio permittendum fit, quoufque Nomen rei 
definiendx extendi volumus; ( utputa, an Canis nomine, prater /o///um, Canem Zena 
ticum, Leporarium, alipique multam inter fe diverfos, fed Canes dici folitos; comprehen- 
fum item velimus, /w/pern, & Topi. qui abillorum aliquibus non magis differre cenfe- 
antur quam inter fe differunt illorum nonnulli :) ubi tamen de Vocis ambitu convenit, 
quamlate pateat ; (quod ad Deffinizionem Zocis pertinet ; ) non pro arbitrio licebit noftro, 
quam hujus effe Aaz4ram velimus definire. * 

Definitionem hanc, conftare docent Logici (faltem ubi hdberi potefl ) ex Genere proxi- 
gno, veraque Differentia Conftitutiva, iftius Specici que eft definienda. Urputa, cum 776 
minem detiniunt Animal Rationale. 

Quoniam vero ( etiam inter Sub/fenzias ) non ita facile ell Specificam formam. allignare, 
quo vera habeatur Differenti conftitutiva ; Hujus loco, adhibendam permittunt Conver- 
tibilem aliquam Proprietatem : Utputa fi Ffominem detiniverint Animal Rifibile ; Equam 
vero Animal Hinnibile. > . 

Quoniam autem neque femper in promptu fit ejufmodi Proprietas ; Hujus etiam loco 
admittenda docent Accidentia communia ; tot fcilicer & talia qua fatis diftinguant rem de- 
finitam, ab aliis qua cum ca conveniunt in Appellazione Generali. Quam tamen Defcriptio- 
nem potus dicendam docent quam Deffnitionem. Utputa, fi Zguurn definiverini, Be/tiam 
quadrupedem, tali forma, tali magnituzine, geftantem in collo jubam , prolixa cauda orna- 
iam, docilem, trabtabilem, robufiam, bumamis ufibus accommodar, onera geffando, traben- 
do, inequitari aptam, &c. Et quidem qui ms fic deicripferit, melius mihi videbitur Ne- 
1uram anali; quam qui ipfum iverity Ansa! Hinnibile. Praferim cum, 
quid 7#mnire fit, non magis fciamus ( fortafiè minus ) quam quid fit Eguas. 

In Acidentibus detiniendis, haud meliorem fperemus Deffnzzionem quam qua Defcriprio 
dicitur : Utputa, ab Efficiente, è Fine, è Subjefo, Adjunttis, EffeCtis, Operatiomibus, & 
horum Buliibna ' e 

Et quidem nonnunquam, haud reétius definiveris, quam rem ipfam fenfibus exponendo. 
Ecquis enim reftius intellexerit quid fit Album, Nigrum, Rubrum, &c. quid Lux, Color, 
Tenebre , quam Znfpiciendo ? Se Duke, Amarum, Acidum, &c. intelligatur, quam 
Guftando? duid per Suavé, Fatidum, È quam Odorando? Quid per Sonum, Vocem, Grave, 
dAcutum, &c. quam Audiendo? Atque in aliis fimiliter. 

Hujufmodi autem Deffnisio ( five PerfeQa five Imperfea ) puta ZZomo e/t Animal Ra- 
zionale ;, fi tota fimul fumatur : eft ini a ti neque ad hunc locum pertinet, ( fed 


ad fecundam ice partem, que Propofitionibus. ) Si vero itro, feparatim è 
re Definita confideretur ; puta Animal Rationale ; Sic pati, elt Simplex Terminus ; cit» 
que hujus loci. bi 


Alia vp: adhuc rerum egg es, saregin tra&tandas bi snengi0 da Ut = 
ta, Quid '*, Compo, s Neceffarium, Fortuitum, Contingens im, , 
&c. Sed Sis Metaphyficam confiderationem hac remittere : Adcoque Logices Par ; 
prime finem hic impono, 


AS PARS 


120 








PARS IL 
De Secunda operatione Intellefus. 





CAPUT. LIL 
De Propofitione. 


ECUNDA Mentis Operatio( prout dici folet ) 27 fententiam redigit res cas five 
voces que in ) sione confiderantur ut serszzi fimplices. Atque huic dirigenda pra- 
ficiunt Secundam partem Logica. . 

Utputa, cum mente concipimus Nozioners five Conceptum objeEivum aliquem qua- 
lem vocibus fimplicibus folemus indicare ; ut funt £7wus, Fomo, Animal, &e. hanc vocamus 
Simplicem Apprebenfionem, dicique folet prima operatio IntelleFfus. 

uando autem hujufmodi®plures in Senzenziam aliquam ( pei nos loqui folemus) feu 
Orationem redigimus, five componendo five dividendo id fiat ; ( hoc eft, affrmando {eu ne- 
gandounum de altero ; ) ut cum dicimus, omo eft Animal ; Equus eft Animal; Equus non 
est Flomo ; &c. Dici folet Compofitio & Divifio ; he vel conjunguntur vel feparantur illi 
Simplices Termini ;) qua Secunda operatio Intelleftus cenferi foler. De qua in libro & 
ipuveia; agit Ariffoteles ; quod de Interpretatione exponunt Interpretes : hoc eft, de expl 
catione mentis ln Oratione aliqua, quam Pyopofitioner vocane five Ensnciatimem; auteti- 
am Effatum, Pronunciatum, Axioma, &e. prout alii aliter rem eandem nuncupare foleant. 
44 ofitionem aptiflime definias, Orationema ( five Sententiam ) que quid vel Affirmat 


vel al. 

Ubi ce ) dico, affirmat velnegat ; quia non occurrit vox Latina, que ( Gere- 
ris inftar ) de utroque dicatur. Si vero vocem A4/fero pro tali reputemus; dicas Propofitio- 
nem elle Orationem qua quid Aferitur; puta, vel A) fo, fi afferas ef&e ; vel Agende 
fi afferas mom e/&@. Iilam Compofitionem vocant ; hanc, Divifionem, quia res illic Conjun- 
guntur ; hic, Separantur. ci 

Atquehine dividi folet Avopo/izio ; in Affrmativam, qua quid'aftirmatur; & Negativam, 
qua quid negatur. 

Et copfequenter A at alia dicuntur Zere; que fic Affimantaut Negant ut res 
elt: alie Z4//e, qua fecus quam res eft Affirmant aut Negant. Utputa fi dicam, Z7om0 eft 
dnimal; Equus eft Anigsal ; funt quidem he, Affirmationes vera ; fi dicam, Zfomo non eft 

; efthac vera Negatro. Sin dixero, Zfomo eft Equus; Flomo noneSt Animal; Fal 

Se funt he Propofitiones : illa quidem Fa//a Affirmatio; hac, Falfa Negatio. 
Hinc eft quod alii Propefitiomem definiant, Orafionem indicafivam , verum vel falla 
. Semificantem. Quod quamvis omnino repudiandum non dixerim :  Quicquid enim Afferi- 
tur ( five affirmando ‘five negando ) neceflè eftut, aut Zere aut. Fa/fe alleratur.  Priorem 
tamen definitionem pra putaverim, & magisgenuinam: Quoniam A//erere ( affirman- 
do aut negando ) eft quid antecedaneum veritati aut falfitati ejus quod fic aleritur; adeo- 
que aptius explicat Naturam propofitionis : Veritasautem aut Falfitas, elt quid confequens 

ad cam naturam ; ut Proprietas inde refultans. 

Sed vox Zadicativa, ( quam ego in Aferendi voce inclufam toe ) non incommode 

, additur. Quippe Oratio qua non eft /idicaziva ; hoc eft ( ut loquuntur Grammatici ) 
Modi Indicatrvi; aut huic aquipollens; non erit ea, Propg/ito , qualis hic intenditur. 
Quamquam enim, apud Eeclidn, aliofque Geomettas, Propofitiones quas vocant Proble- 
mata (quibus aliquid proponitur feu jubetur faciendum) modo /rffinitivo aut se: ing 
proponi folent; Ut, Facere ( vel Fias ) Triangulum eguilaterum, fuper datamretfam ter- 
minatam : ( queeft Euclidis Propofitio prima:) Nontamen he; fed qua vocari folent 
Theoremata ( quibusaliquid A/feritta ) funt ille Propofitiones qua hic loci intelliguntur ; 
ut com dicitur, Linea rea eff omnium cofider terminos babentium breviffima. Sic, 1n com- 
muni loquela, /, fige, Ne maneas, & horum fimile : Jubent quidem aliquid , aut Prohi- 
bent; fed nihil n; mibil vel Affirmant, veb Negant. Pariter, di dixeris St Sol 

ortus 


Cap.2.  De'Partibus propofitionis Categorice.. 


ortus eft, aut Quando fol ortus ef; funt quidem .orationes Porentiales, aut Nissan 
non autem Pofirrva, Zudicative, Affertive : Quippe hic Supponitur aliquid, nilul Poni 
fe Aferitur. Similiter, in Oprativis ; O.fi( vel atimam ) Sol ortus ef&et : Optatur aliquid, 
nihil Affirmator. Sed fi compleatur fententia, Si fol orzus fit, dies eft : autcum Sol ortus 
eft, dies eft è jam fiet oratio Ludicativa, feu Affertiva; adcoque Propofitio in co fenfu qui 
hic incenditur. È È ’ 





Cap. II 


De Partibus propohtionis Categorice. 


paese Partes numerari folent tres ; Subjewn, Predicatum, & Copula. 

Subjettum clt id de quo quid aut Aflirmatur aut Negatur ; Predicatum elt id guod 
de eo fic vel Atfirmatur vel Negatur.  Copula vero cit Verbum Zff ( aut quod huie xqui- 
pollet ) quod utrumque connettit.  Ut'in hac Propofitione ZZorzo ef? Animal; Fomo cit 
Subjeltum ( de quò dicitut Animal; ) Axia! eft Predicatum ( quod de homine aflir- 
matur ; ) £5# vero utrumque Copulaz. 

Subjeftur, hic loci, idem fere eft ( cum aliquo tamen difcrimine, ut mox dicetur ) cum 
co quod ante diximus SubjeZum Pradicationis ( aut Subjettum De 9w#0;) proutà Subjelfo 
Inbefionis ( aut fubjetto /n guo) diftinguitur.  Verum quidem eft ( quando Accidens de 
Subltantia pradicatur ) idem efle pofie tum Pradicazionis tum Zubefionis Subjettum. Ut, 
cum dicitur Parses e/f Albus; Paries «lt SubjeCtum Zubefionis ( abftraéti ) Albedinis: & 
Subjetum P;edicatronis ( concreti ) Albi. Sed neque hoc femper fit; &, quando fit, id alio 
refpeétu fit: Neque hic attenditur /a4e/fo, fed Pradicatio. . 

Id tamen intereft diferiminis ; quod Subjetum Predicationis, ante diltum, de apritudine 
intelligeretur; hic vero, de a@4a/ predicatione.  Quippe cum Z7om0 & Animal conlide 
rantur ut duo /implices termini ; eft quidem ZZomo tale x pan de quo Aximal et aprum 
dici: cum vero in propofitionem compinguntur ( Zeno efé Animal ) jam de co a@w dici- 
tur. Adeoque dine) illic appellatur ( x4mipua ) Predicabile ; hic vero, ( rermapsueror ) 
Predicatum. —. 

Sed gravius adhuc diferimen eft. Quippe illic Predicari de fola Affirmatione intellige- 
batur ; & quidem Zera ; (adeoque illic, Amina! de bomine predicari; idem cit ac, Animal 
po/fe de Homine vere Affrmari: ) Hic vero ( ubi Forma propofitionis fpettatur, non Ve- 
ritas ) Propofitio euam Negariva & quidem 2//a fuum Eobee ( quad-dici folet ) Subje- 
d&um, & Pradicatum: Ut, fi diceretur Z/omo non eft Animal ; etiam hic SubjeGuni ell 
Homo ; & Predicatum, Animal. 

Nam re vera, hoc in cafu, ( quod & fimiliter contingit in multis aliis, ) Aforzen non ac- 
commodatur or4nzbss i/lis de quibus dici intenditur ; led illi faltem quod Precipue attendi- 
tur; quodque precipuum aut principale cenfetur eorum quibus poft applicatur: ceterisau- 
tem non nifi Cazachre/fice aut ( ut mlliflime dicam ) Amalegice attribuitur.  Adeoque per 
Subjeftum & Pradicatum, hoccafu, intelligendum elt, Zid quod cum lecum occupat in Pro- 


pofitione hac , quem , in Affirmativa & vera, occuparet SubjeGtum ejufgue Pradicatum 
 VETUIR. 


Et confiquenter, Predicatum ( feu Attributum ) dicitur, in Affirmativa propolitione, 
predicari Affirmative ; in Negativa, Pradicari Negative ( hoc cit, Negari ) de fubjedto. 
Utrobique vero, predicari Zere, fi vera fit propofitio; /2/e fi falfa. | 

Sicui vero iwcongraa videatur, aut iinas commioda, loquendi formula, ut quid de eo pre- 
dicari ( five attribui ) dicatur, quod deeo regazur: Poflumus quidem (quod & faciuntali- 
qui) pro Subjeo & Predicato, dicere Antecedens & Confeguens in propofitione. Curi 
vero hec nomina (five commode five incommode ) antiquitus fuerint ufurpata : certe non 
eft incommodum ( five placeant five difpliceant ) ut fciamus faltem quo fenfu fuerine ufur- 

ta. Neque periculum inde metuendum fietiamnum retineantur, ( dummodo quid figni- 
ia intelligator, ) ut cum Pi/crara dicimus, etiam de ca in qua non funt Pifces. 

Hec duo (Subjettum & Pradicatum ) dici folent, duo Termini propofitionis. Et qui- 
dem Pradicatum, sersinus Major ;, Subjeftum, serzznus Minor. Quarum quidem appella 
tionum ratio, non abfimilis eft ei quam modo diximus.  Quoniam ?redicatum, fenfu pro- 
prio & famofiori intelleftum, elt Generale (feu Univerfale ) aliquod, quod de Special ali- 
quo feu Parziculari ( quod fub eo Generali continetur ) Affirmatar ( ut cum dicitur Z/orz0 
eft Animal, aut Bacephalus eft Equus. ) Quo cafu Predicatum elle folet vox majoris ambi- 
ius (certe non minoris) adeoque dicitur zermzinus Major: Subjeffum vero, ambitus mi- 
noris ( faltem non majoris ) adeoque zermiinis <Minar dicitur. * Et quamguam hoc non in 

e *SA omnibus 


121 


122 


De Partibus propofitiomis Categorice. Lib.2. 
omnibus propofitionibus contingat ; prafertim in Particularibus ( ut, fi dicatur Aigu0d ani- 
mal eft bomo ; ) Cum tamen id, plerumque, fitin Wniverfali Affirmativa ( qua ex omnibus 
propofitionibus pori/fima cenferi folet, ) eafdem Appellationes retinere folent Logici in 
omnibus ; ut Predicaturi dicatur terminus Major ; Subjeum, terminus Minor. * 

Hi duo Propofitionis Termini, cenferi folent sermini fimplices ; ( quorum alter de altero 


* affirmatur aut negatur. ) Quod non ita tamen intelligendum eft ac fi utramvis fit femper 


vox unica. Nam (ut jamante diftum eft ) porett quid elle compleram voce, quod eft in- 
complexum re. Et, prout in confideratione Grammatica, non modo vox una, aut plures 
aliquot, fed & integra fententia, potelt effe cafus Nominativus, ante vel polt Verbum 4} : 
fic etiam Subjefan elle potelt aut Predicatum propofiuonis; Eoque cafù, ibidem contì- 
deratur ut series fimsplex.  Utputa in hujufmodi propofitione, Zirsus e/f vitium fugere ; 
Fugere vitium, uti pofteriore loco politum, elt tum ( in Grammatica confideratione ) No- 
minativus ante Verburt ; tum (in confideratione Logica ) SubjeEum propefitionis. 

Non enim-hic ad ordimem verborum, fed ad Senfus (fcu figmificationis } ordinem atten- 
dendum eft. Adeoque se in confideratione Grammatica, cenferi folet Nomzinazivus ca- 
Sus ante Verbum; id ipfum, inconfideratione Logica, elt (maturaliter, & prima fronte, ) 
propofitionis Subje&um : quodque illic cenfetur Ca/us nomunativus poft verbum ( Subftanti- 
vum) Ste, es, e/t,&c, (aut quod hujus locum fupplet,) eft Predicazun pi apirisonee Adeo- 
que, five dixero, Zirsutis pars e) deere vitiumive Fugere vitium eSt pars virtutis; utro- 
bique idem eft fenfus, & naturalis verborum conftruftio. Nam Fugere vrzium cit Subjetum 
de quo fit fermo ; &pars vrtutis quod de co pradicatur ; & Vox Eft, utriufque Copula. 

due non ita intelligenda funt, ac fi, in omni Propofitione, hx Partes omnes, feparatim . 
& diltinéte confpiciantur: Sed quod, fi fenfum fpeltemus, diftingui poffunt ; utur vocibus 
implexe fine & involute. Nam prout, nonnunquam, voces aliquammulte conficere pof- 
funt unum sermiinura fimplicem ( five Subje&tum five Pradicatum ) in Propofitione: ita 
dux ( plurefve ) nonnunquam una voce implicantur. Sic unica vox Curro, eft integra 
propofitio ; poteftque ( mente ) ga 73 in tres pere fuas Feo fum currens. Ubi non 
modo propofitionis fubjeftum £go, vel fubintelleétum erat; velin terminatione Verbi im- 
plicatum: fed & Copula in eadem voce cum Predicato involuta; que & alias non raro 
omittitur, ut que ( pro variarum linguarum ufu, Hebrax prafertim ) fatis fubintelligi pra- 
fumitur. 

Alii, «propofitionis partes faciunt, Nomen &Zerbum. Per Nomen intelligentes Subje- 
Gum & Pradicatum ; per Zerbura autem Co I, 

Athic per verba, non intelligendum eft. i cio ) verbum guodlibet ; fed verbum 
Subffantivam (quod dici folet ) Sur; es, et, &c, (aut quod hujus vicem fupplet.) Quippe 
aliud quodvis Verbum, ad Predicatum potuflimum fpedtat; ejufque tantundem faltem pro 
Copula habendum quantum fufficiat connettendis ‘Terminis. do cum dicitur, 7irgilius 
Seribit verficulos ; non reputanda erunt Zngilius & verficulos ( duo nomina ) pro Subjeto 
& Pradicato ; &(verbum) Stribit, pro Copula. Sed refolvenda eft vox Scribit, in e 
Scribens ; atque sum demum, propofitionis fic refolute, 7agilius eft feribens pd 
Subjeétum erit /rgilins ; Copula, £/}; Predicatum, Scribens verficulos. 

Imo vero ipfa vox £/7, nonnunquam fic refolvenda erit: nempe, cum non pro Copula 
tantum occurrit, fed eft ipfum Predicatum. Ut ubi dicitur So/ eff ( sbere is a Sun; ) hoc 
elt, Sol eftexiftens, aut Sol eft quid in rerum natuna, feu (quod alias dicunt ) datur So/. 
Atque hoc eft, quod vocant e/f zerti? adjelfi. Nempe, poft Subje?um & Copulam, quod 
eft.tertio loco adjiciendum eft Predicatum : Adeoque, cum eff includit ipfum Pradicatum, 
fit sertii loci adatto; quod, cum Copula locum duntaxat fupplet, dicitur e/? fecundi ad- 
‘jei, hocett, adje#um fecundo loco. 

Similiter, in hujufmodi propofitione, Zirgilius fuit Poeta ; fi id folum intenditur, ut, 
per vocem fwit , copulentur termini Zingilius & Poeta (abfque peculiari confideratione 
Temporis; ) vox fwit elt Copula; (‘adeoque, per converfionem, refte concludas, Zgo, 
quidam Poeta fuit Virgilius. ) Sin Temporis habenda erit fpecialis confideratio ; jam fwit 
partem Predicati includi. Utputa fi dicatuî, Senex fiwit puer; non inde, per converfio- 
nem concludas, Zgo, guidam puer fuit Senex. Sed retolvenda erit. Senex fuit puer, in 
hanc Senex el qui fuit puer ; unde concludas, Repia qui fuit puer eft fenex. Quip- 
pe jam, non puer, fed gui fuit puer, et predicatum; Copulaque non fui, fed ef. 

Porro ; Quamquam, in naturali conftruftione ( ut fupra diftum eft ) Cafus Nomi 
mativas ante Verbum, fit Propolitionis Subjeftum : Sepenumero tamen, in vera inten- 
tione Logîca LE hic magis attendenda quam Grammatica eonftruftio , ) refolu- 
tionem longe ‘aliam admittet Propofitio : & quidem fic involvi poteft Propofitio , ut 
plures admittat refolutiones ; .prout alia atque alia eft intentio proponentis , aut ar- 

uentis inde. 4AUt in hujufmodi propofitione , Prozimam meum ‘amare debeo: Subje- 
um, fecundum naturalem conftruftionem, eft Ego ( quod Verbo debeo includitur ; ) 
Copula, Sum, (quod itemin debeolatet, ) & Predicatum , is oportet amare proxî. 
mam : adeoque fic refolvenda propolitio , go fum qui ra ( aut quer oportet) 
. amare 


Cap.2. De Partibus propofitinis Categorice. 


amare proximam; Verum eadem propofitio, fi fenfum fpettes, fic etiam refolvi poterit ; 
Amare proximuni eft, id quod debeo, ( feu quodoporset, auteft officium meam ;) ubi Subje- 
Ctum ( de que fit fermo ) cit Amor proxima ; Pradicatum ( quod de eo affirmatur ) oficium 
meum. Velfic euam; Officium meum, eft amare provimum: puta, fi querenti Quid fit of- 
ficium meum; refpondeatur, Amsare proximum ; fenfus erit, Officium meunm, eft (inter alia) 
amare proxinzam : Ubi Subjeétum ( de quo fit fermo ) elt officine meura (aut hujus faltem 
pars aligua, } Pradicatum vero Amare proximum. Veletiam, fi fic arguere velim ; Proxi- 
mum meu amare debeo; Seà Titius eSt mihi proximus ; Ergo, Titium amare debeo : Ma- 
nifcitum et ( fecundum intentionem arguentis ) quod Subjettum propofitionis prime eft 
Proximus mens feu Vicinus meus; Predicatum autem (quod de co affirmatur, ) quod 
bunc amare debeo; Adeoque argumentum, explicite pofitum, hocerit: Zicinus meus salis 
eft ut quem amare debeam ; Titius eft vicmus meus ; ergo, Titius talis efl ut quem amare 
debeam. Veldenique, Officium meum ef Amare proximum: Hocelt (fi amorem libeat 
* fubjeétum facere ) Amor e? officium è me proximo debitum. 
Jam vero, Quenam ex -refolutionibus hifce ( aut an alia quapiam ab his omnibus diver- 
fa) fit in prefenti cafu adhibenda ; non ab ipfa ftatim verborum formula patebit ( ut que 


123 


omnium capax eft, ) fed ab intentione loquentis judicandum erit, aut ratiocini! fcopo. Et . 


quamquem cadem propofiuio, retento codem fenfu, pollit in tales diverfas formas tranfmu- 
tari, qua lingulis hifce confiderationibus fingulaum refpondeant : Non tamen expettan- 


dum cft, ( neque hoc intendimus ) utunufquifque qui Loquimr aut Scribit, ad hane fe ad- , 


ftringat Pedantifmum, uthoc femper faciat; (non magis, inquam, quam ut teneatur, Gram- 
maticam fi fpeîtes, voces omnes in co ordine collocare, quem dirigeret Syntaxcos ordo: ) 
fed permittenda eft cuiquamealibertas quam variarum linguarum Idiotifmi, & loquendi 
formula admittunt. Atque, ut Leftoris vel Auditoris fagacitati referendum eft, fecun- 
dum regulas Grammaticas, juftum Syntaxeos ordinem inveftigare, utut alium ab ordine 
verborum : ita, fecundum regulas Logicas, veram fttufturam Propofitionis exquirere, quam- 
qua obfcurata fit, ut involuta, perturbato verborum ordine, aut è Grammatica Syntaxi 
iverfa. 

Summa rei hue redit ; in omni Propofitione confiderandum eft, Quid illud fit de guo fit 
fermo, (quod Propofitionis Subjeumerit ;) &, Quid fit guod 4 eo vel Affirmatur vel 
Negatur, (quod erit Predicazur :) atque hi duo, propofitionis Termini, cenfendi funt 
per Copulam connexi ; que quidem Copula, vel feparatim exprimitur per verbum &/}, vel 
( quod fpe fit ) in Pradicati vocibus involvitur, indeque extricanda. 

Quando ha Propofitionis Partes omnes, feparatim, & fuo queque ordine confpiciuntur ; 
dici folet Direl?a Propofitio : Quando autem vel perturbato ordine, vel defettu aliquo, vel 
alio quocunque modo, involuta eft, adeoque minus perfpicua ; dici folet ZudireBa, Obli- 

ua, Cryptica, aut alto nomine non abfimili. Que quidem ( les ) Crypfes omnes, Ob- 
curationes, Occultationes, aliave involucra, funt ( quando poftulat occafio ) tollenda : Sup- 
pleto quod deficit, aut {ubineelligitur ; refcifto quod redundat; extricando quod involu- 
tum eft ; atque in ordinem redigendo, quod erat luxatum, aut perturbatum. 

Hujufmodi autem Propofitio ( qualem hic defcripfimus ) una fimplex, De fe pofita, dici 
folet Categorica } rien si (e ab Aiypotbetica aut alias Compofita, de quibus polt di- 
cetur , contradiftinguitur : ) Nam xeniyegiihu Grace, Latine reddi folet Predicari, hoc eft 
de aliquo Affirmari vel Negari. Cumque aliquid direéte vel Affirmatur vel Negatur, ( abf- 

ue ambage, tergiverfatione, cirumloquitione, aut quod dicitur wirdoaf /f°s or An's;) 
dc logui Categorice, & Casegniee refpondere. ; . 

Quando autem Propofitio conditionaliter profertur, (ut /î Soloritur, dies ef; ) aut fit 
alias Comipofita : Dici folet Propofitio Ayperdetica ; hoc eft, Conditionalis. Non quod Pro- 

fitio omnis utcunque Compofita, ad ab Conditionalis; ( funtenim alii modi quibus 
Propalicione componi poflunt :) Sed quod, ex Propofitionibus Compofitis, ea pre ceteris 

* notabilis ‘cenferi folet qua proprie condittonalis el : adeoque nomen porioris placuerit omni- 
bus impertire. Alri tamen, pro Categorica & Zypotbetica, malunt dicere Stmplicem & 
Compofitams propofitionem. 


»$3 CAP. 


124 De Qualitate Propofitionis, &$c. Lib.2. 





Cap. IL. 
De Qualitate Propofitionis : Affirmativa & Negativa. 


Ropofitio fimplex ( qualem jam deferipfimus ) vel Affirmativa elt vel Negaziva ( prout 
ante dictum ) prout Predicatum, de Subjedto, vel Attimatur vel Negatur; hoc elt 
prout Copula vel Afrmatur vel Negatur; five vel £fe dicitur vel Noreffe. Ut, fi dicatur 
uus ef Animal; hic, Animal de Eguo Aftirmatur ; propter Copulam Aflrmativam 
di: Sin dicatur, Zguus non ef Lapis ; Lapis hic de Eguo negatur ,, propter Copulam 
Ne sativam .z10m e/t. sà 1 Da e 

Gue quidem negatio ( Now ) folet quidem, in Lingua Latina, Copulx prepori ; ( ubi 
Eft Affirmando dicitur; Alon e/f negando :) Scd, in Anglicanapoffponitar Copula nota nega- 
tionis, ita tamen ut cum ea connetti cenfeatur; ( ubi Affirmando dicimus Zs ; negando , 
is-not :) Atquchoc quidem cum explicite negatur Copula” _ i | 

Sed, ficut Copula nonnunquam involvitur cum Predicato, ejufvealiqua parte, (ut fupra 
di&um eft :) Sic & Negazionis nota, quandoque cum Swbjeéti aliqua parte involvitur : 
Ut, cumdicitur emò vwanibus boris fapit. Ubi Nemo feu Nllus, tantundem valet atque 
Omnis non ; & Sapit refolvendum eltin e/? fapiens ; Adeoque, explicite propofita, dicere- 
tur Omanis homo non eft fapiens omnibus boris. Ubi Subjettum eft Omznis homo, de quo ne- 
gatur Predicatum /aprens omnibus boris, per copulam negativam won eff. 

Caute hic notandum eft, Propofitionem tum dici Negativam cum Copula negatur. Non 
enim omnis in Propofitione negatio facit negativam propolitionem, fed eam folummodo 
que afticit copulam. Si dicatur Animal non rationale eft Brutum ; propofitio Aftimativa 
eft. Quippe, qua hic confpicitur Nano, non aflicit Copulam, fed eft pars Subjedti. Sub- 
jetum enim elt Aninzal non razionale, feuillud animal quod non eft rationale, de quo Sub- 
Jefto Affirmatur Predicatum ( sapri | per copulam affimativam ef. Item Non-animal 
eft non-bomo, ( That which îs no-Animal îs no-Man : ) elt propofitio Affirmativa ( propter 
copulame/? ) quamvis tum Subjettum tum Predicatum fint Negativi termini fimplices. 

erum quidem eft Propofitionem tam ambigue proponi pofle, ut-merito dubitetur, an 
ABirmativa fitan Negativa. Ut, fi dicatur, lingua noftra, wwbaf #5 mot an Antmal is not 
a Man ; dubitari poterit an pofterior negatio 0 ad copulam peruineat, ( ut is-it6t. pona- 
tur pro mor e/î, ) quo cafu propofitio erit Negativa ; an ad Pradicatum, ( ut zo 4-279n, fit 
mon-homo, ) quo cafu Propofitio erit AHirmauva. Nam wor-animal non eft bomo, et Ne- 
ativa ; fed mon-animal eSt non-bomo, attirmativa propofitio. Que ambiguitas oritur ex 
inguz noftra ufu, qui negationem verbo e/? poftponimus qua ipfim afticit, Latinorum 
mesi set Lap isenot. Sed mhil eft periculi ab hac ambiguitate, quoniam fenfus 
utrobique idem ell ; et mon-anima! & non eft animal; utut ‘formule loquendi differant. 
Debet autem, qui ficambigue loquitur, explicare ( fi poftuletur ) utro modo fè intelligen- 
dum velit. ; 

Idem faciendum eft ( fiquis eft ab ambiguitate metus } in aliis item cafibus. Ut, fi dica 
tur, Every Manis not wife: Quod, fecundum rigorem formula, valeret Omzmis domo non 
eft fapiens, hoc eft, nullus eft ; adeoque fapiens de omnibus negetur.. Sed, pro modo lo- 
quendi nobis fatis familiari, cenfebitur potius pro sor ozzzis é/l ; quod tantundem valet 
atque «/iguis non eff. Atque ex hac formula nobis familiari, provenire puto quod etiam 
Latine non raro dicatur Ovzsis boro won ef doll'us, pro non omnis eft doffus. Si quando au- 
tem fit ab ambiguitate periculum, cautius loqui par eft. Ut, ubi dicitur Mat 7.er. Not . 
every one that faith unto me, Lord, Lord, fhall enter into the Kingdome of Fleaven ; nam 
fi pro mot every one fhall ( non omnis intrabit ) diceretur every one fhall not ( omnis non in- 

° trabit ) videretur dici, more fball( nullus intrabit; ) quod non commode diceretur : Nam 
intrabunt a/igwi, ( hoc eft, neurali, ) fed mon omnes, eorum qui dixerine: Domine, Domine. 

Hxc autem, qua jam tradita eft, Propolitionum diftributio in Affomativam & Negati- 
vam; Propolitionis Qualizatem fpeCtare dicitur: & querenti Qea/ts fit propofitio, dicen- 
dum Affirmativa fitan Negativa. : 

Sunt quidem alia Propofitionum Qualitazes ; utputa, Zera firan Fyfa; item Certa fit 
an Dubia; & fimilia. Sed ha potius Afazerzam propofitionis fpectant; non Formarz, de 

ua jam agitur. Sed Affrmatio & Negatio, Formam propofiuonis fpettant, quacungue 
uerit «Materia. Sic B'e/t A, eft Affirmativa; 2 mon ef A, negativa ; quodcunque fue- 
rin: 8& A. Numautem vera fit an falfa, hac aut illa, conftare non prius poteft quam 
conftet quis fit valor ipforum B, A. Quippe fi conftet B Bus fignificare, & A Animal; 
ium ( propter Maseriami ) conftabit Afirmativam veram elle ; Negativam, falfam. &i 
A P. 


Cap.4. De Quantitate Propoftionis : 
Cap. IV. 
De Quantitate Propofitimis : Univerfali € Particilari. 


N Propofitione (qualem defcripfimus ) Categorica ; Pradicatum Subjeéto applicatur (af 
firmando aut negando ) vel Zozi, vel ipfius Parsi. Grace dicitur radi vel xt uior; de 
fub]ceto Zoro, vel de fubjedto inverni aliguam fui partem. Pradicationem dicas 7ota- 
talem, vel Partralem. Ubi intelligeadum eft Toramz, de Totopredicatimis, feu toto am- 
bitu predicandi ; hocelt, cani eo ( quicquid fit, aut quotcunque fint,) de quo Stubjeftum 
(feparaum ) affirzzatur. . ; 
Quando igitur Pradicatum de Subjelto aliquo, fecundum totum fuumambitum ( hocelt, 
* deomni eo de quo ipfum dicitur, ) pradicatur (five affirmative five negative, ) eftea 7ozalis 
pradicatio; eaque Propofitio Generalis aut Unrverfalis dici foler. Utputa, cum dicitar 776 
sno eft aninzal, intelligendo id de guovis Ffomine : elt ea propofitio Univerfalis Affirmativa, 
Sin dicatur, ZZom0 won eft Lapis, intelligendo item hoc de guovis homine : elt ea propofitio 
Univerfalis Negativa. Quippe illic Animal, de toto aftirmatur (hoceft, de quovis homine, 
quotcunque fuerine homines, ) hic, de zoro, negatur Lapis. 

Quando autem non de zoro ambitu fubjeîli, fed de .ejus parze aliqua, intelligendum fit 
Pradicatum vel Affirmari vel Negari; eltea Parzials predicatio ; caque propolitio Parzi- 
cularis'. Utpuia, fi dicatle Z/omo eff dolfus, aut Flimines funt doéti, rntelligendo id de 

tantum, aut aliguabas, nonde cuni ; elt ea Propolitio particularis affirmativa : Sin 
fimiliter dicatur 4omzo non eff dolfus, aut bomines non funt dolfi, intelligendo item hoc de 
aliquo, vel aliquibus, non de omni bomine : Propofitio eft particularis negativa. 

Atque hac eft ( qua dici folet ) Quanzitas Propofitionis ; puta Unsverfalis fit, an Parti 
cularis'  Neque aliam Pradicationem ( prater has duas, resi & x 6) vel agnofcit 
Ariftoteles, vel rei natura patitur. tar 

Cave autem per Univerfalitatem & Particularitatem Propo/itionis,intelligas Univerfalitatem 
& Particularitatem Sudje2i, utelt Terminus Simplex ; quali ca ellet Particularis propofitio, 
cujus fùbjettum eft Particulare quid, feu Indivaduum ; Univerfalis autem), cujus fubjeétam eft 
vox Communis feu Univerfalis : Non enim hic agitur (ut in prima parte Logica) de Univer- 
falitare aut Particularitate fubjetti, feu termini fimplicis ; fed de modo Pradicationis , feu 
applicatione Pradicati ad hoc Subjedtum (five ipfum fit univerfale five particulare ) puta 
an toti applicetur fubjefto, an iplius tantum parti. Namde Su2je?o Untverfali ( hoc ell, 

— de voce communi ) fieri poteft Perticuleris pradicatio; ut cum dicitur Quidar hommes funt 
Philofopbi. Contra vero, de Subjeéo Particulari fieri potelt pradicatio roralis feu amiverfa- 
lis 5 ut cum dicitur Ariffoteles e/t Phitofophus. Quippe hic P6Aefophus aftirmatur de Aé- 

+ Storele fecundum tomm vocis ambitum. Et quidem de /udividuo ( determinato ) non alia 
poteft tieri pradicatio quan® WVisverfalis. Cum enim (verbi gratia ) vox Ar/foreles de 
uno folo individuo dicatur ; quicquid de hoc individuo vel affirmatur vel negatur, pariter 
vel aftirmatur vel negatur de A4/fotek, fecundum totum vocis ambitum pradicandi. 

Atquehoc fignanter noratum velim ; quia novus forte hic videar, & preter aliorum lo- 
quendi formulam hzc dicere. Nam plerique Logici, Propofitionem ( quam vocant ) Str 
agularem (hoc eît, de fubjeéto Individuo -feu Singulari, ) pico parricaberi babenb ( non ari 
verfali: ) Sed ci ppi hoc faciunt,.& prater mentem Ariftotelis ( qui, quantum memini, 
nunquam ejufmodi fingul 3 
turam : Non enim hic agitur de parzicularitate fubjetti( quod roma vocat Ariftotelis ; non 
x siro» ) fed de partialitate predicationis.  Etquidem de co quod eltàmysr, quomodo quid 
x3' uipor aut affirmari poflit aut negari, non vidéo. Neque ego interim /ovazor cenfendus 
fum qui hac dixerim; fed illi potius novatores, qui ab Ariftotelea doétrina recellerint; 
coque multa introduxerint incommoda, de quibus fuo loco dicetur. 1 . 

+ Atque hoc non de Individuo tantum .Sigzato intelligendum eft ( quod nomen proprium 
vocant Grammatici ; ) feg de alio quovis Individuo Dezerminato ; ( five fit Zndividuum 
Demonftrativum, five Individuam ex ct î diftum, five alias utcunque ad unum ali- 
quod decerminatum. ) Sive enim Zyg:ihum dixerim, five Poetam Mantuanum, five Au- 
thorem AEneidos, five ( Virgilium indicando) brc bominem : erit utcunque #rswer, de quo, 
quod dicitur, dici non potelt x wire.” 

Idem etiam intellige, fi forte Ziaziuizuzon illud firex pluribus partibus, feu pauriculis, ag- 

egatum; quoddici folet sms per aggregationem. Utpote fi, bunc lapidum acervum 
Cai ito monftratum ) dixerim aut #2201972 aut parve, autfepulti tumulum, aut alivd 
qui, de hoc acervo unico, affirmaverim aut negaverim. là 

. em 


. 


vlarem, shòx3 piper spp pae pro tali habet, ) & prater rei na-* 


125 


126 De Quantitate Propofitionis : Lib.2. 


* Idem dicendum, ubi de pluribus coleltive fumptis agitur, aut per Omme ( quod vocant ) 
ColleBivum prolatis: Ut, fi Ommnes Planetas dixerim elle Septem. Nam hujufimodi pro- 
pofitio ( ututillud non animadvertunt ) eft Strgadaris propofitio ( non mints quam’ cum 
Solem dixerim efle uricum, ) non enim, de fingulis feparatim Planetis, fed de conjunétim 
omnibus, ( qua una eft colkeétio, ) dicitur Sepremos eflè. ( Secus autem eft fi dixero Orznes 
Planetas, Stellas effe : ubi Stella, de fingulis feparatim ditta intelligitur. ) 

Cum tamen .Stngulareri dico hanc propofitionem ( per Orme Collettivum ) non interim 
negaverim Univerfalem elle, feu asia enim Singulares funt radtar ) Sed fubje- 
um hic eft Ommes Planete, de quibus ( ut aggregato unico ) affirmatur Seprems e/fe ; non 
autem de P/aezis univerfaliter dicitur (hoc eft, non de fingulis feparatim) Sepremos ef&e., 

De /ndividuo 5 Ag dicitur ) aut Zdeserminato : res fpcus eft; ut fi dixero wnus 
homo, feu quidam i quoniam hic 9w/dar ( nifi alias determinetur ) potelt eflè gui/pi 
am : adeoque certum aliquod Subjettum inde non. determinatur.' Adeoque farsa 
homo dolls eft, aut etiam Lison homines funt dotti, et propolitio Preti i utpote de 
homine prolata, non fecundum totum vocis ambitum, fed de aliqua faltem illius parte ; adeo- 
que de borzine x3' uie@r, pradicatur do?us. Ut mox dicetur. ; 

Quando Propofitionis er age eft Vox Communis (generalisaut univerfalis dici fo- 
lita; ) poteftea vel Wnsverfalis vel Particularis propofitionis fubje&tum fieri : prout Awc sori 
(Fiosiada totam fuam amplitudinem pradicandi ) applicatur, vel fecundur aliguam fui 
partem : Hoc eft, prout vel de omnibus vel tantum aliguibus fub eo generali nomine con- 
tentis, applicari intelligatur Pradicatum. Utputa cum dicitur Z7omzines funt Rationales, de 
omnibus intelligendum erit ( fecundum totam vocis perisalzm ) eftque propofitio Uni- 
verfalis : Sin dicatur FZomines funt doi, intelligendum erit, non de toto ambitu Z/omzinis, 
fed faltem de quibr/dam bominibus ; adeoque propofitio Particwlaris cenfenda erit. 

Quoniam autem, hocin cafu, dubirim aliquando eflè poflit, an* qui de Somzine ( verbigra- 
tia ) /udefinite loguitur, intelligendus fit de omnibus, an de aliguibus tantus loqui : Solene 
(ubi opus eft ) Noras quafdem ( feu /ina ) fubjetto ere, five Univerfalitatis five 
Particularitatis quo dubium illud tollatur, indeque conftet an pro Unrver/ali an pro Par- 
ticulari habenda litea Propofitio. Puta, Ommes Bomsnes funt. rationales; Aliqui bomines 
fime dolfi.  Neque tamen 1d femper fit ; fed quando opus videtur. 

Univerfalitatis Note funt, Ommis, Quilibet, Cuntti, Singuli, Ambo, Utergue, Nullus non, 
Nullus, Nemo, Neuter, Semper, Ubigue, &liqua funt fimilia. . 

Patticularitatis Note funt, Alquis, Quidam, Nonnullus, Aliquor, Pauci, Non nemo, Ups, 
Duo, Tres, ©: Aliguis non, Quidam non, Non omnis, Quandogue, Alicubi, &c. * 

Alix funt Note, que quamvis abfolutam Univerfalitatem non defignant, eo tamen prope 
accedunt : ut, Multi, Plurimi, Plerigue omnes, pars longe maxima, &c, prope accedunt 
ad Univerfalem Affirmativam ; atque ex adverfo, ad Univerfalem Negativam, prope acce- 
dunt, Pauci, Pauciffimi, Vix ullus, vix aut ne vix, &c. Que quidem, de re probabili ar- 

uenti, ( ubi demonftrauoni locus non eft, ) univerfalibus Later haberi poffint, & Pro 

ilitati few verifimiltudini probande fufficiunt; adeoque ad Opinionems inducendam, (fi 
non ad faciendam F7dem,)"fi nihil in contrarium conftet. 

Et quidem ipfa Univerfalitatis note (uteunque Hyperbolice prolate ) fepenumero ni-'. 
hil aliud fignificant, quam quas Univerfalibas fisppares mod$ diximus. Utputa cum, in 
communi colloquio, quotidie dicitur, 7/0 omnibus notum eSt, Nemo hoc ignorat, Nemo 
inficiabitur, & (Gallis familiare illud ) Zu? /e mond, (ubi forte res aut decem funt ille totus 
maundus,) Nil tale unquam vos 7. Zn hoc conventunt Omnes, &c. Ubi, per Ommnes, non 
aliud intelligendum erit quam Plrigue aut Plorimis & per Naullos, intelligendi Paw 
ciffimi. ; 
. Note hujufinodi, fubjeîto prafixe, non pro Subjegti parte aliqua cenferi folent, fed ut 
‘ejufdem Appendicess dicique folent prqpofitionis partes Sywcategorematica, quafi Acciden- 
tales & Adventitia; At Subjel?um, Predicatum, & Copulam, partes vocant Categoremati- 
“cas, utpote Propofitioni Eflentiales. 

Negationis nota Non, qua Propofitio fit segata, ( five ea explicite preponatur voci £/f, 
five utcunque involuta, ) an-pars dicenda fit Sywcazegorematica, an ( ut copule particula } 
Categorematica, nefcio an inter fe fatis conveniant Eogici. Utrumvis dicas, ego nonre- 
pugno. Quippe perinde eft five Affirmative propofitionis copulam dixeris 5f; Negative, 
mon eft, (ut fit won pars copulz :) an utrobique copulam dixeris &/#; &, in Negativa, Non, 
efle e sig civ notam /Vegationis, ut cit Omnis nota Untverfalitatis. 

Dealiis item Notis; judicio aliquando opus eft, determinare, num partes fint Syncate- 
gorematice an Categorematice ( hoc elt, titie, an effentiales. ) Utputa, cum dicitur, 
Omnes Planeta funt Stelle, & Otmnes Planete funt Septem. In priori, vox Planete ed 
integrum Subjeétum ; & vox Ommes eft, pars Syncafegorematica; utpote Univerfalitatis 
Nota; adeoque Predicatum Sze/le, de Planetis omnibus Jatim fumptis affirmatur : Unde 
refte fubfumas, Sed Sd & Luna funt Planeta ; ego Sol& Luna fant Stelle. Sed in po- 
fteriori, Omzmnes elt Categorematica, & fubjedti pars; neque enim de fingulis feparatim , si 


Cap.4. Univerfali  Particulari. 


de omnibus conjunétim intelligendum eft ; Adeoque non licebit fubfumere, fed S0/ & Luna 
funt Planete, Ergo Sol &» Luna funt Septem: Scd fubfamendum effet S//@ Luna faunt 
omnes Planete, ti velis inde concludere, Esgo So & Luna funt feptem. 

Diferimen hoc ( inter Omzne Colleétivum, & Orzne Diftributivum, ) ftatim patebit, fi pro 
Ommnes fubltituas Quilibet Sregg tantundem eft atque Ozzwes diftributive fumptum;) fic; 
pro Ornes Planeta funt Stelle, reéte fubitituas Quiliber planetarum eft Stella ; At non item, 
pro Omnes Planeta funt SepteMs, fimiliter fubftituas Qui/ibet planetarum eft Septem. 

Similiter, cum dicitur Zfîc domo efl Poeta, non fatis eft alfumere, Zirgilius efl Homo, 
Ergo 7rgilius eft Poeta. Sed fubfumendumerit Zrgilius ef Hic bomo. Quippe propo- 
fiuonis prima fubjettumerat, non Zoro, fed Z/ic homo. Eftque vox fc, non Syncate- 
gone fed Categorematica ; utpote pars Subjelti in propofitione Strgalari. Que quia 

em utut Wriverfalera dixerim; ( quippe omnes fingulares ita funt;) non tamen de /#- 
mine, fed de Z4oc bomsine ; pradicatur univerfaliter ( feu Totalirer ) vox Poesa. 

Porro: fiquis ficarguat; Romanus guidam eft Author SEneidos ; Efique Vugilius Ro- 
manus ÎUe; cigo Vrgilius eft Author Eneidos : Refte arguitur. At non ita foret, fi aflu- 
meretur tantummodo, /gilius e/f Romanus. Quia tum Romanus foret Individuum 772- 
gun, feu Zudeterminatum ; adcoque Subjeftum Propofitionis Parzicularis, feu Partialis ; 
(ut quidem eft in propolitione prima, fi illa fola confideretur: ) fed cum in fecunda fub- 
fumitur Romanus Zile, ( feu I7À idem Romanus,) Determinatur vox Romanus ( indetermi- 
nata prius) ad unu Singulare, fitque Zndividuum Determinatum, adeoque fubjeum pro- 
pofitionis Stuga/aris. Sed, abfque hoc, incertum foret an Romanas in prima, & Romanus 
in fecunda, fint /4er Romanus. i 

Simili opus erit judicio, fiquando de alia quapiam particula dubitari poftît, num Syncate- 
gorematica cenfenda fit an Categorematica. 

Siquando autem, propofitionis Subjeétum, fit vox Corzmzznis ( utante ditum eft,) adeo- 
que capax predicationis five Totalis five Partialis; nec tamen affixam habeat vel Univerfa- 
litatis vel Particularitatis Notam, unde conftet utra intendatur ; ( ut funt ille, Zoro 
eft Animal: Homo eft doltus: Indefinite dici folent Propofitiones. Non quod non fir 

.vel Particularis, vel Univerfalis, ejufmodi propofitio ; ( certum enimeft, alterutram effe ; } 
fed quod non ftatim obvium fit, utram intenderit qui fic indefinite loquitur. Quo cafu, 
( fi poftuletur, aut opus fit, ) exponere debet, qui fic loquitur, quo fenfu intelle@tum velit. 
Neque enim femper pro Vaiver/ali ( quod volunt aliqui, ) neque femper pro Parziculeri 
(quod volunt alti, ) habenda eft Propofitio /udefnita; fed nunc pro hac, nunc pro illa, 
prout vel di&ti ratio vel fcopus dicentis poftulat. 

Secundum ea que haétenus tradita funt, Quadruplicem (fecundum Quantitatem ) faci- 
untPropofitionem, plerique Logici; Unsverfalem, Particularem, Indefinitam & Singula- 
rem. Quod tamen non ita intelligendumeft, quafi hec etler diftributo Propo/iriomis, ut 
Generis, in quatuor Speczes: Sed potius quadrupla diverfitas Propofitionis fecundum Arci 
dentales quafdam confiderationes. 

Cum enim formzalitas propofitionis confiftat in Pradicatione, feu modo applicandi Pre- 
dicatum Subjedto : pollitque ea, fecundum Qualitatem, nonalia eflequam vel Affirmando 
vel Negando ; nec, fecundum Quantitatem, alia quam vel Totalis vel Partialis: Prout illic 
non plures funt Propolitionis Species, quam Affirmativa & Negativa, ( utut aliquando fic 
implicari poflit pus ut merito dubitetur num hac an illa dicenda fit :’) Sic, ratione 

* Quantitatis; non alix allignanda funt Species quam Univerfalis & Particularis ( prout 
pradicatio Totalis eft aut Partialis s ) utut nonnunquam, (quando Zudefinite proponitur ) 
dubitari poffit num hec an illa intendatur.  Poffunt tamen, utrobique diverfitates quaedam 
Accidentales intervenire: x i 

Et quidem, ratione Quantitatis 4 de qua jam agitur, ) feu amplitudine predicandi de 
expofito Subjecto ; quamquam pradicatio omnis vel Totalis fit vel Partialis; Utra tamen 
harum illa fit, non in ommbus tamliquido pater: Suntquidem, hac ratione, alia manife/fa 
Univerfales, propter attfixam Univerfalitatis Notam,, ( ut Ommes homines funt Razionales ; 
Nullus bomo eft Brutum ;) qua ( fignanter ) dici folent Univerfales : Ale manifefto Par- 
ticulares, propter allixam Particularitatis Notam, ( ut Quidam bomines funt Prudentes ; 
Quidam non funt ;) qua ( fignanter ) dici folent Parziculares : Alix, de quibus ( utut vel 
particulares fint vel univerfales) non liquido conftet ( propter nullam ejufmodi affixam 
nota, dum tamen Subjeffum fit vox Communis, utriufviscapax, ) utre cenfenda fint; 

“que itaque Zudefinite dici folent, feu Zudefinite propofite ; funtque nunc pro univerfali- 
bus, nunc pro particularibus habenda, proutfert occafio : Alia denique, que cum Subje- 
Gum habeant Zidividuzmi ( de quo nonalia fieri potelt quam Zoralis predicatio; ) Uni 
verfales quidem femper funt, fed Univerfalitatis nota non nda ( cum, propter Subjedti 
naturam, alia non poflint efle quam Wniver/ales ; ) dicique folent Singulares ; ut Zirgilius 
eSt Poeta ; Vingilius non eft Grecus. Non quod univerfales non fint ; fed, quod fint certa 
quedam univerfalium clallis, que hoc habent peculiare, quod , de hujufinodi Subjeftis 
{ ubi umas & omzzis idem eft ) non polfit aliter pradicari quam Univerfaliter. a 

T 


127 


128 


De Oppofitione Propofitionum: Lib. 2. 

Hx Propofitionum diftributiones, de quibus haftenus diftum eft, folent hoc memorali 
verfu ( barbaro licet ) infinuari. : 

Que? Ca. vel Hyp. Qealis? Ne. vel AfE Un. Quanta ? Par, In Sin. 

Hoc elt; Querenti Que fit propofitio ? refpondendum , Casegorica fit an Z7ypothetica. 
Querenti Qualis fit? refpondendum eft, Afirmativa fit an Negativa. * Querenti Quanta? 
dicendum Umiverfalis fit, Particularis, Znaefinita, an Singularis.. . 

Porro ; cum Propofitio omnis ( faltem Categorica ) eft, ‘ratione Qualitatis, Affirmativa 
aut Negativa ; &ratione Quanzizatis, Univerfalis aut Parucularis: erit, ratione fimul stri 
ufgue, vel Univerfalis Affirmativa, vel Univerfalis Negativa, vel Particularis Affirmativa, 
vel Parsicularis Negativa: quibus breviter indicandis, quatuor affignant vocales Literas 
A,E,1,0; fecundum hos Verficulos, memorativos: 

Afferit, A; Negat, E ; fed Univerfaliter amba. 
Aferit, 1; Negat, O; fed Particulariter ambo. : : 

(Ubi nontam erant foliciti de Syllabarum quantitate, aut Syntaxeos ratione, quam ut 
Rythmus conftet, aut suoortacure” Alti tamen, quo conftet verfus, pro fed univerfaliter, 
fubftituunt verw gereraliter; & quo Syntaxi profpiciatur, pro ame, negletto Rythmo, 
fubftituunt arde ; refpicientes vocem fubintelle@am, Propo/iriones. ) Quod volunt, ‘hoc 
eft; per A, rotatur propofitio Univerfalis Affirmativa ; per E, Univerfalis Negativa; 
per I, Particularis Affirmativa ; per O, Particularis Negativa. ( Quarumufus in fequen- 
tibus pos) Nequis autem de Propofitionibus Indetinitis & Singularibus ( quafi hic neg- 
legtis ) fit folicitus : Zwdeffrita reterenda eft nunc ad Univerfalem, nunc ad Particularem, 
prout res poftulaverit: Styga/aris, femper ad Uniwerfalem. 

Fofdem Anglice, fic reddas. ° 

A fays, and E denies; both Totally. 
I fays, and O dentes; both Partialy. 


Cap. V. 
De Oppofitione Propofitionum. 


prata pro varia Qualitatis & Quantitatis diverfitate, codem manente tum Subjefto 
tum Pradicato, Variasadmittunt inter fe Comparationes ( feu Confiderationes Relati- 

vas) que Oppofitiones dici folent ( dimsices. ) Sin minus placeat Oppoitionis Vox ( quia 
non eft in ommibus Oppofitio ftricte fumpta, quin poflint fimul costa Contrapeofitiones 
dicas licet, ( que vox non minus congruit Greca dr71Sirus. ) Quippe nil aliud hic intendi 
tur quam propfitionum fic variatarum ( oppofito icilicet fitu politaruim ).inter.fè compara- 
tio ; &Relattonum.indicatio quas fic contrapofita Propolitiones inter fè fortiuntur. 

Sed Oppofitionis vocem (antiquitus ufitatam ) non incommode retineas, ( licet non in 
omnibus ftriéte conveniat ) pro ca libertate quam fibi folent aflumere» Logiciin nominibus 
imponendis, ui ante infinuavimus, eritque aliquoties.poft infinuandum ; ) Nempe, cum 
nomen Generale pluribus Particularibus accommodandnm eft;. non tale fémper nomen im- 
ponunt quod ex equo omnibusconveniat ; féd.quod parucilarium illi, quod potiftimum 
fpedtant, fatis quadrat ; religuis autem non fine vi, quadam poflit (&xdlexpismis ) attribui. 

uod, ut alibi, fic fpeciàtim notavimus, ubi propofitionis Subjeum. & Predicatum dici 
notavimus, Propofitionis Terminum Afftorem & Aajorem.;. quod quidem in Warverfali 
Affirmativa ( quam ut potiflimam fpettant ) ut pluramum contiugit; inreliquis autem non 
raro contrarium ; ut fupra monitum eft.- Atque tue fimiliter, quamquam non omnes he 
Contrapofitiones, fint Oppe/iziones ftritn fenfù ; cum.tamen pler&que tales fin, commune 
Oppofitionis nomen omnibus impofuerunt. ‘ ' 

Has autem, hujufmodi Schemate Contrapofitasy;exhiberè folent. 


IN Contrari ri 














__Salemaria 0] sé 


Hoceft; A, E, vocant Contrarias: I, O, Subcontrarias : A,I; &E,O ; Subalternas: A, O; 
& E, 1; ContradiBorias. Hoc eft (verbis fufioribus, ) r. Uni- 


Cap.6. De afiguipollentia Propofisionum. 

1. Untiverfalis mativa, & Untiverfalis Negativa, ( que Quantitate conveniunt, ut- 
pote pia vd at fed differunt Qualita ») Cerarie vocantur. - Que i 
ambe Falle - pofiunt effe (ut fi dicatur, Oranes bomines fine. Sapientes; Nulli Ines 
Sfunt i sica) : ) fed non ambe poflunt effe vere. ..j 

2. Particularis Affirmativa & Particularis Negativa, (qua item Quantitate conveni- 
unt, ucpote Particulares amba ; fed differunt Qualitate, ) vocantur Sabcontrarie (ur 
Hominum aligui funt I "Steal Aliqui, non fint fapientes. ) Quarum, utraque vera effe 
poteft, fed non utragne falla. : 

3- Univerfalis Affirmativa, & Particularis Affirmativa; Item cana Negativa, & 
Particularis Negativa; ( qua Quantitate differunt, fed conveniunt Qualitate ; ) vocantur 
Stbalterne (utpote quarum altera fubaltera continetur ; puta Particularis fub Univerfali :) 
Que quidem utur Oppofit® dici sg laxiore fenfu (hoceft, Contrapolite, ) non tamen 
ita funt Oppofie quin bene confiltant.. Harum; i Univerfalis veraeft, vera chi & Parti. 
cularis; quippe que in Univerfali continetur : ( Puta,fi omnes funt, multo magis aligui 
fit: Si suli fe, certe Aligni non fune. ) Si Particularis falfa cf, falla ch & Untiverfa- 
fis; utpote que illam continet: (Puta, fi falfum fic Aliguer e/fe; multo magis falfum erit 
Omnes effe : Si falfum fit Aligueni non efe ; multo magis erit falfum NuZum effe.) Si Uni 
verfalis falfa fit, poteSt tamen Particularis ( aliquando ) vera e/fe; ( Ut Omnes homines 
Sunt fapientes ; Aligni fune: Item Nulli homines fiant fapîentes ; Aligui non fune : ) fd & 
porch ( aliquando T'fallaaffe: (Ut Omnia Bruta funt rationalia ; Aliqua Bruta funt; ratio» 
malta: Item Nulli homines funt rationales ;, Aliqui bormines non fant.) Si Particularis vera 
Ji, pacfi tamen Untverfalis efte falfa; ( Ut, Alga homines funt fapientes ; Ommes funt : 
Item Aligui bomines non fant fapientess Nulli funt :) Sed'effe poseft ( aliquando ) vera; 
(Ul Aligui bomines fun Rattonales ; Omnes funt : Item Alignis bomo non eft Brutum; 
«Nudlus 6) 

4 Ulivo fate Affrmativa& Particularis Negativa ; item Univerfalis Negativa & Par- 
picularis Affirmativa; ( qua tum Quantitate tum Qualitate ditferunt, ) vocantur Contradi- 
Porte ; (‘ut qua libi niutuo contradicant, ) Harum quidem Nec ambe pofunt effe vere, 
nec amba falfa : Scd temper altera vera eft, altera talia. ( Adeoque dici folet Ommnium Op- 
pifitionum Maxima. ) Puta, fi verum fit. Omznes bomines effe anirmalia ; certe talfum eri 
Aliquos noneffe : fi verum tit Aliguos non efle ; falfumerit Omnes efe. Item, fi verum fit, 
quod nulli hommes funt Bruta ; fallumerit Aliguos effe: &, vice verfa, fi hoc verum fit, 
falfum erit illud. 

Eft autem hoc Schema, cis prafertim Propofitionibus accommodatum, quarum Subje- 
Gum elt Zax Commmanis; adeoque capax predicationis Totalis, aut etiam Partialis, 

In Singularibus autem, quarum Subjettum eft Zudividuum ( adeoque non capàx pradica- 
tionis Parvalis, ) res aliquapto fecus eft. Quippe de Individuo Subjetto, quicquid dicitur, 
de Totò dicitur ; & yuicquid negatur, de Toto negatur, ( ut partiali vel Affirmationi , Vi 
Negationi, non fit loris. ) Adcoque Afinsativa © Negativa ( ut Virgikins eft Poeta ; Vir- 
Bilius noneft Peeta; ) non modo Conirarié funt ( ut in aliis Univerfalibus Afirmatis & 
Negatis, ) fed & ( vi materia ) Contradiorie: Adeoque nec fimul vere poffunt effè, nec 
fimul fata ; fed femper altera vera eft, altera falfa. | Wo: 

( Quomodo hoc accommodandum eft Propofitionibus Hypotheticis aliifque Compofitis ; 
poft ticetur fuv loco. ) l : ha î 

Secundum has Regulas, ( qua ita certe funt, ut fua luce fatis conftent, ) judicandum erit 
de ConfiSFentia aut /nconfiftentia propofitionis uniuscum altera, ( indeque arguendum de 
Veritate aut Falfitate uniis, prout altera aut Vera «ft aut Falfa, ) pro varia earum Quali- 
tate aut Quantitate ( codem manente tum Subjedto tum Predicato, ) in fingulis his Oppo- 
fitionis (aut Contrapofitionis ) generibus. . 





Cap. VI 


De Aquipollentia Propofitimum. 


X Oppofitionis dò&rina, dependet ca que elt de wAgwipoWenzia propofitionum: Hoc 
È Carimorio Propolitiones oppoie in quocitnque Oppofitionis puen ) fiani, e 
debitati negativi ty pofitionem Aquipollentes.  Unde judiciuta fiat de veritate aut fal- 
fitate unius, per veritateni aut falfitatetm alterivisei 2quipollentis. Quippe fi equipollenti 
tito una vera et, eriam altera vera eft; Sifalfa, falfa. . 

Cujas quidem dottrinz futmmart, in hune verficulutt ( barbarum ) compilgunae. 

Pra Contradit?. Polt Contrar. Pra poltque ola } Tiso 

*Ta 


129 


130 


De Aquipollentia Propofitionum. Lib.a: 

Hoc eft; ex conzradiBtoriis propolitionibus, fi ( inutravis ) Nota negationis ( mon ) pre- 
quite Univerfalitatis aut Particularitatis note, fiet hac alteri ( contradi&toriarum SE 

uipollens. 
2 idem fiet, in Contrariis (aut etiam Subcontrariis ; ) Si Poffponatwr. 
» Item, in Subalternis,id fiet fi, &Preponatur & Pofiponattr. 

Accommodantur ha Regule ad Linguam praferum Launam ; in qua, ca particule Non < 
pofitio.hoc efticit. Sed & aliis linguis aut idem fiet, aut eis faltem accommodari pollunt 
xquivalentes Regulx, fi id attendatur, ( quod totius dodtrina fundamentum eft. )  Nempe, 

Nota negationis Nor (aut que huic aquipollet ) prapo/ita nota Univerfalitatis aut Par- 
ticalaritàus, intelligitur, immediate afficere cam five Unsverfalitatem, five Particularitatem ; 
non autem Copu/ars nifi per confequentiam, aut equivalentiam. Hoc eft; prafixa note 
Univerfalitatis, negat diétum illud elle Univerfaliter verum; pratixa note Parzicularitatis, 
negat vel de Particulari verum efle.- | ì : i 

Eadem negationis nota, Pe/fpo/ita notà Univerfalitatis aut Particularitatis (& quidem 
propofitionis fubjefto ) intenditur  Copslam immediate atficere : Adeoque , manente que 
prius erat Quantitate, mutatur Qualitas : unde, fi priusfuerit Affirmaziva, .jam fit MNega- 
tiva ; fi Negativa prius, jam fit Affirmativa, 

Si, & Praponatur, & Pofiponatur ; utrumque fit. 

Sed &illud intelligendum ( pro genio Latina lingua ) quod due Now, fe mutuo tollunt ; 
hoc eft, Negazio negationis (Non non) eguipolet Affirmationi. Quibus premiflis ; rem 
fingulis cafibus fic accommodabimus. 

I. bg propofitionum Contradi&toriarum ; ut Ommnis ben ef animal; Aliquis bomo 
non ef?" Animal: Si nota univerfalitatis Omnis, prefixero won; manifeltum el negari 
Univerfalitatem: Et confequenter, ti mons omnis e/f, faltem aliguis non ef, ( qua eft pia 
contradiétoriarum. )  Similiter, fl particularitatis note Agus, prafixero Non; manifeftum 
efttolli, etiam quo ad VZ4r2, quod ante dicebatur: Quippe fi we aliguis quidem mon e/?; 
certe omnis eft; adeoque fit reliqua contradiétoriarum aquipollens.  Pariter fi univerfalis 


fit Negativa, & particularis Affirmatuiva; puta Na%us bono eft Brurum ; Aliguis bomo eft 


+ Brutum. Idemtir  Quippe fi non nullus, tum aliguis. e tum nads. 
7) 


2. Duarum Contrariarura, ut Orrnis boro e/f animal; Nullus ef animal; fi note 
univerfalitatis aut particularitatis Poffpomatur ( fic nempe ut dirette afficia: copulam) fiet 
utravis relique equipollens. Nam fi omnis mon ef, tum nulluseft : Si Nulus non eft, tum 
Ormzis eft. Idem obtinet in Subcontrartis, ( quamquam non memini hoc è Logicis notari 
folitum: ) Puta, Aliguis Somo eft prudens ; Aliquis non eft prudens : Quip) fa in priori, 
poît Aliguis bomo, interponatur Non; fit pofterior : Si in pofteriori idfiat; Aliguis mon non 
eft.wquipollet priori Aliguis eSt.4 i ° 

3. Duarum Subalternarum ; Omsnis bomso e/t animal ; Aliquis homo eft animal : Idem con- 
tingit fi & preponatur & poftponatur Now in utravis. Quippe, fi mom omnis mon eft, tum 
aliquis eft. Si non aliguis non eft, tum omnis eft. Similiterque in Negativis; NtuZaus homo 
eft Brutum ; Aliguis homo non eft Brutum. Quippe mom mullus non eft, tantundem eft at- 
7 deg Aliguis non eft. Item Nonaliguis non mon ef, tantundem eft atque non aliguis c/t, 
eu sala: ft. 

Atque ipo omnia; in fingulis cafibus, tim certa funt, &luce fua manifefta, ut 
de Regularum veritate ( tanquam legitime demonftrata ) dubitandum non fit. Horum ca- 
fuum precipuos, folent ( memorix caufa )in his verficulis compingere. 


Non omnis, Quidam non: Omnis non, quali Nullus. 

Non nullus, Quidam : fed Nullus non, valet Omnis. 

Non aliguis, Nullus: Non quidam non, vale Omnis. 

Non alter, Neuter: Neuter mon, praîtat Utergue. 
Quos Anglice fic reddas; 

Not all, Some not: A st, the fame as None. 

Not none, is Some: None not, is Every one. 

Not any, None: Not any not, is All 

Not either, Neither : Netther mot, Both we call 


Monendum hic duxi: quoties tele five Oppofitionis five oe colli. 
genda eft propofitio Parzicularis C'ive Affirmativa five Negativa ; ) intelligendum erit fal- 
tem.de Aiguo ( numero fingulari ) non femper de A%g4:b4s ( numero plurali: ) Sufficit 
enim ad tollendam Wrsverfalitatem, fi vel Unus aliquis excipiendus fit. Pariterque, fi ne- 
veris fliguos, non hoc fatis eft utinde concludas Nu/urm ; fed fi negaveris Aliguem. 
Qui inter Aliguos & Nullum, medius intercedit Aliguis. Sic, fi negaveris, Cate: 
Cheitti” Apoftolos fuifie domino fuo fideles ; non hinc fequitur Aliguos non fuifle, fed fal- 

tem Aliqueni. 
Sed 


kg 


Cap.7. . DeConverfione Propofitionis. 

Sed &, ubi ( vi cina) inferi potelt Parzicularis (de Uno aliquo,) fi tamen 
hic Vnus fit Ommnis (qui eft cafus pareti ici fingularium, ) infertur porro ( vi mate- 
nix ) Univerjalis teu Totalis. Sic fi Yngilium effe Poetam negaveris ; afferis?rgilium non 
ef: Poetam : qua, vi confecutionis, elt propolitio Negativa; &, vi materia, Univerfalis ; 
eo quod, de'/i:dividuo, omnis pradicatio elt 7oszlis. Arque hinc fit, quod, Affirmativa 
& Negativa, de Singulari fubjeéto, fine (vi materia ) ContradiBorie :: qua alias, fi. utra- 
que cenieretuir Parriculàris, torent Subcontrarie ( quarum utraque poflet efle vera ; ) fi 
cenferetur utraque ( ut revera elt ) Unzverfalis, forent Contraria, ( quarum utraque potlet 
efle falfa; ) fed ( propier materia neceffitatem, qua partialem pradicationem non admit- 
tit, ) funt ConzradiForia ; ut neque fimul Vera pollint eflè, nec fimul Falfe. 


Cap. IL 
De Converfione Propofitionis. 


Lius adhuc eft arguendi modus, quo ex una Propofitione infertur alia ( abfque ine 
A terventu novi Termini ) quam vocant Conver/ionem Propofitionis.  Pofito fcilicet 
Subjelto in locum Pradicati, & Pradicato in locum Subjeti. Sic, Propofitio Zoo mon 
ef Brutum ; mutatur, per Converlionem, in hanc Brururz non ef? Homo. Quarum prior, 
dici folet, Propofitio Converfa, ( aut convertenda; ) pofterior » Propofitio converzens ; feu 
in quam convertitur, È 

Quo autem fic fiat Converfio, ut è veritate Converfe arguere pollimus veritatem Chn- 
vertentis: Has Regulas obfervandas docent. 

Primo quidem, Quod iidem, qui priuserant, maneant Propofitionis Termini ; fed tranf= 
pofiti : (Sabjettum in locum Pradicati; & Predicatum in locum Subje&i. )  Saltemfiex- 
cipias eam Converfionem ( quam vocant ) per Contra-pofitionem ; in qua ( prater Tranf- 
politionem ) mutantar termini finiti in infimitos. a 

Secundo, quod eadem, qua prius, maneat propofitionis Sualitas.  Puta, fi Convertenda 
fuerit Afirmativa, etiam Affirmativa fit in quam convertitur. Si illa, Negativa ; Negativa 





131 


item & hec. Non folent enim Affirmativam in Negativam convertere ; nec Negarivam _ 


in Affirmativam. PERSEO dii ( 

Tertio ; Quantitas Propofitionis, aliquando fanet , aliquando AMinsitur , ( puta, ex 
Usivertall in Particaltrene: ) fed non Augetur ( uc fiat ex Particulari Vnivrfils )Siquan 
do autem hoc jubeatur ; ( utputacum, in fequentibus, doceatur Reduftio modi, ‘alipron 
diéti, ad Barbara: ) id non fit, ex fola vi Converfionis, fed propter alias qua occurrunt cir- 
cuniltantias srutfua loco docebitur. ; . . 

Quarto ; Quando eadem rezinetur Quantitas ; vocari folet Conver/io de Locum- 

ue haber in Upiverfali Negativa, & in Particulari Affirmativa.  Quippeti Nulus bomo 
ti È Brutum, hinc rettecoticludas, Ergo nullum Brustm e/f Floro. Iiem, fi aliguis Roma- 
mus eft.Poeta ; hinc reéte inferas, Ergo Aliguis Poeta eff Romanus ; puta Virgilius. 

i Quinto; Quando minuitur quantitas, ( puta cum Univerfalis in Percilaia, converti. 
tur,) dici folet Converfio Aecidens ; aut etiam Diminuta converfio. Locumque habet 
poullimum in Vniverfali. tiva. Puta, fi Omnis homo ef Animal; hinc reste cone 
cludas Ergo Alizuod animal eft bomo. Potettitemin Univerfali Negativa locum habere. 


Puta, Nulus homo e/t Brutum, Ergo sin n Brusum (nempe fiquod fit) mon e/? homo. è 


{ Quippe fi, ut prius, fnde concludas, per Simplicem Converfionem, Ergo Nu/um Brutumn 
6 po cl concludas certe licet, multo magis, Zrgo Aliguod Brutum non eff Homo; cum 

oc in illo contineatur.) Sed negligi folet hac Unrverfalis Negative converfio” per Acci- 
dens; quoniam ibidem habeas ( qua potior eft ) converlionem fimplicem; ut fupra di&tum 
eft 


Si queras, cur hec converfio dicatur. per Arcidens ; ego de nominis ratione non fum ad- 
modum folicitus : Satis eft, quod foliti fuerint Logici fic loqui ; neque eft néceffè ut re- 
rum Nomina (utut fine rauone impofita ). mutemus. Sin id malis; dicas (cum aliis) Con 
verfionem dimimutam. x . : 

Atque hx quidem dux converfionis formula Acer se & per accidens) vocari folent 
Comverfiones Direfe. Atque his fpeciatim acco: tur comverfionis definitto ; prafertim 
ubi dicitur, rezimendos effe cofdem, qui prins, terminos. 

Sexto ; fed tertia adhuc reftat formula qua dici folet Cowver/io per Contra-pofitinem. 
Quea tio, quamvis reliquis pariter conveniat, ( nam in illis item Contraponuntur ter- 
mini,) huictamen tertia peculiariter applicari folet. In qua, preter Terminorum ( utin 
reliquis ) tranfpofitionem, mutantur termini Ziwiti, pan: Prafixa fcilicet negationis 
. i #13 nota 


132 


De Converfione Propofitionis. Lib. 2. 
tiota en, terminis prius politis: pata, pro ZZomo, Animal, diciter mon boro, mon anta] ; 
quos vocant fermainos mnfinitos. 7 3 

Hate formulam locum habere docentin Parziculri Negative. Atque hups ciffimem 
caufà, videtur, fuitfe introdu@a : ut qua per neutram reliquaram converti polti. Puta, 
Aligod animal non eft Flomo ; Ergo Aliquod non bomo non eft non animal; fe ( quod tan= 
boe pg et) Aliguod mon homo eft animal ; feu Aliguod quod non eft homo, eft tamen Ani- 


Sed & fic etiam convertas Usiverfalem Affirmativam (etiam non minuta quantitate ) in 
Univerfalem Affirmativam. Ut, Ominis homo eft Animal; ergo Omne non-artimal eft none 
boro ; feu Quicquid non ef? animal, mf. der : Nenni 

Nec minus apte detinienda foret hac nverfio, (in utrovis cafu ) per «Murationem 
kitatis & (poft tranfpofitionem terminorum ) negationem novi fubjefi Sed prior loquendi 
mos, tantundem valet. 1A 3 

Sed, in Univerfal Affirmativa, negligi folet hac per Conzrapofitioniem converfio, ut mi- 
nes necellaria ; quia eadem propofitio (ut fupra diétum eft) converti poteft per cam comverio- 
nem direfam, que per Accidens dicitur. Eft tamen vera Converfio, & refte concludit, 
eltque ufus in ratocinio nec contemnendi, nec infrequenns.  Puta, Omsnzis domo e? animal; 
Ergo, id guod non eft animal non ef homo. 

Htxc Converfionum dottrina, his folet verlibus compingi. 

E, 1, /impliciter convertitur ; A, per Aci. 
A, O per contra : fic tit converfio tota. 

Aut etiam (ne, in recitandis literis fingularibus, facilius laberetur memoria, ) 
FECI /impliciter convertitur ; EVA per Aci. 
FAXO per contra. Sic fit convertio tota. 

Anglice fic reddas; 

E, I, are /imply turn'd : E, A, by Ac. 
A, O, are commser-put, ingoing back. 

Vel fic 
fEcI are fimpl turn'd: EvA by Ac. 
fAxO are counter-put, in going back. 

Propofitio Singularis ( five Atfirmativa five Negativa ) cum femper Uriverfalis. fit, ( ut 
fupra ditum, ) obfervat aliarum Univerfalium. Puta, Zrgilus e/t Poeta; Ergo Alt 
quis Poeta eft Virgilius. g niverfalis Affirmativa in Affirmativam Particularem. ) Item Z7r- 
gilius non eft Gracas; Ergo Nullus Grecorum eft Virgilius, ( Univerfalis Negativa in Uni- 
verfalem Negativam.) Acque in als fimiliter. 

Si autem Convertende propolitionis Predicasum fit Zndividenm (quodeunque habuerit 
Subjettum ;) Converzentis Subjettum (quippe quod fuerat Comver tenda Pradicatum ) In- 
dividuum etit; & propterea propofitio Convertens ( fiqua fit ) neccllario erit Stagularis, 


* adeoque Univerfalis. Qua itaquefialias foret ( per converfionum leges ) Uwiverfalis : ni- 


hil hic è regulis receditur. Si vero alias foret Parsicularis ; hadtenus inde receditur, quod 
que foret, per Regulas, Salem Particwlaris ; fit, "propter necellitatem materia, etiam Uni- 
verfalis. Sic Nallus Grecotum e)t Author Anerdos ; Ergo Author Encidos non eft Gre 
cas ( Univerfalis negativa, in Univerfalem negativam; per fimplicem converfionem, fe- 
cundum leges. ) Item 4/aro eSt Vingilius ; Ergo mon-Vngilius cf nom-Maro; feu Qui non 
eft Virgilius, non eft Maro; ( per Contra-pofittmem, fecundum ) Sed, Zirgilius ef 
author AEneidos ; ergo Author Asneidos eSt Vugilus ; leges converfionis, foret 
( ut eft) Afirmativa ; ellerque Saltems Parzicularis: &, proptér, necellitatem materia, fit 
Si y adeoque Univerfalis..— 

Notes hiclicet, alio alibi fenfù dici, Conversibiliter Predicari ; aut serminos effe Comverti- 
biles: nempe quando termini habent eundem ambitum predicandi ; adeoque alter de altero 
indifferenter dici poflint, & gini Univerfaliter. Ut Zirgilims e/t Maro, & Maro eft Vira 
gilius : Item, Ominis bomo eft rifibilis, & omne rifibile eft bomo : Idemque dici poreft de ter- 
minis quibufque Synonymis : ut Ex/is & Gladius ; Item, de Definizione (fi jufta fuerit ) 
& Definito ; ut Ommis bomo eft anima razionale ; & Omne animal rationale eft bome. (Unde 
dici foler Definisurms & egg, debere Converti; feu serminos effe convertibiles, hoc 
ell, cju/dem ambitus. ) Scd'éa comvertibilitas ( uspote qua eît /implicium terminerum ) non 
«lt hujus loci ( ubi de comver/ione propo/itionur agitur. ) De quo fupra diétum elt fuo leso: 


GAP, 


Cap.8. De Propofitionibus Modalibus. 


Cap. VIII 
De Propofitionibus Modalibus. 


Uando in propofitione aliqua, res non nude afferituraute//e, non #one/fe; fed cum 

Modificazione aliqua feu Qualificatione annexa, qua Copulam afficiat: dici foler Pro. 

Ce pofitto Modalis. Utcum dicimus £ff certe, Forfan eft, cum ejufmodi loquendi for- 
mulis innumeris. ® 

Quarum quidem aliqua funt ( aut videntur elle ) Augmentazive , vehementius afleren- 
tes: Ut, Zftcertiffime, manifeSte, proculdubio, &c. Qua videntur plus dicere quam nu- 
dum £/. Alix Diminutive, vim affertionis miugantes: Ut, forfan eff, videtur ef, fieri 
poreft, Bc; qui termini minuentes funt, & minus dicunt quam,nudum £/ ; incertitudinem 
aliquam innuentes. 

Sed &, in communi loquela ( qua Rhetoricum potius quam Logicum verborum fen- 
fum exhibet,) ipfe qua videntur Augmenzative, funt non raro potius Dimzinutive. Ut 
cum quarenti, /Vum quid ita fit? qui categorice refpondet £#; fortius cenfebitur affir- 
mare, quam qui dixerit £/ cerze, proculdubio eft, &c. Solent enim hujufinodi affeveratio- 
nes, dubitantiam aliquam innuere ; & cenferi folent ( hyperbolica locutione ) dffiatzziame 
miruere, magis quam, augere certitudinem. Et, ficut ante diétum eft, de Univerfalitatis no- 
tiss Omnibus boc notum eft ; Nemo nefcit ; non aliud cenfentur figniticare quam Sciuné 
plurimi. Sic, Efl certiffime, proculdubio eft, &c , nor tam abfolutam certitudinem innuunt 
quam opimionem fatis probabilem. Minuique dubitare cenfebitur qui fimpliciter 4/2 dicit, 
quam dicit procau/dubio eft. : 

©. Hujufmodi Z/ozaliura propofitionum ( Copulam afficientium ) quamquam magna fit va- 
rictas, (ut cuique obvium erit, qui varias a micra formulas notaverit : ) Quatuor ta- 
men funt quas, ( utpre ceteris «notabiles, ) felegile videntur Logici; de quibus ( cum 
de Modalibus agitur ) diferte loqui funt; cum quid Nece/farium, Contingens , Poffibile, 
aut Zmpoffibile, elle dicunt. i 

Hos quatuor /Modos, nonnunquam Aaverbialiter exjrimunt; ut Z/omo neceftario eft Ani- 
mal ; Socrates eft doltus Contingenter; &c' Nonnunquam Agjeive; ut Neceffe eft, Ho- 
minem efle animal ; Contingens eft, Socratem eft doffum ; Poffibile eft, Quem effe bicornem ; 
Impoffibile eft, Hominem effe Lapiaem; &c. Nonnunguam aliis formulis tantundem 
figmficatur : Ut fi, pro Nece/fario, dicatur fieri non poreSt quin ita fit : Pro Contingente ; 
mon eft neceffe ; fecus efle poflet: Pro Poffibili; fieri poteft ; vibil impedit quin fit. Pro 
Impoffibili : non Poteft che matura vei mon permittit : cum fimilibus loquendi formulis. 
Non enim putanda eff Logica padanticam loquendi formulam affeétare, fed fenfum di&éè- 
rum confiderare : Qua rantundem fignificani, pro cadem habentur propofitione, utcunque 
varietur loquendi formula. 

Per neceffarium, intelligitur, #4 quod uon poteSt non effe. Ut, Flominem efle Animal. 
Cum enim Animalitas fivde eflentia AZominis; necelle eft, nec porelt aliter efle, quin 74 
mo fit animal. ° 

Per /mpoffibile, id quod mon poreft effe. Ut, Flominemefe Lapidem. Quippe cum ea 
fit Afominis & Lapidis natura, ut alter /i, alter mon fi, fenfitivus : fieri non potelt ut Z7o- 
mo fit Lapis. 





Per Poffsbile ; id quod, ( utut forte mor fit, ) poteSt tamen (aut po/fer ) effe. Ut, Pofli- 


bile erat, Ariffotelem ( utur non fuerit ) fuiffe Regem. 

Per Contingens ; id quod, ( utut forte /it) port tamen ( aut po/fer ) nom effe. Sic, Con4 
tingens elt (ron necelfariem ) Aerandum fuiffe Regem; & Ariftotelem fuifle Philofo- 
phum > Cum pofiet quidem fecus elle. . 9.6, 

Hi quatuor Modi, magnam cenferi folent analogiam habere, cum quadruplici propofitio- 
num in Quantitate & Qualitate varietate.  Puta, Aece/farium, initaè Univerfalis Affirma- 
siva : [mpoffibile, inftar Vniverfalis Negative : Poffibile, inftar Particularis Affrmative : 
Contingens, inftar Particularis Negativa. 

Adeoque Nece/farium &y Impolfibile, elle contraria: Poffibile & Contingens ( potelt eflè, 
poteft non elle, ) Swebcontraria : Neceftarium & Poffibile ; item /mpoffibile & Contingens ; 
Subalterna : Neceftarium & Contingens ; 1tem /mpoffibile & Poffibile ; Contradittoria, 

Potfuntque fimiliter ad Égwipolentiam reduci, interventa Negativi Non, vario fitu 
pofiti. Sic wow Neceffarium, cit Contingens ; & non Contingens cit Necefiarium : non'.fm- 
polfibile, elt Poffibile ; non Poffibile, cit Limpoffibile. Icem Neceflarium, cit Impoffibile non 
elle; Lmpoffibile, Neceffarium non effe; Poffsbile, eft Contingens non efle ; Cmtrecri el 

offabii 


133 


134 


De Propofitionibus Modalibus. Lib. 2. 


Poffibile non efie: Denique Neceffariums , eft non Pofibile non effe: Impofibile, dit non 
Contingens non effe. Secundum Aîquipollentium regulam antetraditam, 
Pre Contradi?: Poft, Contrar : Pra poltque, Subaltern. i 
Sitnilefque fubeunt Conver/ionzmi leges; fecundum regulam ante traditam. 
E,I, fimpliciter convertitur. E, A, per Acci. i 
A, O, per contra. . . n : 

Puta; fi Lmpoffibile eft, hominem VA Lapidem ; tum 7; mpoffibile eff Lapidem effe bom 
nem: Si Poffibile eft, Regem efe Philofophum; Poffibile eft, Philofophum effe Regem: qua 
funtconverfiones Stmplces. Item, fi Nece/fariumeft, Fommem effe antmal; Poffibile eft, 
animal effe bominem: Si Impoffibile eft Fominem effe Lapidem; vum faltem contingens 
( non necellarium) c/, Laprdem effe bominem : Qua funt converfiones per accidens. De- 
nique, Si Nece/fariumeft, Fominem effe animal: rum Neceffarium eft, ut mon-animal fit 
mon-homo ; ( five, ut quod noneft animal, non fit bomo: ) Si Contingens eft, Flominem FA 
Philfophum ; tum Contingens eft, peg efte non-bominem, ( feu, non eft necelfa- 
rium, ut qui non fit pbitofo, , non fit 1) Qua funt converfiones per contrapofi- 
tionem. 


Notandum hic, Contingens ea notione fumi qua opponitur Aece/fario ;‘ut id fignificet, 
quod pe/fit non effe ; ( adeoque non excludit /impo/fibile : ) non ea notione qua opponitur 
Impoffibili (urid fignificet quod poffit efle ;) quo fenfu, non Conzingens dicimus, fed Pef- 


Sibile. 


Eft tamenalius fenfus quo fumitur aliquando Contizgens ; pro co quod aut e//e poflit 
aut n99 efte. Atque lic opponi folent Materia neceflaria, &È «Materia contingens : Ut, cum 
dicitur, dè propofitione Zudefinita ; quod im materia neceftaria, cenferi folet pro Uriver- 
JSali ; fed, in miateria contingenti, pro Particulari. Utpote, flomo eft animal; Homo non 
eft Lapis ; tantundem elle, ac Omanis boro eft animal; Nullus homo ef Lapis. At Flomi- 
nes funt doi; Homines non funt dotti ; vantundem elle ac Aligui bomzines funt ; e bo- 
mines non funt, dofti. Ubi per msateriam neceffariam intelligunt tum quod necefle elt e/fe, 
tum quod necelle elt mon e/fe. Adeoque comprehendit tum Nece/larium quod diximus; 
tum Z/mipoffibile. Per materiam contingentem ; quod nec efte necelle eft, nec mon e/fe ; fed 
aut effe potelt aut non effe. Quod itaque includit tum Pe/fibile, tum Contingens. Sed, in 
recenfendis Quazuor Modalibus ; “Noce farinme & Zmpeffibile haberi folent pro duobus Me 
dis, ( utut uterque fit in materia wece/faria :) Item Po/fibile & Contingens, pro duobus aliis : 


utut uterque fit in materia Conzingenzi. 

Jam, inomni propofitione Modali*, duas affignant partes, quas vocant Dim & Modum. 
Ut in hac, prat A eft bominem efle animal; (-aut Alomo eft-animal necefiario :) Diftum 
vocant, id quod principaliter alleritur, ( 7702 e/? animal: ) Modum vero, qui dicit quali- 
ter afleritur, ( mece/fario. ) Et quidem, nonnunquam, eftcur concedamas dillum, fed ne- 
gemus modum: utpote fi dicatur Socrates eSt Philefophus neceffario; aut neceffarium eft 
Socratem effe ‘Phibopbun; Quamquam enim verum fit, Socratem effe Philfophum ; non 
tamen ita eft Neceflario, fed Contingenter ; potuiffet enim fecus effe. Si autem utrumvis 
falfom fit, jufte negabitur Modalis propofitio, 

Item Modalis hac eft, 1 Tim. 1. 15. Fidelis ef fermo & emni acceptatione dignus, quod 
Chriffus Fefus venit in mundum ut peccatores fervaret. In qua Difum, eft, Chriftus Fe- 
fas venit in mundu, ed gta] Servaret. Modus autem, Fidelis fermo & omni accepta- 
ne dignus. Quippe quod; de illo Dif#o, per copulam e/f, affirmatur. ; 

Propofitiones Moda/es, duplicem fubeunt confiderationem ; prout vel DiZum vel Mo- 
dus pracipue attenditr. Verbigratia, Po/fidile eft, omnes bonsmes albos effe. 

Sì Diffum precipue attenditur: tum ( hac conlideratione )' Subje@um eft ZZomines; 
Predicatum, Albi; Qualitas Affirmativa; Quantitas Univerfalis. ( Quippe itaeft in Di- 
o; Omnes homines funt Albi.) Atque tum quidem, Modus ( pui eft ) hàbebitur 

ro parte Syncazegorematica, feu, accidentali & extranea, refpetu habito ad fubftanuam ( ut 
‘oquuntur 7 propolitioaia: que ell Univerfalis Affirmativa, fed cum incertitudine pro- 

dita. ° s ° 
e pracipue attenditur <Hodus: Tum ( fecundum hanc- confiderationem ) Subje&tum 
propofitionis, et Dif#um, (omnes homines funt albi ; ) Pradicatum, cit «Hfodus, ( necef* 
fartum, ) quod ( per Copulam £/ ) de Subjefto affirmatur. Eftque, fi Qualitatem fpe- 
Ces, Affirmativa: Si Quantitatem, Singwlaris, ( atque, ut fic, Univerfalis ;) nam de wni- 
ca Propofitione individua, affirmatur Predicatum, Po/fibile. Quippe Queftio hic ef; 
non, an Verumfit an Falfum ; fed an Poffibile fit an Zyspoffibile, ut Orznes bomines fint Albi, 

Similiter in hac; Contingens ef, aliqui bomines fint Nigri ; feu Quod aligui fint 
migri, eft Contingens. Dili quod vocant, eft Propolitio parzicularis affrmativa, | ali- 
qui homines funt nigri ;) de qua quidem ( ut fubjetto fingalari, aut individuo ) Aftirmatur 
(Pradicatum ) Conzingens. _ Adeoque tota fimul Propofitio eft Singularis Afirmativa. 

Sin diceretur, mor eft Poffibile ; aut nom eff Contingens ; aut non eft Impoffibile, aut hon ef? 
Neceffartum : tuifler Singularis Negatrva. 

x Eftque 


Cap.8. De Propofitionibus Maodalibis. 


Eftquehac quidem vera Analyfis Propofitionum Modaliur: Ubi DifFur ( five Affit- 
mativum fit, five Negativum; Univerfale, aut Particulare, ) elt femper SubjeZum Singu- 
lare : «Modufque cit Predicatum ; quod, prout de illo Diéto vel Aftirmatur vel Negatur, 
fic vel Affirmauva elt vel Negativa, hac ( lingularis ) Bropofitio. 

Nec tamen hoc impedit quinea maneat ( quam ante diximus ) Analogia feu Conformi- 
tus quam habent hi Modi quatuor, MNece/farzum, Poffibile, Contingens & Impoffibile, cum 
propofitionibus, Wusverfali Affirmativa, Particulari Negativa, Particulari  Affirmativa, & 
Onrverfali Negativa : Hxc einm confideratio non refpicit modalem propoficioneni ut il ine 
tegra Propolitio ; fed modos ipfos feparatim confideratos, qui fune Propofitionum harum 
Pradicata. Que nonaut Quantitatem aut Qualitatem totius propolitionis determinante, 

Atque fic quidem Logici exercuerunt ingenia fua, in excogitandis hifce Modalium Pro- 
pofiionim varieratibus : Sed , utplurimum, fatis contufe. Quodque potiffimum erat no- 
tandum, ( Prope/itiones ommes bafie, Smgulares efle; five Affirrnativas. five Negativas ; ) 
vix aut ne vix notaverine (quantum memini ) plerique omnes. Multaique adhuc poffent 
excogitaliè varietans. 

Summa rei huc redit. .Quando integra aliqua Propofitio, fit alcerius Propofitionis Sub 
jeltum ; ( hocelt, quando de integra propolivione aftirmatur aliquid aut negatur: ) fit (que 
dici folet ) Afodalis propefitio. Qua quidem propofitio (de qua aliquid fic affirmatur aut 
negatur ) Diam vocaturs eftque ( Propofitionis Modalis) Subje&am. Quod de ea af- 
firmatur vel negatur, Afadws vocatur; eftque ( propolitionis modalis ) Predicatam. Et 
prout hic Alodus de Diffo illo, aut Afhirmatur aut Negatur, fic Afodalis illa propofitio eft 
vel Affirmativa vel Negativa. Et quoniam Difum ulud ( quod tit Subjettum propofitio- 
nis modalis ) elt una ( individua ) propofitio ( quameunque habeat quantitatem aut quali- 
tatem ) Modali5 illa fonpirch Sapio Atque hoc cit quod propolitionem AModalem ipe- 
dtai, integre confideraram. 

Sed, ( ut aliarum omnrum, fic ) Zfodalis hujus propofitionis ; tum Subjettum, tum Pra- 
dicatum, (quorum utrumque, ratione totius propoliuonis, cenfendi funt /implces termini,) 
pollunt fsparaum confiderari ; magnamque admittunt varietatem, 

Si Subjeéfum fcparaum confideretur, ( quod Dilura vocant, eftque per fe propofitio ; ) 
hac za Propofivo, potelt elle gue/iber wra ; ( quippe nulla eft propolitio, de qua non 
pollit aliquid aut Affirmari aut Negari ;) adcoque omnium varietatum capax eft, quarum 
capax eft propofitio. Poteft ( inquiunt ) elle Affirszaziva, aut Negativa; & harum utraque 
vel Univerfalis vel Particularis. Addere potuitient ( fi id lubitum clier)  /ndefinita vel Sin- 
gularis. Addas licet ( fi ea non fit faus numerofà varietas ) Potelt elit Carcgorica, vel F7y- 
«porbetica. Poteît cilè Larina, Greca, Hebraa, Anglica, &c. Poreft item vel Longactiè, vel 
Levis ; unus, duarum, trium, decem, centum, milliumve vocnm. Que omnes ( aliaque 
multe ) cum ante diflis combinate, innumetabiles procreabune diverfitates. Sed, ex his 
omnibus, contenti funt Logici faltem Quadruplicem atlignare varietatem ; prout eft propo- 
fio vel Unsverfalis Affirmans, vel Untverfalis Negans, vel Particularis Affrrmans, vel 
Particularis Negans : quas literis A,E, 1,0, delignant. 

Si Pradicatum feparatim confideremus (quem /Modam vocant, ) etiam hic magna eft 
Varietas.  ( Quippe innumera fune qua de hac aut illa propofitione dici pollunt. ) Sed ex 
omnibus, faltem per feligunt: Nempe, quod Dir illud ( feu 1d quod Dicitur ) 
dici pollit Pe/fibile, Contingens, Impoffibile, aut Neceffarium. Hoc et, Quod eff, ant 
non efty Poflibile, e/fe, aut non-efle. Si pollibile cit e/fe, vocant Poffibile ; Si pollibile eft 
non efe, vocani Contingens: Si mon eft pollibile efle, vocant /rmpoffible; Si non eft pollibile 
non effe, vocant Neceffarium. . 

Sed cadem cafuum varietas ( quamvis id diferte notari non foleat, ) de aliis item Pre- 
dicatis.. Utputa, fi pro Po/fibile diceretur, Nossa, aut Creditarm, autaliud fimile. cir = 
eft, aut non<«ft, Aorwnz, elit, aut non-efiè. Eft,aut non.ett, Credizum, eflè, vel non-etle. 
Totidem enim hic cafus funt quot de /e/fibilitate ante oftenfum eit. Nec ablimiliter, quan- 
do dicitur, {unt qui guerune © inveniunt ; funt qui querunt © non inveniunt: funt qui 
inveniunt © non querunt ; funtqui nec guerant nec inveniunt. Et quidem univerfaliter, 
Bina quapiam, cum Binis altis combinata, faciunt combinationes quatuor. Puta, 4; #00-4: 
Bi; non-B. Nempe, 4,2. A,non-B. B,non-A. non-A, non-B. 

Adcoque putaverim, guasuor Agos vulgo diftos ;, habendos elle tanquam Exemplurm, 
(five, utloquuntur, Z?/fanziarz, ) hujufmodi varietatum, in aliis itidem combinationibus 
occurrentium, ( ad exercendam Juniorum fagacitatem excogitatos ; ) non, ut integram M0- 
dalium +raîtationem. Aut imperfetta elle, dicendum erit, /fodaliusm traftationem ; fi ad 
hos quatuor. modos determinetur : Quippe alia funt innumerae Propofitiones Modales. 


«U CAP. 


135 


136. . °° DePrapofitionibus Exchfiva,&c. Liba. 





Cap. IX. 


De Propofitionibus Excluftvis, Exceptivis, Reduplicati- 
vis, Vartifque propofitionum Suppofitinibus. 


Lix adhuc Propofitiones funt, qua Modalibus affines videantur, quas vocant ( nomine 
A barbaro ) Propofitiones Zxpowibiles ; ut que non ita clare rem exprimant quin Zxpo- 
fitione aliqua indigeant. ì SoS 

Omnes autem hujufmodi Obfeuras propofitiones aut loquendi formulas, particulatim 
enumerare & explicare ; operofum effet : adeoque fux cujufque fagacitati atque prudentia 
relinquendum ef, de vero fignificatu variarum in gni age loquendi formularum, ju- 
dicium facere. Paucas tamen, que è Logicis notari folent, hic attingam ; ut, ad imitatio- 
‘nem harum, de aliis fiat judicium. 0 

Propofitio Exckaffua, dicitur ea qua per exclufivam aliquam particulam enunciatur ; 
quales. funt folum, tentum, unicus, precife, adeguate, atque harum fimiles. Qua quidem 

rticule (nunc Pradicato nunc Subjefto adhzrentes ) quanquam videantur Affirmative 
prin ab incautis, pro talibus non raro cenfeantur ; ) funt revera Negativa. Utputa, 
cum dicimus, .So/ umicus e/t, feu tantum unus ; tantundem eft acfi diceretur, Non funt pla- 
res quam unus. Item Élementa funt tantum quatuor, feu precife quatuor ; hoc el, mon 
plura, quam queta aut etiam, #mec pauciora. : 

Nectamen he femper faciunt Propofitionem Negativam, (vel etiam Exclufivam ; ) fed 
quando Subjefto adherent, adeoque afficiunt Copulam. Ubi enim adhzrent Pradicato, fa- 
ciant licet hunc zeri negativum; non tamen wegativami propofitionem faciunt, qua 
alias foret affirmativa. Adeoque minus inde periculi eft ne perperam intelligatur propo- 
fitio. Siveenim dixerim, Elemensa funt quatuor, five tantum quatuor, aut guatuor pre- 
cife, (neque pa neque pauciora ; ) Propofitio utcunque eft Afrmativa, licet Pradicatum 
(in pofterioribus formulis) fit zermsms negativus.. 

uando autem Subje&um fic afficit exclufiva particula, ut etiam afficiat Copulam; Pro- 
pofitiomem reddit Exclufivam; adeoque Negativam; qua Affirmativa fpeciem referre vi. 
deatur. . Sic, fi dixerim; ( Zx Forma omwibus, ) folus Sol per fe lacet, ( aut lucem babet 
de fuo: ). fenfum fi fpettes, eft Negativa propofitto ; huic aquipollens, Au/us planetarur 
( excepto fole ) lucem babet de proprio ; ( fed è Sole mutuatitiam reliqui omnes. ) 

Propofitio Axceptiva dici folet, qua fit per exceptivam aliquam particulam, aut que huic 

uipollet. 

"Ta ique hic etiam, fi Predicatum tantum afficiat, minus eft periculi. Utputa fi dixero, 
Diluvium fuftulit bumanum genus univerfum, exceptis oto bonpinibus : ( aut omnes homines 
prater olo : ) Propofitio elt Affirmativa, ejufque Subjettum, Dileviuza ; non minus quam 
fiexceptio illa non foret. Sed Pradicatum inde patitur diminutionem ; faltem in fui parte 
aliqua. Pariter, fidiceretur, Qui diluvio perierunt homines, fuerunt, Omnes prefer oo : 
Propofitio itidem Affirmativa elt; Subjeîtum habens Qui diluvio perterunt homines. Sed 
Pradicatum exceptionem patitur. ; 

Sin Exceptio direte afficiat Subjeltum ; fit Exceprive propefitio. Puta, fi dicatur Ommes 
homines , prater oo, diluvio perierunt. Ubi Pradicatum ( diluvio perewntes ) affirmatur 
univerfaliter de Omnibus bominibus; non quidem Abfolute, fedcum hac limitatione, ( feu 
modificatione ) prezer oto. ; : 

Si tamen malitquifpiam, etiam hic, non tam dicendam eflè Propofitionem Exceptivam ; 
quam, propofitionis Subje@um, elle exceprivum Teyminum: Ego non repugno. Imo fic 
omnino dicendum videtur. ( Quanquam alii Propofitionem Exceptivam dixerint, quo fenfù 
Singularem dicunt, cujus Subjettum eft Singulare. ) Sed cum dicendum erit Subjeum il- 
lud non effe ( ut prius cenfebatur ) omnes bomzines ( de quibus non nifi limitate affirmatur 
predicatum ; ) fed ommes homines prater o6fo : Atque, de his quidem, Univerfaliter dici- 
tur, quod diluvio perierint. _ 3 . 

Notandum hic ; quod, in una cademque propofitione, occurrunt nonnunquam Exceptio= 
nes (feu Limitationes ) plures. Ut, fi dicatur, ( Numb. 14. 29. Deut. 1. 35. ) È esa 
rum nulli, qui Agypto egreffi funt adulti viri, merci funt terram Canaan, ut illa poff+- 
derent, exceptis Calebo & Fofbua : Propolitio hacelt Unsverfalis Negativa ; non tamen de 
omnibus bominibus, fed faltem Ifraelitts ; neque de bis omnibus, fed de egreffis ex 4Egypto; 
neque de omnibus inde egreflis, fed qui adulti egrediebantur, ( puta, qui nati erant amnos 

faltem viginti, cum exieruntinde;) & quidem adulti virî, ( nam, de foeminis, nefcio an 
idem 


:Cap.0. De Propofitionibus Exclyfivis,69c. . 
idem dicendum fit; ) neque de his viris omnibus, fed, prazer Calebum uan, reliqui 
rAtque de his religus, cervecfilice predicatur ( “2 ) quod pid ‘unt Pad pi 
ram Canaan. . Nam de wazis i eremso,..id non negatur; nec de eis qui /Egypto exierunt 
ueri aut miinorenties, aut forte adulte femine, (quippe mzarium tantum recenfio fafta eft 
fiumb, 1.2. ) Neque de Caleso &Fofbua, qui gypto exicrunt adulti. Porro, in Predi- 
cato, occurrit adhuc exceptio alia; mempe, ws cara poffiderent. Nam, /peculatum ingrefli 
funt exploratores reliqui ( qui malum-rumorem de terra bona retulerunt ) fed.non ut pof: 
fiderent. Et pariter judicandum de-aliis Propolitiomibus Exceptivis, aut limitate prolatis. 

Propofitio Reduplicativa dici folet, quando Subjeftum repetitur cum voce guazemss, ( aut 
qua huic equipollcap.) AI eno da x£f} rationalis. -Atque hac propius accedit 
ad AModalium naturam ( quam Exelaliva vel Exccpuva :) quoniam hac reduplcazio dirette 
afficit Co Dicitque non folum fic e//e, fed gua razione fic eft. 

‘Reduplicatio hec, quando repetitur totum Subjettum,. dici folet , Reduplicatio Unifor 
suis : Ut Z7omo guatenys bomo, aut Flomo qua talis, aut Flomo guatenus fic. Eftgue hac 
effentialis predicatio: Hoc ett, Predicatum eft ( aut reputatur) de Effentia Subjetti : ut 

ationalitas. de ellentia Flomimis, cum dicitur Zoro qua bomo ef Rationalis. Atque hinc 
di&@um illud, A gualenus ipfum, ad, Deomni, valet confeguentia. Hoc elt, Quod ini 
egg guatia ) competit , quatemus eft Flomo ; 14 competit omni bomini. Eftque hac potif 

a Reduplicatio. Re : 

Reduplicatio Difformis, ea dicitur, in. qua repetitur SubjeCtum fed cum alia ( ut loquun- 

tur ) Formalitate. Ut, Flomo, quatenus animal fentit.. Hanc ego Specificatrvam potius 
dixerim, quam Reduplicativam propofitionem.  Quoniam Predicatum non hic affirmatur 
de fubjetto ( abfolute ) quarenzs tali ; fed fubalia confideratione qua in ca Reduplicatione 
Specificatiw. Utcumbdicimus, Socrates eft Rattonalis, quatenus Flomo ; Sentit, qua Ani- 
mal; Nutritur, qua Vicens ; egg +10 quatenus Philofophus ; eft Albus, quantum ad Den- 
tes; Niger, quantunmad Crines; Mortalis, quantum ad Corpus ; Immortalis, quantum ad 
sfrimam : & pariter in fimilibus. Que quidem funt totidem Specgficaziones plurium capa- 
citatum, fecundumquas Praedicatum Subjedto competir. Atque hic( ut in Modalibus aliis) 
fufticit ad negationem.Propofitionis, utut Diu verum fit, fi nonfit verum/ub dec redu- 
plicatione. Ut, fi dicatur Socrates eft raticalis quatenas Animal; Negaverim hanc propo- 
fitionem veram elle ;. quomiam, ell quidem Rasiomalis ; at non guatenus animal, {cd guate- 
mus ef Homo.» LS Li, 
- «Hue referas Diftinionem illam inter Reduplicative & cp ractied fumptum ; quam voci 
Sui. (.& fimilibus ) accommodare folent. Ut cum dicitur, Z7omines , qui Antmalia funt, 
fenfibus imbuuntar : &, Flomines, qui prudentes funt, non facile decipiuntur. ln priori, 
vocem Qui dixeris Reduplicative intelligendam ; in pofteriori , Specfficative. Nempe, 
Homines ( nu qui Animalia funt ) fenfibus imbuuntur : Ex Flominum ti, qui prudentes 
Just, noti facile decipiuntur. : : 

Multa fint ali Diftingtiones, paflim adhibita, de vario fignificatu vocum, & formula- 
rum loquendi. Ut, fi dicatur Z/omo et. dify“abum; Vox Flomo ( dicunt ) /upponit mate- 
rialiter. Si dicatur Z/omso efl Animal; Supponit ( inquiunt ) formaliter. Ubi (ut de pu- 
ritate Latinitatis nihil dicam ) id volunt; quod prius illud intelligendum elt de ipfa voce 
Homo; Pofterius, de ia ere vocem periti RA 
cv Similiter, cum vox Z/pes ufurpatur pro Quadrupede ito ; dicunt Supporit ie; 
hoc eft, ufurpatur in proprio fuo fignifzazo. Cum ufurpatur pro homine vallo & sito! 
dicunt ipponiz improprie ; hoc eft, improprie fumitur, fenfu metaphorico & figurato. Si- 
militerquealias ( quas red Peg rg varie diftinguunt. | 

Atque.utin vocibus fimplicibus, fic in Syntaxi vocum. conjunétarum, occurrunt ambi- 
guitates varie. Ut cum dicitur Pe/fiile eft fedentem flare. Quod verum eflè dicunt in 
fenfu divifo, fed non.in fenfu compafito ; Hoc elt, Pollibile elt ut, quijam feder, alio tem- 
pote ftet; fed non ut ( eodem re ) fter dum fedeat. ; 

Similiter in captiofa illa propolitione, (qua multum fibi placere video aliquos ) Pafef? 
Deus facere quicquid poteft facere. Unde inferre fatagunt, aut Zimzitatam e/fe potentiam Di- 
vinam ad res aliquot finitas ; ( quod non eltdicendum: ) aut pole Dewns facere tes infinitas 
( puta, numero, magnitudine, dignitate, viribus, &c. ) Atque hinc conclufum volune ; 
Pofte deum facere creaturam infinitam. Sed argumentatio eft Captiofa. Dico,enim, pro- 
pofitionem illam veram cllè di/fribuzive fumptam; (hoceft nihil eft eorum qua poreft fa- 
cere, quin id pollit facere : feu, nihil eft polli uod Deus non potelt facere :) fed non 
ColleStrve fumpram ;. hoceft, non poteft Deus tot È talia facere, ut, cum hac fa@a fuerint, 
non, poflit deinceps quicquam facere. Quippe hoc effet, Potentiam infinitam exhaurira 
pole: que eft Contradiglio in adjefto. 


Poffuntque alix innymera, tum in vocibus fimplicibus, tum in orationis contextu, Am-, 


biguitates oriri ; quas omnes enumerare infiniti effet laboris. Et quidem nova nomina com- 
minifci, quibus appellentur oppofita diftinftionum omnium membra (tollendis his ambigui- 
tatibus apta) ut è fe mutuo difterminentur;; ca ia eft.laboris, tum inutilis 


137 


138 De Propofitionibus Fiypothericis. —Lib.a 
plane. Mentemque magis perplexam redderet, quam rebus elucidandis inferviret. Suffi- 


cit, utmens fagax, diftinta rerum cognitione imbuta, pe indat, pro re nata, quo fenfu 
qua dicuntur intelligenda fint; & quodine vel admittenda nt, vel rejicienda. ù 


‘ Ù Ù 





Carp. X. 
De Propofitionibus Hypotheticis. 


Hifi Propofitio ( ftrifte fampra) cadem ell cum Conditionali ; qua quid non Ab- 
folute affirmatur avesnegator, fed ex Hypothefi, feu fub condittone. Ut ,+Si So/ fit 
brtus, dieseft. ; . 

Ubi funt dux propofitiones Categorice, per St ( ConjundZionem Conditionalem ) connexa : 
Sed neutra quicquam allerit 4/o/ure ; aut Solera effe orturn, aut diem: e[fe: Sed, fub conditione; 
(Si illud, 247 hoc.) Nihilque direfte Afirmatur, prater unius cam altera comnezionena 
Eftque Affertio Affirmativa, fub Conditione Affirmativa, 

Sic, Si SolortuseSt, non eft nox. Ubieft, fub conditione Affirmativa, Affertio Negativa. 

Trem, Si Sol non fit ortus, nox eft. Ubi Conditio eft Negativa, Affertio Affirmativa. 

puro Si Solnom fit ortus, not eft dies. Ubi, fub conditione Negativa, fir negativa 
Affertio. 

Quarum Prima & Tertia ( quarom Affertiva pars eft affirmativa, Dies eft, Nox ef} ) non 
dubium eft quin fint Propofitiones Affirmative, ( faltem Modales. ) Nam Affèértiva pars, 
Atfirmativa cit; & Partium connexio, item Affirmatur. Et quamignam, in Tertia, Condi- 
zio fit Negativa ( Sî So/ non fitortus; ) hec tamen nihil poni, fed \fupponit ; Adeoque, ne 
Propofitio quidem eft, eo fenfu quo Jam loquimur ; quia nihil imbi vel Affirmatur vel 
Negatur, fed tantum Supponitur. _ ‘ 

anda & Quarta; ( ubi Aflertiva pars eft negativa ; mon e? Nox; mon ct Dies ; ) dupli- 
cem fubeunt confiderationem. (Sicut de Modalibus fupra monitum eft. ) Si partem A4/er- 
zivam fpeftemus; elt Negativa peo ( eo fenfù quo Modalem dieimus negativam, in 
qua Dilum cit negativam ; ) fed conditionate negativa, non abfolute. Eftque revera Mo- 
dalis propofitio; cujus Negatio modificati fecundum conditionem prafixam. Si vero Com 
niecionem fpettemus; hac Affirmatur ; eritue, hac confideratione, Propofitio Affemativa ; 
ut funt Modales ille, in quibus Affirmatur 2odus, de Dio forfan Negativo.  Eftque hac 
potior confideratio. ERA MIA sh 

Conditio ( in propofitionis parte Conditionali ) dici folet Antecedens: Affertio ( feu 
pofitionis pars Aflertiva ) Confeguens dici folet. Partiumque inter fe Conmexio, dici folet 
Confequentia. ‘ Et particula connegtens, Copala propofitionis hypotheticx. 

Cumque hac'Confeguentia, in Hy thetica propofitione, potiffimam fpe&tetur ; -prout 
hec vera eft aut falfa, fi cenfenda Propofitio Vera gut falfa.. Sic ubi dicitur,' St Sol 
oritur, dies eft ; vera eft propofitio ( prop veritatem Confequentix, ) etiamfi nec Anzece» 
dens, nec Confe s verum fit; hoc eft, etiamfi necdum So/ orzus /ît, necdum dies fit. 
Contra ‘véro ; etiaînfi vel Antecedens, vel Confequens, vel utrumque, verum fit; falfa tan 
men eft propofitio, fi Confeguentia vera non fit. Puta, Si Alewander fit Homo, tum Bace- 
phalus eft Equas : merito ea erit; quamvis utrumque verum fit ( Alexandrum effe 
Hominem : & Bucephalum effe Equum : ) quia nulla eft carum inter fe connexio; aut hijus 
ad illud confèquentia. Non enim inde fequitur, Bucephalum effe Eguum, fi Alexander fit 
Homo. Potelt quidemeffè illud, fi hocelt ; fed noninde certo fequitur. _ - 

Hineliquet, quid fit propofitionem Hypotheticam ce gg feu (quod tantundem eft ) 
ipfius Contradiétoriam ponere. Nempe, Copulem negando ; adeoque Confequentis ab An- 
tecedente fequelam. Aut, fi copula ante fuerit negata, negando hanc negationem, adcoque 
Copulam affirmando. ; 

‘erbi' gratia, Alexander, Ji fortis fit, vincet. Hujus Negatio ( feu contradiétoria hujus ) 
non erit, St forzis fit, non vincet ; ( Quippe hac Cortraria potius cenfenda eft, quam Con- 
tradiétoria ; poteftque utraque efle falfa ) Neque, Stfortis fit, vincere poteft, aut forfan 
vincèt 5 ( Quippe hac eft ejus Subalterna, gr peo fortiori, vera fi illa vera fi. ) Neque, 


Sé nom fit fortis, mon vincet: ( Hc utique ef ge Subcontraria ; poteftque utraque vera 
eflè. ) Sed ContradifForia etit' veline Ka conneétionem ) Non, fi fortis ft vine 
fen tur, 


cet. Quod pluribus verbis fenfu Non fequitur, em certo vi effe 
fitto fi + vel) ieri pote, difon ‘vincat, etiamii fortis ft. © Sh 
Sic ilud” Vifgilii; Aneid. Liba. 


Stnonem 
Fiaxil; vanum etiam tttendicemzue improba finget; 


Cap. io: De Propofitionibus Fypotheticis. : 

Eft contradi&toria hujus, ( & hac illius. ) 

—— Si miferum fortuna Sinonem 
Finxit, vanum etiam mendacemque improba finget. 

‘Ubi Affirmativa fenfus hiceft; St mifer ef? Sinon, erit & stehdax. Cujus contraditto- 
ria ell, Non, fi mifer, tum mendax: hoc elt, Quamvis mifer eff, non tamen mendax erit ; 
fàltem, non inde feguitur, eum mendicem effe: teu, potest effe verax, etiamfi mifer. fit. 
Nam his modis ommibus ( eodem fenfu ) illi pronerpalconcalicra feu confequentia 
negatur. Atque huic demum, Zerax e/fe pote5t eriamfi mifer; contradigtoria erit, mon po- 
tft effeverax, fi mifer. 

uè ut reétius intelligantur ; nétandum eft, hAjufmodi Convexionem Hypotheticam, 
vim habere Univerfalis Affirmative, fi Confequens Affirmauvum fit; aut Virverfalis Ne- 
gativa, fi confequens fit negativo. ( Nifi & hanc Affirmauivam dixeris, propter Copulatmà 
Affirmatam, cum Confequente Negativo : ficut omwis /aprs eff non animal, pro nullus fapis 
ef animal.) Puta, Si, tum fic; perifide valet ( ‘hac conlideratione ) atque Omnis. fas 
rum non; perinde ac Omnis non, fcu Nullus. Non. fi hoc tum illud; perinde ac Non omnis, 
feu Aliquis non. Non, fi hoc tusn non ; perinde ac Non ommis non, feu Aliguis. (Nam Sì, 
univerfaliter fumendum elt ; quafi tantundem valens atque Orazi cafw guo. ) Atque inde 
Judicium iwmendum eft, de Conzrarzis, Subcontrartis, Subalternis, & Contradiftarins, fecun- 
dum Oppofitionum & ALquipollentia regulas fupra4raditàs. 

Sed & Converlionum fel hic Jocum habent; puta, Alexander, fi fortis fil, vimcet ; 
convertitur per Contra-politionem in hane; Sî mom vincet, non eft fortis.. Aut per Acci- 
dens ( at loquuntur ) feu diminutionem quantitavis, n'hanc, Ergo, #43 tincendi cafus eft, 
Sifit fortis. Similiter hac, Si Alexander sion fit fortis, nonvincet; (quam euam Atfirmati» 
vam, fi libet, dicas ; propter Copulam Affirmatam, fed de confequente Negativo; ) quam 
fic convertas per Contra-pofitionem ; Ergo, /î vincet, fortis eft: vel, per diminutionem 
Quantitatis, Unus non vincendi cafus eft, ft non fit fortis.  Arque haétenus de Hypothetica 
proprie ditta, feu Conditionali. i 

Alia funt propofitiones, qua licet non funt ( ftriéte loquendo ) Corditionales ; è Condi- 
tionali tamen tanullumdiftani —» 

Ut, Zemporalis propolitio, ubi connexio fit pe Adverbium- Temporis; ut Quando So 
Jplendet, dies eSt. RE ; : 
©. Et, Zocalis; quandoconnexid fit per Adverbium Loci; ut, Ubi So/ fplendet, dies eft. 

Atque has duas, five Z/ypotdericas dixeris, five Hypotheucis ‘4/fimes perinde eft: nam 
‘ut illa Cx/wr8 refpicit ( per Conjunétionem S7;) fiche Zempas & Zocum refpiciunt, per 
Adverbia Quando & Ubi. 

* Sed &has omnes, levi negotio, ad Caregoticas Univerfales reducas ; parum detortas, ‘ut 
funt quas Crypticas vocant, aut Obligue propolitas. Nam Syando tantundem hic valet ab 
Omni tempore quo. Ubi, vantundem ac Omini loco quo, Lt Si, tantundem ac Omni Cafi quo. 
Etquidem fi ( feodantice ) redultas velis ad pure oricas ( abfque vel Crypfi vel Invo- 
lotione ; ) pro Quando, Ubi, Si, Sol (plendet, dies eft ; dicas explicite, Omne tempus. 

ria eft tempus quo dies eft: Omimis locus quo Sol (plendet, eft locus quo dies ef: Omnis 

‘afus quo Solfplendet, eft cafus guo dies eft. Qua funt Categorica propofitiones Univer- 

*-fales, ftriétiftimo fenfo, abfque ulla Crypfi vel Involucro. 

Atque hoc explicite monendum duxi (tanquam rem non omnibus obviam ) ut oftendam 
has Propofitiones Hypotheticas, fi fenfum dna nihil differre ‘è “puris Categoricis ; fed 
variis folunimodo loquendi formulis : hoc non Logica, fed Grammatica tantum, confi- 
deratione differunt. e * 

Propolitio Caufalis eltubi connexiò fit' per Conjunétionem Caufalem;' ut Quis fo/ oritur, 
dies eft:  Eftque hac ejufdem fere natura cum altis Hypotheticis. ' Conditionem enim in- 
volvit, fed porro aliquid infuper. Nam wie plus innuit quam Sf Nec nudam Confeguen- 
Tiam affirmat (que Hypothetica fufficit?) fed Canfalitarem n i Nuda Hyporhetica, 
«dicit, S7 bor, tum 1 Pel fed Caufalis, modum faperaddit; feguitar maturaliter, 
aut efentialiter, feu uteffeFus è propria caufa. Adeoque differt ab Hypothetica nuda ; ut 
“Diodalis a Categorica pura. 5 : } sort 
1" Sed &alia funt Compofite Propofitiones, que ZModelwm daturam imitentur. Ut propo- 
fitiones Similitudinis ( ubi connexi&fit per Similitudinis Adverbium ; ) puta. Urfie. Ut 
hoc fic illud Et propofitiones Cbmparationis ( ubi eomnexio fit per Comparatienis Adverbi- 
fim; ) puta, Zam, quam; Tartini ,- quanta. Atque ‘in his (ut in aliis modalibus ) 
Aliud eli negare Diam, ‘altud riegare Modum. Ut fi dicatur, Ut Sol eft caufa luminis, fic 
Nubes tenebrarsgn': Diftum voncedas ( Nubens efte caufam tenebrarwan, ) dum èHModam 
neges; Non /ic eît Caufa. _NamSòl'eft caufa luminis ut caufa pofitiva,. per veram efici- 
èiitam ; fed Nubes caufa Tenebtatum; folummbodo'ut privariva cautà feù Aîgative ; piour 
interpofitu fuo impediuntur Solarés radii né dd‘ ribs gant. Item, Lt Sol de it, fic 
prolongantur Umbra. Diétiti còncedas, ( deftendente fole prolongati Umbras, ) fed Modura 
negès ; non fic prolongaritur'; live eft; non it fatine. . j 
i *U3 Propofitiones 


139 


140 


+ pulativa propofitio.. Ut, FZomerws 


De Propofitionibus Copulativis & Dispuntivis. - Lib.2. 
Propofitiones ha, atque iftiufmodi aliz, quamvis ab Hypotheticis, ( feu Conditionali- 
bus ) proprie diétis, nonnihil differant ; non raro tamen ypotheticarum nomen fortiun- 
tur. fame fecundum Logicorum. morem in aliis item cafibus fatis frequentem. Qui 
cum, ex compofitis Propofitionibus, Eas ut potillimas fpeftare folent qua vere fune psi 
pothetice ; id nomen ( fenfu analogico ) aliis pariter Compoficis attribuunt. . 

Adverfativa propofitio, ( ubi connexio fit per Conjunétionem adverfativamo, ) ut Quans- 
is fol ortus fit, non cum tamen videmus: vix aliud eft quam ZZyporberica Neg4tiva, feu 
Hjpothetica negatio, Quippe affirmanti, Solem, fi ortus efi, videmus ; negando dicas, Nom, 
fiortus eSt, videmus ; feu, quamvis ortus fit, non tamen videmus. 

Jam ha omnes ( & fi qua fint alie ) propofitiones Compolite, ubi dux plurefve Catego- 
rìce, per Conjun&ionem, vel Adverbium, vel quod horum inftar ef, in unam conneftun- 
tur, ( Hypothetice, latiori fenfù, di&@a.; ) Negantur, cum carum Connexio feu Copula 
negatur; Vereque aut falle cenfenda funt prout Connexio illa rite aut perperam fatta clt; 
quacunque fucrit veritas aut falfitas, partium componenuum, feparatim confideratarum. 


tie A iii 
. Car. XI 
‘De Propofitionibus Copulativis & Dissunctovis. 


ein adhuc dua ( ne plures nominem ) propone formula, que communi Zy- 
ud porbeticaram nomine cenferi folent ; non alia, credo, ratione quam uod finte ( ex plu- 
ribus Categoricis ) Compofite, prour funt que {triétiori fenfu dicuntur Tiypothetice. Ni 
mirum, Copulativa & Disjunlfrva propofiuo. 
. Copalativa propofitio elt, cum dux lurefve propofitiones fimplices, feu Categorica, con- 
| ag Copulativa conneétuntur... Puta, & ac, atque, nec, neque ; aut qua horum inftar 
unt. 
- Suntque nonnunquam explicite feu diftinéte prolate : Ut, Z/omerusfuit Grecus, d Vir 
ilius fut. Romanus : ( ubi Categoricarum utraque eft Affirmativa, ) Vel fic, 7rgilius non 
it Gracus, & Homerus non fuit. Romanus ; feu, Nec Vugilius fuit Grecus, nec FHome= 
rus Romanus ; ( ubi componentium utraque eft Negativa. ) Vel, &' Ariffoteles fuit bonus 
Philofophus; nec Alexander, ignavus miles ; ubi altera componentium eft affirmativa, altera 
‘negativa. 

Nonnunquam ( quamvis, & hic, plures propofitiones conne&untur ) id minus explicite 
fit, propter vel sen fubje&tum, vel Nas aigiracia. Ut, Homerus & Vrrgilius fuerunt 
Poeta : Item Homerus © irgilius non fuerunt Oratores ; feu, Nec Homerus nec Virgilius 
fuit Orator. Que, explicite prolate, forent, Zlomerus fuit Poeta, & Vrgilius fuit Poeta; 
Ttem, Zlomerus nonfutt Orator, &p. Vorgilius non fuit Orator. Swiliter Alexander fuit 

s & fortis; Ivem Therfites nec prudens erat nec fortis: Item , Ulyfes facundus erat, 
Sed non formofus; feu Non ‘ormofus erat, fed erat facundus Uly[fes. Quod noftrum non 
nemo fic reddidit, /Vos fair faced he was, but he was fair-poken Ulyfes. Hocelt, Alexan- 
der fuit pr & Alexander fuit fortis: Therfites non erat prudens, & Therfites now 
erat fortis : Ubpfes erat facundus, fed Uly[fes non erat formofus. s 

In quarum poltrema, connexio fit per conjunétionem Adverfativam ( fed qua Copulati- 
vam includit, ) quoniamhic ( ut fpe alias.) altera pars propoliionia introducitur ue reli- 
qua compenfativa ; & quali èidrà proponuntur. Ke ue id folum fit, quando (ut hic ) 
altera Affingni iva elt, altera Negativa ; fed etiam, quando utraque eft affirmativa, vel utra» 
ei negativa. Ut, Errorem ati, Sed de co panitet. Item, Nec innocens quidem erats 
led nec pertinax. . 1 

Fieri autem aliquando potelt' ut Conjunétio Copulativa intercedat, nec tamen fiat Co- 

ilius funt du. Ubi Flsmerns Vingilius, 
«non diftributive fumendi fune, fed colleGive ; non enim de. utrovis feparatim, fed de utro- 
me conjun&im, predicatur Duo. Adeoque pro fitio fimplex eft, fed de fubjefto ce 
ifito, feu copulato. Sic Cubitus,eft, pes &' emilio ubi Pradicatum copulatum, de fubje 
ici dicitur, nec tamen facit copulatam propo tionem .: bi pe; fic ; intelligendum 
foret, Cubitus eft pes, © Cubitus eft femiffis. Sed jam pes © Jem , ( hoc cit, Segui» 
655) predicatur, &. unus terminus, de fubjetto, is. ; pi i 
2 Jam vero ad veritatem propofitionis Copulativa ( fiye explicite five implicita ) requiri- 
tur ur pars utraque ( & quidem omnes, fi. plures fint) vera fit: fufficitque ad  negationem 
hujus, fi vel una fie alfa; uia fic Copula pegatur. Ut cum dicitur Alexander prudens 
perg fortis; erit propofitio fi veh, non prudens fuerit, vel non fortis: Sic fi di- 
23° (CAM 


+07» 36 «+ <» 
Cap.11. De Propofittonibus Copulativis € DispunBivis. 1 4I 
catur, Zirgiltus, Ovidius, Horatius & Cicero, fuerunt Romani &x Pocte ; neganda eriy * 
propofitio, fi corum unus, ( puta chien vel non fuerit Romanus, vel non Poeza. Nam 
ficut Uriverfalis Aftirmativa, Ommnis; dettruitur per Particularem Negativam; Aliquis non : 
fic, ubi copulativa propofitionis membra Omnia afferuntur ; falfa eritfi vel Unum eorum 
non: fit verum. 

Disjunétiva propofitio eft, quando dux plurefve propofitiones fimplices, per Conjun&io- 
nem Disjunétivam connedtuntur. ( Ut, ves 482, &c. ) Nequis autem Soleecifmum fapere 
putet ConsunZionem Disfunetivam ; notandum erit, quod quamvis, quantum ad formam 
feu ftruéturam verborum ( five Grammaticam, five Logicam, ) Conjunguntur ( hoc eft, 
in unam fententiam compinguntur ) membra componenti, ( unde ConyunAionis nomen 
fortitur Vocula connettens ; ) Disjunguntur tamen Res ipfa qua his propofitionibus figni- 
ficantur; quare & Disjunlfiva dicitur. 

Disjunétiva, è Copulativa, in hoc faltem differt ; quod, Copulativa, vera non eft nifi 
vera fint illius membra ompia : Vera autem eft Disjunétiva, fi verum fic membfum faltem 
unum. Puta, fidicatur, Autolim Troja fuit, aut Hiftoria de bello Trojano eSt mera Fa- 
bula. Vera cft propolitio, fituerit olim Troja, ututhiftoria non fit fabulofa : fed & vera 
elt, fi hiftoria fabulofa fit, utut Troja nunguam fueri.. Non enim utrumque verum eflè 

« affirmatur, fed faltem corum alterum. Idem judicandum eflet, fi plura effent membra; 
nempe veram eflè propofitionem fi vel unum corum verum fit. Eadem ratione qua par- 
tcularis affirmativa Alguis, non tollitur per Alguis non ; fed, per Ormnis non, hoc cit 
mullus. 4 

Propofitiones fic disjuriîte, polfunt effe vel Affirmative ambe, (ut modo di@e, Aut 
olim Troja fuit, aut biftoria de bello Trojano eft mera fabula ;) vel amba Negauva; aut 
etiam Affirmativa altera, altera Negauva; urti diceretur ( codem fenfù ) Aus olim Troja 
fuit, aut biftoria illa non eSt vera: vel fic etiam, Aut Trojam fuiffenon efl falfum, aut bi- 
fiorita illa non eft vera. Quodque de Disjunétiva bimembri dicitur, pariter intelligendum eft 
de plurimembri. DA non 

Sed ( ut de Copulatiya di@um elt ) Disjun&@iva membra non femper fant explicite di- 
ftintta; fed nonnunquam ( propter vel commune fubjettum, vel commune pradicatum ) 
implicantur.  ( Utputa,. V/yffes vel formofus erat, vel facundus ; Item Zel Cicero vel Vir- 
gilius fuit Poeta. Hoc elt, Vel Uly/fes formofus erat, vel Ulyfes fuit facundus ; Item Vel 
Cicero fuit Poeta, vel Virgilus fuit Poeta. ) Similiter ; fi dicatur, de eo qui non loquitur; 
Aut potef? & non valt loqui ; aut vult & non poteft ; aut neque vult neque potefi. Qua eft 
Disjunéliva trium membrorum, caque fingula funt Copulativa. 

Sed fieri potelt ut Disjunétio fit, ubi tamen non elt Disjun&iva Propofitio : Nempe, fi 
vel Subjeétum vel Pradicatum fit terminus disjunétivus. Ut Omsne anima! ef vel Homo 
vel Brutum. Quippe non hoc innuitur, quod Ze/ Ornne animal e/t.Flomo, vel Omne ani- 
mal eft Brutum, (quo foret disjunétiva propofitio, ) fed, Omne animal ef borum alterumz. 
Similiter, 77 aut non-vuli, intera al. Ubi fubjeum eft terminus disjunétivus, ur fue- 
ratin altera Pradicatum. na : : 

Arque hic locum habet prior illa diftin&io de Diftributive & Colle&tive fumptis. Nempe, 
fi vel homo vel brutum diftributive fumatur ; propofitio eft Disjunétiva, & huic gute 
vel omne animal eft bomo, vel omne anignal eft brutum. Sin collettive fumatur, Propofitiò 
fimplex erit ( non disjunétiva ) fed Predicatum, terminus disjunétivus.. dip 

Ad Disjunétivam, referas propofitionem Zxceprivam, per exceptivam conjunétionem 
Nifî ( aut qua huic xquipolleat ) prolatam. Puta, (fi de ftante quopiam in precipitio } 
dicitur, Se ron pracipitabit, nifî velit fe occidere :° Quippe tantundem eft acfi diceretur, Auf 
non precipitabit fe, aut vult fe occidere. Sed eandem etiam referas ad Hypotheticam Iva 
prie diétam, Nam w:/f, tantundem eft ac /î nom. Adeoque codem fenfù dixeris , Si mohis fe 
occidere, non vult dig cd fe. x 

Nec mirum cenferi debet quod t hac Exceptiva indifferenter referri vel ad Disjun- 
&ivam, vel ad Conditionalem. , Nam omnis Disjun&iva, Conditionalem in fe continet ; 
imo tot faltem Conditionales quot funt Disjunétive membra. Si quis U/y/fera dixerit, vel 
formofun efte vel facundum ; hac duo dicit, Sé mon formofus, eft facundus: Si non facun 
dus, cft formofus. 

n da fr pi dixero , Aut ver eft, aut eflas, aut autumnus, aut byems ; ‘has faltem 

uatuor manifefto includit conditionales;, St mec ver ef, nec effas, nec autumnus ; tum 
an ef: Sinec ver; nec eStas, nec byems; tum dutumnus eft : Si nec ver, nec autumnus, 
nec byems ; tum eftaseSt: St nec effas, nec autumnus, nec byems; tum ver cf. ( Nam 
horum faltem aliquod eflè, attirmat Disjunétiva. ) Quarum conditionalium omnium, An- 
tecedens elt Comino negata, trium membrorum. Sed & plures adhuc involvit conditio- 
nales: Puta, Si non @/fas eft, nec byems ; tum velver, vel autumnaus: Si nec ver, nec au- 
tumnus; tum vel eftas, velbyems : Si nec ver, nec aftas; tum vel autumnus, vel byems : 
Si nec auttimnus, nec byems ; tum vel ver, vel effas. In quibus Antecedentes omnes, funt 
Copulative; Confequentes Disjun@iva. Et harum qualibet DisjunGiva, de ee 
itio- 


142 De Propofitimibus Copulativis & Dissunitivis. Lib.2. 
Conditionales. Puta, Si mec e/las | nec byems; tum, fi non autumnas, eSt ver: &, fî 
non ver, eft autumnaus. (Et de reliquis pariter. ) Que funt propofitiones sa conditio» 
nales; Hoc eft, Conditionem habent ab alia conditione pendentem. Verumalie adliuc re- 
ftant Conditionales, eadem Disjunétiva inclufa : Puta, Simon ven; tum vel eftas, vel au- 
tummus, vel byems: Stnon aftas ; tum vel ver, vel autumnus, vel byems : Si non autumnus; 
sum vel ver, vel eftas, vel byems : Si mon byems ; tum vel ver, vel aftas, vel autumnus. 
Quarum Confequentes funt Disjunétive trimembres; & harum qualibet plures includit 
conditionales ; quibus particulatim recenfendis non eft opus. Sutticit oftendifle, in una 
pesi, plures includi Conditionales, quarum hac aut illa feligi poterit, cum opus 
‘uerit. 

Sed ad Exceptivam redeo. | De qua notandum eft, ( ut de Copulativa & Disjungtiva ante 
monitum eft, ) Exceptionem nonnunquam efle, qua Exceptivam propofitionem ( accuratius 
loquendo ), non facit. Utputa, Ommes bomines, excepris o6fo, alluvio perierunt. Omnes 
bomines, exceptis Adamo È Eva, nafcendo oriuntar. In quibus (& harum fimilibus ) non 
tam Propofitio cenfenda eltExceptiva; quam Subjeétum, terminus Exceptivus, de quo ( fic 
limitato ) Praedicatum affirmatur Univerfaliter. Quanguam& hanc nonnulli Exceptivam 
vocant, quo fenfu Singularem dicunt cujus Subjeétum eft fingulare ; ut fupra monitum. 

Atque jam expendimus plerafque propofitionum formulas quas Z7ypothericas vocant (la 
tiori pala ) aut Compofitas propone: ( & quidem plures quam plerique Logicoram 
notare folent. ) Non quod has putaverim ( fummam rei quod Lv ) alias abeis quas 
Categoricas dicunt ; fed earum quafdam Crypfes, Occultationes, Detorfiones, Implicatio- 
nes, per varias loquendi formulas five Grammaticas five Rhetoricas, eifdem fuperindultas, 
unde Predicati cum Subjetto connexio talìa eft minus perfpicua Logicique munuseft 
cafdem ( cumopus fuerit ) retexere, jultamque carum Analyiin confiderare ; ut Gramma- 
tici munus eft Syntaxin ( quam vocant) orationis intelligere, vocefque utcunque inter fe 
confufas in juftum ordinem Grammaticum (cum opus ch) redigere ; Rhesoricique, voces 
*Tropicas feu Figuratas, per jufta carum fignificata exponere. 

Ariftoteles certe, dum arguendi leges exponit, non alias memorat quam nas Categoricas 
vulgo dicimus; omnemque in arguendo- propofitionem prafumit Categorice alicujus vim 
habere; talefque revera funt, quamvis fub variis involucris latent. . 

E tego ( utmodo oftenfum eit ) non alia eft quam plurium Categoricarum. in unam 
Collettio ; adeoque Categoricarum aggregatum. ; 

Disjunétiva ( quo & Exceptiva reducenda eft ) eft plurium Conditionalium (qua fub ea 
latent) congeries: nec aliam in arguendo vim habet (ut fuo loco dicetur ) quam qua è 

, Conditionalis natura mutuatur. 

Conditionalis ipfa, ( queque huic affines funt Localis & Temporalis, & fique harum 
fimiles, ) funt mere Categorica; Grammaticalibus tantummodo loquendi formulis deforma> 
te, ( quibus incautis Logicis imponi folet, ) qua in confideratione Logica funt exuende. 

Summa rei huc redit. Omnis Affirmatio aut Negatio ; hoc cit, omnis Logica propofitio 
( utcunque Grammaticis Rhetoricifve Schematibus involuta ) Aliquid de Aliquo atfirmat 
aut Par Adeoque aliquid clt de guo fit fermo ( quod Subjeétam dicimus ; ) aliquidque 
quod de eo (five affitmando five negando } dicitur; ( quod dicimus Predicatum; ) &, 

uidem, vel de eo Zoro ( utin pradicatione Univerfali, ) vel (ut in particulari ) de 1plius 

tem aliqua parte: Logicique munus efî, ex variis loquendi formale ( utcunque involu- 

tis, ) orationifque aut loquentis fcopo, ( periti inftar Anatomifte ) refolvere feu membra- 

tim diffécarequod dicitur, ut diflintke percipiat ( mentefaltem fua ) Quid de Quo dica- 

. tut; &Quatenos, five de toto five fecundum partem. -Atque hoc elt quod precipue fpelta- 
tur, in fecunda parte Logica. 

Et( confequenter ad hoc ) Quid confequatar ex mutata aut Quantitate aut Qualitate 
propolitionis ( manentibus eifdem terminis; ) &quatenus vel confiftunt mutuo vel non 
confiftunt ; & quoulque ab una ad alteram ( per A:quipollentiam, Converfionem, fimileque 

artificium ) arguere licetabfque introdu@tione novi ‘Termini, 


p° 3 


PARS 





PARS III 
De Tertia operatione Intelleus. 








CAPUT. I 
De Argumentatime. 


ERTIA pars ice, prout dividi folet, tertiam (quam vocant ) operatio» 
nem Intelledtus fpeétat : iu Difeurfum vocant. lg n 

Ut enim Intellettus operatio prima fpettare dicitur. Termiinos Simplices ; Se- 
cunda, hos fimplices terminos ( aut qui ut tales confiderantur ) in Propefiziones 
compingit ; fic Tertia ex Propofitionibus Difcurfum componit. 

Ad Difcurfum referunt Argemenzationem & Methodum. Quarum alii utramque ad ter- 
tiam Logica partem redigunt: Alii, pro Methodo, quartam affignant partem, Utrumvis 
facias, parum refert. . . 

Argumentatio eftea mentis operatio, qua Propofitio aliqua ( feu Affertio ) per propofi- 
tiones alias Probatur.  Sive, qua inferimus ( probamus, colligimus, concludimus ) propo- 
fitionis alicujus ( de qua queritur ) veritatem, ex veritate aliarum, ut qua ex his necellario 
par rl Talium nempe, ut fi ha vera fint, veram item illam efle de qua quaritur, fic ne- 
celle. 


Hujufmodi autem Argumentatio feu Illatio propofitionis unius ex altera, vel talis eft ut 
hec ab illa inferatur vi terminorum jam pofitorum, abfque ope alterius termini aliunde 
petendi; ( utputa, exeo quod omnis dorso e/t animal, necellario fequitur id gusd animal 
non eft, mon effe hominem ; ) atque hac jam ante traditur in parte fecunda, per {ess Oppo- 
fitionis, Aquipollentia, Converfionis, & figue harum fimiles funt. ; 

Vel (que ad hane teriam partem fpeftar ) talis ut ope alterius termini ( unius pluriumve) 
na affumpti id fia Urputa, fi probavero Somzinens efle fenfu preditum, co quod 

it Animal. 

Propofitio hujufmodi, dum adhuc probanda eft, dici folet Que/fio, ( utpote de qua quari- 
ur; vali pini am probata eft, dici folet Concdufio, e de qua sa alii ope, 
conclufum eft, efle veram;) aut nominibus faltem, qua his xquipolient.  Illx autem, qua- 
rum ope hec probatur,Prewmz//e dici folent. Sun: ramen quibus Premiffe ( five unica five 
plures) Argumentationis Anfecedens vocatur ; & Conclulio, ejufdem Confeguens.  Hujus 
autem inde dependentia, dici folet. Confeguentia. 

Qua quidem Gonfequentia ( Ilatio, feu Dependentia ) folet utplurimum indicari per 
IMatrvam particulam, Argo, igitwr, proinde, itaque, ideo, aut harum fimilem: Prefertim 
cum ( in ordine verborum ) pofteriore loco poritur Conclufio, poft Premiflas. 

Vel per Nam, enim, quia, quoniam, eo quod, aliamve particulam Canfalem: prefertim 
ubi Queftio five Conclufio priore loco ponitur, ante propofitiones illas (Premz//as alibi di- 
€tas ) quarum ope probatur. 

Verbi gratia; omo e/f animal, adeoque fenfu preditus. Velfic, Homo eSt. fenfu pre- 
ditus ; efi enim animal ; vel guoniam eft antmal ; vel eo quod fit aftmal. In quibus formulis 
omnibus, Queftio feu res probanda ell, Z/omimem ef fenfu preditum, Cujus fiuo- 
nis duo Termini funt, Subjeétum( terminus Aim diétus ) Homo; & Predicatum cermi- 
nus Major diétus ) fenfu praditus. , Premilla vero, feu probauo, feu ( ut altis dicitur ) Ar- 
gumentum quo probetur, et, Quoriame e/? Aninzal. Ubi, prater terminos Lig no- 
vus introducitur terminus 4n5754/ ; qui Afedium dicitur, {eu sermiinas medius. Quod no- 
men duplici ratione fortitur ; Tum, quoniam eft Afedium probationis, ( quo fcilicet medi- 
ante fix probatio :) Tum, fimili de caufa illi propter quam propofitionis Subjeétum & Pra- 
dicatum dici folent terminus #2770r & terminus 774/07. . 

Nempe; in propofitione Uaiverfali Affirmativa ( e propofitionum potillima cenfe- 
tur) Subjeétum elt utplurimum szioris as faltem non majoris ) quam eft Pradi- 

- * + catum 


143 


De Argumentatione. Lib. 3. 


catum ( ututqualis ambitus effe poffit, ubi termini funt convertibiles ;) & propterea Sub- 
jettum dicitur terminus minor ; & Pradicatum , major. Similiter hic, cum Univerfalis 
Afirmativa probanda venit ; tertius qui ad probandum alfumitur terminus, eft , utpluri- 
mum, majoris ambitus, quam eft Subjeftum quaftionis ; ( feu terminus minor : ) fed mino- 
ris quam eft Predicatum ( feu terminus major ; ) diciturque propterea wedius sermzinas ; ut 
qui (‘ambitu pradicandi ) intermedius elt ( hoc in cafu ) inter minorem & majorem ter- 
minum. : 

Verum quidem eft, aliis in cafibus ( ubi quaftio probanda, non eft Univerfalis Affirma- 
tiva, ) hc Analogia non femper locum habet: fed potelt eflè hic ab extrinfeco affumprus 
terminus, nunc Subje&to minor, nunc Predicato major, adeoque non utrifque intermedius. 
Sed cum hoc nomen fic adeptus fit ( propter id quod in probatione Univerfalis Affirmativa . 
contingit ; ) idem retinet ( communi Logicorum confenfu ) etiam in eis cafibus ubi id non 
contingit. 

ij hanc fibi folent Logici libertatem permittere ( licentiam forte alius dixerit ) impo- 
nendi nomina, ob leviculam forte rationem ; caque demum retinendi ( audaci fatis cata- 
chrefi ) criam in illis cafibus ubi ea ratio non valet. " 

Si dixeris, decuiflè potius Logicos ( quorum opus eftaccuratum rationis ufum docere ) 
in imponendis nominibus cautiores eflè ; ur nomen inditum, rei conveniat (fi non in omni- 
bus ) plerifque faltem cafibus: : . 

Ego non repugno. Cum tamen fecus fecerint ; noftrum eft (fi qua ipfi feripferint veli 

. mus intelligere ) confiderare, non tam qua debuiflent imponere, quam qua impofuerint no- 
mina. Pariter acfi Tyranno cuidam nomen contigerit Clemens, aut Infortunato Fe4x; 
non tam confiderandum eft (ubi illorum temporum hiftorias legimus ) quam bene viris 
settore nomina j quam, quam illi viri fint, quibus hac nomina (quacunque ratione) fue- 
tint indita. Ì 

Termini fic forinfecus aflumpti, ad probationem faciendam, ( pretereos qui in Queftio- 
ne occurrunt,) nunc pluresefle poffunt, nunc pauciores; fed in qualibet hujufmodi pro- 
batione faltem unus. Sic fi arguero, Socrazerz razione praditum ch, quoniam Zoro eft, 
omnifque Aero ell ita preditus : unicus hic forinfecus affomitur terminus Z7oro. Si arguc- 
ro eundem Secrazem fenfu praditum effe, quoniam Z/omo elt, oranifque homo eft Animal, 
ommeque Animal fic preditum : affumuntur hic duo termini Z7omo & Animal. 

Quando. fic affumptus terminus eft unicus ; Agumentazio fimplex dicatur; etiamfi ter- 
minus ille, cum duobus Queftionis terminis compofitus, duas faciat propofitiones novas, ad . 
probationem unius propofita. 

Ubi autem fic allùmpti termini funt plures ; Argumentatio dicatur Complxa five Cor 
pofita : utpote qua ex tot fimplicibus compofita quot funt illi afflumpti termini. 

Quo catù, tutiuseft, ( fi non arguenti, faltem illiqui perpenfurus eft argumenti vires, ) 
gradatim procèdere, fingulaque probatiortis membra feorfim penfitare, quam habeant illa in 
probando vim. 

Sicin argumentatione propofita, qua probatur .Socrazer fenfia paia effe, probationis 
membrum primum eft, co guod Zlomo fit.  Quod( explicite confideratumì ) hac duo faltem 
in fe continet; nempe, quod Socrates eSf homo, & quod orso eft fenfu preditus ; quas 
Pramiflas vocan.  Dequarum forte altera fidubitetur; puta an bosso fit fenfu preditus : 
Hxc. jam fit nova Queftio; fecundo probationis membro probanda, eo quod fit animal; 
quod itidemhac duo continet ; nempe, quod orzo e/? annali. & quod anima? ef? fenfia 
praditun. Et, fi horum alterutrum fit Rafoc dubium ; huic probando ( ut quaftioni no- 
va) alius finailiter eft adfumendus terminus qui, rite difpofitus, fidem faciat. Atque fic 
porro, donec ad cas pramiflas perveniatur qua fint note veritatis. 

ue Logici opus Precipuum ( in hac tertia Logices parte ) docere, quomodo feligen- 
dus fit hic novus terminus ( non cnim quilibet quocunque cafu fufficit, ) & quo ordine dif: 
ponendus cum terminis in quaftione repertis, ut ex Pramifiàrum veritate neceflario confe 
quatur veritas Conclufionis. 

Fuerunt autem, jam ante Ariftotelem, qui pracepta pe laxiora hac in -re dede- 
rint ; Materiam potius quam Formam Argumentationis fpectantia. Sed primus omnium 
( quantum fcio ) Ariftoteles in fe fufcepit, generales tradere & certas Senta de argu- 
mentandi formis; & certo ftatuere, qua forent, & qua non forent, forme legitima ( quas 
Conclufivas dicas ) unde,ex veritate Premiffarum, neceflario inferatur veritas conclufionis. 


CAP. 


Cap.2. De Sylogifmno, 


Car. IL 
De Sylogifmo. 


Rgumentatio fimplex (unius ope termini medii ) .Sy/ogi/mus, dici folet. Atgue.ifi 
tales ( nunc plures, nunc eaigge | refolvenda funt Argumentationes compofita. 

Syllogifmus ( cum explicite & integre cxhibetur ) tribus Propofitionibus confta. Quz 
Syllogitmi «Materia dici folent, & quidem materia proxima: Ha autem, tribus Terminus ; 
qui dici folent Minor, Major, & Medius , fantque Silogifmi materia remota. 

Verbi gratia; Siarguitur Socratezs e/fe fenfu preditum, co quod fit animal. Argimene 
tatio hec, feu Syllogilmus, Fani propofitus, in hanc formam redigetur; 

Omne Animal cit la preditum. x 

Socrates cit Animal. Ergo ° 

Socrates elt fenfu preditus. 
Ubi zres termini , funt Socrates, Animal, fenfu' preditus: (qua et Syllogifmi materia 
remota.) QueStio probanda (que mox Conclufio dicenda erit, ) Socrates eft fenfu pradi- 
sus; cujus Subje&tum ( Socrates ) cit serminas minor; Predicatum (fenfu preditus ) cit 
terminas major ; mediufgue ( forinfecus affumptus ) animal. Qui quidem serminus me 
dius, cum ajore compolitus, Premiffarum alteram format, quam itaque ejorem propofi- 
Zionem vocant; primo loco utplurimum ( nec tamen femper) poni folitam: Idem termi» 
nus medius, cum minore compofitus, Premiffarum reliquam format, quam itaque Afinorems 
propofitionem vocant ; fecundo loco, plerumque, pofitam. ‘Comcla/io autem (gueffio prius 
dicta) ex terminis srinore & miajore ( abfque medio ) componitur, ( unde dici folet medium 
concludere nefcit,) ultimo loco poni folita. Qux quidem tres propofitiones ( fic formata ) 
funt Syllogifmi serie ima, 

Non autem neceflè eft ut hoc ordine femper ponantur hx propofitiones tres ( quamquam 
hicreputari foleat maxime regularis, ) fed eadem eft argumentatio, (cadem concludendi vis, ) 
fin hac forma, 

Sccrates ell Animal, 
Omneque anima! el fenfu preditum. Ergo 
Socrates elt fenfu praditus. 

Si altera propofitionum reticetur, (fubintellefta nimirum, non Sn) cadem tamen eft 
argumenti vis, ( & intelleétu fupplendum, quod in forma deelt; ) fed Syllogifmus ( imper- 
feéte propofitus ) Entbymezza dici fole. Ut 

Socrates elt animal, 
Adeoque /éenfu preditus. 
ubi deelt Pa: 
el fic; Omne anima! eft fenfu praditum ; 
Adeoque Socrates. 





ubi deeft Minor. 
Vel fic; Omne anima! eft fenfu preditum ; 
Et Socrates ell animal. Ergo. 
Vel etiam fic, brevius; Eft aninzal. Ergo. LS 
Ubi prefumitur conclufio, ex ante dillis nota. 

Et quidem, in communi loquela, raro folet argumentatio tantà ‘cam formalitate proce: 
dere ; fed fummatim exponi, fub Enthymematis forma, veladhuc curtius. 

Quando Propofitionum ordo turbatur ( ut, pofita minore in majoris loco, &contra ; ) 
aut omittitur aliqua, vel imperfe@te exponitur; terminufve aliquis aut deefl, aut ordine 
non fuo ponitur, aut per cafus obliquos exprimitur ; vel aliud quid occurrit quò res evadat 
minus perfpicua ; Crypticus dici. folet syl ogifmus; utpote obicurus, pérplexus, ‘occultus, 
aut minus evidens (eng fi omnia rite ordinata fuerint. Qua quidem'Crjp/e5, cum res pp» 
{tulat, removenda funt, omniaque in juftum ordinem reftituenda. In communi tamen lo- 
quela, ( cum loquendi formula fatis intelliguntur,) non exfpeftatur hujufmodi pedantif- 
mus. Quxque ante de Propofitionibus Crypticis diéta funt, hic etiam intelligenda fune 
( cadem analogia ) in Crypticis Syllogifmis. 


*Xa CAP: 


14.7 


.deatur sinore minor. Nam, inqualibet propofitione, (ut fupra 


De tribus Figuris. Lib.3. 





Cap. III 
De tribus Figuris. 


Erminum medium cum miajore difponendum in majore propoffitione; cumque wzimore 
in minore propofitione ; jamdi&um eft. Quem locumautem in quaque propofitione 
Cumgque plures occurrunt cafus difponendi Medi4r in premillis; Puta, utfit in utraque 

Subj ; vel in utraque Pradicatum ; vel in una Subjettum, in altera Pradicatum : Pro 
triplici hac varietate , tres hinc oriuntur ( qua dici folent ) Figure. Quas hoc verfù bar- 
baro, utcunque exprimunt ; ; 

Sub, Pra, prama : bis Pre, fecunda: tertia, bisSub: s 
Hoc eft; in prima ( qua dicitur ) Figura; Medium elt Subjefum majoris, & Predicatum 
minoris. In fecunda, Predicatum utriufque. Intertia, utriufque SubjeZum. 

Eft quidem quarta pofitio poflibilis ; puta Pre fb : nempe ut ( contra quam in prima ) 
Medium fit Predicatum majoris, & Subye&fum minoris. Atque propter hanc quartam po- 
fitionem, admittendam putaverunt aliqui Quarzam figuram ; quam vocant Figuram Galeni- 
cars; (‘è Galeno, ut videatur, primitus introduétam. ) Quam tamen plerique negligune, ut 
fuperfluam, & minime neceflàriam : duplici faltem de cauta. 

Imprimis, quia praternaturalis (aut etiam contranaturalis) pofitio videatur; ut termi- 
Di medius, in ca propofitione qua cum w24/0re diff cori a rd i = vi- 

tur 74jore major. Item, in ca quacum samore difponitur, fit jefum ; adeoque vi- 

A z 2; i " Salina elt, Subieltum 

dici folet ssinor terminus; & Predicatum, terminus major. Atque fic revera funt in Uni- 
verfali Affirmativa. 

Verum quia (quieguid fit de nominibus ) in Parzicularibus, & Negativis, rem aliter fe 
habere cettum fit, (nempe, ut vox qua minorem habet ambitum icandi, poflit Pradi- 
cati locum obginere ; ) negleéta priori ratione, hanc alteram poniorem aflignant : Nem 
Quia nihil eft quod coneludi potiè cenfeatur in Quarta figura, quin id ipfum multo melins 
poflit ( & se naturaliter ) per idem Medie concludi in figura Prima ; ut Quarta fuerit 
plane fuperflua. 

Exempli gratia : Ab hispremiflis, 

Socrates eft animal, 
Omnegue animal eft fenfu preditum ; 
multo naturalius concludetur, ( 1n Prima ) 
Ergo, Socrates eft fenfa preditus : 
quam (in Quarta ) 
Ergo, aliguod fenfu preditum eft Socrates. 
Que eft illius converfa: eaque conclufa, hac fimul concluditur, ( utpote in illa inclufa, ) 
per regulas converfionis. 
Similiter; fi loco Socratis ponatur Omsmis omo ; ab his premiffis, 
One animal eft fenfi preditum, 
Omnis homo eft animal; 
multo aptius concludas (in prima figura ) 
Ergo, omnis homo eft fenfu praditus; 
quam (in quarta) 
Ergo, aliquod fenfu preditum eSt bono. 
uia prior illa,& hanc includit & aliquid amplius, quod ab hac pofteriore non poterit inferri. 
vanquam enim , ab ea conclufione, quod Omnis boemo ef? fenfu praditus, rite fequitur 
( per leges converfionis, abfque novo medio ) quod Ali JSenfu preditum eft bomo ; Ab 
tamen, non illam mferas, Ergo Ommis. bomo efl fenfu praditas; fed faltem Aliguis 
homo ef? fenfu preditus. Quod minuseft, quam quod ille premifie continent. Idemque 
contingit in aliis modis Quarta figure ; ut fuo loco poft oftendetur. 
Interim ; non mireris, quod hunc diterim, Syllogifimum in prima figura, 
Socratès eft animal, 
Omneque animal eft fenfa preditum, 
Ergo, Socrates eft fenfu preditus : 
atque hune in quarta, 
Omne animal eft fenfu preditum , 
Ommnis bomo eft animal; 
Ergo, alguod fenfu preditum e/t homo : 
I Cum 





Cap.4 De Modis. 
Cum hunc potius, incautus quifpiam, in Zrima diterit ( quia medium videt, fibjeum in 
lore, & predicatum in pofteriore pramillarum; ) illumque ( pari de caufa') in 1a. 
‘on enim (quod ille putaverit ) ea eft Afajor propofitio qua priore loco ponitur; & i 
ux pofteriore : Sed major Pasian el ea, in qua wsajor terminus qualtionis, cum medio 
ponitur ; ( quod in his fit, utrobique, in premiffarum fecunda 3 ) #rinor propefitio cain 
qua difponitur w25w0r fer. i quod fit, in his, ( propter tranfpofitas pramiflas ) in ra- 
miflarum purè Quodque hic monitum eft, alibi memineris; neguando perperam judi 
de majore & minore propofitione; aut imponat tibi uifpiam (incauto ) hacin fe. 

De figurarum Numero cum diftum fit ; fi de Ordine porro queras, cur hac, illa, an ifta 
dicatur prima, fecunda, tertia : Hanc ego rem putaverim, magna ex. parte, arbitrariam fu 
iffe primitus ; cum autem, communi fere Logicorum confenfù, inhunc ordinem confpira- 
tum fit; non eft cur temere quifpiam, & nulla de caufà, perturbatumeat. Prima tamen hoc 

uliare habet, bic in ea videantur termini ( pre ceteris ) magis naturali ordine difpo: 

iti; nempe, ut Major de medio predicetur, & mediusde Minore. Curautem cam Arilto- 
teles "ecae loco polùerit, res manifelta eft ; Nempe, quia, ex dio de Omni È de Nullo; 
(quod ille Syllogifmorum fundamentum pofuerit ) hanc dirette probat ; reliquas autem; 
ex hac. Urfuo loco polt dicetur. 7 








Cap. IV. 
De Modis. 


C U M de Figurarum varietate diftum fit; fequitur ut Mazbs ( quos vocant) confide- 

remus. Ur autem Figurarum varietas dependet è varia difpelizione termini Medii 
cum terminis Queltionis; prout Subjetti aut Praedicati locumobtinet : Ita fodorum varie. 
tas depender è varia tum Quantitate, rum Qualitate propofitiinum. 

Ubi potiflimum inquiritur, Qui Modi, in quaque figura, Conclufivi fint; & qui non fint. 
Hoc eft ; in quibus Modis, ex veritate Premillarum, inferri poterit veritas Conclufionis; 
&, in quibus non poterit : ut recipiantur qui utiles fint, rejiciantur reliqui. 

Solentque Logici hac in re ( quo tum phantafia - tum memoria calar) adbibere li 
teras A,E, 1,0, pro defignandis propofitionum Quantitate & Qualitate, fecundum fupra 
traditos qualefcunque verficulos ; 

Aferit A, negat E, fed univerfaliter amba : 
A I, negat O, fed particulariter ambo. 

Eftque hic recordandum ( quod ante diétum el, ) quanquam (preter nomina Vaiver- 
falium & Particularium ) aliquando mentio fatta eft propotitionum Singularium ( qua ipfie 
funt Univerfales; ipfaque Singularis appellatio,: fingularitatem Subjetti refpicit, non mo- 
dum pradicandi ; ) itemque /ueefizitarum, (in quibus, ubi Subjettum eft vox communis, 
non fatis liquet, ex verborum forma, num univerfaliter an particulariter fint intelligenda ; ) 
folas tamen hac in re memorari Uuiverfalium & Particularium appellationes (non item 
Singularium & Indefinitarum ; ) Quoniam Singw/ares omnes ad Univerfalium claffem per- 
tinent ( utpote in quibus Predicatio soralis eft, non parzialis : ) /ndefinite autem { quan- 

am ex nuda verborum formula non fatis liquet, ad utras )' nunc ad Univerfales nunc ad 

Faricalera referenda funt, prout loquentis intentio aut diéti fcopus poftulat. 

His premiflis ; in figura Prima, Modi utiles funt hi quatuor, 

Barbara, Celarent, Darit, Ferio, —— 
In Secunda, quatuor ulli 
Cefare, Cameftres, Feflino, Baroco. — 
» In Tertia, Sex .. _ oDarapti, 
Felapton, Difamis, Datifo, Bocardo, Ferifon. 

In quorum fingulis, tres vocales, denotant Quantitatem & Qualitatem propofitionum. Pri- 
ma, majoris : Secunda, minoris: Tertia, conclufionis: Nomina Greca his correfponden- 
tia, qua Interpretum Ariftotelis aliqui, Greco textui addiderunt; fune 

I. Fpbppera, Cyperfe, vespidt, TegvInbe. 
2. "Eypare, sirio, percio, dxodor. 
3. "Aram Suragss, ladus, damit, iurds, gieuogr. 

Hi modi Quatuordecim, funt conclufivi omnes; in fua finguli figura. Non autem in 
ulla, alii: nec hi quidem in alia quam in fua figura. (Que poit demonftrabuntur fuo lo- 
co. ) Verbi gratia; Zarocoeft modus utilis in Secunda figura ; fed non in Tertia: & 2b- 
cardo in Tertia, non in Secunda : & de reliquis pariter. 

Fieri quidem poreft, ut fimiles quandoque Modi, in pluribus Figuris reperiantur ; ut 
Celarentin prima, & Cefare in fecunda ; item Da in prima, & Dasiftin tertia ; = 

3 


147 


148 


- De <Modis: Lib.3. 
Ferio in prima, Fino in fecunda, & Ferifon in tertia. Sed, ubi hoc contingit, ex acci- 
denti fit: & pit fimiles, non tamen a modus cenfendi funt, quia in diverfis figu- 
ris: adeoque diverfis nomimibus infigniuntur. : 

Hi omnes, in fua finguli figura, his paucis regulis coercentur. | 

InPrima Figura; Meer, pat Univerfalis ; & Minor, Affirmativa. 

In Secunda ; Major item eft Univerfalis, & Conclufio (cum premifjarum altera) Negativa. 

In Tertia ; Minor femper eft Affrmativa ; &> Conclufto particularis. 

Vel fic brevius; «Major, in prima & fecunda figura, eft Univerfalis: Minor, in prima 
@ tertia, eft Affrmativa : Conclufio eft, tm fecunda, Negativa ; in tertia, Particularis. Qua 

uidem pauce regula, vicem fupplere poflunt Modorum omnium : quippe qua Modos uti- 
les admittunt omnes; nullofquealios. | 

Siquis proferatur Syllogifinus, qui contra regularum harum aliquam peccat ; ( utpote, 
qui Concludit affirmative in fecunda figura, aut univerfaliter in tertia ; aut, qui Majorem 
habear, in prima aut fecunda particularem : aut Minorem, in prima aut tertia, negativam : ) 
merito rejiciendus eft ut falfus Syllogifmus, feu illegitimus.; utqui in forme peccat; adeo- - 

ue conclufivus non eft, utcunque vera fuerit srazerza. Hoc elt; quamvis utraque Premif. 
farum vera fit, non tamen inde fequitur Conclufionem veram efle 

Preter has fingolarum figurarum fpeciales, funt item Generales Regula qua Syllogifmos, 
cujufeunque fuerint figure, ex quo fpeltant. Quarumhe, qua fequuntur, funt precipuz. 

Ne Pramiffarum utraque fit Negativa. 

Nec utrague Particularis. 

El fiqua Premifarum vel negativa fit vel particularis, talis fit Conclufio. Quod fic etiam 

roferunt, Comclufio fequitur deteriorem partem ; Aftmativam pre Negativa, & Univerfa- 

lem pre Particulari, potiorem reputantes: + 

Ne plures fint quam tres termini. 

Ne terminus medius fit pars ulla coriclufionis. 

Ne plus fit in Conclufione quam crat in Premiffis. Hoc eft, ne plus in Conclufione in- 
feratur, quam quo premiffarum visextendit. Nec terminus aliquis alius in Conclufione 

natur, nec inampliori, aut alio fenfu, quam in premiffis fuerar. Quippe fiquid horam 

t, erunt faltem, quoad fenfum, quatuor-termini, aut forte plures, cum ultra ternos non 
efle debeant, in fyllogifimo fimplici. 

Atque huc fpeétant verfus illi memorativi, quibus horum pleraque continentur ; 

Sylogizari, non eft ex particulari ; 

Neve negativis, reffe concludere fî vis. 

Siqua preit partis, fequitur conchefto partis: 
Siqua negata prait, conclufio fitgue negata. 
Lex generalis erit, Medium concludere nefcit. 

Quique contra regularum harum aliguam offenderit Syllogifmus; rejiciendus eft ut pec- 
cans in forma ; Paralogifimus dici folitus. 

Sin verus fit in forma fyllogifmus ; non Neganda erit Conclufio : ( quippe, veri fyllo- 
pifi fi pramilie vere fint, vera elt & Conclafio 1) Sed, fi falfa fit conclufio, aut perhi- 

urefle , oftendere oportebit, szaseriara fyllogifmi falfam effe ; hoc elt, premiffarum 
vel utramque, vel faltem alteram. 

Aut Diffinguendum erit ; monftrando vocem feu phrafiù aliquam ambigue fumptam eflè; 
alioque fenfu in propofitionum una quam in alia: Adeoque utut ( fpecie tenus) tres tan- 
tum termini effe videantur, funt revera plures ; cum voxuna, duplici fenfu fumpta, fint 
duo termini. 

Sic fiquis arguat, Da- Omsnes Canes funt animati; 

ri- Sed Stelarum aligue funt Canes : 
ì i. Ergo SteZarum aligue funt animate. 
Syllogifmus hic, fpecie tenus, videatur verus fyllogifinus, in Darzi. Peccat tamen in for- 
ma, co tar vox Canis in majore, proprio fenfu fumitur, pro animali domeftico fic commu- 
niter difto : fed, in minore, fenfu vi nibbi feu analogico ; quo afterifmi duo ( feu in- 
lores in illis ftella ) dicantur ab Aftronomis Canis Major & Canis Minor, folentque in 
Globis depingi, in forma Canis. Cares igitur, in majore & minore diverfò fenfù pofiti 
funtduo termini; adeoque, in Syllogifino, termini quatuor. Sineodem fenfù utrobique 
fumi pratendatur ; altera premiflarum falfa erit: nempe, minor,in primo fenfu ; in fecun- 


do, major. 


Ubi autem Syllogifmuseft in vera forma»: Quanquam ex veritate premiffarum refte in- 
‘as veritatem conclufionis; non tamen ex premiffàrum falfitate pariter inferas falfitatem 


conclufionis : Quippe contingere poteft, ut vera fit conclufio, quamvis premiflarum al 
vel utraque falfa fi. Ut Gone arguat, i dh È VEDA 


Bar- Ommes lapides funt fenfa praditi 
pope pi piego dea 
ra. Ominis homo eSt fenfu preditus. 


Conclufio 


Cap4. De Mods. 
Conclufio vera eft, fed utraque Premiffarum falfà. Adeoque hic non valet ea regula, Con- 
clufio fequitur deteriorem partem.  Hine dicitur, 
Ex falfis fallum, verumgue aliguanso, Sequetur. 
veris pofiunt nil nife vera fegui. 
Porro ; quando necellitas forme non nuifi Particalarem inferret, poteft tamen Univer- 
falis vera effe, ( licet non vi iftius confiquentia ; ) ut fiquis arguat; 
Da. Ommnes de Sfunt rattne praditi, 
ri Aliqui bomines funt fapientes: Ergo 
i. Aliqui homines fit ratione prediti. 
Ubiconclufio parcicularis ( propter minorem particularem ) de aliguibus tantum homini- 
bus concludit: Verum tamen eft de Acminibus omnibus ; rattone preditos effe. Que dici 
folet Veritas confeguentis, non veritas confeguentie. 

Quandoque etiam, ubi fyllogilmi forma non plus poftulat quam conclufionem particula- 
rem; poteft ca Univerfilis elle wece/fizate materie, non nece/fitate forme. Utpote, 

Da- Cafar & Bibulus confentiunt : 

rap- Cefar © Bibulus funt duo Confules. Ergo 

ti. Duo Confules confentiunt. 

Ubi forma necellitas ( utpote in tertia figura ) non plus exigit quam Conclufionem parti: 
cularem, ( de faltem 44ob4s Confulibus ; ) cum tamen aliunde conftet, duos elle omnes, (cum 
non plures omnino fine quam duo Confules, ) tantundem eft ( vi materia ) ac ambo Con- 
Sales, feu utrique Confules, ( ci è, the two Confuls) que elt propofitio univerfalis, non mi- 
nus quam fi efiet Omznes Confules ; quoniam hîc duo funt omnes. 

Idem contingit, ubi Conclufio eft propofitio fingularis ( de uno Individuo ) que, vima- 
terie, (quoniam, hic, umas & omwis tantundem fant,) non poteft alia effe quam Uni- 
verfalis. Ut 

.Da- Zirgilius eft author AEneidos, 
rap- Zirgilius eft Maro; Ergo 
u. Maro eft author Enerdos. ° 
Ubi fyliogifini forma poftulat ( de hoc fubjeto ) conclufionem affirmativam, faltem par- 
ticularem; cum autem de hoc fubje&o ( urpote individuo ) non poffit alia eflè pradicatio 
quam Univerfalis ; fit inde ( vimateria ) conclufio Univerfalis, ( etiam in tertia figura, ) 
fed non vi forme. Secus enim foret fi, pro /ngilius eft Maro, diceretur V'ingilius eft Poe- 
fa ; quippe tum concluderetur particulariter 3 Ergo Aliguis Poeta eft author Eneidos. 

De quantitate autem Conclulionis, in fingulis Modis; notandum eft, cam fic notari (in 
fingulorum modorum chara@teribus ) utextendatur ad fummum corum que, ex iftis Pr- 
milfis, ( vi forme, ) inferri poflit: non quod ad alia etiam non extendatur que fint minoris 
ambitus ; fed quod hxc etiam, omniaque qua ( abfque novo medio ) inde inferri poffint 
( puta, per regulas Oppofitionum, Aquipollentix, Converfionis, aliafque fimiles, ) inea 
reputanda funt virtualiter contineri. Sic, ex his Premiflis, 

Omne animal eft fenfu preditum; 

Omnis homo eft animal ; 
genuina conclufio elt ( in Lardara ) 
; Ergo, Ommis homo eft fenfu preditus. 
adeoque, multo magis, ( fi id probandum foret, ) faltem 

Aligui. eft fenfa preditus. . 
( Nam hac particularis, in ca Univerfali includitur, per Oppefitionum regulas ; utpote.lli 
fubalterna: ut non fit opus novo modo, quo hoc concluderetur, qui diceretur Barbari. ) 
Itemque ( per regulas converfionis ) 
. Aiiquod fenfu preditum eft bomo, 
( ut non fit opus modo indireéto prime figure, qui Baralip vocetur, quo probetur, con- 
verfa conclufionis dircéte : Aut, quod eodem recidit, modo direéto quarte figura, qui Ze 
lani vocetur ; quo, tranfpolitis Premiflis, idem direéte probetur.) Iterumque ( conver- 
tendo candem conclufionem per contrapofitionem ) i 

Omne non-preditum-fenfu eft mon-bomo ; 

hoc eft, Quod non e/t fenfu praditum non eft domo. 
Item ( per regulas equipollentia ; quibus wuZus-non valet Omanis ) 

Nullus bomb eft qui now cf fenfa preditus. 
Quippe omnes he (&harum fimiles ) propolitiones, virtualiter continentur in illa prima 
cosdufcsi ( in Barbara) omnis homo eft fenfà preditus ; ( per regulas Oppofitionum, &- 
quipollentia, & Converfionis, fecunda parte traditas ;) abique afumpto novo medio (quod 
Syllogifmi opus eft : ) adeoque ( quo ab illis Pramiffis he probentur conclufiones) non mul- 
tiplicande funt Figure & Modi, fed unus modus Zerdara, his abunde fufficit. 

Et fimiliter judicandum eft de reliquorum modorum conclufionibus ; qua ea virtualiter in 
fe continent omnia qua inde per cas regulas deduci poflune, abfque affumptione novi medii. 


CAP. 


14 


150 De Fundamento Syllogifmi,6 Modes figure prime. Lib.3. 








Car. V. 
De Fundamento Syllogifmi, & Modis figure prime. 


Undamentum quo nititur 4/odorwem omnium jam memoratorum, ( unde probetur Con- 
F clufivos elle; ) eft Poffulatum illud quod dici folet Dilfums de Omni &» de Nullo: quod 
tam per feevidens prefumitur, ut probatione non indigeat.  Nimirum, Quicguid de. Sub- 
jeGlo quopiam univerfaliter deere aut Negatur, id fimiliter vel Afirmatur vel Negatur 
de omni eo de quo boc fubjetfum dicitur. Utputa, Quicquid univerfaliter affirmatur aut 
negatur de Animali ; limiliter affirmatur vel negatur de quopiam Animali, feu de omnico 
quod eft Animal : puta de ZZomzine, de Bruto, de Alexandro, de Bucephalo, alioque quopi- 
am Animali. 3 

Ex hoc Poftulato ; Figure primi Modi omnes probantur Direle ( abfque ambage ) per 
immediatam applicationem hujus Regula. Hicenim in Majori propofitione Univerfaliter 
vel Affirmatur vel Negatur, terminus Major de Medio. (Quod ut fiat, necellè elt ut ca 
Major fit Univerfalis. )  Nimirum, in Zerbara & Darîî, univerfaliter Affrmatur ; in Ce- 
larent & Ferio, univerfaliter Negatur. Mediufque terminusille, in Minore. propolitione , 
affirmatur de termino Minore, ( quod ut fiat, necefiè elt ut ea minor fit Affirmativa. ) Hinc 
fequitur, Majorem illum terminum ( qui de medio affirmatur aut negatur univerfaliter, ) 
fic vel affirmari vel negari de termino Minore( utpote de quo Medius ille in minore propo- 
fitione affirmatur; ) idque vel Univerfaliter vel Particulariter, prout de co affirmatir Me- 
dius in propofitione minore. Ut videre eft in Modis fingulis. 

- Omnia aninnalia funt fenfu pradita. 
ba- Ommes homines funt- antmalia. Ergo 
ra. Omnes homines funt fenfu praditi. 
Ubi, ex co quod orzzes domzines fint amimalia; quod prius afffrmatur de omnibus animali- 
bus ( nimirum /enfs efle predita,) de omnibus bominibus (cum illi omnes fint animalia ) 
rmandum erit. 
Ce Nulla animalia funt fenfu vacua, 
la- Omnes homines funt animalia. Ergo 
rent. Nudi homines funt fenfu vacui. 
Ubi, ex eo quod cimnes borsines fint anznalia, negatur de his omnibus fenfi vacuos effe, ut 
quod de omnibus animzalibus elt negatum. : 
Da- Omines bomines funt ratione prediti, 
ri- Aliqua animalia funt homines , Ergo, 
i. i animalia funt ratione predita. 
Ubi, ex co quod aligua animsalia fint bomines, arguitur de bis aliguibus affirmandum effe, 
quod funt razione prediti, utpote quod de omnibus bomsinibus affirmandum eft. 
Fe- Nulli homines funt ratione deftituti, 
ri Aligqua animalia funt bomines; Ergo 
o. Aliqua anîmalia non funt ratione ‘deftituta. 
Ubi, ex eo quod aligua amimalia fint bomsines, negatur de bis aliguibus, ellè ratione deffitu- 
ta, ut quod eft de ommibus bominibus negandum. | 

Liquet igitur, hos quatuor Modos ( virtute poca Lemmatis feu Poftulati ) Conclu- 
fivoselle. Nam vermzinus major qui de medio vel Univerfaliter affirmatur (ut in Barbara 
& Dari) vel Univérfaliter negatur ( ut in Celarent & Ferio) pariter vel affirmandum eMe 
vel negandum dicitur de termino mimere, quatenus de hoc affirmatur medius ille, puta, vel 
de toto ( utin Zarbara & Celarent ) vel de parte (ut in Dari & Ferio) piour vel de mai- 
nore toto, vel de ejus parte, Aftirmatur ille medius terminus. 

Patet etiam ratio duarum de prima figura Regularum. Nam nifi minor propofitio fit af- 
firmativa, ( utwiedius de minore termino affirmetur ,) nulla apparet ratio cur ca que de 
«Medio dicantur cenferentur mzinorers attingere. Quague ( in majore propofitione ) de 4 
dio dicuntur ( five affirmando five negando ) fi non de eo dicantur Unzverfaliter ( fed de 
aliquibus tantum fub eo contentis ) non conflat hc a/igua de quibus dicuntur, ca ipfa cile 
qua fub wiv0re termino continentur; cum poflint efle alia aliqua. 

Conftat igitur tum os grazsor modos effe, tum altos non effé, in hac figura, Conclufivos. 

Dum autem alios won che conclufivos dicimus ; non ita intelligendum eft acfi eos exclu-. 
fos vellem, qui funt horum alicui «egsipollentes, ( utut, tranfpofitis terminis teu propofi 
tionibus, autaliis Crypfibus occulcentur ; ) aut cos ubi ab cifdem Premillis ( aut que his 
aquipollent ) infertur conclufio que in conclufione horum alicujus contin::tur ( puta, per 

I fubalter- 


‘ fyllogifmorum Modos, 1n 


Cap.6. ‘De modis fecunde figure. 


fubalternationem, xquipollentiam, aut converfionem. Quippe omnes hos, non ados ellè fed: 


cofdem modos dicimus, cum jam diétis, atque in ipfis contentos. 

Hi guatuor prima figure Modi, dici folent Modi perfei; eo quod per immediatam ap- 
plicationem iftius Di? de Omini & de Nullo, corum confecutio probatur. 

Alli ( fecunda & tertiz figure ) Modi, dicuntur:/iperfe?i. Non quafi.in illis conclu- 
dendi vis fit imperfeéta, aut: quafi incertum eflet clic pramillis an Conclufio vera fit: 
( nam, in his, concludendi vis non minus perfeéta eft, & confecutio derta, quam in prima 
figura: ) Sed quoniam illorum probatio, ( per immediatam applicatiotem ad Diu de 
Omni & de Nullo ) elt magis evidens & perfpicua. Hérum autem probatio ab illorum 
probatione dependet; & fupponit jam ante probatum ellè, cos modos elle Conclufivos. Que 
quidem probatto, fyllogifmorum £ed@i0 dici folet. De qua mox dicetur. a 

Nonnulli autem.Logici ( noftri feculi, aut fuperioris) pofthabità veterum probatione 


‘ per Di/fum de Omni & de Nullo ; aliud fubftitnunt illius loco Poftulatum, nimirum Que 


conventunt în codem tertio, conveniunt inter fe. Atquead hane regulam exigentes fingulos 
de conclufum cunt juftam corum confecutionem.  Quique'fic pro- 
unt; snegligere poflunt eam diftinétionem modorum perfe/Zorum & imperfetforum; ut 
que ortum ducit abea merhodo qua uli unt Veteres, in probatione fia ab illo Diffe. 
Ego Veterum probationém- ut potiorem amplettor, Ariftotelis methodo conformem : fal- 
e? ic locî potius explicandam, ut ea que jam olim feripta funt de hoc negotio re&ius in- 
igantur. 





Car. VI 
De Reduttione Sylogifmorum:, & Modis fecunde figure. 


Cui Jam probatum fit, Modos prima figure conclufivos eflè, ( per immediatam ap- 


plicationem ad Regulam illam, quam fecerànt: Fundamentum Syllogifmi : ) Eorum 


‘ope probatur; Modos item Secunde & Tertia figura, Conclufivos efle. Methodus id 


| probandi Redu/fio dici folet. 


Eftque.ReduPio duplex ; altera Offenfiva, altera per dedulionem ad Impoffibile. 
Oftendit prior, Modum illum conclutivum. eflè, co quod ( ope.quarundam converfionum 
& tranfpofitionum ) idem concludi pollit per cafdem premiflàs ( aut quod in illis virtualiter 
continetur -) in modorum aliquo prima figure ; quos conclufivos eflè jam probatum eft. At- 
ue haec probatio, locum haber in omnibus fecunda «& tertia figura modis ; exceptis Baroco 
Bocardo. î 
Probat altera, propofitum Modum conclufivum effè ; hoc eft, fi premifia vera fint non 


i DE conclufionem ellè falfam; ‘co quod, fi conclufio falfa fit, cjutdem Contragtiétoria (per 


pofitionumregulas ) erit vera : hoc autem pofito, probabitur e ope, cum praemifla- 
rum altera, reliquam efle falfam: quod abfordum eft , feu impoffibile ; ponebatur enim 
utramque premifarum effe veram: — Atque hac probatio extendit ad omnes modos fecunde 
&ctertie figure : fed potillimum infervit duobus. modis Baroco & ZBorardo ; ad quos. proba- 
tio altera non extendit. : 

Totius rei procellus, hic eft. F 

Quiliberhorum modorunr ( redultione probandorum ) adeum prima figure modum re- 
ducendum docent, qui candem habet ‘/iteranz iniziale ; fecundum direîtionem horum ver- 


fuum, d.: 
S, vult fimpliciter verti ; P, vero per Aci. È ke 
I, vult tranfponi : C, per impeto, duci. di - 
Ubi notandum eft, has literas.cam propotitionem refpicere, qua per antecedentem' vocalem 
motatur : qua, fi S fequatur, seft /tmapliciter convertenda ; fi Pfequatur, ell. convertenda rid 
accidens ; ti M occurrat, tranfi funt pramifia. Quibus 1 ia habebitur fyllo- 
gifinos in primafigura, equipollens'huie.in fecunda aut tertia. Verum, fi C occurrat ( ut 
an &aroco & Bocardo, ) reducendus eritimodus ille ( non per Reduétionem o/fenfivam, fed ) 
Tolummodo per dedulfiontr ad impoffibile. ‘ 3 | 
Que pofterior redutendi mechodus ‘( &reyeyà difta ) in reliquis item modis reducendis 
locum habet ; fed eft in hifce neceflaria, utqui methodum oftenlivam non admittunt. 
Sic Cefare (modus fecunda figura ) probatur eflè modus conc/e/fvws ; quia, per /impl- 
cem converfionem majoris ( quam innuît S litera ) idem concludetur in Ce/arent. Utpura, 
Cet Nullun animal eft incorporeum : 
a- Ones angeli. funt incorporei. Ergo 
re. Nulus angelus eft animal. . 
SM Quippe, 


IsI 


152 De Modis fecunde figure: . Lib.3. 

vi fihujus premiffe vere fin, &fpéciatim major; erit hujus converfa per conver- 
Pra e È urpote, univerfalis negativa, ) itidem vera; incorporeum eSt 
animal; cujusope ( cum minore ut prius) cadem inferetur conclufio in Celarenz, (quem 
efle modum conclufivum, jam probatum eft, ) nimirum, . 

Ce- Nullum incorporeum «ft animal, 
la- Omnes angeli fint incorporei: Ergo 
rent. Nulas angelus eft animal. MEER ; 

Nec tamen rejicimus Ce/are ytmoduni inutilem (quamvis idem in Ce/zrent concludi pof- 
fet ) quia magis natuyalis videtur predicatio ( & ufitatis loquendi formulisaccommodatior ) 
dicere nulum animal Laedelr quam rivuZlena incorporeum eft animal: Adeoque, hoc 
cafu, Cefare potior eft quam Celarene. 

Similiter Camse/fres  probabitur modus conclufivus, Reduftione ad Cezerent ( prima fi- 
gure modum eandem literam initialem habentem ) traufpofitis premiffis tai innuit M, ) 
minoreque & conclufione fimpliciter converfis ( quod innuunt $ litera. )  Urputa “i 

Cam- Omnia animalia funt corporea ; . . 
ef Nallus fpiritas eft corporeus ( Luc. 24. 39. ) Ergo . 
tres. Nullus fpiritus eft animal. ‘ 
‘Cujus minor fi vera fit, erit & hujus converfa. vera, Nu4um'corporeum eft fpiritus. Que, 
una cum majore tranfpofita, concludit, in Celerent,nulum animaleffe fprritum. 
Ce- Nullum corporeum eft fpiritus ; 
la- Omne animal eft corporeum: Ergo 
rent. Nu/um animal eSt fpiritus. È 
Que conclufio fi vera fit, erit & hujus converfa vera, NuM/as fpiritus e/l animal, quod ante 
concludebatitt in Came/fres. _Cujus itaque fi ife vere fint, vera erit & conclufio. 
Idem probabitur ( tranfpofitis converfa conclulione ) reducendo Came/fres 
ad Cefare,. quem jam probavimus effe modum Conclufivim. | — ‘ n, 
Nec samen rejicimus Cerse/fres ut modum inutilem, (quamvis idem, eodem medio, pro- 
bari pollit in Ce/arent & Cefare,) quoniam aptius dicitur & naturalius, m/s fprrizus. et 
corporens, quata mulura corporeum eSt fpiritus ; Et quidem, fi indifferenter diceretur utrum- 
vis, inditfèrenter'adhiberetur Come/fres aut Celarent : Sed & in. Cameftres direfte concludi- 
tu nu/las fpiritus efl animal, cujus non nifi converfa probatur in Celarenz & Cefare. Adeo» 
que.potior eft, hoc cafu, Cameftres. È 
“© Sic iffino, conclufivus probatar, quia per fimplicem converfionem majoris (-utpote uni- 


verfalis negativa ) idem probabitur (codem medio) in Zerio. 
Eel- Nullus infidelis per Chriftum falvatur ; Mar. 16. 16. ‘ 
ti- Aliqui Fadaorum per Chriftum falvantur; ( Rom. 1. 16. ) Erg: 
no. Aligui Judeirum non funt infideles. 
Fe- Nullus qui per Chriftum falvatur eft infidelis ; 
ri- Aliqui idea ped Chriftuwm pica : Ergo 
o. ‘Aligui Fudeorum non funt infideles. : 
Nec tamen rejicendus eft Fè/fiwo, ut modus inutilis; fed potior, hoccafu, quam rio ; 
quoniam aptius dicitur nulus inficelis per Chriftum falvaiur, quam mullas corum gui per Chri- 
fim Jalvantur cft infidelis. * : 
Sed Baroco ( qui reliquus modus eft fecunda Figure ) Redu&ione O/fen/iva non proba- 
bitur; fed dedudtione ad:/mpoffibile ( quod € notat. ) Quoniam, ficonclafio falfa fit, pro- 
babitur (in Zardara ) alteram premiliarum efle falfam ; non ( ut fupponitur ) veram utram- 


que. Pai . 
-.Ornes în Chrifta fideles falvantur; Joh. 1.16. 
roc- Aligui Fudaorum non fahantr: Ergo * 
o. Aligui fudeorur non fiant in Chriflo fideles. 
Quippe fi hac conclufio vera nonfit, vera eriù | per Oppofitionum Regulas) ejufdem con- 
tradiétoria, Omnes Fadei fimt in'Chrifto fideles ; Cajus ope ( cum Majore ut prius ) proba- 
bitar (in Zerdera ) contradiétòria Mineris ( quam indicat C litera. ) Adeoque non erat 
utraque premiffaram vera, fi conclufio falfa fit. ; 
Bar- Omnes in Chrifto fideles falvantur ; 
ba. Omnes Fudici funt in Chrifto fideles: Ergo 
ra. Omnes Fudet falvantur. î 
Similiter quiliber fecunda n modus demonftrabitur elle conclufivus iaia fi fecus ; 
retenta majore fumptague conclufionis contradigtoria, probabitur minor effe falfa. © - 
Sed digradan luc eft indicium initialis litera ; ipfarumque $, P,M; ut qua omnes 
accenna Reduétioni oftenfiva. 


Sic, modo diéti in Ce/are fyllogifini , fumpta contradi&toria conclufionis, probabitur in 
Ferio contradiétoria minoris. Probabitur, inquam, in Ferio: Cum enim minor in Cefare 
fit A, cujus Contradi&toria fitO; probanda hecerit in Zero. i * 

: . I Fe- Nullam 


Cap. 7. De. Modis Tertie Figura. 153 


Fe- Nulum animal eft incorporeum ; 
ri- Aliquis angelus eft animal; Ergo 
i o. Aliquis angelus non eft incorporeus. 
Similiter, fyllogifmi modo diéti in Camze/fres, fi conclufio falfa fit, probabitur( in De- 
rii ) contradittoria minoris. 
Da- Omne animal eft corporeum ; ” 
ri- Aliquis fpivitus eft animal; Ergo 
| 1 Aliquis tivi eft corporeus. 
Item fyllogifmi modo difti in /e/#w0, minoriscontradiftoria (fi conclufio falfa fit ) pro- 
babitur in Cedarent. 
Cei Nullus infidelis-per: Chrifiuon fabvaser; 
|. la» Ommes Judi: funt ‘infideles ; Ergo : 
ci cpr Fudeorum per Chriffum falvatar. , 
negligi folent: he probationes » Apagogica", in aliis omnibus am. in. Pa- 
reco ) fecundè figure. modis ; quoniam. in reliquis locum habet e in 17 ne 
potior habéri foleu. 


+ 





Cap. VIL 
De Mods Tertie Figura. 


Imiliter demonftrabitur, Modos Tertix figure Conclufivos efle :: Nempe omnes, exce 
Bocardo, Reduttione oftenfiva ; hi autem, cum reliquis, deduftione ad Impolfibile. 
Sic Darapti & Datifi probantur conelufivi, Reduétione oftenfiva ad Darzi ; minoris con- 
verfione per acerdens in Darapti; fed fimplici in Datiff. i 
Dai Ordnes fideles fant Deo chari ; 
rap- Ommes fideles funt afflitti: ( Heb. 12.6.) Ergo 
ti. Aliqui afflitti funt Deo chari. 
Da- Ommes fideles funt Deo charî ; 
ti- Aligui fideles funt'afflitti : Ergo 
fi. Aqui afflitti funt Deo chari. 
Da--Owmes fideles funt Deo chari; 
ri Aligui afflitti funt fideles : Ergo 
i. Aliqu afflitti funt Deo chari. } 

Nec tamon réjiciendi funt hi modi; (quanquam.idem probari poteft eodem medio; in 
Darîi :) quoniam aptiusdicetur .( faltem non ‘minus apte | n Fideles fant affitti, feu 
aliqui Seles fan iffi, quam aligui afflitti funt fideles. 

pra de ‘Difamis probabitur ; nempe, idem (feu quod huic equipollet ) codem medio 
probatum iri in Dari. Puta - Wi 

Dif Aliqui fideles funt afflitti ; x 
am- Omnes fideles pr chari; Ergo ‘ 
is. Aliqui Deo chari funt afflitti. ù i 
Nam, fimpliciter converterido majorem , & tranfponendo Pramiflzs, inferetur converfa 
conclufionis hujus , L ut modo ) in Derz ;. & nova converfione conclufionis in Da- 
riî, reftituetur conclulio in Difamis : cujus itaque, fi Premifla vera fint, vera erit con- 


clufio. 
Da- Ones fideles fant Deo chari, 
ri- Alqui afflifi funt fideles ; Ergo 
i. Aliqui afflitti funt Deo chari. 
Adeoque ( per novam converlionem ) 
Aliqui Deo chari funt affli?i. 
Idem fiet, vedi ad Datifi, (quem jam probavimus eflè modum conclufivum, 
tranfpofitis Pramiffis & fimpliciter convertendo Conclufionem ; atque. tum demum.(fi i 
placet ) ad Dardi, fimpliciter convertendo minorem in Datifî. ae . 
Nec tamen rejiciendus eft Di/amzis ; quia, non raro, major & conclufio in Di/amis apti- 
us dicuntur, quam earum converfa in Dari aut Dazif; nec opus cit nova converfione 
conclufionis pei rin quefita. a Peri ( ut . x 
Felapton & Ferifon reducuntur a jo, ( adeoque probantur effe conclufivi, ) co- 
dem pio quo Darapti & Datifî reducuntur nd der: convertendo minorem per ch Ft 


in Felaptm; & iciter in Zerifon. 
in on; &-fimpl: ifon RCA Fe: Nalle 


154 


De Modis Tertie Figure. Lib. 3. 
Fe Nulla bruta funt Relizionis capacia, ‘ 


lap- Omnia bruta funt animalia ; Ergo 
ton. Aligua animalia non funt Religionis capacia. 


Fe- Nulla bruta funt Religiontis capacia; 
rif- Aliqua bruta funt animalia ; Ergo 
on. Aligua animalia non funt Religionis capacia. 


Fe- Nulla bruta funt Religionis ci pr 
ri- Aliqua animalia funt bruta; 
o. Aliqua animalia non funt Elgin: capacia. 

Aprius autem dici videatur bruta e/fe nnimalia, quam anrmalia efte bruta ; 
non casa funt Felapron & plebe ru (quanquam idem codem medio concludi pollit in 
ola lix tell RediGione Qflegffvs probari, ed de 

us certi: cardo, non ne iva i, » 
du&tione ad impoflibile, ( quod ca e C) ut de Zeroco ante diétum elit Cum hoc 
tamen diferimine; in Zeroco (reliquifque fecunda figure modis ) retinemr Major (cum 
contradiétoria Conclufionis ) ut evertatur Minor : in Zocerdo ( modifque tertix 1) 
Minor retinetur (cum contradiftoria Conclufionis ) indeque concluditur Co; 
pera. 11 : adeoque non poflè utramque Premiflarum veram effè fi Conclufio he falfa. ) Unde 
verfus ill 
"rue! majorem, variatgie fecunda minorem. 
Tertia miasorem variat, fervatgue minorem. 
Adeoque, in Zgroco, C fequitur fecundaim vocalem (quia minor evertitur; ) in Bscardo, 
primam; quia evertitur major, 
Boc-. Aliqui Chriftiani non funt vere fideles | 
ar- Omnes Chriftiani fidem profitentur ; Ergo 2 i 
do. Aligui fidem profitentium non funt ‘vere fideles. 
Quem effe modum Conclufivum fic arguitur: Quoniam, fi conclufio falfa fit { adeoque 
iplius contradiétoria vera ) probabitur Premiflarum alteram falfam cf, ci ( non utramque ve- 
ram ellè, fi conclufio fit falfa; ) Nam, fumpeta (pro majore ) conclui contradiftoria & 
retenta minore, concludetur ( in Barbara ) contradi&toria pori 
Bar- Omnes qui fidem profitentur funt vere fideles 
ba- Omnes Ciro fiani ia profitentur; Ergo 
ra. Ommes Chriftiani funt vere fideles. 

Idem in reliquis tertix figure Modis pariter oftendetur, ope alicujus modi prima figura; 
illius nempe, cujus Major notatur ea vocali, qua eft criari ve vocali Conclufionis in 
tertia figura, & conclufio, ea vocali, qua contradigtoria eft vocali Majoris in certia ti- 
gura; aut qua hane faltem contradiétoriam includic. 

Sic major antediéti fyllogifmi in Darapri evertetur per Celarenz. (Nam E, vocalis 
Conclufionis in Ce/arent,i includit O contradiétoriam majoris A in Darapri ; ut Univerfalis 
MESE & pray avg aliguiben) 

fine nani 
Gue unt qj ù 
Ba i Null les to pdl 


«Iftiufi a Datife, 0) 
PE SEE, 


ni di s fant afffiliz i 
Fideles nori funt Deo chari. i Ronde! 


Iftius St ope _Celarent. MESSI 4 
Ce Null Deo chari funt "i 
pd Otmnes fideles Le Da ed che ber » 


rent. Nudi fideles 
Iftius in iige ope prerllt k . - 
Bar. a astintalia pt reki pesi capi. si i 
ba- Omnia bruta funt i Ergo un a sel 


vira. Omuia bruta. funt rigo na ve 
Iftius in Ferifon, one Deli 1316 i 


Da- Omnia animalia fant 4 capasia: i pci a 


a brata funti sggt vi È. fia 
bruta: funt religionis capacia. d 


Sai niet he doni impoflibile, preter cam qua elt de Booerdo, negligi fo- 
mo (vel poltinber,) o quod rliqui modi admin Redulionm Oftenfivam, que po- 


Flue) jam aprite trim Figurarum receptos Modos omnes, effé Conclufivos; 
adeoque 


Cap.8. - De Modis Indirebtis.. 
adecgue fyliogifmum quemvis in horum Modorum quoliber formatum, verum elè; ut, fi 
vere ni ezine; ha dine proeto ma : 
uod co fufius ( & diftinte ) uutus fum, quoniam plurimi eotum qui Logica dant 
la refpicere folent. has fata omnes. de Oproliical Equi ceo Con. 
verfione Propofitonum, & Redu&ione Syllogifmorum, tanquam inuti nugas, tironum 
animis torquendis tantum aptas : Non animadvertentes ( quod in his potifimum ifitendi» 
tur ) ideo introduétas eflè, utinde probetur, argumentandi formas, fyllogifmorum 
ca conv ; indeque, ex Premillàrum veritate, re@e inferri veritatem 


onis. 
Facile probatu effet, Syllogifinos alios omnes, quitton funt in horum modorum aliquo 
conftituti, nec qui horum alicui ( quoad fenfum ) 2quipolient; non eflè Conclufivos a: 
«sminando poflibiles omnes terminorum majoris& minoris in quaftione, cum medio ' conne- 
gtendi modos, & oftendendo nullos:corum, qui expofitorum alicui non uipollent, con- 
coli; exbibitis exemplis, ubi, in illis formis, ex veris Premillis inferri poflit' falfa 
ufo. 4 
Sed huiclabori jam fuperfedeo ; contentus (in fequentibus capitibus ) oftendere, quod 
faltem ii omnes-qui perhiberi folent ut ntiles atque ab his diverfi ; vel conclufivi non font, 
vel nonalii ab expofitis, fed idem ipfi (£ fenlum fpettes ) aut his xquipollentes, ‘utcun- 
que deformati, luxati, aut alias Cryptice diftorti ; aut faltem inutiles & fuperflui, cum; 
quod fic probari perhibetur, id ipfumaptius & magis naturaliter, eodem medio, in «his 
probetur. 4 





Cap. VIIL 
De Modis Indireftis. 


Rater Modos jam enumeratos ( quos Direltos vocant, ) furit. qui alios fuperaddunt, 
quos vocant Modos /udire?os. Talefque, in Dea Prima, numerant quinque, 
_ Th, 
Celantes, Dabitis, Fapefimo, Fri Hime 
Ubi, pro primo & ultimo, apuus dicas & Fifefom, ( nam quod fequitur, in his vo- 
cibus, inutile elt; complendo verfui fu itum ; ) aut potiùs ‘77i/e/fz0; tam M litera 
non intelligenda eft Conclufionem afficere, fed folum innuit tranfpolitonem Premiflarum. 

Vocantur autem’ Zudire??i, quia duo termini, in Conclufione, apparent» /wver/f; Puta, 
terminus Major ( faltem qui cum medio difponitur in prima pro litione, quam pro ma- 
jore habent) fit Subjefum Conclufionis; & terminis Minor fabim ui nmfecunda pro- 
pofitione, quam pro minore habent, cum medio difponitur ) Coches Pradicatum ; 
contra quam = Direlto pine deber. - 

- Omme animal eft fenfa preedit 

peedipreafi facili pong ; 

lip. Aliqued fefis preeditam ‘St tomo. > Viti E (I 
Hunc modun elle co! vum contendunt, quia conclufionem convertendo per accidens 
( quod innuitP ) fiet Syllogifimus in Zerdars. Hocéft ( nam hoc volunt hic loci per cos- 
verfionem per acciaens ) fiex particulari affirmativa, aliqued [enfu preditum eft bomo ; fiat, 
per converfionem, Univerfalis affirmativa, Omnis boro 6/1 fenfu preditus i poterit hoc, ex 
illis Premiflis, concludi in Qarbara. 

At, inquam, hac Univerfalis affirmativa, non poteft ( per leges converfionis ) inferri 
ab illa Particulari affirmativa. Verum quidem elt Converfionis leges in fecunda parte 
ftabilitas ) Univerfalem affirmativam, converti poliè per accidens in Particularem affirmati. 
vam ; fed non vice verfa, hecin illam. Pofflumusab hac univerfali omnis homo ef fenfa 
preditus, convertendo inferre, Ergo, page fia preealitum eft bomo. Non autem, ex hac; 
aliquod fenfi preditum eSt homo, rette interre, commis homo ft fenfi preditus. Quan- 
quam enim hoc verum fit, non tamen inde fequitur. Secusenim, perinde: fequeretur, quia 
gu; ce boro eft albus, Ergo omne albums eft homo. 

on negaverim tamen quin hic Modus ( qualis qualis ) fit conclufivus';, fed tum hoc pro- 
barem, non convertendo affirmativam illam particularem in Univerfalem ; fed fic potius, 
Quoniam ex eifdem Premiflis. K 
Bar- Omne animal ef fenfa preditum, 
ba- Ommis homo cfì antmal; 
inferri poteft ( in Barbara ) hec univerfalis, O 
ra. Omnis homo eft fenfu preditus: © *+ e 
*Y3 adeoque 


155 


156 De «Modis. Indirebtis. Lib.3ì 
adeoque ( hanc convertendo per-accidens ) : ; * 
: 4 Aliquod fenfi ftp homo. e rta ‘ 

. Sed porro dicerem, hunc non altum effe Modum-à' Barbara diftinttum, ( faltem pe el 
fipum effe & inutilem,.ut qui in illo» includitar : ) fed cum ipfum Modum paulo dittor: 
fam; ubi, pro conclufione diretta, ponitur .cjufdem converfa, qua (cum alis )'in ca di- 

ta. conunetur... >. NE sa, n 
. Non fufficit ad alium diftintum Modum conftituenduni, ut Conclufib non fit ferma/ittà 
eadem cum conclufione in Barbera, kicet in ea virtualiter contenta. i 

Nam, cadem rauone, novus inftiuendus ellet Modus, quo, abeifdem Prxmiflis, cottcla» 
deretur Alignos homines efe fenfu praditos, (hc enim, licet-virtiialité: in ea contineatur, 
non tamen eft formaliter eadem cum Univerfali, Omsmes bomsines fini fenfa priediti, ) quod 
nemo hattenus dixerit;. fed dicereturpotius, Particularemallam, in-hac Univerfali, virtua-* 
liter contineri, ( indeque eliciendam:) per Regulas de Subordinatione. 

‘Aliufque porro, quo ab eifdem Pramiffis probetur, Quod now eSt fenfis preditum non efe 
hominem: (Qui pariter' conclufivus effet, quoniam, ab eadem diretta conclufione, hanè 
rite inferas, Convertendo per contrapofitionem; nec tamen eft, cum illa, formaliter ca- 
dem: ) qualem tamen Modum nemo ha&enus allignavit, : î 
: Etquidem, fi levicula hujufmodi variatio Conclufionis, novum induceret Modum ; mul- 
tiplicandi eflent in immenfum Modi, contra quam hic: intenditur.. Quippe fcopus tra 
dottrine eft, ut reducatur Modorum numerus ad ( quam commode fieri potelt ). pa 
mos ; aliique qui his xquipollent, aut in hifce continentur, pro eifdem habeantur. n; 

Quodque de Zaralpror diftum eft, È sare n endum erit, paucis mutatis, de Da- 
bitis; qua eft parilis deformatio modi Varzi, ac ralipton modi Barbara. 

- Da- Omne animal eft fenfu praditum, è 
bi- Aliquis homo ejit amimal ; E. , 
tis. Aliquod fenfa praditum eft pet 
Da- Omne animal eSt fenfu-praditurn, - S 
ri- Aliquis homo eft paia: NEL S 
i. Alquis bomo eSt fenfu preditus. 

“Adeoque ( hanc convertendo fimpliciter ) o 
; iquod fenfu preditum eft bomo. t 

Similiter, Celantes elt detormatio modi Ce/arent ; fimpliciter convertendo conclufionem. 

Ce- Nullum animal ef feufu vacuum, 

la. Ownis bomo eft antmal ; Ergo 
rent. Nulas bomo eft fenfu, vacuus. 

Adeoque. (impliciter convertendo coricluifiònem ) 
lunns fenfi vacante %/t homo: 

Ce- Nullum animal ef fenfu vacuuitiz, 
«lan- Ominis bomo eft' animal; Etgo * * 
| tes. Nidlum fenfu vacuum ef bomio. . 

Hi itagne tres modi, Baralip, Dabizisy Celantes, nibnovi.preftant aliud, quam quod pro di- 
reéta alain in pers Celarent, Darit, ejufdenì exhibeant Tione (iii La: 
tam ) ut videantur, rem bene ordinatam, aliquatenus. turbare ; adeoque modum indireBum 

* Sed in Zero, conclufio (.utpote pertica ris negativa ) non poteft converti ( alirer 
per. contra fitionem ) tn Creo {yllogifmus indireétus, Blei quo Kt cub. cea . 
tum feu detormatumsexhibeant ) fionem retinent, &. utramque Premi com 
vertunt, ealque tandem (quo videatur Syllogifmus in prima figura;.& indireus, ) tranf 
ponunt. Cumque,minor in Feriofit.partucularis Affirmativa, adeoque certo poflit in /par- 
ticularem Affirmativam converti ( unde habetur modus. 77:/e/ms0;:) quandoque etiam, vi 
materia, in Univerfalem affirmativam, ande habetur Zape/mo ;.) hinc, pro Zero, duos 
habemus modos indireStos Fape/m0; & Frifefimo ( feu Frifefomorum.) conclufivos quidem 
ambos,. fed fuperfluos, ut qui. nil alipd funt quam deformatio modi. Ferie. i 
Fe- Nallus homo eft razione deftitutius, . 
ri- Aligua animalia homines”; 
o. Aliqua animalia non'funt rasionè deftituta. 


Bric, Mine Rito: (he IR 

efm- Nibil ang i3 A Ergo 
o. Aliqua animalia mon funt ratione deflituta. 

Fap- Omnes bomines funt animalia, *. 

n: Nihil ratione a eft homo; Ergo 
o. Aliqua animalia non funt ratione deftituta. 


Cap. 8. : DeswModes Indirettis. 

Qui modi ( quales quales ) Conclufivi quidem funt ( utpote deformationes inodi Ferio 
fed fuperfluì, cum ri pla & citi probetur hi Fri . Sa 

Notandum item, Regulas-ante ‘traditas.de Prima figura (Majorem effe univerfalem, & 
Minorem affirmativam, ) non hic tenendas effe : Quippe contrarium accidit'in Frifefino, de 
utraque ; in Fapefro, faltem de minore. 

Notandum porro ; quanquam in /:/e/mo, prater Pramiflarum tranfpofitionem ( quo 
conclufio appareat indiretta, ) iran ceglie etiam convertitur ‘(quo videatur sol 
in prima figura) hoc tamen fa&tu neceffarium non elt. Sed modus indirefus non minus 
foret Conclufivus, fi neutra Converfionum fieret ; vel fi una tantum.  Unde proveniente 
modi indiretti, de quibus, qui nobis hos cuderune quatuor, omnino tacent. 

Si ( tranfpofitis premiffis ) newtra convertatur ; conclufivus adhuc modus erit indireftus; 
fed in quarta figura, ut Firemzo ; nempe fi mera tranfpofitio premiffaram cenfebitur mutare 
Modum: fi non, manebit adhuc Zero. : 

Si tantum convertatur minor in Zèrio (jam fafta Major poft tranfpofitionem ) erit mo- 
dus indire&us in certia figura, ut Frifemzo. ; 

Si tantum major in Ferio( jam fafta minor poft tranfpofitionem ) erit modus indireQus 
in fecunda figura, ut Z7refro. , 

Fi- Aqua animalia funt homines, 

A re- Nullus homo eft ratione deSitutus ; Ergo 

mo. eligua animalia non fint ratione. deffituta. 

Frif- Aliqui bomines funt animalia, 

em- Nullus homo eft ratione deStitutus ; Ergo 
o. Aligua animalia non funt rafione deStituta. 

Fir- Aligua animsalia funt ‘bomines ; 

efin- Nullum ratione deftitutum eSt homo; Ergo 
o. Aliqua animalia non funt razione deffituta. 

Qux quidem Forme fi conclufiva fint,erunt (cr sponda) non minus conclufivé 
Faremo, mo, Farefino, fiquando Materia patitur A pro 1 fubltitui; quamvisnon pof: 
fit ex I ineZerzo ( perconverfionis aut fubaltetnationis leges ).certo inferri A in his. Quod 
de Baralipton.& Hhpefino ante monitum ° 

Fa- Omnia animalia funt homines ; 
rem- Nulus homo eft ratione deftitutus ; Ergo 
o, Aliqua animalia non funt ratione deftitute. 


Frap- Ommnes homines funt animalia, 
em-.Nullus homo eft ratione defittutùs; Ergo 
o. Aligua animalia non funt rattine deftituta. 
Far-. Omnia animalia. funt “bomines ; 
efm- MNullum ratione deftitutum eft beso; Exgo 
. 0: Aliqua aniritalia non funt ratione deftituta: 
( Res adhue. evidentior foretin Faremo & Farefimo, ti, pro Avimal, fumeretur medium 
Rifibile, quo etiam in hisMajor fit vera. ) SR i 
Adeoque jam, ex uno Zero, fuppullulantur faltem O&o modi fpurii ; conclufivi omnes, 
fed fuperflui,.& merito reje&anci; cum unus Zerio pro his omnibus fufficiat. 
Parilismodorum fuperfoesatio, ex alzis item direttis Modis facile oftenderetur, fi hujuf 
modi deformatio fulticeret novis Modis procreandis. Hoc faltem monendum duxi; Nempe, 
Per nudam premiffarum tranfpofitionem, ex fingulis in fecunda figura modis diredtis; toti- 
. dem conftituentur indirelfi in cadem figura : ltemex fingulis in tertia figura dire&is, toti- 
dem orientur in.eadem figura indiredti : Ex fingulis item in prima figura’ direftis, totidem 
orientur indiredti in quarta; &, vice verfà, ex fingulis in quarta directis, totidem orientur 
indireéti in prima. riîbus fi accenfeanturalii ex leviculis mutationibus oriundi, numerus 
Modorum fine modo Kg a x sa ua 
Laudanda potius eft Ari is fagacitas, & mirandum ingenium, qui i - 
mentationes pasa ficad paucas niente formas, ut nulla fit (a Tube deo sig 
que non ad earum aliquam referatur. î 
Contenti itaque fimus trium figurarum modis quatuordecim dire&tis ; 
1. Barbara, Celarent, Darti, Ferto; —— 
2. Cefaie, CameStres, Feffimo, Baroco ; —— 
PA —— Darapti, 
Felapton, Difamis, Datifî, Bocardo, Ferifon. 
ui omnes, jam demonftrati funt, Conclufivi: Atque, in fo quique ordine, utiles omnes, 
ni: uam enim horum nonnulli ( vi aliqua adhibita) fupplaa palle pira ni 
( quod in variis Redugtionibus oftenfum elt:) Attamen, in illis pfis Modis qui,( qu ) 
formam 


. 


157 


158 


De:Quarta figura: |. Libi3. 

formam) videntur equipollentes ; Materia tamen stàlis effespoteftiut nunc hic, nunc ‘ille . 
modus, fit accommodatior, & pradicatio magis:naturalis; adeoquè neùter rejiciendus. 

Ideoque, inhujufmodi ratiocinio ; Omwes bomines funt fenfuprediti ; co quod fint ani 
malia ; ( fantque orinia anitralia fic pfedita: ) Adeoque quod non eft Jenfu preditum, non 
eft bomo. Et, quoniam Omnes, multo magis Aligui bomines funt fic praditi. Et quoniam 
omnes homines (imo, fi vel aligui, ) fiunt fenfu prediti; certum eft aligua fenfitiva (feu fen- 
fu preedita ) effe bomines. Et confequenter, Zerunm effe non poteft, Nibil fenfa praditum 
effe bominem; vel etiam Nudum bominem effe fenfu praditum: im, ne quidem aliguem 
hominem non effeiJenfi preditum, aut aligiid non fenfi prssa effe , bominem. Hoc 
totum ratiocinium non aliud effe dixerim, quam unum Syilogifmum in 2ardara. Quoniam, 
preter terminos quaftionis, ( Zlomines funt fenfu prediti, ) unicum affumitur. probationis 
medium, nempe Animal. Qui quidem Syllogifmus in formam redudtus, hic el. 

Ber: Omnia amimalia funt fenfu pradita, . 
‘ba Ommes homines, funt animalta ; Ergo 
ra. Omnes homines funt fenfu prediti : «7 

Reliquaque omnia, totidem funt pena queesin primaria conclufione continentur , 
( quod yult Ariftoteles cum docet, ejufdem Syllogifmi plures eflè conclufiones; nimirum 
casomnes qua in primaria conunentur ; ) indequeselicienda ( abfque' novo Syllogifmo ) 
per argumentationes propofitionales ( fecunda parte traditas ; ) puta, per Regulas Subalter- 
nationis, Oppofitionis, Aiquipollentia, & Converfionisj non adfcitonovo Medio. Nempe, 
à Conclufione generali, e2ves bomsines funt fenfu prediti, &quitur ( converfa per contra- 
pofitionem ) quod non eft fenfu praditum, mon eft bomo: &quidemà fortiori ( per Subal- 
ternationis regulas ) faltem aliguos bomines fic effe praditos : atque <hinc ( per fimplicem 
convcerfionem ) aut à primaria conclufione ( convertendo per accidens ) aliguos fenfu pra- 
ditos efie bomines': atque hinc ( per Contradiétoriarum un) falfum efey Nibil fenfu 
praditum effe bominem ; Falfum item ( utpote primaria conelufioni contrarium ) 2ViZum 
hominem ef fenfu praditum ; imo falfum efe ( ut cidem conclufioni contradittorium } 
faltem aliquem bominem non effe fenfu preditum; talfum item ( per Contrapofitionis regu- 
lam ) aliguid non fenfu preditum effe bominem; Imo hac falfa eflè ( per regulam  Contra- 
di&oriorum ) utpote anteprobatis Contradiétoria. Si autem non admittenda fint hujufmodi 
Supplementa, per Illationes Propofitionales; (ab ipfa propofitionis forma abfque novo me- 
dio ; ) pro fingulis hifce tot comminifcendi erunt novi Modi.. Quippe omnia hac, ab eif- 
dem premiflis, poflè ( faltem per faltum ) -inferri, certum eft. 





Car. IX. 
© De Quarta figura. 


Più ‘Tres Figuras jam memoratas, funt qui Quarzans aflignant, ( Galenicam vulgo di- 
A Qam, utà Galeno introduétam, ) in qua Medius terminus ( contra ordinem Prima fi- 
ura’) firPradicatum majoris & Subjeétum minoris propofitionis ; idelt Pre. Sub. pro Sub. 
Pre. ) cui allignant hos quinque modos ; . Ù 
Sunt Cadere, & Fedibo, Digami, Fegano, Balanique. i 
Regulafque aflignant duas; Quod fit Conche/io particularis ;' & Minor Afirinativa. Sed ab 
utrifque excipiunt Cadere. 
Sunt autem hi quingue Modi, iidem ipfi ( pr&miflis tantum tranfpofitis ) cum quinque 
Modis /ndire&is-in prima figura. a 
Sive enim fic arguamus ( & vocetur Zara/ipron ) 
Ba- Omne animal cft fenfu praditum 
ra- Ominis homo eft animal; Ergo 
lip..Aligquod fenfa praditum eft. homo. . 
aut fic, ( & vocetur, L4/2n7, ) . 
Ba- Omnis bomo eft animal, 
la- Omne once fenfia preditum , Ergo 
ni. Aliguod fenfa preditum eft homo. 
argumentatio plane eadem eft, cademque concludendi vis ; Nempe eadem' utriufque cum 
hacin Barbara. : 
Bar- Ommne animal eft fenfu praditum, 
ba- Oràinis homo eft Parcatizi Er ’ 
ra. Omnis homo eft fenfu predis. 
adeoque 


Cap. 9. De Quarta fiera. 
adeoque ( per converfionem ) 
Aliquod fenfa preditum eft homo. 
Item, five ficyin Celantes, 
Ce- Nuligni animal eft fenfu. vacuni 
lan- Omzis homo eft cata Ergo 3 
tes. Nullum fenfu vacuum ef bomo. 
— five fic, in Cadere. 
Ca- Omnis homo eft animal, 
de- Nullum animal eft Jenfu vacuum; Ergo 
re. Nullum fenfu vacuum eft homo. 
cadem utriufque argumentatio elt eum hac in Celerenz, 
Ce- Nullum animal eft fenfu vacuum, 
la- Omnis homo eft animal; Ergo . 
rent. Nullus bomo eSt fenfu vacuus. 
adeoque ( per fimplicem converfionem ; 
Nullum fenfu vacuum eSt homo. 
Similiter; five fic arguamus, in Dabditis 
Da- Omne animal eft fenfa preditum, . 
bi- Aliguis boro eSt animal ; Ergo 
tis. Aliquod fenfu preditum eft homo. , 


five fic, in Digami, 
Di- Alquis bomo eft animal, 
gam- Orzze animal et fenfu preditum s Ergo 
i. Aliquod fenfu praditum eft homo, 
cadem eft utriufque argumentatio cum hac in Darsi, 
Da- Omne animal eft fenfu preditum, 
ri- Aliquis homo eft animal; Ergo 
i. Aliquis boro eft fenfu praditus. F 
adeoque ( per converlionem fimplicem gra 
Aliquod fenfu praditum Fa homo. " 
Iterumque ; five fic arguamus, in Zape/imo. 
Fap Omznes bomines funt animalia, . 
efim- Nibil ratione deftitutum eft bomo ; Ergo 
o. Aliqua animalia non funt ratione deftituta. 
five fic, in Fegano. i 
Fe- Nihil ratione deftitutum e/t boro, 
ga- Ommnes homines funt animalia; Èrgo 
no. Aliqua animalia non funt ratione deflituta. si 
eadem utrobique argumenti vis cf. i 
Porro, five fic arguamus, in Fy/e/mo, 
Frif- Aliqui bomines funt animalia, 
efm- Nibil razione deftituzum eft homo ; Ergo 
o. Aliqua animialia non funt ratione deftituta. 
five fic, in Zedibo, 
Fe- Nibil ratione deftitutum eft homo, 
di- Aliqui bomines funt amimalia ; Ergo 
bo. Aligua animalia non funt ratione deftituta. 
eadem utrobìque eft i prantry Atque omnium quatuor, eadem cum hac in Fèrio. 
Fe- Nulli bomines funt ratione vacui, ‘ 
ri- Algua animalia funt bomines ; Ergo 
o. Aliqua animalia non funt ratione vacua. 

Nullus itaque apparet gine cur & illi figure Pritta Modi /udireBi, tum & hi Di- 
reéfi Modi font. Quarta, fimul admittantar, cum iidem fint utrique ; "Hoc eft, cedem: 
utrobique premifle ( fed tranfpofita, ) eedemque Conelufiones. Adeoque qui alteros admit- 
tunt, omittunt alteros.. . 

identur autem mihi confonantiuscum ratione loqui, qui hofce modos vocant Dire€tos 
figure Quarta, quam figurz Prima Indireétos. Non enim illa femper eft ( quod hi viden- 
tur putafle ) Major propofitio qua primo loco ponitur, fed in qua habetur major terminus 
Quzitionis, (five primo five fecundo loco ponatur, ) Minor, in qua minor terminus ; ut 
neutiquam immutet modum, premiffarum tranfpofitio. Facit quidem indire&um ordinem 
propofitionis ( hoceft, alium abeo qui praferibi folet ) fed Modum non immutat. 

Sed, five hoc five illo modo quis loqui malit, eadem ipfae rationes fuperius allate, pro 
rejiciendis modis Indirettis ( five prima five aliarumfigurarum, ) perinde valent pro omit- 
tendîs Figure Quarta modis ( utpote qui iidem ipfi funt; ) quoniam idipfum codem medio 

i * probabitur 


? 


179 


160 


aut fic, in Datift. 


De Quarta figura. Lib.3. 


probabitur Sua aptius & naturalius ) in dire&is modis figure prima, quod proban- 
dum ie ive in Modis indire&is five in quarta Suola : 

Objiciat forte aliquis ; eadem ratione rejiciendos effe fecunde & tertie Modos aliquam- 
multos, quoniam idem codem medio ( fed paulo coactius & vi aliqua fa@a ) probari poflit 
per modos aliquos figurz primx, Verbi gratia, quicquid in Darapri, Difamis, & Datife, 
probabitur, id ipfum ( aut quod ipfi xquipollet ) probabitur ( codem medio ) in Dardi. Pari- 
terque in aliis aliquot modis. To : i ; 

Arque hoc quadantenus verum effe, non inficiamur ; ( fed probavimus ipfi, ubi de Re- 
du&ionibus agebatur :) polfè idem codem medio fic probari. Sed id, non raro, fiet fatis 
coafte, &non fine violentia quadam ; locutionibus minus naturalibus & è communi forma 
loquendi magis remotis. Quo cafù, cum uterque modus adhiberi poffit, eum pratulerim 

ui aptius flust ; nunc illum prime figura, nunc illum fecunda aut teruz; ut uterque uti- 

fic& non area) Jem, Su ignas ( . 

- Verbi gratia ; tum vellem, lantias fenfitivas alignas ( utut non omnes) rali 
tales ina ef; mcdinmque adhibere Animal. Fi hoc in Darzi fic concludi ; ) 
Da- Omnia animalia funt feufu prdita, ° 
ri- Quedam rationalia funt animalia. Érgo 
i. Quadam rationalia funt fenfa pradita. 
adeoque ( per fim converfionem ) 
«dam fenfu predita funt rationalia. 
fed Minor & Conclufio, utut vera fint, minus tamen naturales, quam fi ficarguereturin 
Difamis ; RE 
ea Dif Quedam animalia funt ratione predita; 
am- Omnia animalia funt fenfitrva ; Érgo 
is. Quedam fenfitiva funt ratione predita. 
adeoque, hoc cafu, Di/amsis pratulerim. 
Si autem probatum vellem, Aligua animsalia e/fe rationalia, Mediumque probationis adhi- 
bere Zomnines ; potelt hoc in Difamis fic concludi, 
Dif- Quidam homines funt animalia, 
am- Omnes bomines funt rationales ; Ergo 
is. Quedam rationalia funt antmmalia. 
adeoque ( per fimplicem converfionem 
: Quedam animalia fant rationalia, 


Da- Omnes bomines gr ric 
ti- Quidam bomines funt animalia ; 
fi. Quedam animalia funt pu il 
aut fic melius, in Darapri. 
Da. Omnes homines funt rationales, 
rap- Omnes bomines lag animalia ; Ergo 
ti Quedam animalia funt rationalia. 
fed omnium optime, & maxime naturaliter, in Dari ; 
Da- Ommnes bomines funt rationales, 
ri Quedam animalia funt bomines ; Ergo - 
i. Quedam animalia funt rationalia. 
adeoque, hoc cafù, pretulerim Darz, pre Difamis, Datifi, aut Darapti. 

Siquis igitur ficarguerit ( fuccin&dé ) Quedam e ficive éfe ratiomalia, quia guedam ani- 
alia fic funt: Hunc dixerim fyllogitmum in Difamis, potius quam in Dati, quoniam 
illic aptius hoc concludertur. ; i 

Sin arguerit, rdam animalia efte rationalia, ut qui Flomines fint : Dixerim hune fyl- 
logifmum effe in ri, vel( filibet ) in Darapr:, potius quam in Difamis, aut Datifi, 
quoniam hoc illic aptius concludetur. i 
- Jdeogue, quamvis hi omnes poffint candem rem:eodem medio 3 id tamen natura- 
Liusfie; nunc in hoc, nuncin illo, nuncin altero ; ut omnes utiles fint, & non rejiciendi. 

Verum hoc non contingit in Modis Indireftis, aut Quarte Figura modis ; ubi predicatio 
femper eft coattior & minus naturalis ; ut ante fuerit in fingulis oftenfum. 


CAP. 


4 


Cap. 10. De Modis Propriss. 





i Car. X. 
De Modis Propriis. 


Uod jam conclufum eft ; Sufficere modos quatuordecim dire&os, in figuris prima, fe- 
cunda;, & tertiajam oftenfos, ( utpote ad quioruni aliquos rette referantur fyllogifmi 
omnes Conclufivi, ) adeoque tuto pofié reliquos omitti ; è plerifque Logicis adeizti 

folet; cum his faltem limitationibus; Si de folis Categoricis intelligatur ; atque, Si ex folis illis 
confiftant propofitionibus, qua vue cenferi folent aut Unive: aut Particulares. : 
Sed Petrus Romus, quique illum hac in re fequuntur, Arifforelem culpandum, fentiun 
odomnino omiferit ( uti ipfi putant ) SyZagi/imos Hypotheticos, & (quos ipfi vocant 
3%, ifrmos Proprios, hoc eft, quorum Premiffà funt Propofitiones 
i{mos dicunt ( & dicunt vere ) Syllogifimos effè Concly/tvos, atque in frequenti ulu ; adeo- 
Lf pera PERE ulpendom cenf Nogifi 
Ego autem ( qui Ar in neutris © um cenfeo, ) de Syllogifmis Hypotheti- 
cis SA di&urus, fuo loco ; de Syllogifmis Proprais feu Si Aia Ricopia Ù 


uod Syllogifmi qui premiffarum vel alteram vel utramque habent Stngularerz, & jure 


nt, & fepe foleant, in fingulis Figuris adhiberi ; nemo ( quod fciam ) negaverit. 

Ex quidem quoties premiflarum una tantum eft fingularis; de ca ( ut plurumum) am- 
bigi non folet ; cum è plerifque haberi foleat ea propolitio pro Parziculari, adeoque fvllo- 
giimi illi ad eos modos referri folent qui propofitionem Particularem in illo loco admittuats 
Adeoque hujufmodi fyllogifmum ‘ 

Omnes fideles juStificantur, 
Petrus eft fidelis; Ergo 
Petrus juftificatur. 
Syllogifimum in Dar dixerint ; atqae, ut talem, admittendum. 

Si autem utraque premiliàrum Singularis fit, aut faltem Major in figura prima vel fecun- 
da ; hic herent; quia cate Majorem particularem patitur dn prima aut fecunda, nec 
utramque premiffarum ullafigura =... . pre 

Adeoque cenfent, quo his cafibus profpiciatur, admittendos effe in fingulis figuris ( pre- 
ter Ariftotelicos quatuordecim ) «Aodos Proprios s pramiflàs habentes..Singulares ambas. 
Quales hi funt, de ‘ i > 

Meffias eft bominum Redemptor, 
lefus Nazarenus eft Meffias ; Ergo 
efus Nazarenus eft hominum Redemptor. 


ludas Ifcariotes, erat perfidus, 

Gili Ifcariotes, erat Apoftolus ; Ergo 

Unus Apoffolorum erat perfidus. , 
Verum hoc ab errore magno ( fed nimis communi ) ortum eft ; Propofitionem Stngula- 
rem, pro Particulari habenuum ; cum fitrevera Wnzverfalisy atque ut fic ab a ha- 
bita, ( qui propofitionem Wriverfalers feu radire, camidefinit, grando nibil Subjelti dccipere 
licet de quo non dicetur Preedicatum > ) & quidem quoties propolitionis Subjettum ef Indi- 
viduum ( adeoque partes non habet, ) neceflè eft ut. quicquid de eo dicitur ( feu aftirmando 
feu negarido ) Bicatitasba, de tito; nm &' ug, fecundum ‘partem e)us: ut pfopofizio 
Singularis, femper fit Wniverfalisi * |. nb» AE 
Guod Erroki primitus anfam déderit, hoccredo fuillè ; Zidividuum feu Vox frrgularis, 
(‘gie de arie contradiftinguitur ( indo&triha de Pradicabilibus, qua #9/fotels 
ion eft, fed Porpbyrit, ) voci comimani feu Univerfali (que de pluribus dicitur ; ) unde pro- 
rr Singalarem putaverintUniverfalem cHe non polle, fed Parzicalarem' ele” Sed 
iffingoendum ‘erat'initer parzibizdartme terminum & particilarem propofitionem. Atque ut 
terminus Univerfalis (feù vox communis, ut Z/omo ) potefteflè Subje&tum parzicularis 
propofitionis, ( cum feilicet predicatio elt' partialis desmzverfali fubjetto, ur Aliqui homines 


- lunt virtute praditi : ) fic de Singulari fubjeéto poteft ellè Uaiverfalis propolitio (cum 
linlcuoe totalis;, ut Sol fua luce fplendet : ) nia {hi ll quam Univer- 
falis, cum non fit locus fog pradicationi do -Subjetto, Ziu4ividuo:»vQua de ‘re Exercita- 
tioriem jam dudum confcripfi, Anno 1679, quam poftea typis' editam dedi, «An. 1643. Ad 

ener li diva lia fupereft dubitatio, quin hi omnes. fyllogifini 1 
Qui qui rror | natur ; nulla fu lu) quin hi omnes fy lo. 
cum fuum inveniantin Modis Acitorelici. o. 


4 ‘ade Sic 


lares. Quos Syl-. 


IGI 


162 De  Spgifino Expofitorio. Lib.3. 


Sic SPE. Que fe pl non elt in Dariî, fed in Barbara. 


Bar- Ommes erge ‘antary 
ba- Petrus eft i Ergo 
ra. Petus LA rl 


Eftque hic qui fequitur, non in Fei, fed in Ce/arent, ( quod Apoltoli argumentumeft, 


Heb, n. 5,6, 71 4) 
Ce- Nemo de tribu Fuda eft Sacerdos Aaronicuò ; Sed 
la- Dominus moffer ef? de tribu Fuda ; Ergo 
rent. Dominus soffer non eSF Aaronicus fia 

Ecpariter jodicandumi cit de aliis efufibodi, in quibus urna premiffarum et Univerfalis 
dé Subjetto fmgalari. 

Neque aliter, fi utraque pramilfartini talis fit; ut modo ifiemorati duo ; ( de Donzimo 
Mei & de Yuda ffcariote, ) quorum alter'eft in Birbara'; alter, in Dar psi. 

tque fek illi { Éamsijtrs dilti } Modi Proprii, {aos habent locos ‘in mi Ariftotelicis ; 

qioedii hacexempla ex Doswranso eranfcribo fuis quaque modis reftituta. 


Bar- O/favius efl bares Cafaris, 
ba- &go fum Offavias ; 
ra. Sum igitur beres Cefaris. 
Ce Antoniss non e/t filius Cefaris; 
la- Tu es Antomus ; . 3 
pai Non es igitar filius Cefaris. ; 
efilaus non eff pifus ab Apelle 
pasrpe] of pe mor hill” o 
E c. Alexander tale non “ pr aus. 
ca Cefar oppreffit. patriara, 
ef Ti 4 Maga bla patriam; Ergo .... 
tres. Tulius non ch Cefar. 


Da- Sirates i Phibfophus 


rap- Socrates eft homo; ra 
u. Quidam bomo cft YO ophas. 
Fe- Tberfites non eft Phi 
he: Therfites ef gr cri 
n. Recidam borno non eft ) Pifiphus. ‘ 
Non rorie pi hofce fyll hotis Modis opus eft: Sed Rami 
vertentiam mollius dixeris n= st: facefcebat n Pao novos opimbinioodi. iolees 


iftimantis propofitionem Singularem ( quam ille Pro P. 
elt revera caiteralia s (a opriam vocat) Particularem elle, qua 





Gab AL 
De SyMogifmo Expofitorio. 
EC folus eft hac in re Rams, cum, fuis; Sed idem alii' fenfifle, Ra 
N modi gioia, faltem in rertia figura, Ftindicnet quali à meri 


urta) ) exempla proponuntur poser propofitiomis que b; DR ambitus. 
tputa,. 


dl il Agfa: Qui Blogitmi È ci gg Sia 
i, ut Aygo) i t 
ary o nen 'uerunt fortes, da 5 Thor fiats diliqui non * BL o tac: 

nt ( breviter prolati ) in Fedapron. , Qi Sale i, 10 Seni e 


cerentur. paacpn o 


Dn i fin fe i Tyre an 


n Ut ee Aligiass At lei Fi rn 
e non ff vba :G 
{ oifA .tita09 tr 
ton. Rsdem” pg n fut ftt. 


&'d& “religiria fatittt."' nb lio e 
Non autem necelle ft, in Syllogifmis expofitoriis, utili Gange Single fi fi 


Cap.12. De inventende Mada, € Mediatermino, 
Individuum : fafficit fi minus generale fit id cui fubjungitur. . Verbi gratia, Agna 
virtutes funt difficiles, it Pestentia ©» Fo tianda : pi Mlupretea ni aria dirne 
les, utgue vitiis adbcrent. Qui fafius expofiti, have tibibunt formam, ©. r 

Da- Patientia eft difficilis, E 

rap- Patientia ft Vartus ; Ergo 

ti. Quedam virtus eft difficitis. 

Fe. Zoluptates cum vitiis connexa non funt dèfiderabiles;- © 

lap- Zoluptates cum vitiis connexe I) pini Eigo 

ton. Quedam Voluptates non funt defiderabiles. 


In i ap fyliogifmis non infrequens elt ( & videtur elegans} tranfponere pra- 
(9 - ' 
Nero fuit Imperator, oh ade 
Sed fuit tyraunus ; Ergo A 
Quid lam Imperator fuit tyranuus. NERE 5 
Xerzes fuit miles, i o NtEri i 
Sed infortunatas ; E hd di 
Suidam miles fuit în ratas.' ©. hi 
Sed hujufmodi tranfpofitiones ( five in his five.in aliis fyllogifmis ) non in Kro 
pei Modum : quippe idem Modus manet, cademque palin raigrntannt s 
da i n) al 


le 


ne habeantur propofitiones. 


Cas" > vira. 
De inveniendo Modo, & Medio termino. © © 


UM de Ayeftrone probanda conftat,& termino Af-di0qua prabetur: pro inveniendo 
C «Modo in quo fiat, Contiderandum eft, Quomodo polli: hie a nn gum 
vtrovis Extremorum in Queftione, commodiflime componi ( five-nSnbjefum five ut. Pra, 
does) ut optime inferviat probande Queftioni ; È fi plures occurrant Modi, feligen- 
dus eft ille qui potior videtur. Quod exemplo melius intelliggtur. aio 

Si probatum velim quod /int nonnulla assimalia-que pon funt rattene deftituta ; vel (tia 
vifitauiori forma proferatur ) Querdem aninalia non funt ratione defituta ;, Mediumque veli. 
adhibere Z75wtimes : Poteft hic medius verminus, cum Minori. As:ialia componi, vel utiPre» 
dicatum, ( Aligua animalia funt bamines ; ) vel ur Subjettum, ( Aigui homines, imo amnes 
hontines, funt animalia: ) & quoniam hxc polterior predicatio videatur magis naturalia 
(ubi vox generalior de minus generali attirmatur;«& quidem fortius, fi id univerfaliter 
fiat; ) hanc ( ut povillimam ) pro Minori feligo Omines bomines funt animalia. Porcitque 
idem medius terminus, cam Majori, razione deftizuta, difponi Negative (quod poftulat Qux- 
ftionis tenor ) vel ut Predicatum(_A46i/ razione deffitutum eft Homo, ) vel ( quod natura- 
lius videtur ) ut Subjedtum ( aligeis bono non eS?, 1mo rrudtis homo efî, ratione deffitutus ; ) 
hanc (ur potillimam ) pro Major feligo, MNu4di bosino eft.fatione deftitutas. Unde ftauim 
conftat, Syliogifmum fore in Aedapton. 

Fe- Nulli homines funt ratiome. deffityti, 
lap<-Oneres bomsimes funt antmalia» Ergo 
ton. Afigna animalia now funt rettone deflituta. 

Poteft quidem idemconcludi in Zerz/or, faripta minore particulari ( aligni bomuines fiumi 
animalia ; ) autin Bocardo, fumpta majore particalari ( aligri Sonzimes now funt ratione defti- 
tuti: ) fed vrriimque hotum efler; weitis: finumere quam liceret. 4 

Polîet item concludi { in fecunda figara ) “in Fei 3 Converfis pramiffis;(. Major 
pliciter; Minoré; per accidetts ; ) 

Fel- Nibil ratione deflitutum eft homo, 
ti- \Afgna anivnalia funt bomines i E 
no. “Afigna vbralia won funt ratione Setta 

Sed tum forent premifix minus naturales quam in Aefaprem 0. 

Sed in Baroco ( Hi vsna figtira ) concludi han port per ide Medium ; quia: deefler M2- 
jr Univerfals affirivativa ; quippe dici ‘non port Omnia animale fioi bommesi 

Et quamvis hoc dici pofler, 1 è (cumbmiverfali negativa) conelodi 1n Cefare, Aulla 
anbimalia funt varione deffitutà> ( ue multo migis Alga zon fit) aut in Camefres, 
Nallam vatione deffitutumieft animal, {Adcoque per converfionem, antinaleft-ra 
gione deffitutum ; &, multo magis, aligua non funi; ) Non tamen idtiét in Bardo {fumpra 

*Z3 minore 


\ 


163 


164. 


» «De Enthymate, Sorite;6c.. © Lib.3: 
inihorte particulari, que erat in Camé/fres univerfalis; } quippe tum concluderetur Alguod 
ratione'deftituttm non eft animal ; unde non. polîet (. per converfionem ) inferi, (quod pro- 


. bandumerat ) Aiguod- animal non €? deftitautum ratione ; quoniam particularis negativa 


non eft convertenda fimpliciter. 
Ba- Omne animal eft bomo, 
ro- Aliguod vatione deftitutum mon eSt. bomo; Ergo 
co. Ali ratione deStitutum non eSt animal. 
Sed poteft item in rio, idem codem medio fic probari. 
Fe- Nulli ‘bomines funt ratione deftitutì, 
ri- Aligua animalia funt homines ; Ergo 
0 3 i anisnalia mon funt ratione deftituta. 
At hic, Minor, eft minus naturalis quam in Fe/aprors. sul 
Ex propterea ( perpenfis omnibus ) quamvis poftit idem concludi, in Zerifon, Bocardo, Fe- 
Fino, & Ferio; eft tamen omnium potiflimus modus Fe/apron. 
Omitto modos ommes /rdîre/os fupra nominatos, £7/e/imo, Fapefmo, Firemo, Frifemo, 
Fapemo, Firefino, Faremo, Farefmo; modofque quarte figura dilos, Figano & Fedibo: 


* ut qui omnes non alii funt qua diStorum aliqui deformau. 


ariterque fiet in aliis cafibus, prout fagax diferetio facile judicabit, ubi de Que/fione ( fem 
conslufione ) conftat, & termino edito. p . 

Sed de invertiendo termino Zedio (‘qui data Queftioni conveniat ) fupereft difficultas. 
Quod fagacitati difputantis permittendum cenfeo. i \ 

Sunt quidem, apud Logicos nonnullos, Regula plures de Zuventione Medi termini: in- 
telle&tu fatis perplexe; quafi torquendis magis quam inftituendis tironum animis excogitate ; 
& vix quidem aut ne vix ufui alicui apte ; quibus itaque recenfendis abftineo. 

Sed ( ut planiflime rem exponam ), fumma omnium huc redit. Ex quantitate & qualitate 
Queftionis, feu Propofitionis probande , ftatim conftat, quibus Modis illa concludi poflit. 
Nempe A, folummodo in Zerbara; E, in Celarent, Cefare, & Cameftres : I, in Dorîî, 
Darapti, Difamis & Datifi;-(fcd & in Barbara, quoniam I includitur in A:) O, in A 
rio, Feftino, Baraco, Felapton, Bocardo, & Ferifon ; (fed & ineis Modis qua pro E aflig- 
nantur; quia O in E continetur.) Atque tum querendus eft (pro cujufque fagacitate ) 
terminus Medius qui Modoram debitorum alicui fit accommodus. . Nimirum, fi probanda 
fit Affifmaviva propofitio; querendus eft terminus medius qui cum utroque extremo con- 
veniat: Si Negativa ; "qui outm extremorum altero conveniat, cum altero diflentiar. Exem- 
pli gratia ; Quo concludatur O ( qua maximam admittit varietatem, ) Querendus eft ter- 
minus medius, qui vel cum Majore difèntiat & conveniat cum Minore, ( qui commodus 
fit în ferio, fefino, felapon, ferifon, bocardo , celarent & cefare;) vel qui cum Majore 
convertiat & cum Minore diflentiat, ( qui commodus fit in Zeroco & Cameftres :) Atque in 
aliis fimiliter utres poftalaverit. ( Ubi per Convertire, talem effè intelligo, qui cum altero 
difponi poflit in propofitione Afirmativa ; per Diftentire, fimiliter in propofitione Nege- 
tiva ; fiveut Subje@tum five ut Predicatum,idque vel Univerfaliter vel Particulariter.) Cum- 
que talis' excogitatus eft Medius terminus: de Modo conftabit per ante diéta. .. 





a 


C asp. XIII 


De Enthymemate,. Sorite, aliifgue Syllogif- 
. morum ‘Accidentibus. 


Der aliquando Syllogifmi, fecundum varias Circumftantias Accidentales ; inde- 


que obtinent peculiares Appellationes; deque eis ita aliquando diflerunt Logici, ac fi 
eflent alia, è “ina, argumentationis fpecies : cumtamen alia non fint, quam Syllo- 
gifini, talibus Circumftantiss induti. : 

— Sic Syllogifmus imperfette prolatus ( fubintelleta premiltarum altera ) Enrbymema di- 
citur. Cujusin argumentando non alia viselt, quam prout fyllogifini naturam fubit, pof- 
fitque ( cum opus ) in ea forma explicari. 

Quando utriufque premiffarum fubjeum eft Simpedare ( ut quod Nomen if to vo 
cant Grammatici ) Ramas Syllogifimum' Proprium appellat, & poft cum alii. fdem tertie 
Modos ( quam..ille primam facit, primamgue tertiam, ) contrate prolatos, Sy/o- 
giinos fimplices contrabfos vocat ( ut ivan foca modos, vocat Straplices Expli- 
catoi-);«Eofdemgue contra®Los, prefertim ubi Medium eft Sing vocant alii SyMegif 
mos Expofitoris:: De quibus ante diftum eft Ubi 

n5, di È - n 


r . è 4 . i o 
Cap.14. De Sylogifins Obliquis € Modalibus. 

Ubi plura rg Agra (catene inftar ) continuantur ( alterum in alterius confirmatio- 
nem ) Sorizes dici folet, feu Argumentorum acumulatio, ( coyriarà cwess Cumulus. ) Ut fi 
dicatur, Ommnes bomines funt animalia; & omna animalia funt viventia ( feu animata ; ) 
omniague fntmata, corpora; corporague omnia, pia venzel Ergo Omnes homines funt fub- 
Flantie : Tot hic accumulantur Syllogifini in Zerbara ( curte prolati ) quot funt intermedii 
termini ( nima, animaturm, i qui explicite prolati fic fe habebunt, 

Bar- Omme Corpus cft, fubflantia, Sed 
ba- Ozmnis bomo e pr Ergo 
ra. Omnis homo eSt fubftantia. 

Cujus minor probatur fecundo Syllogifmo, . 

Bar. Omne animatum eft Corpus, Sed 
ba- Ormnis, bomo eff animatus ; Ergo 
ra. Omnis homo eft Corpus. 

hujufque minor, Syllogifmo tertio, 

Bar- Omne animal eft antmatum, Scd 
ba- Omsnis boo eft animal; Ergo 
ra. Quamis bomo eft animatus. 

quz Syllogifmorum congeries, in Soritem colle@ta, probat Ommes Somimes( ut qui funt an; 
mialia, adeoque animata, & propterea corpora )elle Subflantias. 

Nonnunquam Liv sp Syllogifmo, ejufve propolitionum alteri, adharet( ut probatio 
fublidiaria ) appendicula quedam -( qua eft novi argumenti brevis infinuatio ) Profilo 
gifinus ( mesanarezicuàs ) diftus : ( pro quo male dicitur ab aliquibus pro/y4egifimus. ) 

Bar- Ommne vitium ( utpote malum ) e/?. fugiendum, 
ba- Ebrietas eft vitium ; Ergo ° 
ra. Ebrietas eft fugienda. 

Ubi, in probationem majoris, appendix addita: ( «spose male.) hoc in. fe continet argu- 
mentum, . . 

Bar- Ome malum ef fugiendume, 
ba- Ommne vitium cf malura ; 
ra. Omne vitium eft fugiendum. 

Idem foret, fi minori adhereret appendicula, puta 

Bar- Omne malum efi fugi 
ba- Ebrietas (ut quod vitium eft) e/? malum; Ergo 
ra. Ebrietas A ‘ugienda, 

Ubi infinnatum eft hoc fubfidiarium argumentum in minoris probationem, 

Bar- Omne vitium c/l malum, 
ba- Ebrietas eft vitium ; Ergo 
ra. Ebrietas eft sala, 

Totumque potett fic in breve compingi, Ebrietas ( wspote quod vitium eft, adeogue maluri,) 
eft fugienda. Quem Soritem dicas. . . 

( Idem dicas fi utrique pramilfarum talis adhareat appendicula. ) 

Qualis quidem Argumentatio, quamvis ( diftinéte confiderata ) fit.in plures integros Syl- 
-logifmos refolubilis, non tamen expeftandum elt Ls ongonne ejufmadi in communi. dif 
fertatione affe&etur ( fed elegantius abeft ) cum qu prefumitur vim argumenti breviter 
prolati fatis intelligere. 5 


Car XIV. 
De Syllogifmis Obliquis & Modalibus. 


Reter ante memoratas , aliz funt adhuc Syllogifmorum Crypfes feu Obfeurationes, 
p quibus (in communi loquela ) receditur è firiéo.S llogifinorum (in Modo & Figu- 
ra ) formulis : Sed eadem manet argumenti vis qua force omnia rigidiflime obfervarentur. 

Hue fpegtat qui Logicis dici folet È pig ex obliguis : quindo terminorum unus aut 
alter ob co se iam qua quidem Obligue "gra Ergpecmagii dee 
uando itionum Crypfibus tur: quodque ibi diftum cuam > 
dle Lomalbica. Talis mocde n 
. Bar- Cujufgue bominis voluntas ab intellelta regitur, 
ba- Plaro eft homo ; Lap 
ra. Platonis voluntas ab inteleGtu regitur. : 
De his, plures folent Regulz è Logicis tradi: Quales ha funt( & harum fimiles;) si 
i 


165 


166 De Sylogifmis Obliquis € Modalibus.  Lib.3. 

Si extremorum alter ( aut pars ejus ) oblique exprimitur in pramiflis ; eadem obliquitas 
{ra Syntaxeos aut Conftrudtionis ratio ) retinenda eft in Conclufione : Ut hic; esus ve- 

tas ab intelletu regitur. 

Si. medius terminus oblique exprimitur in altera premiffarum; èxtremorum ille qui cum 
eo conjungitur, parem obliquitatem fortietur in conclufione : Ut hic, Z/omznit in Majore 

. & Pilatonis in Conclufione. . 

Quarum loco hanc faltem obfervare tutum erit; ( que & in aliis cafibus ufui erit ; ) Per- 
pendat quis ( mente fua ) quid foret fi ( fublata Crypfi ) in ftriftam formam redigerentur 
omnia; Cui fi equipollet Cryptica locutio, res in tuto eri. - Quippe fic refolvitur Gram. 
matica Involutio, in Pradicattonem pure Logicam. Sic nimirum, 

Bar- Qualibet bomo e St ita matura conftitutus ut voluntas ejus ab intellefu regate. 
ba- Pilato eft homo; Ergo 
ra. Plato eSt ita natura conftitutus ut voluntas ejus ab intelleta regatur. 
Adeoque remota qua erat in Grammatica Syntaxi involuuone, connexio Logica glara ell & 
evidens ; & precedenti aquipollens. 

Quod frequentis item ufus eft aliis in cafibus. Nam caute diftinguendum ell, inter 
Grammaticam Syntaxin ( que fape eft fecundum varios variarum linguarum idiotifmos va- 
rie involuta ) È connexionem feu predicationem Logicam qua in argumento intenditur. 
Ur, in prefenti cafu, Subjeétam Majoris ( feu Cafus Nominauvus, qui dicitur, verbo pre- 
«fixus ) elt cajafgue borminis voluntas ; ejuique Predicatum ( quod de hoc fubjeîto affirma- 
tur) «5 intellelia regitur, few eft, ab intelle6tu divefta : Sed manifeftum eft, ab argumen- 
tatione, Subjettum'ejus Logicum, (.feu id de quo fit fermo ) eft ( non Cuju/gue voluntas, 
fed ) Quilibet Berzo ; & Predicatum, ( feu quod de eo dicitur, ) volitas ejus regitu ab in- 
tellefu. Et Conclufionis fubje&tum ( qui eft Minor terminus ) elt P/zto ( non Platonis ve- 
luntas,) atque de Platone concluditur quod voluntas ejus regitur ab intelleFu, ( qui dt que- 
ftionis terminus major, feu Pradicatum ; ) mediufque terminus eft Zero. Dixi, ad arge- 
mentatione manifeltum eft, hoc intendi : Nam, fi formam verborum fpeitemus, feu Gram- 
maticam Syntaxin, capax erat ea major propofitio, diverfe Refolutionis Logica ; fed, ex 
argumentationis fcopo, manifeStum ell hanc elle debitam refolutionem, hoc in argumento. 

Sylogifinus Modalis, dici folet in quo propofitionum una aut plures Modales funt. Qua- 
rum quidem propofitionum cum magna fivarietas, Quatuor tamen 04 folent hic è Lo- 

icis confiderari ; Nece/farium, Impoffibile, Poffibile, Contingens. De quibus cum alibi 
. fa fit fufius, nonerir opus hic. multa dicere. Quoniam hi, revera, non tam farrzam 
Syllogilimi, quam szateriam fpetant 

Nam quantum ad Syllogifmi formam ( prout effe dicitur in 2040 & Figura, ) confidera- 
tur modalis propofitionis Diam folummodo, non 4odus. Moduique folummodo fpe&tat 
fyllogifmi materiam; hoc eft, propofitiones ipfas; an & enus vera funt. (Cave au- 
tem hic confundas Modum SyMogi/mi; cum odo propofitionis Modalis. ) Cum enim veri= 

‘tas conclufionis (quatenus.à premiflis infertur ) dependet à veritate premiffarum, ( dum- 

Y modo Syllogifmi forma jufta fit :) Modificati qualibet. Augmenzaziva feu contrmativa 
( utcerzumz cfi, neceffarium eft, &c. ) Eft confirmativa Conclufionis ; non quantum ad For- 
mam fyllogifmi ( qua femper illativa eft feu conclutiva, modo debita fit, ) fed quantum ad 
materiam, feu veritatem premifiarum; qua eatenus illative funt, quatenus vera : Pariter- 

ue Modificationes Dimsimative utpefiio fortaffe, & ) Minuunt certitudinem conclu- 
fon. Quippe fi premifiarum altera dubia fit, feu tantum po/fidilis, probabilis, aut verifi» 
milis; non major elfe. poteft certitudo conclufionis quatenus hinc inferende. Potelt forte 
aliunde certa elle ; fed nonhinc. Sic fiquis arguat, 
Bar- Pbilofophi funt fapientes, 
ba- Socrates erat Philofophus ; Esgo 
ra. Socrates erat fapiens. 

Hic, modo certum fit utramque premiffarum veramefle; certum eft de conclufione (eo 
uod forma vernelta fiato, peli) gone, dubia fit major (anommes Pbilofophi fuerint 
‘apientes ) dubia erit & conclufio; five ca modificatio exprefla fit, five non fit. Adeoque 
fi major fuerit, Omnes Philofophi /an? ( fron) fapientes , aut pre/umuntur effe Ga 
pientes : idem de Socrate (modo fit Philofophus ) probabile elt, aut prefami potelt. Sì au- 

tem ‘aliunde certum fit eum fuifle fapientem ; non tamen id hinc probatur. ; 

Regula de SyMogifino ex Oblignis, etiam hic fere locumhabent : faltem huc facile accom- 
modentur. DSi, 

!- Jam'vero, t Syllogifimus ubi premifiz certa funt ( notequefic effe ) conclufionis in- 
ducit firmam Sb: ficubi faltem altera eft dubia, inferre tantum poteft opimionere , cam- - 
que co plus minufve dubiam, proutita funt pramifix aut harum altera. 


CAP. 


Cap. 15. De Induttione & Exemplo. 





Cap. XV. 
De Induttione € Exemplo. 


D U & adhuc reftant Argumentationum forma, hic recenferi folite: Zadulio & Ex. 
emplum. Que quidem, ut plurimum, incertami dubiamgue faciune probationem; fi, 
tamen fatis Probabilem. Non poffùnt utique reputari perfetti Syllogifmi ( nifi cum Ze 
dultio piena et, ) quia non Agumentationis perfe?e forma. Quatcnus: autem fant Ar- 
gumentative, eatenus fune Syllogiftice: Et prout funt imperfetta argumentationes ita funt 
( & in eodem grad) imperfecti Syllogifmi. Ur nonfit opus aliam hinc inferre Argumenta- 
tuonis fpeciem è Syllogifmo diverfam. 3 

Inducho eft Argumentationis feu Syllogifini forma, qua probatur quid verum effe de 
Generali quopiam, ex èo quod verum fit de Particularibus omnibus fub eo generali conten- 
tis ; faltem de tot horum enumeratis, ut credibile fit de reliquis item eflè verum. 

Et quidem fi Enumeratio plena fit, fyilogifmi perfefti vim haber; Utpore fiquis arguat 
Planetas omnes excepto Sole, lumen à Sole mutuari: oltendendo id ngulatim de Sarurno, 
Fove, Marte, Venere, Mercurio, & Luna. Eit enim Syllogifmus in Darapri, in hac forma, 

Da- Saturnus,Fupiter. Mars, Venus, Mercurius, & Luna, lumen è Sole (Jeparatim ) 
matuantur ; Sed 
rap- Zi funt, omnes planeta excepto Sole ; Ergo 
ti. Omnes pea, excepro Sole, lumen è Sole ( feparatim ) mutuantur. 

Siquis objiciat, hune non efle legiumum in Darapti Syllogifmum, eo quod Conclufio- 
sia Bai Univerfalem : Dicendumerit, hanc Univerfàlem ( qualis qualis eft ) eflè Uri 
verfalem ColleGtivam ; qua Singularis ett. Eltque vox Omnis hicloci (qua dici folet) pars 
Categorematica; utpote pars termini Minoris ( ut ex minori propofitione liquet :) qui hic 
eft ( non Planeta, ted ) Omnes Planeta ( excepto Sole,) feu tota collettio religuorum ( ex 
cepto Sole ) Planetarum » qua CoZeio unica eft; adeoque conclufio S'xgularis. Que qui 
dem ( utfingulares alix ) quamvis fit ( ut fupra oftenfum eft ) propoliio Univerfalis ( vi 
materie ; ) non tamen talis ut non pel: ellè conclulio in tertia Figura. Quippe in tertia 
figura, quoties Minor terminus feu Predicavum minoris propofitionis ( adeoque fubjeétum 
conclufionis ) eft quid fingulare, neceflè elt ut conclufio ea fit ( vi materia, non torme, ) 
ejufmodi Univerfalis. 

Idemanteoftenfum eft in pauciori numero, ° 

Da- Cefar A Bibulus confentiunt, 
rap- Cefar © Bibulus funt bini Confules; Ergo 
ti. Bini Confules confentiunt. 

Eftque ca Enumeratio particularium, haudaliud quam ipfum generale aliis verbis prola- 
tum, feu ipfius exegeticum.  Puta Cefar & Libulus idemaliis verbis ac bii Confiules (cì Sio, 
the two.) Adeoque quod verum elt de alteris, etiam de alteris verum erit. 

Si autem ZDarapti minus placcat, potelt idem per fimplicem minoris converfionem ( que 
in pradicacionita identicis five reciprocis femper admittenda elt) ficin Barbara proferri. 

Bar- Cefar & Bibulus confentiunt, 
ba- Zini Confules funt Cefar > Bibulus, 
( feu, iidem gui Cefar & Bibulus ; ) Ergo 
ra. Bini Confules confentiunt. * 
Eademque forma argumentationis erit cum hac, 
à Bar- Zirgilius eft Poeta, 
ba- Maro eft Yngilius, ( feu, idem qui Virgilius,) Ergo 
ra. Maro eft Poeta. - 
Aut hec etiam 
Bar- Zirgilius & Ovidius funt Poeta ; 
ba- Maro & Nafo funt Virgilius & Ovidius, 
( feu, sidem qui Vrgilius & Ovidius ; ) Ergo 
ra. Maro & Nafo funt Poeta. 

Indu&ionem igitur dicas, fyllogifmum vel in Darapti vel in Zerbara, ( cum enumerata 
particularia idem fintatque omnia : ) Malim tamen, in Darapti; quoniam aprius diftu vi- 
detur, Cefar & Bibulus funt bini Confules, quam Bini Confules funt Cefar & Bibulus, 
(quamvis neque hoc inepte dicitur. ) Sic nempe, 

Da- /i confentiunt, 
rap- Zi funt Omnes; Ergo 
ti Omnes confentiunt. 
; * Aa Vel 


167 


168 


De Induétione & Exemplo: Lib. 3. 


Vel fic; ( &videbitur Syllogifmus Zx obliguis, in Zerbara,) 
Bar- Hi funt omnes, 
. ba- Zerum eft de his; Ergo 
ra. Verum eSt de ommibus. . 
Sed etiam hic eît in Darapri. Nani omnes, quanquam ultimo loco ponatur, eft tamen con- 
clufionis Subje&tum ( non Pradicatum, ) nempe id de quo dicitur, verum effe ; adeoque mi- 
nor términus Syllogifmi. Quod, fi Crypfin tollas, ftatinì patebit, in hac forma ; 
Da- Zi funt, tales ut de quibus verum cft, 
rap- Hi funt Omnes; trgo 
ti. Omnes, funt tales ut de quibus verumeft. © 
Atque ita fe res haber in Indulionibus ommibus ( Aftirmativis, intellige,) ubi enumeratio 
plena eft & perfetta. a ; . ne 
Idem fiet fi, enumeratis aliquot, reliqua voce aliqua colleftiva infinventur. Puta, fi, 
pro enumeratis omnibus minoribus planetis, dicatur, Luma, Z'enus, Aiercurius, Ceterique. 
Nempe, fî de Cereris illis res pariter vera fi «=_= ì : î 

Sì Indu&tiofuerit Negativa : Idem de 2/apron intelligendum erit, quod (in Affirmativis) 
dicitur de Darapri. Puta i . i . 

Fe- Negue Saturnus, neque Fupiter, neque Mars,neque alius quifpiam mintrum 

lanetarum, /plendet fuo lumine ; 
lap- Sed Sr Jara, Mars, caterique minores, funt preter Solem Planete 
omnes; Ergo 

ton. Nu/lus Planetarum, prater Solera, fplendet fuo lumine. 

Atque flc in aliis, ubi propofitio Negativa per Inductionem probatur. 
ndugtiones hujufmodi (tum Affirmative tam Negativa ) frequenti ufu fune ( ut alibi, | 

fic) fpeciatim in Demonftrationibus Mathematicis, ( qua, ex omnibus, cenferi folent abfo- 
luuflima.)  Nimirum; Ubi, Propofitionis Univerfalis enumeratis calibus omnibus, pro- 
batur verum effe de fingulis cafibus quod affirmatur ; indeque concluditur, verum effè de 
omnibus. Exempli graua : Zu omnibus Triangulis Refilinets, tres fimul anguli equantia 
duobus reéfis; Demonftrabitur oftendendo, quod vers doc ef in Reffanguhs; verume 
in Obtufangulis ; verum item in Acutangulis ; ( funtque bi, cafus omnes Triangulorum Re- 
Gilineorum ;) Ergo, Znomnibus Triangulis retiliners verum eft. Similiter ; Ubi (Nega 
tive) probant quid, Negue majus efle, neque minus effe, Ergo, Non effe inaguale. 

Idem fit in Dilcremale, & Syllogimis Diftributivis, ( de quibus pott dicetur : ) ubi, enu- 
ineratis cafibus omnibus, probatur de /ingwlis, autef@ quid, aut mon efle; indeque conclu- 
ditur de omnibus. Que quidem Argumentationes ( utut id notari non folet, ) non alia funt 
quam Zudultiones. 

Verum, fi particularium enumeratio fit imperfe@ta, aut adjun@a particula colleBiva 

qua ceiera comprehendat ) fitex probabili rantumconjettura, adeoque incerta, ( qua eft 
plurimarum Induétionum conditio ,°) Conclufio conjeéturalis tantum eft, aut probabilis, 
non omnino ‘certa. Atque per unam {quam vocant) /u/fantiam in contrarium, everti- 
tor. 

Utputa, fiquis arguat, Cornazis be/fiis omnibus deefte dentes fuperiores; co quod fic eft 
in Love, Ove, Capro, nec fecus iena fcimus ) in cereris ; Ergo (quatenus faltem 
fcumus ) #1 omnibus. Conclufio haec certa non eft, fed faltem verifimilis; non pro defetu 
forma Syllogiftice, fed pro incertitudine materie, feu veriratis prem@tarum.  Pofiibile 
enim eft ( quamvis id nefciamus) ut in altis quibufdam fecus fi. Et vel una in contrarium 
Inftantia evertit probationem. . 

Sic fiquis, Planetas omnes mutuato lumine fplendere, Induftione probatum cat, quia fic 
eft in Luna, Venere, Mercurio, ceterifgue. Evertitur probatio, oftendendo id nonfic elle 
in ommibys cateris; quia non in Sole. Et quidem, licetid in Luna, /enere, Mercurio & 
Marte, ex phafibus crefcentibus & decrefcentibus ( Telefcopio infpettis) fatis  probetur ; 
non tamen id confpettum elt in Sarurno & ove. Eft tamen (cadem analogia ) È illis eti- 
am credibile : &, de Jove faltem ejufque fatellitio, conftat ex Ecclipfibus Circum-Joviali- 
um, Jovifque è Circum-Jovialibus faftis. ( De Sazarno numquid tale haftenus obfervatum 
fi, nondumaudio. ) Sed, quicquid de his fit, S0/fs faltem inftantia evincit, non omzes 
Planetas mutuato lumine fpiendere. 

Quodque de Imperfelta Indudtione diftam eft; id de Zxerspl, è fortiori verumeft. Ni- 
mirum, quando loco plene enumerationis particularium ( ad probationem Univerfalis ) 
per Unum aliquod particulare (aut forte pauca ) oftenditur verum etfè quod dicitur. Quod 
quidem probabile facit ( idem fimili cafù accidere pe quod prefenti cafu contingit ) id 
autem certo fore, hon probat. Non ob forma: defèftum, fed ob incertitudinem materite. 
Quippe hoc folo mititur fundamento, Quod wro cafte contingit, td alio cafm fimili, mom eft im 
probabile ( fed verifimile potius, & merito expelandum, ) ut paviter contingat. 

Sic illud 7ezebelis minitantis, 2 Reg. 9. 31. Num Zimri pacem babuit; qui dominum cc- 
cidit fiuum? Ubi vis argumenti hecelt, ( in Barbara. ) 

Bar- Sued 


Cap.16. De SyZagifmi Hypotheticis, &c. 


Bar- Quod de Zimri falum eft qui dominur occidit fuum, id (merito expettes ) 
tibi continget, Jehu, qui occidifti tuum.- @ 
ba- Sed msale perut Zimri qui dominum occidit fuum ; 
ra. Ergo( merito expettes ) sw male peribis gui occidifti tuums. 
Ubi fi major abfoluta fuiflet, ita foret &conclufio, ( atque fic torte intelletum vellet Je- 
zebel dum minabatur i) cum vero ea dubia fir.& conjetturalis ( five incertitudo illa infi- 
nuetur, five non, )ficeft & conclufio : Quod de Modalibus fyllogifmis ante oftenfum eft. 

Que igitur in imperfeltis Indultionibus, aut Exemplo (qua ipfa eft imperfesta Indu- 
Qio ) contingit Argumentationis imbecillitas, nonà forma fit ( qua Syllogittica eft ) fed ab 
incertitudine materia ; quam hic non refpicimas, de forma argumentationis intenti. 

Utraque tamen Argumentatio ( utut incerta propter incertitudinem materie ) magni ta- 
men ufus eft & frequentis. 

Inveftigationis, precipuum eft Inftrumentum.; ubi particularia examinando & obfer- 
vando, pervenimus ad univerfalium cognitionem, quam inde colligimus. - Atque huc ten- 
dit ( qua dicitur ) ‘imentalis Philofophia. Quanquamenim, in ordine Nature, pro» 
ceflus fir è Caufis ad El : inordine tamen cogmitionis, proceditur ab ettedtis obfervatis, 
ad inquifiuonem caufarum. Et quidem, in Magnetis effc&libus jam notis , nifi obfervatum 


ante fuiffet (idque cafu, credo, primitus,.) quod Magnes ferrum alliceret, atque refpiceret, 
Septentrionem : nemo id, ex magneus natura cognofceret, aut fufpicaretur. quidem. Pari- 


terque in multis aliis. : : A 
n rebus Prudentia gerendis ( five in Politicis, fivé Oeconomicis, five Ethicis, autetiam 

rchus pescnerg Ezxempla corum que ante contigerunt ( quamvis - haud inde certe con- 
cludas quid poft futurum fit ) precipuus dux eft in détionibus noftris dirigendis, Ubi enim 
varietas cafuum & accidentium qua certo pravideri non potlunt, magnam inducit incertnu- 
dinem prafagiendi : ea probabilitate contenti fimus necefle eft, quam rei natura patitur ; 
nempe, quid cum ratione expeftandum eft ut probabiliter eventurum, potius quam quid 
certo continget ; atque ad cam normam aéhiones noftras dirigere. 

In Hiftoricis item, i sty ni rebus Juridicis, ( ubi in rem Z287 inquiritur, ) vehemens 
Prefumptio , «& magna rei Probabilitas ( abfque infallibili probatione ) rebus determinandis 
plerumque fufficit; &, in rebus dubiis, major probabilitas minori pravalet. 





Cap XVI 
De SyMogifms Hypétheticis ; Conditionalibus, 
Temporalibus, & Localibus. 


Yllogifmi qui dici folent ni meriasid ii funt in quibus Propofitiones. ( una vel plures ) 
S funt Hypothetice. Per /yporbeticas intelligendo non illas folum qua funt ftriéto fen- 
fu Hypothetica, feu Conditionales ; fed qua: altis item modis funt compofita : ficut fupra 
ofteniumelt. 

Quique propofitiones fuas omnes habent hypotheticas, dici folent Z/yporBezici puri : fi 
unam aut alrona; rei Fiypotbetici. a 

De his autem, A4ri/fote/em magna infimulant culpa, utalii, fic prefertim Remus quique 
illum fequuntur: co quod, prater Cazegoricos ( quibus folis infervire putant Modos & Figu- 
ras Ariftotelis ) de fyllogifmis F4ypotheticis omnino non folicitus videtur : Qui tamen ( in- 
quiunt) & magno & frequenti ufui funt ; ( atque abipfo Ariffotele frequenter adhibiti; ) 
non polfunt autem ad fuos Modos & F ta referri. > i 

Ego autem, Quod bono ufui funt hi Syllogifmi, ultro profiteor : Quod autemad Arifto- 
telicos Modos & Figuras referri non poffint, hoc Nego; atque à Ramo fuifque, hac in re 
erratum credo. ì x 

Et quidem, quantum ad horumaliquos, video. Rrmifasipfos haud gravatim permiflu- 
ros, ut co referantur. Exempligratia, hujufmodiHypotheticum ( qui perus dici folet ) 


Si Socrates eft animal, Socrates eft fetifu preditus ; 
Si Socrates eft bomo, Socrates € ; Ergo 
. Si Socrates eft bomo, Socrates eft fenfe: praditus. 
huic in Zarbara quipollere volunt, 


Bar- Omne animal el fenfia preditum, 
ba- Ominis bomo eft pai 16 Ergo 3 
ra. Omnis homo eft fenfu preditus. ‘ 5 . 
adeoque Socrates , fi domo fit. Splefqne Ramiflas reperio hujufmodi Syllogifinos, pro 
Categoricis, diferte admittentes. i ‘ x 
*Aa2 . ut 


169 


170 


De Sylogifmis Hypotheticis;;. Lib.3: 

Aut etiam hujufmodi ( qui‘ eft partim hypotheticus ) 

Si homo eSt, eft animal ; 
Sed bomo eff, Ergo £/? animal — ve 
huic xquipollentem, (livein Darz, ut volunt illi; feu potiusin Zerdara ; ) 
Bar- Omsnis homo eft animal, 
ba- Socrates eft ; Ergo 
ra. Socrates eft animal. 
Aut etiam hurnc, 
Si bomo eft, eSt animal; 
Sed non e? animal: Ergo mon eft homo. 
huic aquipollentem ( five in Zaroco, Dip in Cameftres ; ) 
Cam- Omnis homo eft animal, 
ef Hic non eft animal; Ergo 
tres. Hic non eSt homo. 
Atquein aliis fimiliter, ubi duo membra Majoris Hypothetice, commune habent fubjeum. 

Ubi autem fecus eft (ut in hac, Si So/fplendet, dies ef, ) non video quod hujufmodi ad- 
mittant Aquipollentiam. — : . 

Quod largiuntur, ego imprafentiarum accipio. di pesta non putem hanc i) Slo 
cam Si bomo.eft, tum eSt animal, huic perfette equipollentem Univerfali ; Ommis eft 
animal. Nonenim (in cadem forma ) perinde valeret, .Sî Ebrietas fit vitium, eft fpecjes 
intemperantie ; atque, Omzne vitium efi fpecies intemperantia. 

Credo etiam non difficulter hune etiam admiffuros eflè pro Categorico (five aquivalente) 
Omne animal eft fenfu preditum ; 

Si Bucephalus eft Equus, Bucepbalus e/? animal; Ergo 
Sì Bucephalus eft Equus, Zucephalus e/? fenfù praditus. 


Omne animal eft fenfa preditum, PRG 
Bucephalus (fi firequus ) e/f animal; Ergo 
Bacephalus (fi firequus ) e/t fenfu preditus. 
Vel etiam fic, 
Si Equus eft animal, ef? fenfu preditus, 
Sed Zucepbalus eft Equus ; Ergo 
N Si Equus elt animal, Sucepbalus e/t fenfu praditus. 
Suntenimhi omnes, ejufdem nature cum «Modalibus, &Syllogifmis ex Obliguis; eafdem- 
que cum illis regulas admittuht. Eftque /odifcezio quedam feu Qualificatio propofitionis, 
hxc annexa Conditio. 3 

Quos autem hic potiffimum intenduvt Logici, { cum Syllogifmos, Hypotheticos omiffos 
conqueruntur, ) illi funt quorum Major eft Hypothetica; Minor vero & Conclufio propo- 
fitiones Categorica, 

Tales autem, in communi ufu, notari folent hi Quatuor : Condizionales duo ( fub quibus 
Temporalem & Localem comprehendo ; ) Disjuneirous unus ; & Negativus Copulativus , 
quem alii vocant ( fed parum refte ) Disjunlivum fecundum. 

Syllogifinus Conditionalis, ( feu hypotheticus proprie di&us, ) Majorem'habet Conditio- 
nalem; qualis hc, 

Si Sol ortus eSt, dies of È 

Unde duplici forma arguunt. Ve lo antecedentera ( five affirmativa fit five negativa ) 
ut ponatur confeguens ( five affirmativa fit five negativa : ) quam vocant Conditionalum for- 
mam primam ( Ramus, SyZogifmum Connexnm primum vocat ; ) puta, 

Sed Sol. ortus eft;.. 

Ergo Dies cft. : 
Vel so/endo Confequentem, ut tolatur antecedens ; qua eft Conditionalium forssa fecunda 
(-Ramus\SyMogifmum connexum fecundum vocat;) puta 

mon eft dies ; 

di Pan Sol mon eft ortus. Pi cast 

i.ponere & tollere potius dicimus quam affirmare & negare, ut ab ambiguitate caveatur : 
Nam ponere colino eft slo nsgare ( modoea fit negativa ) & falle eft Tal 
mare. Ut, fi diceretur, Si So) mon oritur, ‘non eff dies ; Ubi, pofitio antecedentis (./0/ non 
oritur ) elt negativa, & fublatio confequetitis ( dies e/f ) elt'affirmativa. 
fina us hifce, fubjungo (utejufdlem plane nature ) fyllogifmos Temporales & 

S. 
Temporalis în prima forma, hic eft, 
sit Quando Sol ortus eft, dies eft, 
Sed .Sol'ortas ef (feu Fam Sol ortas éff;) 
Ergo, Dies ef, (fcu Fam dies ef.) 


Aut fic 


In 


li 


Cap.16. Conditionalibus Temporakibus € Localibus. 171 


:.In fecunda forma ; 
Quandò Sol ortus eft, dies ef: " . 
Scd non eff dies (feu Fam non ef dies;) 
, Ergo Sol mon eft ortus, (feu Fam Sol non eft ortas.) 
Localis, in prima forma; + 
Ubi Sol ortus eSt, dies ef; 
Sed bic Sol ortus eft ; Érgo 
Hic dies eft. 
In jfecunda forma; 
Ubi Sol ortus eft, dies eft; 
Î Sed sic non eft dies ; Ergo 
Hic Sol non eft‘ortus. 

Hosego non ut novas Hypotheticorum formas adjungo, fed ut fub Conditionalibus com- 
prehendendos ; cum quibus ejufdem funt Nature. 

Horum pofteriores ( Locales duos, ) Ramas, cum fuis, admittunt pro Categoricis. Eo 
quod in Atumptione habetur, non fimpliciter So/ortas e/t, aut Non eff Dies (or in Cm 
ditionialibus & Temporalibus ; ) fed Htc Sol ortus eft, & Hic non eft dies, ( utpote de certo 
Ibéò.' ): Atque in tonclufione fimiliter. ‘ 

Temporales autem, ( cum talem non prefixam habeant, in Aftumptione & Conclufione, 
additionalem particulam ) ad Corditivnales referunt, nec pro Categoricis admittunt. 

* Non advertentes, vocem 246 feu jarz ( utur non exprelfam ) in fignificatione verbi 
inclufam. Quippe Diese/?, aut So/ oritur ; tandundem eft atque Jane dies ef, Jam Sol ori» 
fur: Atque/ Non eft dies, Sol mon ortas eft; tantundem atque "= non eft dies, Fam Sol 
rionortas ef. Qua quidem fubintelletta vox jam, fi exprimatut; tantundem facit fam in 
Temporalibus, & 4ic in Localibus. 

Idem evidentius eft fi de alio quam prafenti tempore fiat fermo ; puta, 

Sed jam ante boram, Sol ortus erat ; 
Ergo jam ante boram, dies crat. 

Etquidem, hoc in cafù, ( ubi applicatio fitad particulare aliquod tempus, ) etiam Ramzi- 
te admittune Temporalium eandem rationem efle & Lòcalium; adeoque pofle Temporales 
item pro Categoricis haberi. * 

Hiypocheticos ftriéte fra fen Conditionales; & Temporales item ubi affùmptio 
{ utin Conditionalibus ) eft indefinita; pro Categoricis ( aut his aquivalentibus ) non ad- 
mittunt. 

Egò autem omnium eandem eflè rationem exiftimo; omnefque pro Categoricis habeo, 
quales funt Spia ex obliguis diéti, aliique Cryptice prolati. Quod ut clarius pateat, 
pro Ubi fubflituas Quo loco ; pro Quando, Quo tempore ; pro Si, Quocafs: aut (quo pateat 
effe, utoportet, major univerfalis ) Quorungue loco, Quocungue tempore , cafa ; 
f&u Orani loco quo, Omni tempore quo, Omni cafù guo. Eritque Major univerfalis ( affir- 
mativa aut negativa, prout contigerit, ) in Prima figura, al la primis; in Secunda fi- 
gura, pro fecundis. Minor autem ( qua hic indefinite ponitur ) potelt elle vel Uriver/als, 
vel Particularis, vel ( qui eft Univerfalinm cafus unus ) Singa/aris, prout cafus contigerit. 

"In: Localibus fic, c& Di A dies hi 

Bar- Ubicuni Cu omni ol ortus eft, dies eft ; Sed 
ba Ubigue. (teu omni loco ) i rdloh; ia da 
ra. Ubigue (feu omni loco ) dies eft, 

Vel *Da- Ubicungue &c. Sed 
ri- Alicubi (feu aliguo în loco) Sol ortus ef; Ergo 
i. Alicubi ( few aliguo in loco) dies eft. 
Vel = ra ue = Sed i 6 
- Hic (teu boc în loco) folortusef ; Ergo 
ra. Fic (few boe în loco Gradi s 
Vel Bar- Ubicunque &c. Sed 
ba- Zondini Sol ortus eft;'Ergo 
ra. Londini dies eft. 
Similiter in Temporalibus ; . 
Bar- Quandocungue ( feu Omni tempore quo ) Sol ortus eft, dies et; Sed 
ba- Semper (feu omni tempore ) Sol ortuò eft; Ergo 
- ra. Semper ( feu omni tempore ) diese.‘ 
a pei liguando Tea 
ri- Aligu ‘alti a) Solortus eft; Ergo 
i. Aliquando (fed tempore ) Dies eft. 
Bar- , &c. Sed E 7 di 
ba- Mine ( few hoc tempore ) Sol ortus ef? ; Ergo 


ra. Nunc (Seu boo tempore ) Dies cft. 
Ca Vel 


Vel 


172 


De Sylogifmis Fypotheticis ; &5c: Lib.3: 
Vel Bar- Quandocungue, &c. Sed 5 
. ba- Fam ante horam, Sol ortus erat; Ergo î 
ra. Fam ante horam, dies erat. 
Itern in conditionalibusj; ’ 
Bar- Si ( feu omni cafa quo ) Sol ortus ef, dies eft; Sc 
ba- Omni cafu, Sol ortus eft ; Ergo 
ra. Omni cafu, dies cft. 
Vel Dar- St &c. Sed 
ri- Aliquo cafs Sol ortus ef ; Ergo . 
i. Aliquo cafu dies eft. 
Vel Bar- Sî, &c. Sed 
ba- Zrefenti cafu fol ortus et ; Ergo 
ra. Prefenti kg dies cft. 
Vel Bar- .Sî, dec. 
ba- Tali cafu fol ortus «fi; Ergo 
ra. Tal cafa dies eft. 

Adeoque omnes Syllogifini, in prima forma conditionalium, Majore exiftente Univer- 
fali Affirmativa ; funt vel in Barbara, vel in Darîîi, prout minoreft vel Univerfalis vel 
raise sfata . po 6, 

fajore, inquam, exiflente Univerfali : Quippe fi, per Quando, Ubi, St, non intelligatur 
Quandocunque, Ubicungue, Omni cafu quo irta fon erit conclulivus ; du, ex 
rticulari in prima figura. 


Majore 
Bione de Barbara & Darii ditum eft, quum confequens eft Affirmativa, ( dies ef; ) 
Idem de Celarent & Ferio intelligendum erit,guum confequens elt Negariva : Ut puta, fi, pro 
Dies eft, p* cho eft agi fplend 
e- Ruandocungue et, mom cft nox ; 
ri. Quandogue: fl dle ; Ergo di 
o. Quandogue mon eft nox. 
Vel Ce- Quandocunque, &c. Sed 
la- Nunc fol fplendet ; Ergo 
rent. Nanc mon eft nox. . 
Atque fimiliter in Localibus & Conditionalibus, prioris forme. 
& ( fi id mavis) hos etiam ad Barbara & Dari referas ; fic eos refolvendo; 
Bar- Tempus quo fol (plendet, eft tempus quo nom eft nox; Sed 
ba- Zoc eft tempus quo fol {plendet ; Ergo 
ra. Zoceft eee mon cft nox. 
Vel Da. Tempus quo fol (plendeî, &c. Sed 
ri- Aliguod tempus ft quo fol fplendet; Ergo 
Quib i tizio eft Iendigi nox. 
ui è precedentbus non aliter differunt quam ut Lapis e/? non-antimal, & Lapi 
animal ; na sr fed codem Per, Rea i i 
Jam, r- Conditionales in prima forma, nonaliud funtquam Syllogifini in prima 


Figura ptice deformati : ) ita qui funtin fecunda Forma conditionales, fi llogifni 
( paia delenni )in pes Fiore. ° mat gia 
In Temporalibus, fic_, 
Cam- Quandocungue Sol ortus eft, dies eft; Sed 
ef eft ( autsune non eft ) dies: Ergo 
tres. Nunguam eft ( aut seno mon eSt ) Sol orzus. 
Vel Ba- Quandocungue, &c. Sed 
ro- Quandogue non eft dies ; Ergo 
co. rue Sol non eft ortus. 
In Localibus pariter, . 


Cam- Ubicungue Sol ortus eft, dies eft ; Sed 
ef Nef eft, ( vel Aec non eft ) dies : Ergo 
tres. Aufguam eSt ( vel bic moneft ) Sol ortus. 
Vel Ba- Ubicungue, &c. Sed 
ro- Alicubi non eft dies; Ergo 
co. Alicubi mon eft Sol ortus. 
aree pen 
- Si(v cafu ) Solortus eft, dies eft; Sed 
ef Nei cdi (Ri Dale alli cala degl: Ergo 
tres. NuMo cafu ( vel son in prefenti cafa ) Sol ortus ef. 
Vel Ba- Si ( vel guocungue cafa ) Sed 
ro- Alguo cafu mon eSt dies: Ergo 
co. Aliquo cafa Sol non eft ortas. 


.Cap.17. De SyZogifmo Disynnétivo. 
Quando Conf-quens Majoris eft Negativa ; pro Camseftres & Baroco, fubftituas Cefare 


& Feffino. 
Cel Quancscungue Sol ortus eft, non eft nox ; Sed 
a- Semper (aut nane ) nox eft; Ergo 
re Semper ( aut nunc ) Sol mon eft ortus. 
Vel Fel- Quandocungue, &c. Sed î 
i- ®-andoque nox eft ; Ergo 
no. Quandogue Sol non eft ortus. 
Et fimiliter de ceteris. 
Sed & hic ( fi id mavis) retineas Came/fres & Baroco ; fi, pro noneft nox, fubitituas e/? 
tempus quo non eft nox. — . è 
reeter has duas Conditionalium formas ( ponendo antecedentem ut ponatur confeguens, & 
tollendo confeguentem ut tollatur antecedens, ) quas Conclufivas effe oftendimus, & Syllo- 
gifmis in Prima & Secunda figura equipollentes : Dux funt alie Conditionalium forme, 
” Paralogiftica"funt, & non-conclulive : 7oendo antecedentem ut tollatur confeguens ; 
Ponendo confequentem ut ponatur antecedens. 
Prior eft, ubi arguitur è /ub/atione antecedentis ad fublatiomem confeguentis; ut 
St Bucephalus eft homo, tum eft animal; 
Sed won eff homo; Ergo mom eff animal. 
Ubi ex veris premiffis infertur falfa conclufio. Cujuserrot idem elt atque Minoris nega- 
tiva tn prima figura ; quam non permittunt iftius Figura leges. 
Pofterior eft, ubi arguitur  pofizione confeguentis ad pofittonem antecedentis s ut 
Si Bucephalus eft bomo, tum 64 animal ; 
Sed e/fanimal; Ergo e/f homo 
Ubi item ex veris pramiflis infertur falfa conclufio. Hujus error idem cft, atque SyZogifmni 
Affirmativi in fecunda figura; tn qua non alia concludi poteft quam Negativa propotitio. 


n 





Cap. XVII 
De Sylogifmo Disjunttiao. 


Yllogifmus Disjen@ivas, elt, in quo Major eft Disjunttiva propofitio affirmativa;  cu- 
jus uno membro in Aflumptione negato, reliquum concluditar : aut (fi plura fuerint ) 
fublatis in Affuptione membris uno vel pluribus, faltem onum ex pp concluditur. Re 
mus, Disjunéfum primum vocat ; quoniam ille ( ut alii non pauci ) disjantum alium ha- 
bet, quem fecundurz vocat ; fed quem ego non admitto, adeoque bene fep ici Disjun- 
Givum voco. . 
Puta, ab hac Majore disjundiva, 
Aut dies eft, aut nox ; 
Utrovis membro remoto, reliquum concludo ; 
Sed mon eft dies; Ergo e/t. nox. 
Vel zon eft nox; Ergo ef dies. 
Si plurium fit quam duorum membrorum, pluries arguetur ; Ut ab hac majore 
Pel ver eft, vel eftas, vel autummus, vel byems. 
Aflùmas Sed negue ver eft, neque affas, neque autumnus ; Ergo ef byems. 


Aut Negque ver, neque aftas, neque hyems ; Ergo autumrus : 
Aut Neque ver, neque autumnus, neque byems ; Ergo affas. 
Aut Negue &ftas, neque autumnus, neque byems, Ergo ver. 
Itemfi unum aut duo membra removeas ; concludas de uno ex reliquis ; 
Puta, Sed won eft ver ; ergo veleflas, vel autumnus, vel byems. 
Aut Sed negue ver, neque aflas ; ergo vel qutumnas, vel byems. 


Et pariter de .reliquis. I _ È 

Ut cognofcas autem quo referendus eft hujufmodi fyliogifmus ; confiderandum primo cit, 
quantum hujus argumentativum eft, & quid redundat. a : 

Quippe in hac disjundtiva Aus dies e/t, aut nox;dua latent conditionrles ; fî mont eft 
dies, eftnox ; & finoneft nox, eft dies. Quarum nunc hac nune illa utilis, & reliqua re- 
dundaî. Si probatumeam Dies effe; utilis eft hac, /! nom et nox, dies eft, ( redundante 
reliqua; ) indeque affumo, fed won e/f nox:; ergo e? dies. Si probaturus fum em effe ; 
redundat ea, & utilis elt altera ; /i nome? dies, nox eSt : fed none? dies, ergo eft nox. 

Utovis modo, Syllogifmus hic Disjan&ivus ( reftiffo quod redundat) non alius eft quam 
Conditionalis prime forma (ubi arguitur 4 pofitione antecedentis , ad pofitionem sr 

quentis : 


173 


174 D SyHogifmo Negativo-Copulativo. Lib.3. 


mentis : ) adeoque vel in Barbara vel in Darîi prout intelligitur Minor vel ut Univerfalis, 
vel ut Particularis. Minor enim, quamvis videatur negativa; eft revera Affirmativa utpote 
Affirmatio feu Pofitio antecedentis. Sic enim refolvas ; 
Bar- Cafus rd mon eft dies, eft cafus quo nox eSt ; Sed 
ba- ic eft caftus quo non eSt dies : Érgo 
ra. Hic eft cafias quo nox ft. 
Et pariter iu aliis. ERI . a 
Si plurium adhuc membrorum fit Disjun®iva, totidem faltem Conditionales in fe conti- 
net quot funt disjunétive membra ; imo plura, ( ut fupra fuo loco oftenfum eft:) fed qua- 
rum una tantum utilis eft ( nunc haec, nunc illa, nunc altera, proutexigit intenta conclu- 
fio, )gceteris redundantibus. : È 
Sic in disjan&ivo illo fyllogifimo, 
Aut ver ef, aut &ffas, aut autumnus, aut byems; 
Sed mec ver efl, nec eStas, nec autumnus; Ergo hyems. 
Quanquam pluresin fe contineat Conditionales, illa Major disjundtiva : tota tamen ar- 
gumenti vis ab una pendet; puta 
Si neque ver eft, nec eStas, nec autummus ; tum eft byems. 
Sed wec ver aft, nec effas, nec autumnus : Ergo eff pasa 
Quem eflè fyllogifmum in Barbara, fupra oftenfum eft. 





Cap. XVIIL 
De Sylogifmo Negativo-Copulativo. 


Lia adhuc eft Syllogifmi forma quam plerique Logici Syllogifmum item DisunBivam 
A reputant; ( Ramas, Disjunfum fecundum vocat : ) Inquo Major eft disjundtiva ; 
indeque arguitur, è pofitione membri unius ad remotionem altertus, few religuorum. Puta, 

Aut dies eft, aut nox ; 
Sed £/ dies; ergo non ef mox. 
Vel £# nox; Ergo mon eff dies. 

Hunc autem ego Paralogifmum reputo; non conclufivum Syllogifmum. 

Fieri quidem poteft ut talia nonnunquam membra fint qua non poffùnt fimul confiftere 
(ut, hic, Dies & Nox ;) quo cafu, uno remoto, reliquum ponitur. Verum ubi hoc con- 
tingie ; id vimzaterie fi, non forme ; eftque ( quodaiunt) veritas confeguentis, non veri. 
tas confeguentie. Quippe fi fic arguam ( in eadem forma ) 

Aut Homerus aut Virgilius de Bello Trojano feripfit : 
Sed ZJomerus fcripfit ; Ergo non Virgihus. 
Vel Zargihus feripfit; Ergo non Flomerus. 
Manifeftum eft, utrovis modo, ex veris pramiflis falfam inferri conclufionem. Nam 
utergue de Bello Trojano feripfit. 
uic quo occurratur ; hanc interponunt cautionem ; Nempe, /uteMigendum efle de mem- 
bris fic Qj pofite ut non poffint fmul confiffere ; fecus, argumentum non valebit. At hoc, 
inquam, tit vi materie non vi forma ; adeoque formam non efle conclufivam. 
uod volunt, hoc eft. Ita intelligendam effe Majorem acfi fic expreffe diceretur, 
Vel dies eft, vel vox ; non utrumgue. 
Atque hine ( fateor ) refte arguas, 
Sed dies eft, Ergo mon nox. 
Aut mox ef, Ergo mon dies. 

Sed hoc fequitur, non propter Disjunftionem, aut dies e/?, aut nox, ( qua hic nullius et 
valoris; ) fed propter annexam Negationem, mon sfrumgne : hoc ell ; non eSt © dies & 
mox. Quippe Major, ut jam concipitur, bimembris eft ; cujus membrum primum eft dis- 
jun&iva propofitio, aut dies e/f aut mox ; qua has duas includit conditionales, /î mon ef? 
dies, nox et; finoneft nox, eft dies ; fed quarum vespe ad rem prefentem nihil faciunt : 
Membrum pofterius ( quo folo nititur argumentum ) eft propofitio Negariva Copalattva (feu 
potius Copulativa negatio ) non fimu/ et & dies @ nox ( unde refte arguas, è pofitione 
unius ad remotionem alterius ; ) adeoque potius dixerim (cum aliis aliquot ) ANegativam 
Copulativum, quam disjunftivum fyliogifmum, gen ea disjuntiva, hic nibil agit. 
Pars autem altera (mon e/f © dies & n0x,) hasduas involvit Conditionales ; 

Si dies et, non eft nox. 
Et Si mox eft, mon eft dies. 

Quarum nune hac, nunc illa, ufuieft ; non utradue. Nempe, fi nofZem non effe proba- 
turus fum, fic arguo: 

Si 


Si eft dies, non eft 
. Sed eSf dies; Etgo non ef nox. 
Si, non effe diem; fic arguo ; 

Si nox eft, non eft dies; 


Cap. 19. De Dilemmate, Sen SyZogifmo Diftributivo. 175 


Sed mow e/t; Ergo non eft dies. i 3 
+ Poftquam igiu totam Disjunétivam fepofuimus ( ut ad argumenti vim. nihil facientem ) 
. & Conditionalium alteram (qua in Negativa-Copulativa latebant 3) quod fuperelt argu- 
menti, eft Syllogifmus Cond//iogalis prioris forme (è pofitione antecedentis ad ofitionem 
; caltresli 3) quem non alium eflè, à Syliogifmo Categorico in prima figura, da often 
um : : ° # 


Arque jam ffllogifmorum Zyperbeticorum ( ut dici folent ) formas omnes, ufù receptas, 
breviter expendimus-: ofteridimufque, ad quem Modum & Figuram fint reducend= fi ; 
U: non porro culpandus fit, eo nomine, Ariftoteles ; quod fy logifimos omnes ( conclufivos ) 
ad Figurarum fuarum Trium, modos aliquos, reduci pofie dixerig. . 





Cap. XIX. 
De Dilemmate , feu SyZogifino Diftributivo. 


Eftat Argumentationis forma Dilerama diétum , ( Hypotheticis non abfimilis ; ) qua 
nunc fere Syllogifmus Disfunvas dici folet; malim Difributivumi dicas. Cyjus Ma- 
Tor eft Condizionalis, confequentem habens Disjun&ivam, feu potius DiFfributivara ; cujus 
pars utraque. ( aut etiam omnes, fi plures fint, ) in Minore negatur ; unde de toto negative 
“concluditur. Iu hujufinodi fere forma; —* a 
Si omuino; tum vel fic, vel fîc : ” 
Sed wegue fic, negue fic: Ergo non omnino. 
Quod ad aliorum Disjun&tworum formam fic efferas,. 
° Vel fic, vel fic, vel non omnino ; 
Sed mneque fic, neque fic : Ergo non omnino. 
Vel ad formam Conditionalium 
"Sì neque fic, neque fic; tam mon omino : 
* Sed neque fic, neque fic: Ergo non omnino. 
Tale eft Apoftoli argumentum, Rom. 3. 9, 12. - 
Siguis per opera legis inflificandus fin tum vel Fudeus vel Gerttilis: . 
i. neque Judeus neque Gentili. ( Qua feparatim probaverat, ) 
Tg0, (CIMO. 
Familiare pi elt;i 7 ) 
Si Planta fit animal; tum vel homo, vel brutum : 
Sed negue bomo eSt neque brutum : Ergo non eSt animal. 
Vel (quod eodem recidit ) in Cameffres : i 
Cam- Omne animal eft vel bomo vel brutum ; Scd 
ef- Planta eft neque homo, neque brutum; Ergo 
tres. Non ef? animal. & 
Vel adhuc, ‘magis explicite : 
CRIMINI, choice sim "rile 
elfo la a est, aut aut brutum, ; 
tres. Mida planta c/t animal. . Bi e Re 
Si pro nulla han n, Moglia gir ip ri Ve i foret si Baroco.. | * sf 
Interim notandum, Syllogifmi hujus ( fic expofiti ) Majorem ( ututy propter diftributio- 
nem, videatar poni Compofita, feu Fypotiica ) im licem ellé Brion, cujes 
Predicatum eft terminus Diftribu tributivus : tantundem utique arizona Omne animal, el, 


unum horam: | i : 
Eftgue Di/erania, feu fyllogifmus hujufmodi Diftributivus, nil aliud quam MNaraziva Za- 
Pr ubi, énumeratis particularibus,, qiod oftenditur negari de ff big tonda, 
andum, de omnibus. Aut enumeraus cafibus. omnibus, quod oftenditur Falfum de fin: 
i concluditur falfum elle de omnibus. | L 
Atque, tin aliis Induétionibus,, fic hic ;, enumeratio:cafuum feu patticularium, aliquan- 
+. do; pléna eft & perfetta ; aliquando pattialis & imperfetta, fed cum annexa particula colle- 
iva .f'exprefla vel fubintelletta ) que omiffa comprehendat: Et de his idem cenfendum 
quod.de lridudtionibus diétum eft fupra. 
Expendimus igitur Argumentationum formas omnes, qua ut ufù recepte recenferi folent; 
i * Bb Omnefque 


ie] 


176 


‘ante negaverat, aut negando quod anteaffirmaverat: ) Vel 2: admittere quod eft m 


De Fallacis. © Lib.3. 


Omnefque invenimus ( utut aliis quandoque nominibus fpecialiter infignitas.) aut fyllo- 
gifinos elle ( utcunque mutilatos, deformAtos, deardinatos, variifque (a obfcuratos ) 
aut ex pluribus fyllogifinis compofitas. Totaque Argumenti vis, ex difpofitione fyllogi- 
ftica dependet. . 





oe Cia Rx °°. 
De Fallacis. i 
A Ntequam ea dimittana que Syliogifmi (feu Argumentationis ) Formzam fpeRant ; 


dt Fallaciis aliquid dicendum videtur, feu (quod dici folet ) fyllogilmo Sopbi/fico. 
De quibus ( poft Ariftotelem ) plerique Logici folent diflerere. Non quod ha legi- 


* tima fint Argumentationum Forme, quibus uti pareft ; fed ut ab illis ( ut è fcopulis ) ca- 


veamus. 

Fallacie dici folent; quia non tam ad veritatem inveftigandam inferviunt, quam ad Fal- 
lendum ; &, fub fpecie argumentationis, incautis imponendum ; & veritatem potius per- 
plexam reddere falent quam expedire. . N . 

Sopbifinata item dici folent; & argumentationes Sophifice & Caprio/e ; utpote eis fami. 
liares quos Sophiffas vocabant. Qui, oftentationis gratia, victoriam magis quam veritatem 
ambiebant; litigandoaliis negotium faceffere fatagantes. £ 

Quinque erant pre ceteris, ad DEE unum aliquod conabantur hi fophifte redigere 
adverfarium ;(Sopbiftarum Mete dite ;) Redargutio, Falfum, Inopinabile, Solacifmas, & 
Nugatio. Nimirum, vel 1. Ur fibi contradicere cogeretur adverfarius ( admittendo quod 

soiiato 
falfum ; aut 3. quod ut falfum vulgo reputatur, utpote paratoxum : vel4 folcecifmum ali- 
quem & incongroam locutionem adhibere ; aut s, frivolum quid & nugatorium; ‘pura, 
quod ad rem prafentem non faciat: autimportunam repetitionem corum qua jam ante fue- 


. rant refutata. . 


In hunc finem Sophifmata quedam adhibebant ; puta paralogifmos, & ambigue dia, 
aliaque que fpeciem aliquam argumentationis pra fe ferrent, fed me concludendi vim 
non habebant. Qua ass vg antequam Ariftoteles veras arguendi leges conftituerat, magis 
erantad fallendum apta, quam poft hafce conftitutas & receptas, ° 

Horum aliqua, fpo prafertim tempore ufitatiora, collegit Ariftoteles ; que, poft illum, 
alii folent Logici recenfere ; dum poft Syllogifmum Demouftrativum, atque Topicum, 
agunt etiam de Syllogifmo Sophiftico. Ego (mutato ordine ) premitto potius ; quia fpe- 
&ant horum dopltificacuna pleraque, fyllogifmi Formam, magis quam materiam. 

Et quidem apullime folvuntur, oftendendo, quomodo a vera forma follogifmi defleunt: 
utpote vel contra generales fyllogifmorum regulas peccantia, ( puta, ut f$llogi(ini ex folis 
particularibus, aut ex.folis negativis, aut ex pluribus quam tribus terminis confiftentes, aut 
fimile quid peccantes: ) aut contra peculiares particularium figurarum regulas, ( puta, G 
Major fit, in prima ayt fecunda figura, particularis j fi Minor fit, in prima vel tertia, Ne- 


", gativa; fi Conclufio fit, in fecunda figura, affirmativa ; aut, in tertia, de communi fubje- 


fringo, & infraffus compofitum ab ix 


éto Univerfalis; aut etiam perturbatus fitterminorum ordo, ast tranfpofite Premifiz, quo 
videatur fyllogifmus in alia figura modove quam revera eit; aut quid horum fimile : ) ut 
minus fit necellarium ( ei qui veram fyliogifmi ftruéturam probe intelligit, & rite perpen- 
dit, ) «novam de Fallaciis traftationem adjungere; quoniam (utdici foler) Refum cf in- 
dex fu &x obliqui. se s L î 
Cum tamen id faciantalii, ego cos hac parte fequar > recenfendo FaZacias'( quas vocant) 
da ; = ai diltione;& Septem extra diioném ha folitas.: : 
"Fallacte diftionis (few, in difPione, ) recenferi folent, Aguivocatio, Amphibologia, Comte 
pofitio, Divifio, Accerttas, & Figura dié2ionis. n “venti 
1. uÉgquivocatio; quando vox aliqua duplici fenfu ofurpaturfadeoque dios terminosreve-. 
ra confltuit, dum videtàr unicus : } five id fiat propter cjufdem vocis diverfam fignificatio» 
nem nativam, {ut Zider Bacchus,& 4ber è fervitute; item Liber codex, & liber cortex; fic crew 
a cerno, & crevi ù crefco ; tentas è tenco, &tentusà tendo; infraftus participium ab s- 
} 7 &  fraftus, fenfu plane coîttrario ; iteta smmasazus 
parucipium ab zmzzzato, & mmmutatus compofitum ab in & missatus; aliaque multa : ) five 
propter ejufdem vocis fenfom proprium, diverfum è figurativo; (ut Z'w/pes quadrupes; & 7wul 
pes pro homine aftuto ; Zoro piùtus, & homo vivas ; vir falubris & falubris patio ; aliaque 
multa.) Sic fiquisarguat /feZams lazrare, quia | ftella quedam Canis dicitur ; Deumque babere 
eculos, aures, nares, &c. quia dicitur ( fenfu figurato ) videre, «udire; olfacere fuaven odo- 
rem, 


(*) 


Cap. 20. De. Fiallaciss, 


rem, &c. Facile refpondebitur captiofo argumento, diftinguendo varios fenfus ejufdem vo 
ci egg oftendendo fyllogifimi quatuor terminos ( fi fenfut fpe&tes ) ubi. tres faltem 
‘ono ) comparent: 
2 Anplibali, feu Ampbibologia ; ubi ambiguitas oritur, non tam è fingularium vocum 
diverfo fenfu, a à varia conftruftione cujuscapax et fententia. Ut in noto illo, Aia 
te, Abacida, Romanum vincere poffe, ( I fay, the Roman you shall kid; ) ubi non Liquer 
ex fono vocis, an Romanus Éacidem, an Éacides. Romanun, rus effet, Sic = 
nuncio, Regum noftrorum cuidam fatali, Edwerdum Regem. occidere molite timere bonum 
Aa dubium eftan conftruendum fit, occidere solite, an molite timere. Pariter, {i quis è 
Proverbiali, d&thiopem lavare ( pro inutili labore ) id faftum fenfu literali arguat : 
aut fi è quopiam Zromice difto, idem quis arguat fenfu proprio. Ut in Ze farcafino in 
Baaliticos facerdotes ; de Baale ludentis, 1 Reg. 18. 27. Altum clamate ; nans certe deus Ri 
fed vel meditatur, vel profequitur, vel eft mm itinere, vel forte dormit, © excitandus et. 
Ubi ab ironice diftis, fi quis argueret fenfu direlto ; refellendus eft, diltinguendo fenfum 
verum è fallaci : & oftendendo , ob fenfum duplicem, quatuor elfè in fyilogifmo termi- 


nos. 
Hujufmodi ambiguitates, cum crafle funt & manifefte ; facile deteguntur adeoque visans 
tur: Periculum autgmeft, quando ita fubdole quis arguit, ut, fub pen formalia Porn 
tenus manifeftis, &'minime fufpicandis, latentem fenfum infinuare fatagat qui non elt ad. 
mittendus.  Siquis, probaturus, po Deus facere bamines numero infinitos au; fic ar- 
gueret; Pore/t deus facere quot poreft facere, ( clamitetque hoc tam indubium efle, ut fi 
quid in propofiione culpandum fit, hoc faltem erit quod ludicra videatur, utpote identica; ) 
indeque allumat ; 47? auzem eorum numerus ( quos poreft facere ) vel finitus, ( quod nom 
dicendum eft, quia fic determinaretur Dei potentia ad finitum alignem hominum numerum, 
uteo plures non poflit facere ; ) vel înfinitus, ( quod probatum eunt :) caga polie elle. 
homines affu infinitos numero : ( quodque de infinitis numero dicitur, pariter oftendetur de 
infinitis magnitudine, infinitis potentia, dignitate, excellentia,&c; pofleque igitur creatu- 
ras ef: omnibus modis infinitas. ) Talia memini me, ( cum puer eram ) argumenta legiffe 
plura apud Rodericum de Ariaga fcholafticum : Sed non tam puer eram, quin potuerim 
fallacem fenfum difcernere. Adeoque negandam eflè majorem propofitionem ( de qua tam 
gloriofe clamitant qui fic arguunt ) eo fenfu qui neceflarius eit ad inferendam cam conclu» 
fionem. Quippe illud guer poteSt facere, intelligendum erit vel difributive de fingulis, (qui 
patentior fenfus prima facie videatur ; ) atque fic certumelt, Deuss poffe facere quot potet 
facere ; hoc elt, nullus eft corum dra poseft facere, quin enm poffst facere ; ( fed hic fenfus 
non fufficit argumento Wir colle&ive intelligendum, nempe po/fe Deum tot facere, us cus 
bi falti fuerint, non es facere ; ( ut quitotam fuam poteftatem jam in aftum re» 
degerit: ) Arque hoc fenlu (qui ipfis necellarius erit ) neganda elt ea propofitio : nempe 
ofe deums tot facere, ut deimceps alios facere non poffit. Quippe hoc efler potentiam inex- 
Fi aftibilem, actu CS cai - 

3. Fallacia comspo/itionis, quando componuntur ca qua feparatim vera funt. Ut, fi 
Abrabamus de Iaaco diceret ( poft natum Facabura ) Pato ef, & meus eft;; ergo pi 
pater. Quod eft argumentum ( utloquuntur ) è bene divifis ad male conjuntta. Sic, poff 
bile eft albums e(fe nigrum, & fedentem fiare ; vera funt in fenfu divifo, fed non in fenfu com- 
pofito: Hoc ett, poliibile eft ur, quod jar eft album, fiat a/o femspore nigrum ; fed non, utfit 

7 dummanet album: Item, ut, qui fans fedet, alio tempore fet, non eodem. Sic, 
fibilee i, cum ere Londini eft; Nempe alio tempore, non codem. Item, duo 
tria funt par &impar ; Nempe, feparatim fumpti, alter par elt, alter impar numerus.s Sed, 
conjuné?ro fumpu, do dy tria, hoceltguingue, funt impar numerus, non par. 

4. Fallacia drvzfionis , quando male dividuntur ca que pala vera funt: Sic omsues pla- 
mete funt fepters;, nempe colleZive fumpti, quod verum elt;. non autem 4/fribative fumpti : 
adeoque male quis inde argueret,Solem > Lunam elle feptem, co fint planete : Quippe 
verum id eft ( ut loquuntur) in ferie comspofito, fed non in fenfu tw X Similiter fiquis 
argueret Socrazes elt muorzmus, ergo ‘Socrates eft : Item, de Piétura; eff homo pius, ergo 
eff bomo : Et, de falfa moneta; cit argentum fimulatsm, ergo eft argentum : Quod dii 
arguere (vutloquuntur ) è dene conjunttis ad male e Atque idem intelligendum de 
alus zermzinis (‘ut loquuntur ) dimsirmentibus ; ubi adjeftum vel tollit vel minvit id cui ad- 
jicitur. Solvunturautem ha fallacia five Compofitionis five Divifionis, diftinguendo am 
tigece fenfus, indeque oftendendo plures adellè terminos quam oportuit. 

5. Fallacia Accentus feu Pronunciationis ; quando vocescifdem literis fcripte, aut non 
multum diverfis, fenfu tagien differentes, promifcue confunduntur, ( five id vemere faGum 
fit,five data opera ad fallendum. ) Ut bortar& orsas; bara ara; ( pin differunt: ) 
Item malum adjectivum, & malum pro po j {ic edo rigira. ug edo de librisedi- 
tis; (que differunt quantitate primarum fyllabarum ; ) fic cervas & fervas ; fen-& ceu ; com 
cilium (è conciendo ) & con/ilium (è confulendo ; ) callidus & calidas ; Fenua & genua ; 
Fena &gena; ( diverfis literis, fedcodem fono, prout nunc dierum proferri folent: ) Sed 

" Bba crafliores 


*% 


177 


. De Fallacus. Lib. 3. 
ctaffiores funt hee fallaciz quam ut perito imponant. © Solvantir diftinguendo ca qu con- 
fanduntur, indeque monftrando pluralitatem terminorum. pi 1 

6, Fallacia è Figura diffionis dici folta, quando quis ab aliquali fimilitudine feu deri: 
vationis analogia, parem fignificationis iam concludit Ut, quia erro & apirla 
tantundem SE fgnificane; item condo, tego, ci ; ergo dempizle & dinzasrlo tantundem 
fignificarent; itemque recondo, ret pt +4 Similiter, in lingua noftra, quia zo & wnlo 
tantundem fignificane: € api, 7 | untoward: Item, quia rof? meat & meat roff tantun- 
dem fignificant ; irene da ed pudding & pudding baked : ergo tantundem fignificarent pan 
pudding & pudding pan ; mill borfe & rfe mil. Quibus folvendis, fufficit, negare argu- 
mentum ab in omnibus verum effe : prafertim ubi quid contrarium fuadeat. Quip- 
pe hujufimodi Fallacia maseriam fyliogifmi magis fpettat, quam formam : dum id praiu- 
initur ut univerfaliter verum, quod non eft. : - i 

Fallacia exrra dilfionem funt, qua non tam ab ipfis vocibus feu loquendi formu- 
lis de t, quam è materia vocibus fubftrata ; folentque numerari feptem: FaZacia 
Accidentis; A dillo I mis quid ad diffum fimpliciter ; Ab ignoratione Elenchi; A non- 
caufa pro caufa; Falacia confequentis ; Petitto primcipîi ; & Fallacia plurium interrogati» 


nessi. 

1. Fallacia accidentis; cum accidentarium quiddam confunditur curg eo quod eft e/fen- 
tiale few principaliter intentum. Puta, fi de quopiam dicatur, Quodemit comedit ( nimirum 
quoad rei fubltantiam, non omnia ejus accidentia ;) indeque quis inferret, fed 
emit, ergocrudum comedit : argumentatio fallax eft; quoniam de re ipfa intelligendum 
erat, nonde re fic qualificata. Item ; gui nafcitur moritur;, fed nafcitur infans, ergo mo- 
ritur infans : feu conta, mortuus eft fenex, ergo matus eft fenex : ntelligendum enim erat 
de identitate perfome, non identitate esalis. Pariter ; Gladius È enfis idem funt; fed Gla- 
dius eSt vox trifiylaba ; ergo & enfis: Fallit 0, eg ; cum id quod de identitate, Sig 
ficationis di&tum erat, traducitur ad mumerusm f} 3 quod plane accidentarium ei 
id de quo ficbat fermo. Solvitur iliiguaio fenfus diverfos, indeque oftendendo plura- 
litatem terminorum. / 

a. AdiBo fecundum quid, ad difum iciter ; quum quid fenfu limitato feu condi- 
tionato prola applicatur uam abfolute diftum. Ut, fi /Etbiops concluditur albus 
La calza di dentes: Aut quis fapere concluditur, quia eit /apiens opinione fua : 
If cognitione preditus, propter cognizionem falfo diflam, Solvitur hze ( ut reliqua ) di- 


ftinguendo varios fenfus. 


. Abignoratione elenchi: ubi elenchus intelligitur, de confuratione antesdiBti, feu contra- 
orîi probatione : Adcoque ignoratio elenchi, elt, cum qui pre ut contradiétorium, 
px contradiétorium non eft, fed cum antediéto fatis confil fam vero, ut Affirmatio 
Negatio fint vere contradi&toriz; tres faltem conditiones recenferi folent ut neceffaria : 
Nimirum, utfint, 144 idem, 2 fecundum idem, & 3 codem 1 ‘e. Puta, fiquis Zoetam 
dixerit /afcivum elle, de Catullo loquens; huic non contradicitur, dicendo Z'irgilam 
( poetam } mon ef lafcivum : quia non ad idem.  Sicdicenti «AErbiopem migrum efe, non 
contradicitur dicendo denzes e/fe albos; quia non fecundum idem, feu, non codem refpe- 
&u; Nam alter de corporis colore, alter de colore dentium loquitur. Item dicenti Yoban- 
nem & Facobum fimiles effe ( intelligendo corporis formam ) non contradicit qui prudentem 
alterum, alterum ? em dixerit. . Item, fiquis 7uvenens tuifle quempi ixerit ; al- 
ter fenem; nullafit contradi&@io fi non de coder sempore fit fermo. Solvirur hoc, mon- 
ftrando nullam ellè contradiétionem, propter defetum harum conditionum alicujus. 

4. Anon-casfapro caufa. Quando quidpiam utcaufa aflignatur illius rei cujus non eft 
caufa. Utpote, fiquis vini #/#m interdixerit, coquod ebriosfaciat; quippe hoc non ab 
Pal fed ab abu/u vini provenit. Sic Apoftolus arguit, Rom. 7.7, 12. mon ci effe 

cm, tariquam peccati caufam ; fed concupifcentiam, qua è lege occafionem peccandi fu- 
meret. Pariter, cum Comete ( quia quandoque sen] aflignantur ut canfe mortis 

i fimiliumque. Et Zas ab Acbado infimulatus ut perurbator Zfraelis, 1 Reg. 
28. 17. Refpondetur, oftendendo verascaufas ; vel faltem, has non elle. 

s. Fallacia Confeguentis; quando quid è quopiam infertur ut conftquens quod inde 
non fequitur. Ut cum profpersni fcelus, virtus vocatur; & afflitta virtus, fceleris damna- 
tur, ( utin cafu 7obi ; ) quafi quidem, sue papa bonum efet ; omne affitfum, ma- 
ds. In quibus nulla elt rerum connexio neceffaria. Similiter, quoties illauo fecus fatta * 
eft quam per Logica leges fieri debe Puta, (contra leges Converlionum ;) Quoniam 
omsnes homines funt animalia, ergo omnia animalia funt bomimes : Aut etiam, Quia amma- 
lium aligua non funt agrraglitin. pi aliqui bomines non funt animiglia. Aut, ( contra leges 
Syllogimi, Si homo; tum animal ; fed non homo, ergo ron animal: vel, fed animal, ergo 

. Item; Remunerabitur pietas, vel in hac vita, vel în futura, fcd in hac vita, ergo 
mon infutura ; aut, fedinfutura, ergo mon hac: Non fequitur, inquam, nam #% strague ; 
ur que iffa babet & bujus vite, & future , x Tim. 4. 8. Similiter, fi contra alias 
fsllogifnorum leges peccetur. | Refpondetur, monftrando errorem forme ; aut, alios in ca- 

I 


dem 





Cap.21. De materia Sylogifmorum. 


dem forma oftendendo, ubi ex veris premiffis infertur conclifio manifefto falla. 

6. Potitio principi; quando affumitur quod erat probandum ; five eifdem verbis id fiat; 
five que tantundem fignificane ; aut,. qua prafumunt quod erat probandum. Item, fi igno- 
1um per ignotius probatum imus, aut reque ignotum. Puta, fi mundum incepiffe pro- 
baret quis, co quod zemspis alguando fuit guo primum exifteret ;, quod tantundem elt. Item; 
quod vocant, difpuzare în circulo; ad id redeundo è que primum difcellum erat. Utpura, 
rg Zgnem urere. piomes, eo quod fit calidus ; & mox ( paucisforte intermillis ) caldum 

e, quiauris. Refellitur, monftrando nugacem proceffum arguentis dum nequicquam pro- 
movetur. 

n. Fallacia phurinm interrogationum : dum plures ita complicantur quaftiones, ut n 
jun&im ne; x poffint, nec junétim aftirmari.  Urputa, fi interrogetur, Nan prdiad % 
Virgilius fuerint Greci? Num Vargilius & Cicero fuerint Peres È Num Ul/fes fuerit for: 

us & facundus ? Ubi nec utrumque concedendum eft, nec utrumque negandum. Re- 
fpondendum eft, velnegando copulatvum, (won asrumgne: ) vel feparatim alterum affir» 
mando, alterum negando. 

N funt que recenferi folent fallacie : Non, quod he fint omnes; aut quod ha- 
rum non pollent omitti ( ut cum aliis coincidentes : ) fed quod has pre reliquis nè: 
tare foleant Logici ; & fiqua occurrant alix, poflunt vel ad harum aliquas referri, vel fi- 
mili modo retelli. Et quidem pese commune admittunt refponfum; vel oftendendo 
quod peccetur contra formam fyllogilimi ; vel diftinguendo varios fenfus quibus termi» 
norum aliquis ufurpatur, indeque oftendendo pluralitatem terminorum. 

Interim hic monendum duco; quod ha FaMacie, utcunque juftam argumenti vim non 
habeant, appia tamen commodz funt ad id omne quod è seg vulgo dicimus : Ut 
funt joci, facetia, difteria, fcommata , farcafini, retorfiones lepidz, ( witf, raMiery, repar- 
tie.) Quippe hocomne fundari folet im hujufimodi Fallaciarum aliqua. Nonnunquam allu- 
fio fit ad verborum fonos; nunc ad ambiguam vocumfignificationem; nunc ad dali fy 
taxin ; nunc pane dici folita accommodantar Unfa proprio, aut vice verfa : nunc 
aliud aperte dicitur, aliud clam infinuatur; faltem oblique infinuatur, quod. non erat di- 
rette dicendum; nunc verba contrario fenfu captantur, & retorquentur ; nunc verifimile; 
infinuatur ut verum, faltem ut fufpeftum ; nune de uno dicitur, quod, mutato nomine, 
dealio intelletum vellent ; nunc ironice laudando vituperant ; nunc objeéta fpicula, re- 
fpondendo declinantur, aut etiam ( obliquata ) alio diriguntur, forte fic ut authorem fe- 
riant ; & fere femper ex ambiguo luditur. Qua quidem fallaciarum formula, fi frigida fini 
craflzque, ridentur ; fi fubtiliores, arrident ; fi acute, titillant ; fi aculeate, pungunt. 


Cap XXI. 
De materia SyZogifmorum. 


E Syllogifmorum Formis ha&tenus diftum eft ; atque ( ut quie éo fpeStant ) de Fsle- 
D du funt è jufta forma deviationes. Rella ur de Syllogifmorum «Materia aga- 
mus; hoc cit, de Veritate & Certitudine sin Scssieaza Quippe utcunque accorse PR 

umentationum formula; fi tamen propofitiones ipfe ( quam Mareriam dicimus) aut 
non fint vere, aut non certe, infirtum eft argumentum. Quanquam enim, etiam con- 
clufio dl poftit, &inde (fi vere elet} oscerio fequeretur: fi tamen i 
vel utraque, vel faltem altera, non fit vera ; non inde feguitur veram efle conclufionem ; &, 
fi vera fit, faltem mon probatto vera efle.. 

Jam vero Veritas aut Falfitas propofitionum (ex quibus conftat argumentum ) judicanda 
eft ( preci ) è Principiis iftius Artis feu Scientiz ad quam Rift, pefiarai de qoe 

MItur. Uopoe in Naturali Philofophia, ex Principiis Materna aut Naturali 
Hiitoria : In Philofophia Morali, à ipa Praxcos, feu legibus Boni & Mali: In Ma- 
thematicis, è principiis fuis: In Metaphyficis, ex fuis; ( quo referend funt pleraque Re- 
gule feu Axiomata, - tradi folent in ea Logices quam Topicam vocant; faltem 
nifi Metaphylicam velimus cum Logica confundere : gr in aliis fimiliter. 

Et quoniam in his non femper ad abfolutam Certitudinem pervenire datum fit : conten- 
tos elle oporter co quihaberi potelt Probabilitatis gradu : Adeoque pro Univerfali admit- 
tere, quod ut plurimum contingit, quodque merito expeftemus ; ufque dum quidpiam de 
prafenti cafu apparcat in contrarium. 

Hinc eft quod, abfque omni ferupulo, haberi foleat Univerfalis propofitio, quod Ommis 
bomoeft Bipes, (nec plures nec pauciores habens quam duos pedes :) quodque hoc fit In- 
duftione fatis comprobatum, quoniam Rata oa, Pea Da caterifque, confpici- 

. 3 mus 





179 


180 


De Demonftratione. Lib. 3. 


indies : & fiquid in contrarium aliquando contingat; pro wmanco, mutilato, monfîro, 
perigeo folet. Atque tum demum  intelligenda dicetur pro ofitio, de hominibus 


perfetis, de hominibus ( ut loquuntur ) gemeralter Sent, hoc eft hominum parte longe 


maxima. Adeoque 7ir74s ( ut qui homo elt ) prefumetur duos habere pedes ( nec plares) 
nifi contrarium pateat. Et quidem fi.contrarium comperiatur, dicetur hic cafus extraordi» 
nariys. Quero igitor arguimus, Zizisom ( cum homo fit) bipedem effe : Hoc apprime 
probabile, feu verifimile, dicendum erit, pottus quam abfolute certum. , 

Et quidem, fi incomperta fuiflet & plane ignorata Mawrorum gens ;. non minus cenfenda 
foret univerfalis propofitio, Ommis eft albus, quam Omnis bomo eft bipes. Jam 
vero , cum magno numero mortales ( Mauritania incola ) comperiantur aut /Vigri aut 
Faci”, contenti fumus id Particulariter proferre, Hominum a/igui ( aut forte , plerigue ho- 
minum) albi funt ; non, Ommnes. i . Ne, 

Pariter ; fiquando compareat aut Corvus albus, aut Cygnus niger, dicetur rara avis în 
terris: &, quanquam non impoffibilis habeatur , tam raro tamen contingens, ut dicatur 
rotunde ( in hiftoria cop! Omnes Corvi nigri funt ; & omnes Geri, albi. i È 

Pari ratione, cenferi folet £% itas Humani generis Pri ; & è Rationalit fepa- 
bilis: Adeoque Z/omo & Rifibilis ; item Ration lis & Rifobilis ; termini convertibileS® (cmmis 
horno eft rifibiio, & omne rifibile. eft bomo.) Quod quidem eo ufque obtinet, ut hoc fere 
unicum fit exemplum, quod plerique Logici proferunt, perfe?e lemonftrationis, feu (ut 
loquuntur ) 077 o bom nempe, de Subje0 (Homne ) demonftrant Ef&nziale confe- 
quens ( Rifibilitatemo, ) per entiale comftituens ( Rationalitatem, ) unde immediate & 
adequate profluere volunt Rifi ilitatem, Non quod ulla fit ( quantum ego video ) necellà- 
ria ( in rei natura ) connexio Rifibilitatis cum Rationalitate ; fed folummodo, quia (que 
nus obfervatum fueric ) generis humani omnes (data occafione ) Ridere ( fed & Flere ) 
aliquando folent ; quod de aliis animalibus non fuit ( ha&tenus) obfervatum, aut ( fific ) 
diffimalatom ell LE ai . 

Et quidem tota Nasuralis PAilefophia vix aliud elt quam Nareralis Zifferia in ordinem 
digefta. Siquid ibi erratum fitin materiis colligendis ; id non Logice imputandum eft ( cu- 
jus elt obfervata digerere ) fed ab_im rfeta rerum obfervatarum collettione. Quodque 
de Naturali Philofophia di&tum eft; de aliis pariter intelligendum eft, circa qua verfatur 
Logica. 

Si autem, è rebus rite obfervatis, indebita fiat illatio ; illudque inde ut certum concludi- 
tur, quod tantum eft Probabile ; aut non concluditur Probabile, cum id fuppetat unde hoc 
faltem concludatur: hocerit defetui Logice imputandum. 

Hacconfideratione fatum eft, quod Syllogifmi ( pro ratione materia ) diftingui foleant 
in pe sravne Didafcalicum, & SophiSticum. | 

opbifficum jam confideravimus; ut qui Syllogifmi Forma potius fpeRat quam Mare 
riam:, quippe ad fallendum magis quam obandum comparatus elt. 

Bicas (five Demonffrativus ) «lt qui putatur abfolutam certitudinem probare ; in- 

deque creare (quam vocant) Scientiam, feu certam cognitionem ; Scientifi inde diétus. 

Didafcalicus, (qui &Fopicus, & Dialefficus dicitut,) qui, ex pram is faltem Probabi- 
libus, obabilitatem faltem probat; indeque Opinione feu probabilem conjefturam creare 
dicitur. Deque his duobus pofterioribus reftat dicendum. 





Cap. XXII. 
De Demonfiratione. 


Yllogifimus ApidiRicus five Demonftrativus ( è Grzca voce Sndetis diftus ; que Latine 
Demonftratio reddi folet ; ) talis appellari confuevit Syllogifmus (feu Syllogifmorum 
feries ) qui ex certis Principiis certam infert conclufionem : Adeoque non tantum probabi- 
lem conjetturam, fed abfolutam certitudinem rei probata facit. 
t Tales reputari folent, quas vocant Demson/fratrones Mathematicas: in quibus, ex Prin 
cipiis ita certis, utde eis nemo ( quiea intelligit & perpendit ) merito dubitare poteft; id 
quod proponitwà probandum ita certo deducitur ( Syllogifmi unius pluriumve ope ) ut de 
ius veritate non poflit dubitari. Atque ab hac Svifsar feu drodvizros fignificatione apud Ma- 
esaktioe, mutratur ( credo ) Ariftoteles candem vocem po argumentis omnium certiffi- 
mis; quippe quod de talibus vox ca foleat apud Matheftos feriptores ufurpari. 
le Demonftrationes omnes mer merentur appellationem ) tales fint; non 
tamen codem onmes dignitatis gradu haberi folent. Utut enim eadem certitudo, non tamen 
cadem eft omnium evidentia. M 
E 


Cap.22. De Demonfiratione. 

Bft que dici folet DemonfIratio ra tr: ( quod fît,) qua oltendit rem e/e: & Demonftra- 
#io16 din ( cor fit,) TENERE fit quod ita cft; verafque rei caulàs aperit, 

0 e: ex Demonftrationibus 7% 37, alia diciture 4pagogica (feu per impollibile, ) alia 
Ofimgiio ; : : i 

Demonftratio Apagegica ( &reza7à ) deducendo ad Abfurdum fen Impoffibile ; non di- 
reéte probat quid e/fè verum, fed non effe falfum, (co quod, fi falfum foret, fequeretor 
inde Abfurdum quid feu Impollibile, ) indeque concludit verum effè. Hujus exempla fi 
pra dedimus in Redudtione modorum Luroco & Bocardo.  Éftque in frequenti ufu apud Ma- 
thefeos feriptores. Sic demonftrat Archimedes, Cireslum «aqualem de Triangulo Refan- 
gulo quod latera circa angulum reltum babeat alterum Semidiametro alterum Perimetro cir- 
cal «quale : monftrando, quod won fit mequalis' Quippe neque Major (quia fic foret 
Reg&tilineum aliquod circulo Inferiptum, ipfo circulo majus =) neque Minor (quia fic foret 
Rettilineum circulo Circumferipuum , ipfo circulo minus; &, utrovis modo, totum mi- 
nus effet parte fui ; qu abfiurdum eft & impoflibile :) Adeoque ( cum non fit inaqualis ) 
Aqualis eft. Similifere modo deferibit Ovidias flultum decumanum, ( pofterior nono eft, 
undecimogite prior.) Sic paflim apud Mathematicos probatur quid alteri xquale eflè; co 
quod fit Mao quam quidpiam eo altero minus, & Minus quam quidpiam eo altero majus. 
Sic, fi adefle homines probemus, phwes quam novera, & pauciores quam undecim, ( propriet 
abfurdum quidpiam utrovis cafu fecnturum, ) fequitur omnino adelle decerz. Et univer- 
fim, cum quidpiam verum eflè probemus, eo quod, fi falfum foret, abfurdi quidpiam inde 
fequeretur ; Probacio dicetur Apagogica. Qua intimi gradus cenfetur Demonttratio. 

Demonitratio 0/fen/iva ri ini, quando dirette probatur rem ita efle. Utputa, fi probemus 
fex & quatuor tantendem efle atque feptem & tria, quoniam utramvis eft decerz. 

Utravis harum admitti folet, apud Mathematicos, pro jufta Demontftratione: Ut qui, ad 
Demonftrationem, nil porro poftulant, quam ut Premifie cere Sint, litque conclufionis 
inde cerza illatio. . . x 

Logicorum tamen plurimi, utut mas certitudinis pallim admittane ( quod facile eft pro- 
batu ) plus formalitatis poftulant, ur quid dicatur Demonftratio. Et quidem, hifi probe- 


tur Efes Ln propriam Caz/am; vel faltem Canfa per Effeffum proprium ; ( utcunque. 
u 


certa fit & indubia probatio : ) Demson/Frationis nomine non dignantur ; nequidem 76 974, 

Demofftratio que dicitur 76 Sé, oftendit, non modo, guod fit. quid, aut quod won fit ; 
fedcur, feu guam ob caufam fit vel non fit Puta, fi probetur (N 
son refpirant, quia non habent pulmones ; Aut ( Affirmativa ) quod ( certo tempore ) futura 
eft Eclipfis fois ; quia ( tum temporis ) zm/érponetur Lunare corpus inter m0s @& folem > 
Hanc agnofcent elle Demonftrationem 74 367, quia Effeétos per Caulam probatur: 

Ad eamantem quam vocant Derson/frazioner potiffimam, ( utpote omnium excellentiffi» 
mam & perfeGiffimam, ) plura adhuc poftulant tanquam necetfaria. Nimirum, ut £ffe8as 
probetur per Canfam propriam, immediatam, & adequatam. 4 

Magna quidem hic occurrit apud Logicos ferupulofitas de conditionibus Demonftratiomis 
Potiffsme : qua fcilicet & quot requirancur ut demonftratio dicatur Poriffima : fed omnium 
fuumma in his fere continetur, ut Caufa per quamfit Demonftratio fit propria, immediata & 
adeguata. ni 

Hiufaoe fpecimen hoc fofent exhibere. Omne Razionale eft Rifibile: Omnis homo ef Ra- 
rionalis : Ergo Ommis Homo eft Rifibilis. Que eft {yllogifmus in ZBurbarg; ( voluntque 
in nullo alio Modo concludi poflè Demonfirationem patimere. ) AffeGio ( Rifibilis ) de- 
moriftratur, inquiunt, de ( Z7ozine ) fiibjefto Adaquato ( quippe omnis & /olus homo éft 
rifibilis; ) per propriam caufam feu caufam per fe ( non caufam aliquam per accidens, ) ni- 


" mirum, co Let Ratiomalis, (quippe, è Rationalitate, proprie atque effentialiter Huere 


cgativa ) quod Pi/ces' 


18I 


docent Rifibilitatem ; ) caufamque 7mmiediazam , ( utpote ‘à qua tam immediate oritur ur‘ 


nulla intercedat confideratio in per quam conneétatur, cum Rationalitate, Rifibili- 
tas; ) & quidem caulam adeguate ; ut, ubi altera fit, ibi fit& reliqua, nec ufpiam alias; 
quippe talem effe volunt Rationalitatem Rifibilitatis caufam. 

Sì ferupulofius inquiratur in rem hanc; Numoqua fit e/Senzialis conmexio inter rationalita- 
tem & rifibilitatem, quò fit ea propria canfa hujus, feu caufa per fe ; ut Rationalitas, propter 
ipfam fui Zffentiam, non polfit eflè abfque Rifibilitate ; neque hac abfque illa : & quidem 
immediata, abfque interventu alîus confiderationis qua conneftantur; atque adegnaza, ut 
ad omnes rationales extendatur atque ad hos folos: fubtilior forfan effet inquifivo quam ut 
ei facile fatisfiat. Sed-foret illa Phyfices, feu Naturalis Philofophia inquifitio ; non, Logices. 


Sufficit, ad rem prefentem, ut, dato quod hec ita fint, appofitunr hoc fit fpecimen, feu' 


lum, Poti/fime demonftrationis. Hoc elt ; Pofito quod ea fit Razionalitatis natura, 

ut inde nece/fario profinat (& immediate ) Rifibrlitas; caque fit Rifibilitatis natura ut non 
poftit aliunde oriri quam per immediatamrefultamtiam è rationalitare; atque tam: ampla. fit 
utriufque extenfio, ut ad ommes homines, cofque fols, pertingat: Tum accommodum'erit 
hoc exemplum Demonftrationis poti/fime. & porro docent; quod, fi hac non fiv appo- 
fitum exemplum, merito dubitandum fit,mumquod aliud fit in reruna natura exemplum apuus. 
. Ego 


182 


De Demonftratine. Lib. 3. 
Ego fpecimen potius quafiverim in Mathematicis, ( dato, quod Definitio «Matbematica 
habenda fit pro Z:&entia rei definite : ) Quippe hic, fi ufpiam, fperandum videatur tale fpe- 


cimen. 

Tale forfan hoc cenfebitur, de rea Znea ; ‘nifi quod defit una vox Latina, qua fignifice: 
tur Ziea rea ; qualis eft bomo qua nuncupetur animal rationale. Dicator, fi placet, $7r% 
Eura feu éxtraBura (prout five à \fringendo, five potius ab exzrabendo, linea reéta dicitur 
apud nos /ireight ; eltque vox extradara Jurifconfults noftris, alio fignificatu, nota. ) Unde 
fi arguamus. > 
Linea quevis Rea eft omnium intra cofdem terminos breviffima. 

Sed, ffriffura quaeris eft linea rela. Ergo 
Strifura quarvis eft lincavum ommium intra eofdem terminos breviffima. 

Quippe hîc "ife feu predicatum conclufionis, ( breviffima lincaruon eofdem terminos 
babentium, ) demonitratur de Subjel?o (/IriBura, feu linea reéta,) ut adeguare proprietasy 
per ipfam Zfenziam ( feu firiZure formale rationem ) que eft cusvres feu ReBirudo. Qui 
pe ab ipfa RedFitudine ( atque è ni ilo alio ) neceflario atque immediate refultat, quod È 
omnium breviffima cofdem terminos babentium. Ipfa enim ci&imrer feu reBittlims ratio 
{ que, ex communi ufu, mente melius concipitur, quam pollit aliis verbis definiri; ) eft 
propria, immediata, & adequata canfa pupa brevitadinis. (BuSvrer@* vocem interpono; 

uoniam apud Gracos,.aliud elt #9, aliud ips6r illud de Lineis; hoc, de Angulis, ditum. 
ro quibus Latini promifcue dicunt Rel7urzs. ) 

Vel (dimitlo quod pro reéta linea nomen fecimus /ri#uram ) pro linea rela ponamus 
ejufdem definitionem Euclideam; ut ca fit que inter punita fa jacet (iu) equaliter, 
(feu precife, exalte, «quabiliter ; nosdicimus juft between.) Qua itaque intelligenda ell 
1d ipluta fignificare quod nos, fubre@izudinis notione, mente concipimus: (&, mihi qui- 
dem, ipfumre@itudinis nomen, facilius intellettu videtur, ex communi ufù, quam talis de- 
finitio ; quod ufu venire comperimus in definiendis vocibus notillimis. ) Uride fe arguimus: 

Qua aquabiliter jalet inter fua punta, eft linearum omnium eofdem terminos baben- 
tium breviffima; ° . 
Reta inter fua puntta aquabiliter jacet : Ergo 
Re&a eft linearum omnium cofdern terminos babentium breviffima. 
Qua demonftrato elt, aliis verbis, cadem que prius. . 

Sic demonftrabitur, Circuli radios eguales effe, &, ineodem plano omnes : eo quod, per 
definitionem Cicculi (qua ejus eflentiam continet ) Circulus eft figura plana, centrique è 
circumferentia diffantia eft ubigue cadem. | 

Similiaque in Mathematicis ( tum in aliis fcientiis ) facilius inveniamus ; co quod magna 
hic conceditur libertas { Ta definitiones magna ex parte arbitrarias ) limitandi & determi» 
nandi definite vocis figniticatum (adeoque £//entians rei quam innuit ea vox ) & quidem 
alibi aliter , (aliud enim fignificat Triangulum apud Eucldem; aliter apud 7 beodofrur 
Conufgue & Cylindrus aliter apud Apolonium fignificant quam apud Ewcldem :) atque ex 
Vocis fenfu ( fic determinato ) facilius eft Proprietates invenire, qua inde neceflario & 
immediate refaltent. Sed in Philofophia Naturali, verbi gratia, poftquam convenit quod 
vox Eguus, illud defignat Anima! quod co nomine vocari folet: non ita facile eft determi- 
natu, quid fitabfolute & adequate neceffarium ad hujus animalis E/&nziam ( que non elt 
arbitrio noflro determinanda, fed ita fumenda ut in rerum natura reperitur;) quaque ab 
ea Effentia immediate & adequate refultant Proprietates. — ; 

Sed redeamus ad illud quod vulgo folet exhiberi fpecimen : In quo Ri/ibilitas prefumi» 
turà Rafionalitate immediate & sunt fluere; & Aationalitas conftituere & adequate 
determinare Zf&enziam Hominis, ut ab aliis animalibus diftini; adeoque #44 per banc de 
ompmibus hominibus demonftrari, demonftratione por & perfeltiffrna. 

Si per idem Medium probatum eatur Pesruns e/fe rifibilem ; (co quod omnis, rationalis 
fit rifibilis ; atque Petrus rationalis ; adeoque rifibilis :) Admittent hanc Dersgn/frationem 
eflè, fed non quam vocant Pori/fimam : quoniam non immediate & adeguate refultat è 
Petreitate fua ( utloqui amant) fed ab ipfius Z/wmanitate ; qua aliis cum eo hominibus 
communis eft. 

Pariter, fi probetur omnes bomsines ef fenfu preditos ; co quod fint animsalià ; fitque ani- 
mali eMfentiale fenfirivum effe : Neque hanc permittent dici Poti/fimam demonftraionem ; 
( licet hic, fubjeétum fit Vazverfale ; non Zudividuam, de quo negant demonftrationem fieri 
pofle : /ingularium, inquiunt, w0n eft demonfiratio. ) Quanquam enimfit ( ut loquuntur ) 
pradicatio per fe ( non per accidens ) 8 în primo modo dicendi per fe, (in quo Predicatam 
eft de Effentia tall quippe ita funt Animal & Senfitivum refpettu Flominis, utpote 
ipfius Genus, & Differentia conftitutiva remota ; ) non tamen Fed ars ( ut loquun- 
tur ) feu Univerfale primo; quia non immediate & adeguate de homine dicitur Senfirivum; 
fed omini convenit quatenus eft Animal: neque ab Aumanitate fua, fed ab Animalitate 
refultat, elle Senfitivum: fed nec adequate convenit Homini, fed elt ipfi cum aliis anima- 
libus commune. Adeoquedemonftratio non Potiflima. 

- Alias 


Cap. 23. De SyMogifmo Tipico. 

Alias item habent fubtiles fpeculationes de Derzon/fratione, atque ad cam reguifitis ; fed 
qua magis curiofz funt quam cognitu neceflàrie : quas igitur omitto. 

Verum hoc utcunque tenendum eft; Quod clariflima atque evidentiffima tum Probandi 
tum Docendi methodus ( quaque animo maxime fatisfacit } ca eft, qua, Rene ira efe, otten- 
ditur, per veram caufam unde fit ut ita fit. Adeoque potius eft( quatenus id fieri commode 
potelt ) hac uti metliodo, ut magis fcientifica ‘ Nec, prius poi dc ( tanquam in plena 
probatione ) quam rem affirmatam habeamus è principiis ita certis & evidentibus dedutam, 
utde eismens humana merito dubitare non poflit ; atque ita immediatis, ut vel non polfint, 
faltem non indigeant, per notiora quam ipfa funt probari, ( Quales funt qua were? trrua, 
feu communes notiones dici folent: ) vel à propofitionibus qua jam ante fuerint ab ejufinodi 
principis dedutte. 

Eftque hec merhodus, quam Mathefèos prefertim fcriptores profequi folent. Quibus mos 

Poftulata quedam & indubia Aviomata pramittere, indeque ( per confequentias indubi- 
as) propofitiones alias inferre ; atque ab his demum alias ; atque fic deinceps, donec ad id 
perventum fit quod demonftrandum fufcipiunt. 





Cap. XXIII 
De Sylogifmo Topico. 


Gioie T par ( qui& Diakeéficus dici folet, & Didafcalicus ) talis haberi folet 
fyllogifmus ( fu fyllogifmorum feries ) qui firmam potius Prafumptionem , feu Opi- 
mionem valde probabilem creat, quam abfolutam certitudinem. Non quidem ratione For- 
ma, ( nam Syllogifim omnes, fin jufta forma, funt Demonftrativi; hoc eft, fi Premiffla 
vera fint, vera erit & Conclufio, ) fed ratione Materie, feuPremifarum ; que ipfe, ut- 
plurimum, non funt abfolute certe, & Univerfaliter vere; fed faltem probabiles, atque 
utplurimum vere. 

Nomen haber à Greco verbo 75r@ ( Gr find utitur Ariftoteles pro defignandis Lo- 
cis feu fedibus argumentorum; qua funt feleéta quedam materia capita unde deduci folent 
argumenta. Puta ; è natura Cagforum & Effettuum; Subjetti & Accidentium fen A4- 
junEorum; rerum em Di/fentanearum feu alias inter fe comparatarum ; conjugatorum 
item feu vocum ab eadem origine varie deflexarum ; Zotius & Partis ; Generalium item & 
Specialium ; Definitionis & Divifionis ; Teffimoniorusm ; = horum fimilium. Qua è 
variis Logicis varie folentenumerari. Egoeo ordine recenfui quo in Sanderfoni i 


183 


occurrunt ; ut qui liber eltin juvenum manibus familiaris, Locofque hos ad pauciora ca- + 


pita reducit, ille, quam alii multi. Non enim mihi inanimoeft, aut ftudiofe omnia con- 
quirere, aut fufe profequi : fed {pecimina quadam exhibere. i 

His autem. Locis, feu Argumentorum capitibus, fubnegtere folent quafdam Regulas, Axio- 
mata, feu Propofitiones receptiores, que Argumentorum materiam fubminiftrent ; cum ca- 
+rum Limitationibus, Exceptionibus, alifque Cautionibus neceffariis. 

I. De Caufa & spoa sa 

Voces has hic adhibent in ampliori carundem fignificatu ; Ut caufam refpiciant Effici- 
entem, Materialem, Formalem, & Fimalem ; item Totalem & Partialem ( five folitariam 
& fociam ;) Aftualem & Potentialem ; Proximam & Remotam ; Propriam & Accidenta- 
riam ( five per fe, & per accidens :) De quibus hujufmodi folent tradere propofitiones. 

1. St Caufa eft, Effetrus eft ; fenon illa, negue bic. Puta, fi Sol oritur, dies eft : fi non, 
non eft. Sed hec, inquiunt, Regula non femper obtinet; Utpote, 1. de caufa Remota ; ut 
cum hauftus vini elt caufa Ebrietatis; nec femper tamen. 2. Si interveniat Impedimentum ; 
ut cum Lapis, utut Gravis, à defcenfu impeditur. 3. Si fitcaufa tantum per accidens ; ut 
cum terram fodiens invenit thefaurum ; nec tamen femper. 4. Si caufà fit partialis & per 
fe infufticienss fic, currenti non omni contingit premium. s. Si effe@us talis fit ut 
permanere pollit, remota caufa ; ut AEdificium remoto conditore. 6. Cum effeus. idemà 
variis caufisoriri poflit; ut Mors, à Veneno, Morbo, Gladio, &c. «à quorum aliquo fi cavea- 
tur, poteft tamen ab alio inferri. 

2. Si effetus eSt, caufacft ; fi non ille, neque bec. Pariles admittit exceptiones cum re- 
gula precedente. î 

3. Qualiseft caufa, talis eSt effetus ; & contra. Ut, fi arbor bona, fru@us item bonus 
erit. Non tamen obtinet, 1. in produ@ionibus quivocis ; ut cum deformis Pi&or, bel- 
lam Piéturam facit. 2. Si extrinfeca quaedam caufa varietatem inducit ; ur cum Glacies non 
eft Liquida, ut fuerat ex qua fiebat Aqua. . IAA 

4 Spad fuci tale, illud eft magis tale. Ut, Wen calefacit Aquam, eflt magis agro 
x c ec 


184 


De Sylogifimo Topico. Lib.3. 
Nec femper tamen ; utpote, 1. Vinum quod facit Ebrium, non ipfum Ebrium eft, ( te 
hujusincapax:) 2. "Pater non el, quam Filius, magis Homo, quia fubftantie non sala 
magis & minus: ) 3. Nec Preceptor femper doftior quam Difcipulus, ( ut qui partialis tan- 
nr preti a liga o, de caufa Efficiente ; fed & in al 

È fa e. eu. Intelligitur pracipue de cau: Mente ; in aliis item - 

uu 6 ui scia, & Forma; etiam in Fine, prout hie caufe tationem fubit ; hoc 
eft, quatenus Ffficientem incitat ad agendum. Intelligendum autem eft, Prius matora ; 
non fame pria tempore. Nam /gnis ejufque celr, funt contemporanei ; item Soh, ejuf- 
pra . Prafertmin caufis Moralibas ; ut Mors Chrifti it tempore pofterior, quam 
lalus Adami. ” 


Sed hujufmodi Propofitionum veritas, cum earundem Exceptionibus & Limitationibus, 
(an, &quatenus, vera fint, aut non fint : ) ad Mesapby/icam proprie fpeétat ; ubi natura 
Caufa & EffeCtus, aliaramque Relationum tranfcendentalium , cum earum Affeftionibus & 
Proprietatibus, confiderari folent: indeque huc transferuntur. ° 

Si vero ea omnia huc.inde tranferibenda fint, ( aliter quam ‘fpeciminis, feu exempli gra- 
tia;) cotantum quod poflint effè Syliogifmorum Materia : pariter tranfcribendum effet 
Metaphyfices corpus integram ( nam & reliqua omnia fieri poffunt Materia Syllogifmo- 
rum: ) Nec Metaphyfices tantum, fed reliquarum omnium Artium & Scientiarum diftami- 
na: Puta (ex Naturali Philofophia ) quod funt Quezsor Elementa; Septem Planete 5 
quod Materia & Forma funt last gli conftituentes ; Item ( ex Morali Philofophia ) 
qua ad Zirtutes & Vitia fpeftant ; ad Bonum & Malum ; ad Paffionum regimen ; Item (ex 


. Mathefi Len angulos trianguli relilinei cequales effe duobus reBis: aliaque iftiufinodi. 


Quip, comma elle pofunt materia Syllogifmorum. 

SEI Logica & Metaplylira, poe à plurimis tradtantur, ita commifceri folent, ut non 
mirum firalteram abaltera multa mutuari : Rarsy/gue & qui illum Faranno, totam fere 
Metaphyficam, ( qualis eft 7ranfcendentiuma dottrina , quegue generales Entium affetio- 

«nes fpeftant, ) dd Logicam relegandam malunt ; ejufque propterea partem primam ampli- 
andam. . 

Quod autem de propofitionibus ad Canfam © Effeffum fpeQantibus ditum et; adalios 

qui fequuntur locos Topicos perinde fpectat. 
Il. De Subjetto &p Accidente. 

Non tam ftri&e fumenda funt ha voces, utcum Subjeur pro Subffantia fumitur ; & 
Aecidens pro co omni quod Subftantia contradiftinguitur : Sed, per Subjefum intelligunt 
id vmnequod, preter ipfam fui effentiam, alia fibi attributa habet accidentalia ; & per 
Accidens, omne 1d quod huic fubjeo fic attribuitur: Sic Aiezeras ( utut ipfe fit Acci- 
dens ) dicitur effe Per & Zmpar : Eltque Numerus hic pro fubje&to habendus; Paritafque 
& Imparitas funt ejus Accidentia. Poteftque tale Accidens effè vel Proprium vel Commu- 
ne; item vel Inhzrens vel Adharens ( feu internum aut externum ; ) item Antecedens, 

‘ Concomitans, & Confequens; & ( interalia ) rei Signa & Circumftantie. De quibus Ac- 
cidentibus, hujufmodi tradunt propofitiones. 

1. Sujetti © Accidentis propri, fi alterum cft, eft &rreliquam ; fi alterum non de tum 
meque veliguati. ÎNempe, propter eorum convertibilitatem. Si Homo, tum Rifibilis; & 

contra 


2. Si fubjeum ef, tum & ejus Commune accidens ; fed mon contra. Si Corvus eft, 
tum Niger ; ( quod de Accidente imfeparabili locum habet, non de feparabili: ) Sed non 
contra, fi Niger, tum Corvus eft. ” 

3. Si commrsnne accidens mon fit, tumnegue eSt fubjefum: fed non contra. Limitanda 
hac eft ut pg? . 

4 Sires fit, fant &y neceffarie hci temporifgue circumffantie ; fî non he, negue res ef : 
Sed non contra. Si Milo jum oodiie. msi Ciodiae porn & ibidem vivus ente ( abfque 
»i non potuitillum occidere Milo:) fed non contra; fi tune aderat tum cum occidit 

ilo. i 

s. Si cujufpiam antecedens, concomitans, ant confeguens; tum ideft cujus hoc eft antece- 
dens, pai ant confeguens. Sed locum non Babe nifi ubi connexio eft e ia. 
Si fit Eclipfis Lune, eft Plenilunium : fed non contra; fi Plenilunium, tum eft Eclipfis. 
Ubi autem connexio non eft neceflaria, illatio non eft nifi conjeAuralis ; caque magis mi- 
nufve probabilis, prout ita'eft connexio. 

III De Diffentaneis & Comparatis. 

Difentanea funt vel Difparata (ut Bos & Equus; ) vel Oppofita ( de quibus in prima 
parte Logices diftumeft; nimirum Relativa, Contraria, Privatrva, & ContradiBoria. ) Come 
parata funt vel fecundum Quelitatem (Simile, aut Diflimile : ) vel fecundum Quanzisarern, 
( Aquale, aut Enaquale ; Plus,aut Minus.) De quibushujufmodi tradunt regulas. 

De Relativis. 

Si Relativorum alterum eft, ef &y reliquum. Si Parenseft, eft Proles. Sed locum non 

habetin Redativis fecundum Dici fed now fecundum Effe: Ut, elt vifibile ergo ef vifio. 


De 


Capi.23. De SyHogifmo Topico. 


De Contrariis. 

1.°.Sî couirariorunn alterum fit, alter non ef. Sì calidum, non frigidum. Sed locum 

non habci in gradibus remillis; ut in Aqua Tepida, ubi eft aliquid Caloris, & aliquid Fri- 
LIS. a 

i 2. Si alter non fit, alterum eff. Si Numerus non fit Par, eft Impar.. Sed non valet, 

nificua necellt cit ur eorum alterum fit, i 

3. Cotta iorumi idem eft Genus, © idem SubjeBfum. Si Albedo*Color fit; eft & Nigre- 
do Goior. Si A:nor u in Facultate concupifcibili, ita eft & Odium. 

4. Contrariorum contraria eft ratto. Sì Bonum fit appetendum, Malum eft fugiendum. 
Non valer autem in affeftionibus feu' pradicationibus remotioribus; ( non, quia Album eft 
Vafibile, Nigrum eft Invilibile. )  Neque ratione communis fubjetti ; ( non, quia Sanitas eft 
aniu:acorum, Morbus eft inanimatorum. ) Néque in eo quod eft per accidens ; ( non, quia 
vir albus videt, ergo vir niger cecuselt. ) Nec ubi ses dentale x diverfa conftitutione 
fubjetti; ( non, quia Calor indurat Lutum, ergo Frigus emollit. ) Aliifque cafibus innu- 
mer:s. . 

,$- Quod majori bono contrarium eft, id eft majus malum. Utputa, quia Sanitas Divi- 
tiis prafiat, ergo /Egrotum eflè eft malum majus Paupertate. Neque tamen femper valet: 
nam parum Zigritudnis minus malum eft, quam magna Paupertas. Item, quia Philofo- 
huan efle, eft gar bonum quam fimpliciter polle legere ; non inde fequitur majus eflè ma- 
um, non eflè Philofophum, quam netcire literas. 
De Privativis. 

1. St FHabitus eft, Privatio moneft; fi baceSt, non ille. Siquis vider, noneftercus; fi 

non videt. 

2. Si Habitus nom fit, Privatio eft ; fi non bec, tum ille. Siquis non poflit videre, ce- 
cuseft ; fi non cacus, videre potelt. Sed non valet nili in fubjefto capaci, temporeque, de- 
bito, aptifque circumftantiis.  Lapisenim non Cacus dicendus eft, etfi non videat ; nec qui 
in tenebris fitus eft, aut cum oculis claufis; ‘neque ( quod aiunt ) catulus ante diem nonum; 
cum nondum fit tempus debitum. . 

. De. Contradiforiis. 

Contradiforinum, fi alterum fit, alteruns non eft ; fî illud non fit, hoc eft. Paries fi nori 
fin albus, eft non-albus ; fi non-albus, non eft albus. : i 


De Difparatis. ' 
Difparatorum, fi.unum fit, religua non funt.  Siquid fit Equus, id non ‘eft Bos, Ovis; 
, &c. Sednon valet in concretis Accidentibus: fi lac ( verbigratia ) fit album, aut 
mel flavum, non fequitur, non effè dulce ; cum utrumque effe poffit. 


De Comparatis. 

Similibus & Proportionalibus conveniunt Similia & Proportionalia: Diffimilibus & non-pro- 
portionalibus, Diffimilia & non-proportionalia. Si Platofit mortalis; Îic & Socrates, Si Ar- 
genti uncia vale quinque nummos folidos, due uncia valebunt decem folidos. Non ta- 
men locum habet, nifi intelligatur redWplicaszve, quatenus tale. Non, fi Athiops fit ratio- 
nalis, erit & Corvus; quamvisuterque fit niger. Nec Adamas dupli ponderis elt ( pracife ) 
dupli valoris ; fed quadrupli, aut etiam pluris. 

Plus, minus, equale, attribuenda funt non tantum rebas invicem comparatis, fed & pro; 
fitionum probabilitati. Atque fic Comparatis, accommodari folent Regule feu Propofitio- 
nes, alia Generales , ali Speciales, de magis minufve Bonis. 

. Generales, funt Dojtfodi. 

1. Quod eft ngtura tale, id eft magis tale, quam quodtale eft per participationem. Sic Sol 
elt magis Lucidus quam Aer.. . 

i. Quod eft tale per fe, eft magis tale quam quod eft tale per accidens. Sic Cibus-magis eft 
falubris quam Medicina. 

3. Item, Quod è contrario magis diffat, quan quoa minus. Sic, fub Polis Yfgidius eft 
quam fub Lopes 3 quia remotius ab #quatore. si PE . 

4 Item, Q ‘atur, quan minus. Fervidior ignis ui magis calefacit, 

$. Item, SE de Cala plus parade quod minus. Sic Tool: d0 forania quam 
Senex. . 

6. Item, Cui Definitio magis convenit, quam cui sinus. Sic illud Medium eft magis 
utile, quod plus conducit ad finem. : i 

Sed his omnibus, alifque fimilibps, communis adhibenda eft limitatio, ceseris paribus. 

Speciales regule ( de magis minufgue Bonis ) funt hujufmodi. 

A 1. ZA melius eft, in quo funt plura bona. Adeoque Peripateticorum Filicitas, melior quam 
‘01cCorum. . 
2. Item, Quod ad plura conducit. Ut Juftitia, quam Fortitudo. a 
3. Item, Quod e? defiderabile pr Verdi remi aliud. Adeoque Pax quam Bellum. 
. «Item, Quod per fe bonuni ef, quam quod per accidens. Adeoque Bone quam 


Mores. 
*Cce2z s. Ikm, 


185 


186 


De Sylogifimo Topico. Lib. 3. 
. Ttem, Quod ef? magis permanens Ut Virtus quam Pulchritudo. 

5 lan pai pd è tale. Ut awnipra quam Divitie. * . a 

“. Item, Quod ad meliorem finem conducit. Ut artes liberales quam queftuariz. 

8. Item, Quod circa melitas objeum verfatur.: Ut Theologia quam Medicina. 

9. item, Quod ad perfeftiomem conducit, quam quodeft pure neceffarium. Ut Vifus quam 
Tattus. 

io. Item, Quod propius accedit ad defideratum finem. Ut Mellis quam Sementis. 

11. Item, Sud eclai. fimile cft, quam quod deteriori. Ut As quam Plumbum. 

Sed his item communis eft adhibenda limitato, Cezeris (sele i 

De Verifimilitudine Propolitionum, hujufmodi tradi folent Regule. 

1. Que equaliter aut funt, aut non funt ; corum fi alterum eft, ch & religuam ; fî non 
id, rtegue hoc. Sic de Honoribus & Divitiis, que videntur ad Felicitatem pariter conducere : 
fi illi non fufficiant, neque ha. De Cibo, & Potu ; fi ille fit ad vitam neceflarius, tum & hic. 


2. Si quod magis ef? probabile, non eft'; neque erit id quod e/t minus probabile. Si non 
omnibus placet , multo minus Mevius. } O 

3. Si id fit quod et minus probabile, tum & id quod eft magis probabile. Si Latrociniam 
fit morte puniendum, multo magis & Sacrilegiumi = * 

Sed adhibenda communis limtatio , Cezeris paribus. Atque etiam tum, Argumentum 
non certumerit, fed faltem probabile. Sepe enim id accidit, quod minuseft probabile. - 
IV. De Conjugatis, Notazione, &y Derivattone. 


Conjagata; proprie , ea funt vocabula qua, propter affines fignificationes , affinem 
item fue, al'atsivalicnde fortiuntur ; di ab cadem Originè derivata. Ur 7aftus, Fu- 


iti le, Sec. Ex quibus, Abffra?um & Concretum qua dicuntur, pre ceteris ( ut fupra 
prec confidcnri ole: Sed, in Argumentatione, affinitas Significationis, potior eft 
quam Soni aftinitas —* —. . Na 3 se + 

Per Notationem intelligi folet, ratio nominis ab Etymologia feu Derivatione petita. Ut 
Pbilofophia , ab amore fapientie nomen habet. Et, à-Confilto, Conful; ut qui Reipublice 
confulere debet, &, cum opuseft, con/iliur adhibere. : Non femper tamen Etymologie re- 
fponder fignificao. Ut Pifcima, ubi non funt pifees. Sic Trigmetrum pro Triangulo. Alia- 
que ; ubi rebus nomina non conveniunt. De 

De his, hujufimodi tradunt regulas. * . di La 

1: Ubi alterum Conjugatorum conventit, convenit Go religuum ; ubi mon illud, neque boc. 
Socrates, fi Juftus eft; Jufte agit ‘Liberalis cogitat liberalia, Amicus amar. Sed fepe fallit 
Regula Ut r. fi affinutas fit foni magis que fignificationis, ( ut, Vinum habet, ergo elt 
Vinolentus.) 2. Cum aftus pauci non fufficiunt ad concludendum habitum, ( non, fi al 

uando jufte agit, E juttus eft. ) 3. Quando arguiturà potentia ad habitum, ( rifibilis 

ergo Pie & faepe alias. v i 3 

2. Sì hoc illi conmveniat, tum & conjugatum bujus conjugato illius : dy cantra. Si albedo 
eft cblor, tumalbum eft colorarum. Fallit autem, 1. Si conjugatio feu affinitàs, fi in 
fono, non in fenfù. +2. Si arguator attirmative à Concreto ad Abftrattum ( ubi predicatio 
non eft per fe, fed tantum per Arcidens: ) Ut, Albumeft:Dulce ( puta Lacaut Saccha- 
rum ) ergo Albedo eit Dulcedo. 3. Si arguatur negative ab'Abi! «ad Concretum ; ‘ut, 
Albedo non eft Dulcedo, ergo album non eft dulce. - i 

De Notatione; has habent Regulas: | » i : 

x. Cui conventi Notatio few Derivatio, ei convemit Notatum feu Derivatum : & contra. 
Puta, Amor Sapientie preftantior eft peritia Militari ; ergo ticeft Philofophia ( 5 76 paéw 
qlò osgiar difta } ur quae elt Amor fapientia. Sic Figura expofita, sur. efle Trian- 
gula, quia treshabetangulos ; regtilinea, quia regtis lineis terminatur ; aquicrura, Lisa 
ra habet &qualia ; equilatera, quia habet equalia latera : Aut, non eflè, quia non fic pu 

=» Grifoni ns ci comgrwit ratio nominis, few derivatio: & contra. ‘Triangulum 
eft ergo tres habet an ; Aut, noneft, ergo non fic haber. Et fic de cateris. Sed fiepe 


fallont ha regule ; & plus habent tie, quam Virium Argumenti. Prafertim, fi fri- 
gide fint aut ludiera derivationes ( ut Lapis, quia Zedit pedem ; frater quafi fere alter ; 
mons è son movendo 3 î 7 


o} i jure, calceamentum quali calceatio mentis; fimplus, 

5 quali ella &c. ) Item; prefita manet, ceflante nominis seo: 
ne. Ut Pifcina, cum defunt pifces : Pendo, ri ,expendo, imperido, de nummis etiam > 
num dita, quia peraere folebant olim, quos jam mumeramas. Sic piogiini feu propofitio- 
nis terminus 22/07 aut 25207 dicitur, non femper qui talis eft, fed qui talem locum occu- 
pat; ut fupra monitum eft..Aliaque multa. E , 

V. De Toto & Partibus. 
De his, hujafmodi tradi folent gf Da 
1. St totum eft, partes funt. 2. St partes non funt, negue totum eft. Sed fallit utraque fi 
partes illa non lint abfolute necellariz. Sic Ffomo quis eflè potelt , quamvis defit -Ma- 
nUS. 


3 Si 


te. mentis; fincerum , Loca bed e” 


Cap. 23. De Sylogifmo Topico. 187 

3. Si totum non eft, partes non funt. 4. Si partes non funt, totum non.eft. Sed fallit utra- 
que de partibus hi ar'olaca Findizienine dii pelry ubi pri Domus. ea 

VI. De Genere pae 

Has voces hic ufurpant, non ftritto fenfù, prout in do&trina de Pradicabilibus : fed per 
Genus intelliguns quidpiam generalius ; per .Speczez, quidpiam fpecialius, particularius, feu 
minus generale. - Regule funt hujufmodì. 

1. St Generale non fit (aut eg 3) fi & Speciale. Si, non Animal; tum non Homo, 
non Sraterm, non Petrus, non buce , dc. 

2. Si Speciale fit, eft Gy Generak. Sì Flomo, fi Petrus ; tum Animal. 

3- convenit, aut mon convenit, generali ; pariter convenit, aut non convenit fpeciali. 

Intelligendum autem eft de cis que conveniunt, aut non conveniunt, Uriverfaliter ; non 
Particulariter. Si omne animal fit fenfitivum; tum brutum. Sed non, fi al amimal fix 
rationale, tum fic eft brutum. : 

4 comvenit aut non convenit fpeciali, pariter convenit antmon convenit generali. Sed 
limitandum eft : nempe quod omnibus fpecialibus convenit, convenit generali Vrsverfekiter : 
quod fpecialium aliz44bas, id generali convenit particalariter. 

| VIE De Defisitione & Divifione. ; È 

Definito non hic ftriéte fumitur,. prout Deftriptioni contradiftinguitur; fed ita ut de- 
feriprionem ineludat spenta uatam, aut pradicatum convertibile. . 

ter Dirifonen intelligunt omnem diltributionem Totius in Partes: prefertim fi'tales 
finv partes utnon corncidant. Regulas has tradunt. Ia 

1. Sidefinitio fit, eht & Defisitam; fi non hoc, neque illa. Sianimal ratiomale, tum 
Homo : fi non Homo, nec Animal rationale. Non autemvalet, nifi de perfedtis Defini- 
tionibus aut Defcripuionibus adequatis. 

2. Membrorum in Diftributione oppofitorum ; fi unum mon eft, alterum ch: fî illud eSt, 
oc non eft. Non valet autem, nifi membra talia fint ut non pollint coincidere. 

VIII. De Te/fimonio. 

Argumentum è Teltimonio, dici folet Argumentun: Tnartificiale.  Quia non tam funda- 
tur in natura Reiquam Authoritate dicentis. Et quo major elt Authoritas dicentis ( unius 
pluriumve ) co major eft hujus Argumenti vis: ì 

Regulas has tra ver . ci it Quod ineell FRE 

1. Argumentum è Teffrmonio, non valt Negative: Quod intelligunt, non de tivo 
Teftimonio, fed de ‘Teltimonii defeftu. Ut, Ariftoteles non hoc diete (ema non de, 

Hinc tamen non raro fit violenta prefumptio: quando julta fe offert dicendi occafio, & 
merito prefumi poltit fic diétum.iri, fific fore, Nonnunquam etiam hinc refte concludi- 
tur.  Puta; facra fcriptura nufquam hoc ( vel dire&tevel per confequens) aftirmat ; Ergo 
non eft Articulus Fidei. Item; Non eft hoc deli&tum capitale, quia nulla Lege ei ftatuitur 

ja capitalis. . : 
gir Divino Teftrmonio (rete intelleta) credendum cft abfolute. . ‘ 
| 3. Senfus Teftiimonio, adbibeuda cft fides. Sed cum haclimitaitone; Modo non fiat ali- 
cunde fenfuum deceptio. . 
4. drtifici in arte fua credendum. Nec femper tamen ; Puta fi peritior artifex contradi- 
cat ; aut aliunde caufa pateat cur ct non credatur. 

s. Plurium teftimonium teStimonio paucioram eft preferendum. Intellige, ceseris paribus. 
Secus effè potelt fi pauciores illi funt fapientiores, aut fidedigniores, aut judices magis conr- 

tes; item fi aliunde fit ex ea parte major verifimilitudo. 

6. Teftimonium Antiquiorum pravalet Recentiorum teftimonio. Quod potiflimum valet 
in rebus Hiftoricis, & rebus Religionis. Secus eft in Artium peritia; ubi Pofteriores. non 
raro funt precedentibus peritiores.. 

Hxc autem Argumenta Topica jam enumerata ( &horum fimilia, ) Regulegne, Masime, — 
feu Axiomata, de illis tradita ; ita funt pleraque in fe incerta; totque excepuomibus & li: 
mitationibus obnoxia : ut difficile fit plus quam Probabilitatem feu verifimilitudinem inferre 
( utcunque perfefta fit fyllogifini forma ) propter Pramiffàrum incertitudinem. , ' 

Idem dicendum eft de cujufvis Artis Scientiueque Regulis Placitifve ;‘«ubi. Premiflie funt 
incerte dubiave. . . > 

Sed porro dicimus ; Quocunque jure Propofitiones jam enumerate ( fivecerta five incer 
te ) cenferi pollint Materia fyllogiimi : ratione alterius cujufvis Artis Scientiave, 
aut Subjetti cujufcunque de quo argumentandum fit, Propofitiones fic pariter cenferi pof- 

. funt. Et propterea jam recenfita ( ex Metaphyfica potius quam Logicadelumpta ) ut fpeci» 
mina tantum tenfende funt, non ut jufti limites corum qua ‘Materia fyliogifmorum cen- 
fenda funt. : 

Summaque, de Materia Syllogifimi, di&orum huc fere redit: fi Premiffe fyllogifmi ( rite 
conftituti ) certe fine; Conclufio item certa eft: fi probabiles ; fic & hac: & magis mi- 
nufve verifimilis, prour illa funt. À 


* Cc 3 CAP. 


188 


De Methodo. Lib:3. 








Car XXIY. 
De Methodo. ns 


U & ad SyZogifmifeu Argumentationis rem fpedtant, ita peraftis : fuperet ut de 
O Methodo, porro dicam : quam ‘alteram Difcurfus partem faciunt’ Logici. : Nam ut 
"® Logica ita Differere docet utargumentatio cogens fit & conclufiva : fic ea Methodo 
Ordineve res digerere feu ordinare, ut vel rerum ipfaram Natura aptius conveniat, vel fal- 
tem inftituto differentis. 
Cum vero magna fit diverfitas tum in fcopo quem fibi proponunt diflerentes, tum in eo- 
rum quibulcum difleritur captu, ingenio, prajudiciis: Difficile eft certas Methodi, Regulas 
bere qua omnibus fatisfaciant. # î 
Hiftoricas ( {i nil aliud fibi habeat propofitum quara Hiftoriam ipfim ) Temporis utplu- 


* rimum ordinem fe&aturj ea primum referendo qua prius occurrunt. 


Aut etiam, fi variorum generum res recenfiturus eft; ( puta, partim Civiles, partim Ec- 
clefiafticas =) aut variarum Gentium ; { puta Anglorum, Gallorum, Hifpanorum; aliorum- 
que Hiftoriam : ) Quanquam pro hujufmodi fubjeétis variis, varias hiftorie partes faciat ; in 
fingulis tamen rationem Temporis; aglenena perfequitur. Neque tamen hoc tam ri- 
gide obfarvat ( utut hac, cateris paribus, potior methodus cenfeatur; ) quin & ea, per 
Anticipationem, aliquando arite referat qua poft contingant ; temporeque antecedentia (aut 
«per incogitantiam, aut propter aliam qua occurrat ratio, omilia ) alighando Poftponat. 

Poeta autem, prafertim Comici Tragicive, Elegantius cenfentur remporum ordinem in- 
vertere; &, tanquam ex abrupto, è Medio ordiris Leftoremque aliquandiu fufpenfum te- 
nere, donec tandem aliquando occafionem aperire libeat ante ditorum.  Pariterque in fiétis 
Hiftoriis quas Remanicas vocant. : i 

Orata' autem, co potius ordine curabit omnia difponere, ut maxime putaverit valitura 
apud eos quibus peroratur. Adeoque hoc aut illud dicere vel non dicere. ( nam & celandi 
ars eft pariter ac dicendi, ) atque hoc aut illo ordine ; prout Temporis, Locive, & Perfona- 
rum ratio fuaferit. . 

Philofopbiam fi confideremus; etiam hic Methodi funt diverfe. È 

In Prabicis & Prudentialibus ; è Fine folent, feu propofito Scopo, ordiri; ( Ut, in 
Ethicis, è Beatitudine ; quid fitfeu in quo -confiftit ; ) SEpolt de Mediss quibus acquiratur. 

In Specwlativis ; è Caufa ordiuntar ( feu quod primum eft in operando ) indeque ad Ef- 
feRus procedunt. Aut etiam è *Subjeéto; cujus Nomen, Naturam, & Species inquirunt ; 
indeque ad Accidentia, Adjunéta, Proprietates & AffeGiones procedunt; cum Principiis 
Caufifque harum Affeftionum; aliague demum Concomitantia, feu Confequentia; & Contraria. 

Sed & in Speculativis ; alia eft Inveftigationis methodus, alia Traditionis feu Inftitutionis. 

Inveftigandi methodus, è Particularibus ad Univerfalia procedi. Verbi gratia; Obfer- 
vando quid in Thoma, Richardo, Johanne, Socrate, Platone, &c. contingit: hine colligunt, 
quid fi bensi eneri commune, & quid hujus illiufve' proprium, aut huic illive genti 
peculiare. Deinde ; obfervando quid hominibus, quadrupedibus , pra alitibus., &c. 
contingit; hine neon LOR, quid fit animalibus commune, quid cujufque fpecici proprium. 
Poftea, quid Animalibus, Plantis, Metallis, Mineralibus, &c. contingit ; hinc colligune quid 
fit cuique generi peculiare, & quid horum omnium commune. Indeque procedunt ad na- 
turam Corporis in genere inyeftigandam ; aut etiam Subftantia ; & tandem Entis commu- 
nes affetiones, . a. 

Ubi autem, inveftigando, ad horum notitiam pervenitur: Traderidi methodus, fèu infti- 
tuendi & docendi, plane eft contraria. Quippe hic (quum oportear, quod aiunt, difcen- 
tem credere, ) docentur.primum Géheralia, indeque ad Particularia defcenditur. Utputa, 
quid fit quod Ens dicimus; deinde quid Subftantia, & Accidens ; quidque horum utrique 
commune, quid profio fit; TumadSubftanzia fpecies defcenditur ; quid Corpus, quid 
Spiritus: Indeque ab fubordinata genera, fpeciefque & tandem individua, Sic que plunibus 
conveniunt, fimu] & femel traduntur, ut non fit neceffarium eadem de fingulis repetere. 

In his tradendis, varias docent Regulas obfervandasellè ; Ut funt hujufmodi. 1. ‘Brevi- 
fatis regula ; ut, quam commode fieri potelt, fuccinéte tradantur qua docenda funt; abfque 
frivolis & importunis excurfionibus ad ca, qua rem prefentem non ne. 

2. armonie ; vt, partes inter fe congruant, non adverfentur. ‘ 

3. ‘Ouoysreias ; ut Homogenea Heterogeneis non immifceantur. ; 

4 Fafta Confecutionis ; ut eo ordine fuccedent omnia, quem rerum natura poftulat; vel 
ita ut precedant faciliora, lucem fecuturis prabitura. : 

s. DiffinEfionis ; ut que invicem diftinéta funt, diftin®e tradantur, & non confufe ; 

ue fiant Partitiones & Tranfitiones, ut opus fuerit. 


6. Per[picuitatis ; 


Cap. 24. De Methodo. 


6. Perfpicustatis; ut tales adhibeantur voces, phrafes, & loquendi formule, què clarif. 
fime explicent quid intellettum volumus; (non intricate, perplexz, & intelleu difficiles : ) 
atque fic ut pars alia aliam illuftret ; fintque omnia captui difcentium accommodata. 

7. Decori, & Unitormitatis, ut pars parti commode refpondeat : non una pars ( & forte 
qua minoris eft momenti ) fufe & copiofius quam par eft tradatur, dum alia ( majoris forte 
momenti ) vix leviter attingatur. 

Verumhze precepra, & qua funt hujufmodi, quamvis obfervatu digna fint, quatenus 
id commode polbit fieri : non.tamen ita neceffaria funt quin poflit quis jufta occafione ab 
cis recedere; &('vel illuftrationis vel alia jufta caufa ) ant anticipare, aut poftponere, 
aut loco non fuo tradere, qua fcitu digna funt, potius quam omitiere. . 

Mathefeos feriptores, peculiari quafi jure, fibi licentiam folent facere ab his praceptis 
recedendî ; neque tam ordinis elegantiam aut concinnitatem affe&tant, ( quamvis has eti- 
am,) quam utomnia, que probanda habent; ab antecedentibus probentur. 

Adeoque ordiri folent è Definitionibus neceflàriis, fru vocum ( phrafiumque ) explica- 
rione: fiqua ufurpande occurtant voces fibi peculiares & non alibi obvia, aut non fa- 
tisnote, aut non co fenfu: ut dé ttcum fignificationé confter. Quafque fic aut explica- 
tione aut limitatione indigere fentiunt; non prius ufurpant quam definendo id fecerint ; fi 
non ftatim ab initio, faltem in procetfù operis loco opportuno. 

Hifce fubjungunt Poftulata & Axiomata five commiumes notiones ; qua funt propofitiones 
tante certitudinis & evidenti, ut probautone non indigeant; quas igitur admitti poftulant, 
ur ab illis poftea ( utpote concellis ) arguere liceat. 

Deinde ad Propofitiones demonftrandas accedunt ; eo ordine collocandas, ut pracedant 
illa gue folis definitionibus, axiomatibus & poftulatis probari poffint; fequantur alia quae 
ab hîs dependent; fic difpofite, ut è preconceffis & anteprobatis demonftrentur reliqua. 

Quamvis igitur Methodiftis commodius videatur ; ut ( verbi gratia ) que ad Punétum 

tomnia precedant; deinde que ‘ad Lineas reftas & curvas; priufquam de Angu- 
lis aut Figuris dicatur quicquam : Item ut Univerfalia ante tradantur quam Particularia, 
‘ cumhac n illis contineantur: Euclidi tamen vifum eft ea invicem mifcere, qua Punda, 
Lineas, Angulos, & Figuras fpeétant: & prius particularia nonnunquam tradere quam ge- 
neralia quibus ea contineantur ; eo quod illis opus fit ad hec demonftranda. Hinc incipit 
Prop. 1. è conftruftione Trianguli 2quilateri (qua ex folis definitionibus & poftulatis ab- 
folvi poffet ) quoniam ea ftatim opus foret ad prop. 2. & 3. Que tamen, poft propofitio- 
nem 22, ( qua docetur triangulum conftituere qua latera habeat datis rettis xqualia, } non 
foret saceilirie; utqua in contineatur. Sed non potuit propofitio 22 pramitti, quo- 
niam ad hujus conftru&ftionem & demonftrationem aliis opus erat nondum traditis.  Simi- 
liter, fi ante fuerit tradita propofitio 32, ( tor: dan angulum externum xqualem effe duo- 
bus oppofitis internis ) non opus eflet propofitione 17 (qua oftenditur, utrovis duorum 
effè majorèm ;) quippe qui eft utrifque fimul aqualis, eft utrovis major. Item poit demon- 
ftratum ( quod fit ad prop. 32. ) Trianguli tres angulos duobus retis xquales effe; omitti 
poffer prop. 16. qua docetur, corundem trium duos quofvis duobus reétis effe minotes. Sed pro- 
fitiones 16 & 17 adhibende prius erantad probationem eorum, qua propofitioni 32 pro- 
ande inferviebant. Adeoque erant ille “particulares pramittenda ; nogletia concinnitatis 
confideratione. 

Si quidem in Mathematicis ( ut in aliis difciplinis ) oporteret ( abfque probatione ) difcen- 
tem docenti credere : foret ea concinnitas preoptanda : fed cum cam fibi neceffitatem impo- 
mant Mathematici, ut probentur omnia ab ante traditis; necefle eriteum in tradendo ordi- 
nem obfervari qui erit'ad probationes neceffarivs. 

Confiderandum enim eft Corpus Geometria, non ut AEdificium ante conditum, & jam de- 
feribendum ; fed ut jam in condendo, cujus partes alia alias fuftinere debeant: 

Qui Palatium jam conditum fatagit defcribere ; poterit ille, fi libet, uno capite Feneftras 
omnes defcribere; ( quot fint, quo ordine difpofite, & quomodo adornata : ) alio, oftia ; 
tum turres ; ( aut, fi liber, ab his incipere : ) atque tum ( introfpiciendo ) aulam, cenacula, ca- 
meras ; tandemque ad cellas defcendere, & fundamenta. Sed qui condit hoc adificium, inde 
ordiri neceffè haber, unde polfit ; & tali ordine procedere. Adeoqueà Fundamentis ordiri 
oportebit ; & poft Cellarum parietes pofitos, contignationem primam imponere ; atque tum 
oftia, feneftras, caminos, miftim conftruere, huic camerationi infervientes; deinde, poft fe- 
cundam contignationem, oftia, feneftras, aliaque hic neceffaria conftruere ; & fic porro, do- 
nec ad tetum & turres tandem perveniatur. Alio plane ordine quam quo conditi deferiptor 
( concinnitatem fecutus ) fibi placeret. Pariterque Geometra, de lineis, angulis, figuris, miltim 
agit, eo ordine quo conftruendi & demonftrandi poftulat neceffitas. 

Pariterque in aliis aliarum rerum tradtationibus, methodice difponendis; quanquam ante 
tradita precepta ului eflè poflint, non tamen ad ca ftriéteadigendus eft traditor, quin multa 
arbitrio permittenda fint, eoque judicio utendum, ut methodi apices minutuli non impedi- 
mento fint ei quod potiflimum intendebatur. 


1 MONITUM 


189 


190 








-MONITUM 
A D 


LECTORE Me 


VU M in fuperioribus, preter aliorum loquendi formani, Propofitiones Sin- 
fulares 314 Univertafibns habeam ; (Lib 2. cap.4. È Ha 3. cap. 10.) 
tem, Sylogifmos Hypotheticos vulgo dios, ad Categoricorum Modes 
& Figuras referendos, ( Lib, 3° cap. 16. & feq.) Ariftotelem în utroque fe- 
cutus: Idque (locis citatis )_ fatis me con td veg Vifum tamen eft (cum ea res 
Paradoxa plurimis videatur ) Differtationes duas hic Fere , quibus rem illam 
jam olim fufius profecutus eram. (umque (Lib. 1. cap. 6. & alibi) infimuatum ft, 
Accidentia omnia ( prout è Subftantia diffinguuntur ) nontam Res, aut Entia, cen- 
Senda effe, quam Modos Entis ( ut jam loquuntur, ) feu (ut Ariftoteles) tvros tra 
( quanquam ea ft Difputatio dee magis quam Logica, ) duabusilis Tertiam 
fubjungo Differtationem que eo fpettat. Que quamvis de Quantitate nominatim 
agat, (camzue offendat Modaliter tantum è Re quanta differre ; ) idem tamen ( hoc 
confetto) ad alia item Accidentia extendendum erit. Quorum etiam pleraque jam 
olim e Metaphyficos cenfentur haud plus differre: qui ad differentiam Pradica- 
mentalem Jufficere docent Modalem differentiam, aut etiam Rationis faltem ratio- 
cinate. -Atque harum quidem Difertationum Primam & Tertiam, jam olim con- 
Seripferam pro Thefibus (ut loquuntur) quas in Emanuelis Colegio Cantabrigie 
( tum Fuvenis ) Difputationibus ibidem publicis defendebam, A. D. 1638, B 1639; 
Annoque, 1643 edidi. Secunda paulo ferius (fed jam ante multos annos) conferita 
eft, Annoque 1687 primum edita. È 


THESIS 


THESIS PRIMA. 


Propofitio Singularis , in difpofitione SyUogiftica, fem- 
per habet vim Univerfalis. 
IHIL infelicius eft iis iggeniis ( fi Scaligero credamus) qua mordicus fentiunt, 
N Majores noftros nihil ignorafit: queque pertinaciter tuentur errores, quos ii, qui 
commiferé, fi viverent, emendarent.  XeAtsir 3dp Sy RrSporor dila 1 Alspaprireo ir 
Nd, i ab re agraria, mi di rgxbr velvorla, mì Sì derisione ygitarza. Unde mihi nun- 
quam abfurdum vifum eft, è communi fententia cum ratione diffentire. * 

vige gici Singularis, apud Logicos, vel pro Particulari, vel pro nova quadam fpecie ha- 
bita elt: cum rmihi-tamen cam ad Univerfalium claflem pertinere, luce meridiana clarius 
femper vifum eft 

Cujus in examine, pro Lemmate habeatur ; Formalem rationem Propofitionis conftare 
in Compofitione Predicati cum Subjefto. Quod ftatuit Smiglecius, difp. 12. qu. 7. (que 
compofitio feu nexus precipue in Copula attenditur. ) Ex vario igitur modo compofitionis 
horum extremorum, alius atque alius propofitionis Modus oritur. Ubi’ itaque compofitio 
feu nexus predicati cum fubjetto Vere fit, & ut fe res habet, propofitio Vera elt ; ubi nexus 
feu ‘applicatio Falfe fit, ca Falfa eft propofitio : fint partes, hoc eft, termini fimplices, five 
vera five falfe. Unde hac propofiuo, /2irco.cervus e/t quoddam conffatum ex Hirco. & 
Cervo, vera eft; licet uterque terminus falfus, falfitate fcilicer fimplicium rerminorum ; 
hoc elt, Non-Ens, feu Ens rationis : ( Ens enim & Verum convertuntur. )  Illa vero, Le- 
pis eft homo, falfa elt, licet termini veri veritate fimplicis apprehenfionis, quia falfo appli- 
cantur. . Item, cum Neceffarius eft nexus terminorum, propofitio Neceflaria eft ; fine licer 
termini, Entia contingentia. Et fic in reliquis affeftionibus propolitionis. 

Cum autem Compofitio five nexus terminorum, in qua conftat formalis ratio propofitio: 
nis, in Vinculo attendatur ; hinc a er lones PIP peperina judicandas elle, non 
ratione Terminorum , fed potius refpeétu Vinculi. Unde Axioma Affirmatum, à amo 
definitur, cujus vinculum affirmatur; Negatum, cujus vinculum negatur : five termini fint 
affirmati, five negati, parum intereft: Hxc propofitio igitur Orme mon-rationalè eft non-bo- 
so, eft propofitio affirmativa, licet extremum uttumque fit negans: Hae vero Lapis. non 
eSt homo, eit propolitio negans, ex terminis rsa affirmativis. Idem dicendum de pro- 
pofitione Simplici & Compofita; ad vinculum fcilicet attendendum elle. Unde Guiberle- 
thus hanc propofitionem Animal eSt vel bomo vel brutam, axioma fimplex effe {tatuit, non 
disjun&ivum, cum uno verbi vinculo contineatur; licet pofterior terminus fit disjunCtus: 
Hanc vero propofitionem, Opwzne anima) vel eft bomo vel ft brutum, credo eum inter axio- 
mata compofita numeraturam. 

Hinc colligo; Ut alias propofitionum affeftiones, ita etiam Univerfalitatem & Particula- 
ritatem fumendas elle, non è terminis, fed à terminorum compofitione & nexu. Atteftiones 
enim Formam fequuntur , non Materiam. Male igitur è plerifque Logicis diftribuitur 
axioma, feu propofitio, in Univerfalem, cujus fubjettum eft univerfale ; Particularem, cu- 
jus fubjeétom eftparticulare ; & Singularem, cujusfubje&tum eft fingulare : cum diftribu- 
tio petenda ellet è modo compofitionis, quod elt Formale in propofitione ;' non è quanti 
tate terminorum, Soon à parte materiali Propofitio ergo Univerfalis elt, in qua appli- 
catio predicatiad fubjeftum eft univerfalis; Particularis, in qua applicatio elé ha 150 


Nec alias fpecies agnofco. 
Quid autem velim per pradicationem vel applicationem univerfalem & particularem, me- 
lius ex Greca A4//forelis appellatione, quam ex Latina Interpretum eluce Quod enim 


nobis cit Univeriale & Particulare, illud Ariftoreli eft xgsvau & rari wir@r» de soto & parte, 
five fecundum partem; hoc eft, de fubjetto vel toto, vel fecundum partem: non autem 
xp rele Br iviar, de omnibus & quibufdam.. Quare non minus re&e redderetur sotals & 

partialis pradicatio ; quam Univerialis& Particularis ; nifi quod mos aliter obtinuerit. 
Univerfalis igitur pradicatio eft, quando predicatum dicitur ag3a, de toto fubjedto, (to- 
tum intelligo -Pradicationis, five totam ejus latitadinem & ambitum predicandi ; ) quando 
fcilicet praedicatum totaliter attribuitur fubje®to, non partialiter cum reftriétione ad ali- 
quam fubje&ti partem, fed ad peculiare quiddam invra fubjeSti ambitum comprehenfum ; 
tune nimirum quando.de quocunque dicitur fubjefum, de eodem dicatur etiam & predi- 
catum. Igiturhxc propofitio Orsmis boro £/? animal, cit Univerfalis ; quia nihil conmneue 
fubambitu Z7omiris, feu denullo dicitur Afomo, a & decodem dicatur Aimal. Haec 
*D autem 


191 


192 


De Propofitione Singulari. Thef. 1. 
autem Afiguis bomo eft dolfus, Particularis; quia non de. tota aprir sven dicitur, fed 
x! ui» fecundum partem aliguam, hoceft, de aliquo individuo fub ea fpecie. Nonautem 
ideo univerfalis eft prior propofitio, quia nota Ommis prafigitur, & pofterior icularis 
quia ei preponitur Alignis, ( uti nonnulli, ex tironibus pracipue, arbitrantur : ) Non enim 
ideo Univerfalis ef, quia notam habet Univerfalitatis; fed, quia univerfalis eft, ideo nota 

reponitur ; ut agnofcit Doszamas. Nota igitur univerfalitatis defignat aliquando univer- 
lem propofitionem, non autem facit: Idem dic de nota particularitatis. 
Jam vero, ut ad prefentem controverfiam accedamus ; in propofitione Singulari, necellè 
ell ut predicatio fit vasta», de foto, cum fubjeftum fingulare @rgor fit & individuum in 
rtes, ( fubje&ivas intelligo ; loquimur enim de toto pradicationis, non integrali ;) Impof- 
fibile emim eft ut aliquid x wir fecundum partem dicatur, de illo quod èrw eft & 
nullas habet. Neceffe igitur eft, ut, quicquid de Individuo dicitur, five fubje&to 
È lari, dicatur de toto ; &, garan i apaegio fingularis femper erit ag3tas. 
"’Atque hocipfum eft quod vult Arifforeles; & qui aliter Ari/fotelem exponunt; detor- 
uent, non interpretantur. Audiamus igitur Ari/fotefs mentem de propolitione Univer- 
dali ve, quod idem eft, de difto x rurris xt pnderàs è de omni & de nullo: Tè N° im 
TO irtesr iriso, Ò è agere musios rdrrogtit dlripor Saripgo Tauri Bar. Afgou SÌ 70 XD murrà rame 
pope, rar padir È F rierosende rally nell E Suirigor i aytin: rd) 7Ì aglà pusiris deasros. Quid 
difertius dici poflet procaufa noftra? Zune demum rarì warrà ( non rar niiler ) de omni, 
( five de toto, ) dicitur aliguid,. quando nibil li ro accipere licet, de quo alterum bc el 
raedicatum ) mor dicetur.  Alfumo. In propofitione fingulari affirmante, nihil fubje&i fu- 
mere licet, de quo predicatum non dicatur. Concludo igitur. Propofitio fingularis affir- 
mans, elt agmi aeirt. ( Eodemque modo, propofitio fingularis negans, erit tri pasés. ) 
Verbi gratia: Si dixeris Socrates e/l dolfus : Quero, quidnam eft intra ambitum Socratis, 
de quo non dicatur Dol?4s ? Si mbhil; igitur erit rar num per Ariffotelis definitionem. At 
vero, cum Socrates de uno folo homine dicatur, & de illo dicatur d0?4s ; nihil aliud So- 
cratis fupereft de quo negetur : ut pater. 
Idem licet concludere ex ipfius Aarzi definitione : cum definiat Axioma Speciale ( quod 
fubdividie in Particulare ,& Proprium ) effè, quando confequens non omni antece- 
denti attribuitur. Sed quam bene convenit hac definitio axiomati Proprio, qua tamen illi 
eft altera fpecies axiomatis fpecialis? Si in axiomate proprio confequens won omni antece- 
denti tribuatur, oftendat quefo csi mon ? Si autem hoc oftendi non poflit ( ut quidem non 
poteft ) qua ratione dicat #0r emi attribui, non video; cum won omnis & guidam non idem 
valere, ex regulis quipollentie, certiflfimum eft. Vel igitur oftendat Ramas axioma 
proprium affirmans "Ace som attribui, velego illi negabo, won.omstzi attribui ; &, per confe- 
quens, definitionem fuam, axiomatis fpecialis, non convenire axiomati Proprio. Mala igi- 
tur definitio illa fix necefiè eft, quando definitio generis non convenit utrique fpeciei, Imo 
vere, firem expendamus, inveniemus alteram fpeciem; fcilicet axioma particulare, ( quod 
contradiftinguitur axiomati proprio, ) ejufdem prorfus efle latitudinis cum Genere, feu 
Axiomate fpeciali. Nam axioma Speciale ell, quando confequens non omni antecedenti 
attribuitur; Particulare, quando, confequens particulariter antecedenti attribuitur. ‘Tantum 
igitur diftant axioma Speciale & Particulare ( h. e. enus & fpecies ) quantum won omni & 


particulariter. Quod quantillum fit, ex Gusderletho difcas; qui explicaturus, quid velit _ 


Ramus per particulariter, expreflis verbis confundit: Parziculariter, inquit, doc ef, non 
omni. Patet igitur, quam leviter agant Ramifte, dum genus è fpecie, illis vocabulis diftin- 
guant, inter que ne ipfi quidem ullam agnofcunt-differentiam. 
ad AriStotelem revertor : Quì duos tantum agnofeit modos pradicandi ; de toto & 

de parte, xadins è nera iper, Univerfalem & Particularem. Nec quidem potuit plures ad- 
mittere. Quicquid enim de altero dicitur, neceffarium el ut vel de illo Toto vel de ipfius 
Parte aliqua dicatur.. Quicquid etiam ab altero removetur, velà Toto, vel à Parte tantum, 
removeatur necefîe eft. Nec enim poflibile eft medium invenire, quod de altero dicatur, 
nec tamen de toto, neque fecundum partem. Pro certo igitur & indubitato principio 
matur, Omnem propofitionem { Categoricam intelligo ) quecunque demum ipfa fit, vel Uni- 
verfalem efie, vel Particularem ; hoc ett, vel ag3tav, vel reni ingr. 

Atque hinc patet, perperam fecifle Remzuzz, ipfiufgue fequaces, dum, dr Syllogif- 
mum Generalem & Specialem, Proprium adjunxerint. Quum enim propo 
feu Si res, non potuerint Particularium regulis coercere ; commenti funt novam quan» 
dam fyllogifmi fpeciem, aliis antea incognitam, quam Proprium gironsa Etaxiomata 
propria ux illi inter Specialia numerabant, è religdis fpecialibus diferepare bg ab 
omni fyliogifmorum fpecie antea nota abhorrere arbitrati funt: nefcientes interitn, faltem 
non advertentes, iifdem quibus Generalia regulis contineri. 

Patetetiam, quid judicandum fit, de quadruplici Propofitionis divifione, in Univerfalem, 
Particularem, Indefinitam, & Singularem : Nimirum, fpecies fine tate multiplicari : 
cum Singularis femper reducenda fit ad Univerfalem ; .Indefinita vero, nunc ad hanc, nunc 


‘ ad Particularem.  Atque hoc fecundum mentem Ariffotelis ; qui quadrifariam illam divifio- 


nem 


tiones proprias, ‘ 


Thef, 1. De Prapoftione Stngulari, 


nem nufquam ( nifallor) tradidi. Nominat, fateor , Indefinitam. propofitionetà pretet 
gdo duas fpecies, Univerfalem & Particularem; non autem quafi quid e ab utrifque 
itinétum ; fed, quod ex ne propofitionis verbis vix faus conii È; utram duarum redu- 
cenda fit, ( cum fignum indicem non habsat appofitum, ) & pro fubjea materia nunc ad 
hanc, nunc ad illam referenda fit, femper tamen ad alterutram. De Singulari vero propofi- 
rione, ne verbum haber ; necbpus eft, cum femper redicenda fit ad Univerfalem, Perpe- 
ram tamen è Logicis plerifque ineruditur, quafi nova fpecies; omnino contra rationem, men- 
temque Ariflotehis. » i 


197 


Atque hactenus probata elt Thefis noftra è priori, & quidem demonitrative. Subne&tam ù 


& argumenta è pofteriori nonnulla : ut lucidius appareat veritas. Sed pramonendam 
eft, corum aliqua univerfaliter concludere de omni propofitione fingulari : alia vero parti» 
culariter, ita tamen ut qua illic concluditur de una, potuerit de qualibet ; atque hzc, in- 
du@ione falta, idem valonor acli concluderetur univerfaliter : alia denique du&a effe ab 
ejufmodi proprietatibus, qua folis univerfalibus conveniunt, non autem ornibys, unde nec 
‘omnibus fiugularibus # qua licet vi fua probent tantum aliquas fingulares univerfalium vis 
habere, cum tamen, hoc conceflo, pauci fint-qui reliquum negarent ( cum nulla fufticiens 
ratio allignari poffit cur quadam fintuniverfales non autem alia ) valebunt &. hiec argu- 
menta non multo minus quam fi etlent univerfalia. » » 
Primo igitur. Major in prima & fecunda figura femper eft x3%ax, ( utà pluribus ante 
hac demonftratum eft : } Ar aliquando eft an tigo, aliqua posa Gera elt ae 
Sirov. Vel fic: Quacunque propofitio. potelt elle major in prima vel fecunda higura, ea eft 
nata», Sed queliber propofitio fingularis poteft elle major & in prima & in fecunda figura. 
Ergo &ce.-Infto in prima in Lardara. . ° 
Bar- Auguffus fuit Imperator. 

ba- Offavius fuit Augufius. Ergo 

ra O/favias fuit Imperator. . 
In fecunda in Came/tres. s 

Cam. Vrgilius fuit Romanus. ° 
ef- Homerus non fuit Romanus. Ergo 
tres. Z7omerus. non fuit Virgilius. 


Etquidem fieri pollet in quibufliber modis utriufque figura : imo in quocunque modo 


cujufcunque figure, ailumpta quacunque propofitione fingulari in locum univerfalis Ut 
experienti videre erit cuilibet, ; 

Secundo. Ex puris particularibus nihil concluditur. Atex puris fingularibus aliquid 
concluditur. Ergo, fingularis non eft particularis: &, per confequens, eft univerfalis; cum 
ante probatum fit, nullam pofle fieri predicationem, quin erit vel radi, vel rar pigr. 
Major in confeflo eft. Minor exemplis fupra adduétis probata eft. 

Non folum autem ex fingularibus puris concluditur.aliquid, fedex mixtis fingulari cum 
particulari, non minus quam ex univerfàli cum particulari : fed ( ut illic ) femper conclu- 
ditur parpiculariter, cum particularis propofitio fit debilior pars. Verbi gratia. 

. Da- /ngilius fuit doltus. 
* ri- Alquis Poeta fuit Vgilius. Ergo 
i. Aliquis Poeta fuit doltus. I 
Item 
Fel- Zargilius non fuit Gracus. 
. ti- Aliguis Poeta fuit Gracus. Ergo i , 
nq Aliguis Poeta non fuit Virgilius. 

Ubi notandum obiter, hos fyllogifmos, & hujufmodi alios, conftantes ex fingulari & pat- 
ticulari premiffis, ad nullos anzi modosreduci poflè, cum tamen confequentia & fatis fir- 
ma fit & perfpicua : noftra tamen hypothefi pofita, facile ad Ary/forelis.modos reducuntur. 

In terua figura noninfto; cum enimin tertia figura idem fit fubjeftum in utraque pre- 
miflarum, fieri non poteft ut altera fit propofitio fingularis, altera particularis, cum de fub- 
jeéto fingulari non poflit pradicari particulariter. . ; 

Terno. Tres ponuntur gradus neceflitatis; remi able, nl furò, è mediav sreiror. Conf” 
fum elt etiam apud omnes, fuperiorem gradum neceffitatis femper etiam includere inferio- 
rem. Unde propofitio rad" avrò eft etiam ponte nari milo. propofitio vero nadia: spa 
or ell & rad’ avro & rent adil@r. At propofitio laris fiepe elt raf durò. Ergo & reni ndr 
r@r. Verbigratia, Swcrates ef animal; Plato est fubftantia ; Buccphalus A equass funt 
propofitiones Effentiales, in primo modo dicendi perfe. Suntergo sera adiler 

Quarto. Omne genus pradicatur Univerfaliter de fuis fpeciebus, ( ut & eflentialiter : ) 
At Individuum, faltem fecundum Rarzuss, elt fpecies : Ergo de Individuo predicatur ge- 
mus univerfaliter. Aut, fi non firgenus; tamen ut fe habet genus ad fpeciem, ita fpecies 
ad Individuum : sid, eni pradicatur univerfaliter &nasis de fua fpecie: Ergo & fpecies 
de Individuo. Poteft ergo Individuum eflè univerfalis propofitionis fubj : 

Qointo. Probatur ex regulis Converfionum. de: mon ef equas, eft propolitio ne- 

R si 2 gans; 


194 


De Propofitione Singulari. Thef.1. 
fans ; eaque vel univerfalis, ut nos dicimus; vel particularis, utali.. Non autem particu- 
Bca Ergo &c. Probatur minor. Quia propofitio particularis negans, convertitur tantum- 
modo per Contrapofitionem. At propolitio hac convertitur, primo ,. converfione fimplici, 
mullus e eft Socrates ;- fecundo, per accidens, aliguis eguaus non ef? Socrates.  Utroque 
hoc modo convertitur univerfalis negans ( eaque (o) neutrd verq particularis negans : 
Eft ergo hac propofitio non particularis, fed univerfalis. Patet etiam ulterius ex ipfa corf- 
verfione : Convertitur enim fingularis negans, in univerfalem ; at in converfione nun- 
quam augetur quantitas, faspe minuitur. Iterum: Socrates nom e/? Plato, convertitur, Plato 
mon eft Socrates : At nascose negans non convertitur nifi per- contrapofitionem. 

Sexto. Ex regulis Reduftionum. Proponorenim hune Syllogifmum, 

Cel- Qui interfecit HeBorem non fupervixit bello Trojano. 
«n a Ommnes Gracireduces fupervixere bello Trojano. - Ergo 
re. Nullus Gracorum reducum fuit interfetor HeBForts. 

Dito hungfyllogifmum, cda È divers epigai eng ratione : Primo, fi 
major effet particularis, conclufio foret particularis, ( quia femper fequitur debiliorem par: 
ca 3) atnon eflt. Ergo. Secundo, per modum redudtionis ; reducitur enim ad Celarent, 
per firplicem converfionem majoris ; Sic A "e 

- Nallus qui fupervizit bello Trojamo fuit interfetor Hedtoris. 
la- Ommes Greci reduces re bello Trojano. Ergo. 

: rent. gp gen Gracorum rei fait interfetor Heltoris. 

Hic Syllogifmus fi eflèrex na particulari, non efletin ullo modo. Nec ufpiam apud 
Rams invenietur ejufimodi 3 gifmus, ( cum tamen & veriflimus fit & utiliflimus : ) Imo 
nec ( pofita illotum hypotheli, fcilicet quod major fit particularis ) reduci poflèt ad alium 
modum. Alium accipe, . 

Cel Author pi Apr ad Hebreos nonfuit auditor Chrifti. Heb. 2. 3. 
a- Omnes duodecim Lit cha auditores Chrifti. E 
re. Nullus ex duodecim feleBRis fuit Author Epifole ad Hebreos. 


n autem elt in ullo ex Rari modis, per hoc medium, probare hanc conclufionem. 


ptimo. Huncfyllogifmum propono, 
Omnes L: fine fortes. 
Therfites non eft forti. Ergo 
TI lesi pred mon cft magnanimus. 
Hic Syllogifinus vel eft in Camse/fres.ex minore & conclufione univerfalibus; vel in 24 
roco, ex eifdem particularibus. Sed non eflè in Zareco,. fic probatur. Syllogifmus in Zaroco 
non poteft reduci nifi reduétione per impoflibile : At hic fyllogifmus reducitur ad Celerent 
redultione oltenfiva, codem modo quo Cameftres; fcilicet tranfpofitis pramiflis, & minore 
conclufioneque fimpliciter converfis: Hoc modo. * 
Ce- Nullus fortis eft Therfites. 
la- Omnes magnanimi funt fortes. Ergo 
- rent. Nullus magnanimus ef Therfites. | i 
Erat igitur in Cameftres, ex minore & conclufione univerfalibus ; non in Zeroco, ex iis 
ribus. 


P Jaliaicoe effem fi fingulis infifterem qua hac inre dici poflent : Unico argumento. con- . 
udo, 

O&avo igitur & ultimo. Propofitio fingularis nec fortiorem nec debiliorém vim habet 
rg Univerfalis ; ergo candem & xqualem. Non fortiorem: Quia ex premiflis univer- 

i &fingulari aliquando concluditur fingulariter ; ( quod non eflet fi uniyerfalis eflet de- 
bilior, quia conclufio femper fequitur debiliorem partem:) utin hoc, & fimilibus innu- 


meris j 
Cam- Omnes magnanimi funt fortes. 
ef- Therfites non eft fortis, Ergo 
tres. 7 berfites non eft magnanimus. : 
Nec debiliorem habet: Quia ex univerfali & fingulari aliquando concladitur univerfa- 
diter: { quod non effet fi fingularis eflèt pars debilior ) utin hoc fyllogifmo, & aliis. 
Cef- Interfettor Hefforis non fupervixit bello Trojano. 
a- Omnes Greci reduces fupervixere bello Trojano. Ergo |. 
re. Nullus Grecorum reducum fuit interfefor HeBoris. 

Cum igitur nec fortiorem nec debiliorem vim habeat Singularis quam Univerfalis; on 
tur n io, Propofitionem fingularem eandem vim in diipofitione fyllogiftica femper ha- 
bere,quam habet univerfalis. Quod erat demonftrandum. 

. Corollaria, & Objeliones folute. . 

Hinc fequitur, primo, Propofitionem fingularem affirmantem & negantem opponi imme- 
diate, hoc eft, contradi&torie. Nam fublata Univerfalitate affirmantis, ponitur negans ra- 
ae Quoniam pradicatio partialis non poteft effe de co quod eft &rpòr. 

Sequitur fecundo; . Propofitionem univerfalem affirmantem converti converfione fim- 

- I 3 


t) 


Thef. 1. De Propofitione Singulari. 


plici; & particularem affirmantem convertibilem in propofitionem xadiar quoties predica 
tum convertenda elt Individuum. Pofito enim predicato in locum fubjeéti, quicquid de 
individuo fubjeftodicitur, dicitur medfs, 

Sequitur tertio ; Conclulionem in tertia figura effè xadtas ( contra quam docent Logici, } 
quoties minor terminus Syllogifmi, (hocelt; predicatum minoris, ) eft Individuum. Quia 
predicatum minoris in tertia figura, eft fubjegtum conclufionis ; quod cum fit Individuum, 
de eo quicquid dicitur, dicitur univerfaliter, . 


195 


-_ Objiciet forfan aliquis; An igitur, Socrates e? deffus, perinde eft ac Omsmis domo e/t do: * 


as? Non eft. At, inquiet, quid ni ? cum utraque propofitio fit univerfalis  Reéte. Sed 
replico; An omssis domo eft ratiomalis , idem valet ac omne animal eff rationale ? Negabit 
credo. At, inquam, Quare? annon vai n eft univerfalis? Eft terre. Conjicio quid -re- 
fponfurus eft; utraque propofitio eftquidem univetfalis, non tamen xquipollent; quia in 
tera Rationalitas univerfaliter attribuitur Homini, & rette ; in altera vero univerfàliter 
attribuitur Animali, fed male. | Pariter ego, non ( inquam ) perinde eft Socrate doftum 
dicere, & ommem bominem; fubjeftis emm differunt, quamvis utiaque propofitio fit uni- 
verfalis.  Dodas univerfaliter predicatur de Socrate, non de Homine. E 


Urgebit. Dici univerfaliter; ell dici de multis. Fateor in pradicatione fimplicium termi-- 


norum, non in pre propofitionis. Aliud eft dici de multis in trattata de predica: 
bilibus, aliud 41 de omni in traétatu de propofitione. At mincagitur, non de quan- 
titate fimplicium terminorum, fed de quantitate propofitionis & terminorum nexu. Uni 
verfale, feu vox communis, pae effe fubjeftum propofitionis particularis; & Individuum 
pariter, feu vox fingularis, fubjeétum propofitionis univerfalis. 

Fatendum tamen eft, Propolitionem fingularem leviculam aliquam diferepantiam habere. 
ab aliis Univerfalibus, ( ut in Corollariis videre eft, ) non tamen talem qua fingulares ex 

- univerfalium numero eximat. ‘Tria funt, nec fcio plura, ( & plerique forfan ne hac atten- 

derent, ) que diferepantiz fpeciem exhibent: Ubique tamen provenit è materia propofitioni 
fubltrata, potius quam è formali propofitionis difpofitione : nufquam tollitur ih in quo 
formale propofitionis univerfalis confiftit ; quod hoc eft, ut nihil inyeniatur intra fubjetti 
ambitum de quo non dicatur predicatum. Expendam fingula. 
. Primum hoc eft. Univerfalis propofitio attirmans ins, opponuntur Contrarie ; 
Singulares vero Contradidtorie: carumque utraque potelt efle falfa ; harum non ita. Siquis 
hincargueret, propofitionem fingularem vim univerfalis non habere ; A 

Refpondeo primo : Eodem argumento probari pofle, nec effe particularem ; quia neque 
propolitio particularis affirmata & negata opponuntur Gontradiltorie, fed Subcontrarie : 
& carum utraque poteft effe vera ; harum non ita. Sicui Ramas videatur fatis, caviffè, qui 
fyllogifmum proprium diverfam fpeciem conftituit tam è generali quam fpeciali : Regero, 
I. n; hominem: Male pro Ramo arguitur ex iis, que ipfe pro nugis habet, & ex Logica 
fua exulare fecit. Ille enim de Oppofitione, Equipollenti, & Converfione propofitionum 
nihil habet ; ut nec de Redugtione fyllogilmorum? 2. Novum pradicandi modum facere 
non potett,. cum impoffibile fit ali d3, de alio dici, quod tamen nec de toto, nec fecundum 
partem de eo dicatur. Ut fupra fufius explicavimus. 

Refpondeo fecundo. Non fingularibus tantum hoc accidit, fed & aliis univerfalibus 


quibufdam. Nam r. in materia neceffaria & run ps ex negatione & affirmatione udi- 
nde 


verfali, altera femper vera eft, altera falfa. U ula illa; Quod contrariarum, in ma- 
«teria Consingenti, utraque potelt effè falfa. Idem accidit in propotitionibus faRis per Omswe 
colleivum: quastamen univerfales efle, nemo, quem fcio, negavit. (‘Poffent tamen, fa- 
teor, eadem ratione, qua negant fingulares : funt enim condo agile illa, cum predi- 
catum nonnifi uni antecedenti tribuatur. ) Hujufmodi namque propofitiones, Omnes Apo 
Soli funt duodecim, & Omnes ApoStoli non funt duodecim ; Item -s Planeta Siani fe CLA 
& Omnes Planeta non funt feptem: non minus funt Contradi&@oriz,quam 7rgilius eff Poeta, 
& Yngilius non eft Poeta. Si igitur illas pro univerfalibus agnofcant, cur non & Sin ulares 
Relpondeo tertio. Ratio hujus contradiétionis inter propofitionem fingularem affirman- 
tem& negantem, pendetex neceflitate materie, potius quam ex ipfa propofitionis natura & 
forma. Quoties enim fubjettum univerfalis propofitionis eft divifionis capax ( ut in diftri- 
butivis & materia contingente, ) & predicatum figillatim applicatur fubjedi partibus, affir- 
mans & negans univerfalicer, non opponuntur immediate & contradigtorie, quia licet ali- 
quid de Toto non refte affirmetur, de Parte tamen aftirmari poterit, ergo nec de Toto ne- 
gabitur: ubi vero materia neceffitas particularem predicationem omnino prohibet, & ne- 
ceflario requirit, ug, quod de illo fubjeo dicatur, dicatur de Toto, ( utin materia necef- 
faria &impoflibili, & in univerfali collegtiva, ut &in propofitione fingulari ; ).ibi pre- 
dicatum vel de voto dicitur, vel de toto negatur, cum de parte dici & de parte negari non 
poflit, propter dreuiar & indivifibilitatem fubjesti Mai 
Refpondeo quarto.  Confequitur hoc ex noftra thefi, non cam pi: saga Si enim quic- 
» quid de Individuo dicitur, dicatur xa3txx, impoffibile eft ut fecus eller quin affirmatio & 
negatio fint oppofite immediate ; particularis 95 suda eo ipfo excluditur. P 
. 3 lec 


196 


repercuflo, eadem opera repercutientur 


* fi utraque fit propria : ) Sific, inquam, ( quamvisid gratis 


De Propofitione Singulari. Thef. 1. 

Nec aliunde patet ratio hujus oppofitionisimmediate, quam ex hoc fundamento. Vel 
enim femper sd tedisze( provi nos afferimus ) vel femper rerì wie”, vel aliquando 
de toto aliquando fecundum partem. Si femper de parte ; licet de una aliqua dicatur, quid 
impedit, quin de alia negetur, ita ut affirmatio & negatio fimul fint vera ? cum affirmatio 
particularis quoad unam partem non impediat negationem particularem quoad aliam par. 
tem. Si aliquando xedtx aliquando rari ingr, ( prout Ramiftarum dodtrina videtur in- 
nuere; qui quotes una premiffarum propria eft, cam pro Litri habent, non autem 

iétum fit, nec ulla appareat ra» 

tio, cur hec non illa fit univerfalis, imo cur eadem promifche nunc fit univerfalis nunc 
rticularis ; ) oppofitio nec ficellet immediata : licet enim affirmatio nesta falfa fit, pofs 
fa tamen quoad aliquarif'partem ( fi aliquando partialiter pr vera effe ;. unde, nec 
gra naStas vera: poffentergo & negatio &.affirmatio fimul effe falfie, & non contra 
diétotie oppofite. Necefle eft igitur, ut, fi opponantur. immediate, ideo fit quia fingularis 
propofitio femper eft xsdtas, unde vel de toto dicetur, vel de toto ri ca Confirmar 
igitur Thefin noftram, rion oppugnat, pei videbatur prima fronte debilitare. Et hoc telo 

reliqua. 

Secundum fequitur. Propofitib particularis affirmans converti aliquando poteft in fin- 
gularem. Unde fingularis videri poteft non majorem habere quantitatem, quam habet par- 
ucularis; quia in converfione non augenda eft quantitas.  Verbigratia, AMliguis domo eff 
Socrates, ergo Socrates eft homo. ©. I 5 ì . 

\ Refpondeo. Vi converfionis, fequitur Z/omzinem dici de Socrate: Necellitate materia, 
dicitur xadfxx, quoniam de 274 nihil praedicatur ar «ée@. Hinc fequitur, necelfitate con- 
fequentis, Conwertens radi Converfa zeri gr. . 

Idem fieri necefle cit, quoties propolitio fingularis affirmans convertenda eft in e 
rem verbi gratia, le nn, faro, ergo* Maro eft Vugilius. Qux converfio non cit ex 
particulari in particularem ( ut plerique autumant, ) nec ex univerfali in particularem ; fed 
ex univerfali in univerfalem. Ubi neceflitate confequentia, fequitur 77rgiimm de Marone 
dici; neceflitate vero confequentis, fequitur dici Catholice. 

Refpondeo fecundo, Eadem eft difficultas, fi pro particulari haberetur : Nam fingularis 
negans convertitur in univerfalem negantem. Verbigratia, Socrates nom eft brutum, ergo 
pn bratum eSt Socrates. Quare, fi prior effet particularis, augenda effet quantitas. 

Singularig igitur negans convertitur fimpliciter (ad modum univerfalium, ) nunc in fin- 
gularem, nuncin univerfalem. Verbigratia, Socrates nop e/t Plato, ergo Pilato non eft So- 
crates. Item, Socrates non cft byutum, ergo mullum brutumeSt Socrates. (Sicut, è con- 
tra, Nullunsbrutum eft Socrates, ergo Socrates non eft brutum.) Sinefizat he propofi- 
tiones negantes particulares, non eflent convertenda nifi per contrapofitionem. > 

Refpondeo tertio. Non in fingulares tantum, fed & in alias univerfales aliquando con- 
vertitur particularis. Verbi gratia, Aliguot bomines funt ommes Apoftoli, ergo Omnes Apo 
Soli funt bomines, vel ommes Apoftoli fustt aliquot homines. 

Ha&tenus-vidimus, quomodo ‘fingulares differunt à retiquis univerfalibus in affeBtionibus 
Propofitionis, Oppofitione fil. & Converfione : & iftius - differentie rationem reddi non 
polle nifi ex noftra Thefi Propugnat igitur thefin noftram, non adverfatur. Utut au- 
tem maxime adverfaretur, Ramiftas tamen nequaquam adjuvat, (quos habeo jrés opponen- 
tes; reliqui tacite adverfantur, dum, in paradigmatis modorum, popola fingulares' 
ponunt pro particularibus : ) Ramifte namque Oppofitionem, Converfionem, &c, mihil cu- 
rant. Spia Teliquis, de quibus ipf agunt, cum univerfalibus convenirent, fatis ett 
cur ipfi faltem noftram chefin admittant. 

Tertiumfic eft. Propofitio univerfalis non concluditur in tertia figura , ( hoc ett, fe- 


+ condum Zerz»5, in fyliogifmo fimplici contrafto : ) At propofitio fingularis hic conclu- 


ditur. . 
Sed neque hoc Ramiftis opitulatur magis quam priora : Illi enim rem negant; nec ad- 
mittunt conclufionem propriam in fyliogifimo contratto : Qui definitur è Ramo; Quando 
Argumentum pro exemplo ita fubjicitur. Particulari queflioni, ut utramgue partem antece- 
dens, & jone affirmatum intelligatur. ( Si ergo queftio femper fit Particularis, certe 
nunquam ia fecundum illos. ) Explicat hoc Donmamzss ; Queffio, inquit, debet efle 
particularis ; non generalis, aut propria. Item, Rationem reddens cur /yUogifimus Proprius 
elle diciturd ex #/rague ia, non autemex omnibas propriis, hanc allignat, Quia in con-, 
tratto fylogifmo conclufio fe eft particularis, etiam cum utr Pal antecedentis eft 
propria. Hoc igitur è Ramiftis non urgendum, qui hujufinodi fyHogifmos ngn admittunt. 
Dari vero conclufiones fingulares in tertia figura, tertiflimum eft, ( licet vix quifquam 
hoc adverterit. ) 
Ba- Da- Afaro eft Poeta. 
raf- rap- Aero eft Virgilius. Ergo 
ta. ti Zirgilins ef Poeta. 


Item © 


Thef. 1. De Propofitione Singulari. 


Item . 
Ce- Fe- Maro non fuit OQvidias. 
laf- lap- Maro fuit Vrrgilius.. Ergo 
ten..ton. Zngilus non fuit Qvidius. 
Etiam cum neutra premiflarum fit fingularis. Verbi gratia, 
Ce- Fe- Nulum brutum eft Socrates. 
-. lip- rif Aliguod brutum eft Bucephalus. Ergo 
en. on. Bucepbalus non ejt Socrates. 
Item 
Ba- De ue pae eft animal. 
tip tf utum eft Bucephalus. Ergo 
A i Fata eft Ea o 

(Ubi, fi major eflet particularis, nihil concluderet, Effet enim fyllogifimus ex puris par- 
ticularibus. ) ; 

Hoc toties Se oa sagre puerta eft cera e pirp horum fyllé- 

ifmorum ex fe fatis patent. uod fi non, poffent i opus effet ) ad primam ram 

+ Bigoeado, demoetine!. 3-30. pre La 

Sed neque hoc officit noftre affertioni. Nam 

Refpondeo (utprius. ) Vi uentiz fequitur, de Zucepdalo , pradicari anima! affir- 
mative, Socrasem negative, &c. Necellitate confequentis ; pradicantur xadias, quoniam 
fubjettum.elt &mpor. | * Î | 

Lcundo: Sed in aliis quibufdam univerfalibus eadem eft difficultas. Verbi gratia, 

Hi fiptem funt ffelle erratica. ‘ 
Hi feptem funt omnes planete. ‘Ergo 
Omnes planeta funt flelle erratice. * ; 

Triplex igitur haec differentia, in "0; rezgecie fingulari ab aliis univerfalibus, neutiquam 
enervat aflertionem noftram, nec debilitat quicquam, cari ropofitionem fingularem ideo 
diceremus univerfalem omnino non eflè, quia femper eft : ) Fed fu ponit & confirmat. In 
fingulis enim: inftantiis, se ( vi confequentia ) de tali fubj fieri pradicationem ; 
fuppofito interim quicquid de hoc fubjeo dicitur dici xs, infertur hujufmodi pradica- 
tio univerfalis. Quod, ubi fubjeRum elt vox communis, fecus accidit; pofito enim de 
fubjetto communi dici predicatum; nondum conftat, an ca predicatio univerfalis fit, an 

icularis; quoniam utriufque cn elt. 

Propofitio ergo categorica, vel eltxadias, vel xamì pino. Hac neri wise, qua non de 
fhbjefto toto dicitur, fed quoad partemaliquam fubjeGlivam. Illa zastas, que de fubje&to 
dicttur, quoad totam ipfius latitudinem pradicandi; hoc eft, de partibus fingulis fubje&i- 
vis. Cujus fubje&tum, fi fit vox communis & multis applicabilis, iis omnibus applicatur 
etiam icatum , prout in plerifque univerfalibus : Sin vox fit fingularis, & uni tantum 


applicabilis; huic uni & pradicatum applicatur ; prout in fingularibus, & in propofitioni». 


bus per Omne colle&ivum. 

Non enim codem modo dicitur Omnes planeta funt fepsem, & omnes planete funt fiele; 
alterum enim colleétive dicitur, alterum diftributive. Omsmes diftributive, idem eft ac Sin- 
guli: Omnes collettive, eft fingulorum collegtio. At, fingulorum colledtio, eft fingularis, 
eftque Totum ( non univerfale, fed) integrale. Planet funt feptem; at planetarum 
ile unica eft. Ormne diftributivum, eft fyncategorematicum : Orme colleRivum,. eft Ca. 
tegorematicum ; eftque pars fubje&ti. Unde non rette concluditur, Ommes te funt 
feptem ; Sol & Luna funt planete s Ergo Sol & Luna Junt Nyse ; nifi allumeretuî Sol 
p* Luna funt omnes planete. Non enim Planeta, fed Omnes Planete, eft fubje&um ma- 
joris, effetque pradicatum minoris : fumitur enim collettive. 

Sive autem de fingulis quibus attribuitur fubje®tum univerfale, five de uno cui attribui- 

* tur fubjeétum fingulare, dicatur predicatum ; utrobique tamen, nihil fubjefti accipere li- 
cex de quo non dicetur predicatum ; quod, fecundum Ariffotelem , eft formalis ratio 
pofitionis univerfalis  Quare, & propofitio de fubjefto fingulari, eft propofitio dt, 
five Diétum de-Omni. Quod erat demonftrandum, : 


THESIS 


SyZogifmi Hypothetici, i Thef 2. 





THESIS SECUNDA. 


SyZogifmi Ebpothetici , altique Compofiti; referendi' funt 
omnes ad Ariftotelicos Categoricorum Modos. 


Ult Ariftoteles, preter tres abipfo traditas Figuras, carumque Modos, non alios ullos 
V effe Syllogifmos. Quo nomine variis varie reprehenditur do&rina Peripatetica. 

Sunt qui illam Redundantiz incufant ; quod, przter Syllogifmos, alias enumerat Argu- 
mentaridi Formulas; Enthymema, Soritem, Dilemma, &c. quas illi omnes ad Syllogifmum 
teferendas volunt. ; * 

Verum heclis facile dirimitor. Quippe idem vultipfè Ariftoteles. Neque enim ille * 
aliam hifce formulis argumentandi vim ineffe vult, quam qua è Syllogifmis oritur, eftque 
eo referenda ; &, fiquod de fequela dubium oriatur, ad illam normam exigenda. Sv 
gifimos autem docet, non femper folemni pompa, tanquam inftruéta acie, procedere : Sed, - 
utplurimum, expeditiori forma & per compendia exponi ; Omifià propofitionum una aut 
altera, ut in Enthymemate, fed que fabintelligatur, flitque ex reliquis animo fuppleri, 
vel etiam ( fi poftuletur ) difertis verbis adjungi : Aut etiam, quod in Proffyllogifmis fit, 
levius adhuc infinvari; indicato , tantum fonte, unde quis ( non plane imperitus ) fyllo- 
gifmum former: Nonnunquam etiam plurium five Syllogifmorum five Enthymematum 
fummulas in'unam compagem ftri&im ardtari, ut in Sorite, atque Dilemmate; qua tamen, 
fi id exigatur, in juftos Syllogifinos refolvenda elle intelligitur, è quibus totam fuam arguendi 
poteltatem obtinent. Que quidem Syli izandi Compendia, non qua potuerat omnia, enu- 
merat ; (quippe id infiniti eflèt inuuilifque laboris,) fedex multis aliquot ( fpeciminis gratia ) 
prafettim, w fua faltem etate potiflimum obtinuerant, ftatifque innotuerant nominibus. 
Negue aliud hoc eft ( adeoque non ab illisculpandum ) quam quod faciunt ‘Remus ejufque 
Aflecle, quum fuas ( quas vocant ) Syllogifmorum Ooybles recenfent, ubi quid vel deficit 
vel redundat vel tranfponitur aliove - quovis modo mutatur. Qua omnia, quum opus eft, 
in juftum ordinem redigi & pofle, & debere, docent ipfì. 2 

edundantiz fimiliter incufant, quod Syllogifinum diftribuat in Dialeficum, Apodigti- 
cum, & Sophifticum; cum Syliògifini omnes, 1n quacunque materia, modo fint legiumi; fe- 
melam quod fpeftat, funt pariter Demonttrativi ; five quos Apodicticos vocat , five quos 
Dialetticos : fin fuerint non legitimi, ut funt Sophiftici ; neSyllogifmi dicendi erunt. . 
: Sed neque eft heeclis ardua. © Non enim. fyllogifmum AriStoteles in hos ut fpecies diftri- 
buit, quafi, formam quod fpeétat, ha fintalix atque alie fyliogifmorum fpecies. Sed Syl- 
logifmorum quaedam Accidenti confiderat, non ex forma, fed materia, feu re fubjedta de- 
pendentia ; atque E diverfa materia circa quam verfantur, alios Dialegticos, alios Apo- 
diéticos appella. Formam autem quod fpettat, vult omnes effe Apodigticos five Demon- 
ftrativos ; nempe ex veris pramillis non nifi verum fequi pofle in quacunque materia. So- 
phifticos autem five Syllogifmos five Paralogifmos quod fpettat ; non pro jultis Syllogifmo- 
rum formulis haberi vult, atque imitandis ; fed pro vitiis: quiitaque fugiendi funt, & fi- 
lo obtruduntyr refellendi. Sicut, in Tabulis Geografiche & Hydrographicis, non 
tantum via redta deferibitur ; fed notantur etiam devia & fcopuli, ut caveantur; prafertim 
ficubi majus eft di periculura. . i 

Miffis itaque redundantiis hifce, quas ftriétim notafk fufficiat ; defeftus quos pretendunt 
confiderandi veniunt. , 

Caufantur aliqui, preter tres Vian habet Ariftoteles, quartam adhuc efle Figuram, quam 
Galenicam dicunt, Auioer à Galeno, quod feimus, primo indicatam : ) fed &, in tribus il- 
lis Figurig, alios adhuc efle Modos, quos Zudire/fos vocant, ab Ariffotele omilfos ; in qui- 

tamen certa conchidendi vis eft. . 

Quod quidem neque nos inficiamur, neque inficiaturus eflet Ariftoteles. Sed dicimus, 
omnes illos five Quarte Figure Modos, five aliarum Indireftos, non aliud efflè quam Mo- 
dorum ab Ariftotele traditorum detorfiones, & tranfpofitiones terminorum in fitum minus 
naturalem. Non autem hoc voluit Ari/fore/es, non poffe Modos hos tranfpofitis five ter- 
minis five propofitionibus in alias formas detorqueri; fed, detortas illas formulas, in legiti- 
mum & naturalem ordinem» reftitutas, non alios quam modos Ariftotelicos conftituere. 
Nempe, figura quarta” modi omnes ad prime figura modos referendi, modique indireéti 
reliquarum ad dire£tos: è quibus non aliter differunt, quam quod propofitiones terminive 
indebito ordine difponantur & minus naturali; non quod aliam ab illis concludendi vim 
fortiantur. Quod infingulis oftenfu facile eflet, fiid jam ageretur. Et quidem ne Rams 

I 


ipfe, 


Thef. 2. Ad Categoricos reducendi. 


ipfe, ejufveaffecle, Ariffotelem hoc nomine reprehendunt ; necalios eflè volunt modos eo, 
quam Cry pfes illorum ab Arifforele traditorum. 

Sed duplicis adhuc deteftus do&rinam. hanc infimulant.  Nempe quod fyllagifmorum 
fimplicium modos Proprios non memoret; atque fyllogifinos (quos vocant ) Comspefitos; 
omittar omnes, negligatque: cum tamen & hi & illi frequenti ufu occurtant, juftamque ha- 
beant & naturalem concludendi vim. vo enim Fee: fchol. diale&. lib, 7. cap. 12. Doce- 
fur, inquit, ( lib. 1. Prior. cap. 22,23. ) Ornes ifimos per tres figuras expofitas fieri &. 
concludi è falfo docetur. Suntenim ex Propriîs pani Syllogifmi pausa 
legibus in unaquague figura comcludi non poffunt. Suntpreterea Connexi, duorum gene- 
rum ; funt Disjunti, duorum item generum ; quibus etiam bic Orgamicus AuSfor multo 
frequentius utitur, guam fimplicibus è fe expofitis. 

Etquidem fatemur ultro, tum juftam horum confequentiam, tim& frequentem ufum, 
‘idemque faffurum  fuifle Ar:fforelem non eft quod dubitemus, & legitimos elle fyllogifiios, 
Sed negamus efle ab Ariftotele omiffos, aut alios hos effe à modis ab illo traditis. 

Modos Proprias quod fpettat; jam alias rem abfolvimus ( The£ 1. ) ubi oftendimus, 
Propofitiones Singulares, quas illi Proprias vocant, fyllogifmum quod ds untverfales 
effe omnes. Adeoque spforum quos vocant Modos Proprtos, non alios efle quam Ariftote- 

rom (in prima figura ) Zerbara, Celarent ; ( in fecunda ) Cefare, Cameffres ; (in .ter- 
tia) Darapti, Felapton. Quod cumalias jam fufius oftenfum eft, non opus eft ut hic re- 


Supereft ut oftendam (quod pena inftituti eft ) Syllogifmos Zyporbeticos, aliofque 

los vocant Compofitos, ad Ariftotelis Cazegoricos, quos Simspliciuma modos vocant, referen- 

eflè, atque ad horum normam exigendos. 

Quoniam vero, cum 2. Raro ejufque afleclis, potiftimum hic res eft; ( inter quos pre 
reliquis Dounamun feligo, ut qui Ranzi veltigiis preflius infiltit, ejufque mentem fatis fi- 
deliter exprimit ; neque ab co hac in re difcedunt, quod fciam, alii five qui Raso diferte 
nomen dederunt, five qui Ramzam dottrinam cum Ariftotelica conjan&®am volunt, five fucè 
centuriatam :) opera pretium erit defpicere, quoufque nos inter conveniat; ut qua de- 

" mum fit differentia refius perfpiciamus. 

Non negat Dounamas, quin fyllogifmi fimplices omnes, ad Figuras Ariftotelicas referendi 
fint; modofque ab illo affignatos; ( faltem fi, quos ille Proprios appella, reliquis accen- 
feantur.) Nullos enim vel ille , vel ex Ramifhis alti, agnofcunt alibs fyllogifmos fimplices, 

Modos Ariftotelicos, & (de quibus jam snte diétum eft ) fuos Proprios. Quod &- 
apfe diferte tradit, #4. 2. cap. 10. pag. 670,671. ; $ 

Fateturetiam /pZegifrsur fimplicem mon ex folis propofitionibus fimplicibus ( Cateporicis 
vulgo ditis) perpetuo conftare ; imo (yMogifmum fimplicem ( Categoricum, vulgo diétum ) 
ex partibus omnibus compofitis conffare pofe, ibid. pag. 6: 

deoque /yUogifmum compefitum cumelle ( cum Ramo ) definit ubi sora quaeffio eft pars 
altera propofitioms ( affirmate & compofite,) Angumentum eft pars religua: lib. 2 cap. 13. 


P.715- | tem 
De vocibus Afirmate & Compefite poît dicetur. Interim hujufmodi fyllogifinum, 
‘Si Socrates eft pre] Socrates fentit ; * ia i 
Sed, fi Socrates eft Flomo, Socrates eft asimal : 
Ergo, fi Socrates eft Homo, Socrates fentit. 
Aut etiam hunc . 
; ; Si fol fplendet, dies eSt ; 
+ Sed, fr ‘upra borizontem confpicitur, fol fplendet : 
Ergo, fe fol fupra borizontem conica dii el. 
Utut ex ‘folis propofitionibus compofitis feu hypotheticis conitet, pro tie catego- 
rico feu fimplici habendum vult: ( ut ibidem patet, Sa: 716. ubi & alios culpat quod 
fecus fenferint ;) eo quod non tota quaftio, fed pars confequens , cum medio difponitur, 
in Propofitione ; pars antecedens in Affumptione. Et quidem reltiffime : et enim fyllo- 
in) li ofitionibws relatis. Qi 
Ai loc ipfum ( ibidem monet idere in propofitionibws relatis. Quanam 
sui fine. oftenderst lib. 2. cap. s.f. $95. [ Relatio ( inquit) eft multiplex; nimirum, 
Relatio effenuz ( cujus note funt is gui, id guod ; ) & Loci ( cujus note funt ubi ibi ; ) que 
ad fimplicia axiomata referendz funt : relatio Confequentia, Caufe, & Temporis, qua in 
connexis locum habent: relatio Qualitatis & Quantitatis, in Copulatis ; quatenus fcilicet 
abfolute guess ] zi (ai fa pù ) - dai 
uare autem Relazione T emporis ( cujus note funt 4unc ) non perin Strme 
giù Aziomata referendam vult atque Reletiaee Loti ( pernipoediTev4a non video : 
iaia ( quem fequitur ) citat, pag. 729. Concludendi enim modus 
bic idem eSt ( nempe qualis i yo connexo ) quando propofitio eft relata temporis. 
Non advertens in hujufmodi fyllogifmo ; Quando fol plendet, dies cf : fed fol (plen- 
det; Ergo dieseft: in ione & Conclufione, Vox. murc latet quidem in verbo ef 
: i *Ee i ( prafentis 


199 


add Syogifni Eljpothetici, Thef 2. 


( prefentis temporis ;) fed fubintelligenda erat,non minus tor voù ie iù relatis Loci; puta 
Ubi fol fplendet, dieseSt: fed bic Sol fplendet ; Ergo hic dies eft. 

Sed, utut fit; cum tamen Re/acivum Temporis (cujus note funt Quando Tunc) Axio 
mati Connexo ci cujus note :Sî, fl) | affine dicit (cap. 13.p.723.) utut polfit quidem (& 
cut illud) Quesi Zia Propofitio effe; non ita tamen femper eflè, ibidem ipfe ‘:mo- 
DI fed ad, dorli; neri fimplicem pertinere, quoties son tota queftio, sa pars confeguent 

qu (i ( gi ) Semper fit, cum de certo & ga tempore que- 
fido Had Cose Eicpia 0c ipfe prabet, 


eft m Cancro, aftas eft ; 
Ad prg ille Sol eft in Cancro : 
Ergo, hoc tempore eftas eft. 
Et quidem, hocconceffo, non video quin & omnia ( ot loquitur) god Temporis, fi- 
militer ‘ad fyllogifimum fimplicem referenda fin Nam idr ve dicam, rc teme 
ab Cancro ;- five fimpliciter, So/e/t in Cancro; & hic fabintelligitur Vino 
feu ‘e, utpote in vi a: ponendo cale confignificatum. Vel, fi ne hoc quidem 


fubintelle£tum velimus, fed faltem 44 &c; etiam fic fyllogifinus fava erit; puta, 
Cum ( feu quo tempori mpg parratpirigr 
Sed Ali ( a aliquo tempore ) fol eft in ip 


quando ( feu tempore ) 
Hoc tantum dea ded. Syllogifmus jam pioli Nar ( propter aflumptionem 
& conclufionem particularem ; ) qui prius ( propter tum aflumptionem tum conclufionem 
fingularem, adeoque univerfalis vim habentem, ) mihi quidem, fuerat in Barbara; fed juxta 
illos ( qui fingulares habent pro particularibus ) in Darà. 
Relationes Quantitatis, Qualitatis, dy Loci ; refert ipfeomnes ( ibidem p.723.) ad 
gino: sfimplices ; quoniam in bujufmodi relatis mon tota quaflio cum argumento difponi 109 
ea COM) OQUeEns. 
Arie fyllogifmi hujufinodi, 
uantus eft hic, tantus ille; 
Sed bic eft Bilibris ; 
Ergo & ille eft Bilibris. 
Item, Cia Sic & ad B; 
d A ad B eft in razione der: 
Eos fpinto, de 
Item, Ubi fol /plendet, dies Ri 
Sed Sal dra 
» Se = x) La 
Vel, Sed bic Sol fplende 
Ergo hic dies a 
Vel, si alicubi Sol (plendet : 
Ergo alicubi dies eft. 
Habendi eruntomnes pro Syllogifmis fimplicibus, feu Categoricis : idque vel in Zarbara 
vel in Dari, prout Minor & “rag funt vel Univerfales vel Particulares. 
Atque, cadem pe etiam h 
mando lol Jplendet, dies ct; 
Sed Sfrrrl fol fire . 


Va, & Sd sand Te 
S g' do Ù 
Vel, % sal [plendet, 
Hoc efl, pid LITS7 
nat de caio (ut nat ) Efentie judicandumett, iplo jydice ; Puta 
Sentiunt funt antmalia:; 
ù ipa aliqui, hi ) fentiunt: 
* Relatione>vero:( ii rear) Gad daga Quoniam fenti 0 eft animal, ). mo 
ione. Ù 
benz ti n Era o, ‘opofitiomibus pera habere ; i od rem prafentem 


non fpe&an fe quidem cum Conclufione Frimet SC CORRE! foleat; quod non 
is in Compito qua in Simplicibus Syllogifmis contin; 


‘erum quatuor adhue ( nec plures ) Modos ee volunt fy ygifmi Gompofiti, quos ad nal- 
Tam figararum fimplicium referendos efe contendunt ; Duos Canmexi, ue Disjunt 
fyliogifmi modos. 


n fa I (alter hrs 
ps colpo Gi ga 1 a gu e ia piper her 


Thef. 2. Al Categoricos reducendi. 201 


subi sue ale fe LyIogifini fpeciems preeter tres figuras, compafito fyHogifino utatur, qui 
ad nullam ex tribus figurisreferri poteft ; atque fimiliter alii, quipreter tres figuras nul- 
Jar aliam {yllegifmi fpeciem agnoverant. Sic Doumamus lib.2. cap.13. pag. 713, 714,724 
726, 733. toga ipfe, ieri 5E. ra. s 
._ Ego vero hosmodos 4i/fotelem ( cum aliis) © cognovife & agnovife contendo, fi 
Sao ( quod ipfi obfervant) confirmafle : ( verum & ex pid role banc leslie 
Ciceronem & Ramum ipfum, diferte aflèrit ibidem Donmamas , pag: 724 fed perperam ad- 
dit, wibil de fyHlogifmis cogitante : ) Nego autem, hos alios effe à ASA illo aflignatis,aut 
ad nulam ex tribus figuris referri pofe. . 

Modbrum Cornexor4m prior i afumit antecedens &: confeguens conchidit, pag. 725. 
qualis, verbi gratia, hic eft. 

» Si Sol /plendet, dies eft; 
Sed fol fplendet ; 
: Ergo, dies eft. ” 

Atinterim ipfi ( ut jam oftenfum eft ) pro fyllogifmis fimplicibus ( adeoque ad modos 
Ariftotelicos referendos ) fequentes hos habent fyllogifmos ; 

«Ubi (hoc cit, omni loco qua ) fol Jplendet, dies ef ; 
Sed opa ind h. e. omni loco ) fol fplendet : 
Ergo ubique ( h. e. omni loco ) dies eft. 

Vel, Sed alicubi ( h. e. aliguo co ) fol fplendet : 
Ergo alicubi (he. sh uo loco ) dies eft. 

Vel, Sed bic ( h.e. boc le) Sol fplendet : 
Ergo bic ( {cu doc boco ) dies eft. . 

* Item, Quahdo (h. e. omni tempore quo ) fol (plendet, dies eft ; 

Sed femper ( h. c. omni tempore) fol {plendet : 
Ergo femper (h. e. omni tempore ) po efl. 

Vel, Sed aliquando ( h.e. “me tempore ) fol fplendet : 
Ergo aliquando ( h. e. aliquo tempore ) dies eft. 

Vel, Sed Sol fplendet : 

: Ergo dies eSt. 
H. e. explicite, Sed nunc ( feu doc sempore ) fol apra ; 

Ergo nunc ( feu doc tempore ) dies cft. 

Nulla.igitur videtur ratio ( his admiffis ) quidni & hujufmodi fyllogifini ( utpote in 

eadem cum illis forma ) pro fimplicibus pariter fint habendi. 
Si fol fplendet, dies eft ; : . 
Sed fol fplendet ; 
Ergo dies eft. 

Hoc eft, explicite, 

Si(hoc eft, omni cafu quo ) fol fplendet, dies e ; 
Sed (omni cafu ) (0! fpien er: ® > 
Ego ( omni cafu) dies eft. der 
Vel, Sed ( aliguo cafi ) fol [plendet ; 
( pd cafu ) dies eft. 
Vel, Sed ( cafu prafenti ) fol fplendet : 
Ergo ( cafu prafenti ) dies eSt. 

Quippe cadem precife forma in «his confpicitur atque in allis.* Adeoque ( ficut illi prio- 
res ) mais Barbara vel in Dari, cenfendi funt, piout Afliimptio & Conclufio funt vel 
Univerfales (quibus Singulares accenfeo ) vel Particulares. . Ut non fit cur Ari/fotelerm 
incufemus, quafi modos hos neglexerit rejeceritve. 

Addo : Qua ràtione ( pag. sos. ut fupra dilum) propofitionem hanc Udi ( feu quo 
se) Sol Jplendet, ibi (few eo foco ) dies ef, pro Axiornate fis admiferit ; cadem & hane 
fimiliter- admififfe oportuit, Quando ( feu guo tempore ) fol (plendet, tanc (eu co tempore ) 
dies eft : Atque hane pariter, S? ( feu quo 0) Sol fplendet, tum ( few illo cafa ) dies ct. 
Ur non fuerit necefle, vocem coripe/ite in ( fupramemorata) fyllogifmi Compoftti defini- 
ose gii 7: modum al [efi di ol de 

Syllogifmi Connexi, um alterum definiunt, qui so/it confeguens ut tollat antecedens : 
qui, verbi gratia, hic elt, . ? a 3 i 

St Sol fplendet, dies ef; 
Sed mon eSt dies ; 
cr praga Di cneg di&tis 1 {yllogifinis fimplici 

At vero, cum, vel ipfis fatentibus, ( ut ex jamdi&is liquet, ) pro fyllogifmis fimplici- 
bus habendi fint hi ir: spari (alone ad modos Aritocice send 

; Ubi ( feu quo loco ) fol fplendet, ibi ( feu eoloco ) dies eft; A 

Sed nali ( fe foco allo ) dies ei? ) i 
Ergo nullibi ( feu multo loco ) fol 'fplendet. ; 
n Eez Vel, 


202 SyZogifmi Hypothetici, Thef. 2; 
Vel, Sed alicubi ( feuloco aliguo ) non eft dies ; . 
Ergo alicubi (feu loco aliguo) fol non (plendet. 
Vel, Sed hic ( few boc loco ) non eft dies; 
Erge hic ( feu hoc loco ) fol non fplendet. 
Item, Quando ( feu quo tempore ) fol (plendet, tum ( {eu co tempore ) dies eft ; 
Sed nunquam (deu nullo terspore ) dies eft; 
Eygo nunquam ( feu nullo tempore ) fol [plender. 
Vel, Sed ng. ceci (he. aliguo tempore ) non eSt dies; 


Ergo aliguando ( h. e. aliquo tempore ) fol non fplendet. 
Vel, Sed non eft dies ; . 
Ergo fol non fplendet. . 
Hoc eft, explicite, . ” 


Sed'nunc ( feu hoc tempore ) non eft dies; 
Ergonune ( feu bot ss ) 01 non fplendet. 
Eodem ( gn) jure, & hi pro fimplicibus habendi erunt: Nempe, 
Si (h.e. quo cafu) fol (plendet, tum (feueo cafu) dies eft ; 
Sed, nullo cafa, dies eft ; _ 
Ergo, nullo 4A Sol fplendet. 
.Vel, Sed, aliquo cafa, spet dies ; 
Ergo, aliquo cafu, fol non fplendet. 
Vel, Sed, le non eft ri 
Ergo, hoc cafa, fal non fplendet. 3 
Sunt utique hi, dla atque illi, vel in Came/fres, velin Baroco, prout ATumptio & Con- 
clufio funt vel Univerfales ( quibus accenfeo Singulares ) vel Particulares. *- 

Item ; horum, non minus quam illorum, Propofitio major, pro fimplici Axiomate ha 
benda erit. î : i 

Neuter igitur modoruth SyZogi/mi Connexi, ab Ariftotele vel negleftus eft, vel rejeAus, 
nedum ( quod infinuatum eunt ) vel wow cognitus vel ion agnitus. 

Sed nec meliori jure queruntur, Axiomiatis compefiti doltrinam ab Ariffotele neglettam 
effe, (lib. 2. cap. 5. pag. 586.) cum hxc ipfa que vocant Axsoata Compofita, non alia fint 
quam qualia ipfi pro /@splicibus habent. . . 

Adeoque, quem fupra infinuavimus, fyllogifmus, 

Si fol fplendet, dies eft; 

Sed, fi fol fupra borizontem confpicitur, fol fplendet ; 

Ergo, fi fol fupra Brizontem confpicitur, dies eft. 

E quipollet huic 
«Omni caf quo Sol fplendet; dies eft; 
Sed, omni cafu quo Sol fupra borizontem confpicitur, fol (plendet, 
._ Ergo, ommi al Sol fupra borizontem confpicitur, dies e/t. 
( Quem Syllogifmum elle in ta atque ex propofitionibus Categoricis feu fimplicibus, 
ne quidem ipfe Rarzas inficiaretir.) * 
quipollet, inquam. Si non quoad Grammaticam conftruionem, (que hic non at- 

tenditur; ) faltem quoad Connexionem Logicam. Qua dum eadem manet ; ( quantacunque 
fit alias phrafium variatio, tranfpofitio partium , aut ctiam Ellipfis pasgis Tubintelleda, 
aliave Crypfis,) cadem argumenti vis manet, idemque fyllogifimi modus cenfendus erit. 
pi nec ipfe Remus inficiaretur: qui Crypfes, quas vocat, non admittit novos efle fyllo- 
gifmorum modos ab ils ad quos, cum reftituuntur & explicantur, deprehenduntur perti- 
nere. Quo ampi ex Ramocitat Doumamus, |. 2.c. 9. p. 654. Lacgalat sn rpfire 
dubitatio fuerit, explenda que defunt, amputanda que fuperfunt, ‘5 qualbet in locur 
Sfaum redigenda e 3 Atque ex Ariftotele, Prior. £ 1.0. 33. Ziaalior Ni i n citiigzor dirla, 
di n 76v dretyagion brerrlou, ng} Tè pv Sartor, Td dì dipasprrtore ‘cos iv CASS TIC cis ris dio resrdzes : 
i.e, videndum autem fiquidredundet, & fiquidnece/farium omittatur, boe quidem adden- 
dum, illud follendum, donec ad duas propofitiones pervenias. " ; 

Superfunt Do modi SyZogifini ( ut loquuntur ) Disjtnl?i ; quos& legitimos effe volunt- 
&ab Ariffotele non agnitos. Primus modus tollit unum &y religuum concludit: Secune 
dus, affumit unum & reliquum tollit. Sic { poît Ramum ) Dounamus Vib. 2. cap. 15, 16. 

739, 745 ° 
rioris exemplum'hoc exhibet, pag. 740. 
Aut dies ef, aut nox ef : 
dt dies non eB ; 
Ergo nox eFt. 
Vel, At nox non ef; ; 
ì Ergo dies eft. . 
part f modum ( fed non ita fecundum lgkiena effe concedo. Nego tamen vel ef 
«iriftoteli ignotum, ( ut qui paffim occurrit,) vel alium eflè ab ante traditis. ni 


. » 


Thef.a. © A@Categoricos reducendi. 203 


Eft utique propofitio illa, Aus dies e/f aut nox efl, ( atque ad candem formamalia, ) curta 
locutio, adeoque ambigua, o fubjeéta materia aliter atque aliterexponenda ; ) fed & 
fenfu redundans, ( duas faltem propofitiones includens, quarum una folum eft ad ‘fyllo- 
gifmum utilis.) Nam ( ne plura nominem ) de Loco; de ‘Tempore, de Cafu, exponi po- 
teft; eltque in fingulis gemina.' Conclufig fcilicet illa ( verbi gratia ) Ergo dies.e/t ; in- 
telligi poteft vel dies e/t ubigue, vel alicubi, vel dic, ( fi de locoqueratur; ) vel femper, vel 
aliguando, vel nunc, (fi de tempore ; ) vel ( fi de cafu.) omni, vel aliguo, vel prafenti cafa, 
dies eft : ( Atquealtera, Ergo nox eSt, totidem faltem modis eft exponenda. ) Eaque pro- 
pofitio, Aut dies eSt aut nox, de Loco expofita, has duas continet, Ubi ( feu guo loco ) mon 
eft dies, nox eSt ; &, ubi non eft nox, dieseft ; de Tempore expolita, has continet, Quan- 
do (feu quo tempore ) uomeSt dies, nox eft; &, quando non et nox, dieseft; de Cafu ex- 
pofita, hascontinet; .S7 ( feu quo cafu ) mon eft dies, nox eft; &, fi noneft nox, dies eft. 
Quarum, fi dies e/fe concludendum fit, in fingulis redundat pars prior ; fi offer, poli 
rior. Syllogifmus enim fic procedit ; 

Nempe, fi No/fem effe concludendum fi» 

Quando non efi dies, nox eSt,4 &y, quando non eft nox, dies eft, redundat: ) 
Sed ( Semper, aliquando, nunc, ) non eSt dies ; 
Ergo ( femper, ‘aliguando, nunc, ) nox eSt. L 
> Vel, Ubi mon eft dies, nox eft, ( &, ubi non eft nox, dies eft, redundat : ) 
. Sed (ubique; alicubi, hic, ) noneft dies; 
Ergo (ubique, alicubi, bic, ) nox ct. 
Vel, Si(feu quo cafu,) noneft diesynox eft,( &,ff noneft nox, dies et, redundat: ) 
Sed ( cafu omni, aliquo, prafenti,) non eSt dies 
Ergo ( cafu omni, aliquo, prefenti, ) nox eft. 
Similiter ; fi Diem e/fe concludendum fit, 2 
Repadi ubiy fi, non eft nox, dies ef; ( & quando, ubi, fi, non eftdies, nox eft, re- 
dundat: 
Sed, ( po; » aliquando, nunc ; ubique, alicubi, bic; orfini cafu, aliquo cafu, pre: 
Jenti cafu; ) non eSt nox ; ; . 
Ergo (femper, aliquando, nunc ; ubique, alicubi, hic ; cafu omni, aliguo, prefenti; ) 
dies eft. ; e 
Patet itaque fflogitimos hofce omnes, (cum explicite exponuntur, ) non alios eflè quam 
ante traditos; puta vel Re/azivos Loci ( ut loquuntur illi, ) vel Redasivos Temporis, ( quos 
ipfi pro Simplicibus admittunt; ) vel Connexos, modi primi ; (quos ad fimplices reducendos 
elle jam demonftravimus : ) & quidem, verba ipfa quod fpettat, indifferenter effe vel hos, vel 
illos, vel iftos ; fed; nunc hos, nunc illos, nunc iftos, pro fcopo. difputantis. î 

Id faltem intereft; quod Major propofitio, disjunétive Loki as duas plurefve in fe 
continet propofitiones, quarum una fola eft ad fyllogifmum utilis ; relique, quotquot funt, 
fupertlux ; que redundantia fi amputetur, quod reliquum eft formas ante traditasexhibet 


(2A 
Duas, inquam , pherefve ; nempe tot faltem quot funt disjungtionis membra. Verbi 
gratia ; Disjunétio hac quadrimembris, . È 
Aut Ver ef, aut Affas, cut Autumnus, aut Flyems, 
Has faltem in fe continet propofitiones quatuor, : 
Si nec Ver eft, nee A£ftas, nec Autumnus; Flyems eft : 
Si nec Ver, nec gAEffas, nec Fiyems ; Autumnus eft : 
Si nec Ver, nec Autumnus, nec Hyems; «/Eftas eft : 
Si nec las, nec Autumnus, nec Fyems; Ver cht. 
Quarum Tres femper redundant, eftque una fola utilis; nempe Prima, fi fic fubfumatur, 
Sed nec Fer eft, nec AEfta:, nec Autumnus : 
Ergo Hyems ef î 
Secunda, fi fic, na 
* Sed nec Ver efl, nec AEfias, nec Flyems : . 
Ergo Autumnus eSt. 
Tertia, fl fic, 
Sed nec Ver, nec Autumnus, nec Fyems : 


Quarta, fi fic, 
© Sed nec Affas, nec Antumnus, nec Flyems: 
Fer ct. 3 
Atque fimiliter, fi La Si, exponeretur eadem propofitio per Quando, vel Ubi. Atque de 
Disjunéfo primo haCtenus. — } . l ; : i 
Disjunttus fecundus definitur, gui è propofitione partibus omnibus affirmata aflumit ununs 
E reliquam tollit; ( Doun. lib. 2. cap. 16. pag. 745.) Cujus Zxemsplum ( ibidem ) 


*Ee3 Aut 


204" Syogifmi Hypothetici, Thef. 2. 
. «ut dies eSt, aut nox ef: ‘ . 
Ai dies eft: 
Nox igitur son eft. . . i 

Hunc autem modum ab Ariffotele negle@tum, autetiam rejgltuni, non mirarer. Paralo- 
gifmus enim eft, non legitimus fyllogifmi modus : utqui ex pramillis veris falfam inferre 
poftit conclufionem. Exemplum efto ; i 

Bellum Trojanum cecinit vel Flomerus, vel Virgilius ; ( quod verum el :) 
Sed Homerus cecinit ; ( quod itidem verum eft. ) 
Ego, non Vngikus. 
At hoc falfum elt, ( neque ex premillis fequitur ; ) Uterque enim cecinit. Paralogiftica 
igitur eft hac argumentatio. Erquidem fuum ipfum exemplum, Au dies ef aut nox ct, 
&c; fiexplicite enuncietur, huc redit ; ( ut ex ante digtis liquet ; ) 
St non eft dies, nox eft ; (fi nonnox, dies: ) 
At dies e$t: 
Nox igitur mon eft. 
. Vel, de nox eft: . 
Ego non eft dies. ° 

Quem eflè Paralogifimum fiotat ipfe ( cap. 14. pag. 737. ) hiecaddens; Negue idcirco le- 
gitimi {yHogifmi funt, etfi verum concludunt, idgue neceffario ; nifi neceffitas bac ex pi 
di/pofitrone, non autem ex rerum difpefitarum ‘affeltione, pendeat : Far vero neceffitas» hec 
in rebus eft, non in Conclufione ; orttur enim è terminorum natura, non ex legitima carum 
difpofitione : Sed negue verum femper concluditur in his modis. 

Que verbatim repeto, quoniam eadem ipfa nobis jam mox dicenda erunt.  quipollen- 
tiam autem Exempli hujus ut è fe propoliti, atque ut à me expofiti, agnoftit ipfè fequente 
pagina 738; ( utmirum fit, eorum alterum ab ipfo ut Sopdi/ma damnatum, alterum agni- 
cum ut legitumum Sy/ogi/szur : ) verba hac funt, Conmexum aziona, cujus antecedens ne- 
gatur, vim habet propofttionis partibus ommibus affirmata ; ut, fî non eft dies, moveft : Aut 
dies eft, ant nox eSt. Ergo; inquam ego, cumalterum corum, ut Paralogitmum damnaverit, 
reliquum etiam damnafic oportuit. . 

Aique hoc quadantenus vidille cenfendus eft; adeoque, /ignis de Leone fic diceret ; 

. Aut animal eft, aut non eft homo: ? 

A Sed mon eSt homo ; - 
Ergo non animal: , . 
Paralegifmus, inquit, erit pag. 749. (Verum hic, inquam, ex disjunétorum uno pofito tolli 
tur alterum. ) Huic igitur ut caveatur, definitio poftulat, ut major propofitio fit parzibus 
omnibus a) A. Guod tamen non femper eft necelle : Nam, de Socrate, non magis va- 
lebir illud, 


» Aut boo ef, aut brutum; . . 
Sed homo eft, Ergo non brutum. . Ei 

Quam hoc. Aut mon eft brutura, aut non ef? homo ; 7 

| Sed non eft brutum; Ergo eft homo: . 
Ubi Propofitio eft ( non ommibus partibus affirmata, fed ) omnibus partibus negata : Siqua 
tamen fit illic concludendi vis, etiam hic non minus erit.» Adcoque perperam additur ea li- 
mitatios aliaque que eo tendunt. 

Dicent fortaflè, ( faltem dicendum eft, ) non valere hane fyllogifimi formam, nifi de Zr-. 
mediate Oppofitis, hoc eft, qua fimul effe vera non poflunt: de his autem, validam etle. 
Puta, quando dicitur Au? diems e/fe antmoltem ; ( cut ca fimul effe non poffant ;) Altero , 
pofito, tollitur alterum. 

Quod quidem verum eft. Verum hic regerenda funt ea omnia que ex ipfo modo citati 
mus: Nempe, Nece/fitas hecinvebusefi; non in difpefitiome ; Oriturgue è terminorum.na- 
tura, ( quod nempe hi fint immediate oppoliti, ) mor ex eorum difpefitione ; Negne verum 
Semper concluditur inwbis modis, (ut, jam ante, aliquot exemplis probatum eft,  potlisque 
innumeris pltendi : ) Adeoque won idcirco kgitimi Sylogifini fumt, quod aliguando*verum 
concludant, etiamfi necefiario ; cum neceffitas bec, non ex spfa difpofitione, fed ex rernin 
difpofitaruna affeltione, pendeat. 

Atinquit, ( cap. 8. p. 615, 616.) £ disjnufis unicum. neceffario verum effe; id efi, 
unum, © unum folum ; & ( cap. 13. p. 717.) Disjunéio fignificat pnicam è disjuntis ve- 
rum ef, id eft, unum dp unum folum, unde affumi & concludi poteft, At ununa eft, ergo 

religuum non eft. Verumego hoc nego; Disjundtio feilicet, Aus dies eft aut Nox ,. non di- 

cit fio Unicum elle, hoc eft foltum fiuurn, fed falter Un ; adcoque non minus verum, 
fed abunde eft, fi Wrrumgne. Atque dicent vel Zlomernm vel Virgilium cecinifte bellum Tro 
janum, non inficias it, fedà fortiori confirmat, qui Vtrwmgue cecinilié dicit. Sin Unscuna, 
hoc eft ( non falrem: amami, fed ) folum um infinuandum fit; non dicendum ent, aut 
hoc eft aut illud; fed, von utrumgue ; hoc eit non & hoc & ilud: qua Propolitio non cit 
Disjuntta, fed Copulata negata. 


. 


Si 





Thef, 2. Ad Categoricos reducendi. 


Si itaque, quod intelletum volunt, addatur; & fic procedat argumentatio i 
Aut dies eft, aut nox ; non autem utrumque : 
. Sed dieseft; ergo mon inox: 7 a 

Concedo ; formam eflè legitimam; fed redundantem, nec fyllogifmuni disjunam efle, fed 

-copulatum negate. 

x Redundanter, inquam. Redundat enim parsea, Aut dies el aut nox ef ; totaque argu- 
menti vis à reliqua dependet, won 4 ue; he. monete dies & mox. Adeoque (re- 
feilla, ut fuperflua, parte priore ) fyllogifmus fic procedit legitimus. 

Non ef & dies & mori >» 

Y sù tr dt Ergo, non Pe PEStA si 
erum fyllogifmus hic ( propter refciflam partem disjunétivam, ut inuti non jam 

dicendus erit Sydagifmas DilimoSas, fed Copulatus Pon ai 5) La 
pi rg ergo grape ora 13. p. 718. ) a sv 
udat, uam Disjande affirmate ; terna. cap. 16. p. 746 , 747) fyllo- 
pone pr ad Disjunttum lormadite relcoe, (h. e. fiorita] pia Bia :) 
ntrarium utique faciendum erat. Nam fiqua vis ineft Disjun&o fecundo, su pofito 
disjunétorum uno tollitur alterum ; ) non illud propter Disjunétionem accidit, fed proprer 

(qua fubintelligitur ) Copulationem negatam. Non (inquam, ) quia /a/tem alteram, fed 
quia non ui » fequitur, quod uno pofito alterum removetur. : 

Adeoque & { 13. p 715) fp algo alleritur, Compofiti (yIlogifimi propo- 
Sitionem Semper affrmatam ; ejufque detinitioni, vox Afirmata perperam inferitur. 
Nam hujus fyliogifimi tora vis, è Copudazionis Negazione dependet, ( fi non exprefla ) faltem 
fubintelleéta. 

Sitamen omnino volunt ut Disjunt?a forma difponatur hic fyllogifimus ( quod quidem 
fieri poflè non nego ) conftruenda erit major propofiuo, non ( quod ille vult ) ex parzibus 
omnibus Affirmatis, ( aut dies eft, aut nox eft, ) ted, ex partibus omnibus Negatis ; Nempe, 

dut non eft dies, aut mon eft nox ; (quia feilicer utrumque elfè non potelt : ) 
Sed eSt dies : ergo non cft nox. 

Qui quidem Syllogifmus cft legitimus, fed jam coincidit cum Disjundio primo; nam sollit 
vunzon ut ponat reliquar. ) 2 ; . 

Verum ( ne fimus porro de nomine foliciti, ) fyllogifmum hunc legitimum effè agno. 

© fcimus. 


Gsionem copulatame negatam ex- 


Non & dies Rf & mx: 

Sed dies eft: Ergo non nox. 
Vel, Sed nox cft : Ergo non dies. ; . 
Nego autem vel Ari/foselî incognitum, eflè, vel alium effe ab ante traditis. Nam hic etiam 
Major propofitio, duas in fe continet, quarum altera tantum utilis eft, altera femper redun- 
dar. Quippe qui dicit, Non & dies ef & nox ; hac duo dicit, Quando dies eSt, mom ct 
mx; ©, nox eft, mon cf dies: vel ubi dieseft, nox non eSt ; & ubi nox eft, non eft 
dies : vel denique St dies efl, non ef mox ; &, fi nox eft, non eft dies. Quorum primum 
utile eft, alterum fuperfiuum, fi fubfumatur, Sed dies ef, ergo nommor; fin fublumatur, 
died, ergo non dies, fecundam utile et, & prius redundat. 

Abfciflo igitur quod fuperfinum eft, qui reftat fyllogifmus alius non eft ab ante traditis. 

Nempe; 


Api Ver ie siga 
Ergo (femper, aliguando, nunc, ) nom cft mox. . 

Vel, Ubrdies eft, nox non.eft ; ( &, ubi mox cft, non cft dies, tedundat. ) 

» Sed (ubigues alicubî, bic,) dies cht: 


Ergo ( , alicubr, bic, ) nom eft nos. 
Vel, ui non eSi, non eft mx; (©, quocafu nox cfi, non ef dies, 1e- 
lundat. 
Sed ali enti cafu, ) di 3 
pri pa prg peo ch } piste 
Similiter ;* Quando, Ubi, Sì, dies efi, non ct nox ; (©, quandozubi, fi, no% eft, non ef dies, 


redundat. ) 
Sed ( femper; sd, nunc ;. ubiguey alicubi, hit ;..cafse omni, aliguo, prefen- 
ti 3 ) son eft dies: 


0 ( fempers aliguando, nunc ; ubigue; alicubiybic;, caft omni, aliguo, pra- 
+ (enti; ) mon eft mox. ( di Fo 

+Patet itaque, Syllogifinum: Coprleruns negazana, quo Dissundtum fecundur perpe 
ram fabititoune,) explicite enunciatum, retcilo pani pe coincidere cum: ante tradi» 
tis:puta Relato Temporis; veliRelato Loci; vel Connexo pramo::adeogue ( per ante tra- 
dita) ad Barbara vel ad Darià { prout aflumprio & conclulioraniverfales fuerint; vel! partis 


culares, ) referendum ele. 
, Ile 


206 SyZogifmi Hypothetici,. Thef. 2. 

Ille autem ( in (È sarai majore ) particule , Quando, Ubi, Sî; expbnende funt 
Omni ( non aliguo (7amperrom Loco quo, Cafu quo; (tum in his,tum in ante expofitis fyllo- 

ifmis; ) quoniamin figura prima atque fecunda (quo fpettant Zerdara, Darti ; Came- 
Sirat; & Hare, ) Major femper effe debet univerfalis. 

Dico itaque fammatim; ci rg Disjunétam, Ant dies eft, aut nox ft ; fic intel- 
le&am ut ipfi volunt, nempe a/ferwm eS?, fed non utrumque ; feu alterum efî, alterum non 
eff; has in fe continere propofitiones quatuor ; 

Si dies non eft, nox ef: , 

Si nox mon eft, dies eft: 

Si dies eft, nox mon eft è 

Si nox eft, dies mon eft. 
Quarum priores dux latentin alerum ef; dux pofteriores in non atrurgue, feu alterne 
mon cf. Earumque (utcunque conftituatur fyllogifimus ) tres femper redundant, eftque 
una fola utilis: Nempe Prima, fi concludendum fit, mox ef: Secunda ; fi, Dies ef: Ter- 
tia; fi, mox mon cf: ima fi, Dies mon ef. Ipfeque fyllogifmus, abfeiflis qua redundant, 
non alius erit quam Conmexwas primus, feu Flypotbeticus (proprie cei ex poliio suisse 
confequentem concludens : querh ad Barbara vel Dari referendum efle fupra oftendimus. 

Ne autem ab Ariftotele ignoratas putemus has argumentandi formas, id faltem facit; quod 
ex 7op. lib: 2. cap. 2. citat Pazia mus iple, lib. 2. cap. 16.pag- 748. "Orur drdyra piro Sire 
esr dwdzzaee È tx Grppgar, (E rt drdetry rl rboor è diver) ir ess dinero ebrigiidu 
Gm vardozu Rex dardezu, 2) eds Ti Metri brogicodp. giro di dimispigni mese pupa Seitarle uh) 3 Sn 
niardizui Sdrnegr, rò nornn Siduzdris lovpulla im dx verdezai. idr Siri dg erdezii Nitundu, è vmo dre 
viardza: Sidirzeris tosta. (h.e.) Quibufcunque mecefe eft alterum folum effe vel mon ofe, (ut 
homini agritudinem vel fanitatem ;) fî de alterutro afferere valeamus, quod ef vel non ef, 
de religuo etiam poterimus : bocenim in utramque partem comvertitur.  Offendentes' ent 
quod alterum fit, religuum quogue oftendemus non fit. (Quiettfyliogifmus Copula- 
tus negatus; pro quo illi, Disjunétum fecundum, perperam fublttuant. ) Stw autem: offen- 
derimus alteruss non fit, offtendemus religuum efe. (Qui eftillorum Disjun&us pri- 
mus. ) Ubi notandum el, 4riffore/erm, ad hoc ut certe. poflimus utrinque difputare, ( tum ex 
uno pofito alterum tollere, tumex uno fublato alterum ponere, ) exprefle Fequirere ut alte- 
rum tantum ( non utrumque ) aut e/fe poflit aut sos efle. Adeoque non fuficere utin pro- 
pofitione dicatur, vel /anus ef? vel eger, fed addendum nor autem @ fanus ©» ager, ( È a 
alterum efle fed non utrumque ; feu, alterum eflè alterum non efle.) Nam fi vel utrum- 
que efiè poffit, vel utrumque non elle, non poterit in utramque partem difputari. Quod 
confirmat qua ante diximus, de rejiciendo ( quem vocant} core ty fecundo, inque locum 
ejus fubftituendo TEL megatum. Nam dato, quod necefle fit, alterum e/@e feu alte- 
runs tantum mon effe, few non utrumque non effe ; ex negato uno reliquum concluditur, qui 
eft Disjunus ( utloquuntur ) primus: Dato vero, quod tantum: alterun, feu non utrume 
que, fit; ex uno pofito alterum tollitur, qui eft Syllogifmus IUS NELALUS. 

Sed & paulo Fan ada Capite (7%. 2. cap. 2. E, ifmos quos Commeros vo- 
cant, ( primari, & fecundum, ) Ariftoteli non ignotatos effe, his verbis liquet. Zxerér N 
RIF messia, Tor Glgy dra gia DD) Tè egralparar, Dr Bar if drdzane, di Td regolari a, rp 
orcudQen 18ò tr Bunodi, Tiv@r diler, TO mesnsiusror bsuy [ iE cirdzne» ] iàr 35 inéiro Sughi into, 
TI megrsiparor Sidiryidior isa dvancudbir di furosdfg, 15 Br, ei 7ù resxsiuerir Bar ddr Beta 
porre md resrandio adele ri) tr ggonre Di La inquit, e? de ca 

tur, quonam pofito neceffe-eft boc efle; aut, neceffario erit, 
fi toc Nempe; probare volenti ; ( difpiciendum ) Quomane pefito, boc Hosen 64 Nom 
fi hoc effe demonfiratur , etiam tum demonfirabitar: Qui eft primus modus fyllo- 
gifini connexi. Zolenti autem refutare ; ( difpiciendum ) Quadwans eS7, fi propofitum fit : 
Nam fi boc ( quod ex propofito fequitur.) demonftremus mon effe ; fublatumi erit tpfum pro- 
pofitam: ( qui eft fecundus modus, ut-loquuntur, fyllogifmi connexi. ) Uterque ergo fyllo- 
gifmi connexi modus erat Ariftoteli cognitus. 3 

Oftendimus itaque, .Syllogifmos quos Chwspo/itas vocant, Ariftoteli neque som copnitos 
neque won agnitos elle : neque tamen propterea erroris infimulandum eliè; quod preter tres 
abillo Figuras affignatas ( carumque Modos ) non alios eflè fyllogifmos; ( fam & hos 
omnes oftendimus ad ipfius Modos referendos elle. ) Quod erat oftendendum. 

Addo tamen; Syllogifinos hos, Compofitos ditos, ututfint ( ficutaliz Cyp/es ) ad mo- * 

+ dos Ariftotelicos refer cum tamen fint pre aliis infigniores les, formulaque fre- 
uenti ‘ufu notabiles; poffè non incommode,. vel (quod ab Arsforele faum elt) faltem 
ittim infinvari ; vel etiam (quod faciunt alii ) pauloexplicattus exponi: Non quidem 

ut Modi alii, fed utmodorum ab' illo expofitorumpeciliares aliquot cafus:;, feu Compen- 
dia : (ut funt Enthymema, Sorites, Dilemma, &c.) su ene và 

Dico itaque fyllogifmi Commexi, feu (ut loquuntur alii.). ZJyporbesici, feu Conditionalis > 
Duoseffe modos legitimos : Alterum, :&.Po/itione Antecedentis ‘ad Pofisionem Confequentis = 
Alterum, è Sublazione Confeguentis ad Sublationem Antecedentis. slo subiti { LA 

: Si 


9, 
Thef. 2. ‘Ad Categoricos reducendi. 207 


. St hoc eft, tum ilud etti. * . Li 
. Sed hoc eft; Ergo, ilud eft. © . 
Item, Si Aoc et, tum illud cft; 
Sed illad non eft; 
Bi Ergo, pec hoc eft. x 
Quorum ille ad Barbara, hic ad Cameffres referendus eft. 
Modos autem alios quos; A/ub/atione Antecedentis, ad fublationem Confeguentis ; atque 
APofitione Confeguentis, ad Pofitimem Antecedentis ; Nempe, ° 
St hoc, tum illud; : ; 
Sed non prius ; 
Ergo, nec pofterius. 
Item, Si bor, piste p 
Sed Pofferius ; 
. Ergo, © prius. 
Paralogifmos eflè : Illum E Mc ad Figure prinfte paralogifmum ex minore "Negativi; . 
Hunc, ad Affirmative concludentem in Fi patent, referendum eflè. . 
Item; Syllogifini Disjun&ivi, modum legitimum unicum efle ; nempe, A /ubkatione uni- 
us ( pluriumve ) ad Pofitionem ma ui: i 
Vel Hoc, vel ii ti : ° 
. Sed, non boc; Ergo, Illud. 
Scu Sed non illud; Ergo, hoc. 
Quem ab 2urbara referendum eflè, fupra oftenfum eft. : é 
Modum vero alterum ; 4 Po/itione unius, ad Sublationem religui ( feu reliquorum :) 
Vel hoc, vel illud': . 
. Sed hoc; Ergo, non illud ; 
Seu Sed illud; Ergo, non hoc. 
Paralogifmum eflè; & huic aquipollentem, 
Si non hoc, tum ilud : 
. Sed ho eft; Ergo, non ilud 
Seu Si mon illud, turn. boc : 
Sed illud: Ergo, non boc. . È 
Qui eft Hypothetici Paralogifinus prior, fupra indicatus; adeoque fimiliter peccans: Quem 
illi tamen perno fyllogifmo habent, vocantque Disjun?um fecundum. ' 
Denique ; Syllogifini Copulativi, Negativi, modum item unicum eflè legitimum ; A Po- 
fitione unius ad Sublationem reliqui ; Nempe » 
Non eft orig ((feu & doc È ilud ;) 
Sed hoc eSt; go non illud: . 
Seu Sed illud ef ; Ergo non boc. i | 
Quem, ad Hypothetici five Connexi modum primum referendum effe, fupra oftenfum eft: 
adeoque ad rta: ei : 
Modum vero alterum ; A Sub/atione unius ad Pofitionem religui : 
- Non eft & hoc & ilud: : 
Sed hoc non eft; Ergo, illud cft : 
Vel, Sed ilud non eft: Ergo, hoc cft. 
Paralogifmum efle : quippe huic aquipollentem ; ì 
Si hoc eft, tllud non eft: 
. Sed hoc non ef; Ergo illudeft: 
Vel, Si illud eSt, hoc non ef: 
Sed illud non eft; Ergo hoc eft. 
Qui eft Fiypoazia Paralogifmus prior. 


* 


Plurgs adhuc funt, prater jam memoratos, Syllogifinorum modi, quibus Axiomata qua 
vocant Compg/ita intermifeentur : Puta, . ‘ . 
i Omne Animal fentit: 
LA Si Socrates eft homo, Socrates eSt animal; 
Ezgo, Si Socrateseft homo, Socrates fentit. » % 


° Item, Si Offrea fit animal; tum vel homo vel brutum: 
Sed neque eft bomo neque brutum : 
Ergo non cft animal. - 
, Aliique multi: Qui tamen omnes pari ratione ad modos-Cazegoricos vulgo di&os, atque ab 
Ariflotele affignatos, refereadi erunt. Sufficit pracipuos enumerafle ; & fpeciatim eos omnes 
quorum pratextu Zerzas ejufque fequaces litem intendunt Arifforeli. : 


*Ff THESIS 


208 


] ” . 
| Li 


£ . 
De Quantitate & Re quanta. Thef: 3. 


THESIS TERTIA. 
Quantitas non differt realiter è Re Quanta, 


D Queftionis refolutionem, neteffarium eft, de DiftinRiogibus in genere, “aliquid 
A premittere. Diftin@io igitur elt vel Realis, vel Razionis, vel Modalis.* Realis, 
quando extrema differunt ut Res & Res, fine aliqua intrinfeca dépendentia unius ad aliud: 
unde ftatuuntur vulgo, per Divinam faltem potentiam pofle mutuo feparari, & feparatim 
exiftere.  Modalis, quando differunt quidem ex parte rei, ita tamen ut alterum includat 
effentialem refpetum feu connexionem ad alterum: unde non poffint feparatione mutua 
(hoceft, ut utrumque feparatim exiftat ) feparari : Eftque inter Rem & Modum, vel ( fe- 
cundario ) inter Modos ejufdem rei: ( Modi tamen plerumque feparari porn mutuo, ab 
invicem; non, è fubjetto. ) Diftinétio Razionis, quando, unum aliquod è parte rei, con- 
cipitur ah intelleétu ut diverfum. Eftgue vel rationis raliocinantis, vel rafiochrate : Hxc 
fit per inadequatos conceptus ejufdem rei, & fundamentum aliquod habet in re : Illa vero, 
quando-quid intelligitur fub diverfis conceptibus fine fundamento in re. Per Quantitatem, 
Ric intelligo Quantitatem Zxzen/ivar, feu Localem, pa Numerum ) & fic ubique. 

Per.Rem Quantam, intelligo, Materiam ; que eft'adequatum fubjeftum Quartitatis, caé + 
primo înhetet è fic Thomas. p.1.q. 3.2.2. Forma nempe ( que dieitur ) Subftantialis, non 
extenditur aut dividitur per fe, fed ad extenfionem & divifionem Materiz; non fecus ac 
exiftentia, & prafentia localis, aut fitus , alive Modi; ut & accidentia Abfoluta di&a, 
Calor, Color, &c. ( unde, vel eft modus fubftantialis, vel in hoc faltem imitatur naturam 
modorum. ) Siquis maller totum Compofitum dici fubje@tum Quantitatis ; mihi non nocet. 

Aflértio prima. Quantitas non differt è fubftantia quanta, plufquam Modaliter. Pro- 
batur ex natura odi, quam allignat Suarez, Metaph. difp. 7. feft. 1. num. 17.' Ubi fup- 
ponit, inrebus creatis, prater entitates carum quafi fubftantiales & radicales (ut appellat) 
inventri quofdam «Modos reales ; qui & funt aliguid pejitivum, è afficiunt ipfas Entitates 
perfe ipfos, dando illis aliguid, quod eft extra effentiam totam ut individuam & exiftentem 
in rerum natura: Hi tamen Modi funt ejufmodi entitatis ut w0n addant:propriam entitatem 
novarà, fed folum Modificant preexiftentem. Et, fett. 2. num. 9. De affertia modi eft, ut 
tion poffit efie nifi unitus afueicujus eft modus. Et num. 6. Z4oc eft intrinfecum, ut dixi- 
mus, entitati modali, ut per fe manere non poffit, nec feparari attu ab eo cujus eft modu?. Et 
num. 10. Tam eftentiale ef? (inquit) modo, effe affu affirum & modificantem rem cujus 


* eft modus, ut i de potegria abfoluta confervari fine illare, feu alter quam alZu modi- 


Ficando illam. È contra vero, qua realiter difterunt ut res & res, poffunt faltem per divi- 
ham,potentiam feparari, ut num. 22. & fegg. Unde fic difputo. Qux non poflunt per divi- 
nam potentiam feparari feparatiorie mutua, ca non differunt Realiter: fed quantitas & fub- 
ftantia quanta, &c. Ergo. Major patetex fupra diftis. Minor probagur : Repugnat enim, 
quantitatem fepararam è re quanta exiftere, propter intrinferam dependentiam quantitatis 
à materia. Sive enim eflentia quantitatis confiftat in menfurabilitate, five in divifibilitate, 
five in extenfione & pofitione partium extra partes ; femper tamen manet neceffaria con- 
nexio cum partibus materialibus.” a pong enim erit pars extra partem, ubi partes nulle 
funt? Quomodo menfurabitur aliquid aut dividetur, ubi nulla extenfio, nulla partes? quo- 
modo dabitur figuratio & fituatio feu partium pofitio, ubi partes non funt ? Dices, Dan- 
tur partes quantitativa, licet non Materiales. Sed contra: Vel partes extenfe funt partes. 
materiales, vel materia non eft quanta ; fin per quantitatem materia eft quanta, erit quanti- 
tas extenfio partium materialium ; quod quî fieri potelt, ubi non eft materia ? Iterum; _ 
Figura & fitus neceffario conjunguntur. Hinc Sgarez difp.52. felt. 2. n. 4. Figura ut fics 
non eSt Pofitio (few fitus) fed'illa difpofitio totius in ordine ad locum, fecundum talem ordi- 
nem partium, ex gua fequitur talis figura. ( Quis non hic videt, partes fituatas & figura 
tas cafdem elle DE ergo Figura fequitus ad Situm, nonerit ubi non eft Situs : Situs autem, 
cum fit modus fubltantie, non potefteflè ubi non eft fubltantia; &, per Confequens, nec 
figura ; Etgo, necquantitas qua fine tek noneft. Dices; Quidni quantitas pollit efle 
ev pl hoc eft, res fine modo ? Refpondeo; Poreft efle quantitas fine qualibet figura, 
nomine omni ; ficut & corpus potefteffè fine quolibet particulari Ubi, nòn tamen ita quin 
fit Alicubi ; nec tamen Ubicatio' definit effe Modus. Poffunt ergo Modi quilibet in au 
exercito abefle à re modificata, non femper in aftu fignato ;, nempe, quoties formaliter re- 
fultant ex ipfa natura rei pofita : Data vero tali extenfione & difpofitione partium per 
quantitatem , refultat talis figuratio; verbigratia, tribus lincis taliter difpofitis, refultat 
protinus figura triangularis. i 
Argumentum fecundum. Quorum Modi non differuntazaliter, ca nec ipfa differunt rea- 
liter ; Atmodus fubftantix & modus quantitatis non differunt realiter ; Ergo nec ipfa. Ma- 
Jorem fuppeditat Suarez, d. 2). f: 1.n.25. Ubi ftatuit duos Modos ejufdem rei, differre mo- 
daliter ; duos autem modos diverfarum'rerum, differre realiter: Modi (inquit ) in re di- 
fini, ut funt prafentia hcalis, verbigratia, & fubf/iftentia bumanitatis, aut comparantur , 
: tantu 


Thef. 3. DeQuantitate& Re quanta, 


tantum prout funt in cadem re, & fîc folum diffinguuntur modaliter; quia cum ex fe nori 
babeant propriam entitatem, etiam ex fe non habent unde plufquam modakiter diffinguantsr ; 
negue ex re quan afficiunt plus sia ig quia fupponimus effe candem ; ergo non ba- 
bent majorem diftin@ionem quam modalem : È confirmatur, quia unufquifque illorum babet 
aliquam identitatem cum illa re afficit ; ergoim illa & per illam t aliquam iden- 
tifatem inter fe ;: ergo retinent folum diftinéitonem modalem : At vero fi inter fe comparen- 
tur modi afficientes res diverfas, five illi modi fint ejufdemrationis,ue due fubfsftentia duo 
rum hominum, five diverfarum rationum, ut feffio unus & fubfiftentia alterius; fic diftin: 
dio eft realis : non ratione ipforum, fed rerum m quibus funt; nam unufquifque babet ali- 
quam identitatem cum re quam afficit, & ille res diflinguuntui inter fe realiter ;, ergo & 
gnodi ratione illarum. Hc ille.’ Realis igitur identitas modorum arguit realem idenutatem 
rerum modificatarum. Ad minorem devenio ; quod modus quantitatis, non differt realiter 
à modo fubftantia. Infto in Figura & Situ. Figura enim eft modus quantitatis , & Situs 
modus fubltantie ; nec tamen differunt realiter. Quod figura fit modus Quantitatis, in con- 
feflo eft apud omnes. Sic Swugkcius; Figura non eft terminus quantitatis, fed termino: 
ruim quantitatis difpofitio. Quid hoc aliud quam modus? Schesblerus in Metaph. Figwra 
( inquit ) e/? qualitas modificans quantitatis terminos; unde cui non convenit guantitas, ei 
confequenter nec figura, que modus illius eft, convenire poteSt. Scaliger etiam (de fubul. ) 
ait Figa non efe quantitatem, fed in quantitate. Suarez item, difp. 7. fe&. 2. n. to. 
Qua ratione ( nempe quia modus ejus et ) nec mense intelligi poreS? figura feparata ab omni 
qu & recujus fit figura. Eftergo Figura Modus quantitaus. Situm efle modum 
ubftantie, non minus patet. Smig/. Situs e/? difpofitio partium corporis in Loco. Quid hoc 
aliud eft quam Modus? Scberblrus, Exifttmo (inquit ) fitum non fignificare peculiarem 
entitatem, fed fignificare modum quendam inca ve que denominatw ; negue apparet indi- 
cium unde fumatur realis diffin&fto : Unde detinit Situm, accidens fecundum quod corpus 
habet ordinem fuarum partium in Ubi. Suarez, difp. 52. (. 1.n.1. Relinguitur ( inquit) 
ut dicamus fitum few pofitiomem effe aliquem intrinfecum modum carporis fituati, è quo 
fic denominatur fedenss aut jacens, aut aliguid fimile. Eft ergo Situs, modus fubftantia. 
Figuram vero & fitum non differre realiter, patet: Nam cadem partium difpofitio qua in 
ordine ad totum dicitur Figura, in ordine ad locum dicitur Situs : Quod cum fit tantum 
refpeétus rationis, non fufficit ad diftinétionem realem, imo vix rationis ratiocinate. Hinc 
Smiglecius, Eft fitus ( inquit ) figura guadam corporis prout exiftit in loco ; Eade fi 
gura ut refpicit corpus în feipfo, eft figura corporis pertinens ad Qualitatem ; ut senelt Chi 
racorporis in ordine ad locum, feu figura pofitionis partium corporis în loco, ita pertinet ad 
predicamentum Situs. Nec aliter Suarez, difp. 52. £2. fi. 4. quum enim inter Species 
Situs, enumerafiet Aperum & Leve; Unde (inquit) videtur fequi, ctiam Curvum & 
Rettum, prout precife oriuntur ex pofitione partium in loco, pertinere ad pradicamentum 
Situs ; quia ettami ille differentia dicunt quandam di[pofitionem totins confiurgentem ex po. 
fitione partium; guod ( inquit ) admittere non eft magnum inconveniens ; nam revera fla- 
tio © feffo, ratione reBBitudinis @& curvitatis maxime differunt : non quod ipfa figura ut 
Sic fit pofitto ( feu fitus ) ©» pertineat ad hoc pradicamnentuna ; fed illa difpolitio totius in 
ordine «ad locum fecundum talem ordinem partium, ex qua fonia tals figuwa. Figura 
igitur & Situs, quorum illa quantitatis , hic fubftantiz modus eft ; non magis differunt 
quam ratione ; quare nec eorum fubjelta. 

Argumentum tertium. Entia realiter diftin&ta, non polfunt fundare eundem modum : 
fed'fabftantia & quantitas fundant eundem modum. Ergo. Praecedens argumentum procef- 
fit de fubjetis adxquatis ; quod duo modi in diverfis fubje@tis realiter ditterant : hoc pro- 
cedit de fubjeBis partialibus & inadequatis; quod duo entia realiter diftinta non polfint 
eflè fubjeéta partialia ejufdem modi. fubftantia & quantitas funt fubjedta partialia ejuf- 
dem numero modi. Ergo. Majorem ponit Starez Metaph. difp. 7. felt 2. n.5. £/f, inquit 
in creaturis optimum argumentum, Quicquid conjungitur cum alio realiter diffinBo, effe 


. etiam ipfumm re diflinétum ab altero extremo ;' quia non poteft una res finita, cadem nu- 


mera, per identitatem conjungi cum rebus realiter diffinfis. Et num. 18, Non poteS? unus 
- © idem modus indivifibilis, diffim@is rebus ineffe ; ut in fuperioribus probatum eft. Patet 
etiam: ficenim idem realiter differret è feipfo. Nam Situs, verbi gratia, fi fundatur in 
fubftantia fimul & quantitate, cum utrifque identificatur ; qua fi realiter diftinguantur, ca 
= cum his funt realiter cadem, realiter inter fe differunt; & Situs, fi utrifque idem, è 
cipfo differret. Dices, Unio forma cum materia, elt modus; fundatur tamen in utroque 
extremo, que realiter differunt; nammateria & forma uniuntur : quare & idem modus in 
rebus realiter diftinétis Refpondeo; Unio qua uniuntur nta forma, non fimplex 
elt, fed duplex : una in materia, per quam ipfa unitur forma ; alia in forma, per quam ipfa 
omitur materia. Sicutin relauonibus; verbi gratia, Socrates & Plato funt fimilis ( pata, 
in albedine ) non tamen per eandem fimilitudinem, fed per diverfam; relatum enim & 
correlarum referuntur ad invicem per relationes diverfas ; nec enim relatio patris ad fili- 
um eadem eft cum relatione filii ad patrem; & licet in relationibus ejufdem nominis res 
non fitadeo perfpicua, ratio tamen cadem eft; tres Da diftin&ta fundamenta : n ver 
I x 4 2 itudo 


210 


De Quantitate € Re quanta. —Thef. 3. 


litudo Socratis ad Platonem, fundatur in albedine Socratis ; fimilitudo Platonis ad Socras 
tem, in albedine Platonis; qua fundamenta cumfint realiter diftin&a, ita & relationes, 
que cum fundamentis identificantur. Ut autem Sotrates & Plato funt fimiles duas 
realiter diftin&as fimilitudines ; ita materia & forma uniuntar per duas realiter diftinAas 
mniones. Si faltem ipfa materia & forma realiter diftinguantur.. 

Minor fequitur; In fubftantia fimul & Perroni fundatur idem modus. Quod enim 
fundatur in fubftantia quatenus quanta, illud fundatur in fubftantia fimul & quantitate ; 
Sed fic Figura & Situs. Ergo. Quod figura eft modus quantitatis, fupra oftenfum eft. Quod 
non ultimatim fundetur in quantitate , quin & fubftantiam modificet, pater ex ipfa de- 
fcriptione quam habet Suarez, difp. 42. {. 3. n.15. quod fit modus quidam refiltans în 

‘e, €x terminatione magnitudinis. Eft ergo us in corpore refultans ex quantitate 
fubftantiam pariter & quanutatem modificans, Nec enim negari poteft, ipfum corpus, ejuf- 
que partes fubftantiales & entitativas ( = vocant, ) candem figuratonem & eofdem ter- 
minos habere quos habet quantitas. Idem de Situ dicendum elt. Quod fîtus fit modus 
fubftantie, ita notum eft ut nihil magis: quod autem non in fubftantia pura fundeypr, fed 
in fubitantia quanta, eque pater. Saarez, difp. 2. f 2. n.2. negat Stturz artribui poffe 
rebus incorporeis ; nempe, guia partes non babeant, fed fint tote in toto & tota in qualibet 

re. Figura igitur, qua elt modus quantitatis ; & Situs, qui eft modus fubftantie ; non 
fundantur vel in fubftantia fola, vel in fola quantitate ; fed m fubftantia fimul & quanti. 
tate; feu in fubftantia quanta. Cum autem idem modus non fundetur in diverfis realiter 
fubje&is, ne quidem partialibus: fequitur fubltantiam & quantitatem non eflè realiter di- 
verla. Nec dicendum eft, unum efle fitum fubftantia, alterum quantitatis : Si enim Cor- 
pus fituetur è proprio fitu fine quantitate, ( idem valet de extenfione, pofitione partium 
extra partes, & reliquis officiis quantitatis, ) quid opus eft alia Situatione è quantitate ? 
imo fubftantia effet quanta fine quantitate; Situs enim ‘ponit partes extra Paideia toto, 
quod eft formale quantitatis.  Confirmari poffet ulterius, ex eo quod figura fit modus quan- 
titatis, fitus vero modus fubftantia; figura autem & fitus non differunt realiter, nedum 
modaliter, & vix quidem ratione ratiocinata ; idem ergo modus in'fubftantia fundatur fi- 
mul & quantitate : fed de his fupra. Atque haCenus Aflertio prima. 

Aflertio fecunda. Probabile eft neque modaliter differre fubftantiam è quantitate, fed 
tantum ratine ratiocinata. Ad diftinétionem rationis ratiocinate , requiritur, diftinio 
conceptuum, cum unitate & indiftin®tione è parte rei. Hinc Suarez, difp. 7. £. 2. n. 28. 
Ut diftintio ( inquit ) judicetur rationis &y non rei, fatis eftut prater diftintionem concep= 
tuum, nullam inveniatur fignugn ad diFtinfionem modalem aut realem cognofcendam ; nam 
cum diftinéfiones non a multiplicande fine caufa, &fola Prg conceptuum non fujfi- 
ciat ad inferendam diftinfionem rei ; quandocunque cum illa diffinétione concepruum ‘non 
adjungitur altud fignum majoris diflinéfionis, prec ll Semper cft diStinfio rationis & non 
rei. Hincinfert; guandocungue conftat aligua, que inte unita & conjunifa funt, ita efe 
in concepribus abi bivis diftintta, ut inve ©: individuo fint prorjus infeparabilia, tam mu- 
tuo quam non mutuo, tum magnum ©: fere certum argumentum efe, non diflingui affu in 
re, fedratione ratiocinata. Hzxc ille. Cum ergo in materia & quantitate, nullum appareat 
fignum realis, aut quidem modalis, diftin£tionis; feparationis mutua, aut non-mutua ; tam 
ex potentia ordinaria, quam abfoluta ; cum quantitativa extenfio formaliter refultet ex par- 
tibus entitativis : probabile eft, non difterre plufquam ratione. Atque hoc concedit Sua 
ret pene, nifi quod myfterium Euchariftix impediret, difp.. f 2. n.10. Per myfferium 
(inquit ) Zuchatifiie certîus nobis conffat quantitatem effe rem diffinffam è fubffantia, 
quam per cognitioneîn naturalem contare pori. Videmus ergo, unde Jefuitarum perti- 
nacia de reali quantitatis diftingtione, ne fcilicet periret myfterium Tranfubftantiationis ; 
quod illi de fide tenent, nos pari confidentià negamus. Adjungam argumentum ipfius Swa- 
rez,. quo probat ille, durationem non diftingui ex parte rei, ab exiftentia rei durantis; 
difp. so. f. 1.n.8. Quja exiffentia infeparabilis eft è parte rei, à fua duratione; &, è con- 
trario, duratio ab exiftentia; &y in unaguague re utrague cft eque variabilis vel mvariabi- 
lis; (mt, fi exiffentia fit omnino neceffaria, etiam duratio ; fî iNa incorrupribilis vel cor- 
rupsibilis, bec fomiliter ; fî altera permanens, etiam altera ; fi una fucceffiva, etiam altera ) 

reo À gi rei non cip Hec ille de exiftentia & duratione.  Pariter ego de fub. 
ftantia & quantitate; ubi materia,ibi quantitas, & contra; fi materia non exiltat fine quantitate 
( ut fatetur ipfe difp. 7. £ 2. n. 11. AaPenus, inquit, fafum non ef è Deo ut materialis 
fubftantia "he ntitate confervetur. ) Nec etiam quantitas fine materia ( quicquid ille 
contra de Traniubftantiatione; ) fi materia ingenerabilis & incorruptibilis, fic quantitas ; Gi 
in augmentatione acquiritur aut in diminutione deperditur aliquid materie, fic & quanti 
tatis; fi in rarefa&tione & condenfatione manet eadem materia, fic & cadem quantitas:; fi 
in his motibus variantur rermini materia, fic & quantitatis ; denique, cum fint aque fepa- 
rabiles aut infeparabiles, eque variabiles & invariabiles ; nullum apparetindicium cur plus 
e ratione ratiocinata diftinguantur. Concludo igitur, quod materia & quantitas non 

iftinguuntur inter fe realiter, ut res&res, &( probabiliter ) neque modaliter ; fed tan- 
tum ratione ratiocinata, hoc eft,. ur Peroni conceptus ejufdem rei. 
Z , 


tn 


MENS SOBRIA 


SERIO COMMENDATA: 


IN 
Concione, ad Baccalaureos Artium Determinatu- 
ros, Latine habita Oxonie ; in Die Cinerum 
di&to; Febr. 20. 1655. Stilo Anglia: 
| ACCEDUNT, 
EPISTOLA AD TITUM 
EXPOSITIO CURSORIA. 
Thefis Theologica in Vefperis Comitiorum defenfa. 


Anno 1657. primum edita. 





Digitized by Google 
s e 4 


È Lea : 213 








MENS SOBRIA, 
SERIO COMMENDATA: 


Concione ad Baccalaureos latine habita, in Die Cinerum, 
Febr. 20. 1656. Sti. Vet. Oxozie.” 


Ep. Pauli ad Titum. Cap. 2. Commate 6. 
Tù; nwmips drabTOS MEASNA CUDENEY. 


Adolefcentilos itidem ( five Juniores ) hortare owQpovéw , temperantes efe, fic 
Beza; honeftos, fic ex Syro Tremellius; Modeftos, fic Grotius; Sobrios, 
fic Erafmus, Vulgatus, & Noftri. 


UPLICI prefertim negotio, ( Patres & Fratres Reverendi,) hajufce diei 
penfiina sbiolvitur: Sacro altero, altero Civili; fed quod'facro illi anfam por- 
rigit. "a 

"E olennis fiquidem Baccalaureorum Inauguratio hodie celebranda, Civile pla- 

ne eft negotium, civilis quippe dignitatis collatio ( * quam & civilia qua gerunt 
indicant ornamenta : nec enim facri qa iam in fe habent, nedum fuperftitionis. ) Civile, 
inquam, eft negotium ; fed cui folenne eft hoc quo verfamurSacrum conjunétum effe, 

. Utenim apug Ethnicos olim mos obtinuit, res fuas à facris ordiendi: unde vel Paftori 
Virgiliano canenti ( Zxdg. ) 

; , A Foe principium. —— 

Suumque Aratus inchoat poema( Arati Phenom. ) 

"Ex Ars dpydpada, È sn 

Apud Chtifttanos itidem, Jure optimo, id moris inolevit, cuò e: aufpicandi. Quippe & — 
nobis. non minus convenit, ciante Paulo, ( A. 17. 28. ) Araci illud 
Ò TÀ vr idr ——— 

Hinc eft quod in alicujus moment rebus, puta , conjugiis celebrandis, ferendis legibus, 
confiliis ineundis, creandis magiftratibus, civilibus utut negotiis, è Sacris non raro aufpi- 
cemur, caque haud inconfulto Numine aggrediamur. ‘ a 

Neque illud male. Cum enim,ut Coririthios fiuos monet A poftolus, 1 Cir.10.31. five edamus, 
Sive bibamus, five quid alind faciamus, facienda omnia in gloriam Dei : quei & codem au- 
fpice.? Ut nempe ab eodem illo- petamus agendi principium, qui eft agendorum fitis. Quod 
enim illi deJove fuo Z4s aesri 1% ilo restius de Deo noftro dici, nemo dubitet, qui . 
eta 0, principium &» finis ; (Apoc. 1. 8.)à quo, ceu fonte, oriuntur ‘omnia; în quem, ut 
terminum, referenda : quippe A guo, © per quer, & ad quem funt omnia. Rom. x1. 36. 

Nec tamen proprerea naturam fuam exuunt ; quafi fubita metamorphofi civilia-in facra 
tranfeant ; ( magis, quam quotidiana ciborum comeftio, ob implotatam benediétionem, eva» 

2 dit facra:) fed, mqnente que prius erat natura, novum adhuc refpeltum fuperindu&tum ob- 
tinent, quo in Deum referantur. Sicuti de Servis monet Apoftolus, ad Col//:3.24. quod nen 
tam heris fuis, etiam dum ferviunt heris, quam ‘Domino ferviant, è quo & mercedem fint 
percepturi. . . 

Quodigitur prafentis inftituti ratio poftulat ; liceat, obfecro, pace veftra ( Patres Ve- 
nerandi ) Juvenes meos, &*quafi pro tempore filios, paucis affari : ut habeatis va 129 
ovo Zerbuni diei in die fuo :(2 Reg.25.30.) quodque ipfos deceat, ex Apoftoli verbis, bre- 
viter enarrandis, paucis accipiant. Ts riwripag dirasrwss uo copegntr. 

Quem fibi Paulus per totam hanc Epiftolam fcopuin propofuit, nec tempus patitur, nec 
eft necefie, multis declarare. Paucis expediam. ° 








1 Hoc propter qps di& um eft qui erant, tum temporis, Ornamentis Academicis infenfiores, quali fuperftitio» 
nem olentibus. ' . 





Nempe 


°è 


214 


“ «Mens Sobria. 
Nempe 77tus, tanquam germanuni filium fusa, (ut, im pracedentibus, Timotheum) in hac, 
inftituit Epiftola, quî fe gerat oportet in Ecclefia Dei. Et poftquam oftenderat, in capite 


precedente, quid ipfurh 1n ressasig fua potiffimum fpettet ; pa in conftituendis xgrt a9- 
mr Prcsbyteris, protervis coercendis, caierifque negotis Ecc efiafticis ordinandis: hoc ca- 


* pite, ipilus doétrinam aggreditur ; quid unumquemque pro fua cujufque fortis conditione, 


par eft ut doceat. Et quidem Quid fenes fpettat,, apistirs, ‘etate fcilicer proveltiores, often- 
dit v.2. Quid apisturidas, matronas, 3°& 4° Quid juvenculas, five juniores foeminas, rds 
rias, 4° item & 5°. Quid demum Juvenes, five adolefcentulos, 7ès riariges, prefente 6°, De 
fervis deinceps verba tafturus ver. 9. & fubditis,. capite fequente. — * . 

Dum autem juvenes meos alloquor ; ne mhil firquod reliquos fpettet, non incommodum 
erit notare, quod in procinétu habetur verf. 4. ubi ris apotililee monet , non fimpliciter 
celgegras TI, fed ira cmtesrilaum mes rias, ut juniores foeminas in eadem virtuse-inftituant. Quod 
cum ad'Viros itidem pari jure transferendum fit, qui non minus quam fenioges foemine ju- > 
nioribus fui fexus preire debent ; dum Juvénes doguero, quid fit fuum cwgrerà», Vos inte- 
rim, qui tum atate tum officio eftis episSima» quid veltrum fit cosgesrifer, vel me tacente 
intelligetis : Nempe non modo ut fitis ipfi cuspperis, quod vel junioribus incumbit, & vobis 
gerss imperatur ver. 2, fed & exemplo, pracepto, imperio, junioribus inculcetis cagessiriw. 

Sed preflius agendum, ipfaque verba feorfim perpendenda. Qua fpeétant, ut videtis, 

Tùs riwriper: fexu, mares ; atate, juniores. Ut qui contradiftinguuntur fenibus, verf. 2. & 
Junioribus feeminis, 4 g. memoratis. Hos, inquit, juvenes | ti. 

Tiapargre, Hortare. Vox mega duplici fere fenfu occurrit in facris literis; vel Hortan- 
di, vel Confolandi fignificatu. Hic loci, quin Hortandi fenfu adhibeatur, elt extra contro- 
verfiam. Atque haétenus nihil eft difficultatis, mihil ambiguum. Sequitur officium «ad 
quod hortandi funt: Nem a . I . n 

Zagegriiv. Puta cigesras 2) vel capesras txew, vel potius utrumque; Temperantes, miodeltos, 
fobrios efle; vel Modefte, temperanter, fobrie fe gerere, vel etiam prudenter.  Reftar 

“Aawiras, quod ad preecedentia refpicit. Quod quidem perinde eft five fimpliciter ad ver- 
bum sese referasur ; pura, quemadmodum ad fua ceteros officia, de quibus fuperius. 
egerat, fic &juvenes ad fuum hortare ; nimirum Sobrietatem: Sive conjunttim ad reset 
cugegrém ut fenfus fit, quemadmodum fenes, matronas, adoleftentulas, ad fobrietatem hor- 
tandos jam fupra diftum fit, fimiliter juvenes ad candem hortare Sobrietatem, Ts riwripues — 
disuitas miegigda cwpesrti, 

Summa rei huc redit.  Afoyendos effe, prafertim juvenes, & fedulo borfandes ad coressi- 


| ylw: modefliam, temperantiam, fobrietatem.® Quippe lic “omnia cogesrwm vocabulo con- 
Rd 


tineri mox oftendetur. i ? 

Hoe autem documentum Apoftolicum quo reétius profegear ; opportunurm erit in limine 
duobus his quefitis fatisfacere. 1. Num folis juvenibus hoc incumbat officium: Et 2. Quor- 
fum illis nominatim imperatur. Atque eadem'opera, tum documentim ;hoc sparallelis aliis 
feripwre locis confirmatum dabo: tum Da?rine ( quod aiunt) Raziones aperiam; nempe 
id dai primo, hoc dum fecundo, quafito fatisfecero. 4 j 

I. Primum quod attinet; certum eft, utut juvenibus incumbat, non tamen folis. 

E; quidem, ne longius abeamus, id ipfum in proximis verficulis mandatur fceminis. 
Quippe wsisturider, matronas, monet cugesrife» verf. 4* Juniores autem, ie rian odg 
verl. 5. Sed & utrifque, puta foeminis indiferiminatim, candem Paulus virtutem commendat, 

1 Tim. 2.9. ubi dgr) cupe conjungens ( verecundiam puta & pudicitiam five mode- 
ftiam, ) utrumque injungit mulieribus.  Iterumque verf. 15. Servadit#r, .( inquit ) foemina, 
ale è recreyorias liberorum partu, modo manferint, mi fide,, © charitate, è auamup » 1 comes 
TUUAS . È 

Ubi obiter notare licet, non modo tranfitum de numero in numerum, ( caSiovra ddr pero 
mm ) ob vocem wwrà colleftive fumptam : Sed & infolentem prepofitionis dd conftru&tio- 
nem; dè reveyeria, hoc eft, non obffante puerperio, utut dolorifico. Eodem plane fenfu 
quo ad Rom. 11 dY° daplvsia, tantundem valet atque won obffante praputio, vel, utut 
preputiati fuerint, es va 7) siròv rampa mirror GI aiscubilur di duegtusta;, utofit ipfe pater omni» 
un credentium di dnefvsias, utut praputiatorhm. Nempe : non tam cawfam innuit, quam * 
nonimpediens.  Pariter & hoc loco : utut fuerit szzilier in #ranfgreffione prior, ( quod mo- 
do dixerat ) atque hoc nomine id peenz loco ipfi indiftum fuerit, ut laboriofum fuftineat 
partum : fervabitur tamen, non obftante hac partus difficultate, ( ut que in animam redyn- 
dasura non fit, quo illa pereat ) guatguot fcilicet cavum in fide mauferint, Ge. 

Verum hoc mitius aliquanto fonabit, fi refolvatur 7 cesta) fervabitur, in tosSwausr non 
peribit. Zatto) $ Nè raweyorias, non P ati: autem ob liberorum partum, utut laboriofum, 
idque fub peene nomine primitus indiftum ( quo refpexiffe Apoftolum, ex contextu liquet: ) 
modo interim in fide mancat. Etfimiliter 1 Per. 3. 20. & 1 Cor. 3.15. . 

Iftiufmodi autem deA/ows, nequid novum videatur, etiam alibi admittendas effe nullus » 
dubito, necquemquam facile negaturum credo. È Et, ne procul abeamus, in eadem ipfa ad 
Tim. Ep. cap. 4 verf.3. nurbiler papiro dmizid Broudrar &c. quod ad velbum na probi- 

entiunre 


bentium nuberé, atque abflinere è cibis, quos creavit Dews cum gratiarum aBione partici- 
pardos.  Verum non hoc infinvatum it Apoftolus, quafi hi de quibus illic agitur, prohibe- 
rent © nubere © è cibis abftinere: imo vero, quod nubere, probibeant; è cibis autem ab- 


{tinere, jubeans. Adeoque illud zena probibeo, refolvendumeritin jubeo abflinere : ut illud, 


sarobiler gapusir tantundem fit atque xercubiler drixtou scor. Quibus reliqua commode fubjun- 
guntur; puta subenziunm abflinere è nuptiis, © abftinere è cibis quas creavit Deus, re. 

Sed & in cadem ipfa wiueyxi Cap. 2.v. 12. Fuvani i Sidiioneo dx Binitiro, i” albania dirdedri 
do TI ir icvyig. Seoioni inquit, docere mon permitto, neque authoritatem ufurpare în vi- 
rum, fed in filentio effe. Quid adtem ? Numbhoc distam vult Paulus, Mu%eri permaizto ut 
Jît in filentio? Frigidum illud : imo vero jubeo, mando, ut filentio fe contineat mulier. 
Quod & fupplere tolentinterpretes. Mando ut fit in filentio : ic Beza. Refolvendum igi- 
turerit illud dx Srrgira pre lost in jubéo ne, quod tantundem valet.. AMuleri docere 
mon permitto, hoc ell, Mulierem jubeo ne doceat, nec autboritatem ufurpet in virum, fed ut 
fit in filentio. .Quidmi itaque & fequente verfu 15 refolvatur illud Servabitur in non peri- 
bit? Puta, utut puerperium fuftineat mulier laboriofum admodum, quod indicium fit di- 
vin difplicentiz ob primum. peccatum , wo tamen ( xternum) peribit ob puerperium, 
modo manferint (five, quotguot manferint ) in fide, ©» charitate, Gr fatine, Sobrietati 
conjuntta. Verumhc obiter, quo locum alioqui faus difficilem q dantenus elucidarem, 

Quod prefens fpettar negotinm, hoc eft ; Quod, ut juvenibus, ita foeminis, tum hic ad 77- 
tum, tum illic ad 7imorbeura, mgesowitu fepius injunGam videmus, Nempe qua his con- 
venit' ratione fexus, illis ratione xtatis. Nec quidem temere faftum credimus, quod eifdem 
ipfis verbis, & mulieris viro, & junioris feniori, fubordinatio primitus imperatur. Nam 
quod de Muliere habetur Gew. 3. 16. 73 WD RI ANMWON “UV © viro Luo fub- 
eris, vel penes virum erit defiderium tuum ; Ipfegue tibi dominabitur : id 1pfum totidem 
verbis, mutata tantum perfona de Abele, quippe juniore, ad Cainum dicitor, Gen. 4 T 
t2-aw5n ninni ?Npiwn ani erzzae penes te defiderinma cjus, & tu doninaberis ipfi. 

Sed neque his tantum, verum & Semibus, tate fiquidem provettioribus, id e impe- 
ratur, hujufce Cap. v. 2. Epiftopis item, five Presbyteris, puta Senioribus officio; 
preced. verf.8. primeque ad Zi. 3. 2. Sed & indiferiminatim omnibus, tum altbi, tum 
Cap. prefent ver. 12. Ikuzxit enim gratia Dei falutaris bominibus omnibus; erudiens n05, 
ut, abnegata impietate &> mundanis cupiditatibus, cogesnas x) Snia: ug) cietà; Lodi è nf 
rui altri. Atque haftenus quafito primo fatisfaétum ell. ‘ , 

II Vas ia quidem quafito fecundo anfa porrigitur. Si quidem omnibus,hoc in- 
cumbit ofticium, quorfum. nominatim juvenibus indicitur ? Nempe fi juvenibus fit officium 
peculiare, cur fenibus ? fi peculiare fenibus, cur ammnino juvenibus imperatur ? 

Dicimus igitur, hoc cwgesruv officium, five fabrietatem & moderationem animi, cum in 
varios fe diffindat ramos, uso nomine tum his, tum mentare ica aliis, peculiari modo 
competere: variaque proinde virtutum exercitia, prò cujufque fortis ratione, exigere. Puta, 
in feeminia pociffianni pudicitiam & caltitatem è Pa Let modeltiam & humilitatem $ 
in fenioribus, prudentiam & gravitatem ; in inferioribus, obfequium & fubmiffionem; in 
fuperioribus, twyreriCam & dbexier ; in xqualibus, candorem & lngenuitatem ; in omnibus, 
temperantiam, mediocritatem, fanam mentem. >: | > « . ta 

Dicimus porro; Oflicitaa aliquod multis commune, mune his, nunc illis fignanter com- 
mendari duplici fere de caufa. Quia fcilicet vel curpius abeit, vel difficilius obtinetur. 


àts 


Sune enim qua, ubiadfuns, maxime commendant, que tamen haud. magna infamia abefle » 


unt; puta, literz in viro plebeio : funt contra,..que adefle nil magnum fonat, qua in 
Lac mor fine pravilino fe difpendio abeflent ; puta, Latine noflè in Acadenico. 
Rem prafentem quod attinet; Cum. Sobrietatis defe@us omnibus vitio fit, in fene turpe 
eft; quippe qui jam-longo rerum ufu, & mwltiplici experientia edogeri, camque ob langui 
diores us facilius obrinere. pollit.  Ideoque ad.eam fummopere hortandi fenes, ut qua 
fine graviffimo crimine carere nequeant. Contra vero, cum & id ipfum juvenibus incum- 
bat ofticium, & infigni futurum fit ornamento ;-quorum tamen affeRlus. vegeti ; rebufque 
minusexercitati, hoc penfum predftitu dafficilius reddunt ; obnixius incitandi funt & hi,-ut 


huic omni cupa incufabant negorio, & monendi fedulo, nt quibus.majori opus elt horta, } 


mine. Brevi; Ad Sobrieratem hortandi Senes, ne defit ; Juvenes,, ut adfit. 

Hisexpofitis ; Quid fit ipfum ceperwins officium, juvenibus hic locicommendatum , pe- 
nitius expendamus. Quod quo rettius fiat, è primigenia vocis fignificatione ordiamur. Nam 
& hic illud obtinet, il ri diuare éiz4ò achede. . ; , . 

I. Edgar ( undeZapesrir, cupesewi», reliquaque conjugata defcendunt ).dicitur è eds vel 
ci@r fanus, &wlu mens vel animus., Ut eeorar ille fit, quieft mente fanus, vel fana mente, 
& bene animi compos. Zé è priva, fic Stephanus. Quod malim quam vel Grofii ester rlò 
ggiva, vel Ariffotelis oS4ur riò gesman allufiones cnimbe funt, vel odgromazion magis quam 
Etymologiz. ; RR ta era 

Arquè hoc fenfu opponitur 75 uevie infania. Sic, apud Zemopbonter, 3 degor, 1 @S uu 
ai copesowim Ti aria: ponuntur ut drridrre. Reid 19 um, quia injufum ; quid coppa, 

* Gg quid 


216 


«Mens Sobria. 

id infamia. Sic, apud P/afonem; opponuntur cagesror & garde ®: Sicut apud Latinos mens 
tana, Sializia: ict animi compos, & impos. Sed & apud fcriptores facros, Ubi de Da- 
moniaco agitur ; Demone, dicam? an furore percito? an utroque? feu furiis agitato: qui 
neque veltes paflus eft, e rg domi fe contineri; fed foris agebat, nudus, in monumentis 
five fepulchretis ; fi quando catenis & pedicis detentus, ruptis vinculis foras fè proripuit, 


’ è Damone in defertum aus ; coque deventum eft dementie, ut haud cuiquam tutum fueric 


illac tranfire; ( ut ex collatis Evangeliftis patet : ) Nempe idem paffus, quod, de Chrifto, 
alibi falfo dicitur, (Yo. 10. 20. ) dtupubrior txe è paivenu, Demone allus infanivit.  Hunc 
ubi fanaverat Chriftus, dicitur fedifle ad pedes Jefu iuans tie asi copesriria, veffitum & fane 
mentis, ( fic Beza ;) vel mentis compotem, ( fic oi 3) Luc. 8. 35. Mar. 5. 15. Simili- 
ter apud eundem Lucam, 427. 26.25. ubi Feftus tanquam infanienti convitiatus eft ; 
Infanis, Paule, multe te litera eis paria, ad infaniam adigunt ; Tum ille, Où pairpa geo 

MSA dt, dI dAsdriag 1) copesrims Gila dingdiybuan Non, inguit , infamio, praftantiffime 
Fefte, fed vera © fane mentis verba eliguor. Ubi arridvra videmus pariar & awpposwinr. Haud 
abfimile eft quod habetur 2 Cor. 5-13. 71,8 Risa, Oi dim capesrib, Gui ubi oppose 
opponitur 74 ixsiow Stve infanimus, id Deo fit; five fane mentis fumus, id vobis fumus. 
Siquidem ipfius five tusunr, five coupes» tum in Dei gloriam, tum ipforum commodum ce- 
debat. Atque hic primus videtur iftius vocis fignificatus ; quo csppews, five mentis fanitas, 
opponitur infanie» . î £ 

(tà Secundus, qui huic proxime fubeft, videtur ille quo capesnwin tiam innuit; cui 
opponitur dgporw grip infipientia; que quidem innuit méntem nec fanam plane, 
nec plane infanam, fed minus fanam; ubi ratio nec arce plane deturbatur, nec fatis con- 
fiftit, fedenervis et & imbellis; eftque quafi gradus ad amentiam, ut que infipientiam fere 
fiori conjunftam notat. Sic pallim opponuntur cappar & zpgar Ut apud Theognidem. 

| 'Avennar drdese Gui, ns) coremar, ciro iran di 
Iiv:d® ef n pbresr, vigor ida rior. : 

Atque hoc fenfu, ut alibi, fic paffim apud ZZomerw occurrit: quippe apud quem vox 
ciegr nunquam exftat, & eegia non nifi femel, idque non tam fapienzie five prudentie figni- 
ficatu, quamperitie ( quodalicubi notat remadralo» Gatakerus; Contra Pfechen. cap. 15.) 
eorumque loco cefppar & copesawim, vel (more Poetico ) ostgpar & cuopesowim. Quosigitur ceppo. 
ves effè monet Apoltolus, cos non modo non infanire plane, fed nec defipere, aut delirare; 
non imprudentes effe vult, aut infipientes ; fed cuwsir, pesriuss, intelligentes, prudentes. 

III. Cum vero Prudentia pars fumma creditur, modum tenere, five mediocritatem ; quem 
&-Virtutis tramitem facit Philofophus, 3 nec nifi è prudenti Viro determinandum ; dum 


* Virtutem definit #£w resse i wuotamiaar ds èr drp è pesriugy selon Etbic. 2. c. 6, ( cui 


geminum eft Ciceronis illud ( pro Murena ) Virtutes omnes mediocritate quadam effe mode- 
ratas.) Hinc fa&tum eft, ut tertiusoccurrat comerwm fignificatus, prediétis nihilo infre- 
queritior, quo ar/mi mioderamen fignificet ; atque ad omnes itidem virtutes fe extendat : ut 
capgar ille fit, qui moderamine utitur; qui modum rite tenet, nec ultra citrave 7 asimar 
confiftit ; qui importunos animi motus, & eftrznos impetus, coercet, temperat, in ordinem 
cogit. Hinc Demoffbenes & AEfchines, coopera 7%) & ire conjungunt: Z/ecrates csspora 
TO) & roguiws Què. Et fimiliter Pan/us x Tim. 3. 9. iv ndlasoni noguio ( vefle decora) pur' aì- 
Sis rogponus. Ubi, ut Z/ocrates, fic Paslus rouirera E coggongit conjungit. Kiu& au- 
tem dicitur, ( Z/en. Stepb. ) qui eft moribus compofitis, moderatus, modeftus. Apud'Cicero- 
nem exponi folet celppar, moderatus, temperans: (Rob. Steph. Lexico Ciceroniano. ) Et cu 
gponwm, femperantia, moderatio, modeffia.. Grotius, ex Gloflario veteri, cwpewsr exponit 
modeftiam: Beza, temperantiam: Vulgatus, Eralmus,& Noftri, /obrietaterm. Non co fenfu quo 
Sobrietas ftriéte fumpta opponitur ebrietati ; ut nec Grotius eam intelligit mode/liam qua de- 
finitur puosres cei mis nua, aut Beza hanc tantum remperantiam qua eft ce rus iSords : fed 
quo fenfu apud Ciceronem ( de Fin: L 2. ) detinitar «Modeflia, vel Temperantia, modera 
fro cupiditatum rationi obediens.  Eam.nempe five temperantiam, five modeftiam, five mo- 
derationem, five fobrietatem intelligunt, qua animum, affeftus, totumque  hominem tem- 
peret; moderetur ; & dictis, faltis , cogitatis modum imponat ; totamque juftis limitibls 
coerceat cirecespiv. +. Eftque hac quidem vera mentis fanitas. Quemadmodum enim Medici 
Morbum, per lefam operationem, definiunt, adeoque fanitatem xftimant ex  operationibus 
petfeCis, illefis : fimiliter & Zizia, quos amimi morbos dici jam olim obtinuit, habenda 
erunit, qua laefasanitni operationes inducunt ; animamque tum demum fanam habendam efflè, 
ubi omnia fua rite peragit munia. Utidfirquod Ariltoteles alicubi aliis verbis atepdles 
(Oeconom.) è SW! ataypdrim corazia, è 7 fiv cipalr ù baprate. Et Cicero, ( pro Fonteio, ) 
Vir frugi, &y in ommibus vite partibus moderatus > temperans *. Atque hinc et, quod 





= Plat.1. de Repub. tè cupguio intrrivirì ni pambu. 3 Misims mi aogisni peri. Ethica.e5. 4 Tom 
perantia eft ratiomis in libidinem atque in alios nonredos impetus firma de moderata dominatio. 2 deln- 
vent. 5 Egofrugalitatem, id eft modefliam d temperantiam , virtutem effe maximam judico. Pro 

Deior. Vir frugi ommia rette facit. Tufc. 
camper, 


Mens Sobria. 


csggar, fimpliciter de vzro dono non raro ufurpetur ; ut eum defignet qui vir probus & ho- 
neftus elt; & cogesawn, morum probitatem. Sic apud Sophociec » 9g opponitur = 
SA —— —— — Tùs 3 copesras . 
Oni grato, aj svzia ris rende, 
Probos amat Deus, fed odit improbos. 

IV. Sed dicendum 4°; Hanc capeszuin five moderationis vocem, utut ex fe omnes vit- 
tutes indifterenter refpiciar; non raro tamen, nunc de hac, nune de illa, fignanter expo- 
nendam. Quod & in altis generalis fignificatus vocibus obtinere folet, que pro fubjefta ma. 
teria determinatum fiepe fenfum induunt. Sic & ipfum Zirzutis nomen, de Milite di- 
étum, fortitudinem five virtutem bellicam delignar.. Quo & ipfum ire fpettare videtur; 
nam & ab deòr dicitur deri, & à viro virtus. Et contra xx ignavum defignat, imbellem, ti- 
midum, meticalofum. Apud Latinos, wz4/itia fepiflime non tam aguémrie quam xriar de- 
fignat, certam mali fpeciem, five odio five fraudi conjunétam : ut &gdezitas, benignitatem, 
agrstmera. Ad huncmodum, Fog tradtamus cagesai, modo ad haîft, modo ad illam vir- 
tutis fpeciem, prouth.c vel illic moderamine opus erit, referri folet. Nonnunquam fraga- 
fitatern defignat & parfimoniam, cam nempe que virum frugi deccat. Eft ubi continentiar, 
caftitaterm , pudicitiam innuit ; idque non raro. Nonnunquam de veffizus & vifus mnede- 
remine dicitur: fed & de zalerantia, live calamitatibus moderate ferendis. Er fimiliter paf: 
fim apud Authores. Ariftoteles de ea fpeciatim Tessperanzia intelligit, cui Oopponitur dre 
da SME definit, Abe. 1. cap.9. Sr iv ress rds Sords P cduilo ira txuote cos d rbugr neroder 
dixorazia Si srarzior, Item Mistras Ri ciel iSeràs i cuggonio», Ethic. 3: cap.13. Nempe, in cibo, 
potu, & Venere: Hieronymus segpore pudicum reddit; & quidem alios culpat quod, pro pu 
dico, prudentem dixcrinio  Nempe vir coelibatui five virginitati jufto addi@tior (quo no- 
mine & ab aliis reprehenditur ) huc omnia trahere conatus eft ; quod notant ad hanc vocem 
Erafmus, Beza, Stephanus,aliique. Non quali non & pudicitiam vox ea denotet, fed non 
hanc folam: nec omnino male reddidit Hieronymus, fed mmis aréte; nam & alia refpicit. 

Et igitur ( ut dica breviter colligam ) ca, quam hic juvenes, alibi alios, docet Apofto- 
lus cegesswn mens fana & fuicompos; qua fua prudentet, &ut pareft, obit munia ; qua 
diftis, fallis, cogitatis modum imponit, ne (quodaiunt ) extra oleas vagentur, fed fuis co- 
erceantur cancellis. Que quidem, prout varias virtutes fpedtar, aliis aliufque infignitur 
nominibus. Siquidem Juvenum petulantiam , proterviam, temeritatem coercet modeftia : 
Mulieres item ornat modettia, caftitas, pudicitta : Senes, gravitas & prudentia : Gubernato- 
res item prudentia, juftitia, 2quanimtas : omnes, temperantia, moderatio, fobrietàs. 

Quibus apud Hebraos vocibus refpondeant cspar& cweerum haud facile dixerim ; cum 
he voces apud LXX. interpretes nuipiam, ni fallor, occurrant. Nec mirum eft, in lingua 
( prout nune habetur ) non admodum fecunda, fi nullum exftet vocabulum plane inSua- 
w&. Eorum autem loco ufurpari credo Mon & moon Vel etiam omw. 

Apud Gracos, non tantum xqu@ de quo 0 4 fed & ciror, & prafertim ses, huc 
fpe&tant : fed & miresos, & omnium maxime m@ghs. Er quidem ceggors & ripe tantundem 
fere nonnunquam innuunt.  Quippe tantundem fere fonant Pauli illud 1 7%e/ 5.6. ygne- 
Sd dè ripeto, & Petri 1 Ep. 4. 7. cwgorioate în ù vinlari. & cap. 5.8. rifare, Yempopioati. 

Apud Latinos optime quadrat vox Sobrias; fed & Sobrietas: que id ipfum, ni fallor, 
precife indicant atque Gracorum copper & aoggorwim, Et quidem, cur Sobrietatis voce abfti- 
neamus I cum Zeza, in 2.7îm. 1. 17. )tanquam minus Latina, non video ; utut apud Ci- 
ceronem fortafle non exftet, cui tamen vox Sobri4s frequenseft fenfu noftro, & bene Lati- 
na; fed& illa Erefimo nondifplicet, ( Zbid. © ad AF 26.25. V& velapud 2ezam non 
nunquam occurrit, (Ar. 12. 3.)Imo vero, vel male conjicio, vel ipfa vox Sobrius à Greco 
esper defcendit : hoc enim mallem, quam ut dicatur à /e, id elt./me, & ebrius. Fortafle, etiam 
ut fobrius d caiggar, fic ebrius ab &ppem, vel inger, ‘Sed & moderatus, temperans, frugalis, fru- 

i, stsodeflus, Ciceroni tantundem fanant atque esgpar. © Item sensperanzia, copesmuim mo 
pen modeftia, frugalitas, apud eundem ut parallela & im$waptyl conjunguntur. Verum 
his diutiusimmorandum non eft 

Superdt, ut juvenibus faltem meis, ( quod Applicationem vocant, ) Documentum hoc 
Apoftolicum altius inculcem ; eifque animum compofitum, fedatum, fobrium commendem; 
ut temperantia, modeltia , jultoque animi moderamine illos inftituam; quod eft, yno 
verbo, cemmilie. ; i 

uam vos intime fpedtathoc officium ex Apoltolo jam intelligitis. Quam vobis, ubi 
preftitum, futurum eft & ufui & ornamento, haud facile eft vel diétu mihi, vel vobis cogi- 





Temperantem Greci radeon appellant ; eamque virtutem eufescinlu quam foleo equidem tum tempe- 
TE moderationem appellare, prdoiei etiam modeffiam, fed baud fîio an ea virtus fruga- 
litas appellari pofft,&. 3 Tuc. Frugalitatis nomine nifi virtutes continerentur, sunquam illud ita per 
vulgatum effet. Hominem frugi ommia rette facere. 4. Tufcul. 


*Ggiz tatu: 


218. Mens Sobria. 


tatu. Zragi bominem © modefium ( ut cum Cicerone loquar, Ep. fam. 13. ) & in omnibus 
vita partibus moderatum & temperantem, (pro Fonteio ) nemo fobrius non commendat. 

Quo vobis hoc difficilius videatur, ut animi juveniles & fervidiores impetus, moderami- 

é nis jugum vixdum pallì, aut imperio rationis aflueti, laxas ipft habenas colligant ; eo ma- 
gis & hortatu noftro, & cura veftra opus erit. 
Sponte fua properant ; labor eSt inbibere volantes. 
arce, puer, ftimalis; & fortius utere loris. * 1 
Cogitate animo, ( Juventus Academica, flos juventutis, parentum depofitum, chariffima 
fuccrefcentis avi pignora, prefentis cura, : 
oAivi delicie noftri, (pes magna futuri, ) . 
Cogitate, quam veftra intereft & Reipublice, nedum Academia, ne fperata meflis in herba 
t; ne fru&us in (Horedicam? an ) gemma corrumpatur; ut pueritiam fimul & pue- 
rilitatem exuatis ; ut molles, temerarios, pervicaces animos , ferocientes , ettranos impetus 
exuti, ferium, fobriugg, virilem induaus animum ; fra dprotidar 7ld doifnar, ») ms nogumnàs 
dnavpias, cupesrws, PA a) desta: Creo mi vubalim. Tit.2. 12. 

Sed diftinétius agendum. Quo incitamini, Juvenes, eft cogesrér. Quod in fe duo conti- 
net: capesras D), & cupesras ixco* fobrios effe, & fobrie vos gerere. Alterum animum, alte- 
rum dyespoglò converfationem, potiffimum fpeltat: + ica, è + tte dre,  Verum hac 
duo, in temporis compendium, conjunftim perfequar : objeéta potius; quibus utrumque oc- 
cupatur, feorfim traftaturus. 

Verfatur autem Sobrietas, feu Moderatio, in iisqua vel animum potiflimum fpedtant, 
vel corpus. In animo moderanda funt gsoriuala, Ssasuara, ru3Hudle. In corpore, cultus, viltus, 
& voluptates relique. De quibus ubi figillatim pauca dixero, vela contraham. 

Animum quod attinet; fpettanda funt potiflimum 1° gperiuala que nempe intelleétum 
fpettant & cognitionem. Quam autem hic agendum eft caute & moderate, docet elegantiffi- 
mumillud Paul ad Roms. 12. 3. pui vaferesriiv mag’ GSi gporiir, cdAd gpovdir eis TÒ cmgperér ; nequis 
fapiat fupra quamoportet, fed ad fobrietatem fapiar. Ubi duo, ni fallor, cavenda vult 
Apoitolus. Alterum,ne fublimiora quam par eft fibiexquirenda proponant; Alterum, ne 
elatius quam par eft de fe-fentiant : (conjunéta plerumque mala. ) Utrobique moderamine 
utendum eft ; & utrobique non raro junttim peccatur ; & utrumque notar illud toties ab 
Apoftolo condemnatum èJweggeriir.. Rem. 11.20. Roms. 12. 16. 17m. 6. 17. 

Atque hoc quidem vitio laborant, qui fecreta Dei fcrutari, ultra quam par eft, fatagunt : 
&audadter, ex conjeéturis fuis, de illis pronunciant, qua Deus nondum detexit. Qualia 
funt, eterna Dei decreta , quatenus nec verbo revelata funt, necdum eventu patefalta. 
Item, Quid ab xterno Deus fecerit, ante mundum conditum. Quid fa@urus effet, fi mun- 
dus non fuifler creandus. Num poflit, aut velit, plures feciffe mundos, aut etiam fecerit, 
aut fa&turus fin. Num venturus fuiller Chriftus ; aut, Quisfuturus effe hominum ftatus ; 
fi non peccalfet Adam. Aliaquehijufce farraginis infinita, de Angelorum ordinibus, de 
fupremi judicii tempore, loco, procelfù, de beatorum ftatu, de pcenis infernalibus, aliif- 

ue, curiofa Cersuers, ultra quam quod feriptum legitur. Quas ut pepds Qerdors merito aman- 
po Paulus 2. Tim. 2. 23. & Tit. 3.9. Qua enim celavit Deus, tutius elt modefte nefcire, 
uam curiofius inquirere ; ne ( quod dicitur ) /eruzator miajeflatis , opprimatur è gloria. 
wippe gue fecreta funt, ad Deum attinent ;, que autem revelata, ad nos &» liberos noffros, 
Deut. 29.29. i 
Sed & eodemlaborant vitio, qui aggrediuntur ea, que, utut inferutabilia plane non fint, 
altiora tamen quam pro viribus fuis.  Nam& hoc eft, cmd qporim. Rom. 12. 16. Contra 
uam de fe teftatur Pfaltes, quippecui wec exce/fies amimus erat, nec celati oculi, nec aggref- 
pr) que majora fint aut difficiliora quam fe deceat ; fed ad inftar ablaftati infantis fe 
gelferit. Pfalx3t.1.2. Atque huc quidem refpexiffle Apoftolum, loco citato, ex verbis 
continue fequentibus manifeftum cit. "Ar4a porsi ( inquit) ee 70 cagporiin, ixssu ds è Ss ital 
piagor miss. Vult fiquidem fingulos lefte fapere, ca quam unicuique imperit- 
sus eft Deus menfuram fidei. Quod & alibi feipfum fideliter obfervafle teftatur, 2 Cor. fox 
13, 14. guod nempe menfura, quam fibi impertitus eft Deus, fe cohibuit, nec tapaleoitvo 
sauri, alienis fe negotiis, ut dMerecormmor@r, intermifcuit. Aft interim, ecquis fere morta- 
lium Svovtera & difficillima vel audacius aggreditur, velconfidentius traftat  negotia, quam 
qui omnium minime intelligunt? utinam non & cess è iSar ass! danianar cplxim. 2 Pet. 3.16. 
Nempe, gui ad panca refpicit, facile pronunciat. Quosliceatcum illo Pheebi ad Phaetontem 
fuum confilio dimittere. ile siribus i 
Magna petis, Phaeton, mon viribus iftis 
pra comventunt, nec Ripr) amis. Ovid. 
Nifi illud magis conveniat, ( Perffi. ) 
Tecum babita; © novis, quam fit tibi curta fupellex. 
Huc etiam fpettat, quod vel ex plebe quilibet , vel duadés juvenes, ( contra‘ quam 





7 Ut Ovid. Metam, de Phaetontis Equis. 
monet 


Mens Sobria. 


monet Paulus, 1 Zim. 3. 6. nequis reeilss huc accedat, ) vel ipfa Theologie rudithenta vix- 
dum edo@ti, fuggeftum afcendunt, pro concione diflerunt, & illotis ( quod aiunt ) manibus 
tremenda Deitractant eloquia, &qua valent confidentia non raro pervertunt mifere; nec 
ad fuam tantum, fed & aliorum perniciem. Mirum eft, quod nec cerdoni liceat, aut ton- 
fori, nifi poft exaftum feptennale tyrocinium, artem exercere;- dum interim traétandis fa- 
cris nemo non fufficiat: i ar ad Apoftoli illud %} 755 ee rem ixerte ; reponendum fit, Quis 
non ? Quid quod, nonnulli, boni aliquandoevafuri etlent Theologi, ni properafient: &, 
quali implumes nido egrefli, in predam cellèrint: ut de quibus alicubi ch memini ) con- 
queritur Seneca, gui fapuille pofent, ni fe putaffent fapere. Ali, dum, docendis aliis, eos 
infumunt annos quos difcendo ipfi reflius impendifient, evadunt magis Concionatores va- 
lidi, quam ftrenui Theologi ; qui, ni properaflent, utrumque fuiffent. Et quidem male me- 
tuo, ne, vel hoc nomine, xtate jam proxime infequente, magna futura fit Theologorum 
folide doftorum inopia. Rariflime fiquidem videmus allos, qui fe ad illa deinceps ferio ap- 
plicuerint ftudia, quorum faltem fundamenta non in Academia pofueriny, 

Denique huc etiam referendum cenfeo, quod tricis apinifque traétandis non pauci, feriis 
defltinatum tempus impendunt: cafque avide fectantur. * È 

Tè ad aipiggor ipyor ds robusta, 
Tò S° dpyor dis mepipyor inrorsueda, 

Hujufinodi funt que Paulus séras gacesgias nomine, &c vaoggis Abyu, È copia, aut etiam af- 
feftata nimis 47pemaies amandat. Que utut fublimia non fint, aut vere ima, cum quisea 
tamen quafi ita fine affeltat, iuropeprév dicendus eri. Quo forfan, Apoftoli temporibus, 
Gracorum eruditionis pars magna fpeftabat : qui, ut videtur, verborum i4epe, magis quam 
rerum pondera fe&tabantur : quod quidem Infiatum elt, magis quam Magnum ; iplique non 
tam cip quam dixasioogo: & ( quod Paulus item de Romanis teltatur ) pdozorze 39) 06901 iuogdy- 
Suous, Hos imitati videntur, de quibus & Petrus conqueritur vaieryis udire: Bid pre- 
tumida, fed & vaniffima, effatientes quali nihil non magnum, nihil non fublime fpirent, 
&? /e/quipedalia verba ; qua interim, fi expendantur, 

Sunt apine, triceque, © figuid vilius iftis *°. ; 

:  Huju{modi, in Religionis negotio, fuitle videntur ille Afguetons Staroyiouar certamina di- 
ficptationum( ut Beza ) vel dubie difceptationes ( ut noltri ) quibus tirones exerceri nollet 
Apoftolus, ad Roms. 14. 1. que, ut videtur, vel nihil certì continebant, vel nihil magni, 
quod ad fummam religionis atunet, & fine gravi religionis difpendio poterant ignorari. 
Quas & fuib impedirti; nomine aliquoties repudiat 17m. 1. 3.& 6.4. ubi relitto famo 
‘fermone, & qua eft fecundum pietatem Sidumaria, imestidamanici, quippe cis irta dever- 
tunt, que fint tze Faéyuer@ "' nec ad fummam religionis conducant; qua Ceriers, difcep- 
tationes pariunt , magis quam cixerogia» 70 èr gica, Lap in paruoear detle€tunt, 
vel asysuazian, quod ibidem conqueritur Apoftolus. Quod quidem, quin fit &Jraeggoriir, non 
dubitabitis, ubi videritis Apoftolum iroSvAezartrra fuum defcribentem ; quippe qui renga) 
pundir Bnsidvgr, inflatur, vurget, utut nibil fciat, nihil pro comperto habeat,d0à rerar ait Lu 
miss ns) Aoyopazios, circa qua Sttunculas, { Cortons ) de: ( noyouazia ) verbofas contentiones, re- 
os» delirans, ut quas infano amore deperit, ( inftar feemina pica laborantis, qua , neglettis 
fanis edulus, vel noxia vel minus fana deperit ; ) wrde ( inquit ) oriuntur invidia, conten- 
tio, maledicentie, fafpiciones male, &. Totamque illam quam obtendunt , quaque adeo 
turgent & inflantur, eruditionem, non aliam effe perhibet, quam Acta reroporia;, è drnd 
one Fievdoria yideras, profanos garritus, © falfo dita cognitionis obtentus. . 

Atat Academici, utinam vel dies noftros non hoc fpeciatim quei quibus ( proh do- 
lor! ) controverfiarum vel de rebus minutiffimis glifcentium ardor, fraternam Le gr cha- 
ritatem exltinxit; ipfaque pietatis efficacia, fi non deferbuit, remoram palla eft vel maxi- 

Sed 


mam. 
dabit Deus bis quogue finem *?. 
Atque hadtenus sesriudle. Sequuntur : i 
2° Gusualle, qua & ipfafunt moderanda. Ut nec altum fapere oporteat, fic & modice 
velle.  Notum illud, Qwod volunt juvenes, valde volant ; opodse sd Bnsvpiia, fic Philofophus 
Rbet.l.2. c.12. His igitur, vel maxime profpiciendum erit moderamini. ‘ Quod appetunt, 
temere & effranate tiandum incitantur : & magno feruntur impetu ; fed & pracipiti. 
Utrumque corripit ilud ( vg fs on ) 
Madir d3ay: asd, 


Quod ne nimio, monet, nec temerario feramur impetu. 

Quam illud periculofum & noxium, docet Apoftolus 1 7irz.6.9. ei AubySpo: raerém qui 
id agunt, id impendio volunt, utditeftant, incidunt ( inquit ) in sentationem & laquennn, 
mulazie cupiditates drcrss x) fadbipàs, tum rationi minime congruas, tum perniciofas ; 
ftolidas plane, & noxias; utque homines eis taibger ò drariar Lite in perniciem fimul 
& perditionem demergunt. di non honeftam & moderatam rei familiaris curam cul- 











8 Grot.in Mat. 6.33. è Perl 10 Mart. ti Zriît.Rbet.l1.c1. 1 Virgil. 
" "6Gg3 palle, 


219 


220 


Mens Sobria. 


palte, cenfenduseft Apoftolus, ui quam alibi commendat, ejufque negligentem, vel in- 
tideli deterîorem perhibet : ) fed immoderatum five animi five voluntatis impetum  quafi 
per fas & nefasdivitias congerendi. ta , | 

Temperanda fiquidem elt voluntas, & fobrietate moderanda : Juvenum prafertim ; ut 
qui ad hoc natura funt procliviores, ut ceco impetu ferantur. Quo quis enim confilii eft ma- 
gis expers, co fere precipiti & quafi bruto impetu eft incitatior. Sr È 

Sed & cadem de caufa, mutabiles fere funt, & parum conftantes. ZpoS}d Wi Sdi ni 
XÈ Neraiornu *. Siquidem abixegor, # Fhparis, fuor &y faftidium, apud aunnos verfatiles per 
vices‘obtinent, fibique invicem fuccedunt ‘4. | Wafa 

Utrobique judicio ‘opus eft'& moderamine ; ne, aut precipites agantur, aut inftabiles 
huc illucfluétuént; levis inftar navicule, cui & faburra deelt, & gubernaculum. Quod & 
Apoftolusmonet Zpò. 4. 14. ira aim Guar rima, ne /imus deinceps pueri wodertiduu, ngì 
aiumie dpr rarlì ari SSacxarias. Hinc Elihu, utpote jevenis, Job. 32. 6,7. coram ferzoribus 
modelte /ubricuit, timidus fententiam fuam dicendi: quippe dixerat, Dies eloguentur; & 
multitudo annorum docebit Japientiam. Quod & iple Deus in mandatis dedit,, Levis. 19. 32. 
coram cano capite confurge, © honor faciem fenis. Et quidem Juvenes omnino decet nec 
petulantes, nec assu elle ; fuaque, ubi ab aliorum receditar fententia, admodum eflè 
fufpicaces ; nec nili graviflimis de caufis, I orti asi longoque rerum ufu exercita- 
torum confiliis, nedum mandatis , novandi ftudio contraire: ut qui tum temperantes efle 
debent, tum obtemperantes. © Atque hominum prudentiflimus, Paroemiaftes, in Proverbio 
rum libro pallim, tanquam deplorate fpei, & plane conclamatum perbibet, qui, prefertim 
juveniscum fit, feniorum confiliis fe minus preftiterit obfequentem. Et quanto fuo damno, 
didicit Salomonis filius, quam imprudenter ipfe paternum hoc confilium neglexerit, ne- 
mini non innotefcit. 1 Reg. 12. 8. i 

Verum nec juvenes hoc folummodo fpedtat ; fed & omnium intereft, ut voluntatibus 
temperandis duplici prafertim nomine incumbant. ‘Tum ut fupremi Numinis,rationem 
habcamus ; tum, eorum quibufeum vivitur. J 

Prioris infigne fpecimen exhibuit ipfe Chriftus, qui dum humanitus quantum par erat, 
paratom fibi calicem detredtavit, Zerzma, inquit, mon voluntas mea fed tua fiat, Luc. 22. 
24. Etfimiliter Pewlus, nec diutius vivere, ntemori citius, expetivit, quam ut ferrent tum 
res Chrifti, tum Ecclefia fue, 207. 1. 20. &c. quippe qui sura deprimi, rum abundare ; fatu- 
rari paritery& efurire didicerat ; tum abundantiam, tum inopiam, modice ferre; nec quicquam 
horum, impenfe aut velle, aut nolle ; #4 gui ( inquit ) edoffus fum, è cis sui asiripos TÒ, ut- 
cunque fuerim conftitutus,contentus effe, Phil 4.11, 12. 

alio nomine voluntaubus imperandumerit: uteorum fcilicet quibufeum vivitur 
ratio habeatur. Eftquippe homo £@er marixir 15 necfibi foli natus. Et propterea nec re- 
bus fuis jufto fit intentior, pareft : fed ipfas aliorum fic accommodet rebus, ut in commu- 
nem omnium commoditatem cedat maxime. Adeoque de fenfis fuis non raro remittendum 
& voluntati moderandumerity ut mutua rvyaeratdo communi confulatur utilitati. 

Quod, ut natura comparatum eft, ficcautum divina lege: Dum, poft grande illud, de 
Deo fumme diligendo, mandatum; fubjungitur illi geminum, de proximo ut nobis ipfis 
diligendo : Se duplici cardine, vel Chrifto tefte, & atteftante feriba ,, Aa. 22.40. sota 
lex vertiturs © prophete ; quippe qua omnibus bolocautomatis & facrificiis potiora. Mar. 
12. 33. Sed & codem fpe&ant qua pallim exftant precepta, de infirmorum fuftinendis in- 
firmitatibus, de aliorum oneribus mutuo ferendis, de non judicandis aliis, ut ne ipfi judice- 
mur, & que hisfunt gemina. Et fpeciaum illud Paul ad Corintbios Ep. 1. cap. 10. 24. ne- 
quis Suu eSt folummodo guerat, fed & gue aliorum. Quod & exemplo fuo ibidem 
comprobat, ficut& alibi paflim: fed & 7imorbei, Phil 2.20. quem ut rare moderationis 
exemplum laudat, quod yrsias qua aliorum erant curaverit. 

Arque hoc quidem unumquemque, five fubfit, five prefît, perinde fpeAat: neutri fiqui- 
dem 70 cxpitodixguor femper fequendum eft, fed remiflione firpius utendum, nec fummo jure. 
Tà Bande (0, moderatio veffra innotefcat omnibus, five ffri&ti juris remiffio. Phil. 4. 5. Ei- 
dem fiquidem ewsa/tiss vitio referendum eft five qui fubelt nihil nifi conétus faciat, five qui 
preeft quicquid poflit cogat ‘. Eadem enim Chriftiana moderatio & 33eixea, que obfequi- 
um illic placidum, & hic moderatam poftulat equanimitatem ; cum nec illic pervicacia, nec 
hic laudanda fit tyrannis. . 

Non negem interim quin voluntate firma nonnunguam opus fit, atque inconculla. Eft 
ubi decertandum acriter, & totis intendendum viribus; quod de fide femel tradita docet Ju- 
das Ep. fue verf: 3. Quod & Paulur non raro fecitle conftat, utut tuerit alias vel de jure 
fuo cedere paratiflimus. At illud indiferiminatim agere, & in levioris prefertim momen- 
ti rebus, ubi nec religionis cardo vertitur, nec falus publica vel.civilis ordo periclitatur, nec 

ravis ulla poftulat neceffitas ; non magis convenit, quam cothurnus Herculis infantis pedi. 
Quippe hic multum recepto mori dandum, atque aliacan judiciis ; in libera prefertim 

13 Ar.Rbet.l.2.c.12. 14 Gatak.in Antonin.I.x.6.16. 15 Plato. 16 Ar. Btbic.l.5.c.10, 

republica, 





“Mens Sobriai, 


republica, qualem effe par eft Academiam, ejufque Collegia fingula ; nec ad fuum unius quif. 
quam aliorum arbitria exigere, utut vel maxime poflit, velle bee: Sed, & aliorum fenfis 
favere, & de fuo nonnunquam fponte remittere, ( in'rebus prefertim innovandis, ) aut etiam 
repulfam pati, noneft indecorum.. Et quidem eis, quibus (ut loquuntur) vox negativa 
conceditur, non eo conceditur, ut négent omnia, fed ot, qua par eft.» Quod velim, hoc 
eft; nequid quifpiam, five prefit, five fubfit, five utcunque fuerit conftitutus, impenfius 
aut velit, aut nolit, quam pro rei dignitate, neceflitate, utilitate. 

Atque de Voluntate moderanda hadtenus.  Moderanda funt . 

3° Mladipdle, Affeftus, Pafliones, vel ( quod Ciceroni magis placet ) Perturbationes. 

Atque hic quidem amplus pateret dicendi campus, fi qua apud Poctas & Philofophos ve- 
teres occurrant, tum Stoicos & Academicos de exterminandis, tum Peripateticos de regendis 
affeétibus, ( quoipforum Philofophix pars magna fpettat, ) perfequi velim. Et quidem 
egregia paffim apud illos ex{tant, &, nifi quod Chriflom minime fapiant, divina plane, & 
que vel Theologum Chriltianum minime dedecent. 

Sed nec neceffe eft, nec opportunum eo fecedere: apud vos prafertim, quibus illa notif 
fima effe poffunt. . ; 

Eorum fumma fere huc fpeétat. Uttranquilla mente fimus, & fedato animo ; riec inimo- 
dicis affeStuum perturbationibus agitati : Ne terrenis hifce, &( ut loquuntur) fortune bo- 
nis, velacquifitis, vel acquirendis, vel deperditis, vel etiam expetitis, nimium afficiamur : 
Nequif*itorum vel impenfius amemus, vel fugiamus: Nequis odio, vel ira, fit jufto conci- 
tatior: Ne fperemus nimium, aut defperemus, vel etiam expetamus: Tum gaudio, tum 
dolore moderati: Neprofperiselati, aut advertis dejefti; fed ad omnia parati, utramque 
( quod aiunt ) fortunam modice ferre. — 

Artque huc fpeétat, quod de Paulo pridem diximus: qui novit & in anguftiis eflè, & abun- 
dare ; faturari pariter, atque efurire ; tum copiam, tum inopiam, ut par eft, ferre ; &, qua- 
cinque fuerit conditione pofitus, asrizus 7). è 

Eodem itidem referenda, qua contra amulos, iracundos, invidos, avaros, arrogafftes, cla- 
tos, ambitioni, faltui, & vanz glorix deditos, ceterifque affeétuum vitiis laborantes, paf 
fim in facris literis precepta exftant ; qua fingula feorfim recenfere longum elet. 

Sed &, que lenitatem, clementiam, longanimitatem, tolerantiam, humilitatem , modefti- 
am, moderationem, ceterafque his cognatas virtutes, commendant. 

Que item, de abnegatione fui, de crucifigendis affe@ibus, de thefauris in ceelo recon- 
dendis, & qua furfum querendis ; de gaudio, dolore caterifque affeftibus moderandis, de 
mundanis cupiditatibus abolendis, ceterifque fimilibus, paffim occurrunt. 

Et quidem qua de moderanda voluntate fuperius diéta funt omnia ; etiam huc fpe&ant. 
Cum enim affeétus humani ( quicquid fit de brutis ) vix aliud fint quam voluntatis exitus, 
& fortiores impetus, atque in parte rationali maxime confiftant; voluntatis, affetuumque 
moderamen conjunétum fit necellè et. Utrobique pro dignitate rei concipiendus impe- 
tus; qui roinde remiflior acriorve fit oportet, prout illa meruerit. Ipfumautem # turn 
por, a pp irrdarar ypela, 763 driotas (quod, de patre fuo habet Marcus Antoninus, 42.1. ) 
ubi intenfione, ubi remiffione, opus fit, callere ; quando, & quatenus, aut laxare frana par 
eft, aut colligere ; hic labor, hoc opus eft. Summa quippe ad hoc prudentia opus eft, acer- 
timoque judicio. . . : 

Id velim. Ut qua de fuo forti, fapienti, conftanti, prudenti viro, egregia tradunt Philo- 
fophi : eade virocomprobentur vere Chriftiano ; utpote melioribus argumentis, majoribus 
auxiliis freto, & fpe mercedis amplioris. Sed & de moderandis affetlibus haltenus. 

+ Sequiturut& + tfedraperor perpendamus. Nam & illic febrietate opus eft, qua viftus, 
veftitus, geltus, aliaque qua externam hominis converfationem fpe&ant, moderentar. 

Vi@um quod attinet ; vitare oportet, non modo crapulam & ebrietatem, qua vel pudor 

rohibet ; fed & frequentes epulas, & compotationes, lautas item, atque opiperas nimis. 
Mirum eft, quantum temporis, feriis debitum, commeflationibus , compotationibus , & 
chlibiszaba, etiam.extra popinas, & cenopolia impenditur. Ut non tam Hi ‘atis 
illivs ( Apborif.) è Biar Bpaxdss i $ rixvo panà Ars longa, vita brevis, quam illud Seneca, 
(Epift.) etati & moribus noftris conveniat. Now parum temporis babemus, fed multum per- 
dimus. 


Sed& veftitus habenda cura; quem nec fordidum effe par eft, nec nimis elegantem : 
decorum fimul eflè, & modeltum, oportet: nonlafcivum, mollem, etfoeminatum; non vit- 
tis & laciniis, quali ‘phaleris redimitum, & mollitiem plufquam foeemincam ( ementientem, 
dicam ? an) indicantem. j 

Sed neccafariem prolixiorem vellem; que quidem foeminis ornamento fit, viris dede- 
cori. Nec comptos nimis cincinnos ; quafi de fngolis crinibus in confilium eatur; & vel 
empritiis & ementitis comis ordinandis; quafi natura nefciat fatis luxuriari. 

Sed & de veftibus qua gradum veftrum fpectant, quod dicam habeo: Nollem ego, Juve- 
nes Academici, aut vos de illis fuperbire, aut etiam faftuofe contemnere. Nec enim vel 
tanti funt; vel tantilli, ut vel hoc vel illud deccar. Qui illis admodum efferuntur La 

aliu 


221 


222 


Mens Sobria. 
alivd plerumque habent de quo triumphent; & proinde vel his indigni funt : Siqui con: 
temnunt; videant, ut ne pari faftu. KERI 

id ipfum defignant hac ornamenta perfonis adjun&a, atque titulus prafixus nomini : 
Utrobique tantundem vel boni eft vel mali. Id fiquidem teftantur, quod & ipfe gradus; 
nempe quam de vobis indulgens mater Academia opiriionem ha&enus, & de futuro fpem 
conceperit. Que, fi illis digni incefferitis, vobis erunt honori : fin minus; teftantur fal- 
tem Academiam haud fatis prudenter de vobis judicafle ; quodque vobis futurum elfèt or- 
namento, ipfi cedet dedecori.. . 

Siquis cadem altior pra pag feque majorem fenferit quam ut minutis illis pollit -deco- 
rari : dignetur faltem ipfe vel Academia ornamento eflè, quod facere fummi non raro viri 
dignari folent. Qu enim illa vos ornat conferendo, eadem & vos viciflim gerendo orna- 
tis illam. Quippe filiorum numerus, parentibus effe folet ornamento. 

At quorfum? dicetis: quippe nec do&os faciunt, nec dignos. 

Reéte quidem. Utnec prelati fafces, vel Magiftratum faciunt, vel Authoritatem. Te- 
ftantur tamen. Nec tam merentur reverentiam, quam merenti conciliant : fed & confer- 
vant. Et quantum de fuperiorum quorumvis, non ram majeftate, quam & poteltate, fen- 
fim periret, fi, Pie ad pompam atque externum apparatum attinent, deponerentur fingula ; 
haud tam di&u facile e quam experienti comprobatum. Quippeex minutiffimis, & 
rebus in fe nihili, certum eft vel maxima non raro dependere. Nec quis vel nucis putamen 
( quo quid eft vilius? ) temere frangi velit, nifi qui & nucleum velit devorari. im de 
his fatis, fuperque. . 

De Geftu porro monendi eftis, Juvenes, & tota fimul converfatione ; ut & illic.modefti- 
am, temperantiam, fobrietatem exerceatis. Nec tantum ut lafcivis, obfecenis, putidis, & 
impudicis, diétis, fa&is, geftibus, nedum cogitatis, ( qua horrere debet Chriftianus animus, 
& vel inumis cordis receffibus abominari :) fed & np peer petulantiam, proterviam, 
&"contgmaciam caveatis, & quicquid bonis moribus elt adverfum. Nam &illud in gravif- 
fimorum malorum numero, //aî. 3. sg. recenfetur, quod puer in fenera "fe aperte &efferit,& 
in donoratum vilis ; negle€tis quippe etatum, graduum, & dignitatum ditterentiis. 

Sed & huc fpe€tat ; ut iracundos, pugnaces, ferociences deponatis animos ; & pugnas fpe- 
ciatim Quadragefimales, ( Academia dedecus, &' infamiam, ) que cerdones, lanios, aut 
balatrones magis deceant, quam Academicos. orge coercendis, teprimendis, pumiendis, 
oprandum eft, ut & magiftratus & Adium prafedti, jundlis viribus, fevera incumbant di- 
{ciplina. Sed de his hattenus. . 

Superfunt adhuc que ftudia veftra fpeciatim fpeftant monita, ut evadatis fobrie & folide 
doi. Que cum in animo fuerit fufius aliquanto tradidifle, temporis me anguftiis coaum 
video fummatim colligere. 

Velimigitur primo, utcertum alighem & deftinatum ftudiorum finem proponatis: nec 
vago &incerto plane itinere feramini ; eorum inftar, quià fcopo hac tantum ratione non 
aberranti, quod mbhil fibi phi Seni quo collimarent. Quod non ita intelleétum velim, 
quali que obviam atqueex infperato fe offerunt, penitus fint negligenda; fed, ut fit quo 
pracipuus ftudiorom impetus feratur. Quo fpeftat & illud Poeta ( Perfti. ) 

Efine aliquid quo tendis, &y tn quod dirigis arcum è 
An paffim fegueris corvos, teftagque lutogue, 
* Securas quo pes ferat.; atque ex tempore vrvis ? 

Deinde ; propofita ftudiorum meta; curandum eft, ut eo re&a incedatis : ne, in diverti 
cula frequentius deffe&tendo, propofitum impediatur iter. Ut, de quibus Seneca, ( Epif#. ) 
deo non difcentes neceffaria, Yuia fupervacua didicerunt. è 

Atgue huc facit, tum rerum, tum librorum, dele&us. © Nolim enim, potioribus negle@tis, 
ut ris aires, quofvisobvios, indiferiminatim evolvatis ; fed in fuo genere optimos. Quod 
& alicubi monet Verulamius; Libros pariter ac cibos tra&tandos : funt quos primis attigiffe 
labiîs fufficiat ; alii, altius deguftandi ; alii denique, in fuccum & fanguinem convertendi. 
iraee hic quidem, tum veftro opus erit judicio, tum indicio aliorum, quo reétius deleus 
Initituatur. * 

Sed & eadem de caufa, levioribus ftudiis temperandum erit ; ne, feveriorum jaftura, 
charivs emantur. Neque enim fapientis eft, qua pro condimento effent, ciborum inftar de- 


- pafei. De iMis ( inquit Seneca, De brevitate vita, ) nero dubitabit quin operofe mibil agant, 


qui im literarum inutilium Studio detinentur. Non, quod ea penitus interdiéta velim : fed, 


moderanda. 
Odi difficiles babere nugas ; 
Ex ftultus labor eft ineptiarum. ( Martial. ) 

Rhetoricam itaque velim veftram, non mollem, elumbem, delicatulam ; fed fortem, flexa- 
nimam, & argumentorum nervis ftrenuam; ne, verborum aucupio intenti, rerum fius neg- 
ligentiores. Orationem velim, nec barbaram, aut fordidam ; neque nimis ornatam : ne, 
quod pro ornamento effet, materiem non tam ornet, quam tegat ; fitque oneri, magis quam 


ornamento. Quod, de aula Phoebi, uradit Ovidius; ( Afezami. ) 
I Materiam 


«Mens Sobria. 
Materiam fuperabat opus. 
Non enim joculis, facetiis, & quafito verborum tinnitu totus conftat dicendi decor, (qua 
ungunt magis quam penetrant: ) fed Rhetoris ofticium tum optime fun&i videamur, fi per- 
Fradeamus, quod fuademus ; quod petimus, impetremus. &lepores ipfos, fale mallem, 
quam aceto, tinétos, &, qui fponte fluunt, magis quam qui ftudio exquiruntur. 
Difputationes quod attinet : Vos argumentis, velim, & prafenti negotio preffius infilte- 
re; fyllogifmos debita forma compingere, juftis confequentiis firmare ; omniaque ita ordi- 
nare, acfi probatum eatis quod fufcepiftis probandum. Nollem itaque laxiores altercatio= 
nes, aut informes rixas, & qua ige 76 mesyudlgr. Sed necvelim vos ( quod moris plus fatis 
obtinere video ) de queftione in quaftionem temere tranfeurrere, mu al quacynque fuerit 
‘agitanda quaflio, in quamlibet vel remotillimam tranfire , & univerfum quafi Philofophia 
ambitum pervagari. Quafi quis Farzaicars iret Belgas debellaturus: ‘e omnium jacu- 





lator opumus, qui omnium longiflime è fcopo pollit aberrare ; nec uam deviter ma- 
gis, quam quo erat collimandum.  Eftquidem illud rixari, altercari, ri, aut puerilitet 

arrire : difputare non eft, ( magis quam pugnare, eft, doftum efle, ) quippe quod è fobrie 
difpurantis officio alienum elt vel maxime ; cui propofitum eflèt, ut id potiflimum infete- 
tur, quod ci, qua pra mantbus elt, consraverfise eft cosungtiflimam; neque fe alio diverti 
facile patiatur. mE LANSA: | 

Porro ; Philofophicis hifce udiis Linguarum item peritiam vel maxime conjun@tam ve- 
lim, co faltem ut Gracum & Hebraum utriufque Codicis textum, & legere poflitis, & in- 
telligere. Neque enim'co verfamur icèulo, quo Greece n0//è, Supporta fa YHebraice, phabe 
beereticum. Arque hoc quidem, ut omnibus ufui*futurum fit, & brnamento ; îta Thed 
logo plane neceflarium ; nec tam, quod fciat, honorificum ; quam, fi nefciat, turpe. Neque 
enim video, quid, imperito cuiliber ex bag commode fit reponendum, literarum inuti- 
litatem exprobranti, dum, Quorfum, inquit, noù mihi pariter liceat vernaculis, atque vobis, 
Latinis verfionibus contentus efle; dum, ipfos adire fontes, uterque pariter nefcimus ? 

Denique ( ne nimiusfim ) in toto; tum eruditionis, tummpietatis, negotio, curandum erit, 
utad fobrietatem exptridatis omnia. - Eftfiquidem, tumerdttitionis, tim & religionis, ina- 
nis quedam larva & erèrna fpecies, que ab ucriufque fobrià & folida #:pea immane quan- 
tum diferepat; drriSuas ns è deudurius yraoas, & pisporis F dora: 17im.6.12. 2 Tim. 
3- $. quam ambientes nonnulli, pro corpore, umbram ample@tuntur ; feu, nubem pro Junone. 
id vosinterim, Academici, fummopere hortatos velim ; urfitis folidì, fani, fobriij ne vel 
propria mentis levitas, vel veteratorum verfutia, ab eo vos divertattramite, quo ad fanam 
mentem tenditur, ad folidam tum eruditionem, tum pietatem. 

Atque hac funt, Juvenes, fummatim tradita, que vbbis; dicenda Hiabui, quo ad fbbrieta- 
tem incitemini ; quo fobrie doéti fitis, fobrie pi. Quod quo rettius cortféquamini, alfiduos 
conatus veftros, alliduis in Deum precibus, confociari par tft; quiompimn bonorum fons 
eft, & largitor unicus. Qui vel copiar, vel cugpenwttw, deliderat, a Deo pèrht ; qui & effufe 
largitur, nec tamen exprobrat. Fac. 1. 5. Det vobis ille vere cagporàr qui eft folus faprens, 
alle fanétas, folus Deus. Fud.v. 25. Apoc. 15. 4. Cui omnis laus, &honor, & gloria, in 
fecula feculorum. + Amen. 


9 


*Hh - E PIS 


233 


EPISTOLZA 
PAULI APOSTOLI 
A D 
TITUM 
EXPOSITIO CURSORIA 


| Tribus Prele&ionibus publicis Oxonie habitis, pro 
Gradu Do&oratus in Theologia. 





Mati 24,25, 26. Anno 1654. 








EPISTOLA 
PAULI APOSTOLI 


TITUM= 


EXPOSITIO. 








Cap. IT 
Preleîtio Prima. 


negotium, aut temporis, quo illud eft abfolvendum, anguftia, ut prolixa vos deti- 
neam prafatione, aut rem ipfam longis ambagibus agam. Cum enim ea, quam 
fufcepi ( Deo favente ) explicandam, Paulina nempe ad Titum Epiftola, fit 
trihorio abfolvenda ; neceffè erit, ut omnia ftriftrm agam, ne longum feilicet iter fatturo 
breviufculi temporis fpacium non fufficiat. 
Miflis igitur lis omnibus que dè Verbi Divini in genere, aut etiam fpeciatim Novi Tefta- 
menti, vel dignitate, vel authoritate, & essa dici poffent, aliifgue ejufmodi; ad illam, 
qua pre manibus eft, Epiftolamexplicandam me ftatim conferam. 


N ON patitur ( Venerandi Patres, & Fratres, ) aut illud, quod pre titanibus ell; 


225 


Incipit autem hzc Epiftola, ficut & Paulina relique (faltem fi illa ad Hebreos vefi.&e 


Paulina non fit, ) è Procemio quodam; quod Epiftole Infcriptionem continet, cum ad- 
jun@&a breviufcula Salutandi formula. 

Quod Procemium, cum in aliis fufius fit, aliis brevius, in hac faltem Epiftola quatuor 
primoribus verfibus continetur. Ilaùagr Str Giî, x) driagr Inrt Kessi a1rd sis” inno) dî, — 
Tiro yraso Tiro agra notrluò aisi, Xdessy ingr, eiplulm dmò Sid relese, rd) Kuelo noli Xesst si comi@o 
fav. Neque Pauline tantum, fed & Epiltola Jacobi, Petri, Johannis, & Jude, ab cjuf- 
modi exordiis inchoantur. 

Atque hocex veteri more fa&tum eft, tam Grecis, quam Romanis familiari, ut Apxidbw 
Awndiy cdrpdilea» Arohari@r- Budo 2eiper. Et apud Ciceronem paflim, A. T. Cicero . Servio 
Sulpitio S. P. D. auteriam brevius, Cicero Bafilo Sì. Sed & in facro Codice ejufmodi exftant 
formula ; ut in Epiftola Caldaica Tarnai, & Sether-Boznai, ad Regem Darium, Z/re. s. 7. 
nI3 NoY N95 ww Darso Regi pax omnis: & Artaxerxis ad Efram Cap. 7. 12. 
drtaxerxes Rex Regum, Ezre Sacerdoti perito Legis Dei CeeleStis, incolumitatenz: Sic 
in Epiftola Nebuchadnezzaris ejufmodi formula exftat Caldaice, Dar. 4. 1. in hac verba, 
NI? PIDMW INPINIDI PINDII NNO aa R'DvP-95I t99D 970921 Arque 
cadem formula verbatim utitur Rex Darius,Cap.6.25: Darius Rex ommibus populis pationibus, 
& Enguis habitantibus in tota terra, Pax, vobis multiplicetwr. Similiter & in Novo Fcedere, 
AZ, 23.26. Kaadidloc Austas ni xperiso naubri Ginnu, gaiper. Neque Ethnici tantum, fed & Syno- 
dus Hierofolymitana, A#. 15. 23. ejufmodi utuntur formula, Oi Amisoax, è ci apietimigni 
dò ci ditago), rs aerd th Arniygoar, è Zuelar, x) Kinuxker dSsrpaîe Toîe dE idvr, gain. Atque 
idem fere occurrit non Pauli tantum, fed & in reliquis fere omnium Epiftolarum Novi Te 
menti exordiis. 

Sed ad procemium Paulinum redeo ; Cujus fere fummula hec ell, Paulus Tito Salusem: 
Ubi occurrunt Sa/uzator, Salutatus, & ratio. Qua tria membra, adjunéta paraphrafi, 
paulo fufius ego . 

Salutator inhac Epiftola eft ipfe Paulus, ejufdem author ; & quidem folus. Quod ideo 
potius moneo, quoniam in aliis non raro Trip puta ad Corinthios, Mi Palponsa 

2 Fl 


226 


Epiftole ad Titum 


ad Coloffenfes, habemus in falutatione nunc 7?morbewm:, nunc Se/fhenem, cum Paulo con- 
jun&um; & quidem in Epiftola ad Galatas, omnes, Find cum illo erant, fratres ; dum in- 
terim in Eoitiolema corpore folus dora Paulus foquatur. Et quidem in Epiftola ad 
Philemonem, non modo falutanti Paulo fubjungitur Timotheus, fed & falutato Philemoni 
fubjunguntur Apphia, & Archippus, &alii, dum tamen tota deinceps Epiftola è folo Paulo 
ad folum Philemonemdirigitur : Parkes caprivus Fefu Chrifi, &o_Timotheus frater , (ili 
falutatores;) Philemoni dileFo, & adjutcri noftro, & Appbia diletta, © Archippo commi- 
litoni noftro, &: Ecclefie quae domi tue eft, (hifalutati; ) Grazia fit vobis, & Pax, è Deo 
patre noStro, & Domino Fefu Christo, ( ea eft falutatio, ) Sed deinceps numero fingulari, 
Gratias ago Deo meo, femper mentionem tui faciens in precibus meis &c. Non vero, Gra 
tias agimus Deo noftro mentionem veStri facientes in precibus noftris. Sicut etiam in Epi- 
ftola ad Ephefios, & utraque ad Corinthios, falutatio non ad illas tantum Ecclelias dirigi» 
tur, quas fpeîtet Epiftola, fed ad aliosetiam fideles in Chrifto; ut ex ipfis Epiftolis li- 
uet. 
? Quam quidem. rem eflè maxime advertendam exiftimo ; ad alia feripture loca commode 
interpretanda. Pari enim ratione factam eflecredo, Aftorum 15, ubi in Synodo Hierofo- 
lymitana 4poffoli & Prasbyteri foli deliberatum convenifle memorantur : ver/.. 6. ipfaque * 
decreta è folis A4poffolis & Presbyteris condita dicugtur, cap. 16.4. in ipfa tamen Epiftola 
Synodali cap. 15.23. prater Apoftolos, & Presbyteros, etiam #7 Svga mentio fata eft; 
ApoStoli, & Presbyteri, & fratres, iis qui funt Antiochie &c. Salutem. Non quod fra- 
tres omnes, aut univerfa plebs, fuffragia tulerint in condendis Decretis, qua illic obfer- 
vanda proponuntur, fed faltem in falute precanda concurrerint ; ficut & fratres'omnes, qui 
cum Paulo erant, cum Epiftolam feribebar ad Galatas, in falutitione quidem cum Paulo 
conjunguntur, non tamen propterea cenfendi funt in Epiftola Apoftolica authoritative feri. 
benda concurrifle. . i 

Tlaînos Îiaos Os, drisoros 3 Inet est. ] De Pauli nomine, non eft, ut multa dicam ; Qui ab 
Hebreis Sam/us diétus vel vinw levi deflexione è Romanis videtur Romano nomine Paulus 
dici : In propriis enim nominibus ex linguis Hebraica, Syriaca, Arabica, alufque Orienta- 
libus, in linguam five Gracam five Latinam transferendis, immutationes fapenumero non 
Jeves occurrere, nemo eft qui nefcit, 

Quis autem, & quantus fuerit Paulus, & hinc & aliunde liquet ; Gente, Judxus, ex tribu 
Benjaminis ; Regione, Cilix, Tarfenfis; Privilegio, Civis Romanus; Setta , Pharifus; 
Profeflione, Jyris peritus; Ecclefix Chtifti, aliquando infenfus hoftis, poltea vero ( conver- 
fus ) fa&useft Apoftolus, & fpeciatim, Apoftolus Gentiùm. 

Paulus autem hic non nomine folo, fed & duplici Epitheto defcribitur [ Sta 3: driso- 
206 di Insù Xessé, ] 

Prior titulus generalior eft. Servi enim Dei multi funt, qui Apgffoli non funt. Servas 
autem dicitur, vel qui fervitium debet, vel qui fervitium praftat. Priori fenfu, nemo eft 
mortalium qui Dei fervus non eft: Deo enim fervire renentur omnes; tam boni, quam 
mali. Impietas enim, five nequitia, Creature, non tollit dominium Creatoris. Pofterieri 
fenfu, non nifibonis, piifque Deum colentibus convenit; & quidem vel latiori fenfu fu- 
mitur, prout quum pis omnibus promifcue attribuitor, qui Servi Dei, Deogue fervire, paf- 
fim dicuntur; ut Rom. 6. 16. Ezr. s.11. Z/ai. 65.13. Luc. x. 74. & 17. 10. 1 Pet. 2. 16. 
& alibi fepe: vel fenfu ftrigtiori, prout fervos aliquot infigniores, eminentiori loco con- 
ftitutos, defignat. Sic Mofes, xsr izexlò Servus Dei, appellatur ; Ax. 12. . atque alibi 
Dr "23y mu. Sic eviam Jofhua, David, Nehemias, aliique qui Deo infigniori aliquo 
loco ferviebant. Sed & Chriftus ipfe, //ai. 42. 1. m3p n Zrce fervus meus, quera fuftentò, 
elelfus meus, quem benigne accipit amima mea, Gc. qua perae de Chrifto exponuntur Matt. 
12. 18. Atque hog fpeciali fenfu, Apoftoli, aliique qui infigniori aliquo munere fungeban- 
tur, Servi Dei, & Servi Fefu Chrifti, in novo Foedere pallim appellantur; quo fenfu & 
hic Paulus fe appellat Sinoy srt, Serva Dei. 

"Arsisoros Ni In Xesst ] Elt hic'alter titulus, quo defignatur Paylus, priori magis fpecia- 
lis; peculiare munus defignans, quo Deo ferviebar:; nempe, in Apoltolatu Jelu Chritti 
poStoli autem vox, quid alibi extra. feriptores facros delignat, non vacat difquirere. No- 
men ipfum non aliud ipfa vi vocis defignat, quam garan, vel nuncium, qui ad negotium 
aliquod praftandum Sresbrenu, emittitur. Atque hoc fenfu Epaphrodito, atque aliis ex fra- 
tribus, attribuitur vox drisore Phil. 2. 25. 2 Cor.8. 23. fed cum adjun&a voce diminuente, 
derbcoros ipo. drisona ixxrvosar. legatts vefler ; legati Ecclefiarum. Non autem &rtsorna Ist 
Xpisi, Apoffoli Fefu Chrifti. Quo fenfu laxiori etiam videtur ea vox fumenda. Roms. 16. 7. 
Luc.11. 49. & forfan alibi. Nomen autem .A4poffof eminentiori fenfu fumptum attribui fo- 
let 267° igoxl, duodecim illisà Chrifto feleftis, Mar. 10.2, Luc. 6, 13. &calibi : fed & aliis 
etiam aliquot, nempe Matthiz, in Juda locum furrogato; neque illi tantum, fed & Paulo 
& Barnaba : Speciatim vero Paulus ut feipfum frpilfime Apoftolum appellat, fic & aliquo- 
ties Apoftolatum fuumex profeflò afferit; prafertim in Epiftolis # Corinthios fcriptis; 
inter quos erant pfeudo-apoftoli, qui fe Paulo opponebant, ejufque authoritati derogatum 

ibant: 


Esxpoftio. 


ibant : authoritatem igitur fuam, quam illi elevare fatagebant, propugnat ille {trenue, atque 
affertum it, 1 Cor. 9. 2 Cor. 1r.& 12. Sed &alibi; fe quidem & Apoftolum eflè contendens, 
pie principibus Apoftolis neutiquam inferiorem. Apoftolorum autem munus videtur 
illud effe precipuum, utinuniverfum orbem Evangelii predicandi caufa ‘emilli, Ecclelia 
Chriftiana fundamenta jacerent ; totamque ipfius cixoreziar inftituerent; caque que à Chri- 
fto edogti erant, Ecclefiis Chrifti obfervanda preciperent, & fanéte retinenda; ut qui crant 
Sebmrevsai, atque infallibili Spiritus Sanéti duétu in omnem veritatem dirigebantur : quapropter 
& corum in Ecclefiis fumma era: authoritas, atque al3wria, Et quidem de Apoltoi titulo 
haftenus. r 
Verum Paulus, & hic & alibi, non folum Apoftoli titulo fe infignit, fed Apoftolatus 
munia fummatim faltem recenfet ; ad quid nempe tadlus el Apoftolus, & ad quenam lega- 
tionis negotia. Paulus Apoftolus Jelu Chrifti agri sisw damit dii, fecundum fidem, vel 
tius quoadfidem, cleforum Der, ( puta propagandam, & mundo propalandam. } Nempe 
a in Jefum Chriftum, que quidem folis elellis Dei conceditur, & qua fola jultificamur. 
Kai Gatyyism drndrias Fi rar' cdotcar, agnitionem veritatis, que eft fecundum pietatem : nempe 
Giyraziy daveias, agnitionem veritas, five vera doltrina # uar' siaifuar, qua pictatem fpe- 
€tat; hoc eft, doétrinamde vita pie inftituenda: Ethoc quidem èn' tario) Canis alris, in fpe, 
vel fub fpe eterne vite. Adeoque ad tria prafertim capita do&rinam Evangelicam redu- 
cit; Nempe, Dottrinamde Juftificatione, per fidem ; Dodtrinam de vite Sanétimonia, five, 
vita pie inftituenda ; &, Spem future Glorie. Hoc autem tertium Dogtrine Evangelica mem- 
brum, nempe Spes vite «eine, paulo fufius perfequitur ; ideo forfan, quia Refurreftio- 
nis, atque zterna vite doîtrina, non moda Judieorum multis, fed & prafertim Gentibus res 
admodum dubia videri pollit. Ideoque cum Zak alarie, eterna vite, mentionem fecerat, adjun- 
git ftatim, sr immyeiadia è djeudis Sis, qua gratiofe promifit, & quidem jam olim promiferat, 
salda sà Deus vera, mentiri nefcius : neque nunc. primo cam promifit, his ulumis 
mundi temporibus ; quali quid novum eflet, antehac inauditam ; fed jam. olim promiferat 
ti yesrar ciovior, ante tempora fecularia, hoc cit, ante multa fecula. Illud enim dicere mal- 
lem, quam anze tempora aterna.  Preterquam enim quod serspora eterna vix commode di- 
catur : faltern, anse ferma tempora, five ante eternitatem, quo modo quid fieri poflè dica- 
tur, vix aflequor : fed anse longa, five diuturna tempora, vel tempora feculuria, puta ‘tem- 
pora feculorum.aliquot, ilud faus commode fattum dicitur, quod mults retro feculis fiebat, 
nempe jam inde è primis mundi temporibus. Sed neque voces hafce ati xerer ziorior, ( qua 
& hic, & 2 Zi. 1.9. occurrunt,) ita intelligendas arbitror, acli, 4uze omnia fecula, adeo- 
ue ante mundum conditum, rem effe faftam innuant, (licet viros aliquot & graves & eru- 
die ita fentire non ignorem, ) adcoque idem valeantatque illud we rglaSsan xiqus Eph. 
x. 4 ante jatfa mundi fundamenta : Sed ante fecula faltem aliguot, vel etiam multa, non 
autem 072214. Quanquam enim omnino verum fit, Zle&ionem, de qua inftituitur fermo 
in loco illo ad Ephetios ( izastalo iuss ce) rslelais rig ) jam ab eterno fuiflé, adeoque 
ante mundum conditum ; attamen xterne vite Promzi/ficnema non ante mundum conditum, 
fed primis faltem mundi temporibus faftam, dicendum erit. Atque hoc quidem eft quod 
videtor Apoftolus dixiflè velle; nempe Promiflionem vite aierne non nunc temporis pre 
tus faftam effe, fed jam olim; que quidem licet diftinéte magis, atque manifelte mund 
jam patefaéta fit, atque explicata, per pradicationem sg: e uam fibi inter alios divi» 
nitus concreditam eliè aftirmat Paulus val 3: non tamen aliud eft, quam quod olim Abra- 
hamo, atque ante illum Adamo ipfi promiferat Deus, dum, in Abrabami femine ( nempe 
Jefu Chrifto ) benediBas fore omnes gentes, @ Maulieris femen Serpentis caput contriturura ; 


jam olim pronunciaverat. 


Atque hagtenus de Paulo ( cum ipfius Apoftolatu, &munere) diGtum eft; qui Epiftolz 
author eft: fequitur Titus, cui.ea dirigitur ver/. 4. i 
Tiro qrncio Tiwrp XI rotrà risi. ] Titumbhic, ficut & alibi Timotheum, yrfanr rixror appellat 
Paulus, gerzinum filium, non quidem generatione , fed potius regeneratione rari 7is1 
quem puta ad fidem Chrifti converterat,vel potius quem in fide Chrifti pradicanda inftar fili 
habuit, & quafi filium traétavit, quod'& de Timotheo expreflè dicitur P6i/. 2.22. Sed & 
addit non modo xrì sisw fed agri xonàv miso fidem communem ; Paulo fiquidem & Tito, 
adeoque Judzis & Gentibus communem. Non cnim Titum, ut aliquando Timotheum, cir- 
cumeidi voluit Paulus ; ( ut pro Judzo, vel Profelyto habeatur: ) quoniam Timotheus, 
quamvis ex Greco Patre, ex Matre tamen Judxa natus eft, ( ut patet 4/7. 16. 1. ) ideoque 
ne Judxis fcandalo effet, circumcidi illum curavit: Titum vero, utpote plane Grecum, fre 
Gentilem, quanquam familiari ipfius commercio utebatur, néutiquam tamen circumeidit, 
ut pater, Ga/ 2. 3. © . i die 
Atquaretis, Quorfum vel Timotheum, quamvis ex agi rr circumciderit Paulus , 
cum affirmet ipfe Gal. 5. 2. fi circumeidantur, nibîl ipfis profuturum effe Chriffum ; &, ne 
ipfis Judxis, jam effet Circumcifio neceflaria ? Vel fiob vitandum fcandalum circumcideret 
imotheum, cur non & Titum, quamvis Gentilem? Scandalo enim erat Judzis cum viro 
Gentili, nifi circumcifus eflet, familiare cri quale Paulo & Tito interceflit; ut 
*Hh3 paret 


227 


228 


Epiftole ad Titum 


patet ex A2. 1r. 2, 3, ubi Judzi Petro, co nomine, litem intendunt, quod 44 viros 
prapatium babentes ( Cornelium puta, ejufque familiam ) inzravera? , cumigue illis come- 
derat. ; 

Refpondeo, In càfi Timothei, remaliter omnino fe habere, atque in cafù Titi; quo- 
rum ile, faltem ex Matre, Judaus erat; hic, plane Gracus. Quanquam enim, ne quidem 
Judzis, jam eflét Circumeifio neceffaria ; abolitis quippe ritibus antique. Ecclelie Judaica: 
attamen, quoniam omnino certum erat, Judzis olim aliquando Circumcifionem imperatam 
fuiffè ex lege ; neque dum eorum plerifque conftabat, -legem illam jam etle plane abolitam ; 
indulfic illis Paulus aliquantifper Legis Mofaica obfervationem; non quidem, ut necella- 
riam, fed, ut tolerabilem faltem. Adeoque non modo Circumeifionem iis indulfit, fed & 
Ciborum delettum ; ut patet ex Re. 14. & I Cor. 8. Et quidem cam ad ipfos evpraritare . 
exercuit, ‘ut non modo Timotheum circumeiderit, fed & ipfè in Templo puriticawus fit, 
juxta legem Mofis. A. 21. Hec quidem, tune temporis, ratus efle, quoad Judwos, inter 
dalsgaa. At vero, quoad Gentes, resomnino fecuserat; ut qui ad Legis Mofaice ritus ne 

tuidem olim tencbantur: qui quidem, non omnibus omnino Gentibus, fed populo faltem 
Îfisclirico, in mandatis erant.  Licet igitur Judzis, quibus.hec imperata fuerant, ipforum 
obfervationem retinere aliquantifper permiferit ; Gentibus tamen, quibus nil tale impera- 
tum erat, ritus Mofaicos jamde novo introducere neutiquam permifit. Itaque quamvis 
indulgendum eflè Judzis putaverit, ut cigrumcidatur Timotheus, ex Matre Judxus, ad quem 
igitur Legem Mofaicam pertinere pofiè videatur ; non tamen, ut Titus Genulis circumc+ 

latur, adquemlex ca neque nunc, neque olim fpeftabar. Erquamvis ipfe Timotheum Ju- 
drum circumciderit, ad Galatas tamen, qui ex Gentibus erant, Circumeitionem induci nullo 
modo i pri eft, fed totis viribus in contrarium it, ut ex Epiftola ad illos feripta abunde patet ; 
nec ad Chriftianos Antiochenos, qui & ex Gentibus, ut pater ex Hiftoria, qua habetur 2. 
15. & Synodi Hierofolymitan ea in re decifione. Atque eo nomine litem ipfe obtendit 
Petro Gal 2. 11. &c. utquidifiimulazione fua, quo melius Judxis placeret, Gentibus per- 
fuafum ibac La Mofaice obfervationem etiam iplis neceflariam efle : quer enim Pe- 
tro alibi licufffcr, in Judzorumgratiam rebus lege vetitis abftinere ( quod & Paulus ipfe, 
fiquando opus fit, & aliis fiader, & fe faliurum affirmat Rom. 14. 1 Cor. 8.) attamen Ju- 
dziseoufque favere, ut hinc invalefcat opinio, etiam Genubus ca jam inducenda effe, ad 
qua ne antea quidem tenebantur, neque Petro licuit, neque Paulus illud patitur. Atque 
hinc faftum die credo, quod in decretis Synodi Hierofolymitane 47. 15. prater fcortatio- 
nem {qua lege morali vetita elt) etiam Idolothytorum, atque fanguinis efum Gentibus in- 
hibuerunt, cum tamen Idolothyta comedere, extra cafum fcandali, plane permittit Pau- 
lus, 1 Car.8. & fiquando ex confcientia abftinendum fuadeat, 1 Cor. 10. 28, 29. ftatim 
fubjungit, fed non de confcientia comedentis propria, fed de confcientia alterius, cui hoc 
et offendiculo, fe ifthc loqui.  Quare nec in illa Synodo alio nomine vetita elle cenfenda 
funt, quam, ne fine aliis fcandalo, & prafertim Judais. Et pariter de fanguinis efù judi- 
candumexiftimo ; non quidem, quod elfer plane atque per fe illicitum, fanguinem comede- 
re: Ciborum enim deledtum poll Chrifti mortem fublatum efiè conftat, tamex vifione Pe- 
tri A#. 10. qui quidpiam immundum appellare, «difertis verbis prohibetur ( quanquam mun- 
di, atque immundi differentiam non tantum è Mofis, fed ab ipfius Noachi, temporibus in- 
= e, certum fit:) tum ex seo I Pn 4.4,5. qui abltinentiamè cibis 
ideo culpat, quoniam guicquid creavit Deus, n ef ; nec quieguam rejicienduna, fî cun 
Guaiena ablione rami ii ideo Gentibus fuadetur ( pera tune fe res persi ) 
ab efu fanguinis abftinere, ne Judzis eflent offendiculo. 

Atdicetis, Quare non &, eadem ratione, reliqua Mofaica legis precepta obfervarent ? 

Refpondeo, Ob cam rationem, quam pridem innuimus; Quia nempe abftinentia è fan- 
pe non tantum Judzis, fed & omnibus Noachi pofteris, ue & Gentibus, inhibita 

t, Gen. 9. 4. cum interim Circumcifio, non nifi pofteris Abrahami ; &, pracepra Le- 
gis Mofaice, non nifi Ifraclitis erant imperata. Permittit igitur Gentibus, aut etiam fua- 
det, Synodus Hierofolymitana, eoufque Judzis indulgere, ut retineant aliquantifper illo- 
rum preceptorum, quibus aliquando tenebantur , obfervationem, non autem ut nune pri- 
mitus fe novis oneribus fubjiciant, eaque fufcipiant precepta, quibus antea non teneban- 
tur. a , 

Atque haétenus de Tito diftum fit quem appellat Paulus Germanam /uum filium, vert 
uomluò aisi » quoad fidem communem ; candem fiquidem fidem & fibi Judzo, & Tito Gen- 
tili communem innuit. Quod autem hic leviter innuit, illud ex profeflò probat Rom.4. 
cadem nempe fide juftificandos effe Romanos Gentiles, qua & Abraham olim & David jultt- 
ficabantur. 

Sed de Salutante & Salutato haenus.  Sequitur Salutatio. 

Xdes, ir, cisluia darò Di maress x Kvele Imi Xest si Zompor self. ] i 

Gratiam, nempe, mifericordiam do pacem comprecatur, è Deo Patre & Domino Jefu 
Chrifto Servatore noftro. Utapud Grecos yalger, apud Romanos Salvere ; ficapud Hebraos 
tw Pax, antiqua erat falutandi formula ( ut ex variis utriufque Teftamenti locis li- 


quer ) 


.. « Expoftio, 

quet: ) fub pacis autem vocabulo integram videbantur felicitatem comprehendere, five bo- 
norum omnium confluentiam. - Nec quidem minus quidquam Paulum ea voce Tito com- 
precari exiftimo. Adjungitautem duo alia vocabula, Gratiam nempe, & Affericordiam ; 
quorum quidem primum, eritorum in nobis defe&um ; alterum, Demeritorum abundanti» 
am, innuit. Nobis enim nil tale merentibus, quicquid obtingit boni, gratis obtingit, ne- 
que aliunde quam è Gratia mere gratuita expedtari poteft : Cum'autem non modo non me- 
ruimus, fed & demseruimus ; non modo donante Grazia, fed & condonante Aifericordia, no- 
bisopuserit, ut pacem confequamur; ideoque hac tria junétim comprecatur Paulus, Grati- 
am, mifericordiam, & pacem. ; 

Subjungit autem dè dii sure; d Deo Pare, tanquam è fummo fonte bonorum omnium, 
3) welu Inni Xersî si Zamp@r iui & è Domino Fefu Chrifto Servatore noftro, ut qui folus à 
Deo Patre ca nobis & impetrare, & obtinere poteft, adeoque nos falvos & fofpites praftare, 
utqui folus zen i4f/, Salvator, vel Sofpitator nofter; tantamenim emphafin in amigo 
voce agnofcit ipfe Cicero, uc nulla a Latnos folitaria vox oceurrat, qua illam adequate 
exprimat : Siquidem Ze ipfum fignificat, qui & vitam five falutem dat, Zion confervat. 

Sed de Salutatione haftenus, adeoque de toto Epiftole Procemio. ‘ 

Sequitur ipfum Corpus Epiftole. . 


PRAELECTIO SECUNDA 


Tota fere hac ad Titum Epiftola ( poft deve, quod jam expofuimus ) in variis 
monitis, five preceptis verfatur, quibus Paulus illum inftituit, quo iaia in munere, quod 
fuftinebat, Evangelico fe gerat; atque eadem opera & Titum & alios etiam ad quos per- 
veniet Epiftola, docet, que sb illis, qui ey agi ig muonere, praftandumerit,. 

Sunt autem precepta illa partim de Miniftris aliis xeré Am conftituendis, ( è verfu s. 
ad 12. ) parum de fuo iplius munere obeundo ; inde ad finem Epiftole. 

Verlu 5°. Dicit fe Paulus Titum in Creta reliquiffè, ut res ibidem Ecclefiafticas nondum 
fatis in ordinem redadtas dirigeret, & rite difponeret ( ira e acimorla #hSvegfeton ) quas ipfe 
Paulus alio profe&urus non potuit ob temporis , ut videtur, anguftiam praftare. Et 
fpeciatim, ut Presbyteros xard aivy ; oppidatim, five per fingulas civitates conftituat , ut 
ego ( inquit ) tibi in mandatis dedi ; ( @ adisstons reni rin apiotozione, dh è) ci dhratdunr. ) 
Solebar enim ipfe Paulus, ubi per tempus licuit, quum Ecclefias fundaverat, Presbyter: 
illis idoneos preficere, qui ipfarum curam gererent; ut patet ex A. 14. 23. Ubi autem il- 


‘ lud ob temporis anguftias praltare non potuit, aliis id negotii demandabat; ut hic Tito in ‘ 


Kcclefia Cretenli, & Timotheo alibi, in Ecclefia ( ut videtur ) Ephefina, 1772. 3.14.15. 
Non autem ipfis Ecclefiis reliquit, ut fibi ipfis ad libitum de ‘Paftoribus providerent ; par- 
tim quod non tanto negotio pares eflent; nonenimcuilibet è plebe eas fuppetere dotes 
(ut de Gratiis nihil dicam ) credendum eft, que tam gravi, tamque arduo negotio fuffici+ 
ant; partim quod illi negligentius forfan rem curaturi, parum ellént folliciti, vel qualem 
haberent, veletiam an haberent Paftorem, ( quod & hodierna apud noftrates experientia 

lus fatis comprobat. ) Sed prefertim, ideo, quod ad populi munus neutiquam fpeétet Mini- 
fece Eraogrli conflituere, fed à Deo miffos acceptare. A Deo, inquam, wmi/fos.  Quan- 
uam enim nunc dierum de Miniftrorum vocazione ( è Populo feilicet ) glifcunt controver- 
fe; in facra tamen pagina de Zocatione (è populo ) ne verbum quidem, fed de, Mi/fione 
(ad populum) totus inftituitur fermo. Stcas mifit me Pater, fic ego mitto vos Joh. 20.21. 
Joh. 17. 18. & Mat 28. 18, 19. Dara ef mibi omnis pre incal, © in terra; profeti 
ergo docete mmes gentes &:c. Sunt verba Chrifti Apoftolos mittentis : Non autem dicit, Si- 
cut mundus vocavit me, ita mundus vocat vos ; vel, Vocant vos omnes gentes, profe ergo 
omnes gentes docete. Sic Ros. 10. 15. Quomodo predicabunt,nifi.miffi fuerint è at nufquam 
dicitur, Quomodo pradicabunt, nifi vocat fuerint ? puta è populo. Et de Pfeudo-prophe= 
tis conqueritur Deus, Fer.23. 21. Non mifi, inquit, prophetas lia, at ipfî cucurrerunt ; non 
allocutus fium illos, attamen 1pfî prophetarune. Et pariter cap. 14.14. Cap.27.15. CAp. 29. 
verf:8,9. at nufquam conqueritur, quod Populo non vocante prophetaverint ; fed potius 
contrarium ; nempe, renuente populo ron tamen eorum authoritau derogatum eflè ;. Zzek, 
2.4,5. Ego, inquit, maissote ad illos, ut dicas illis, Sic ait Dominus Febova. IMi vero, five 
audiverint, five obftiterint, fcient utcunque prophetam efie in medio corum. 

At vero ( dicat aliquis ) Annon Paulus fe «dicit vocazam Apoffolum, Rom. 1. 1. & alibi, 
Maîa@y xuris dinisoros Ins Xessî, & Zeb. 5.4. merno fibi ipfi affumit bunc Nonorem, nifi qui 
vocatur ; ut idem videantur vocari, atque 775/01. 

Refpondeo, Verum quidem eflè,. neminem fibi hunc honorerf alfumere debere, nifi qui 
vocatur è Deo, ficat Auron ; ( illud enim ibidem fequitur i) & Paulum quidem vocazum 
effe Apoftolum, fed dè siaiualor st, ex voluntate Dei, non hominum; 1 Cor. 1. 1. & 2 Cor. 
1.1, &inda drdedrar iN A dipen; non ab bominibis, negue per homines, fed per Jefum 
Chriftum, &> Deum Patrem ; Gal. 1. 1. atque ad eundem fenfum alibi. Fatcor igitur, 
quoad rem, rantundem elle, è Deo vocari, nempe ad munus fuftipiendum, atque è Deo matti, 
ad munus exequendum : At vero idem omnino elle, è Deo misti, atque è Populo vocari, 

omnino 


229 


2370 


Epiftolè «ad Titum 

otfinino nego. Huic autem ideo fufius aliquantulum infifto, quoniam è paucis obfervatum 
video. Cum interim ex immutata Scriptura phrafi non parum incommodi emerferit, dum 
omnes fere de Miniftri Vocatione diflerunt, quafi à Populo vocetur ; ‘at de Miflione è Deo 
fere altom eft filentium* cum è contra, S.Scriprura de Miflione (nempe è Deo ad Populum) 
multa paflim habet, at de'Vocatione per popuba ne 7} quidem, Nec quidem tam folent 
ovium greges Paftores accerfere, vel advocare, cifque poteftatem conferre ; quam Domini 
potius fuis ovibus Paftores praficere,. qui quidem è Domino, non ab ipfis ov1bus, potelta. 
tem accipiunt. In Paftoram igitur, five Miniftrorum Ecclefiafticorum, conftitutione non 
tam querendum videtur Quis vocavit, quam Quis mifit. Miflio autem eft è Deo, five 
Chrifto, Ecclefiz Domino, qui Miniftris, five legatis fuis, id muneris demandat, non modo 
utEcclefias jam colleftas t, aut viros jam falutariter converfos ulterius inftruant, fed 
ut Ecclelias etiam colligant, & rebelles, five infideles, ad obedientiam fidei adducant, & 
contràdicentibus os obftruant. Eft autem hxc Miffio authoritativa ( qua poteftas minifte- 
rialis confertur ) è Deo, aut Chrifto, vel quidem immediate, . ficut chiù Prophetarum ali. 
quot, & Chrifti temporibus Apoftolorum millio ; vel faltem mediate per cos, quibus hoc 
negotium è Chrifto demandatur, ee ipfius five Dei, five Chrifti vices fubeunt, &quafi 
perfonam fultinent : adeoque ad Verbi Miniftros id negotii pertinet, quos Dei legatos, 
nuncios, sìtorks, appellant Scripture ; quofque ut Dei Nomine nos alloquentes, monentes, 
increpantes, aliaque erga nos munia exequentes, par eft ut agnofcamus; quique nobis in 
Domino prefunt. cia da: 

Quod autem hxc authoritativa Miflio, quam Ordinazioners vulgo dicimus, fit in Ecclefia 
retinenda, quodque per verbi Miniftros praftanda lit, patere poteft, non modo ex ratione 
jam alfignata, ( quia nempe praftanda eft è poteftate fuperiori, que Dei loco fit; juxta il 
ud eb. 5.1,4. Neque /ibr ipfi quifguam fumit bunc honorem, fed qui vocatur è Deo, fi- 
cut Aaron; non ab inferiori , qualis eft grex, cui praeft; praferum cum poteltas. mi- 
nifterialis per Ordinationem collata nonad unum tantummodo gregem peculiarem, fed & 
ad alios, prout res tulerit, extenditur; &quidem mutato grege non tamen iteranda fit Or- 
dinatio: ) Verumetiam Apoftolicorum temporum exemplis ulterius liquet, 47. 13. 1,2,3» 
A&#.14.23. 1 Tim. 4.14. 2 Tim.1.6. Tit. 1. 5. &c. 1Tim.3. per totum 17iîm. 5.22. 
Et quiceni A#. 6. ubi de Diaconisagitur, non qui Ecclelia prefint, ut Presbyteri, fed fub- 


. ferviant; quanquam Apoltolis vifum fit populo permittere, ut de idoneis viris fibi profpi- 


ciant, quos Apoftolis fifterent ipfi ( ne forfan in re pecuniaria finiftram aliquam de Apoltolis 
fufpicionem conciperent ) non tamen authoritativam muneris collationem populo permit- 
tebant, fed penes fe retinebant, verfi 3. Sheblasdi evdpas ig cur ialà, exguirite è vobis viros 
feptem &pc. îc xsrusioante, quos Nos praficiamus huic negotto; quod & deinceps faftum eft, 
verf. 6. Sed & idem urgere licet ab iplius Chrifti exemplo, qui &ipfe è Deo miffuselt, & 
fuos etiam ipfe mifit, ut pater Z7e6. 5.4, 5. Mar. 10. 1. Marc. 3. 14,15. Luc. 9. 1,2 
Luc. 10. 1,2. Mat.28. 18, 19. Marc. 16.15. Job. 17). 18. ob. 20. 21. Miflio fiquidem 
ubique fità poteltate fuperiore, Dei vices fuftinente, miniftros ad populum five conver- 
tendum; five confirmandum, mittentis. Sed de poreftate miniftros Evangelicos. Ordinandi 
haétenus. us Advocationis ( ut dicitur ) five Parromatus non attingo, ut qua res eft plane 
Civilis, non Ecclefiaftica ; quatenus fcilicet Ordinationi, atque Inftitutioni contradiftin- 
guitur; neque tam poteftatem minifterialem fpeîtat, quam poteftatis exercitium, pro hi, 
& nunc. 

Verum hoc obiter notandum duco ; Titum hic juberi Presbyteros xeri star conftituere, 
five per fingulas urbes ; ut nempe see urbes fuos habeant Presbyteros, five unum, five 
plures, ut opus erat. Adeoque Ecclefiarum, quibus praerant, limites, juxta locorum, five 
turbium, ubi babitabant, cancelloserant, ut videtur, determinati; prout apud nos Ecclefia 
Parochiales. Non enim probabile videtur, in Ecclefiis Cretenfibus, aut etiam primitivis 
aliis, ex variis Urbibus, vel Oppidis, collefta hinc inde ad libitum membra Ecclefiam unam 
conitituiffe, uni Paftori fubditam, atque ex eifdem Urbibus, vel Oppidis alia aliam fub lio 
Paftore ( intermiftis fcilicet promifcue intra coldem limites diverfarum Ecclefiarum membris) 
fed omnes potius intra eofdem limites Chriftianos ad eandem Ecclefiam, cundemque Palto- 
rem pertinere ; ( nifi forfan alicubi linguarum diverfitas, aut alia aliqua grandioris momenti 
circumftantia aliud nonnunquam fuadear. ) Quod ideo magis inducor ut credam, quoniam 
Ecclefias omnes in Novo Teftamento memoratas vix alio .unquam charaftere vel defigna- 
tas, velab invicem diftinétas reperio, quam per loca ubi habitabant. Quid enim aliud figni- 
ficant, Ecclefia Hierofolymitana, Romana, Corinthiaca, Ephefina, Philippenfis, Coloffenfis, 
Theflalonicenfis, Smyrnenfis, Pergamenfis, Thyatirenlis, Sardenfis, Phuladelphienfis, Lao. 
diceenfis, quam Ecclefias fidelium Hierofolymîs, Rome, Coriathi, Ephefi, Philippis , Co- 
lofle, Thelfalonice, Smyrne , Pergami, Thyatire, Sardibus, Philadelphia, Laodicca, 
commorantium. Et fiquando proni erant fe in partes diftrahere, prouthi uni, ulli alteri 
Paftori favebant, (quod Corinthi videtur quae ) illud à Paulo fevere reprehenfum eft, 
ut ex Epiltolis ad Corinthios liquet. Sed & de his hadtenus. 

Dum autem Tito pracipit Paulus Presbyteros xeri air conftituere, non interim vult, 

I ut 


Espohtio, 


ut wxbila quernliber ad hoc officium coopret, fed viros tanto tio, fi non pares, idoneos fal- 
tem (quantum quidem fieri pollit, quis enim pè zaia ixarte 5) Presbyrer autem, vel Epifcopus, 
( promifcue enim & hic & alibi.ufurpantur voces ille, prefertim 42. 20. 17, 28. Et qui 
memorantur Epifcopi P64/ 1.1. non alu videntur efle, quam Presbyteri : Erat enim Philippi 
Urbs non adeo magna; fi plurium parochiarum, falrem non plurium Dicecefium capax, ) 
qualis effe debeat in fequentibus oftendit Paulus. Que autem poftulat,in duas claffes videntur 
diftribuenda, nempe quedam ipfius perfonam fpettant, ve7/.6,7,8. Ei n Rir driparor, figuis 
et inculpatus, vita proba, moribus honeftis ; puis queanàs drîp, wmzss wxworis vir, five etiam 
untus malieris ; quod ego non tam contra fecundas nuptias dici arbitror ( quod aliquibus 
vifum eit ) quam contra polygamiam, five etam concubinatum, rive ixer aisi Aberos ha- 
bens fideles, Chriltianam fidem amplexos ; pù ir agmeyieia dowrias non luxus crimini obmoxìos; 
» quod rion tantunî de ebrietate intelligo, fed ut ne bibaccs fint, vel edaces, epulis puta & 
compotationibus frequentes, quanquam & mente & pedibus interim confiftere valeant ; fed 
addit, 4à drvrirula, us ne refraftarii po five mmiorigeri ; multum enim conducit fame & 
reputationi Paftoris, fi & fe & fuos bene moratos efle curet. AA Saimoror drtyrar 7) de 
Sue oluorbuor, Oportet enim Epifcopum inculpatum effe, ut Dei difpenfatorem, puta, qui Dei 
dona difpenfet, & res divinas adminiftret, & domo Dei prefit ; (è add» mon pertimacem, 
non fibi pertinaciter placentem ; wà igyinors now sracundum ; iratum eflè licet, ubi res poftu= 
lat, at non iracundum effe, five ire deditum ; pu migonor, non vimofuni five vino deditum, 
multo minus vel ebriofum, vel etiam ebrium ; pd aanerl4, non percufforem, fed pacificum 
potius ; gù airyesrSi, mon tu pem quaStum facientem 1 dà giitror, fed bofpitalem, wi- 
Adzabor, bonorum amantem, qui & bona, & bonos amat; csggora, fobrium, temperantem, qui 
etuam in rebus licitis utendis modum fervat, & mediocritatem ; Sixgaor, ju/fma, in rebus, 
puta, que pertinent ad hominem;ia», fanturzzin rebus qua ad Deum; tyaperò conzinentem. At- 
que hc Paltorem fpeîtant, ut Virum bonum: Qux quidem omnia, ut fingulis Chriftianis 
inefiè debeant, ita Miniftris prefertim. Verum ca figillatim ulterius profequi non vacat; 
ob temporis anguftias, 
Alia funt, que eundem fpeltant, ut bonum Paftorem, que nempe immediatius 
fpe@tane munus ipfum paftorale ; verf. 9. ut nempe fit drlinitor si nerd slò Dda 
xluò mist be, tenax fidelis illius prna qui ad doltrinam facit; nempe ut nec à, ve- 
ritate declinet ipfe, nec inde ab aliis divelli polit; fed ut veram doétrinam amplettatur, 
eique firmiter adhareat.  Atque hoc quidem ob duplicem finem, ira Suvaris È mesigiiir ir 
dii Aidusraria 75 Cyiaurtom. 2 ris drrinbgormas biygeo, ut potis fit dy exbortari dolfrina fana, & 
contradicentes comuincere: iorum quidem primum ad Theologiam Praflicam, & Concio- 
nes ad populum prafertim fpe&tat, aut ctiam ubi alias vel hortatione, vel monitione opus 
fit; satiro ad Polemicam videtur magis pertinere, ui nempe valeat, tamì que verà {unt 
detendere, & propugnare, quam oppugnare qua falfa funt, & folide refellere ;' queque vel 
fan doétrina vel pietatis efficacia funt adverfa, è populo fubmovere; ne ovdS dra 
aftutia & fraude de via veritatis incauti recedant, atque erroribus obruantur. : 
Et quidem omnino' optandum eflet, ut &qui nunc dierum Minifterio. Evangelico fefe 
+ addicunt, tantique momenti onus fufcipiunt, utrumque illud munus ad {e fpeRare fciant; 
neque ita fe illorum uni applicent, ‘ut religuum plane negligamr; atque illud fibi negotit 
cqmmiflum efle ferio pgrpendant, non modo ut gregem fuz fidei commiflum fana dottrina 
pafcant, fed & contra lupos defendant. Adeoque nec ita fe totos controverfiis implicent, ut 
anterim fanam doétrinam negligant, qua populus ad veram fidem, & refipifcentiam excite- 
tur, vitanque Deo dignam & preceptis Evangelicis conformem; quod quidem non paucis 
exclero, eifque neque malis, neque indoétis folebar ante aliguot annos. vitio verti : Nec 
tamen ex adverfo; hortationibus & concionibus ad populum ita fe totos dedant, ut interim 
de folida eruditione parum fint folliciti, atque'abltrufiores Theologig apices vel ipfi plane 
non intelligant, vel faltem defendendo non fint, dir di tar dai rr Byez ITllud 
tius fuaderem, ut utrumque fui muneris efle perfentifcant, utrique fe junAim applicen 
ira Suuaroì da x) magguarir è ty Îidamarig Ti iviamton rupi ris dilatyorlar tatygen' adeoque È 
probatos Deo fiStant operarios, qui non erubefcant. . i 
Ex quidem in hunc finem, autor eflém iis qui apud nos ad ftudia Theologica aluntur, 
ut hanc, quam habent oblatam anfam avide arripiant, & ampleétantur; dum vires, annique 
finunt, dum quod aliis negatum eft, ipfi fruunturetio ; dumcuris paftoralibus, & perpetuis 
de grege vigili nondum implicantur, {tudiis incumbant ftrenue, Theologica veritate fe 
mitus imbuant, abftrufos apices difeutiant, fontes ipfos adeant (puderet enim virum 
heologum facre fcripure textum, five Grecum, five Hebraicum, ne legere quidem poll, 
nedum intelligere;) neque fumma tantum hinc inde carpere contenti,fundum ipfum inquirant, 
ut firma habeane fundamenta quibus qua fuperinftruéta funt futfulciantur ; penu denique ha 
beant Theologicum adeo ,numeris omnibus inftruîtum, ut inde, boni inflar patris-familias, 
depromant, prout deinceps opus fuerit, & vetera, & nova. . 
Sed de qualificatione Paftoris haftenus. i tasto 
Verfa 10, & feq. fubjungit caufam Paulus, cur. necefîè. fij ut Minifter Evangelicus = 
: voli i fi 


i 


‘231 


232 Epiftole ad Titum 


I fit inftra@us: sisi ro n) drei, eratoniai, ) ggsrarinu, pudlrisa ci în cerro. - Malti 
inquit, /unt refraBarii, &rrabraxra, qui non adeo facile aut dottrine Evangelica fe fubjici- 
ent, autetiam fubjici patientur , uemuetza: vanilogui, sprardru fedultores, impoltores, de- 
ceptores mentium, qui bug vaniloquiss fuis & verbis inanibus nil fani continentibus illud 
agunt, ut incautas mentes decipiant, eifî ue imponant, atque fuis .irretiant dolis, & tum 

quidem maxime, quum fpeciem pietatis fingunt ( neque enim ullus eft lupus infeftior, unde 

‘majora mala gregi metuantur, quam qui ovina pelle indutus eft, neque alibi magis è tene- 

brarum principe metuendum videtur, quam ubi fe fingit Angelum lucis ) atque inter hos 

quidem illi, quos difertius, & nominaum perftringit, dunt ci èx aeeropias, qui funt ex circum- 
cifione, illi nempe five Judzi, five Judarzantes, qui neceflitatem circumcifionis , legifque 

Mofaica obfervande etiam Gentibus fuadere fatagebamt ; quibus Paulus, tam in Is 

quam in Epift. ad Galatas paflim, atque etiam alibi fiepe, fe opponit ftienue. Sed addir 

Paulus, se dii Bsouiten, his nempe refradtariis, vaniloquis, feduîtoribus nece/fe e/?, ut os ob- 

frruatur , cims ines cus drarciren > Aihiecafte & pù dB, along ripe gelem gui totas,' inquit, 

domus fubvertunt, ca docentes qua monoportet, turpis lucrigratia ; nempe ut tenue aliquod 
lucellum fibi comparent, mon curant totas familias fubvertere, ca docendo, qua ipfis for- 
tafle magis placeant, quanquani veritati Evangelica contraria. Cum igitur cum hujufinodi 
viris ri fit negotium, quibus neceflè fit os obftraat, erit etiam neceffe ut & ipfe do- 
&rina fanus fit, & contradicentes valeat refellere. i 
uod autem cum ejufmodi ( five Viros five Bruta potius appellare placeat ) Paftori Cre- 
tenfi futurum eflèt negotium, Argumento ad homines fatis valido comprobat Paulus. verfa 

12, dirt ns ii abit 1drey sir respiri, dixit quidam ex ipfis proprius ipforum Propbeta, kjens 

del elzu, nerd dela, zasisis deyal Cretenfes femper mendaces, male fera, ventres pigri ; nifi 
tius, quod nonnullis placet, 3estpis diga pro zastes udeye dicatur, carminis gratia, atque 
oc quidem divifim pro zeselzama, quod deZuones fignificat, feu comedones ftrenuos, è 

*pdzzo five pagzairo infanio. Quis autem fuerit Epimenidesille, cujus haec funt verba, quan- 

tique apud fuos habitus, & quare Propheta diétus, difcere poffumus ex Cicerone, Laertio, 

Plutarcho, & aliis, quos citant Interpretes ad locum. 

An vero folis Ecclefiis Cretenfibus, aut illis tantum temporibus peculiares erant hujuf- 
modi homunciones, aut etiam aliis Ecclefiis, aliifque temporibus communes ? Omnino aliis 
tam Eccleliis, quam temporibus communes efle cenfendi funt, quanquam de Cretenfibus hic 
fpeciatim inftieritur fermo. Que enim hic ad Titum de Cretenfibus habet Paulus, cadem 

e de Ephefiis haberad Presbyteros Ephefinos 4. 20. 28. &c. Arfendite, inquit, vobis 
ipfisy &y toti i, @c. Ego enim illud fcio, lupes graves, mon parcentes gregi, ingréffuros 
effe in vos po pi Li meum; È ex vobis ipfisexorituros, qui lequantur perverfa, ut di- 
Scipulos poft fe abftrabant. Quibus paria occurrunt aliquoties in Epiftolis ad Timotheum, 
& alibi. Et ne de illis tantum temporibus intelligenda videantur; eadem futuris etiam 
temporibus - ex{peCanda ex profeflo dicitur 2 7?mz. 3. continuis oéto verfibus primoribus; 
Nempe, futurum efe, ut extremis temporibus inflent tempora molefta, ( five periculofa. ) 
Erunt enim bomines fui amantes, avari, gloriofî, fuperbi, maledici, parentibus immorigeri, 
ingrati, propbani, Charitatis expertes, nefcii feederis, calumniatores, intemperantes, immi. * 
tes, minime amantes bonorum, Proditores , precipites, inflati, woluptatum amantes potius 

n amantes Dei, Fabentes formam pietatis, Ted qui vim ejua, abnegarunt, iffos igigur 
averfare: Ex his quidem funt qui irrepunt in familias, &' captivas ducunt mulierculas, cu- 

latas peccatis, alfas cupiditatibus variis, Semper difcentes, fed que nunquam ad cognizio- 
nem veritatis ire poffint. Suemadmodum antem Fannes , & Fambres reftiterune 

Mofî, ita & bi refsfiunt veritati, bomines mente corrupti, rejefane: circa fidem. 

Sed & alia hifce gemina occurrunt 2 Per. 2. & Epift. Jude, & alibi. Ur dubium non fit 
cadem & in omnibus Ecclefiis, omnibufque temporibus exfpe&tanda: adeoque non Creten- 
fibus folum, fed omnibus ubivis gentium Paftoribus id muneris incumbere.- Sed de Paftori- 
bus ordinandis ha&tenus. : i 

Que fequuntur ad 'Titum monita funt de peculiari fua, pe gaudebat , funAione ex. 
fequenda. Quznam autemea fuerit, fiqueratur ; paucis illud exfequar. Fuiffè quidem 
Titum Verbi Miniftram; nemo eft qui dubitet; de gradu Minifterii, quem fuftinebat, 
fola Quaftio eft. Apoftolis autem inferiorem fuiffè, atque ordinariis interim paftoribus fu- 
periorem, videtur etiam in confeflò effè, - variis & ab hac Epiftola, & aliunde ‘defumptis ar- 
gumentis id fuadentibus.' Eodem etiam. Timotheum atque Titum munere defun&os elle, 
extra dubium poni videtur, cum eadem fere fint precepta, qua & hicad Titum, & ad Ti- 
motheum alibi, in mandatis dantur, de munere exfequendo. Timotheum autem Evange- 
liftam fuiflè conftat ex 2 Tim. 4. s. At tu vigila in omnibus, perfer injurias, opus perage 
Pensi, Monifferit tui plenam fidem facito. Evangeliftam igitur & Titum fill nea 
eft cur dubitemus : adeoque inferiorem Apottolis; Paftoribus autem ordinariis fuperiorem 
ut patetex Zpb. 4. 11. Quod quidem munus in Ecclefiis, utpote extraordinarium, fimu 
cum Apoftolatu defiifle, plerifque eft in confeflo. : 

De munere autem ilthec exfequendo, quantum ad res Ecclefiafticas difponendas,& con- 

i ftituendos 


i Èsxpofitio.: . 
ftituendos xgnt air Presbyteros, jam ditum eftin fuperioribus. De Verbi autem Mini- 
fterio è fe perficiendo in fequentibus agitur. A ° È 
» Quales erant Cretenfes, quibufeum illi res erat, ex Epimenidis teftimonio jam audivi- 
mus: quod quidem non modo ad homines validum eft argumentum, fed & reapfe verum eft 
teftimonium, ipfo Paulo contirmante ver/. 13. TeSZimoninm hoc verum eft. Et propterea 


non palpandi funt, five adulandi, fed fèvere atque rigide traétandi; “ut eo nomine moner 


Paulus, dì èr alziar iryge eòris vaoriuas, fevere, (rigide, pracife,) cos redargue ut ani fint in fide. 
Perverfiquippe hominum mores rigidam magis traîtàvionem poftolant; prout dici folet, 
‘intemperans ager crudelem facit medicum. Quod & Solomon monet, Prov. 26.4,5. Re 
Jpond Rolo lecundum ftultitiam ejus, ita pempe ur ftultitia ejus poltulat, ne /i£ fa in 
oculis fuis; Non autem refponde folido fecundum flultitiam ejus, puta ftolide, prout ille 
ftolide loquitur, me #4 guogne adequeris ci. Adeoque ubi cum Cretenfibus res eft, non qui- 


dem Cretizandum eft cum Cretenfibus, ut ipfis afimulemur ; fed ita traétandi funt Creten- < 


fes, prout Cretenfes traîtari par eft, adeogue libere & fine fico redarguendi. Sicut ubi 
gangrenam, aut inveteratum ulcus CadacBirosgna, non molli catiplafmate, fed ferro & 
Igne opus ell LA . 

Sed quorfum he tendit Cretenfium fevera reprehenfio ? Nempe #2 fari fint im fide, iva 
syialrwstr i 75 miss, non ut pridem &eriraila, &eprarini» contumaces & feduBores; fd & 
sipli doétrine Evangelica fe fubmittant, nec alios deerpiant, vel inde feduttum eant: verum 
infuper, ut qui prius perscatya vamilogui, vanis puta Judxorum fabulis nimium intenti, & 
humanis traditionibus nimis addiéli, quales erant illie de ciborum deledtu, aliaque partim 
ex Lege Mofaica, que jam erat anuguata, partim ex fuperadditis Seniorum preceptis, do- 
&rine ; unde mil fani, aut folidi, ad feriam & fobriam pietatem conducens exfpettandum 


erat; jam tandem difcant fèrio fapere pai aesotzoriis Iuduinoîs piSvs, ne irrordis dripdiror dini 


speortiau ru) dridear, non altendentes Fudaicis fabalis, dy doftrinis hominum averfantiuna 


veritatem. Quicquid enim in contrarium oggantiant ifti fudaici Magiftri, de rerum aliqui- 
rum puritate ‘fiveimpuritate, quali in Ciborum deleétà nefcio quid Religionis locandim 
efièt; certe rdila 80 26d4d xgduesis, omnia quidem pura funt puris ; 7vis $ pejuarudios n) deri 


sos liv aglacir, drà puepiar?) siii ngi È vis, ng i cwwsidims, pollutis autem @> non credentibus - 


* nibil eft purum, fed polluta eft corum & mens, & confirentia; adcoque rion tam de Cibo- 
rum puritate five Impuritate esterna folliciti etient,, quam de interna mentis & confcien- 
tie puritate: quique fucus faciunt, queta hominibus haberi vellent pra alusgeligiofi, 
mibilo tamen funt Deo accepuores, ummodo Sid guoeztom cidiran, 7oîs 3 fggoss dpreuiru, PÎ- 
nullol orTis d} diretti, a) ate ar tpyor dyldr dlluua ; Deum profitentur fe fcive, fed fe@is 
megant, utpote abominandi fy rebelles, & ad omne opus bonus rejebtanei. . 

Acque haîtenus de Capite primo diétum cf 





C Ar IL 
«Preleftio Tertia. 


. è . 
Apite fecundo procedit Paulus 'Titum inftituere in Minifterio Evangelico obeundo 
quomodo fe gerat : Et monet quidem, ut tam praecepio quam exemplo aliis documento 
fit, quales eflè debeant. Ut pracepio docea, monet verlu 1, & feqg, 2? 3 adr è pr 
Syiasrion Selumaria, tu vero loguere que decent fanam dolirinam.. Quenara autem ea fpecia- 
um finc, in fequentibus oftendit, ut mox dicetur. De exemplo monet, verfù 7. «tì imm 
gravi» repeabid or niror asd igyar, per omnia teipfum prabens exemplar bonorum operusnt. 

Quienama autem funt ea, qua Titnm monet Paulus pracepto docere? Ea fcilicet, que 
cuique prout vel atas, vel fexus, veletiam vite rato. poftulat, pracipue fint attendenda. 
Nempe, que ad Senes dicenda funt habemus v. 2. qua ad Anusv. 3. unde è ad Adolefcen= 
gularum oflicia sranfit v.4. & Juvenun tandem v. 6. Sgrvorum etiam ofticium explicat 
v.9-. & tandem omnium, prout erant Magiftratibus fubditi, initio Cap. 3. ad alia denique 
precepta, qua adommes promifeue {peRant, . deinceps in codemcapite tranfeundo. 

Senes quod attinet, five viros tate ‘provelliores,monet ver. 2. mstoGiras mpaaivs TÒ, cus, 
aupesras, Syialrormas 75 misen 17 dydrrio 14 Camper. MipioCims quos hicappellat, five fencs, de fe- 
nioribus setate intelligo, non fenioribus munere, pantilando nt'da potius appellare folet: quod 
ideo magis dicendum. videtur propter cam, que fequitur, Juniorum mentionem. Vult au 
term fenes negariss 7Î), fobrios ; el enima chrietas in quocunque turpe vitium, in fenioritms 
autem turpillimum; vino quidem ad falutem uti omnino licitum eft, non ad ebrietatem : 
Vultinfuper.ut Got Zire) graves; venerandi, utab iis nempeabitincant, qua Juvenilem le- 
vitatem fapifint : Sintitem Xepporss, quod five. de Prudentia, five Temperantia intelligatur, 
mon-multum refert; utraque enim, ut & alios, ita e prafertim decer, Vuole vai 
- > "1a ing 


234 


Epiftole ad Titum 


. fint Syiabrornie Falcon #9 did, 25 amp utfani fint & fide, & charitate, & tolerantia. 


Vof.s. 


Vaf.6. 


Vofr. 


Vaf. 8. 


Sanitatem in fide intelligo, de dottrina fana five incorrupta, prout erroribus, & harefibus' 
opponitur ; fanitatem in charitate, & tolerantia, de finceritate, que fimulationi, & hypo- 
crifì opponitur, ut amor fit è&rnmiello» ut Rory. 12. g. Anusautem, five feniores faeminas, 


capiotrides, vultefle èr udlanipuan isesapintis, ita ornatas, ut fanimoniam deceat, non habitu 


meretricio, aut impudicis veftibus, aut etiam qua juvenilem levitatem fapiant indutas, fed 
ux mofum gravitati, viteque fanétimonie magis conveniunt.  Addit pù Salta, non ca- 
lummiatrices, qua vox & de feeminis ufurpatur 1 Tim. 3. 11. Quanquam enim vox Adler 
folear rar izoyl de cacodemone intelligi, qui & è rarizoess #40 dftngsir appellatur Apo. 12. 10, 
ut qui fratres accufet, & calummietur; haber tamen & hic & alibi molliorem fenfum, & 
apud facros cgil perno & apud prophanos pallim. Atque hoc fenfu funt qui ex- 
ponunt vocem illam . 4.27. 1 Tim. 3.6. & forfan alibi. Sed progredior, wi cre 7024 
dSrwpdtas, son vino multo addiffas ; quam turpe enim fit fpeftaculum mulierem, & prafer- 
tim verulam, ebriam eflè, nedum ebrietati deditam, nemo elt qui nefcit. Vult denique ur 
fint odiana boneftatis Magifra, ut nemp&®tam exemplo, quam diftis, alias docean, 
& prafertim adolefcentulas five foeminas juniores; adquarum officia proximis verbis de- 
labitur Apoftolus; ira cupgrritori rds ria, ut juniores faminas, fapere doccant, andrSpis TÒ), 
perire, (& maritorura, © liberorum amantes, cupesras, modeftas, tyràs, caffas, cxkpss demi 
manerites, non vagas; rerumque domefticarum fub quovis pretextu negligentes, non etug” 
uorblas rds cizias, vt ille 1 Tara. sg. 15. Prov. n. 12. fed &"dzadds, Bomas, virtutibus ornatas; 
è denique veromsomubias dis ISiois didpda Vtris fuis obtemperantes, & obfequentes. ‘ Atque 
hec fant, qua juniores foeminas curare vult Apoftolus, & quidem è fenioribus edoceri. 

Verf. 6. Juvenesfive adolefcentulos, vel etiam viros juniores, hortandos vult, ut tempe- 
ranter, modefte, fobrie fe gerant, qs riaripus dralzus mdardhe: copesrer.  /Eftus enim juvenilis 
difticilius mediocritatem tenet ; quod volunt.juvenes, valde volunt; adeoque ad fobrieta- 
tem, modeltiam, & moderationem obfervandam co magis hortandi funt. 

Ubi autem hee dixiffer Paz/as,fubjungit ftatim v.7.ad Titum peculiare monitum; ut nempe 
ali:s ipfe exemplo fit, i arma aisurir mupizbvG: rimor xartr igam, per ommia teipfum pra- 
bins exemplar' bonorum operum: qua ideo torfan immediate fubjunguntur eis qua de juve . 
num officio diéta fuerant, quia & 7i/ws, ut videtur, juvenis erat; quanquam non modo ur 
juvenis juvenibus, fed & ut Paftor P’opw/ exemplo elle deber, Speciatim monet, ut è 77 
dì dolfrina fua exhibeat Tirus èajegBeetar integritatera, cvurbrile, gravitaten, dndag- 
dar finceritatem, igor id, duurdi’yvasor, fermonem fanum, & inculpabilem, qui condemnari 
non pollit; Que hoc argumento urget Pawlus, irai è èvarmias îrrpari» pubìr iper ati fur 
‘nbyen pairar, ut qui ex adverfo eft, erubefcat, nibil habens de vobis dicat mali: Quod 
argumentom five ad ea qua immediate preceflerant, & Titum diredte fpettant, referatur, 
five ad ea omnia jam' inde è Capitis initio qua ad omnes five fenes five juvenes utriufque 
fexus diriguntur, non magni intereft : Sicutenim Chriftianos omnes cujufcunque vel fexus, 


*. vel ztatis, aut etiam conditionis, cportet eo magis fibi cavere, ne adverfarius anfam arri» 


Vofg. 


Paf.io. 


iat &cos ipfos, &eam quam profitentur Religionem, calumniandi ; ita pra cateris Pa- 
fiore in quos intentius figuntur obfervantium oculi, & quorum lapfus graviori fcandalo 
elle folent. s ‘ Ò 

FVerfu 9. Ad fervos accedit, Vult fiquidem ut fervos Sass moneat Titus Sio Stertraze 
xarrionidu, st fuis dominis fefe fubjiciant, nen®rebelles fint, non contumaces ; fed ir siam 
odagisus Ti) in ommibus placentes.e/fe vult, 1n omnibus ( nempe, quatenus jus fafque ) ita fe 
gerere, ut qui placere ftudeant, gratofque atque acceptos« quantum pollint ) fe prabere'; 
pò dyrineyontas, mori refponfatores, quod non raro fervorum crimen eft; w not; mon fu- 
races, vel ( molliori vocabulo ) non intervertentes quicquam, aut peculantes, nempe ut 
non è dominis fibi quicquam-furripiant clanculum, aut furtim ufurpent ; dd aisv niro 
inSearobpes dzadlò, fed omnem bonam fidem offendentes, nempe in omnibus bona fide, hoc 
eft, fideliter, agant: Nam &Îe: apud Grecos, ficut Figes apud Latinos, non raro fide4- 
fatem innuit.  Atquehic etiam, idem, quod prius, argumentum fubjungit, ira rLò Sdeng- 
sar ri camip@y duty Sii rogue vata ut doétrinam  Servatoris noftri Der ( Chriftum intelli- 

it ). orment in omnibus, nempeest profeflionem fuam ornent, & bonis moribus commen- 

nt. . 

Ea vero qù cwripgr nua ds, & hic & dliquoties alibi de Chrifto intellienda effe non di- 
bito ; quanquam Grotius tantum de Deo Patre intelligenda contendit :. deo nempe, ne Di- 
vinitaus quidpiam Chrifto tribuatur. Id enim & hic, & alibi fiepe, fedulo curat; x 
textus ita exponatur, ut. videatur Chrifto afcribere deitatem; & propterea omni arte-& 
dio conatur, ut qua eo fpeftare videntur, alio divertantur. Quod idem artificium- etiam 
adhibet ubi, de Juftificatione per fidem , quicquam occutrit; nempe vel ita cen gt 
loca iftec omnia, ut aliud quid videantur innuere ; vel.fidei vocem ita detorq ‘ur vel 
fignificer nudum affenfum Evangelica do&rine , vel magnificam de Chriftosopinionem , 
vel etiam totam obedientiam Evangelicam fynechdochice includat © mobi/guelfin jauffiziams 
repatari, nihil aliud fit quam rem Deo gratam eflè ;. vel aliis mille modis genuinum fenfum 

corrum 


Expoftio: i 
corrumpendo , ut quidpiam potius innui cenfeatur, quam merita Chrifli fide appribenfa no- 
bis în juftitiam reundi. Quad etiam facit in put de aterna Cie pre: corumi 
Perieveranua, de Redemptione univerfali, aliifque fere omnibus, ubi vel Socinianis, vel 
Arminianis nobifcum elt controverlia : Quod ideo méneo, ut Juniopes faltem, in ipfius 
commehtariis data fumma cautione utantur, ne vir alioqui & dodtillimus, & acutifli- 
mus, inopinato illis imponat, &, non advertentibus, venenum propinet clanculum; dum 
illi nihil mali fufpicantur. Sed hac obiter. : 


235 


. Qua verlibus fequentibus occurrunt argumenta, quanquam recenfitis fervorum officiis vaf1i; 


immediate fubjungantur, cum tamen generalis fint nature, neque illos magis, quam alios 
fpe&ent, ad omnes pariter cujufcunque fortis Chriftianos pertinere cenfenda funt, adcoque 
omnia omnium memorata officia ellicacius fuadenda.  Omnes enim five*fenes, five juve- 
nes; five etiam vini, five foemint ; five liberi, denique five'fervi ; ideo fua quique officia 
praftare debent, quoniam imadm # qdess ri dii è corteo miri drledzar, quoniam, inquam, 
sluzit (five mamifefte apparuit ) Grazia Dei falutaris omnibus ( cujufcunque fortis ) borzi- 
mibus; verfu 11°. Sive enim illud r&71y è19;4705, reteratur ad verbum èrigdr», ut fit fenfus, 
Salutaris Dei gratia, apparuit omnibus (cujufcunque forcis ) bomsinibus; five ad nomen cu- 
the, ut fenius fit, apparzit, live i/luxit gratia Dei, omnibus ( cujufcunque fortis ) Serzini- 
bus falutaris,” perinde omnino eft; live enim illud, five hoc dicatur, manet cadem argu- 
menu vis, & loci fcopus ; nempe quia Gratia Dei, qua folis fere Judzfis antchac vel inno- 
tùit, vel falutaris. erat, jam omnibus cujufcunque gentis, cujufcunque fexus, cujufcunque 
aetatis, cujufcunque denique fortis promifcue porrigitur , fuafque usar virts eyercet; 
Judzorum nempe que olim erant privilegiis etianì ad gentes amphiati$; unde-& omnes pari 
fpe & pari obligatione tenentur doétrinam, Evangelicam ampletti, eaque digni incedere. Pre- 
fertim cum illud poftulet Evangelium, ut verfù fequenti patet, de quo mox dicetur. 
Interim, quoniam Redemptionis, ut loquuntur, wziverfalis patroni, locum hunc arripi- 
‘unt, acfi magnum quid in corum favorem aflerat, cum que d/uxit Der gratia, dicatur culi 
er risi dvbtzus, omnibus. bomsinibus falutegjs, quali propterea dicendum effet, falutem, 
quantum quidem ad Deum attinet, vel Baer: 4 vel faltem fuficienter omnibus oblatam, & 
collatam elle; ipfamque Dei Gravam, quantum in fe, omnibus xqualiter falutarem ellè ; & 
fiquid diferiminis in etteétu contingat, illud ex libero humana voluntatis adtu folum pendere. 
Refpondeo, nil tale velex hoc, velex fimilibus S. Scripture locis colligi poflè. Quod enim 
merita Chrifti tanti fint valoris, ut quoad pretium valeant ad falutem omnibus omnino ho- 
minibus promerendam ; ‘fitque  fufficiens, five Almer, five arriaslegr pro peccatis omnium ; 
nos pentiquam negamus, fed non minus quam illi & affirmamus, & glortamur : Quod au- 
tem, ar hoc non obftante, multi & olim perierunt, & quotidie pereunt, & in pofterum pe- 
rituri funt, falutem reapfe, &quvad effeétum, non confequentes; heque folent noftri, ne- 
que poffunt illi negare., Sed & infuperconcedimus, gratiam hanc falutarem etiam omnibus 
porrigi, five oblatam - elle, ita nempe ut nullus merito conqueri poflit vel f exclufum efle, 
vel fibi non licere oblatam illam Gratiam ampletti ; aut etiam, fi ampleétatur, nulli fibi ufut 


fucuram ;* neminem dicimus exclufum eflè, nemini prohibitum elle ne ample@atur, nullide-. 


nique non profuturum, fi acceptaverit; imo È agg] dicimus ad hoc teneri ex officio, ut 
amplettatur; fecus enim mulli: vitio verti poflit, quod infidelis manferit ; neque ullus infi- 
delitatis poenas lueret, nifi illi preceptum elet uterederet. Et hoc quidem interefle diferi- 
aminis dicimus hominés inter, liget reprobos, atque demones; Daemonibus enim nec impe- 
ratur nec permittitur in Chriftam recumbere, nec fi recumberent, quicyugm illis eflet pro- 
futurum, co quodipfe nec corri maturar fufcepit, neceorum camfam egit (de utrovis enim, 
vel etiam de utroque exponi poteft illud Z7ed. 2. 16. #$ dins dygirar birabdreru, dà arto 

© par@r' AGpadu GmaSdn9),) at & hominum naturam fuftinuit, & humano generi ‘hoc benefi- 
cium promeritus eft, & efficaciter procuravit, ut quicunque illorum per fidem ipfi inclini. 
bat, falutem certo confequatur; quod & omnes tenentur acceptare, & quicunque acceptave- 
zit, non frultra eft, juxta illud toties repetitum Evangelii promifium, Quicungue crediderit, 
falvabitur. Atveroundeillud eveniat, quod, cateris renuentibus, nonnulli ample€tantur, 
‘adeoque & falutem eflicaciter confequantur,dum reliqui pereuntè utrum nempeex mera am- 
plettentium libera voluntate, an ex fpeciali Dei gratia in illos collata, cujus alii participes 
non funt ? ( in quo quidem cardo controverfie vertitur, ) ex hoc loco neutiquam determi- 
natar. Aliunde autem difcimus won zar volenti, negue currenti illud imputandum eflè, guar 
miferanti Deo, qui quidem cujus vult, miferetur, & quem vult indurat, ut patet Rom. 9. 
& alibi: ipfaque via qua in Chriftum recumbitur, Dei Domu eft, Eph. 2.8. Omni 
bus igitur éfticaciter procuravit, #4, fi crederent, fahentur, at non omnibus procuravit, 4 
«redant ad falutem. - l . 

‘At dicetur, Quorfum igitur ea phrafis cwriewr aus drbplrus, alizque ejufmodi; ubi re 
demptio, & falus de mundo, hominibus, peccatoribus indefinite afirmatur, veletiam uni- 
«verfaliter detoto mudo, omnibus hominibus, fi non revera falus omnibus contingat ? 

+ Refpondeo; Rezter ca qua figillatim fingulis illis Scriptura locis reponi poflent ; hec duo 
prefertim reponenda cenfeo. 1. Intelligendas effe phraies illas de omnibus promifcue, non 
1i3 ‘autem 


236 


Epiftole ad Titum 


autem de orinibus univerfalitet famiptis: Nempe,cum prius ca, que ad falutem. fpe&abantz 


foli fere populo Judaîco innowerunt, eique -quafi peculiari privilegio appropriata vide- 
bantur ; jam, fublato quafi muro intergerino, ad omnes promifcue non minus quam Ju 


, ipfos extendantur. Arque hoc fenfit neceflè eft, ut exponantur ( inter alia )loca illa omniaz 


Vaf ia. 


Vul. 13. 


Vel. 14. 


ubi Evangelium omni creature promulgandum eflè , aut etiam Apoftolorum temporibus. 
proitiulganim fuifle, dicitur ; non guod' nemo omnium fit, qui Evangelinm non audiverity 
fed quod omnibus promifcne illud & otferatur, & predicetur ; quia nempe, In Fefa Chri- 
fio neque circumerfio quicquam valet, negue praputium, fed fides per charitatem agens 
Gal. s.6. vel, ut cap. 6. is. megne circumcifio, neque praputium, fed nova creatura; V 
ur adhue plenius cap. 3.28. mon eS# Fudeus, neque Greccus, non eft JServus, neque liber 3 
non et imafculus, ac feminia ; omnes enim vos unus eftis in Chrifto Fefa; omnibus quippe 
cujufcunque gentis, cajufcanque fexus, cujufcunque fortis, promifcue & otferuntur, & cons 
feruntur promiflà Évangelica, nulla vel gentis, vel fexos; vel fortis ratione habita ; quane 
quam interim non fingulis cu]ufcunque gentis hominibus. - Arque hoc eft,. quod dici folety 
non fingulis generi, fed generibus fingubram. . sa 
è. Ubi de omnium falute vel redetptione verba fiafta funt, aut que tantundem fonantj 
intelligenda funt de falute omnibus oblatà in Evangelii pradicationeynon de falute in omnes 
collata, ant etiam dingibus'intentione, vel decreto divino; deltinata. Et fighando de fa- 
lute, vel mifericordia collata five per Chriftam five per fidemdicarur, intelligendum ef 
cum debita reftriétione pro fubje&a materia; omnes, nempe qui falutem obtinent, per Chri 
ftum obtinent : item omnes, nempé qui juftificannir, per fidem juftificantur ; aliaque {&- 
milia : Ubi non 3 ja/fifficati, fed è per fidem, At revera pradicatum in propofitione : Nempe; 
ut propofitio illa Ones per fidemi juftificantur, tantundem valeat, atque Orsniuna juStfi= 
catto e ‘fideitt.* Prout fiquisin alia materia diceret, Neminem mortalium vel oculis au 
dire, vel auribus videre, fed omnes audire auribus, atque oculis videre ; verum quidem ille 
diceret, mon quidem quod nemo omnium vel furdus fit, velcecus, fed quoniam omnes, qui * 
vident, vident oculis ; atque omnes, qui audiunt, auribts audiunt. Sic omnes per-fidem 
juititicantur, omnes per Chriftum falvantur, hoc eft, omnes, qui juftificantur, juitificantur 
per fidem ; omnes, qui falvantur, falvantur per Chriftum. Sic Deur..24-16. Ne morte af- 
ficiuntor patres pro filtis, nec filii morte afficiuntor pro Pàtribus; fed quifgue proprer peccatuna, 
Jun alfine: morte; non quod unufquifque fit morte pleétendus, fed omnos, puta qui 
morte aftictuntar, morte afficiantor pro fuo quifque pedcato, non pro alieno. Sic Rem 11.32. 
Conclufit Deus omnes în infidelitate five contumacia, ut mifertatur omnium; ut nempe omni» 
uni, puta quos dimittit, gratuita miferatione dimittat; quippe cum peccato omines inclufi fint, 
nemo inde liberari poltit citra mifericordiam ; quod aa jufta fatisconfequentia infertur : 
fiquis autem inferret, Cum omnes in contumacia conclufi fiùt, omnes igitur liberandos efle, fe- 
quela effet infirma : Quod quidem ipfum (ne de Apoftoli fcopo dubitemus) explicatius paulo 
abi codemt alibi effertur, Ga/3.22. cusimaeow s ypepì adrra reò duapriar,-conclufit fcriptura omnia 
{ vl, omnem ) fub peccato, nt proîiffio ex fide Fefi Chriffi daretur Credentibus. Sed de his 
altenus. st ; 
Progreditur Pawles v. 12. Omnes cujufeunque fortis homines ad fua cujufque officia 
reftanda excitare, non modo quod falutaris Dei gratiz omnibus'promifcue cujufque fortis 
minibus illuxerit; fed etiam quod ea hoc ipfum è nobis poftulet, raSeem suds, ina dpr 
cidpi Thè ‘Roller; È rds nobguirgt dinipuias, cupesras, noi Singlag, » cvoios Chow inn yuli cicoria 
erudiens nos, atp abnegata impietate, > mandanis cupiditatibus, ( fobrie,five ) fapienter, & 
juste, & pie vivaritas in prefenti fecuo. "Ev nd vus aiéni illud elt, quod Rabbini dicunt 
rettrà oyy2 ficut & Seculum futurum vocant meant de quo ftatim Apoftolus 
v. 83. asotatri P pargelar insidà exfpefantes beatam illam fpems : ubi fpes ponitur fi 
echdochice pro re fperata, ficut.& alibi: paflim affeftionum nomina pro ipfarum objettis: 
Sed fubjungit, 3 #ipdretar P Sfar ci puezdae di, Dr iui Ins Keisi, Vo illefirem illum ad 
ventum glovia (hoc eft, gloriofam ) «Magni illias Dei & Servatoris noftri Jefu Chrifti: 
Ubi notare licet eximium Chrifti titulum, & Divinitatis argumentum, ‘o8 pidru Sti cart 
€O' fnsr, qua de codem Jefti Chrifto dita eflè, & ron dividenda, ( ut neînpe alius è 5as 
Sas dictusfit, alins è cerà Hu» Ins Xessis quod volunt aliqui, ) inde patet, partim quod 
idem articùlus utrumque indicet, si preda Sit 3) owriese fur, non repetito àrticulo ri diî 4 
7 curi, quod faciendum effet, fi de diverfis perfonis intelligendumì forer; partim eriam 
propter illum, qui dicitur, g/oriofem adventum, quando nempe Chiiftus in fine feculi ad- 
veniet mundunì judicaturus; qui quidem adventas Chriffi pallim.ar vero ubi dicatur adventes 
Dei patris, à Chrifto puta diftintti, nufquam occurrit. -Eft igitur Brdvea + Nas ri peparie 
Bri 4 comes ius Ino Xesst, gloriofus adventus Jefu Chrifti, qui & Deus ille magnas cf, 
È Jervator nofter : Quippe gni (ut fequitur v. 14. ) femetipfum pro nobis dedit, ut redime- 
ret mos ab ommi ‘iniguitate, © purificaret fibi pecularem, fudiofum bonorum ope 
ram ; ‘e idritay baterdr del Str, iva rp) sus (jofto nimirum airso@five rederbprionis pre- 
tio fotato, ) darà sirrs dreidar, apt ice di&um intelligo : @ssueimn isvri as 
deitrnr, Gul nirir toyer, qua de Santtificatione & nov: vite ftudio intelligenda funt. 
Tandera, 


Expoftio. 237 
Tandem, hoc Epiphonemate capitulum hoc concludit Paulus, Taùra ada r) mega Vafi 19. 
ù Targa Wi rdons Firrayfis, Mudiis ve ugrapesreim, Flec lquere, & exhortare, & argue cum. 
omni imperio : Nemo te defpicatui habeat. 





Cap. TIL 


. 
Apite 3°. (quod fummatim expediam ) varia fubjungit Paulus pracepta Univerfalia, yafr.: 
C pi ad Ai pertineant: ‘Taaulurizui avrìs fuggere ipfîs; vel in memoriam inculca, evade da 
«neto, dexeis, 1) iterics vaortonti, stop ren ac poteftatibus fefe fubjicere, fponte nempe, 
non coatte ; è wedipyer dbremperare, debitam obedientiam preftare, «eis suv tp7or dradr ini 
poss TO, adomne opus bontum paratos effe : Atque infuper paNva Araopauîir, nemini maledicere, yaf. 3, 
nulliusfamam ladere, neminem conviciis afficere ; dudys 7), d pugnis immunes; Bruaiis, ì 
«quos, ®quanimes, ingenuos, ita .nempe traflantes alios, qualiter ab illis traftari vellent; 
atony itemrvubiius rpabrila mes marape pria omnem exbibentes lenitatem \erga quefvis bomi- Var: 
mes ; quod hoc argumento urgetur, quoniam & nos ipli aliquando fic fuimus conftituti, ut‘ 
qui opus habuimus fic traftari, SAv3dp more) iuéis drama), derdris, rAarosibus Sri adv 
puicus, d} ASordlis roninau, iv quia, eSorw Afayarlis, suziloù, È puotilis diminus, mam eramus quon- 
dam & nos amentes, vebelles, errantes, fervientes cupiditatibus, ac voluptatibus varits, in 
malitia & invidia degentes, odiofi, alizsalios odio profeguentes ; ca quippe eft corrupta na- 
turz hominis conditio, prout & hine& aliunde paflim manifeftum eft; qua cum & nos non 
minus quam alii mortalium fuerimus impliciti, 2quumeft, ut, conditionis olim noftra me- 
mores, erga alios, qui eadem adhuc' implicantur, mitiores fimus: Prafertim pl inde yoy 4 
non aliter aut evafimus, aut quidem potuimus evadere, quam divina in nos indulgentia, & 
mifericordia gratuita; prout hic ftatim fequitur v. 4. s. 03 # xpistan dò la dre 
gdrn E corripos Fbi Bai dai dpgr F do Singroowiy, dy-iroltond iui, ANA AI Fabri tar iso 
Ruds: Quum autem apparuit fervatoris noftri Dei è ygostres bonitas, benignitas,& spnerdporia 
humanitas, five in homines amor, fervavit mos ; non quidem i igzar # ir Singuoewim , ex ope- Vaf.s. 
ribas juStis (noto Hebraifmo ) five propter opera jufta, gue' fecerimus mos , (utpote Qui 
revera nil tale fecimus, quod hoc mereatur, ) /ed pro mufericordia fua nos fervavit, atque ex 
naturx fordibus eripuit, ut fandtiores evadamus ( nam de fandtificatione videtur hic inftitui 
fermo ) idque 2Jg avpi remifinicias, è diageodoros rerciuelos dxlv, externe quidem per /avacrune 
regenerationis, Baptifmum feilicet, quod regenerationis five novi partus eft Sacramentum, 
atque ( interne ) perrenovazionem Spiritus Santti; (citra quam, externum Baptifinatis la- 
vacrum nil valeret; ) fi nempe illud drarcurdosas avovuzks #yiv ad prapofitionem Sa referri in- 
telligatur : vel, fireferatur ad nomen ast, legendum erit, per /avacrume regenerationis, 
atque renovationis Spiritus-Sanffi. Utrovis enim modo, exponi poteft-illud Sv avrei wra- 
nbaerica, è) drarandaros arobuans dyiu. Nam & Regeneratio, five cetf-adi mp & Spiri 
tus Sandi effufio, Baptifmatis facramento fignificatur. Sed de Spiritu ftaum fubjun- _ 
it, Citizen dp use ravooe Sid iodi Xessi F cories Rui, effudit fuper mos copiofe per val. 6. 
Eefum Chriftum fervatorem noftrum ; Nam & Jefus Chriftus, qui pro nobis catera obtinuit, 
obtinuit etiam è Patre,.ut mittatur Spiritus Sanétus, nobifque copiofe offundatur, & in no- 
bis habitet; non quidem sz, eflentialiter, five unione phyfica {ita nempe ut ex Spiritu 
Sano nobifque unitis tertiumquid refultet, ficut ex naturis, divina & humana, conjun- 
@is fit unus Chriftus ) fed faltem èneyrmzée, puta illuminando , fuadendo, corroborando, 
regenerando, fanétificando, regendo, fuftentando, confolando, variaque in nos conferendò 
dona, aliafque vel in nobis, vel erga nos operationes praftando. Scopus autem, ad quem 
ca qua dita funi, diriguntur, five finis, in quem tendunt, hic eft, fe Shgadiils 75 twin Por 7. 
ade, uesrbuor rdueda ver inmida Los aioriv, ut, juStificati illius gratta, bieredes efficeremur + 
vite eterne ; Deus quippe non modo peccata Credentibus per Chriftum gratis condonat, 
cofque è peena debita’ abfolvit, fed & hreditatem largitury quam nempe fperamus aterham 
vitam. Atque hadtenusv,. 7. 0 
Verfu 8. Pietatis praxin urgendàm dòcet, cui hahc prefationem pramittit, ut quid magni ef.® 
momenti dici intelligatur, msès d abfor, cerzus e/? bic fermo, five fide dignus, de quo dubitan- 
dum non fit, è ati cirar | Bino n alebtaridu © bec volo te affeverare, five vehementer 
urgere, nempe-ira pesililav gar tplor esiti dl rriseurimis di Ut qui Deo crediderant, cu- 
rent bene agendo preire; ut vita nempe fit fidei, quam profitentur, confona. Qux ‘autem yafg. 
fint illa, que fuadet, opera, exponit vu. 9. nempe, gue dona funt, & bominibus utilia, raù- 
rd Sii ri gd, ) dip dipl, non que inutilia, & vana: guopds di Cerionss, dò pariarozion, 
Spes, > pdras rouingi ceiisam, cio) 33 dvapentis, ) pdrasa, flultas autem queftiones, & gencalo- 
gias, © contentiones, ac pugnas legales cohibe ; fant enim inutiles, Pincio Va 
erfua 


238 Epiflole ad Titum Expofitio: 

rafiro. ,Verfu ro. de Hateticis non ferendis monet, ‘Aprmàr iobperor: perì uler, Ò Scorisaa | idiota 
bai Zlereticum borninem poft unam è; alteram commonefalZionem vejice ; Hereticum 
autem illum exiftimo, qui erroribus gravioribus pertinaciter infiftit, neque monitus ab illis 
recedit, prefertim fi poft fe fequaces trahat. . Cur autem hareticus fit rejiciendus, per cen- 

vaf.r. furam puta Ecclefiafticam, v. 1X. innuitur, side in iFiperlu imTO” È uapriirei dr cirogri. 
nello», ut qui noris everfum, five perverfum ef, qui bujufimodi eft, & peccare, ut qui /uopee 
fudicio damnatus eft; innuensutplurimum, non tam ignorantia invincibili er- 
rare; quam pilo fado pacem, &. quidem, data opera, fcientes & volentes feceflum 
à recepta doétrina facere ; ob vanam gloriam, ut nove forfan alicujus fefta duces ha- 
beantur, aut novum quid reliquis incognitum videantur inveniflè ; vel ipfo etiam contra. + 
dicendi ftadio ; vèl turpis fortafle lucri caufa; vel ob aliquid fimile ; quales illi, de quibus 
loquitur Pag/as A&. 20. 30. sarirris dispupubta, loguentes perverfa, ut difcipulos poSt fe abf- 
trabant; & fupra Tir. 1.11. SAticuofhs è ud dei, docentes, que non oportet, turpis lucri gra- 
tia ; ut culpa non tamin intelleftu fita fit, quam in voluntate : quod aipindpzes utplurimum 
contingit. b 

n Verl. 12, 13. de -privatis quibufdam negotiis agit, ira aiuta Afiguir ces, i Toga, 

dai avtSaow Bi ile paia Nixderorury ni Jè zineca maogysudon, quum mifero ad te Artintan, vel 
Tychicum ( forte utqui abfentis Titi negotia curet ) to venire ad me Nicopolin, (urbem 
five Macedonia, five n utrum vero dicendum fit, nop vacat nunedifquirere ) z1a77 i/- 
he decrevi byemare: tant hic aliqui diétum eflî, ixei 1450 decrevi hyemare, non autem 
S& bic ; é Paulum non quidem Nicopoli tune fuufle, dum hac feriberet ( prout haber 
Finygerò ) fed alibi; adeoque dirypagsir tam er; pe quam .aliarum Epiftolarum autoritatem. ele- 
vant, tanquam pofteriori aliquo feculo additarum, non ab ipfis Epiftolarum fcripioribus ; 
nec quidem exdem in omnibus vel exemplaribus, vel verfionibus reperiuntur. 

ref. 13. Zarar è rouxdr n) "Arodà ameditas mesriutor, ira pndir cimis niwn. Zenam Legifperitum, & 
<ipollo, fudiofe deducendos curato, neguid illis defit. Tiesriumeo eft, abiturum aliquem 
amice, vel etiam honorifice dimittere, viaticum,.aliaque qua itineri opus erunt, fuppedi- 
ei quod videtur hic innui,) aut etiam abeuntem deducere, & aliquoufque comutari , 
ut AF 15.3. 

Paf.r4. = Atquehuic monitioni fubjan&a exiftimo ea qua fequuntur. v. 14 serderizaza di cl iud- 
mesi nerd ia mesigadu eis mis direyagioi gptos, iva pù Say dxaprot, difcant autem etiam softri 
( fideles e) bene preire, ad neceffarios ufus, ( quales inter alios erant amica 
receptio, & dimiflio hofpitum, prafertim qui Evangelii pro, caufa itinerantur, ) uf 
son fint fruffus expertes, nempe ut charitatis officia fidem confeguantur. Non placet enim 
quod hic habet Grof:4s, qui locum hunc ita. interpretatur, acfi Paudes innuat fe velle, ur 
Apelles, Tychicus, alique ab eo mifli, figuo in loco refederint, officinam haberent mani- 
bus laborantes in ufus necelfarios, ad viétum puta & veftitum acquirendum, ne aliis oneri 
fint : quum omnia potius in contrarium fpeftare videntur, ut qui ab illo adveniunt prafer- 
timi Evangelii caufà iter faci hofpitio accipiantur, amice trafdentur, & honorifice di- © 
mittantur ; quod & hic & alibi fepius urgetur. 

Wof.rs. Verfù 1g. ultimo, falutationes aliquor fubjungit, ‘Aenigormi cv el per’ dui misle, falutane 
te qui mecum funt omnes. *Acndem vis qnirras ius in mise faluta cos, qui diligunt nos in fide. 
Et tandem Epiftolam concludit ea benedi&ione, qua & nos (enti negotio finem impone- 
mus; # ade pri miley suor. culo. Gratia fit vobifium omnibus. Amen 


e FINIS 


Quaftiones Theologice, 
In Vefperiis Comitiorum agitate; 
Oxon1i, Fult 8. 1654 È 





Refpondente Jon. WALLIS, Pro Gradu Doftoratus — 
in Theologia. 


* Kk 


240 





DI 
è 





An Elegio Divina dependeat ex pravifione liberi 
a&us Creatura? Neg. 


‘CZSTE mifer grefam. Quis te malus impulit &Stus 
S Fara vel ii pinne Dei? di 
Siccime, Velle tunm leges pofuiffe volendi 

Summo poffe Deo, mens malefana putet ? 
Tune voles, qui natus berî, qui cras moriturus, 

terna eterno ‘e vigcla Deo? 
Siccine liber eris? Cali fic jura revelles? 

Liber ut evadas, Impius effe voles? 
Neve erit ipfe Deus hber? Quam feda libido ; 

Ipfe ut fis liber, velle ligare Deum! 
Difce  miler, Qui fis; Fueris qua lege creatus ; 

Quam. fueris nibili ; Quifde vel Efe dedit; ©». ‘ 
Quodgue nibil valeas ( fine Numihe ) velle, fed ipfam 

Et Feciffe bonum, ef, & Voluiffe, Dei. 
Effe volet gratis, fiquem volet- effe beatum ; 

Nec, Voluifle Dei, eft regula Velle suum. 


An poteftas Miniftri Evangelici ad unius tantum Ecclefia particularis membra extenda 


tur? Neg. ù : 
NICUS unius Chriftus cum Pafor Ovilis; dd 
Unius atque unum Corporis ipfe Caput; . i 


Una fibi fponfa, & Domus una fit, unague. Meffis : 
Una hunc Occonomos d> fociaffe pe nt 
Dextro dextra Manus carpo, conjunétus Ocellus 
Dexter utut dextro fitgue fupercilio : . 
» At lateri utrivis profpe?at Ocellus atervis, 
Et manus utrivis neutra negabit opera. 
Efo Miniftow item parti conjunfior uni; x . 
E/t tamen & religuis, pars ca, Corpus idem. 
Myum eft, ut in corpore, fî non 
- Contiguis, Chrifti ferre Minifter opem: ; 
An Fidelium Infantes fint Baptizandi? 47 


UO S capiunt Cali, vetus olim Ecckfia, Chrifti 
Blandior Amplexus, Federa grata Dei : 
Suis putet extorres, mehori fadere, fallos, 
Ut ne vel famuli fymbola prima ferant! 


DI 


° Queftiones 


Ì 








Queftiones in Comitioram Vefperiis, Oxontî, agi- 
tata, Fulit 8. 16 54. Refpondente Jon. WALLIS. 


du EleStio Divina dependest c5 preifine bri alias Creature ? Neg 
<a Pose Mrifri Eonagelici 


datur? Neg. 
. «in Fidelum Iofantes fint Baptizandi? AE 
THESIS 


UM multa fint ( venerandi Patres & Fratres ) que de propoliris is quaftio pibus 
occurrunt dicenda ; neceliè elt ut ca ftriétim cin, ne debitos temporis cam 
cellos tranfgrediar nimis: omnique omifià prafatione rem ipfam ftatim aggrediar. 


Queffio Prima. 


Ad primam Quzftionem quod attinet, Ubi de Z/eione verba facimus. Non illam intel 
igo Zlelfionem temporariam, de qua loquitur Chriftus 7ob. 15.19. Ekgi vos ex mundo, 
ideo vos mundus odit. Neque de Zlefione Angelorum precipue agitur, ( quamquam nec 
ca penitus excludenda fit, ) quorum nempe nonnullos Elos vocar Paulus, 17?%. s. 21. 
alios Reprobos, & peenis deftinatos innuit Judas, Zp. verf: 6. Neque denique de iplius Chri- 
Hi elettione direte inftituitur queftio ; qui tamen Zle@as dicitur Z/ai 42, 1. & res ruopire 
1 Per. 1.20. cujus & perpelliones, & gloriam, è Deo fuille predeterminatas; paret 43.2. 
23. & alibi. Sed, de.eterna illorum ZleZione bomirum, qualtio prafertum inftituitur, qui, 
per Chriftum, falutem obtinene. n re 

Eft nempe hac Elefio, de qua inftituitur quaftio, Aternum, eflicax, immutabile, atque 
infallibile decretum Dei, ‘quo, ex folo fuo beneplacito, certos queldam homines ( omillis 
aliis ) peccato pariter cum aliis involutos, & penis obnoxios, per fidem in Chriftumex 
ftatu peccati in itatum graux transferre, & ad falutem perducere, ad laudem gloriot& gra 
ue fux. ° 4 

Ett, inquam, Decresurn Dei; aGus nempe Divine voluntatis ftasuentis; Dei prafertim 
Patris, (Zp6. 1° 3,4. LenediBus fit Deus &> Pater Domini olii Jef Qing, gi 

edegit nos, ye-) quamquam & alia Perlone Trinitatis non prorlus excludantur; eum fit 
opusad extra. . A@us, inquam, voluntaus Divine ZMertas, atque in Deo immanens ; adeo. 
que nullara realem immutationem efficiens in creatura, fed tantum relationemiationis: No: 
que inde protinus fatti fumus filii Dei, aut jufficati'; fed aliquando futuri, nempe coilata 
fide. Que aviem 706. 15. 19. memoratur Eledio ( utpote cadem atque Vocatio ) ft adtus 
vranfiens, &imperatus, 1n creaturam terminams, 

. Decretnm hoc wEtermum dicimus. Nempe wu) rarefote ripa ante jalfa mundi funda 
menta; Epb.1. 4. 1 Per. 1. 20. Quod autem ita elt, Aternum eft: quippe, ante jalta 
mundi fundamenta, Tempus non erat. Necquidem aliser eflè poteit; mi concipiamus 
( quod abfit ) Deum nunc velle, quod ae non voluera@. . 

Lt & Zimmatabile, Pfal 33. 11. ( flcut elt 
cax & Znfallibile. Quicquid vult, operatur,  Ejufque voluntati nemo refifti 
Iuotati Srasuenzi, five voluntati Decreti, nemo reliltit; utut voluntati Zsperanti, hoc eft 
voluntati Mandati, reliftant plurimi, E: quidem, fi non mutet confilia, ( neque fit viri- 
um impotens; ) quodaliquando ftatuit, id certo evenire necelle cri. Adeoqui non modo 
ecisias ( propofitum ) fed & egfyrars dicitur; Que autem pracoguofert Deus, cognofcie 
futura. i . 

Decreto ‘hoc eterno & efficaci, clegit Deus quo/aari homines, non omnes; fed &, certor 

ofdlare bominess ( pura Petrum, Poulum, Facobum, Èc. ) non tantum aliquos indefinite 
ve indeterminate. Facobum dilexi, Efavum odio babui. Rom. 9. 11. 


Non tamen ita hos elegit Deus, ficutelottos Angelos: ut peccati pertitus imtàunes eflent, 


nec aliquando peenisobuoxii: eramus enim & nosomnes, inquis Paadas, ficut reliqui, asor- 
ti es & blii ice, Eph.2.1,3. Sed, urdpeccazis pira hiberentor ‘8, pet Albo m 
Giona, ad falutenm perducantar : utibidem patet, verf. 4 & fegg. Bc alibi pallina. | Idque, 
ad gloriofa gratia fue, Eph. 1.6. Dr 
Ea quidem, Buc ufque, nobifcum fare & aiecuneniae pi 

2 


Gardo 


ipfe Deus, 7ac. 1.17.) & pp 


24I 


usius tantum Ecclefie particularis membra exten- 


242 


i De EleGtione. 

Cardo controverfie in hoc precipue verfatur: An, quia crediturifuerimus, ideo nosele 
git Deus ; an potius, quia nos elegerit Deus, ideo fumus credituri. 

Sunt qui exiftimant, Quod ordinaverit i nego Deus, indefinite atque indeterminate, ut 
omnes in Chriftum credituri, falventur ; plane interim permifiò ipforum libera voluntati, 
An velint credere : Quos autem, re fibi ipfis penitus permifla, previderit fore creditur 
nec quidem credituros tantum, fed & obedientiam Evangelicam preitituros; atque in. atrif- 
que ad finem ufque perfeveraturos ; hos tandem ftatuerit eterna vita.donare : cnr rt ‘o- 
rum vel Credere , vel non-Credere, objeftum quidem'efle Prefcientie -Divine, fed'non 
item & Divini Decreti, five Predcitinationis. : . 

Nos contra dicimus : Decrevifle Deum, non modo credituros omnes ( fiqui fuerint ) cof- 

ue folos falvatum iri; fed & predeterminafiè quibufnam ille daturus fit fidem, ut credant, 
È credendo falventur. Neque tamen negamus, quin, qui eredunt, libere credant; fed Deum 
ftatuiffe dicimus eos libere credituros: Adeoque non modo ipforum falutem, fed & fidem 
ipfam, atque perfeverantiam in fide, ex decreto Dei pendere ; neque nuda tantum Prefci- 
entix objeftum efle, fed & Decreti. 

Atque hoc duplici fundamento dicimus : Partim quod illud ex neceflitate rei confequa- 
tur: Partim etiam quod manifeltum facre cea teltimonium hoc affirmet. 

Ad primum quod attinet, Hoc nempe ex necellitate rei confequi, fic conftat. Cum enim 
utrinque conceflum fit, Deo nihil ignotum effe; fed omnia, five prefentia, five praterita, 
five etiam futura, Lc pra eflè ; adeoque futuram falvandorum fidem eterne Dei 
prafcientia fubelle: Neceffe eft ut & eadem ipfius decreto fubfit.Sicut enim nihil in rerum na- 
tura, citra Dei Providentiam, attu Exfiftit ; ita nec qa Futurum, citra DeiDe- 
cretum. Nulla fiquidem alia Futuritionis fufficiens caufa poterit aflignari. Non enim 
caufarum fubordinatarum invicem .concatenatio ; Nam, praterquam quod illa qualifcun- 

ue concatenatio non nifi Deo decernente exfiftat; nulla etiam tanta eft, quin cam 

abrumpere vel impedire Potentia Dei; Ut ex Solis fatine, in diebus Fofue ; & retroceffa, 
in diebus Zlezekie ; tribafgue pueris, in Nebucbadnezzaris fornace, mimime lafis; aliiique 
fimilibus, abunde liquet: Adeoquecerta futuritio haud inde concludi potelt. Quid quod, 
& ejufmodi caufarum nexus, in aRionibus liberis, de quibus nunc agitur, locum non ha- 
beat; vel, fi haberet, certe minus eflet cum libertate voluntatis humanx confiftens, quam 
eft ipfa, quam pertimefcunt, pradeterminatio divizia. Nequeetiam fatalis aliqua necelli- 
tas aflignari poteft futuritionis caufa: a 23 enim eft, quod, antecedenter ad Decretum 
Divinum, ejufinodi neceflitatem poflitinducere ? vel quidem, fi quod effèt, non efitt illud 
expetita voluntatis libertati minus adverfum, quam Divin Predeterminatio. Neque 
eli denique abipfa voluntate humana deduci ; utpote qua nondum eft, dum ipfiusa 
liberi à Deo prefciuntur ; nedum, feipfam determinaverit : & quidem, quando erit, etiam 
adhuc fupponenda erit ( ex corìm fententia ) indeterminata, & plane-libera, an credere 
velit necne. Nonigitur, vel ex voluntate creata; vel ex fatali, neftcio-qua, neceflitate ; 
vel etiam ex caufarum naturalium concatenatione, oritur, vel certa futunitio, vel futuri- 
tionis certa cognitio. Sed, quod futurumeft, ideo futurumeft, quia Deus futurum efilè 
decrevit. Adeoque cum Deus, Pezrusm: puta. Paulumve, certo crediturum prefciat, quod 
quidem prefciri non potelt, nufi fit aliquando futurum ; necefiè ett ur illud fità Deo prade- 
terminatum ; quo fine, pae futuruni efle poteft, nedum prefciri: ì 

Neque hic quiequam valet figmentum Jefuiticum, de Media fcientia. Cum enim dicunt, 
fcire Deum in quibus pofitus circumftantiis ‘volet hic aut ille credere, aut fion credere ; 
unde poffit Deus ipfum in talibus circumftantiis vel ponere, vel non ponere, prout fibi 
libitum fuerit'Eadem enim adhuc recurrit difficultas ; unde fit ifta hypothetica futuri- 
tio; Nempe, futurum eflè, ut pofitus in his circumftantiis credere volet, in illis autem 
non volet. .Si enim& hoc*ideo futurum fit, quia Deus futurum efle decrevit ; certe non 
decretum ab illa futuritione, fed à decreto dependet ìlla futuritio. Utut fit ; fi prefciverit 
Deus illum, in hifce pofitum circumftantiis, certo crediturum efle ; in aliis autem, non 
elle; d undecunque demum illa oriatur certitudo; ) atque infuper volet illum Deus vel 
his vel illis circumftantiis conftituere, prout illum valuedi vel falvari vel non falvari : 
etiam adhuc non ex libero voluntatis humane a&u dependebit illius vel Ele&tio vel Repro- 
batio, fedex puro Dei beneplacito, qui, cum pofiit utrumlibet, vultillum vel his vel illis 
circumftantiis conftituere. Et propterea, quamvis revera ex libero au creature credentis 
dependeat Salus ; non tamen Ele&tio, five inatio ad. falutem.: cum non in ipfius arbi- 
trio @t, Anerit in illiscircumftantiie conftitutus unde certo confeguatut fides, an in ils 
unde certo non confequatur. . 

Secundo, Patet cadem. aflèrtio noftra, ex variis facra Scripturx teltimoniis. Nempe, non 
tantum ad Gloriam, ex previfione gratia; fed tam ad Gratiam, quam ad Gloriam, nos ele- 
Gosellè. Eph.1. 4,5. Hgdfdlo spude — ID) iuiie yius, — mesoelcas u&s sic odiciar. Elegit nom 
Deus, ( non quia fani fumus aut erimus, fed ) wt fendi fimus, prout pradeltinaverie 
nos in adoptionem filiorum. or. 8.29. Quos precognovit ( puta falvandos fore ) eos( non 
prafciverat tantum, fed ) sode, predefiinavit fieri conformes filio fuo. et 

a 


2 Tbeft2. 13. & rPer.1.2. ubi dicuntur fideles, e&4&i ad fanfFimoniam, five ad fantifi; 
cationem Spiritus. Quod & aliis quamplurimis Scripture locis .confirmatur, parc recem 
fendis non vacat. : so 
Atque haec quidem tum ad gratiam tum ad gloriam predeftinatio, adeo eft in integrum 
gratuita, & mere fpontanea ; ut ne ullam ipfius caufam meritoriam, ne quidem Chuitum. 
1pfum, agrtofcamus. "ic cp quidem: ad falutem, propter Chrifli merita obtinendam; 
non autem, propter Chrifti merita eligimur, ad obtinendam falutem. Millio Chrifti ef. 
inter caufas falutis;’ non Elegtionis. Adeoque illud pb. 1.4. elegit mos in Chriflo; ita a0- 
de videtur. Z7z. vel elegit nos, in illo futuros7 vel, ut in'illo fimus fanti, &, 
inculpabiles; vel etiam, elegit nos in illo, ut gino objetti eleBionis, quod eft Chri-, 
fti corpus myfticum; quippe elegit Deus totum Chrift corpus myfticum, cujus nos partes 
fumus, adeoque. nosin illo, ut partes in toto: vel denique illud EXgit, cum Îe vox ‘com- 
plexa, refolvendumerit in iSwan deffinavit ad falutem obtinendam, cujus parti pofte- 
riori commode fubjungitur illud èr xpsò, #0 Chriffo, vel per Chriffum ; (qlales vocuta 
complexarum. refolutiones , etiam alias admittendas, liquer; puta. 1.7? 2. 12. 1 77rs, 
4-3. & alibi paffim : ) ut nihil aliud ifta locittione innuatur, quam, ftatuiffe Deum, nos 
in Chrifto, five per Chriftum, falutem confequuturos. | 
Ut autem Elegtionis caufam Meritoriam nullam affignamus;.ita nec caufam Impellen- 
tem ullam, prater ipfum Dei Beneplacitum; #40 cidfoxiar 76 Sutor alri. Epb. 1. s., 
qui furl te Sirkuailer dure verf. 11. non quidem fecundum opera noftra, five peradta; five, 
pravifa, nos clegit fed pro mera ipfius gratia. Non, inquam, fecundum pa per peralta ; 
Quippe quia nondum eramus, nedum quicquam feceramus boni, cum Deus eligebat. Nec 
etiam fecundum opera pravifa : Nam argumentum Apoftoli Rom. 9. 11. (#4 propefitam 
Dei conftaret, non ex operibus , fed ex vocante,) pariter excludit opera Vida 3 atque 
peraRa. Item illud Zoms. 11.6. Refervatio inguit falta ef? fecundum eledtionem gratie : 
Ifi ex gratia, mon jam ex cperibus, alioguin gratia jam non effet gratia ; fin ex operi= 
, fam mon eft gratia, alioguin opus non eft opus. Jam vero eleco propter opera previfa, 
mon minus eft inconfiftens cum eleftione ex graua, quam eleétio propter opera pe 
Nec etiamex previfa fide; que quamvisin materia Juftificationis opponatur operibus, non 
tamen in materia Eleftionis. Juftificamur, non ex operibus, fed ex fide: At Eledtio gra 
.tix non eftex operibus, fed ex Vocante.  Atque illa,. AVow e/1 volenzis, neque currentis ; fed 
suiferantis Dei; Rom. 9.16. Cujus valt, miferetur ; & quem vult, indurat ; ver(. 18. Qui. 
te difcriminavit, &e. 1 Cor. 4.7. atque his fumilia ; pravifianem fidei pariter excludunt at- 
que eperum. > . ; : . RI 
Hanc autem quam diximus, tam ad gratiam, quam ad gloriam, eleftionem gratuitam ; 
five unam candemque eleétionem dicamus, five in duas fupponamus diftingui, perinde 
‘©omnino erit ; dummodo utrumque dicamusà Deo pradeterminari : Nempe, quicunque ad 
Gloriam deftinatur, eundem & ad Gratiam dicamus deftinari; & contra: utpatet ex. Roms. 
8.29. & alibi. Certum enim eft, & hac& alia omnia, non nifi uno & fimplici atuà Deo 
determinari, qui quidem nunc in plures nunc in pauciores sn pollit per operationem 
Intelleétus noitri, ca per inadequatos eonceptus dividentis qua funt in-fe indivifa. Sive 
igitur plura five pauciora fupponamus decreta Dei, eaque nunc una nunc alia. methodo 
ponamus; funt tamen ea-non realiter, fed ratione tantum diftinAa, nempe ut inadaquati 
conceptus ejufdem indivifi Decreti. : 5 ; ? 
Et-propterea etiam tuto liceret intaétam dimittere perplexam illam, de Elegtionis mate 
ria, controverfiam, inter Sublapfarios & Supralapfarios ( ut vocantur )agitatam. ÎNempe, 
an eleftio fiat è mafla corrupta, an è maflà pura, fiveetiam nondum condita. Quamvis 
enim hic Remonitrantes foga, Sublapfarios (ut loguuntur) & Supralapfarios invicem 
committere : non tanti tamen hzc, eft controverfia, ut nos de illa admodum folicitos te- 
neat. -Eft enità apud hos omnes in confeflo, Decrevifle quidem-Deum hec omnia, nem 
Homines creare, lapfum permittere, ex laplis aliquos ter ad fidem vocare, in i 
confervare, & tandem ad falutem perducere ; alios vero, fibi permittere; ur infideles ma- 
neant, & peenas tandem luant. Sed & pariter conceflum fore judico, hac. omnia coderm 
fimplici voluntatis au, quod ad ipfum Deum attinet, decerni: poflè ramen hunc aftum 
vel detretum, per inadequatos intelleRus noltri conceptus, in plura decreta. partialia diftin- 
gui, folatamen ratione, non realiter, diftinéta. Tandem vero, An hac decreta partialia, 
vel potius hi inadequati conceptus à.nobis formati, commodius difpomanturjuxta rationiem 
finis & mediorum, ut decretum de fine dicatur prius decreto de mediis ; adeoque decretum 
de falute prius effe decreto de mediis ad falutem: An potius, juxta necellitatem exfiltendi ; 
ut illud nempe prius.dicatur, à quo non redit ( ut loquuntur ) effendi confecuuo; ‘adeo» 
que, verbi gratia, decretum ittendi lapfum, prius efle decreto quofdam recuperandi.; 
quia poflibile quidem eft ut decernat Deus lapfum permittere, licet non item ftatueret lapfos 
recuperate ; at contra, poflibile non, eft ut ftatuat recuperatum, iri lapfos, nifi & ftatuaò 
permitti lapfum: An-denique hac integri decreti. membra, potius coordinanda fint-omnia, 
tanquam ejufdem decreti fimultanei objetta plane sosnligna : Hxc, inquam, elt inte nor 
3 ces 


243 


ftrates controverfta, nempe, de methodo difponendi decreta Dei, vel noftros potius ejnf 
dem Decreti inadaquaros conceptus. Qua quidem, fi quid ego fico, cè piana Logica 
controverfia, potius quam Theologica : & revera (quod in ejufmodi controverfiis non 
rato ufu ves) è hoc; &illud; &\tertium denique, vario ref; verum erit, & commode 

Qui pro pura difputant, five‘cviam nondum creata: arguunt, Deum nibil ftamuifà 
niîfi certo alignò fine; adeoque querunt, Quo fine decreverit Deus lapfum permittére ? ana 
nòn ut ex lapfis' hosreftituat, allog puniar ? Item, quo fine decreverit homines creare ? ame 
ron et hos, aliquando lapfas, ta reftituat ; illos vero, lapfos, tandem puniat ? Si igi» 
tur illo fine fic ftaruir, certe finem illum prius intenderat, cum intentio finis fit 1a 
tentione mediorum. Quod fi duram videatur, Deum eo fine creaflè homines ut cos perdat 5 
regerant, ‘hoe non deriss effe de Hominibus, quam de Angelis, quorum ele * argue 
reprobatibneg?, fi non in maffà nondum condita, falemin mafla pura fieri dicendum etit. , 

Qui pro malla corrupta difputant; fic'arguont ; EleRio eft decretum de lapfis erigendis 
& falvandis ; fupponit ii lapfum ; quippe impoflibile eft ut Deus ftatuar lapfos ee 
dos, priufquam ftatuerit Lola fore: nato momento narore quo quid Deus una 
ftatuerit, imcertum eft an omnino erit; non poteft itaque co momento nature certum cile, 
vel è Deo decrecum, lapfoseflterigendos , quo nondum ftatuerit ]apfos fore. Sed dicen- 
dum porro, eadem ratione, Impoflibile eflè ut ftarvar Deus, aliquos per fidem falvandos effe, 
cum nondum ftatuerir, an omnino fint eredituri ; quare, & decreram de Fide prius eflèr 

uam decretum de falute. Quod è diéto Remonftrantium in hocdiftert, quod illì fidem 
tuant, non tam ig reca decreti, quam prafcientize. 

Hac autem de re, fi neceliè fit noftram fententiam proferre, hoc cenfemus. 

r. Quod five maffam non creatam, five puram, five corropram, ftatuat quis materiam, è 
qua fit Eletio ; nequicquam tamen hoc promover Remonftrantium canfam; dummodo dis 
catur, eligendos & reprobandos, in eadem ‘omnino conditione confideratos, ante ipfuma 
Pradeftinationis. decretum; & primum momentum diferimmis effe in ipfo decreto, non in 
utia confideratione noftri. y * * 

2. Etiamfi diceretur, Decretum de fide, prius effe decreto de falute; non tamen id die 
ter quod volunt Remonitrantes, fcilicet, tidem pravifam tantum eflé, non & decretam. 


3. Decretum Divinum fpettari pofle, vel în confideratione Phyfica, vet in confideratione. - 


Morali. 


In confideratione Phyfica, illud natura prius eft, è quo non rediteffendi confecutio ; id ’ 


riempe, qued, in fe confideratum, conftare poflit fine altero, nòn autemillud alterune fine 
hoc. Decretum' igitur de creatione gue erit ( hac confideratione ) decreto de lapfu ; crea- 
tio enim decerni poffèt, etiamfi lapfus non fegueretur, non autem laptus fine creatione : & 
pari ratione, decretum de lapfu permittendo prius erit decreto de tide & refipifcentia ; ate 
que hoc iterum, decreto de falute per fidem. ‘ In confideratione Morali, fubordinantur de- 
creta, juxta fubordinationem Finium : ut illud nempe prius intendarur ( hac confideratione) 
quod poteltefie alterius Finis; illud pofterius, quod fubire poteft rationem Medii. Quiz, 
quod intenditur fe, priusintendi dicitur quam qued intenditur propter alfud. Et 
puella pini 1 en Decretum de falute, For erit decreto de mediis ad 
alutem : Decretum de reftitmtione, decreto de kipfu : & decretum de lapfu, decreto de 
creatione. Sunt enim hec pofteriora, Gradus vel Media ad illa priora: ‘ 133 
Igitur in confideratione Phyfica, decretum de daridafide, & decrérum de falute per fi- 
dém, ( ut etiam, de non danda fide, & de fublèguente dammationie; ) vc veg reta 
*  delapfù & de creatione; nempe, in genere Entis, five in ratibne veri five Futuri. In com 
* fiderattone Morali; decretum de falure, & de mediis ad falutem, priora fini decretis de 
lapfi, atque decreatione ; nempe in genere «Bjnis; fivefub ratione Boni, five Appetibilia 
enim in confideratione Morali, Bhe radonettt Finis, adeoque prius sppetitut; illud, 
in confideratione Phyfica, haberrati Effetti; te:canfis fis pofterias ett. Utrobi» 
que anttem ( quod oppido notandunreft ) nullam'hujatmiodi vel prioritatem vel pofteriori 
tarem fpeAta elle, nifi in fubotdinatis, vethic Phyfice, veliilic Moraliter :- fi qua enim 
expontantur, que vel hic non fubennit ratiotienscatifa & effuttus; ‘vel'illic, tationem finis 
& ittedioram; non tam illa vel fabordinara, vel'etiam coordinata, dicenda erunt, quam 
difparata ; qua mullam inter fe pribritatem aut pofterioritatem' foruentàr. dh 
in Morali tonfideratione, alia adhuc fipereftordinatio quam quir hattenus difa 
ett. Que enim fe habent ur Finis & Media, etiam fab ifta esaiileraione, duplicem re 
ipse fortiuntur:; ag velut Defiderata, vel ut Volita : Illie-quidem fub ratione Boni, 
Appetibilis'; peu confideratio finis potior eft, à cnjus-quippe appetibilitate 
rg send mmediortm,"{ nempe quatenus tedicrum ; ) ideoque decremm dèfine 
erit: Hicwutem, fub ratione Intenti, five Futuri; quo refpétte decreta finis &me 
i coordinata pena funt, adeogiie fimu? : Non ento quis prius vultau: fta 
tuit rane Finem his Mediis acquirere, hecMedia in hunc Fineri adhibere. Et Ere 
quam defideriumì finis prius fiquam mediorem : Imtentio tàmen etroruimque (quosd falterm 


De Poteffate Mimferiali. 
hang refpeRivam inter femataram, quicquid fit de earum natia abfoluta ) jonAim -proc& 
di Quo fenfu decreta de creatione & piu, uim de fide& falute, coordmata & fimul- 
tanea dicenda erunt.  Neque enim concipiendas eft Deus, prius illa falutis fore Media.de- 
crevifiè, quam falutem corundem Finem, five eis confequendam, fore. Nec etiam (1n con- 
-fideratione Phyfica ) eas prius hujuscautas futuras, quam hanc carundem cileétum fore, de- 
crevifle. Sed, de ordine decretorum  haftedus ; Quo fenfa nempe eleétioy five deftinatio 
ad gratiam &gloriam, prior dicenda fit, vel pofterior, wel denique fimul cum decreto de 
permittendo lapfu, vel etiam de creatione ; adeoque quo fenfu dicenda eft eleio fieri in 
maflà corrupta, in maffà pura, vel etiam nondum condita. . 
Quicquid autem fit, hacde re, inter noftros 'Theologos controverfia, (que, cut qua- 
ftionis noftra cardinem non attingat, è nobis tuto negligi poflè cenfenda videtur ; ) haste- 
inus tamen, contra Doétrinam Remenftrantium, fatis confentiunt; quod, five.in mafia cor- 
, rupta, five pura, five nondum condita, inftituatur eletio, torum urcunque hominum ge- 
mus canquam aquabili adhuc ftatu conftiruwuima fpeftari volant; nempe, vel pariter cor- 
Tuptos omnes, vèl omnes patiter puros, autetiam adhue condendos, Adcogue horum Ele» 
ètionenti, illorum Reprobationem, ex mero Dei diferiminantis beneplacito, nonex materia 
difpofitione, vel'voluntatis humane liberis aftibus dependere. Quod & nos allerimus. 

* Atque bue fcetant loca illa, 1 Cor 4. 7: Quis se diferiminavit? quid babes qued non 
accepitti? &Rom. 9. Nondum watis pueris, quumnibil feciffent boni aut mali, adcoque 
squali forte adhue conilicuti, n£ propofizuma Det quod eft Jecundumi cleEionem, non ex ope- 
ribus (five perattis five peragendisg) fedex vocante, conftaret, dil'um eft, Hlajor ferviet 
minori; ficut Scriptum eft, ]icobom dilexi, Efavam odio babai, verf.*11, 12,13. Item, 
Non ejus eft qui vet, neque ejus qui currat, fed Dei qui miferetur, ver(. 16. Cujus vault, 


245 


miferetur; quem autem vult, indurat, ver. 18. Annon poteftatem baber figulus în Item, tt * 


ex cadem maffa, utt homogenca fit velmaxime, facia! aliud quidem vas ad decus, aliud 
ad dedecus? vert 21. Et Ephef.t: prede/linavit nos pro beneplacito vosuntatis find, verf. sg. 
Secundum gratuitam fuam benevolentiam, verl. ‘0. Pradefinati fecunduns propofitum ejus 

* qui omnia efficit èx confilio, volantatis fue, verf 11. Aliaque patfini loca, que  fundimen- 
tum difcriminis in Eleftione fafli, in mero Dei beneplacito conftituunt, non autem in li- 
bertate creature.’ Atque haftenus quidem de queftione prima. È 


Queftio Secunda. 


Ad fecundam Qugftionem quod attinet ; Ax dario Minifiri Evangelici ad unius tab 
zum Ecchkfie particularis membra extendatur? Ne de iplius fenfù dubitetur, terminos ipfius 
aliquos breviter explicandos fenitio. . 

Per Miniftros Evangelicos, eos intelligo, quibus Evangelii predicatio, ex officio, à Chri- 
fto demandatur. Qui quidem, in Ecclefia primitiva; varii erant, ofticiis invicem diftin&i ; 
prout enumerantur 1 Cor. 12.28. Apoffoli, Profbete, Dolfores: &.Eph. 4. 11. Apoflok, 
Prophete, Evangelifte, Paftores &DoFores. + De quibus onmibus quamquam intelligatur 
affertio noftra; cos tamen prafertim fpedtat, qui Pa/fores & Dolores -appéllantor : Partim 
quod de reliqui$ nefcio an -quifquam queftionem moverit; partim etiam qued, extraordi- 
narii tum fuerint, jaindudum in Ecclefia ceffaverint. 


= Miniftri poieftatem, cam hic intelligo, qua miniftro Evangelico competit, virtute. illius. 


quo fungitur muneris; quatenus publicam'ftationem fuftinet, & è privatis Chriftianis con- 
tradiftinguitur. Qualis eft, poteftas Evangelium pradicandi., adminiftrandi facramenta, 


cenfuras Ecclefiafticas exercendi, Miniftros ordinandi, & quee funt hujufinodi. Hc énim' 


& fimilia peragendi poteltas, ‘privatis Chriftianis è Chrifto neutiquam eft concefîa+ neque 
nuncin Eccletia fua concedenda. . : 


Per Particularem Ecclefiam, intelligo «jufmodi coetum fidelium ( rerdadizar faltem ) five * 


loci vicinia, five etiam peculiari foedere ita conjun@torum, ut pollint & foleane, five fub 
codem Paftorep five fub pluribus *Paltoribus conjun&is, ordinariùm Dei cultua prblicum 
* eodemconventu celebrare. Quam definitionem ita proponetidum cenfui, ut & Agc/efizs (nt 
loquuntur ) Parocdialibus,& felef#ts five feparatis (ut vocantur ) Congregationibus conve- 
nia. Siquis autem Ecclefiam Particularem latiori adhuc fenfa accepram voler, quatenis 
Catholice five Univerfali contradiftinguitur ; adeoque Clafficali, Provinciali, aut etiati 
Nationali conveniat: Ego neque hunc fenfum refpuo ; moneo tantum, quod de Ecchfia 
Particulari, priori fenfu one ge queffio potiffimum inftrtvitir ; quoniam de hae prefertim 
‘hodiernz glilcune controverfie. ; NO; SEAN.) N 
Statum controverfia quod attinet. Sunt qui Miniftrum five Paftorem Evangelicum ita 
unius Ecclefia Particularis Paftorem eflè arbitrantur, ut tota ipfius pòreftas Mintfterialis ad 
illam folam terminetur, neque extra futum particularem Gregem poteftatem ullam Minifteria- 
lem habeat ; fed ad alios omnes private alicujis perfona inftar habendusfit : donts. forfan 
aliquanto inftru@tior, nulla veto authoritate. minifteriali munitus: quigiamvis aétus: (ut 
loquuntur ) Charitativos ad alio$ etiam exercére poffit, ( licur &c alias quiliber pene fortis 
riftianus; ) 


+ 


-.. «if 2028. tanquam umius fponix, fponfus unicus; vel, ut unius unicus 


19.7: 


LI A 
| 246 De Poteffate Minifieriali: 
Chriftianus ; ) non tamen aQus. Authoritativos, vi muperis. Quod ideo prefertim affir- 
mant, nc pid pratextu licear Paftorum aliquor vicinorum Collegio vel Lair aut etiam 
ex remotioribus collefta Synodo, poteftatem authoritativam exferere, c particle E 
clefiarum Regimine authoritative»ftatuere, aut etiam illad. conjunétim exercere. 
hujus quidem. fententiz fundamentum gillud preferum f[tamunt; quod Paftot & Gr 
Rara: adcoque Paftor, fuo foli Gregi Paltor; & Grex, fuo foli Paftori Grex: Cuj 
autem Paftoris Grex ille dicendusfit, è quo Paltor.slle eligitur, alitur, honoratur, & c 
ipfe perpetuo invigilat; ommiaque. otticia paftoralia &. debte & praftat; qua cum de fu: 
tantum Ecclefia feu Congregatione particulari dici pofiè contendant, non de omnibus îten 
vicinîs ecclefiis, nedum ommibus per univerfum Orbem Chriftianis ; folius - Ur 
cularis ecclefix Paftor.cenfendus fit, non autem aliorum quorumyis hominum ; Sic È ne 


maritus aliquis, cuivis alii, prater uxorem fuam, muliggi, maritus eft. | 

Nos contra aftirmamus, Miniftrum, Evangelicum, quamvis non raso (oo fine Si 

men, aut uscelbria, } prticulani alopecia ita praficiatur, ut, quoad ordi 
neris exercittum, ipfi fpecialiter invigilet; non illitamen ita adftriétuim efle, quin'po 
a a alios, five intra, five etiam extra ecclefiam, authoritativos aftus exercere : puts 
elium cuilibet, ( fivefideli, five intideli, ) authoritative predicare ; fidelium ini 
etiam infideles ad fidemconverfos, baptizare; coenam Dominicam dignis admini 
duras denigue ecclefialticas, aliofqueattus régiminis, in Synodis exercere ;.. & quid 
opus Munilteriale ubivis exercere, modo ad allius Exerditium legitime vocatus fuerit. 
Adeoque dicimus, Miniftri Evangelici relationem, habet ad particularem nat 

fed cam potius. qua 















ecclefiam, neque adequatam neque primariam ipfius r@favionem etlè ;. 

haber ad Chrftum, cujus Minifter «ft; puta, Servìi, ad Dominum; vel Difpenfatori 
* Patrem familias ; autetiam Paftoris delegati, ad apyiroisdra, paltorem pri narium,.Cuji 

ces gerit, Eftenim Chritus, non, hujus tantum, particularis, fed totius. niverfalis eccle! 





3935 


ie: familia, unus Dominus, | Miuiftri autem Evangelici,, toudem funt res Deli 
+ 1,3. ti. gati, vel Oeconomi five Difpenfatorts my{teriorum Dei, prout tur. Et 
Lì 


nomis, vel Paftoribus delegatis, ad familia five gregis negotia exfequenda, qui quiden 
ex neceflitate rei, vel cx pacto, integrum illud opùs inter fe diftribuant, prout totius 
lix five gregiscommodo maxime expedire videbitur ; ( quod & A foloe fecile leginun" 
uorum i Jediecrone, illi Gentium, minifterio fe preferum appli ni, utut utrique 
dechicas integrom jus. Apoftolatus habuerint, quod & cum res verit. exferere jure 
potuerunt : ) non tamen cenferidi illi, five Paltores, five Oeconomi, Wa tor dilinat ut 
gregibus aut familiis prapofiti, nibil inter fe commune label ut totidem ejufde 


ve familia five gregis partibus; & quidem in ordine ad i tu uf quod 
+, memini, vel plures Chrifti familias memorat Scripturaz | reato pi ut nec plu- 
«Sed ad unam omnes * ‘ per- 

8° 


TE 12% quamquam tanta lic hac Chrilti Familia, five Grex ille, ut plutibus opus laici Do: 
(tt do 
fami- 


. 8898. 5.15.ra ‘domicilia, nec plura corpora, aut fpondas plures. 
b3e: "© tinent fideles, five ex Judzis five Gentibus ; adeundem omnes * gregem, idem © domici 
5.3, lum, idem “ corpus; «candem denique < fponfam Cheifti;..prout ex innumeris Scriptura 
Si” teltimonilsabunde patet. Et quamvis nòn ignorem appli bara vel ; vel 
tCe.3.9. faltem aliquas, dg particulari forfan Ecclelia, vel paucis etiam fidelibus aliquando ufurpari : 
dei vi Svacsblodiica tamen illud fieri dico; applicato ncmpe nomine Integri ad eci den] 
n. 16. partem. Sicut & Cheiftos ipfe, in Mundum venifle dicitur, .& Evangeliuta Mundo” pre- 
Rem 12,7, dicalle, quamvis extra terram Ifracliticam, nufguam, quod feimus, pradicaverit ; fortafle 
&alibi. neque omnino èxiverit, nifi quod femel in ignino «duma Dita fit deportatus. Ext 
eCa. 62 quidem, fi particularis sua Ecclefia,  Chrifti familia, .v Chrifti, vel etiam Chrifti 
Egè.5.:;. corpus; aliquando fynechdochice appelletur : non tamen, ubi de Lord Agi, A 
fer" illa, vel greges Chrifti, vel iplius familize, aut gorpora, aut etiam fponfe : fedfive 
. s19. fivede pluribus, fiye.eriam de ommibus verba nonni uc fattilia, unum cor- 
pus, grex unus, una fponfa, unum edificium i i; cut ,& Chriftus, etiamfi, : 


terram Ifgachiticam, vari ur è 
men prio ra fat ie endus.cfley fed 
Ephefihos alloquitur Paulusy 422. 20. quànquam 


fo (urbe ampla & frequenti lifgue L ifle, | asdiarea vatiorie 

parucalarcs, Lauda to Dina ue i Omn&s 

conjunéim, Gréges, a a gi à , È iù Pet ; 
rfos alloquens per Pontunz, 1a, Cappadociam, p; ori. È inia e 


, 
adcoque non unicam particularem impluri 
omnes complettitur, Cap. 5.2. (oa cg tum jam converfos,, tum d 
tendos; tum ex Judzis, tum ex Gentibu®; ‘in unum e nq! em 
lefcere, diferte tradit Chriftus ipfe 708. 10. 16. uvfiat, inquit, Wnas è 18 Paftor 
unus, inquam, Paltor primarius,, quieft ipfe Chriltus, (1 Pef.5.4. 706 10, 16. & verf. 13 
& 14. Heb. 13. 20. 1 Pes. 2.25. 2.Cor. 5. 20. & alibi; ) non interim multiplicatis gregi- 





















De Poteftate Mainifleriali. 24.9 


bus, fed nno adhuc ( ut diétum elt ) exfiftente. Atque huic uni five familia, Give gregi; 
five corpori, ficut ipfe Chriftus primario ? ge & particularibus five Eccletiis, five Chri- 
ftianis, non nifi ut membris totius ; ita & iplius five economi, five delegati, ad totum il. 
lum gregem, totamve familiam primario, ad ecclefias autem particulares non mifi fecundario, 
relationem fuftinent, tanquam partes totius; ficut & Oculus in corpore, primario, toti qui- 
dem profpiciendo infervit j manui autem, vel pedi, tanquam parti totius. 
Atque hoc quidem conftat ex Delegationis, five Miflionis formulis, que pallim exftant. 
Foh. 20. 21. Sicut mifit me pater, ita © ego mitto vos. Joh. 17.18. Sicut me mififti in 
Mundum, ita eg0 mifi cos im Mundum, (non tantum ad ccetum fingulos particularem. ) 
Mar. 16. 16. Profe@t1 in mundum univerfum, pradicate Evangelium omni Creature. Math. 
28.18, 19, 20. Dara e/t mibi omnis poteStas in celo dr in terra; ProfeGti ergo docete Omnes 
Gentes, Baptizantes cos &c. Et ecce vobifcum fum omnibus diebus ad ufgue confummatio- 
nem feculi è ( Ut nempe iifdem coerceantur cancellis illorum poteltas atque mundus ipfe. ) 
ur non de folis Apoftolis difta effe, fed & de eorum evam, in opere minifteriali, fuc- 

oribus, fatis patet ; cum Apoftoli ipfi ad confummazionem feculi non vixerint, nedom 
munus illud exercuerint. Et quidem ex his iplis locis, Paftoribus ordinariis, verbum pre- 
dicandi atque adminiftrandi Sacramenta, non minus quam Apoftolis, poteftatem faétam effe, 
in confeflo eft. : 

Porro, Titali illi quibus pallim infigniuntar Miniftri, non tam relationem ad hanc aut 
illam ecclefiam particularem innuunt, quam vel ad Chriftum ipfum, vel etiam ecclefiam 
univerfalem, vel abfolutam quam habent Evangelium Salad authoritatem. Vocantur 
enim Hiniftri Dei; Miniffri Chrifti è Difpenfatores Dei ; Difpenfatores Myfteriorum Dei ; a Cw. 6.4: 
eHMiniftri Domini 1 Legati Chrifti ; Memifiri verbi; Miniftri novi federis ; Precones E- are 
vangelii ; Evangelizantes pacem ; aliaque nomina fimilia paffim obtinent. Eph él. 

Addo etiam, non tantum Apoftolos vel Evangeliftas, [pe & ordinarios Miniftros, Pafto- 200.520, 
res & Doftores, non huic aut illi ecclefia particulari datos elle, fed Univerfali, ut pateta on. 3.6. 
1 Cor. 12. 28. Conftituit Deus in Ecckfia, primum olos, deinde Propbetas, tertio Do-1%. 9.16 
&ores.  Adeoque in eadem ecclefia conflituti funt Doétores, five ordinari Miniftri ; in qua 1g 15,” 
& ipli Apoftoli ; quos unius tantum ecclefia particularis Miniftros eflè nemo dixerit : Imo 
in Ecclefia illa in qua confpiciuntur omnes donorum, omnes miimileriorsm, omnes operatio- 
num diverfitates ; ut liquet ver. 4, 5,6. quod de ecclefia qualiber particulari neutiquam dici 
poteft: Imo in Ecclefia illa, quod eft integrum ChriSfi corpus, cujus membra funt fideles 
omnes; in quam &ommes fideles Baptizantur, five Judzi five Graci, ver. 12,13. Qua 
non nifi de ecclefia univerfali dici polfunt. Neque tamen deecclefia invifibili & inorga- 
nica, five Chrifti corpore myftico, hic agitur; fed de ecclefia vifibili & organica; de ea 
nempe ubi varia exercentur Minifteria, ver. s. ubi pera & fpirituum dilcretio, & mi 
raculorum operatio, &c. ver. 9, 10. in qua & bapufmi & coena dominice adminiltratio, 
ver- 13. ubi item funt manus, auris, oculus; varia nempe membra five organa variis officiis 
deltinata, ver. 15, 16,17. ©. ubi item conftiwuntur Officiarii Ecclefiaftici, ver. 28. Ge. 

ue omnia de Ecclefta Chifti Myftica, vel Inorganica, dici nequeunt. Idem oftendi po- 
teftex Ep6. 4. ubi non Apoftolos tantum, aliofque extraordinarios ; fed Paftores & Dotto- 
res, ordinarios nempe Miniftros, non huic aut illi ecclefia particulari, fed toti Univerfali 
Organica, dari docetur : ut multis inde argumentis probari poflèt, fi per tempus liceret. 

Item Rom. 12. 4, 5,6, 7. Et alibi. 

Preterea, Attus eorum Minifteriales, non ad unam tantum Ecclefiam particularem fe ex- 
tendunt. Nempe; Baptifmo admittunt baptizatos, non in hanc aut illam Ecclefiam parti- 
cularem, fed in univerfalem, ( ut patet 1 Cor. 12. 13. ) Secus enim toties rebaptizandus erit 
quilibet, quoties ecclefiam particularem mutat; ( ficut & iteranda Miniftrorum Ordinatio, 
quoties de ecclefia in eccleliam migrat Minifter. ) Item in facra fynaxi, communionem exer- 
centcum univerfo Chniti ubivis terrarum corpore; utibidem patet, 1 Cor. 12. 13. Et Ex- 
communicationis cenfurà, non ex hac aut illa particulari ecclefia ejiciunt, fd ex «i 
Univerfali : quod enim ipfi, clave non errante, ligant in terris, illud & in Coelis ligatur, 

Mat. 16.19. & 18. 18. adeoque ab omnibus pro ligato habendum erit : Ita non modo Pay- 

tum, & Barnabam, fed & Timotbeum, Titum, Tychicum, Epepiradign, Silam,Fobannem 

Marcum, Apollo, Aquila, aliofque, nuncin una nunc in alia Ecclelia ulari, pradi- 

cafle legimus ; quos tamen omnes Apoftolos eflè, aut Evangeliftas, non eft cur grbitremur. 

Denique, ne nimius fim, Presbyteros Hierofolymitanos, Decretis condendis coca legi- 

gi quibus & Antiochena & alie item eceletie, obtemperare tencbantur, 7. 15. 6. &r. 
16. 4 

Imo ad exteros etiam fe extendit Minifterialis poteftas. Inftituitur quippe è Chrifto Mi- 
nifterialis pradicatio, non modo ad fideles confirmandos aut confolandos ; fed etiam ad in- 
fideles convertendos, ut patet Rom. 10. 4. Quomiodo credent in cum, quem non audierunt ? 
aut quomodo audient, fine pradicante? aut quomodo pradicabunt, fî ron mittantar? Sed & 
alibi. Imo &renventbus vindiétam Dei authoritauve poffunt denunciare ; quod faGum le- 
gimus A 13. st. folenniter nempe excuflo Ta pulvere, juxta mandatum è Calo 

* lacuna 


248 


| De Poteftate Minifteriali. 


datum Apoftolis, Luc. 9. 5. & Secagina Difcipulis, Luc. 10.11. Quod & Divinitus fore 
comprobandum & rati-habendum, ibi pluribus docetur, ver.13,14, 15,16. Non enim 
eorum ad quos mittitur, obftinatio, five pervicacia, ti poteftatem evacuat vel enervat : 
fecundum quod dicitur Zzeb. 2. s. Stve audire velint, five refpuant ; fcient utcunque in me- 
dio ipforum Propbetam fuiffe. Neque enimab ipforum arbitrio, quali precaria, dependet 
Mini{trorum authoritas, fed ab ea quam è Chrifto obtinent miflione. Etquidem Oecono- 
mis five Difpenfatoribus, virtute officii, non modo cum confervis fuis, five domefticis, ne- 
gotium cit, fed & non raro cum exterif ; Neque enim hoc folum Difpenfatori five cixoriu 
incumbit officii, ut famsslitio in tempore det dimenfum , Luc. 12.42. fed in univerfum, è 
difpenfatore requiritur ut fidus fit, x Cor. 4. 2. adeoque ut univerfa Domini fui negotia, fux 
fidi commiffà, curet, quamvisapud exteros; operarios puta five conducendo, five merce- 
dem ipfis folvendo, Met. 20. 8. exteros in familiam invitando, vel adducendo ; vel ‘etiam 
indignos ejiciendo , 444. 22. 3,4 9,10; 13. Luc. 14. Et renuentibus renunciando ; puta, 
excullo pedum pulvere; ut modo di&um: talentis domini negotiando, eaque augendo ; 
vel etiam trapezitiscommittendo, ut redeant cum foenore , Mar. 25. 14. &c. Qua omnia 
de verbi Divini difpenfatoribus, Chriftive Oeconomis, ( five inter ceteros, five potius pra 
cateris, ) intelligenda effe, neminem credo fore qui inficiabitur. 

Mitto alia argumenta : tum quod neque prafentis inftituti ratio patiatur ut fingulis in- 
filtam fufius, tum quod ex dittis jam fatis fit manifeftum, Miniftrum Evangelicum, non 


. unius tantum particularis Ecclefix, fed totius potius Univerfalis Miniftrum eflè ; feu potius, 


abfolute, Chrifti Miniftrum eflè, non ad unius tantum particularis, fed totius Ecclelia uni- 
verfalis commodum, ordinatum. 

Non autem ita intelligenda velim hac omnia, quafi cuilibet Paftori fingulari incumbat 
onus, ubique gentium predicandi : quod quidem impoffibile ; quodque nec ipfe Chri- 
{tus dum in terris erat, neque Apoftolorum ipfius ullus, preftiterunt ; quorum tamen au- 
thoritatem ad unam aliquam, vel etiam paucas qua ecclefias, reftriétam elle, nemo dixe- 
riti neque tamen fuo munere minus fideliter funétos effe, quod non ubique finguli pradi- 
caverint : Sed talem illis competere dicimus poteftatem ecclefiafticam, ut cam ubicunque 
terrarum fuerint fecum habeant ; quam quidem eo modo, eo loci, & coufque exferere te- 
nentur, prout ad adificationem ecclefia Christi, ejufque pacem & confolationem, pro tem- 
poris locique circumftantiis, maxime expedire intellexerint, & prout ad exercitium legitime 
vocati fuerint. 

Neque interim arbitrariam & promifeuam prophetandi licentiam in Ecclefias Dei intro- 
duétumeo ; ut pro arbitrio fuo quilibet quidliber cuilibet, quando & ubi libet, fub potefta- 
tis Minifterialis pratextu, doceat ; aut fefe in exercitium iftius poteftatis ubivis pro libitu 
ingerat; pod quidem efler & im & ordinem omnem ecclefiafticum mamifefto per- 
turbare, & penitus evertere : fed omnia ad edificationem facienda ; omnia ( Scquiras è 
agri vit ) decenter & ordine facienda ; fpiritufque prophetarum prophetis fubjici, docet 
Apoltolus 1 Cor. 14. 26, 32, 42. 

Diftinguendum enim eft inter pote/fatem, & poteftatis exercitiwm ; illam quidem cuili- 
bet Miniftro Evangelico & femper & ubique convenire judico ; hoc autem non item, fed 
pro hic& nunc ( ut loquuntur ) vel inconveniens efle poffè, vel etiam illicitum. Sicut 
v. g. Medicina Doétor Oxonienfis, quamvis ubivis in Anglia & dignitatem Dodtoralem ha- 
beat, & poteftatem exercendi Medicinam ; modo fcilicet ad hoc vocatus fit, neque aliquod 
legitimum impedimentum interveniat : non tamen illi fub hoc pratextu licebit in cujufvis 
familiam feipfum inferre, & vel invitis Medicinam adminiftrare, vel etiam legibus probe 
fancitis contraire : fed conceffà poteftate (ut loquuntur ) in aftu primo, potelt tamen 
iplius exercitium in aftu fecundo, pro hic & nunc, non raro fulpendi, aut impediri. Et 
pariter de exercitio Minifterii judicandum erit : Nempe Minifter Evangelicus, quamvis ubi- 
ge poteftatem Minifterialem habeat in aftu primo, Du tamen poteft ut non raro pro hic 

nune ab ipfius exercitio vel abftinere debeat, vel etiam impediri, communi fcilicer Ec- 
clefiarum commodo id poftulante. 

Atque hoc etiam ipfos'Apoltolos feciflè conftat. Quantamcunque enim poteftatem ubi- 
que terrarum habuerint, certos tamen fibi exercitii limites pofuific certum eft. Hi nempe 
ad Judxos, illi ad Gentes, ordinarium muneris exercitium peragebant ,G4/ 2. 7,8, 9. Item 
alios fibi,gglios aliis cefliflè limites, innuit Apoltolus, 2 Cor. 10. 13, 14, 15, 16. Ubi&fe 
innuit cautum fuifle, ne fuos tranfgreffos limites in alienos tranfiret.- Non enim ubique 
omnes Evangelium pradicarunt, quamquam ubivis quiliber Apoftolicam habuit authorita- 
tem: fed ita fe in varias regiones alirioecone, prour Evangelio promulgando videbatur 
maxime idoneum. Quod quidem mutuo confenfù fa&tum eflè, ( peculiari nonnunguam 
przeunte & quafi premonftrante providentia, ) loco citato patet, Ga/2. 9. & alibi. At non 
proprerea putandum eft, ( nec quifquam, credo, illud arbitratur, ) aut Paulo inter Judxos, 
aut Petro inter Gentes, authoritatem Apoftolicam defuiffe, aut ipfam exercendi ( fi quando 
res poftulaverit ) poteftatem ; licet hic Judxos, ille Gentes, fue cura fpecialiter commuflos 
ellè intellexerint. 

Et 


De Poteftate Mauniferiali. 


Et pari omnino ratione, expedire judico, se ad ecclefiarum particularium, ( adeoque 
& univerfe, ) commune bonum conducere, ut fuos qualibet {tatos Paftores habeat, qui ipfi 
fpecialiter invigilent. (Quod & Apoftolicis temporibus fatum eflè conftat A. 14. 23. 

mt 1.5s& alibi ) Verum. non ideo dicimus, necellè omnino eflè, ut quicunque ad Mini- 
Aterium admiflus, fit ftatim & peculiari ecclefia fic alligatus ; vel, ut nemo ad Minifterium 
prius admittatur quam de ejufmodi paftorali cura ipfi demandanda profpettum fuerit: fed 
Miniftros ( ut loquuntur ) smasweiras ordinari, &licuitolim, & etiamnum licet. , Et fi- 
qua temporariis quibuidam conftitutionibus Ecclefialticis contrarium cautum fuerit ; 
illud non nifi ad evitanda quedam qua tune metuebantur incommoda fafum erat; ut ex 
ipfis fynodorum decretis, quibus hoccavetur, liquer. Atque tales fortaflis olimerant ( pra- 
ter Apoftolos ) Timorbeus, Titus, Tychicus, Epaphroditus, Silas, Barfabas, Johannes Mar- 
cus, ApoNos, Aguila, aliique in Epiftolis Paulnzs pallim memorati, quos quandoque in una, 
quandoque in alia Ecclefia Minilteriale munus exercuiflè legimus. .Et quidem iidem i 
Paftores, qui, quoad ordinarium exercitium, particularis. alicujus Ecclefia Paftores dici 
poflint, habent infuper & indefinitam illam five indeterminatam poteftatem alias (prout res 

ftulaverit) miniftrandi, aut etiam conjunétim de ecclefiis illis fuis particularibus confu- 
endi: ob rationes jam fupra allatas. Sicut & Doétor Medicus, fi vel Nofocomii, vel illu- 
{trioris alicujus familia, curam in-fefufcipiat, eique é% 7è raò infpiciat; adeoque illius vel 
Nofocomii vel familia Medicus merito dici poffit: non tamen hoc impedit quin & potefta- 
tem Dottoralem alibi habeat, eamque (ubi fe jufta porrigat occafio ) exercendi faculta- 
tem; quamvis, de fafto, raro illam alibi exerceat, quppe fatis fortaflis ibidem occupatus. 
Nec aliter de particularis Ecclefie Paftore judicandum erit. Sed & addo ; Si quando Pa- 
ftori de Ari capo ecclefiam migrandum fit; ut nempe, juftis de caufis, unius ecclefix pecu- 
liari cura reliéta, alterius evadat ille Paftor ordinarius ; non nova opus erit Ordinatione, 
ut novam acquirat poteltatem Minifterialem, ( magis quam novo Baptifino, ) fed ut fubeat 
iftius, quam prius habuir, poteltatis novum exercitium : Sicutà nec Medicus ille, quem modo 
diximus, fiab uno ad aliud Nofocomium fe recipiat, ut novum fibi acquirat Dottoratum, 
opus haber. 


Sed de his haftenus. 
Quaftio Tertùa, 
Putaram etiam tertia quaftionis expofitionem & confirmationem pracedentibus adjunxiffe. 
Verum cum in illis aliquanto prolixior videar, quam ut idem aggredi de tertia, prefentis 


inftituti ratio permittat : hanc penitus, oballignati temporis anguftias, preterire  necefle 
habeo ; quaque de illa dicenda erunt, inter difputandum, pro re nata, proferre. 


FINIS. 


*Ll2 


249 


Digitized by Google 








DE 
FOEDERE EVANGELICO: 


Concio Latine habita ad Academiam Oxomzenfem , in 
Templo B. Marie, Anno 1661 ; pro inchoando 
Termino Academico. 


Nunc primum edita. 


Gal. 3. 17. 

Tiro È niyo Asadmnlw coegsenvpapdim ad E Wei ds vesò, è 
HI Em meregoionia 1) MELINOITA PEYONÒ: Vu dr cinpoî, lc Td 
xgrupyficy Tu) tmyzeNiar. 

Hoc autem dico ; Teffamentum confirmatum è Deo, que post 
uadringentos <& triginta annos fatta est Lex, non irritum 

pe ad evacuandam Promiffionem. (Sic vulgatus Interpres.) 


Vel fic. 

Hoc autem dico ; PaGtionem illam, qua Chriftum refpicit, è Deo 
prius ratam faltam, non trritam facit ca que post quadrin: 
gentos &» triginta annos fatta eft Lex, ut Promiffionem red. 
dat inefficacem. r 





nio, quo illius Gentis originem exquiram, quos Ga/azas hic loci vocat Apo- 
ftolus. (Quam tamen ftriétim infinuare, opera pretium effe poterit, ad ca qua 
‘grey fumus tradituri. ) Conftat utique, Doftorum confenfu, Coloniam fuiffe 
ofce Galatas, feu Gallo-gracos, qui ex Gallia noftra Europea, migratione faz, 

in minoris Afix parte fuperiore ‘fedem pofuerunt. 
Qui avitum fire Gentis nomen retinentes, Regioni nomen fecerunt: Quam, è Gallis 
hifce feu Galatis, Galaziam dici, &Tardlinò year, non eft ambigendum. ( GaZorum enim 
idem effe nomen & Galatarum, non elt quod moneam; five Latine Ga/os, Tardr4 Grace 


N O N longa difquifitione ( Viri Patres & Fratres ) opus erit, aut operofo feruti- 


dici; ut & Galliam, Teraziar, à Ptolemao diftam. ) Qua tamen, qua ab Europea Gallia: 


diftinguatur, etiam Galo-grecia dici confuevit; & Galate, Galo.graci. 
Paulo autem, cur hanc ad Galatas feripferit Epiftolam, caufam fecerunt Pfeudapoftoli : 
ui in Galatarum Ecclefias fefe infinuantes, fanam illam è Paulo traditam, de Juftitia per 
‘olam in Chrifto fidem affequenda, do&rinam fubverfum ibant. Caufantes, tum Circumci- 
fionis, tum reliquorum Mofaica Legis rituum obfervandorbm neceffitatem, ad falutem con- 
fequendam : Pariter atque impoftores illi Antiocheni, A#.45. quorum hoc fuiflè dogma 
perhibetur, Non po/fe, nifî Mofaice legis ritu circumeifos, falutem confegui. 

Et quoniam gravis erat in contrarium Authoritas Pauli, adverfa docentis ; hanc quo ele- 
varent facilius, duplici faltem molimine conati funt labefaétare. Caufantes 1°, Non elfè Pau. 
lum genvinum Chrifti Apoftolum, & aisirla, a ab ipfo inftitutum; fed Perri, Fo 

3 , barsni 


5) 


251 


252 


De Foedere Evangelico. 


bannis, Jacobi, & reliquorum gr Hierofolymis erant Apoftolorum permiffu, hanc qualem- 
cunque lortitum poteftatem : His itaque authoritate interiorem; & minoris elle ponderis, 
quer abipfo tradebantur, quam que ab Apoftolorum primoribus edotti fuerant. Et quideni 
2°, Aliam effe Pauli doétrinam ; aliam reliquorum Apoftolorum, & hifce Pauli placitis con- 
trariam : Neque do&trinam tantum, fed praxin pariter & vita rationem. È 

Hanc rerum apud Galatas fuiffe conditionem, quum Paulus hanc ad cos fcribebat Epifto- 
lam; feripte tottus indicat perpetuus tenor. Quod obfervafle, non Jevis eft momenti, ad 
rite percipienda, qua feribuntur, omnia ; juftaque argumentorum pa aftimanda. 

His itaque Paulus quo obviam iret impoftoribus, ( nori paflus d rinam Evangelicam 
adulterari, aut libertatem Chriftianam ceremoniarum jugo deprinti,) nervofam hanc, & 
acrem fimul, ad Galatas Epiftolam, ipforum euM£ias opponit. Qua, tum veritatem Chri- 
{tianam defendit ftrenve, tum fuam aflerit authoritatem; & impoftorum, tum calumnias, 
tum fophifmata, peffundat penitus & amolitur. NE . i 

Initio, Authoritatem affirmat fuam; quam non hominibus acceptam fert, fed ipfi Deo 
& Jefu Chrifto. Veritatem dein Evangelicam audatter aflerit, & fantit Anathemate : diris 
devovens, fiquis vel Hominum, vel Sagriorea etiam; contta docèret. Quam Argumen- 
tis tandem confirmaturus, interim amolitur (refiduo primi, totoque fecundo capite ) ad- 
verlariorum illud duplex #das44 modo memoratum, quo hanc fubverfum ire fatagebant. 

Oftendit 1°, Non Evangelium fe accepiffè, nedum Apoftolatum, ex reliquorum inftitu- 
tione ; fed iplius Jefu Chrifti: adeoque ne fummis quidem Apoftolis, hoc nomine, mino- 
rem ellè. Quod ex fu ad Chriftum Converfionis huftoria, & rerum è fe geftarum, palam 
facit : Ut qui jam anteà Chrifto edodtus fuerat, & in varias regiones miflus, quam Apofto- 
lorum aliquem vel oculis accepiflet. Etquamquam, poft aliquot demum annos, data dextra 
focietatem firmafiènt : non eo tamen id fàltum eflè, ut novam illi, quam non habebat, au- 
thoritatem facerent ; fed ( quod ex rerum geftarum ferie didicerant ) ut hoc indicio refta- 
tum darent, Apoftolatum Gentium nomminus illi concreditum effe, quam Circumelfionis 
Petro. Et quidem, eoufque abefle, ceteris fe Apoftolis authoritate cedere, ut vel ipli Pe- 
tro, parum rette incedenti, fe, coram, oppofuifiet. 

2°. Nec fecusatque ipfum fentire, monftrat, Petrum cxterofque ; nec fecus facere: Ver. 
bis fa&tifque juxta confonos.  Adeoque cum fuam illis expofuiffet doftrinam, quam apud 
Gentes pradicaverat: ae dirai m ed DO) gene) ne illi quia i exmmio fer 
conftituti erant Apoftoli, imibi quicguam ( inquit ) /uperaddiderunt.  Nihil-quicquam ; ve 
Supplementi agi meta effet, em no) str dodtrinam arca diegdd. 
paro» quali parum fana. Consra vero, mibi fimul © Barnaba focietatis dextram poriexe- 
runt; ut nos ad Gentes proficifceremar, ficut ad Fudicos illî. Floc umicum snonentes inf 
per, ut pauperum effemus memores ; (cui & nos jam ante intenti fueramus. ) Sed, de 
Mofaicis ritibus apud Gentes introducendis, ne gd quidem. Zio vero ne quidem Titus 
( Gentilis) qui cum Paulo aderat, circumeidi coalfus eft.- Sed &y ipfe Petrus, quum Au- 
tiochia verfabatur, una cum Gentibus comedebat. ( Tantunî abelt ut vel Apoftolorum do- 
&rina, vel vita ratio, Paulina fuerit contraria.) Quidquod & poftea, quum,in gratiam 
Judxorum qui Hierofolymis venerant, abftinwifiet Petrus, è Paulo increpatus arguitur: 
Quippe, sel inquit, gui Judens es, ad inflar Gentium vivas, non ut Fudei ; car Gentes 
adigis (exemplo tuo ) ddluare ? 

His ita fubverfis Impoftorum machinis, quibus ex obliquo impetebant dodtrinam Pauli, 
Calumniis onerantes: Argumentisagit ( per reliquum Epiftole ) &armis decretoriis ; Qui- 
bus & fuam folide confirmet & adverfariorum obruat fententiam. 

Quamquam enim, Apoftolus cum fuerit, pro authoritate Apoftolica di&tare potuifiet : 
Cum tamen ad munus Apoftolicum fpeétaret, non modo jubere, fed & predicare, legem 
Evangelicam ; non jubet tantum, autetiam fancit anathemate ; fed ctiam Argumenus vitum 
eft, quod juflerat, Laspora : È 

uam defendendam fufcipit fententiam, totoque impetu contendit, hac elt; Nos Fide 
Sola guftificari, &onon Opertbus legis : Et, onod fia: infert, Non adigendos Gentiles Gala- 
tas, ad Circumeifionis, & Mofaica legis Rituum, obfervationen. 

‘Totam autem illam Argumentorum quam texit telam ; & late profequitur ; ( tum per 
hanc integram, tum& illam, ad Romanos, Epiftolam ; ) quum non unius hora penfum fit 
abfolvere: Unum illud pra cateris confiderandum felegi, quod, ex federis prerogativa, 
deducitur, curs Abrabamo jam prius ii, quam lata erat lex Mofaica : Quod itaque ex hac 
pendere, neutiquam conveniret. 

Hoc Argumentum quo preflius examinemus, occurrunt prelibanda duo : 

Primo, Quis fit rei controverf ftatus, Paulum inter & Impoftores: 

Deinde, Qua vera fuit Impoftoribus ratio movendi controverfiam : 

Quo tandem Argumenti pondus re&ius aftimetnr. 

I. Primum quod fpeétat; quo cardine verfetur controverfia; Notandum 

1°. Chriftianos fuifle hos Impoftores ; faltem fpecie tenus & pratextu. Quod tota ditto- 
rum feries demonftrar. Nonenim, ut Evangelio palam renunciantes, arguuntur ; fid, ut 

[ 


perperain 


De Foedere Evangelico. 


perperam Evangelizantes, &xo siegginior & puilasphfarmie ciayginior est. Et qua in contra 
rium affertargumenta Paulus, ( puta, #rrizans ide fieri doftrinam Chrifti, & que his gemi- 
na, ) qua quidem funt, ad hominem Chriftianum, jufti ponderis ; nullius effent apud aliym 
momenti, fed ridicula pouus ( ut loquuntur ) perizia prinespài. 

2°, Quamquam igitur Judzis ipfis nondum converfìs; fed. in Chriftianifimum infenfifli- 
mis, veliticarithec opinio, De obfervande Mofrica legis neceflijate ad falutem: non ta- 
men in hos dirette militant Apoftoli argumenta ; fed in Judaizantes Chriftianos.. Adeoque; 
tanguam cum Chriftianis difputans, pro concelfis habet gua apud Chriftianos. in confello 
erant. Cum Judas enim fi difputalfer, plane alius fuiffet orationis tenor, rationes alia. 
Puta, quales Perri; AC. 2°. iterumque Capp. 3° & 4°; aut Stepbawz, Ad 2°, aut ipfius Pauli 
A&. 13°. Ubi, qua arguuntur, hac funt, Quod Fe/igs /it 6 Xpisim &, Quod per fidem 13 ejus 
nomen fit confeguenda falus. . 

3°, Pro confellis igitur habet Paulus, cum Chriftianis difputans, tum Ye/ur Nazarenure, 
Meffsam illum effe qui venturus erat; tum, per fidem in bunc falvatum tri. 

4°, Sed neque controverfum erat, Num Gentes pariter arque Judzi, falutis fint capaces : 
fed utrinque confeffum. 6 

Quamyuam enim, dum Chriftus in terris agebat, Apoftolorum prima miflio faéta fit, non 
nifi ad deperditas oves domus Ifraelis ; &quidemdiferte cavtum, ne in wam Gentium di- 
verterent, veletiam Samaritanorum urbes ingrederentur, Mat. 10. 5, 6. Ante vamen quara 
terras reliquerit, in Coelos mox abiturus Chriftus, 4/42. 28. 19; prat a eft poreftas ; ut.de- 
inceps in ommes gentes profelti, Baptifmate difcipulos inivarent, & doétrinam illis traderent 
Evangelicam. _ ; {Li 

Etquidemfi illud hic Paulo ageretur; alius atque jam eft fuiffèt fermonis curfus. . Puta, 
qualis Zezrî, quum hoc agebatur, A. 11. familiaris fui ad Corneliums aditus rationes indi- 
cantis. 

Verum quidem eft, Judzishoc ( ferocioribus faltem ) infolens primo vifum fuifle, & pa- 
rum gratum; Quod Gentes fcilicer in candem cum iplis faluus communionem adfcifeerenz 
tur. Quod liquido conftat, ex illo, dum Chriftus aderar, ftupentium myrmure, Job. 7. 35. 
feifcitantium , Nusnam ad difperfos inter Gentes profeétus, etiam Gentes doceret? pi 
exilla, poftea, Judzorum (a ad fidem converforum) oftenfione, quamde Petro .con- 
ceperant; apud Cornelium ( hominem Gentilem ) familiariter accepto,  Quam ut leniret, 
fattumque defenderet, AR. 11. jultam Apologiam inftituere necefle habuit. Ex ca denique 
Judrorum indignauone, Antiochia, que in Pifidia eft, AG. 13. 45) 46, &c. quum Paulus 
& Barnabas, ad Gentes fe converfuros, infinuabant. Etmajori adhuc fremitu, Hierofolymis. 
Ad 22. 21,22. 

Atea res, jam ante, quam feripta eft haec Epiltola, defierat effe controverfa : Tum propter 
Apologiam Petri, modo memoratam ; tum & Genules indies ad fidem Chrifti converfos, 
& Spiritus Sanéti faétos participes, non minus quam Judxos. Qua de re, tm alibi, tum è 
Paulo primum & rise, à Petro dein & Jacobo, in Hierofolymitana Synodo, A&. 15. 
late dilferitur. Ad Galatas item Cap.2. Et paflim in Adlis Apoftolorum, & Paulinis E piftolis. 
Nec, quantum liquer, vel acerrimi rituum Mofaicorum patroni, ca de re jam ambigebant. 

59, Quum igitur manifelta res erat & confella, Salutem ex fide in Jefum Chriftum, Judzis 
pariter atque Gentibus, confequutum iri: Quod ambigitur, hoc eft; Num huic in Chriftò 
fidei, accedere debeat, tum Circumeifionis, tum Rituum Mofaicorum obfervatio. Hoc Pau- 
lus negat. Affirmant illi, Rituum patroni; fidem his fejunttam non fufficere clamitantes. 
Conftat itaque, De quo ambigitur. î ‘ 

Verum hujus quafiti, duplex occurrit cafus. De Judzis, alter ; alter, de Gentibus. 

Quamquam enim de utrifque pariter verum efler ; non pariter tamen de utrifque confta- 
bat: Nec pariter proprerea de utrifque ftatuit Apoftolus. k 

Verum quidem ef, Neque Judzis, neque Gentibus, fuiffe neceflariam Mofaica legis ob- 
fervationem ; quod pariter de utrifque affirmar Paulus. Judzis tamen indulgendam cenfuit 
legis obfervantiam; Gentibus, non item. i 

Inde elt quod, in Judzorum gratiam, Timotheum circumciderit, ex matre Judzum.; Et 
Paulusipfe, A&. 21. purificationum ritus se dpi A Gentibus utea fierent, qua ipfe 
fecerit, nullo modo patitur: Hoc tantum paffus, ut, offenfionis vitande gratia, ine 
& fuffocatis abftinerent. ì 

Difcriminis hujus, hanc effe caufam judico. Mofaicam legem Judzis fuifle datam, certum 
erat; atque -hos illi obftriftos olim : Abolitam autem jam illam effe, non ita certo erant 

rfuafi. Dubitantibusigitur indulget hujus obfervationem ; fed & perfuafis etiam, in du: 

itantium gratiam. (Nec indulget lo ; fed &, cum opusfuerit, fuadet etiam ; & obfè- 
quitur eg ri faltem dum, traétu temporis, res illa defineret eflè dubia, Conten: 
tus, mores illos fenfim defuefcere, qui, ab hominibus patrii ritus temacioribus, egrius 6% 
torquerentur. " 1 
ntibus autem, ( quibus nec lex Mofaica, neg prior illa de Circumeifione, data fuerat,) 

ut novum jamprimum. induceretur jugum (quod. ne judzis quidem erat neceflagium ). ini 
I quum 


253 


254. 


De Foedere Evangelico. 


ur plane duxit : ne offenfionis quidem, fiquam immerito captarent Judzi, vitande cau- 
fa. Spettabatutique Mofaica lex, nonnifi Ecclefiam Judaicam ; nec, mifi pofteros Abrahe, 
Circumcifio. 
At fanguinis interdi€tum, Noacho datum ejufque pofteris, cum Gentes pariter atque Ju- 
dxos obligaverit; Qua ratione indulta eft Judzis rituum fuorum obfervatio; eàdem & Gen. 
tibus, hujus interdiéti. Et quidem in fui gratiam, fiqui ex Gentibus fe hoc putaverint ob- 
ftriftos teneri; vel Judeorum faltem, fi quis fcandali metus. 

* Summa reihuc redit. Novum imponi jugum, mox deponendum, non patitur: Patitur 
fuum utrifque priftinum fenfim amoveri. 

Duorum autem horum cafuum; pofterior folus praefentem difquifitionem direte fpettat. 
Neque enim hic difputat Paulus, Quoufque Judzis permittendus fit fuorum rituum aliquan- 
tifper ufus: fed, an Gentiles Galata fub rituum jugum fint adigendi. Qua autem ex argumentis 
de utroque concludunt, concludunt è fortiori de cafu controverfo. Juxta quod in Petrum Pau- 
lus arguit, St /u, qui Fudens es, itd inffar Gentium vivis ; cur Gentes adigis Fudaizare ? 

II. Cum igitur ‘hoc fit, quod difceptatur, negouum: Ordine difpiciendum venit, 29, 
Quibus rationibus moti, movebant hanc controverfiam Impoftores. 

Hic autem, quas pratendebant caufas, è caufis veris, omnino diftinguendas cenfeo. Ne 

ue enim novum videri deber, neque mirum, alias revera fubeflè caufas, quam quas praten- 
dunt Impoftores. 
‘© Quas pretendebant caufas, videntur ha fuiffe. 

Primo quidem; Fundamenti loco fubftratum vellent; Cxeremoniarum lege, Judzis olim 
data, Ecclefiam faltem Judaicam etiamnum obligari: Et, confequenter,corum Profelytos 
eadem ctremoniarum lege teneri. 

2°, Promiflionem de Meflia fatam, Ecclefia Judaica faftam elle. Huic igitur Ecckfia 
inferendos eflè, qui illius capaces effè vellent beneficii. 

3°, Si Gentiles de per Mefliam hune , falutem confequi defiderarent; Ecclefix Ju- 
daicx inferendos eflè, cidem caremoniarum legi obnoxios. 

Atque hac quidem non fine magna probabilitatis fpecie videantur di&a ; Si perpen- 


us. . 

1°, “Mofaice legi inftitutionem, perfpicuam admodum efle, & extra omnem controver- 
fiam pofitam : &, Profelytos pariter atque natu Judeos cadem obligari. Eadem fiqui- 
dem lege tenebantur, tum domi nati, tum foris ber in aut infiti aliunde. 

2°, Ejufdem abolitionem, non, ita liquido conitare ; fed dubie caliginis & controverfiz 
plenam, & quam Judzi plerique pernegabant. | 

3°, Promifla veteris ‘Teftamenti, de Servatore venturo , dire@a fronte Ecclefiam Judai- 
cam fj e vifa, non eflè dubitandum: ut que, tune temporis, unica fuerit fpeétabilis 
Ecclefia. 

Et 4° quidem; quanquam & Gentilium fubinde mentio fafta fir, ut ejufdem olim bene- 
ficii confortium; potuille tamen hoc commoda interpretatione exponi, de Gentibus in com- 
munionem Ecclefia Judaice olim admittendis. 

Que cum ita fint ; fatendum videtur, fpeciofo fatis pretextu, licet parum firmo, arguere 
potuifle hos rituum patronos, Ecclefiam Chriftianam non reputandam effe, ut funditus no- 
vam, in veteris Judaice locum fucceffuram ; fed infititiam potius, & veteri fuperitrutam ; 
adeoque veteris legibus obnoxiam. | 

Verum, prater hos pretextus, alias revera fubeffe caufas, fatis innuit Apoftolus, cur tanta 
contentione urgebant rituum obfervantiam. n 

Quarum primam exiftimo illam fuifle, qua omnibus fere herefiarchis communis eflè fo- 
let; ambitiofam gloria affe@ationem; ut longo ordine fequacium choragi habeantur. Ta- 
les futuros in Ephefina Ecclefia pradixit Paulus, A&. 20. 30. gui, ex ipfis oriundi, perverfa 
docerent, ut feguaces poft fe traberent difcipulos. Necabfimiles fuifle hos apud Galatas Im- 
poftores, innuit Apoftolus in hac Epiftola, cap. 6.12. qui, volenzes ( Ceesoumem tr cuprì ) 
Speciofi in carne ere, cogunt vos circumeidi: & ver.13. ideo vos circumeidi volunt, ut 
de carne veftra ghrientur. 

‘Alteram ibidem docet Apoftolus ; me per/ecutionerm ‘entier ob crucem Chrifti. 

Perfecutionis autem metus, duplex efle poterat: alter, à Judeis; è Romanis, alter. 

1°. A Judzis ; quos acerrimos fuifle rituum fuorum propugnatores nemo nefcit, & vindi- 
ces feveros. Erantenim illi, tum in Chriftianos omnes intenfiffimi, tum in eos prafertim 
quos contra legem Mofaicam quicquam moliri autumabant. Teftor ferociffimum illum, ob 
leviffimam fufpicionem, tumultum ortum, A&.21. 27,28. in Paulum irruentium: Ubi in 
ore‘omnium hic clamor erat, Suecwrrite, viri Zfraelite, Succurrite; Fic ille bomo eft, qui 
adverfus bunc populum, adverfus legem, adverfus locum bunc, omnes ubique docet ; qui & 
Grecos in templum introduxit (hoc utique fufpicabantur ) dune docum potrai. pollu- 
Iuros. Sed& frequentes, ob has caufas, zelotarum tumultus, funt locuples teftimonium. 

: 2% Quanquamhoc Judeorum odium, pars effe poflit corum qua imare vellent; ( de 
quo rion négem, etiam in Galatia, periculum. aliquod eflè pofle ; utut lofige minus quam 
Hierofolymisj 


De Feedere Evangelico. 


Hierofolymis; faltem in eosqui natu Judzi non erant, quales Impoftores hofte fille fu: 
fpicor : ) Gravius tamen illud erat è Romanis periculum; quod & Apoftolum refpexillè au- 
timo. Fuit enim, tum temporis, Religio Ja Romanis legibus permiffà: non item 
Chriftiana, fed gravibus fuppliciis vexata, ob leges illas qua novas Religiones vetabane. 


Que quidem incommoda quo evitarent; Circumcifionem introduétum ibant Impoftores, 


Gentiles ipfi; non tam pietate moti, quam ut, eadem opera, fub Judaifini pretextu & pro- 
tettione, tum leges Romanas declinarent, tum & Judxis effeht gratiores. 

Atque hoc eo magis inducor ut credam, quoniam iidem ipfi, qui vel maxime circumci- 
fionem urgebant, (quo à Romanis legibus tuti eflent, ) de Mofaica lege reliqua, parum 
erant foliciu. Quod diferte reltatur Apoltolus, Cap. 6. 13. Nam ne 2p/i, inquit, gui cir- 
comcifi funt, obfervant lege. 

Arque haétenus de ftatu controverfix diftum eft: &, quales fuerint tum fpeciofi pratextus, 
tum vera cauf&, movendi controverfiam. 

i ea Argumenti vis preflius expendenda; quo caufam evincit Paulus adverfàs Im: 
res. - 
P96NI hoc facit exordium, quo attentiores reddat, Tiro A nine, Z/oc autem dico. 

Quod dicit autem, hoc eft; Palfiomen illam, que Chriftum refpicit, è Deo prius ratam 
faflam; irritam non facit ca, que, poft Quadringentos & triginta annos, fata eft lex; ut 
promiffionerm inanem reddat. à 

Palfionem, inquam, illam : Sic enim #a3may malim interpretari, quam ( cum vulgato In- 
terprete ) Ze/famentum. ladem ratione qua rerririg, Novi Foederis codicem, Novus 
Inftrumentuin malint appellari, quam Nevum Teftamentum. Quamquam enim, euam fenfu 
forenli, 7e/famentum merito dici pollit Foedus illud ; cum fit, /oluntas Chrijti, ipfius morte 

‘a : non tamen codem fenfù dicitur Nevwmn Teffamentum. Nam vetus illud, cui 
opponitur, 7'effamsenzum proprie non elt, nec morte confirmatum: Sed divina +Pa/0, feu 
Fadas initum. Cui tamen exprimendo, vox Sedi» non minus quadrat, atque 7e/farzenzo ; 
utcui Hebreorum N*92 refpondere, ab aliis jam ante fuerit oblervatum. 

Et quidem, fi, proprie, Teftamentum fuilfer hac ded Apoltoli Argumento vis nulla 
foret. Nam 1°non fuiffet, aut confirmata prius, aut etiam olim confirmanda; vivente adhuc 
Gonditore Deo, nec unquam morituro : nee tamen, nifi Teftatore morto, vim haber Te- 
ftamentum*; fed fufpenfum manet, pro Teftaoris arbitrio, vel immutandum, vel etiam 
abrogandurn. 2°, Quia nec validum illud, quod, pofterius lata, priori non derogaret : Quippe, 
in Teltamentis, fecus eft ; polterius uuque eft precedente potius. 

Quam autem Textus innuit dti feu Padtionem ; utut Chri/furz refpiciat ( quod vo- 
cibus, eis ypisò innuitur ; ) jam ante tamen, quam ille mortuuseft, fuitic validam & racana 
fattam, diferte dicitur, (quod Teltamento non convenit, ) fed & ante latam legem Mofai- 
cam. Nam& hoc fequitur, sedia resrencpuiia arò Oni, gue jam ante d Deo ftabilita fuit 
© rata falta. 

Eft enim quam hic Paulusadhibet, tum & prius, ver. 15. rpagir vox forenfis ; ficut 
&, que huicmox opponitur, desi. Eft utique xs, gol: vulgo dicitur Rargficare, feu ra- 
tum facere : ( quod, ao nos, Sigilli munimine plerumque fit : ) ut nihil defit quo Inftru 
mentum alidwls fiat, & lege ratum, firmum, validum: Sicut, ex adverfo, dxgîr eft irritum 
facere, abrogare, exaudtorare. 

Er quidem ita preftabilita elt hac de%w ut ne poft-lata lege exauétoretur. Que Palli, 
Feederifve, rationibus fatis conveniunt: non ita, Teftamenti. 

Eftitaque Argumentum Apoltolicum, ab equitate humani pai dedu&tum. Quippe fic 


arguit, ver. 15. Si ve/ bumanum paffum ratum faum fit; ius crdpsbre rinszorbit SaS, . 


&Svis dderdi, i Bindiaerdeve nu, son tamen poteft quis, aut ipfe irritums facere, aut alffu fucceda- 
neo contraîre, ne palfione perno falfa teneatur. Cum itaque Deus jam ante Abrahamo pro- 
mifliones feciffer; ( nam & hoc fubjungit, ver. 16. Tg di "ACcudp ibtASnano ai imeypinion, 1 md 
aniguali abra, is 8 Xpists ) qua pa@tione humana quavis habenda funt potiores : non exifti- 
mandum eft, ut Mofaica lege, poft tradenda, cafdem velit abrogatum ire. Nempe fic di- 
fputat, enti verficulo ; AreShw rescepazbiior ao ii cis Xen, Palfionem illam de Chri- 
dia ante è Deoratam fallam ; èx cowesi, non îrritam facit, non retigit, ca gue poft gua- 
dringentos È» triginta annos lata el Lex. ; cietà udlapzina riv iragpoiar, ut inutile, inanem, 
inefficacem, otiotam, redderet promaiffsonem. 

Hc itaque cum Argumenti Paulini vis fit ; tria potiflimum hic veniunt difeutienda. 

1°. Quenam fit, quam innuit, Paftio vel Promiffio, jamante è Deo ratg fafta. 

2°. Quanam fit ea Lex fubfequens, quam huic Promillioni contraponit. 

3°. Quodnam illud, Quadringentorum & Triginta annorum intervallum, quod utram- 
queintercedìt. 

Qux ut ordine difcutiamus, refidui penfi noftri opus fecimus. 

1. Pa&ionem, gue innuit, feu Promiflionem, candem ellè conftat, quam fupra memo- 
taverat, ver. 8. ( de qua & deinceps ha&tenus verba fecerat.) . Profpiciens Scriprura, per É 
dem Deum jufificaturum Gentes, ( mpssvepizioni mò "ACpadu, ) pramunciavit. Abrabamo 

* Mm Evangehi; 


255 


256 


De Foedere Evangelico. 


Evangeli, Dute benedicentur omnes Gentes. Hoc elt, Zufemine tuo: Quod de Chrifto de- 
mum exponitur, ver. 16. per quem evenifle dixerat ver. 14. quod ZenediiZio Abrabami etiam 
Gentibus convenivet. 

Promiffionem autem hanc, quam Zvangelii nomine dignatur Apoftolus; que & Gentes 
Îpettabat quam maxime; ‘Tribus faltem vicibus Abrahamo taftam fuifle, memorat facra pa- 

ina 
È Primo quidem, Gen. 12. 3. Sub initium Peregrinationis Abraha : Dixerat utigue. Abra- 
mo Dominus; «Abi fis ex patria tua; —Faciamque ego Te Gentem magnam, Tibigue be- 
nedicam , —Atque in Te benedicentar omnes familia terre. 

Deinde Gen: 18.18. Poft promiflionem de Ifaaco fpecialiter faftam, ex Sara oriundo ; ubi 
dicitur, Arabamum omnino fore gentem magnam, & prepotente; atque în illo benedi- 
cendas effe omnes in Terra Gentes. 

Et tandem Gen. 22. 18. Polttentatam Ifaaci immolationem ; quum infigne fpecimen, tum 
Fidei, tum Obedienue dederat Abrahamus, quod, cxigente Deo, ne filio pepercerat unige- 
nito; er memet juravi, dicit Dominus, Omnino benedivam ego tibi, & multiplicabo femen 
tuum; atque in tuo Semtine benedicentur omnes Gentes Terre: 

Quam autem, fi quaratur, ex tribus hifce vicibus, refpexerit Paulus, quibus faftam fu- 
iflè conftat promillioriem : Promiflionem prima vice faétam, refpexifié Paulum, omnino con- 
ita. Non quidem ex ipto Promilli tenore; quiidemeft in omnibus: Sed, ex Epocha, 
quam innult, annorum quadringentorum & triginta ante .datam Legem; qua, fequentibus 
ejufdem repetitionibus, nequaquam convenire. 

ft gravius hic occurrit, quodque majoris ponderis eft quafitum ; Numnon, ante hane 
Abrabamo faltam promillionem, Foedus faftum fuerit, de falute pur Bidem in Chriftum 
confequenda ? Quippe; fi non; Quid de Parribus fieri demum exiftimabimus , jam ante 
Abrahamum mortis? Num illi omnes falutem, aut non funt aflecui? aut, non per fidem ? 
Si fuerit; Quorfum igitur Paulus, antiquitatem hujufce Foederis, non aluus repetit, quam 
à Promilione Abrahamo fafta ? prefertim, ubi, ex temporis prerogativa, vis tota pendet 
Argumenti? 

Refpondeo. 1°, Gratuitum illud, de falute per Fidem in Chriftum confequenda, Foedus, 
antiquiusomnino effe, quam Pyonziflum illad Abrahamo fatum, certum cile: Illique Pro» 
tevangelio, Gen. 3. 15. aquavum; De Semzine Mulieris, ferpentis caput contrituro. E{t uti» 
que, .Sezzen illud Awlieris, 1dem ‘atque Abrabamai ; nempe Chriftus idem: Cui per fidem 
inmixi Patres, falutem funt adepti, etiam Abrahamo fuperiores. 

Quod ne dubitemus, Apoftolus ad Hebreos, Cap. 11. multis confirmat. Per Fide, Pa- 
tres, quod Teftimonium fune adepti, obtimuerunt. Per fiderm, Abel, potiorem quam Cain , 
astulit oblationem. Per Fidem, Enoch, poftquam cum Deo ambulaverat, communi hominum 
Sorte exemptus eft, ne mortem fèntiret. Per Fidem, Noab, favorem apud Des confecutus 
eft, quo diluvio, ne periret, extmeretur. Perfidem, inquam, iam, qua fine placere Deo 
non eft poffibile. Pereandem Fidem, per quam Abrabam ipfe, Zfaacus, Facobus, & Heroes 
reliquia Abrahamo pofteriores, egregia que memorantur facinora preftiterunt. Pet illam 
ipfam Fidem, quam prius detiniverat, Aypo/fafin rerum nondum exiffentium, & invifibi- 
lium Argumentum. Per Fidem illam quam Hebreis etiam Chriftianis commendaverat , 
ut animabus falutarem : Per quam juSti viverent; &è qua, qui declinarent, ad fui perni- 
ciem declinarent. : 

Dico tamen 2°. Utut Abrahamo antiquius fuerit foedus illud : Graves tamen fubellè cau- 
fas, cur ab Abrahamo Paulus, eique fafta promiflione, defumeret argumentum. 

Nam 1°, Quamquam non fuerit omnium antiquiffima ; fatis tamen vewita fuit- hac pro- 
miflio, ut Circumcifionem ipfam, nedum Mofaicam Legem, antiquitare fuperarer. Non 
enim nifi poft Triginta fere annos inftituta eft Circumeifio; &, Lex Mofaica, etiam poft 
alios adhuc Quadringentos. 

2°, Quoniam in hac Abrahamo faéta promiflione, Gentium fadta eft exprefla mentio, 
prout è pofteris Abrahami diftinguuntur; ( Zn Ze, fcilicet, denedicenzar omnes Terre 
Gentes; ) quodin prioribus non contigerat : Adeoque ceteris potior erat hxc promillio, ubi 
Gentilium cafus ageretur.  Quippe fcedus illud antiquius, de Semzine maudieris, ferpentis 
caput contrituro ; etiamli Gentes reliqua non fuiflent ad Chriftum convertenda, aut inde 
confecuture falutem ; effeétum obtinuiflè videri pofiet, in ipfa falute Judeorum : Utpote 
quod humanum genus indiferiminatim fpeAabat, gentis hujus illiufve nulla mentione fada ; 
poteratque igitur inquavis adimpleri. . 

Opus igitur erat Apoftolo, ut ad hanc fe potius Promiffionem reciperet: In qua, prater 
fummam foederis, quam cum reliquis communem habet, infuper accedebar Gentium è Judeis 
genza Siquidem illud in fe probandum fufceperat, ver. 14. Fagiani Aira- 

, etiamad Gentes ampli cfr; ut & ip/e, per fidem, promiffi Spiritus participes 
effe poffint ; neque, ad hoc, opus eflè ut in fado fasi Peter ite ARA 

Atque de Promiffione hattenus, feu Padtione, quam prius ratam faîtam innuit Apo- 


II. Sequi. 


ftolus. 


De Foedere Evangehco. 


IL Sequitur 2°, ut, Qua fit Lex illa, difquiramus, que huic contraponitur Promiffioni, 
nec tamen potis eft, utpote pofterius lata, illam abrogare. 

Lex hec, quinea fit qua in Monte Sinai data fuit, non eft ambigendum; paucis poft 
menfibus, quam Aigypto egrederentur Ifraclite. Nempe hoc omni procul dubio conftare 
facit, annorum Quadringentorum atque triginta fignatum intervallum. Quippe tot pre- 
cife, ad exitum ex Aigypto, annoseftluxiffe, diferte dicitur Exod. 12. 40,41. Zinitis tri- 
ginta fupra quadringentos annos, codem ipfo die, egreffi funt omnes exercitus Domini è terra 
uAfeypti. i c 

een vero non unius generis fuerint, que in Monte Sinai late furit Leges: fed ( ut 
dici folent) Morales alia, quales funt Decalogi pracepta decem ; alia Ceressoniales, quales 
xx reliquis non pauce ; ne È Fadiciales etiam memorem: Si queratur, Utram duarum, Mo- 
ralem legem,an Caremonialem, refpexit Paulus hoc 1n Argumento ? De Caremoniali Lege, 
non Morali, intelligendum elle , mihi videtur, citra omnem controverliam, manifeltumi. 
Duabus hus potiffimum de caufis. 

1°, Quoniam, qua agebatur inter Paulum & Impoftores quaftio, De Ritibus obfervandis, 
erat : non de Lege Morali : De illa fcilicet Lege preti quam antiquatam jam tuifle 
.sontendit Apoftolusgga Non igitur de Morali lege : qua vivit adhuc vigetque ; fuaque fibi 
manet authoritas, pr co inconcalla, 

2°, Quia, fecus, Argumentationis Apoftolica vis concideret ; qua, ex pracedentia tem. 
poris, tota pendet. Re {tabilite prius Promillioni, Lex poft ferenda derogaret. Utut 
enim Decalogi Lex Moralis, etiam in monte Sinai fucrit repetito tradita ; adeoque poft Pro- 
miflionem illam ante ftabilicam: Jam ante tamen, quod fummam rei fpeftat, humanis in- 
feripta cordibus; inde ab initio lata, cenfenda erìt ; nec, promiliione Abrahamo faîta po- 
flerior, reputanda. 

Si contra tamen quis objiciat; ut Cxremonialis, ita ne Moralis quidemoperibus legis, 
juttificari nos, aut confequi falutem ; fed fola Fide : Adeoque tum hanc, tum illam, pariter 
exclufum iri. Hac tria reponenda judico. 

19, Omnino verum efle, Juftificationem quod attinet, tum hanc, tum illam, exclufam eflé. 
E: quidem, ubi de Juftificatione difputatur, Argumenta, ut plurimum, umamque pariter, 
& indifcriminatim refpiciunt. Prafertim qua in Epiftola ad Romanos occurrunt; ubi illud 
maxime difceptatur. 

2°, Non ea tamen, de I nosig controverfia, in hac ad- Galatas, ficut in illa ad Ro- 
manos Epiftola, ex profeflo agitur : Sed, de Mofaica Lege obfervanda. Argumentatur uti- 
que Apoftolus, per totam hanc Epiftolam, non modo non Juftificari nos ex operibus ‘Le- 
gis; fed, neobfervandam quidem effè, vel Circumeifionem, vel Legem etiam: prefertim 
mater Gentes. ii lla, har Eoifto ° 

3% uam igitur li arguterita nonnulla, etiam in piftola, contra Jufhi- 
PRI ag pon Logia dirette concludant ; fintque ea que etiam ad Legis Moralis 
opera extendant ; adeoque Caremonialis, è fortiori: Non tamen hoc, principalis quafiti 
ftatum immutat quicquam, De Caremoniarum legis apud Gentes obfervande neceffitare ; 
Sed, ex confequente, etiam hoc feriunt; dum unicum illud removent, cujus folius pre- 
textu obtendebatur hac necellîtas. Nam, quicquid demum fit, quod de Judzis dici polfit, 
cur fibi olim data E tenerentur : De Gentilibus tamen ( quorum hic caufa vertitur ) qui- 
bus nec olim data fugrat ; nihil obtendi potelt, cur habeatur neceffaria ; mifî, fi ex illa forte 
fuiffent juftificandi. Adeogue, qua concludunt Argumenta, non effe ad Juflificaonem 
neceffariam; non effe necelfariam, concludunt. 

Legem igitur hanc, quam, ut Promiflione pofteriorem, eidem derogare non potuifie, 
contendit Paulus ; effe conftar Caremoniarum. 

III. Supereft 3°, Ùt Intervallum illud, Annorum Quadringentorum & Triginta, quod 
Promiflionem inter & Legem ceffît, difcutiamus. x 

Ubi qua occurrit Chronologica difficultas, ex conciliandis quatuor Scripturx locis, qua 
invicem pugnare videantur, tota pendet. : 

Nempe, Gen. 15. 13, 14. Hxc dicit Abrahamo Deus; Cerzo fcias, Inquilinos fore Semen 
tuus, tn aliena serra; ( cifque fervituros, qui © affligent illos; ) per Quadringentos Annos è 
Ego vero gentem illam, cui fervituri funt, gudicabo;, cofque deducam inde, magnis facultati- 
pio Stephanus , AG. 7.6,2. Nempe, /nguilins fi 

Atque idem repetit Stephanus , A&. 7. 6, 7. Nempe, /ugui 'utvaros Semen ejus in 
aliena terra, È quadringentos amios ; poft autem inde deducenaos. 

At vero, Exod. 12. 40, 41. Pro amis Quadringentis, annos habemus 7riginta fupra qua- 
dringentos. Habitatio filiorum Irael, qua mamferunt in Agypro ( fic vulgatus interpres ) 
fuit annorum quadringentorum © triginta : quibus expletis, cadem die egrefias eSt omnis 


ewercitus Domini de Terra csi 1 î 
Eademque periodus, prefenti Textumemoratur ; Nempe, Palionenms illame, jam ante è 
= ratam faltam, non frritam facit, ca qua poft quadringentos © triginta annos falfa ct 
*. 


*Mmz Dicimus 


257 


258 


De Foedere Evangelico. 


Dicimus autem 19 Tam notabilem hanc, Annoram TE difcrepantiam, è numeri 
( quod aiunt) Rotundatione provenire, non poffum ego mihi perfuadere. Prefertim, cum 
iple , annorum quadringentorum & triginta, numerus fatis fit rotundus. -Aliam igitur 
querendam ellè èrarmoparé conciliationem, omnino cenfeo. Fed i | 

2°, Periodos illas omnes, in eodem ex /Egypto éxitu, una rerminari , manifefto liquet. 

Nempe; De illa Exod. 12. diferte dicitur, Ziwizis amis trîginta fupra quadringentos, co- 
dem ipfo die extiffe filios Ifraeks. £ cagna . » 

Illos autem in Textu memoratos, annos triginta fupra quadringentos, fimul expirafle, 
non minus conftat. Quippe codem Exitus anno, Lex trat in monte Sinai promulgata. Nam 
tertio poft menfe, quam Agypto exierant, in deferto Sinai dicuntur conveniflè, Exod. 19.1. 
Et, paucis poft diebus, Lex erat promulganda. Et diri plurium dierum opus erat* 
rotius rei tranfattio; Eunte in montem Mofe, & redeunte aliquories ; ibique bis quadra 
ginta dies morante; non multos tamen elapfos eflè menfes certum eft. Nam, his peraltis, 
tota deinde Tabernaculi preparatio ( nonleve opus) codemerat anno abfoluta. Primo fi- 
quidem die fequentis Anni, ere&tum effe dicitur atque inftruftum Tabernaculum, Exod. 40. 
17. Et quidem fi totum etiam Levitici librum, quo Ceremonialis Legis non pauca recitan- 
tur, accenfeamus: etiam fic, nonnifi per unum = fummum ) meri tempus ampliabi- 
tur. Quippe è primo die menfis fecundi, fecundi abexitu anni, orditur Numerorum Liber, 
Num. 1.1. . A k . 

Quod autem dux reliqua ( armorum quadringentorum ) periodi, fimul expiraverint; ci 
tata Loca monftrant. Dicienim Dominus; his Annis exeuntibus, judicaturum fe Gentem 
illam cui fervierint, & eos inde, cum magnis facultatibus, eduéturuni, ; 

3%, Cumigitur una fimul omnes expiraverint ; ad diverfas erit Epochas, feu Periodorutù 
initia, quicquid eft diferiminis, referendum. - Misha 

4°, Illos autem in Textu memoratos, quadringentos & triginta annos, è Promiflione 
Abrahamo faéta, numerandos eflè, per fe liquet. Adeoque &totidemillos; Exod. 12. tihà 
terminatos, ab codem capite numerandos efle : utut, primo afpettu, fecus videatur; quafî 
pofterorum tantum Jacobi in Agypto moram fpeîtarent, . . n 

5°, Ur igitur Exodi locus ille rettius intelligatur, penficulatius paulo expendendus erit; 
ne, perperam intelleStus, erroris anfam fubminiftret. VP IN Ie na. WII 
tiv Mina PINI mIvi Dipinti CONDI Zucolaras autem filiorum Ifrael, qui (von 
quo) commorati funt in ALgypio, annorum erat quadringentoram È triginta. i a 

Ubi 2WID interpretor, non fimpliciter babitationem, fed incolatum, feu ( inquilinorem) 
habitationem in aliena terra; qude vi vocis coaflus, quam neceflitate materie.) Cui 
refpondet 76 LXX, xdlelxris, feu asesiuzis, ( nam variant Codices. )  Atque hoc fenfu tum 
2 nomen,tum verbum 3 , non raro occurrunt ; migrationem innuentia, fu peregre 
habitare ; five, migratione fafta, novis fedibus confidere; de advenis ufurpata. Et verbo 
37 tam affine videtur ipfum 3W? , ut, que hinc ducunt familiam non pauca, dubitent 
Lexicographi, num ad hoc an illud 'Thema fint redigenda. 

Per eta Top intelligo, unius Jacobi pofteros. ( Cumenim, jam inde è Promif: 
fione Abrahamo fa€ta, nonnili quadringenti & triginta anni effluxerint ; fieri non poteft, ut 
totidem annos jam peregrinati fuerint Pofteri Jacobi. ) Sed, per //raelitas ( feu filios Zfrae- 
lis ) qui in Égypto habitarunt, intelligenda eri, Gens Abrahamo oriunda, //rae/is no- 
mine ( feufiliorum Ifrael ) jam celebris ; annumeratis etiam majoribus, Abrahamum ufque. 
Quz quidem Gens, poft peregrinationes alias, in Aîgypto nuper commorati furit, duram 
obeuntes fervitutem; unde & jam modo funtegrelli. — } 

Adeoque voces ille 39 728, reddenda funt gui confiderunt, five qui manferunt; & 
ad filtos Ifrael referenda ; ut pars fint Periphraftica defcriptionis Gentis illius: Non autem, 
qua manferunt (ut habet Vulgatus Interpres, ) aut $v aglgnionr, ut e LXX, & poftillos 
plerique; quafi conftruendum efler 19 IWN Dio Zicolatus quo babitarunt in 
fgypto, few mora qua in Agypio commorati funt : quali quam in AEgypto moram fece 
rant Pofteri Jacobi, annorum fuiffet quadringentorum & triginta. Quod hiftoria ratio non 

titur. 

E ge ut fanarent sé LKXX, inferunt, qua in textu Hebrao non occurrunt: # St grane 
ata var Topi, fr aglgrazar i Apia [3 è 76 Xeradr, air Ù oi auripe sùriw, ] ira rirparioe è 
vsidx:îla, utapnd eos legerat Eufebius: Neque multuma difcrepant hodierni codices : ( Nilî 
forfan, quod fufpicor, additamenta illa, $ 77 Xeweàr, atque avnì di mezzi arr, ex margine 
in textum irrepfiffe potius putandum fit, quam abipfis LXX primitus inferta. ) 

Quamquam neque fic omnia funt in tuto. Quamenimin pro, fimul & terra Canaan, 
moram pofuerunt, tumipfi tum & Patreseorum, non erat nifi annorum Quadringentorum 
& viginti quinque : Exadis fcilicet quinque reliquis, dum Harane manferit Abrahamus, 
priufquam venerit in terram Chanaan. 

Atque 





De Foedere Evangelico. 


Arque hic.mecum fentuune Interpretes noftrates, qui verfionem Anglicanam adornarunt. 
Quorum ego authoritatem, alterius cujufvis interpretationis authoritate non inferiorem ju- 
dico. Novimus enim verlionem illam, cum è dottifiimis viris, & quidem multis, tum magna 
cura elaboratam. 


Sed neque ad illud, gui babitarune in Mypro, referendum et PAM MIY ore 
PW MIND ( quali fenfus effet, gui in fgypto babitarant Quadringentos © triginta an- 
nos: ) Sed ad DOD Zucolatus: ut fenfas fit, Zucolatus filioruna Ifraelis ( qui în gypto 


commovati funt ) anzorum erat quadringentorum & triginta. Hoc ell, Totus i 
Gentis liraelivice, ab ipfa ftirpe nile ( ex quo Ere gentis Prince cu 
muilia patria divulfus, in aliena terra copra inquilinus effe, ) ad ufque pofterorum fuorum 
exitum ex gypto, ( ubi duram ferviebant fervitutem ; ) annorum erat quadringentorum 
& triginta. Zxvallis autem quadringentis ilis & triginta annis, codem ipfo die egreffi 
Sunt omnes exercitus Domini è terra Rgypti. L 
Que quidem & expedita elt interpretauo, & leftio facilis, Neque cnim durius hic occur- 
rit quicquam, quam utille voces Zi Z/rac/, qui babitarunt in /Egypro, fit Hebrez Gen- 
= porihrate Proleptica; puta, Gens ea, qua Ifraelitica jam dicitur, & nuper in Agypro 
Itavio 
Cujufmodi Prolepfes adeo non funt infrequentes, ut faltem bis occurrant in hoc co 
Nam ver. 16. Promifliones dosi diana fitte cum tamen, quam innuit, Promiîio: 
Gen. 12. Abramo fatta fi, non Abrabemo ; fed Abramo illi, qui poit dicendus ‘erat Ara. 
bam. Et ver. 17. Promiflionem appellat Apoftolus dedi cir Xpistr : cum tamen Chriffi 
five Me/fie appellatio, fit multo ferius- introdu&ta : Sed de Serwne fattam innuit Promil, 
fionem, Meffia Legs feu Coriffo nuncupando. Sed neque .Stwz77is ibidem fadta elt ex- 
pretfà mento ; fed, fub Abramo intelligitur. Quid quod, & ipia filioram Ifrael, euam 
ftriéto fenfu, appellatio Prolepfis eft : ‘Yacobo fcilicet nati funt, preter minimum, filii éjus 
omnes; fed, Z/raeli, poft dicendo. 
Hujufque vera Gentis Epocha, in Abrahamo ponenda eft, quumprimum exceffit Ure 
Chaldeorum ; ex Ure feilicet, n Chaldcorum pott diceretor. ( Videtur enim Chafdim 
feu Chaldeorum nomen, è C#e/ed diftum; qui erat ex pofteris Nahor, Gen. 22. 20,22. 
nondum Natus, quum Ure Chaldaorum exceflit Abraham. ) Ex quo, Abrahamus cum Tuis 
reputandi fum ut Gens fecreta : & quidem eo nomine è paterna familia feparatus cft, ut 
ficret in gentem gp Sor ne dicam 1 gentes magnas. Nam prater Ifraeliticam, etiam Idu- 
ma, I{maelitica, & quorquot Ketura pofteris oriunda gentes, codem Abrahamo patre na- 
fcebantur.. Sed, quafi palmites exuberantes, habenda funt gentes ille, è trunco recidendi. 
Quippe Ifraeliticam pracipue gentem fpettabat Promiffio : in qua permanebat, tum Religio 
Abrahe, tum Ebrex Gentis nomen: Cui & data eft promiflà Terra; & hinc Promiffum Se- 
men oriundum. 
6°, Atque hine conftat; Caput Epoche è Promiflione data, & Peregrinationis Abrahe, 
omnino idem efle. Adeoque, Promiffionem illam Gen. 12. 2, 3, &c. memoratam, Ure Chal 
deorum fattam fuille ( qua fuerat Abrahamo terra Patria, ) anteguam Flaranem venerat. 
Quod è Stephano, Adt. 7.2, &c. diferte dicitur : Ubi hanc ipfam repetit periocham ; dicit- 
que Deum Abrabamo hec loguutum fuiffe, priafguam Charris babitavit : Axque, his di&is, 
Abrabamum, ex Chaldeorum terra, Flaranem primum veniffe ; & inde pot um in ter 
ram Chanaan ; èjufque tandem pofteros in tun. ° 
Quod mirum eft Scaligerum & alios,‘aut non vidiflè, aut, fi'viderint, voluiffe tamen 
contraire : Epocham, è Premsi/fione data, ad annum Abraha fepruagefimum quintum refe- 
rentes, quo anno Charris excetlifle dicitur : qua altius omnino ftatuenda fuerat, priufquam 
co licei Sea ese ex narratorum. ferie,, etiamfi.non adellér Stephani teltimonium, con- 
ftare potui Tong SALTI tali. 
"f, Aunos igitur, qui in reliquis duobus locis memorantur, ingentòs, ( quos ean- 
dem, cum prius diélis triginta fupra quadringentos, exitum habuille, oftenfam S3 initium 
ga pri cermum erit — pa ; obig 
Qu nie notandum erit ;‘utrobique, non de ipfo Abrahamo, fed 
Pofteris ipfius, verba fieri. Nempe; Peregrinos fore Semen ipfius, ia ana pueaglon 
imgentos. Qui erunt itaque, poft natum Ifaac, numerandi. . Quippe Pofteri, quum 
nondum eran capri gn str ui Hinack Gol ab 
Verum quidem.eft, qi Raco prior natus erat Ancilla natus, non è Sara : 
nec de Ifmaclis, fed Ifaaci pofteris, fatta eft Promiflio ; (\quare & Unigenitus dicitur Ifaac, 
Geri. 22. 2, 12, 16. ) Adeoque nec, ante Ifaacum natum, numerandi veniunt hi anni qua- 
dringenti, quum centenarius jam efler Abrahamuss fed inde numerandi. Quippe qui in 
alieno folo nafcitur, ab ufque nativitate dicendus erit Inquilinuis, 
' 8°, Veram hic novus fuboritur ferupulus, eximendus. Nempe, fi-ab Ifaaco nato, hoc 
elt, ab anno Abrahx centefimo, hos annos quadringentos ordiamur : Sintque, quod pleri- 
que autumant, ab anno Abrahe Septuagefimo-quiato numerandi, Triginta illi fupra qua- 
"Mm3 dringentos; 


259 


260 


. De Foedere Evangelico. 


dringentos ; ( quo fcilicet anné, ‘Promiflionem Abraha primo fuifle falam exiftimant o- 


* fephus, Enfebius, Scaliger, Calvifitts, & tota fere Chronologorum cohors; nempe Veteres, 


quod fciam, 2d unum omnes ; &, Recentiorum, plerique : ) fieri non poflèt ( quod tamen 
faétum eflè CRA ) ut una terminentur utraque. periodus. Nam, abarino Abra- 
le gefimo-quinto, ad ufque terminum annorum, polt centefimum, quadringentoruni ; 


* anni funt nonnifi quadringenti vigioti quinque : cum tamen, tum hoc, rum illo Exodi logo, 


Triginta fipra Quadringentos exprelle numerantur. : 

9°, Quo huncigitur evitarent fcopulum nonnulli ; Quadringentos illos annos, non ab 
MHaaco nato, fed ab ipfiusanno quinto, ordiuntur.  Quippe, fub id tempus, pofle autuma- 
runt, Ifaacum abIfmacle irrifum effe: Que ludificatio, ad Gal. 4. 29. Perfecutio dicitur. 
Atque hoc, malorum, qua Abrahami Pofteris obvenerunt, initium facientes ; Hinc annos 
numerabant quadringentos. Et quidem neceflario, dummodo ad annun Abraha feptuage- 
fimum-quintum, referunt Promiflionem. ; 

Verum ego hoc xpezpyily ( ob parachronifmum, introdu@um, ) neque verum effe cenfeo, 
neque neceftarium. Quod & mecum fortaliè judicabitis, ubi tum eorum parachronifini, 
tum reftitutionis noftre, caufas audietis. È 

10°, Cur igitur, inannum Abraha feptuagefimum quintum, car Ten Promiffionem ; 
facit ca px elt Gen. 12. Ssiporezia: Ubi, polt memoratam tum profeltionem, tum & mortem 
Thare, fit Promiffiottis mentio : Et huic fubjungitur tas Abrahe, quum Harane excellerit. 

‘Tota qua huc fpettat tex, infine Cap. 11. & principio Cap. 12. Genefeos, continetur. 
Cujus hwc fere fumma. Zere//us Tera, affumptis fecum Abrabam & Lot, ex Ure Chak- 
dacorum Haranem venit ; ibique babitavit ; ubi © mortuus eft, annorum quinque fupra du- 
centos exiffens. MIO DOW Et dixit Dominus, feu dixerat Abrabamo Dominus, ( utrum- 
vis enim Hebreo textui fatis refpondebit, ), Abi ex serra patria, reliBis paternis edibus & 
cognatione tua, în tervam quam cgo tibi ‘aturus fum: Faciamque ego te gentem 
magnazn ; tibique benedicam; atque în tebenedicentur omnes Gentes: Lt profeus eft A- 
brabam, ficut praceperat Dominus: Cui mox fubjungitur, Zrat autem Abrabamus anno 
rum feptuaginta: quingque quam FHarane profeGfus eft : Nempe, poft mortem 'Thara modo 
memoratam : ) Z'enitque mm terram Chanaan.  Arque hinc colligunt ( ted impari argumen- 
to ) Totannorum fuiffe Abrahamum, quum erat promillio. Quafi mandatum illud, 
cum promiflione annexa, fuiffer caufa fecunda profeCionis, ex Harane in terram Chanaan, 
& huic immediate pramifià ; non autem prioris, ex Ure Chaldeorum Haranem ufque. 

11°, At infirma lane cft illa confequentia; &fallit conjeétura. Quamquam enim ( quo 
Parachronifimo anfam Ripe tum profeftionem, tum mortem ‘Thare, memoratam ; 
mandati divini, cum adjunéta promiffione, fiat mentio: Non tamen propter hanc istparcziar 
( facris juxta atque profanis Scriptoribus familiarem) poft ‘Thara mortem accidifle, exifti- 
mandumerit : Sed, almoaoyier efle, memorate prius profeRionis caufas continentem; poft- 
pofitam tamen , ne corum, que de Thara. a erant, incommoda fieret ‘interruptio. 
Adeoque, quamquam annorum fuifle fepruaginta quinque dicatur Abrahamus, quum, poft 
mottem Patris, Harane exceflerit : quot tamen annorum fuerit, quumeo venerit, aut fatta 
fit promiflio, non inde liquet. . 

‘Totius utique narrationis connexio, hxc clt: &gre/fus Terab, affumpro Abrabamo, ex 
Ure Chaldeorum, Flaranem venit, ibigue habitavit, ubi & mortuus tandem eft. Cujus, per 
paremhefin, caufam hanc fubjungit: Dixerat enim Abrabamo Dominus, Abi ex patria tua, 
sn terram guar ego tibi aturus fum,&c. Abitique Abrabamus ut fuerat imperatum. 
(Cui favent Interpretes noftri, aliique quotquot 19?" illud exponunt, &' 4ixera/, non au- 
tem © dixit.) Quibus per parenthefin infertis, incepta narratione fic progreditur; Fuf- 
ind Abrabamus annorum feptuaginta quingue quasi Flarane exceffit; ( mempe pol. mortem 
‘Tharz modo memoratam, ) venstgue in serram Chanaan. Quoto autem anno Haranem 
hr! aut quot ibidem habitaverat, non dicitur ; riedum, quo primum tempore fa&ta fit 
promillto. Qua itaque aliunde funt { È 

12°, Dico igitur poltremo, Non faGam effe promiffionem iliam ; fed, Ure Chal: 
deorum : Nec, anno Abrahx quinto poft gar ; fed ipfo tatis anno feptuage- 
fimo exeunte. Quod, prater ea que jam difta ‘funt, fequentibus argumentis contr: 
matr. f i” 

Primo quidem, ab ipfo mandati divini tenore, petito ;; Abrex patria tua ta, quana- 
tus crat Abrahamus, ) è cognazione tua, G pri prsiey in pisa pedi pra alyiralo 
tibi. Qux patria jam egreffo, in alieno folo verfanti, videntur haud dicenda ; fed, in terra 
Tea gioni adeoque Ure Chaldeorum. è i s; 

2°, Hxc ipfa, Stephanus expreflè .narrat; nativo accidiffe, priufquam Haranem ve. 
nerat, A&. 7. 2. Quod modo diximus. pa 

3°, Quia, nifi hoc dicatur, nulla prorfus ret ratio, cur Ure Chaldzorum decefferit 
Abrahamus.. Quod tamen divino monito fattum efle, teltatur illud Gen. rs: 7 Ego fun 
( inquit Deus ) Fedowah i4e, qui ex Ure Chaldeorum te dedusi, ut banc tibi darem terram 

pelfidendani. 


De Foedere Evangelico. 


poffidendam. Ut dubium non fit, quin Ure Chaldaorum faftum fuerit, cum annexa pro- 
milione, monitum divinum. 

Quod autemanno Abralx Septuagefimo contigerit ; fic colligimus. Ab initio peregri- 
nauon:s Abrahe, ( ut Exod. 12. ) five, è promititone pramum fatta, ( ut Gal. 3. ) ad exttum 
ex Aîgypto, & Legem datam, numerantur anni Quadringenti & Triginta. Sed, ab invio 
incola:us Sraimis Abrahe, nempe ab Ifaaco nato, anni Quadringenti, Gen. 15. AM 7. 
Adeoque Triginta prius annis fafta erat Promillio, quam Ifaac nafceretur. At nafcebatur 
Ifaac, quum centenarius erat Abrahamus. Septuagenarius ergo fuerat, quum fadta ell pro- 
millio, 

Adeoque pulchre coharent omnia. Nempe, cum Septuagenarius erat Abrahamus, à Deo 
monitus, & promiflo excitatus, ex Ure Chaldzorum profeétus, Haranem conceffit. Unde, 
poît annos quinque, defunéto Patre, annorum jam faltus feptuaginta quinque, in Chana- 
nzam profeétus ell ; ibique alteram, de terra illa pofteris concedenda fuis, obtinuit promif= 
fionem. Ubi, poftalios adhuc annos vagina quingeo ( hoc eft, è prima profeétione, tri- 
ginsa, ) centenarius jam faftus, Ifaacum habuit filium. Unde numeratis adhuc quadringen- 
us annis ; adeoque, triginta fupra quadringentos à prima profeRione, & promillione pri- 


mum data; Egrelli funt ex ZEgypto filii Ifraelis, & Lex propediem data in monte Sinai, 


Circumeslio interim inftituta eft, quum annorum eflet Abrahamus Nonaginta novem ; uno 
prius anno quam nafceretur Ifaac; adeoque annis viginti quatuor poftquam Harane decef: 
ferat; fed, poft faîtam promillionem, viginti novem. 

Habetis igitur, que de prius fatta Promiflione, de Lege poft lata, &, quod utramque in- 
tercellit, annorum triginta fupra quadringentos intervallo, dicenda videbantur, ad Apoftoli 
argumentum dilucidandum. ; : 

Denique ( ut tandem abfolvamus omnia, ) Si quaraturadhuc, Cur à tempore potius late 
Legis Mofaica, quam Circumeifionis inftituta, argumentum duxerit A poftolus ; cum tamen 
de Circumcifione potiflimum controverfaretur ? I 

Dicendum erit; Quamquam de Circumeifione maxime ageretur ; quum tamen nulluserat 
potior pratextus, cur ca Gentibus inducererar, quam ut Ecclelia Judarce adjungerentar ; 
cujus Inftitutio & Politia ex Mofaica lege maxime pendebat: Ex tempore illius Legis late 
commode deduftum erat argumentum. Non erat enim Circumeifio, Judxorum Ecclefia pe 
culiaris ; fed reliquis Abrabami pofteris, Juxta atque Judeis, communis. Nec tamen illud 
agebatur, urin Abrahami familiam adfeifcerentur Gentiles; ur codem loco effent, quo Efa- 
vo, Ifmaele, & Keture pofteris oriundi: Sed, in Ecclefiam Judaicam, poft exitum ex 
Zgypto Mofaica lege conftitutam. Adeoque ex tempore illius legis late, pa Circumci- 
fion:s inftitute, aptius deducebatur argumentum. Nempe, cum rata fatta uerit Promiflio, 
per Fidem Gentes falvatum iri, pas Seri & triginta prius annis, quam inftituta fuerit 
Ecelelia Judaica: & Judzis data, non tibus, Mofaica ceremoniarum Lex: fieri non 
poteft, utlex ea pofterior, Judzis data, Gentibus obefle polfit,, quo minus promiflà gratia 

tiantur. Adeoque nec opus erat, quod vellent Impoftores, ut, Circumcifionis ritu, in 
Borlefiti [odaicnoi Gentiles adfcifcerentur, ceremoniarum fubjegti jugo, quo, per fidem in 
Jefum Chriftum, falutem confequi potuiffènt. 


Cui Domino noltro Jefu Chrifto, qui benediGionem Abraha etiam ad nos Gentiles 
ampliavit, una cum Patre & Spiritu Sanéto, Trin-uni Deo ; fit Laus, Honor, & 
Gloria, in fempiterna fecula. Amen.‘ 


FINIS. 


261 


Il 


YA 1006gle 


Aia 


263 








_r———_"_—_—P——_————_——————————————————_——_—_mn———_——— rt amÉ@6___@ 


Refurreîto a Mortuis 
COMPROBATA, 


Concione ad Academiam Oxwonienfem, habita in Tem- 
plo S. Petri ad Orientem, in ipfo die Pafchatis, 
Anno 1679; eodem Anno Anglice edita. 


Nunc reddita Latine. 





i Cor. 15: 20. 
Ness iyimeprai în venpoli, ciruengì mov xesonunpbian syto, 


Chriffus fufcitatus eSt ex mortuis, & primitie eorum qui obdor- 
mierunt faltus est. 


HÉ verbis ( ne longa Prafatione vos detirieam ) Duo contirientur, ex primariis Chri- 
{tiane Fidei Articulis ; (huic Dici convenientes ambo ; ) 
De Refurreftione Chrifti ; 
. Et, noftràm ipforum. 
Prior, his verbis ChriStus fufcitatus e$t ex mortuis ; Polterion, fequentibus, Primizie fafas 
eorum qui obdormierunt. Quos ambos fufe profequitur Apoftolus hoc in Capite : Eruntque 
prefenus Diflertationis noltre Argumentum. 


Methodum quod fpettat qua uutur Apoftolus in his Articulis comprobandis; Notandum / 
ef, Id moris dle Apoftolo huic noftro ( ut & aliis Scriptoribus facris ) fan&as Dei Verita= 
tes arguendo ; Argumenta fua, eorum quibufcum arguitur Principiis five Conceffis, accom. 
modarc: Que quamvis apud alios, quorum alia furit prinicipia, minus forte fuiflent vali- 
tura ; apud cà bilie qui hac admiferint, valida forenit argumenta. 

Id enim in aliis item Scientiis omnino verum eft, non minus quam Mathematicis ; Quod, 
nifi ex quibufdam Zazis, ( prefumptis, aut precoriceptis, ) nulla formari poteft Demon- 
ftratio. Nihil admittentibus, probari poteft nihil. Qui omnino Nihil fecit, Nihil doceri po- 
teft. Eorum enim que fcimus ope, docemur ea qua nondum-fcimus. 


Ubi cum Azdemzienfibus rem habuit, ( A&. 15. ) eos incitando ad Cultum Dei véri ( Z4- ua ati 
éforis celi E terra ;) concellis utitur quorundam Poetarum fuorum, & fpeciatim: Ara- 
ti, dicentis, 

TE 3 4 piro idr. ; 
( Nam bujus item Progenies fumus. ) Non quidem ordinaria generatione : fed nu fenfu 
de Adamo dicitur ( Luc. 3. 38; ) Adam, qui fuit filius Dei: ( utpote è Deo conditus. ) 

Atque ad cundem fenfum intelligendum eft illud Orphei, 

Els ds abroyiràs, “rds teyora adila rinvia. , 
Unicus eSt, qui eff fue originis (non alîunde natus; ) argue ex bor Uno oriuntur ( proge- 
nerantur ) 072754. 

Quamvis enim habuerint Etlinici fuos Diemones five Deaffros plures, aut Deos Medioxu- 
mos, peculiaribus negotiis aflignatos, ( Ram carat oves cviumgque miagifiros ; ) ut habent Pott- pivgit. 
uficii fuos Sanos Angelefve, quibus fua fingulis allignant munia; ( ut qui Zzuos , Ques, 
Porcellos curent: ) Attamen Unam pre ceteris agnofcebane Ethnici Suprerzam Numen ; ut 
qui fiv fuper omnes, Supremus Des (renip drdpor î i 7) à quo Humanum genus, Lene 

* Nn omnia, 


264. De Refurreftione Mortuorum. 


omnia, ) duxerint eriginera ; & qui propterea fit ab omnibus Colendes : ( Quod Arifforeles, 
in OO De Mando, lare rotaie: Oltodena: Plura Divina p3 A nonnifi Dez 
Unum indicare, fub varia confideratione ; ipfafque Tres Parcas elle, Unius Dei, nomen 
Unum, pro temporis Prateriti, Prxfentis & Futuri diverfitate confiderati. ) 

«frati Ph —Quam confequentiam admittit Aratus ( co loco quem citat Paulus ) . : 

momena. » ta dr "Ex Ad degcpudi, a > & 

Tì 3 Ò Ye ire — 
Ab co primum inchoemus, iplum invocantes, sp/ius enim futnus progenies.  Quibus alia 
fubjungit multa qua huc fpeltant [ Vide adcalem bujus concionis, Arati verba. | 
+ 48.17:4. . Quorum fummam recolligit Paulus (loco citato) quafi ad hunc fenfum ; Quod ipfe Mr 

‘ dum fecit, omniague que in co funt ; Quod fit Ille Dominus Celi & Terre ; Quod ipfe 

Vef.as. dat ommibas vitam, é balitum, & omnia ; Quod iple Ordinat atque Difponit, ‘Tempora, 

Yer. 26. Perfonas, Loca; Quod fecit ex uno lan Son totam gentem Flominum, qui babitent [aper 
tota terre petite carum praftituta Tempora i limitefgue termminatos babitatio- 

Pet. 38. miscorum ; Quod in eo Vivimus È Movemur & Sumus ; Quod nor longe abeSt ab undguo- 

VeLIT que moftrum. Quodque propterea fit è mabis crap ©& obfervandus. 

Vefi39. Atque hinc infert Apoftolus (quod rite poffit ex his principiis ) Quod nos, cum Divina 
fimus origine prognati, reverentiores habere debeamus conceprus, de tam verendo Numine, 
quam ut putemus eum, ( qui celeri terrarigue condidit ) Temphs bominum manu falfis cir- 
cumfcriptum; Aut ( rerum omnium omnibus larcitorem ) bumani cultus reive alicujus in- 

Vofs4 digentem; Autetiam auro, argento, sep ( bominum artificio ©» pro corum imaginatione 

vel 13 Seupro ) afimulandam; Quodque nihil miri videri debeat, quod #pfe, preylituto aliguando 

Vef.31 die, terrarum orbem fit juffe judicaturus, per virum illum quem ad hoc definiverit; de quo 
fidem fecit ommibus, itlum à mortuis fufcitando. 

Sic utique apud Abenienfes arguit Paulus ( ex eorum conceflis, ab Arato recenfitis, ) de 
Refurre&ione à mortuis, hominumque futura conditione. 








Ubi cum Yade:s res agebatur, in Epiftola ad Hebrzos (cujus Authorem fuifle Paulum non 
dubitandum puto) è Fudeorum Ritibus & Ceremoniis veritatem arguit Do@rina Chrifliane. 
Qua quidem, apud Athenienfes, argumenta forent nullius ponderis ; ut qui non magis ad- 
294-426 mittebant doétrinam Judaicam quam Chriftianam. | 
cHe ose Pariterque , pro aliis datis occafionibus, Teftimonia defumit ex Teftamento Veteri, ad 
dHe. ta Novi Teftamenti do&rinas ftabiliendas ; & fpeciatim ( inter ceteras ) ad hanc de Refurre» 
24,524” «ione Mortuorum. 
&7.12. Puta, * Novam Hierofolymam que furfum eft, indicat, per cam que infra eftadumbra- 
fees € tam; * Fierofolymam celeftem, per Terreftrem hane : © Celumque ipfum per facrarium ma- 
gar. nufafam, antitypum veri: 4 Fefunque, Mediatorem novi Fedi: * Praflantioris fe- 
Fiale deris quam erat Mofaicum illud, fed ab co indicati; { Sacerdorem in eternum, fecundum 
i Heb.7:33, ordinem Melcbizedeci, € noftrum Pontificem magnum qui penetravit Celos, Fefam filium 
&11676, Dei, per » Leviticum facerdotium pratiguratum ; ‘ Hunc Unum, per eos #mu/tos; 4 Hune 
27. e vacuum, per eos peccatis obmoxios ; ! Hujufque perfelfam oblationem unicam, fimul & 
LEO Jemel faftam, per eorum mulliplices, ( propterea fepius repetitas, quod fuerint imperfefe 
101,213. & in/ufficientes ; ) ® Hujufque intrortum in Celum una vice, feffionemgue ad dextram Dei; 
"o A per eorum * guotannis introitum in corum facrarium : * Quo © nos introituri fumas, via 
nie.9.35. nova vivaque quam ipfe pro nobis confecravit: » Quo fcilicet pracurfor pro nobis ingreffus 
So eft ; 0 Faltus Author eterne falutis omnibus aufcultantibus ipfi." Fuit enim Lex ( Mo- 
p tie.6.20. faica ) mommifi Umbra futurorum bonorum ; ! Corpufgue Chriftus. Sic utique cum Hebrais 
Sit 5%, difputat ex Dodtrina Hebraica. 
LOI. 17. 
43.13.35 Pariter, cum Fudeis qui erant Antiochia in Pifidia, 4/7. 13. argumentis arguit irrefra- 
37: bilibus, ex Teltimoniis è Veteri Teftamento petitis , certitudinem Refurreétionis Chrifti : 
Dina de ipfo principaliter intelligendum fit, quod de Davide typice difum eft, Nor 
Pf. 16.11. derelingues in inferno animam, nec fines fanétum tuum fentire corvuptionem. 
«4. 1.19, Et Petrusfimiliter, cum Judzis Hierofolyme, A#. 2. i 
3L 
ate. a. —IpfequeServator nolter Chriftus, 2/af. 22. cum Sadduceis difputans, Mortuorum Refur- 
35% «. refFionem evincit ex Mofis teftimonio, ( cujus feripta pro Authenticis admittebant Sadduczi, 
Mur.22.33. nefcio an & aliorum Prophetarum :) Ego fim Deus Abrabami, Deus Ifaaci, do Deus 
Facobi, Exod. 3. At, inquit Chriftus, Deus, non eSt Deus mortuorum, fed viventium. 
Contentus utique ibidem videtur Chriftus, probafli Safe Abrahami Ifaaci & Ja- 
cobi, ( quod fcilicet tune Zrziterint, quo tempore Deus hec Mofi dixit, ) adeoque Ani- 
mam elle morienti Corpori fuperftitem. » 
uamvis enim Zizizortalitas Anime, non ftatim inferre videatur Refurre@ionem Corpo 
ris; ( multi enim ex Ethnicis videntur Ilam admififle, qui de Hac erant plane infcir:) 
\Apud Sadducxos tamen hoc erat validum Argumentum: Qui non negaverint Confeguen- 
tiam 


De Refurrebtione Mortuaruni. 265 


iam Argumenti, fed Antecedentem. Adeoque ( quoddicitur ) fecurim adbibet arboris Ra- sar. 3.10, 
dici ; & quali jugulun caufie perit. 
Fundamentum enim quo nitebatur eorum opinio (contra Refurreétionem mortuorum) hoc 
era: pouflimum, Quod nu4um e/fe dixerint vel Angelum,vel Spiritum : (quafi idem putave- sa, 23.8. 
rint cum nupero feriptore quodam ex noftris, putante, quicquid Z/, Corpus elle; & Sub 
fiantiam incorporeamz, Solcecifmum efle, feu Contradiétorium in Adjegto ;) &, confèquenter 
ad hoc, putaverint, won e/e RefurreEionem. 
Quippe fi ipfis fatis conftiuller de feparaza Anime exiffentia; Corporis cum illa Reduzio- 
nem non difticulter admififfene, pri cum Pbarifeeis, qui ( diferte dicitur ) #zrarigue ad- 
mriferunt. Et quidem utrifque haftenus tonvenillè videtur, quod utrumque pariter erat 
vel negandum vel aflerendum ; nempe Swb/fantias incorporeas & Refiwrettionem mortuo- 
run 
Idemque urget argumentum Paulus, ZZebr. 11. Nempe, quod Abrahamus, è Deo evocatas, Hd 11.8. 
ipfi aufcultavit, nefcius quo iret ; hereditatem accepturus quam pollicitus erat Deus : ipfe-9.00-t3%. 
que cum Ifaaco & Facobo, coheredibus ejufdem promilfi, commorati ja in terra promif- 
Jionis, tanquam peregrini, in Tabernaculis; ExpeGantes Civitatem fundamenta babentem, 
( puta firmam ftabilemque, non mobilem & fiviitantem uterantea tabernacula, ) cryas art 
fex © conditor fit Deus ; Mortuigue funt, nondum adepti promiffa, fed eminus confpicati, 
© per fidem prat ofitentes fe bofpites & advenas effe in terra ; fed patriam quarere ; 
non qualis ca erat unde exierant, atqui meltorempatriam, nempe celeflem : Quapropter non 
recufavit Deus, dicò corum Deum; paraverat enim cis urbem. Ubi arguit Apoltolus, hane 
Dei profellionem ZUorum Deum eum effe, promillionem includere cal/tis patrio. Quod 
Chriltus ante arguerat ex cadem profellione. 


Quando Paulus, coram Agrippa Rege, rem candem arguebat Aft 26. noti potuit cafdem 4a. 26. :. 
arguendi anfas arripere, quas apud fudxos habuit. Non potuit, apud eum, quafi pro con- 
felfo fumere ( indegue firmiter arguere ) aiswza» Veteris Teftumenti. Quod Agrippa forte 
vel non credebat, vel non profellus eft fe credere. 

Quodque poft habet Paulus, Credis Agrippa Rex prophetis? Scio te credere: Rhetoricam vefar. 
potius infiniatonem putaverim, quam direétam afiertionem. 

Quod itaque primum aggreditur, hoc eft, ut rei Po/fidilitarem fuadeat: Car incredibile vel. 
judicetur apud vos, quod Deus mortuos excitet? (quod Deus iile qui Hominem primitus 
ex Telluris pulvere cifecit, eundem ex eodem pulvere revocarer? corpuique refiitueret 
quod aliquando fuerat ? )" . 

Quod fi non efler Impoflibile , non ipfi mirum videri debeat quod ab co defendere- 
tur. Quippe qui, quamvis non fuerit ex profetfo Judxus, guarus tamen erat omnium apud vel. 
Fudaos tum rituum tum gquaflionum : adeoque non potuerit ignaruseffe, hanc non eflé no- 
vam dottrinam, prius inauditam, fed /pers i//lam promiffionis, patribus fuis è Deo falta ; ver.6,7. 
ad quam ( promiffionem) duodecim ipforum tribus, noéte dieque Dio fervientes, Jperant per- vef.x,7. 
ventre: & propterea, omnino immerito cum cilè ( ob dare fpem ) a Fudais poftulatum. 

Quod potuerit Agrippa quid infperatum videri, & quafi ex improvifo accidere,. homi- 
nem ipfum quod fpettat 7e/ima Nazarenum de quo difceptabatur, non negat Paulus. Imo 
id ipfum fibi primitus accidifle profitetur: Ut qui apad fe Frasuerat, opertere fe adverfas nomen ver.9. 
Fefu Nazareni multa contraria facere ; & quidem multa fecit; Donec Divina vifione mo- pet de 
mitas erat ( quam illetufe exponit ) cam predicare dottrinam quam ante fuerat perfec@tzs. vet 19 &e. 
Quod & deinceps fecit; Te/lificans tum parvis tum magnis, non aliud quiequam quam Vef.3223: 
quod Mofes & cea pradixerant futurum ; Nempe Paffurum fore Chriftum, primum- 
que futurum ex Refurveltione mortuorum. 

Et propterca, id quod Arippe videri debeat won incredibile, illud Fudeis cenferi deberet ref ar. 
omnino verum ; adeoque ipium, ab 1/25, perfecutum iri non debere. 

Quod tanta cum evidenzia diftum elt Regi Agrippe, qui bene gnarus erat Dotrine Fa ver. 3.26. 
daice, ( quamvis Fe/fo, harum rerum ignaro, videretur Ze/azia ; ) Eratque que tuin acci- peg ag 
derat res fadfi, tum temporis tam wozoria, ut negari non potuerit; ( quippe, ov, inquit 
Paulus Fefto, Rex Agrippa, hec ita efte ; mon enim boc in angulo geStum eft ; ) ut profetlus ref 26. 
fit Agrippa, fe propemodum perfttafum, effe Chriftianum, Quippe res faffi tum erat noto- ref 39. 
ria; & Agumentatio firma. Sicutique, de Refurreétione è mortuis, arguit Paulus coram 
Feflo, & Agrippa Rege.” . 


In prefenti Capite, habemus Paulum, rem eandem arguentem, fed ex aliis principiis, 1 cer. ts. 
apud Céri/fianos qui erant Corinthi. - 
Non quafi tota Ecclefia Corinthiaca de Refurregtione dubitaverint ; fed ex cis. Aliqui. 
Quomodo, inquit, e/t quod dicunt Quidam inter vos, non effe RefurreGionem mortuorum? — verse. 
Neque etiam tam videntur dubitalle de RefurreGione Chrifli, ( qua videtur tum temporis 
fuiffe tam nota ut.de ca dubitari non poflèt, ) quam de Refurre/Zione moffri, ipfam confe 
uente. 
i: *"Nn2 Quam 


266 


a Tim a 
1718. 


Glzt 
Rom. 6 4, 
13,18. 


Mat.21.13. 


Pal 49.13. 


1 (eis. 1. 
Vera. 


Vert 3: 


Vef.3. 
Verf 4. 


Vof.s. 


Vef 6. 
Vef.7. 


Vef,8. 


De RefurreGlione Mortuorum. 


Quam eorum ( ut videtur ) nonnulli vel direéte Negabant, vel Eludere fatagebant, 
fenfu Allegorico exponentes; Puta, ficut Alymeneus © Philetus , dicentes , Refurreltio- 
nem jam efte prateritam. Quali nonalia foret expeltanda Refurredtio, quam qualis ca fit, 
de qua loquitur Paulus Col. 3. Si Refirrex./lis cum Chrifto, fuperna querite ; Nempe, 
U? fint Peccato mortui, vivantque Deo, novitate vite. 


Mirum quidem merito videatur, eorum qui fe Chriftianos profelli funt, repertum iri ul 
los, qui tanti momenti Chriftiane Religionis doétrinam negarent, quam elt ea de Refurre- 
Chione mortuorum. 

At eo minus mrandum videbitur, horum Aliquos ex Ethnicifmo ( non Jeu) ad 
Chriftianifmum jam nuper converfos, ( apud quos res ea tum nova fit, pro eo quod elt 
nune dierum: ) 

Si confideremus; Etiam nunc dierum, ( cum Religio Chriftiana jam recepta fit, & per 
terrarum Orbem propagata, per plufquam fexdecim annorum fecula ;) reperiantur apud 
nos aliqui, quì ( retento Chriftianorum nomine ) nullum non movent lapidem, labefaétare 
& (quantum in eis eft ) fubvertere , precipua doétrine Chriftiane fundamenta; ipfam 
quidem Chrifti Divinitatem ; ejufque Saustattionem Divina Juftitie faétam pro peccauis ho- 
minum, ( quo cardine tota verfatur Chuftianifmi doétrina : ) ; 

Alu; qui Cultum Chriftianum, magna ex parte, in formam fcenicam & ridiculas gefti- 
culationes convertunt, quales funt Ponuficiorum inepua plures, ( magis abfurde quam 
funt modeftiorum ex Ethnicis : ) Qui Coelum ipfum & Purgatorium licitant & venum ex- 
ponunt; cauponantes, non tam Peccatorum veniam, quam veniam Peccandi; ( quali de 
iplis diîtum fuerit, Scripruza ef, Domus mea domus precationis vocabitur.; at vos cam 
fecifts Jpeluncam latronum :) fuatque Legendas tam ridiculis fufferciunt fabulis, urque ar- 
gumenta fint viro Echnico, Chriftianas potius rejicere veritates, quam has admittere futiles 
inepuas : Dum interim abfque omni ferupulo permittunt ( modo in rem fuam faciant ) 
Homicidia, Lanienas, Prodiuones, Affallinationes Principum, Regnorum fubverfiones & 
petlundationes, que commentis fuis promovendis inferviant: Qualia quidem haud facile 
credamus cos 1pfos ferio fentire licita. 

Alii; qui Rifui exponunt & pro joco habent res Chriftianifimi maxime ferias; Coelum, 
Infernum, Judicit diem , Immortalitatem anima, & quidem Exiftentiam Providentiamque 
iplius Dei: quali ‘vix uno'gradu fuperiores fint jumentis pereuntibus, nedum his infe- 
riores. > : 

Nec miremur tamen, tantam effe Satana five Impudentiam five Verfutiam, in tot 
fe formas transfigurare pro Inferni regno promovendo, quot Jefuita pro Romanenfi. 

Eoque minus mirandum erit ( com hc ita fint, ) fi NownaZi ex his Novittis Chriftianis, 
de mortuorum Refurreétione ( Corinzéi ) dubitaverine. 


De his autem dubitantibus Chriftianis ; proxime difpiciendum elt, Qua methodo ufus 
eft Apoltolus, pro hifce convincendis. DIRE 

Non cum illis agit ut a Scepticis, (qui nihil quicquam admitterent : ) Nec etiam ut 
cum Zrbuicis, ( qui nihil admitterent Sacrarum Scripturarum, nihil vel Judaice vel Chri- 
{liane Keligionis. ) Sed nec ut cum Fuders, (qui quamvis Judaicam admiferint Religio- 
nem, non tamen Chriftianam : ) Sed, utcum Chrifignis. Adeoque tanquam pro conceflis 
haber, que apud Chriftianos in confeltò erant, faltem efle debuerunt: Indeque difputat, 
Quod & hanc admittere debuerint, de Refurredtione, doftrinam. Ca 

Eziarrat eis, Hoc illud efle Evangeliura, quod illis Evangelizaverat ipfe ; quod ipfi ac- 
ceperant ; inquo ffabant ; & per quod, /i in eo perftiterint, falvandi ra 

Quod hoc #p/15 primitus tradiderat, cadem puta authoritate Apoltolica qua religuum do- 
Arina Chriftiana; quod non erat temere negligendum. Quod pariter fuerat ab 7p/îs ac- 
ceprum : neque deberent illi ( puerorum mf pera jufta caufa, ab eo recedere quod 
fano confilio jam admiferant. Quodque in eadem Religione eziamnam perfiflant, ( nulla 
confpecta ratione cur eamdefererent; ) adeoque in hoc iplius membro perfeverare debeant, 
ut in reliquis. Quod hac fuerat nobiliffima pars iftius quam expettabant Salutis. 

Urget authoritatem Sacrarwmz Scripturarum, ( carum puta qua habentur in Veteri Te- 
ftamento, ) quas admittebane Chriftianijuxta irta Quod Sacris Scripturis confonuni 
erat, Chriflum pro peccatis moftris morifurum ; Erldemque Scripturis confonum, quod fepal- 
tus foret, tertioque die miegre fecundum feripturas. 

Urget authoritatem 7eS75s fide dignorum ( quibus, in re Fafti, non effèt cur fidem 
non haberent. ) Quippe, quod ante fuerat è Prophetis pradiftum, jam erat reapfe comple 
tum. Z7/us erat Cephe , dein ipfis Duodecim, ( hoc elt, ipfis eorum qui perfifterent 
pops Judas, corum unus, defciverat. ) 77/us deinde e/t plufgnam quingentis fratri- 

Ss uno codemque tempore ; plerique fuerint jam tun fuperftites. ‘Poftea Facobo 
vifus eSt; omnibufgue ApoStolis. Ultimoque omnium, velut abortivo, vifus ett ipfi Paulo. 

Faftum utique notorium erat, quod non potuerint igaorare. Confpeftum, agnitum, & 

confirmatum; 


De Refurretione Mortuorum. 267 


confirmatum ; pluribus temporibus, variis in locis ; Spe&tantium multitudini, atque ab ali- 
uammultis pluriesquam femel. Nec erit imaginandum, cos Omnes impoftores fuiffe feu 
leceptores; aut deceptos Omnes. Nedum ut conjuratione fata confenferint Omnes, 
mundum ludificare ; &, pre cateris, femetipfos maxime ridendos exhibere. Seipfos expo- 
nentes, abfque omni fpe lucri, Perfecutionibus, Martyriis, & mille malis; non tantumut 
omnium maxime impii, fed ut omnium ftolidiflimi ; fi non ea vera crediderint qua pradi- 
cabant. 

Quibus omnibus hoc etiam addam ; Quod hoc fuerit ex profello propalatum, & uni- 
verfo orbe publice declatatum, in erudito feculo ; quo plures erant fcriptores eximii, 
Greci, & Latini ; quorum opera etiamnum extant : Nulli tamen eorum, utcunque Chriftia- 
nifimo averlì , id fibi negotium fecerunt, ut ipfam rei gefta hiftoriam oftenderent elle 

am. 

Quod tamen certo certius fa&turi forent, ( corumque maxime interfuit fic facere, ) fi res 
Faéti non tam fuillet notoria, & procul omni dubio manififta. 

Nec video, quomodo Hiltorica narratio rei gefte, fperari potuerit magis certa, quam 
hc de Chrilti Refurreftione. 


Illud autem tenue quod moliti funt effugium quo fibi profpicerent adverfarii ; Nempe, star 28. 
dato premio militibus, qui dicerent, venifle de noffe Difcipulos, dum illi dormierunt, eum +3 13. 
que fuffuratos; feipfum fatis refutat, & evidentiam rei contirmar. Cujus particularia am 
funt obviay & a pluribus hac occafione notata, ut co minus fit mihi necellàrium ca fafius 
enarrare. 

Quod: ea res fuerit ante /#fpeFa, & quam ante mezuebant adverfarii; ( Nempe, ut vel 
foret revera fufcitandus, velut tale. quid prezenderetur ; ) manifeftum cft ex corum folici- 31 27. 
tudine, de sven fepulchro, figillo confiznato, & pefita cuftodia. 63, 63. 

Quodque ipfis magno forerincommodo fi tale quid crederetur, aflignant ipfi ut caufam pes. 4 
cur hoc è Pilato peterent ; quippe foret ( inquiunt ) w/trzzus bic error pesor priore. 

Neque putandum eft, hos, tam folicitos, tam interim negligentes fore, ut talem vellent 
cuftodiam conftituere qui forent obdormientes Omnes. 

Sed neque putandum eft, Chrifti Difcipulos ( ea qua erant conditione conftitutos, meti- Ms.26 31, 
culofos, fibique potius fuga profpicere procliviores, quam ut tale facinus aggrederentur, ) fu. 20. 19. 
aufos eflè tale quid moliri quum fuerit Cu/fogia conitituta. Quippe fi revera fuerint tam 
fomnolenti cuftodes Omnes; hoc tamen Difcipuli prafcire non poterant, aut pravidere, & 
ne quidem fufpicari, adeoque, quantumad tale facinus aggrediendum, tantundem foret acfi 
Vigales efflent omnes. - 

Et quidem fi auli tuiffent id aggredi ; tam wzagni faxi avolutio (cui forte & militumaliquot Mar. 17. 
infidebant; ) & Corporis ablatio (cum aliis qua incidebant circumftantiis, ) haud potuerunt 67,64; È 
tam zacite peragi ( fine omni Sfrepitu) quin cuftodum Aliqui evigilarent. . 

Neque forent ( hac occafione ) Difcipuli tam foliciti, Corpus tegumentis exmendi, dntea- rue, a4.12. 
mina convolvendi, atque ordmme difponendi, antequam difcederent ; cum fuerint fingulis mo- Fe. 20.67. 
mentis timidi ne cuftodes evigilarent. 

Quidquod, fi cultodes revera fuerint tam altum fopiti, ut nihil horum excitaverit eorum 
quempiam ; quomodo feire poflènt, quis eum abftulit ? Poffèt quidem ( quantum ad cos ) 

à mortuis fulcitatus refirexi/fe, quod pretenderetur. 

Quod erat multo magis verifimile, quam ut: fic fuerit furtim fublatus. Qua res erat 
tam ab omni probabilitate procul, ut Milites ipfi, nifi magno premzio induéti, & fecuri- vue. s8. 
tate falfa de fua indemnitate, non aufi eflent tale Mendacium comminifci, tam ab omni 1% 14 
credibilitate alienum. : 

Et quidem, dato quod ipfi fic putaverint, dixerintve; Nihil ultra foret hinc inferen- 
dum, quamy Quod ablatum fit Corpus quomodo ipfi nefciverint ; &, fieri forte poffit, ut, 
ipfis dormientibus, fuerità Difcipulis clam fublatum. Quod nullius momenti foret, con- 
tra tot Teftium difertum Teftimonium, qui Zivar Confpexerunt poft Reflurrettionem, 

Acque in hac ( qualis qualis fuerit ) Allegatione, videntur Milites, pa/five potius, fe ha- 
buifle, quam a4/ve; puta, ci funt (ipfis non reclamantibus ) baca Sacerdotidus dici.” vef iis 

Nec tamen ita fuerunt plane taciti, quin ut eruperit veritas, non hac obftante Subor- 
natione. 

Nam per illos item innotuit, quod wsagnas fuerie Terre-motus, atque Angeli apparitio, vef. a; 
qui faxum avolvit; quodque ita territi fuerint cuftodes, ut fali fuerint quafi morini, cuta veg. 4. 
aliis que accedebant circumftantiis; Atque, inter alia, quod hec ip/i retulerint Sacerdoti- vag.12. 
bus ; quodque pretio condulfi fuerint è facerdotibus ut ea dicerent (non qua fcirent, fed ), 

erant è facerdotibus edolti ; aut faltem dici paterentur. i 

Certum igitur elt ( pp Hiftorica narratio potelt effè certa) quod (hac non obftante 
fubornatione, ) Chriffus è mortuis refurrexit. Quod elt membrum Prius eorum qua exhibet 
verfus hic quem pre oculis habemus; nempe, quatenus fpettat sp/ius Chriffi Refurrettio- 


nem ; 
ui *Nn3 2 Sequitur 


Veorfi ta. 


268 De Refurreitione Mortuorum. 


Sequitur Secundurm, quod fpettat Ef#@um illius Refurreftionis, in RefereiFione no 
firum. Faftus ef Primitie eorum qu obdormierunt. 


Levir.s39. Vox Primitie elt Metaphorica : Refpiciens Oblationem Primitiarum in Lege Levitica ; 
1:16» Tagquam Recogniuonem, quod tota Mellis fuerit Dei, quodque eam ex ipfius Benignitate 
1e!#  acceperint ill. Atque ex hac Primitiarum oblatione, reliquum Meffis erat in eorum ufum 
Rom, 1116. Santificatum, feu confeeratum. (Juxta illud Rom. 11. St Primilie Sane, Sana item 
Lev 23-14.6/# Maffa.) Atque hinc eft, quod non ipfis licuerit Melis que ( panem, ariftas to- 
Jtas, aut fpicas virentes, ) ante comedere, quam Primitiaram illanf feciflent oblationem. 
Similique allufione dicitur Chriftus, privciprarma © primogenitus ex mortuis, Col. 1. 18, 
iterumque primogenitas ex mortuis, Apoc. 1.5. Nam ut Primie, vice tous Meffis; fic 
Primogenitus, vice Fratrum omnium; erat Deo confecrandus; quo Jus ejus ad omnes in- 
nueretur. 





Quando autem dicitur, primitie obdormientium ; non ita incazza efi quafi dice- 
retur fimpliciter dra:xd 70 mirando, primitia obdormientium , ut fuerit ille, primus gui 
cara obdormiverit: Sed, è rupar drapyà, ( primitia ex mortuis corum qui obdormerunt: ) prout 
vfpe 1-5 alibi dicitur arperitos ix vxpon, promogenitus ex mortuis. 
Quippe voces illas in Textu, èx rispa» intelligo ut utrinque refpicientes; dyipieran x ro 
AR3623 xp, TAX TOY minorati», A mortuis fufcitatus ef, premitia (à mortuis) corsa gui obdormie- 
runt; Hocel Primus, qui Refurgcbat, eorum qui obdormierunt; feu ( ut Att. 20. ) apa- 
70 E diasizios rigor, primus ex Refinrellione mortuorum, icu princeps corum qui fint re- 
furrecturi ex morcuis. » : 
Nec tamen, 40/o/ute, primus omnium qui fuerint ex morte revocati. Legimus enim unum 
a rReg. 17. ab è Zia tuitle fufostatum; alium, ab è £%/ba. Ipieque Chruftus excitaverit © Lazaram; 
dira 4 ‘ aliofque aliquot. 
35. 813 Sed illi omnes ita /ufcitati funt, ut forent iferum morituri. (corume corruptibile non 
induerat incorruptibilitatem ; nec eorum mortale, immortalitatemi. ) lpic pramus erat qui 


2L 
fb 18. : 
€14!" Refarrexit ad vi/arz imuzortalem. 


fue ; 
na dicatur, Zyochum ita tuifle / sran/latum, ut non viderit mortem: Et, £ Elie corpus 
eil affumprum curru igneo in colum: Adeoque, jam ante Chrift Refurreétionem, id obunue- 
#6554 rint alli quod tantundem cit atque Corporzs RefurreZZio, ( juxta ilud quod hic mox innui- 
Heb. 305 tur, © Von omnes obdormiemus, fed omnes mutabimur; item canet tuba & morini excita- 
8358 *. bantyr imcorrupti, © nos mutabimur : ) 
b 1(+. 15. Nolim hic difputare, quatents putandi funt illi ftatum corporis g/orio/i obiinvifit. Sed, 
555% quicquid id fit, quamvis hoc 7empore prius fit, quam Refurrettio Chufti; erat falum Cuefé 
pofterius; ejutque Confequens & Effedtus, 
Quamvis enim, in Caufalitate P6y/ica, non polfit Effeftus eflè tempore prior quam Caufa 
fua : potelttamen, in Caufalitare Alora: Utpote, quum Diliolvitar Debitum, Capuvus li 
beratur, Hareditaus jus acquiritur, & aétu obunetur; intuitu Preti à Sponfore poltmodum 
folvendi. i 
Apc. 13.8. Atque hoc fenfù dici poteft Chriftus, Agnusmalatus, jam inde è jaGfis mundi funda- 
mentis, Apoc. 13. Saltem, nifi illud è ja#15 mundi fundamentis, non tam referendum fit 
ad malfatum Agnum, quam ad ilud quod pracellit, Scripra in libro vite. Quorwn non funt 
Siripta nomina in libro vite ( Agni ‘ati ) fam inde è jalfis mundi fundamentis. Hoc eit, 
Ape. 17.8. Quorum nomina non funt fcripra, jam mde è jais mundi fundamentis, in Acni malati 
libro vite. Proutid repeuto habemus, Apoc. 17. Quorum nomina non funt feripta in libro 
vite, è ja'o mundi fundamento ; omfla mentione wa/fati Agni. dd 
Sed, quacunque fit verborum illorum conltru&tio, certum cit, ‘efficaciam montis & refur- 
reftionis Chrifti, tam retrofpexiflè ad mundi primordia, quam prortum ad mundrtinem. 
He. us. Atquediferte docemur Heb. 11. Perfideri id accidilie, quod traz/larus fuerit Enochus 
vers. me mortem fentiret. Nempe, per cam iplam Fidem, quam ante definiverat /2ypo/fafin re- 
vej.s. rum fperatarum, & evidentiam corum qua non cernuntar ; & Per quam wsajores obrimuerant 
He 10. 38. Afteffationem. Percandem ipfam Fidem, de qua modo dixerat, 7u4/fus ex fiae viver; & per 
Vef:59. quam. Nos credimus ad animarum falutem. 
” Erat itaque per Fidemin Corifiwn, qui Mortuus ef & Refurrexit, quod tranflatus fue- 
rit Enoch ne miortem fentiret; pariter ac Nos è wsorte fafcitabimur ad vitam aternam : 
Adeoque C#riffss, faltem virtualiter & efficaciter, utrobique Primzizie. 


Hxc autem Primitiaram notio, hxc duo innuit; Po/fe/fionem tantidem, & Fas ad reli- 
Rao. 11.16. ser Si Primitie fan&e fint, fantta eSt & Mafia. Si jus habet Deus ad Primitias, habet 

ad Integrum. 

Eltque ejufdem natura cum Arrbabone ; qua cit pars penfionis , & obligatio ad veli- 


quam. 
Quodque 


De Refurrettione Mortwaxusi. 269 
Quodque alibi vocat Apoftolus Primizias Spiritas ; ( MNos:ipfî qui Prinaitias Spirits ba- rem.3.33. 
demus > {ispiramus, «Adoptionem cxpelfantes , nempe Aadenipsinzen Corporis Ris ) id i 
ipfum alibi vocat, ille Arvbabonem Spiritus ; ( Qui obfignauît nos, indiditque Arrbabonems = cr. 1.33. 
Sprritus cordibus noftris ; Iterumque, Deus eft,. qui nos ad hoc ipfinma condicit, qui etiam des ac0.5. 5. 
dit nobis Arbabonem Spiritus ; Iterumque, Poffeaguam credidifiis, obfignati eftis Spirits Epb. 1. 13, 
illo Promiffionis fano, qui e/t Arrbaba beredìsatis noftra, ufgue ad. plenariam Redemptio- ++ 
new.) ‘Primitia Spiritus quas tum acceperant, non modo Pers erat hareditatis perquifite, 
fed & Arrbabo confirmans paftum de religua poft obtinenda ‘ 
Atque ita fe habet RefurreCio Chrifti, ad noftram RefurreGionem. Non quidem ut res, 
que, jam abfoluta, ibidem confifteret; {ed, ut qua fequelam poft fe traheret.  Spews banc #4. 6.19, 
babemus (inquit Apoftolus) velut anime ancheram tutam & firmam, ingredientenz ad id quod? 
ef intra velum; quo Pracsfor, Fefus, eft, pro nobis, ingreffus. Pro nobrs, inquit, quafi vice 
noltra pofleflionem naftus. Er Chriflus ipfe, Profici/cor, inguit, paratswus Fabis.locum Dai 
( sn domo Patris mei) ut , ubi ero Ego, & Vos fitis. iii 
Eaque altera Phrafiologia, Primo genitasex martuis, innuit plures fecuturos ; W# At cu. 1.18. 
we Primo genitus inter pa ceca P ! eta 
umque metuns appellat Paulus Primitias Achaie în Chriffo ; innuit ampliorem fem Pas 
Mellem. Pan silice Stepbana. - di È rar A 
Vox Primus, cuta fit Numerus Ordinalis, dici itelligenda eft cum refpeu ad Plures, 
ordine fecuturos. 
Quo refpettu Chriftus eft Singalaris, non appellatur apertmuge Primsogenzims, Gut hic 4 1.10 
rimogenitas ex mortuis |) fed poroyari, Unigenitus, ex Patre. Apoe. 1. S. 
Quodque, hoc in loco, vocetur Primitie ex merziis, refpettu habito ad amplioxem mef Fest sa 
fem, manifeltum eft ex verbis proxime fequentibus, ubi id tufius enarratur. Quippe ut per 1 Cor.15.20. 
bominers venit mors, per hominem etiam venit RefurreZio mortuorum: Sicut enti in Ada» vesar. 
#0 omnes moriuntur : ita etiam in Chriflo omnes vivificantur : Unufquifgue autem fuo or- [Sl = 
dine, Primitie Chriftus, poftea qui funt Chrifti, in adventa ipfius. 25 
Quemadmodum enim cain Adamum feèntenua, Quo die comederis ex fruffa iftius avbo: Gen.a. 17. 
ris, certe morieris, intelligenda erat cum refpeftu habito adeos omnes qui Zofias fuerint 
{ per ordinariam Generationem : ) Sic illud de Chrifto, Filius meus es, qga bodie 1c Gentti, pp 3.» 
{ quod de Refurreltione exponitur AR. 13. ) pariter aflicit cos qui Cbr/e funt, ( per Rege- 14.133). 
nerationem fpiritualem. ) . . n 
Et propierea Heb.1. ubi idipfum ci iterum afcribitur ( Tw es filius zens, ego. Bodie te ns. 1. s. 
gensi,) dicitor ille, non pereperàs unigerizne, fed aportra@r primo genitus; (Quan induxit primo vet. 6. 
Benitum in inumdur : ) propter relpettum hic habitum ad ZFesres fuos. Qui ob hane ratio- 
nem fic appellantur:prout ibi poft fequitur,Quars ob cenfarz, uomerubeftit eos vocare Fratres. He. 2.11. 
Atque Bo co fufius profecutus fum, quoniam hoc cit A poca infigne argumentum ( ad 
probandam Refurre&tionem noftram ex Refurreétione Chrifti, ) quad Refirrexerit ille, non 
ut fingularis perfona; fed, ut Primitie corum qui obdormierunt: Quodque, confequen- 
ter ad hoc, #//i qui Chriffi funt, pariter expettent Gloriofam fui Refurrectionem ; Quippe wr 10.15. 
geftavimus imaginem Terremt , ( mortem naturalem obeundo inftar Adami, ) geltabimus 4 
euam imaginem CeleStà ;.( gloriola Refurregtione inftar Chrifti; ) Scientes fare ut gui fu-» Cw. 414. 
feitavit Dominum Fefum, nos quogue per Fefum fufcitabit. Quippe Deus qui Dominum 1 0w.6.14 
Sufcitavit, nos etiam fufcitabit potentia fua. 


Unum adhue reftat, idque nonexigui momenti, ad. hujus loci explicationem. .Nempe, 
quod Apoftoli argumentatio tota ( tum hoc in verfu, tum toto hoc capite, ) extendit fe 
nonnifi ad probandam Relurreftionem 7e/loramg; non item Ziapiarem. Sic utique dicitur, 
Unufquifque fuo owdine, Primitia Chriftus, pofica qui funt Chrifti ; de cis qui mon fiumt Chri- x ter.rs. 
Sé, mibil dici. Icem, /icue pofeuian imaginem Terreni, ge/labinmous etiavs imagine Ca- Ha 
leftis: quod non nili de Juftis intelligendum erit, non item de Improbis... Iuem, Serzzua ver £°. 
cerpus vile, fuftitati decorum ; quod non intelligendum erit de corporibus Impiorum: 

Atque huc confentire videntur Interpretes (& fpeciatim Grozius & //amondus,) quod 
hectota differtatio intelligenda fir, non de Refurreftione Impiorum, fed de Gloriofa tan- 
tum Refurregtione Jultorum. Et, ubi di@um ett, ficut in Adamo Omues, soriitur, ita ver si 
etiam in Chriffto Omnes vivificantur; illud Omnes non eadem latitudine intelligendum fit 
in duabus hufce claufulis: Sed, quodin claufula priori, extendendum eft ad Quimes gui fimi 
Adami, omnesqui Adami natoram participant, hoc elt Ove Genus Fumanzn ud polte- 
riori, ad Ommes qui funt Chriffi, ommes qui particinre funt nature Chrifti, hocelt Zideles 
omnes. (Quippe hi foli dicendi funt per Chriftum Z7ufficati. Impiorum vuque conditio 
dicenda pouus eft eterna Afers. Proutipfe Chriftus diftinguit, Joh.s. Prodibunt gui bora i 5.1). 
fecerint, in Refurrebfionem vite : gui vero mala egerint , im RefurreGionem Condemnatio 
sis.) Quodque qui hic inftituitur parallelifmus, fic intelligendus fit; Sicutqui fuac in 
Adamo Omnes, in ipfo Moriuntur; ita quifuntin Chrifto omnes, per Chriftum Vivifi- 
cantur, ( Juftiicantur, Sanchificantur, & Salvantur.) 

Locumque 


2970 De Refurrettiome Mortuorum. 


res; 5.8, Iocumquùe hune parallelum perhibet Grotius, cum illo Rom. s. Ut per wrtams offenfionem 
° ( nempe Adami ) venit in omsmes bomines Condemnatto ; ita per unam FuStificationem (nempe 
Chrifl ) venit in omnes bomines$Fuflificatio ad vitam. Ubi per omnes homines in priori 
claufula, intelligit Grotius omne genus bunsanum ; per omnes bominesin polteriori, omnes fi- 


des. 

Ut hic fit fenfus adequatus utriufque loci; (? ommes gui funt in Adamo, hoceft, qui 
Adamo oriuntur, per Adamus moriuntur ; fic ommes qui funt im ChriSto, ipfius fasti paru- 
cipes, per Chrifum ju[tificantur, & per Chriftum fufcitantur ad vitam gloriofam. 


Quid igitur dicendumerit? Num, quod-Impii non fint Refurrefturi ? Aut; quod Paulus 
hoc nefciverit ? 
Neutrum horum. a 1 
9 5.31, Quod Impii fint per Chriftum fufcitandi, docet ipfe Chriftus, Joh. s. Otunes gui in mo- 
Lusi numentis funt, audient vocem cjus, © prodibunt ; qui bona fecerint tn if Fr 
te ; qui vero mala egerint, în refurredfi Condemnationis. 
Quod hoc Paulus probe noverit, teltatur ipfe, in fua ad Felicem peroratione, Adt 24. 
«8.364 ( non ut fuam folius fidem, fed & majorum fuorum. ) .Sîc, inquit, fervio Deo Patrum meo- 
vefiis. run, credens omnibus pes Lege & in Propbetis feripta funt; /pem babens in Deo ( quod 
etiam ipfi expefant ) RefiarelZtonem fore mortuorum; tum TFufiorum, tum Injuffoam. 
“ Quonihil dici poffet difertius hac in re. 
Quamvis enim Impii, propter eorum Impcenitentiam & Infidelitatem, non fruantur. 2e- 
iis Refurreionis Chrift, in RefurreéZione ad Vitam: Subjetl vamen funt Dominio 
rifti ( prout eftipfe, mundi Judex, ) & per Porentiam ejus excitabuntur.ad RefurreZio- 
mem Condemnationis. Quod quamvis non fit hujufce loci negotium quem pra oculis ha- 
bemus; aliunde tamen abunde confirmatur. 


At quorfum ergo, dicetis, nihil de hoc habet Paulus hoc in loco, ubi tam copiofe difle- 
rit de Refurre&ione mortuorum ? 

Refpondeo. Confideremus oportet Paulum, ut prefîè Difputantem : qui pro more fuo 
( tumhic tum alibi ) adharet ftriéte rei de qua agitur; tum quantumad Conclufionem quam 
fufcipit probandam ; tum quantum ad Topica, feu Argumentorum fedes unde fua defumit 
Argumenta. . Eprariena 

Quzitio autem de qua cum his Corinthiis jam difceptabatur, nonerat, Quid de illis fie- 
ret qui extra Chriftum funt, nulla per illum beneficia expettaturi ; ( adeoque de his nihil 
dicit : ) Sed, quanamilla fint beneficia, qua, qui funt in Chrifto, fint ab illo percepturi. 
Inter que, illud de Eterna vita confequenda elt precipuum; &, de quo ipli dubitabane. 
Huic igitur quaftioni adaptat Argumenta fua, ( non illi alteri ; ) ea feligens que, apud eos, 
cenferentur maxime valitura. ( Omullis aliis, fed non rejeftis. ) 

Pariter ac nos, in Symbolo noftro. Ubi Credere protitemur RefiwreGfionem Corporis dp 
Fitam /Eternam ; nullam facientes mentionem de /Zferna Morte, aut /mpiorum condi. 
gione poft hanc vitam. Verumhanc item Credimus; fecundum illud Chrifti Mat 25. 4& 
bunt pra ine/Eternum Supplicium, fed Fufti in Vitam AEternam. 


Mat, 25. 
46. 


Idem infinuari videtur ( de 7ufforum RefurreRione hac intelligenda effe ) in voce xere- 
1 TWf.1.16. puydiem, corum qui obdormierunt ; hoc cit, gui mortui funt în Chifo L 
274.1. Soler enimS. Scriptura Juftorum mortem non raro, defignare molliore voce Semi. « La- 
Di rega. 344s dormit, fed proficifcor ut è Sonno excitem cum. + Occubuit David cum patribus fuis. 
ro. * Obdormivit David & appofitus ef? patribus fuis. * Stephanus obdormivit. « Et ( ver.6. hu- 
4143. jus capitis ) 72/ts ft da: quingentis fratribus, ex quibus plerique manent ufgue adbuc ; 
87.60. quidam autem obdormiverant. (Contra vero Impii dicuntur perire, abfcindi, defcendere în 
c10.1 pateum, cum aliis locutionibus durioribus. ) 
1 Teof.4. = Atqueinloco huic parallelo, 1 Thef. 4. exponitur, Qui morzui funt i Chriflo. Nolim 
13: vos ignorare, fratres, de eisqui obdormierunt, ut ne doleatis ficut cateri qui fpern non ha- 
ver.ss. bent. Nam, fi credimus$Fefum mortuum effe &: refiarrexife; etiam Deus ipfos qui obdor- 
vef.is. mierint.in Fefu, adducet cum co. Nam nos vivi qui reliqui erimus in adventu Domini, non pra- 
Vef 16 Vveniemas cos qui obdormierint. Nam mortui im Chrifto refiagent primum; Deinde nos, 
ver. Veligui erimus, rapiemur fimul cum eis, & ita femper cum Domino erimus. Et quidem 
1 ce, 15, hoc ipfo Capire, ver. 18. diferte dicitur, qui obdormierunt in Chrifto. 
18 Hinc eft quod locus Chri/fiane ci nigi dici foleat Camuterius, xouoripior, hoc eft, 
Dan, 11,2. Dormitorium, feu locus Obdormiendi. Unde, in RefurreGtione (prout dicitur Dan. 12. ) 94 
dormiunt in pubvere, expergifcentur. 


Sed &ipfa vox iyinspra ( inclaufula priore ) apte refpondet voci xszaumdiar ( in polte- 
riore. ) Nam èyekeo ( prima fignificatione ) cit Axpereefacere feu è fommo excitare ; & bystuda: 
cltexpergefieri, feu excitari ex formino. Sic Xessès iyigagras in rinpair, drapzi Fim nono unuitior, cit, 

1 Chriftus 





erre 7 NE TT. ni SU Led. a sile PZ mor * 


De RefurreGtione Mortuorum. 25Ì 
Chriffus expergefa&us ( feu excitatus ) è mortuis (quali ex Somno ) fa@us ef Primitia 
( ex mortuis ) agi ne obdormierunt ; hoc elt, corum morzuorum, qui muortui funt in Do- 
sino. Quippe, de Talium Refurreftione, hic agit Apoftolus.  Atque fic alibi, Beati funt dpeagiz. 
mortui, qui moriuniur in Domino. 


Jam vero, quantumadeosquibufcum difputar; ea feligit Argumenta Paulas, que fint 
iphis ( que difputatur ) accommodata, ( tam in hac claufula, quam pracedente.) Con: 
fiderandi funt utique hi Corinthii, ut Gerzzles Chriftiani. Qui Philofophiam Ztbnicam 
ante didicerant, ad Religionem Chri/fiamam: nunc converfì, ejufque maximam partem funt 
pesa : Sed de Refurreftione mortuorum dubitabant ; ut que erat ab eorum Philofophia 
tam aliena. bi 

Atque hinc eft, quod Argumentis utitur Apoftolus, è Religione Chriftiana petitis. È 

Si Refurrelzio mortucrum non eft, Chriffus quogue mon'tft fufcitatus. ( Qua elt Materia 1 co ts. 
sir tam notoria, arque tam ample atteltata, ut de ca vos, Chriftiani, dubitare non po- 13: 16. 
reftis. ) 

Quod/î Chriflus non eft fafcitatus ; inanis c/t noftra pradicatio, inanis veftra fides: Quin ref. 1407. 
&, gui obdormierunt in Chrifto, perterunt: Atque nos item reperimur falfi tefles de Deo, ver. 18. 
qui de Deo teStificati fumus, quod ipfe sai 1 fiufcitavit. ( Qua quidem confequentia, pef. 15. 
omnino indigna funt, qua è quopiam admifla fint, qui fe Chriftianum elle profiteatur.) 

Et quidem, St? 2 bac folum vita fperamus in Chriffo, fumus omnium hominum miferrimi. vet. 19. 
( Nos Apoftoli, & vos Chriftiani ; qui, ob hane cautam, fumus mille malis expoliti in hac 
vita; adeoque omnium hominum ftultiflimi, fi mulla foret in alia viva compeniatio. ) 

Que Argumenta omnia, quamvis apud hominem non-Chriftianum viderentur plane lu- 
dicra, funt tamen apud Chriftianum julti ponderis. 


Er quidem, fumma cum ratione, ad hanc formam arguit Apoftolus: Non modo, quia 
perite Difputantis opus ef, anfam capiare, è veris Concelfis eorum quibufceum difputat ; 
ut Juftis fundamentis validi Argumenu : Sed maxime, quia haec funt “Topica maxime ge- 
nuina, in rebus hujufmodi difputandis. 

Cum enim Religionis Dogmata fint duùm generum; Alia, qua Naturali Lumine inno- 
telcant; Alia, qua ex fola Revelatione: Hiec pofteriora non poflunt firmiter concludi, nifi 
ex adnuilà Revelatione; per quam folam polfunt innotefcere, 

Quod Deus fit, qui Mundum fecit ; Quod Deus hic Colendus fit, cique fummo jure ob- 
audiendum; Idque tali modo quo velitipfe praftandum: Sunt Veritates qua Natura lu- 
mine poflontargui. 

Quod-Humane Anime fint Immortales, & caduco corpori fuperftites; poteft pariter 
argui, magna faltem cum Probabilitate, fi non tanta Evidentia qua Scepticum obftinatum 
convincat: Qui eapropter non videt ( non ob defettum Luminis, fed ) quia Claudit Oculos. 

Sed, De Sacra Trinitate doétrina ; De Salute confequenda per Fidem in Chriftum; De 
Refurrettione Corporis: Sunt res pura Fidei; earumque Certitudo non aliunde conftare 
potelt quam ex Teltimonio Divino. } . 1 

Quod Deus Po/fir fufcitare mortuos, nihilque fit hac in re cum refta Ratione Incon- 
fiftens: argui poteft item Naturali Lumine. 

Sed, quod id Z'elz facere ; &, quem ad modum: non pofiumus aliunde cognofcere, quam 
prout Ipfè nobis Indicavit. ( Nempe, vel per feipfum Immediate ; vel Mediantibus illis 
quos fumma cum ratione putemus ab Ipfo miflos, ) . : 

Sic Chriftus ipfe, rem hanc cum Sadduczis arguendo, ZErratis, “i neque Scripturas Ma, s229. 
feientes, neque Potentiam Dei. Si Potentiam Det fatis intellexerint, de Poffibilitate non du- 
bitaflent, quin fic eflè poflit; atque, firite intellexerint Scriprwras, potuiflent inde didicifià 
quod id cerzo foret. ; : 

Paulus item, apud Agrippam Regem differendo, Aft. 26. Quantum ad ipfum Agrippam, 4a. 26.3; 
(qui Judxus non erat, ) de Polfibilitate arguit, Ecquid Zucredibile vobis videatur, quod Deus 
mmortuos excitet ? Sed quantum ad Judxos ( qui Scripturas, que tunc extabant, agnoverunt,) 
urget, dfpo. go Patribus fuis a Deo Vin; Ad quam Promiffionem, eorum Tribus ver. 6,7. 
duodecim, note dieque perpetuo fervientes Deo, fperant pervenire. Apudeum, qui Scripru- 
ras Veteris Teftamenti non admittebat, contentus eftarguere, Rem ellè non Impollibilem ; 
non Incredibilem : Sed apud Judxos, qui Scripturas agnofcebant, arguit rei certitudinem, 
quodque ipli teneantur Credere. ; . den 

Arque, in hoc ad Corinchios Capite, rem fortius urget ; propter ulteriora è Chriftianis 
Concella, quam Judzis. 

De Poffibilitate arguit ( ab Elle ad Polle ) Refurrexit Chriflus ; non eft ergo res Impof* sor.ts.4 
fibilis. 16 

Rem Fai, ( Refurrexiffe Chriftum, ) arguit ab ipfa rei Notoreitate ; & Teltimonio tot 
Oculatorum Teftium, quibus non gt non habere fidem ( Argumentum maxime ge- rey 5,67, 
nuinum in re Fai.) Quodque de Chrifto aftu contigerat, non erat Impoffibile ut in aliis de LI 
* 00 


n 


272 De RefurreStione Mortuorum. 


De Futuritione ( quod illud revera fiet ) arguità Divina Revelatione; Non tantum ut 
vef.3°#+ in Scripturis tradita, à Mofe & Prophetis; Sed & ab ipfo C#riffo, ejufque Apoltolis ab 
ipfo miilis. 
PER, inquit, Zvangelium illud quod ego vobis Evangelizavi, quod vos accepiffis, in qua 
ref, adhuc ffatis, & per quod (ff Prec ) falvandi eftis. . i 
Neque ell hoc mei cerebri igmentum : fed quod vobis tradidi, ego prius accepi. Hoc eft 
ref3. (ut Cap. 11.) Accepià Domino, quod vobis tradidi. Quodque ego docui, docuerunt rel. 
ife! gui ApoSfolorum, fecundum ea qua è Chrifto acceperant mandata. Zum: ego, inquit, tum 
a Cor. 15.9. ili, ita predicamus, © ita vos credidiftis. 
gle Quodii, ad reliquum do&rinz Chriltiane, noftrum admififtis Teftimonium; non efteur , 
ref.rs. “ufpicemini nos hac in re prevaricatos effe, ut fa/fos Dei teftes. 
ceri ga apud Chriltianos, ex do&rina Chriffi ; ut alibi, apud Judxos, ex Mofe & 
Prophetis. 
tque ha&tenus de Textus Explicatione, & Do&rinis.inibi traditis. 


Sequitur ; ut, Corollariorum inftar, hinc obfervemus hac Tria. : 

1. Primum; quod hec Apoftoli methodus arguendi, nobis exemplo effe poflit. Quando 
ccetui Chriftiano ( qualis hic elt ) Predicamus ; haud bene confultum eft, principia Chri- 
ftianifmi declinare, atque ad ca folum divertere que ex Ratione noftra, & Naturali lumine 
petuntur : quafi ad Ethnicos, non ad Chriftianos, nunc habeamus conciones. : 

Religionis noftre pars magna ex Divina Revelatione dependet: Et, quamvis rette Ra- 
tioni non fit contraria, eft tamen fupra rationem; qua fola Ratione detegi non poflèt 
abfque S.Scripturarum auxilio, quibus continentur & confervantur Revelationes ifte. 

Visa Atheis, & Chriftianifmo infenfis, ( faltem minus faventibus, ) nimium gratificamur, 

a Tefisas, quando ( eorum cavillis indulgentes : ) non, tam ( quod oportuit ) quod bonurz e/î firmziter 
retinemas ; quam ( quali laxius tenentes ) Principra difputamus ; Quafi id operis jam aga- 
tur, ut Chriftianifmi potius apud Ethnicos Fundamina ponamus, quam ut AÉdificemus co» 
tum Chriftianum. Ù ce 

rue, 6.43, . Omnino verum eft, quod, in condendis xdificiis, magna eft adhibenda cura, ut firma jaffa 

49 fint Fundamenta, & bene collocata ; fecus enim totum ruet Adificium. 

n.61. Sedtempusaliquando eft, ut re&@is Principiis feu primis elementis do@rine Chrifliane, 

ad Perfeltionem feramur, non facientes continue Fundamenta, fed ja&tis fuperinftruentes : 

He. s. 13, Ne fimus Pyerorwzr inftar, ut, cass pro temporis ratione dolfores efle debeamus, opus fit, ut 

" jam pyrcraett a fint elementa principi eloguiorum Dei ; & Late potius E rg opus fit 
quam folido cibo. i 

Too autem erit tempus illud, fi, poft Sexdecim annorum centurias (& quodex- 
currit) quibus receptus eft Chriftianifmus, etiamnum permisunne ipfa Doétrina Chriftiane 

rem,14 1. Fundamenta, haberi, pro dubie difputationis materia ? 

Si, pre nimia ferupulofitate, ( pro fatisfaciendis eorum Cavillis, quibus non cupiunt ipfi 
ut fatisfiat, ) perpetuo fuffodimus Ipfum Ferdamenzum ( fub pratextu examinandi, vel feru= 
tandi; ) magis Debilitamus, quam ftabilimus, Zdificium. Inftar illius Adificatoris ftulti 

Luc, 14.19. ( & ludibrio habiti ) qui po/fguare pofuerit Fundamentuns, non potis eft perficere, Semper 

a Tim 3.7. difcentes, fed ad cognitionem veritatis nunquam perventuri. 


Exiftentia, & Providentia Dei ; Sacrarum Scripturarum ( ut Verbi ipfius feripti ) Autho- 
ritas feu aidwra ; Chrifti Divinitas, ejufque Incarnatio ; fatisfagtio Divina Jultitia ab ipfo 
fa&a pro peccatis hominum ; Salus noftra per Fidem in illum obtinenda ; Sanétimonie ne- 
ceflitas, viteque pie inftituenda ; Immotrtalitas anime humana, &Corporis Refurreftio ; 
Judicium fupremum olim futurum; Coelum Piis, Infernum Impiis, deftinatum: Sunt do- 
Ctrine Chriltiana Fundamentalia, jam olim probe ftabilita. 
efat11.3. Siqui fatagant hac fabvertere Hina non eft cur nos eis eatenus indulgeamus, ut 

pro Dubiis admittamus aut Incertis, quacunque fugillant ipfi: Sed, Zeritati firmiter adhe- 
Preva343 rendum; Retinenda eft formula fanorum fermonum, at que dudum firmata eft & ftabi- 
a Tim.1.13. lita: Quod fî quis videtur contentiofus ef, nos ( inquit Apoftolus ) ejufimodi confuetudinens 
non habemus neque Ecclefie Dei. 

Si nova poftulant illi Miracula, & Revelationes novas, de eo quod ante fufficienter fue- 
rit Revelatum & Confirmatum : Docet nos Chriftus ( in parabola de Lazaro, & gulofo Di- 
Luc. 16.29. Vite, ) Mofems habent & Prophetas ; audiant eos. ( Et nos infuper habemus Chriftum, cjuf* 
rosa. que Apoftolos.) Si cas non audiunt,ne quidem perfuafi forent fî quifpiam ex Mortuis refsagat. 

Jam vero, fi Miracula illa & Revelationes, qua contigerant tempore Mofis & Propheta- 
rum, ipfis fufficere cenfenda funt qui vixerint tate Chrifti, ( utut non etate Mofis vixe- 
rint:) multo magis ea que porro contigerunt Chrilti & Apoftolorum, fufficiant eis qui 
Noltra ztate vivunt. Et quidem, fi Evidentia fufficiens ( quae apud virum fobrium, & do- 
ceri volentem, eflèt valitura ) apud eos non prevaleat ; neque perfuafi forent, fi id contin- 
geret quod jam ipli poftulant. ) è 

on 


1 (or. ri, 
16. 


De RefurreGtione Mortuorum. 253 


Non vifum eft Domino noltro, Scribis & Pharifris gratificari, quandocunque libuerit sar. 12.;3 
ipfis, de novo fiznum è Calo poftulare: Sed remittit cos ad /ignuni Fona Prophete. Mo 

Nec eft cur debeamus nos perpetuo, Margaritas noftras coram porcis projicere. Sed, ( pot An 
competente indicationem ) negligendi funt aut reziciendi ; ut qui fint alroxdidupira, fuo 1pfò- Mur 7.6. 
rum judicio condemnati. Quorumerroris caufà non tam in Intélleftu fita ell, quam in Vo. Ti 3-10. 
luntate : Neque propter defeftum Luminis, fed propter Obftinaciam fuam. da 

Nempe, quoniam ip/is mon vifum eft ( Rom. 1. ) Deum in notitiaretinere ; idco ell quod rem. 1.28. 
Deus eos tradiderit es adbupor vbor, în mentem judicii expertera, ut facerent que nom conve- 
mirent. Ex Voluntatis Obftinacia, proceflit Intelle&tàs obtenebratio. 

Neque erat, quod credere mon potuerint, fed, quod amipletti noluerint veritatem, (2 Thell 
2.) Propterea quod Amorem Veritatis non receperint «t Sahi fierent ; ideo permittit eis a Tref. 2. 
Deus Efficaciam Deceptionis, ut credant mendacto ; ut Damuentar illi omnes qui non credide= 1911113. 
rint verttati. Quia non Amabant id quod ques Credere, permific Deus ut Lialseie quod 
Amarent. Quia non Placuit eis, Credere Veritati qua forent Salvi, permifit eis ut Crede- 
rent Mendaciis quibus Damnarentur. 

Pradiftum eft, Extremis temporibus futuros Irrifores, in fuis ipforum cupiditatibus in- = ra 3.3. 
cedentes ; & propterea /udibrio babentes pollicitationerm de adventu Domini. Homines mente D$,3:1%;. 
corrupti, & propterea rejelfanei circa fidem. Irrifores &» infomniatores fedi, qui ideo non cre- Fud. v. 8. 
dust veritati, quoniam impietate acquieverunt cague deleétarentur : Qui non tam de veritate > 7*f*- 
Dubitant, quam Cavillantur, ad /uam ipforum perniciem. 2 Pet. 3.16, 

Contentiofis, inquit Apoftolus, won obtemperantibus veritati, fed obtemperantibus in- rem. 1.8. 
juftitie, ( qui animo contentiofo & retraftorio contra veritatem fufticienter parefaflam ca- 
villantur, ) Excandefcentia ac ira. Quodfi tefum eft Evangelium noftrum, eis qui perennt 
sellum eft; Quibus deus bujus feculi excacavit mentes. 2 Cor. 4. 3) 

Fieri quidem porelt, ut Zugersi res habeatur ( non Pruderzie ) apud homines  Profliga- * 
tos ( quibus Atheifmus & Petulantia habentur pro Ingenio ) polle facere loqui, & Speciofe, 

( cumaliqua veri-fimilitudine, ) contra res eas quas commanistatio humani generis pro Ze- 

ris habet. ( Eftque omnino facile, ci qui fe patitur szpium & prophanum ctiè, fic efle 
facetum.) Sed Paulus Apoftolus, veriori charaétere defignar taliter facetos, ( Rom. 1. ) 

gdrzoilis civau cigu, iwpdrinzar, dum fe perbibent ta 260004 efe, fatti funt Stulti; dum videri rom 1.22: 
velint ingentofe Faceti, exponunt revera Stulutiam fuam. Idemque ( 1 Tim. 6.) rem cam 

ad veras iplius:caufas reducit, Superbiam & Ignorantiam. Siguis (imesS.Sanann) conzrariame 1 Tim.6.3: 
docet doltrinam, & non accedit fanis fermomibus Domini noStri jefu Chrifti, cique que fe- +7 
cundum pietatem eft doltrine ; rerigera, inflatus ( infulfus )e/t, mbil fciens; dà voir dà 

Grrise ») noyepazias, fed infaniens feu delirans circa quaStiunculas, & de verbis contentiones ; 

ex quibus nafcitar invidia, lis, maledicentia, fufpiciones mala, perverfe exercitationes bomi- 

num mente Corruptorum, © qui privati funt veritate, ( fasoprpic %) pal Sigdap bin 

Tè r6vÒ dmsepadiior È dindeias, blafphemia, perverfe differtationes hominum mente caprorum, 

& deltitutorum veritate ; ) 4 salibus. fecede. 

Dum id agimus ut talibus fuadeamus (quibus jam ftatutum eft non fore perfuafos ; ) metu- a per. 3. 5. 
endum eft ne prius ferupulos injiciamus aliis, qui funt animo minime malo ; quam ut eis 
fatisfiat qui funt 7alenzes ignari. 

Ne errate ( inquit Apoltalia} commercia prava corrumpunt bonos mores. 1 Cer. 35. 

disp Ada gia duri naral. 33 

Seu ( ut ZZammondus intellettum malit ) dere mioratos homines, feu homines Bonis moribus. In Pare- 
Hujufmodi di/fertationes male ( sunic rzaì ) apte funt feducere xpesi on bene moratos ho- Ref fia 
mines, & deceptu faciles. Ut fit ygusi #9 ( quali îvSvà Sveîr ut loquuntur ) idem ac ypr- menti. 
soidus feu edadus, homines fimplices, & non malo animo, quibus facile imponatur. Pariter 
ac in illo altero ( Epimenidis ) verfu, 

Kparss del eusai, rag Smpia, parigi deal. Tit.1. 1a 
Ubi, gastpss dizel, diftum volunt pro paspiuapyo, hoc eft Gulones.  Cretes femper mendaces Cante. 
Sunt, male fera, &ventres pigri, feu potiusgule dediti. 

Cavendum igitur eft necum hujufinodi hominibus, qui Chriftianifmi principia fubver- 
fum cunt, commercia faciamus, feu Sunia colloquia familiaria ( ut Ziva cum Serpente. ) Sed gen 1-1, 
potius, ( ut docet Apoltolus, ) funt acrifer increpandi, ut fint fani in fide: Os illis obturan- RR = 


dum, me totas domos fubvertant ; Ut non amplius procedat eorum amentia. Pet o 


II. Secundum illud quod hic obfervatum velim, hoc eft, Quod hac de gloriofa Refur- n 
reftione Promillio, non Nos tantum ( poft Chriftum natos ) fpe@ar ; Sed Paues cuam qui 
ante Chriftum vixerint. 

Non putandum eft quod ipfi de rebus sanzura Temporalibus habuerint Promifliones, (quod 
quidam fufpicantur, ) fed de Aiternis etiam. Chriftus Primitie tattus elt rim xinciuneitom eo- 1 Co. 15. 
rum qui Obdormierunt, (de praterito ) non minus quam corum qui obdormitwi crant, de *° 
futuro. 

Verum quidem eft, quod My/ferium illud me abfconditum erat è feculis & etatibus, 4. 1.16, >) 

#00: 17. 


Mune 


294 De RefurreGtione Mortuorum. 


Erba.9,o.smunc patefalum eft fanttis; Quibus voluit Deus motu facere, que fint Divitie gloriofi hu- 
jus myfterii ; (pes illa glorie. Nempe , nunc magis patefaétum elt hoc myfterium, & ple- 

Heb. 8.5. nius declaratum, quam ante fuerat. Eitque Chriltus, sedioris ferderis interceffor ( quam 
erat illud Mofis ) guod preFantioribus promiffis fancitum eft : Praftantioribus quantum ad 
modum Adminiftrationis, & patefaftionis claritatem ; fed e7/der3 quantum ad fubftantiam 
rerum Promiffarum. 

tie 13.8. Chriffus, quantum ad hoc, deri © dodie idem ef? & in eternum. Eademque Fides eft, 

ta 1e* per quam Aajores bonum nali funt teffimonium ; crarque Enoch tranflatus ne mortem fen- 

He io.sg.firet; per quam Nos credimus ad anime falutem. Paulufque pa, Rom. 4. Nos per fi 

Rum 4 1.6. dem juftificatos effe, co quod Abrabam & David fic erant FuStificati. 


48. 23.8.  Neque erathocincognitum Ecclefia Judaice. Quamvis enim Sadducei megaverint effe 
Refurre&tioner ; erant tamen in hoc fingulares: Pbarifei id profeffi funt, cum Judzorum 

Is. 5. 39: reliquis. Scrutamini Scripturas ( inquit Chriftus ) mami inde vos fperatis babere vitam eter- 

Pei 147. mam. Quod etiam Mulieribus notum erat, veltante Martha, Joh. 11.24. Scio guod refurget 

vit. a414, in Refiaveltione in ipfo die poftremo. i : ; 

3 2,0, Paulufque paflim, ex dfe & Prophetis ; & è Promiffione Patribus fafta, arguit Refar- 

48. 26.6, redlionem a irc È deliri e : Dikiul: En si 

7:3333-Ipfeque Chriftus, urre&tionem fuam, primo duobus Difcipulis taunta A 

rina Da cfiatibo, delaide ole Uisalcia Hierofolyme pi oa arguit nigr 9A Prepletio, & 

45,47 Plalmis, totague Scriptura; Oportuiffe Chriflum pati, © refurgere è mortuis tertio die; 
esufgue nomine predicatum tri panitentiam & remiffionem peccatarum apud omnes gentes. 

Mara. Atque, jam ante, sons siro do&rinam de Refurreéuone, éx eo quod Mofi 

3g. 3>. | dixerat Deus, Zgo fum Deus Abrabami, & Deus Ifaaci, & Deus Facobi ; quodque ideo 

24, 16. erraverint, quod nom fciverint Scripturas nec potentiara Dei. Qua non dixilfet, fi, de Re- 
furreétione doétrina, non fuiffer tradita in Serspraris que tune crant ; hoc eit, Scriptaris 
Veteris TeFtamenti. 

Adeoque Sociniani, ( & fiqui alii de hoc dubitant, ) etiamfi non admiferint Chriftuma 
effe vere Deum; fi faltem admiferine eum èfle virem Lonum, atque Prudenter, ( qui vin 
digumentationis intellexit, & qui nollet iplis, data opera, imponere, ) necetle cit ur fatean- 
tur dottrinam de Refurreétione, in Scripturis Vereris Teftamenti fuiffe traditam ; ( quippe 
certum elt Chriftum fic arguifle ; ) adeoque Promifliones Patribus fattas, non de rebus tan- 
tum Temporalibus fuiffe taltas, fed de Vita Zixerna. 

Gen. 2.17. Pollent pari ” pretendere, Minas illas Adamo fa@as, Quo die comederis ex co, mori» 
endo morieris, de Morte tantum Temporali dici; ( atque tum certe Deus non graviores poe- 
nas infligeret quam fuerat minatus : ) cum tamen S. Judas nos doceat, quod ipfi qui jam 

ud. v.7. ante Chriftum vixerunt ( non minus quan qui poftea ) ignzs ezerni penam faftinent. 


III Tertium illud & poftremum quodhic obfervanduminnuebam, hocfeft, quod Pra- 
mia & Peenz, futura Vita, nos fpeant, non tantum tit in Perforali (ut loquuntur ) ca- 
"ang i fed ut in ftatu Politico, & Relativo; prout incorporati fumusin Regnis, Civitati» 

us, Familiis, aliifque Societatibus. 

a Ce. sso. Nos omnes enim comparere oportet coram tribunali Chrifti, ut percipiat unufquifaue fe- 
cundum quod fecerit în Corpore, five id bonum fit, five malum. Quodcunque, inquam, fa- 
tum eft in Corpore, in quacunque Capacitate. 

Objici forte pofle non ignoro ( & quidem obje&tum efle, ) Regua, Civitates, & Corpora 
Politica, nonelle in ca capacitate refurrettura ; adeoque non polle in ea capacitate vel pu- 
niri, vel remunerari. Et propterea ( quod hinc inferre fatagunt, ) cum Deus non minus 
teneri cenfeatur, ta Societatum punire, quam fingularum Perfonarum; teneri videa- 
tur, in hoc Malco. punire peccata Societamm ( carumque bene fata remunerare ; ) Cum 
idin futuro feculo fieri non polfit. + 

Verum hoc Argumentem mihi videtur plus ingenti Ficezi atque Aberorice fapere,quam vel 

ice vel folide 7beologie ; potiufque Poemati Panegyrico convenire, quam Concioni 
Theologica. i . 

Nam, eadem ratione, non minus diceretur, Peccata Patris & Fili, Domini & Servi, 
Mariti & Uxoris ; punienda femper efle hac in vita, ( & in hac fola ; ) Quoniam, ir £e- 

«Mat 23 30. fiurreGione, neque uxores ducunt, ne muprum dantur. Quippe cellatura tune funt relatio- 
nes Occonomicxa, non minus quam Politica. 

Si dicatur, Has effe Relationes fingularium Perfonarum, ( non Societatum, ) poffuntque 
propterea in his Perfonis puniri. 

Dico ; Hoc rei ftatum neutiquam mutare. Nam, preterquam quod hoc non fit univer- 
fim verum : ( Poteltenim qui Pabci dE plurium Liberorum; contraque familiam totam 

fxud, no. y. PECCATO, rofque fuos ad terziam ufgue & ‘tam generationem : Poteltque quis effe 
plurium Servorum Dominus, contraque totum Famulitium peccare : Poteltque quis ellè Ser- 

rius Societatis, non minus quam fingularis Perfonz. } 
Dico 


De RefurreGtione Mortuorum. 275 


Dico porro ; Siqua vis eft in hacexceptione ; hine pariter concludamus, Reges quidem 
a te fingulares Perfonas ) in futuro feculo puniendos ( &quidem &ternis peenis) ob 
ibditorum fuorom Lafionem vel Oppreflionem; fed Fiederazos Ordines ( in Ariftocratia ) 
in hoc tantum feculo ( & poenis temporalibus ) quoniam hi funt Corpus Colle&tivum. 
Arque hinc pariter fequeretur, Quod Arroci/fima Flagitia Societatum, funt uno faltem 
gradu minora, quam Pontificiorum Peccaza Zentalia, Negee dixerint credo Jefuite, totam 
ipforum Societatem (in ea capacitate ) punitum iri ( five in Gehenna five in Purgatorio ) 
ob quantacunque flagitia ab ipfis ut Societate commifla : Sed peccata V'enialia, Gina in 
Purgatorio A gra potlè, fi non & in Gehenna, 
Quidquod, hacratione, Peccatorum pars maxima, & quidem Atrociffimorum, manerent 
( quantum ad fucurum feculum ) impunita, ( & bene fafta non remunerata. ) Nam ARuum 
humanorum pars maxima, (maximeque notabilium, ) funt hominum in Relativa capacitate 
confideratorum ; ( ut funt Parentes,, & Liberi; Domini, & Servi ; Mariti, & Uxores ; Ami. 
ci, Inimici; Vicini, Peregrini; Paftores, Populus ; Principes, & Subditi ; Societates, alii- 
” utcungue adunati ; ) Non fingularium hominum, in perfonali tantum capacitate confi- 
leratorum. 
Addo; gere hac ràtione, nulla Peccata Societatum condonari pollent. Non enim So- 
cictates, fed psi “a Perfonz, regenerantur © in Chrifto credunt, abfque quo, nulla eft 
peccatorum io. 


Dico igiter: Ut Societates nil aliud funt quam fingulares Perfona fic Sociate ; Sic Socie- 
tatum Aétus, & hominum fic Relatorum (in Relativa fua capacitate, ) five boni five mali; 
funi revera ( atque è Deo fic reputantur ) altus particularium Hominum ( fic Relatoarum, 
& fic Confociatorum : ) Suntque, in his Hominibus, vel puniti, vel remunerati, ( pro eorum 
refpettive condition:bus, ) five in hoc, five in futuro feculo, five etiam in utroque. 

Sodoma, & Gomorrba, & bis finitime Civitates, dicuntur, ignis ererni panam fuftinere ; gut. v.7, 
cum lint revera Z7omsmes iffarum civitatum qui fic fuftinent. 3 di 


. 
Verum quidem eft, quod Deus, hoc in mundo, non raro punit hominum peccata, tali 
modo qui bene congruit illi capacitati qua perpetrantur; ( puta, peccata Patris, per mor-. 
tem filiorum, aut per filios rebelles, aut infortunatos ; peccata Principis, per dominiorum 
defolationem , aut deperditionem, aut fubditos rebelles; peccata Populi, per communem 
aliquam calamitatem, qua fontes pariter & infontes pereunt aut dura paniuntur; ) atque 
hoc paéto, innuit qu immodo ( rite confiderantibus ) peocatum ipfum quod fic punitur. 
At non ita femper facit: ( Peccatum Parentis, puniri potelt manu Magiftratus: & Pec- . 
cata Principis, manu Proditoris feu Perduellionis, quem ille nunquam ]zierit:) multo mi- 
nus putandumeft, obligari Deum fic femper facere. ; 
Et quando fic facit: non Ideo facit sui non aliter poffit peccata ( taliter relatorum ) pu 
nire: Neque fpeftandum hoc eft ut talium pre Adzquata Peena ; fed ejus Pars ali- 
qua : Cujus pars longe gravior fit illa futuri feculi. 
Et quamvis peccata hominum in Societate conjunétorum, reputari foleant, humano ju- 
dicio, ur junétim fagta, (quibus Innocui cum nocuis implicantur, & una perpetiuntur ; ) 3 Rem. 21 
Eft tamen « Yudicium Dei fecundum veritatem. + Diftinguit ille inter Juflum & Improbum bia, * 
in mixta Societate. Jufto, clemsenter Parcit ; faltem eum © benigne Aifffigit, bono fuo ; ( * Aci no. 
domino erudimur, inquit Apoftolus, we cum: mundo condemnemur.) impium Parit, peena di tr. 11. 
proprie diéta. ( Secundum illud Abrahami, © ne Fuffums perdat cum Improbo. ) Atque in- 31. 
terIpfos Nocuos, diftinguit, Quis, & guatenus ; unicuique rependens, pro menfura delitti fui. £ Sei: 
lon autem hoc ita femper fit doc i mundo, ( ubi nonnunquam f res indifferenter omni PEelg. a. 
bus eveniunt ; idemque eventus eSt juflo € împrobo ; aut etiam, aliquando, £ uffi funt gui- gesta. 
bus obtingit fecundum opus improborum, d improbi quibus obtingit fecundum opus juflorum :) 
Sed raga bropa: » sn brasz as * in bg è puscfabtonis Suit fudicii Dei j ha Tk. 
uando kreddet unicuigue fecun opera ip/rus ; quando ! omne adducet Deus în ju-i'rim. 2.5. 
Ticino ( cum omni re ton ) five rss, cn Rulaa: cati Ti LR é 3 
In illo die, Sententia illa, = Zie maledii, Efurivi enim &y non dediftis mibi quo vefce-ì Est. 1a. 
rer, Sitivi & non dediStis mibi potum, Rgrotus & in carcere © non invififlis me; pari tt 25, 
ter afliciet peccata Societatum qua non " profpiciunt indigentibus, atque fingularium Perfo- 41,90.43: 
narum. mico 
* Fuffum cft apud Deum ( card Apoftolus ) affifFionem eis retribuere gui vos affigunt,ox Tef. 1- 
( five Societates fint, five fingulares Perfone, )P 77/40 die; 1 quum patefiet Dominus Fe- fivet 26 
Sus de celo cum igne mante, infligens ultionem cis qui Deum non noverunt, negue au-a Vel. 7». 
Jeultant Evangelto Domini sat Fefu ChriSti. 89. 
Dicitque diterte Judas Apoltolus, " Sodorsam & Gomorrbam &: finitimas Civiates ( nonrFs v.7: 
minus quam fingulares Perlonas ) ignis «eterni panam fuffinere. CMar, tre 
Ipfeque Chriftus, (/ exprobrans Civitatibus in quibus edita fuerant plurime virtutesr>: > 
ipfius, ) dicit ipfis Chorazin, Besbfaide, & Capernaum ; cifque * contra quas excufferint iano 
*00 3 Difcipuli [ITEITRIÙ 


276 De RefurreGtione Mortuorum. 


Difcipuli em pedum fuorum ; quod tolerabilior erit conditio Tyri & Sidonis, Sodome- 
que pg omorrba, în die judicii, quam harwm Civitatum. Atque tu ( inquit ) Capernaurm, 
que cs ufgue ad ceelos Leve pae ad inferos deprimeris. 

Quodque de Civizatibus diétum eft, pariter obtinet de Regnis, Gentibus, Oppidis, Fa- 
milis, alifque Societatibus. 


Multa funt Confilia Praftica, qua ex hac, de Gloriofa RefurreRione ad eternam Vitam, 
dottrina, deduci poffent, 
a Pet.3.11 Ut eft illud S. Petri, Cum dec omnia difolvenda fint; Quales oportet effe nos, in omni 
1a fanta converfatione È pietate ; Expeantes & properantes ad adventum dici Dei. 
a co 7.1. Atque illud S. Pauli, Z7as igitur Promiffiones cum babeamus, dilelti, Pwgemus nos ab 
omni inquinamento carnis © fpiritus, perficientes fan&imoniam în timore Det. 
1 (e.15.  Iludque quod habetur ad hinem hujus Capitis, Ztague, fratres mei diletti, firmi efte, im- 
s moti, femper abundantes în opere Domini ; Scientes, laborem veftrum non inanem efe in 
a aThefia. Domino. 
tal Cha Sed tempus jam non fuppetit hifce profequendis. 
14 (0.2. 
13 ref».  “Zpfe autem Dominas moffer Fefus Chriffus, ac Deus pater nofter,(* gui fufcitavit 
n Saf ex mortuis, ) © qui dilexit nos, deditgue datotaali podi è la bonam 
tie FAf gratiam ; confoletur corda nofra, ffabilatque nos in omni fermone Gy opere bono; 4 Confirmet 
da Tim. 4. fervetgue nos ( inculpatos ) ad calefte regnumfuum, * &» gloriofurn adventum magni illius 
25.213, Dei © Servatorit noftri, Jefu Chrifti ; f qui transfigurabit corpus noftrum bumile, ut fiat 
fpbil. 3.21. conforme Corpori fuo gloriofo, per efficaciam illam qua poteft etiam fubjicere fibi ommia. £ Cui 
gitm+ fit gloria in fecula feculorum. © Amen. 


Arati Phenomena ; in Principio. Idem Latine. 


. 
"Ex Aròs diggita ron GNoror” drdpio did A fummo (res jufta! ) Deo nos incipiamus. 
“Afferer. Misu) di Aus nio jd dyuai Hune, homines, indi@tum haud perialitmene Eodem 


Labig ori prata 4 RE Omnia plena Deo fuur compita : Quique virorum, 
Per Aeguarafgra fa apra us pleni : Sunt & maria omnia plena, & 


Bas 4 sa n Portus quique Deo. Cujus nos indigeamus 
TE 98.4 gros inn. "O S* Frigo drdpebrosei Semper ope; Ex hujus cum fimus pria nati. 
Aifice ompasirer naùs S° 3A igor Eyerpor, Hic homines curar: Qua nobis commoda fignat.: 
Miparteneno fubrato* Niger S' ire BONGY dela Urget opus noftrum, è conitanti lege laborem. 
PA calicerial ti Nea È 1 Suppeditat viftum: Monitrat, quo tempore gleba 
Boot 7h 0) puandanar Afgei Î' bre Sifnte alpes | 8 
riti eta 7 , Apta foret bobus; Quandoque ligone petenda. 
Kai porri yugiou,  ompuara mirra Parti. Edocer agricolam, Que commoda tempora plantas 


ALTE mi Siuat' è iparg smergo Figendi cerris; Que, femina cunda ferendi. 

"Aspa dfgreirar: snurlaro Î' sir iniauriv Iple etenim coelo fixit certiffima figna : 

'Astpas ci xs pedrusa TervzUÎba onpalvorir Dea quaque fuo ca ordine : Stellis 

"AS Sedia Cava Guamde mera Giants. iftinguens annos: Ut cunéta negotia tempus 

T5 srt Pte yin 4 va Aptum habeant; Statu & perfiftant omnia firmo. 
£ atohetio Miei Hunc nos principio; nos hunc & fine precamur. 

Xe Mir, uiga Salis, 4y drSpalsrarane 9:64" Salve magne Pater,multum Venerande,Hominumque 

dedguoreoa Buoi va pd drtpas siria Solamen fummum. Mihi Tu, precor, ipfemetadiis, 

Ei Sus, cdyodp rouipari misar dorli. Sidera ( fi per te licear ) tua cunéta canenti ; 


Omne meum jufto deducens ordine carmen. 


FINIS. 








DE MELCHIZEDECO. 
DE JOBO. 
DE PSALMORUM TITULIS. 
Tractatus Tres, Anno 1692. Anglice Edifi. 
Nusc redditi Latine. 


De Melchizedeco Differtatio. Junii 2. 1685. 


UIS fuerit Melchizedecus, ( de quo fedulo quefiverunt plurimi, ) non poflé, 
credo, certo definiri, per ea que nobis fuperfunt de ipfo feripra : Nec effe, cur 
fimus ca de re plurimum folliciti, ( fed, ignorare potius contenti, quae nobis de 
illo Deus non certo patefecerit ; ) Cum, non videam, magni momenti quicquam 
inde pendere, fi, quis ille hominum fuerit, ignoremus. 

Videtur autem mihi plurimum verifimile ( nec aufim ultra fpondere ) eundem ipfum fu- 
iflè cum, Noachi filio, Semo. 

Siquis dixerit, Non pofle nos certos eflè, cundem.illum fuifle, id ipfum ego dixerim : 
Sed, nec certos nos effe pofle, eundem non file : & quidem, fi non ille, ne hariolari qui- 
dem nos pofîè, quis alius fuerit. 

Quod Semus tune in vivis fuerit; non eft quod dubitemus ; fi Sacrarum Scripturarum 
Chronologix fidem habeamus ; fimulque admittamus, Hebraici ‘Textus authoritatem. Nec 
tamen quicquam jufte rationis video, cur, fub pratextu Verfionis ( qua dicitur ) rr Septua- 
ginta, Originalis texts Hebrai fidem fublevemus. 

Nam, fi tota illa ( que perhibetur ) Ariftei Hiftoria non fit mera fabula ( quod eft cur 
fufpicemur; ) fed fuerit, fubea tempora, Sacrorum Codicum Aliquid ( non form dixe- 
rim ) in linguam Gracam converfum ; ( Aliquid inquam; quippe Totum eodem tempore 
& ab eifdem Authoribus non fuiffè snai fuadere videtur, tam diffimilis, in aliis 
atque aliis partibus, phrafiologia ratio ; ) Si aliquid , inquam, ( nedum secon] torum 
tum fuerit in linguam Gracam converfum ; ( quod ego non negaverim : ) Nihil tamen eft 
quod nos certos faciat, cos quos nunc habemus codices, eorum quos ipfi feripferint, ellè 
( per omnia ) jufta exemplaria; magis quam ( imo multo minus quam ) Hebraa que nunc 
habemus Biblia, cum illis que tunc erant, convenire. Atque, hoc pofito, non erit judi- 
catu difficile, utris potius ( ficubi inter fe diflentiant ) fidendum fis. ° 

Et quidem, fi forte tum fuerit, exemplarium Codicis Hebraici aliqua diverfitas ; quorum 
unum fecuti funt illi Septuaginta è noftris in aliquibus diverfam : a a {pondebit, 
pira corum purius eflè, quam quod nobis Judzorum ( curioforum a: um ) cura con- 

ervavit. 

Quodfi im Zivis tum fuerit Semus sen Abrahamo occurrerit Melchizedecus, ) de quo 
non eft quod dubitemus ; Nec dubitandum eft quin & Rex fuerit: prefertim fi Prmigeni- 
tura jus fecerit Principatàs. ' 

Sive enim fuerit Semus ( quod aliquibus vifum eft ) Noachi filiusnatu maximus ; Sive, 
non ille, fed Japhetus (quod potius putandum videtur : ) Saltem omnes Noachi filii ( qui 
tune in vivis ip | erant omnium vivorum hominum maxime feniores: Adeogue vel 
Reges ipfi, vel ( quod non dicendum videtur ) fuorum Natorum fubditi. Nifi quis forte 
nr ( quod gratis dixerit ) Haredem natu maximi, unicum tune fuiflè totius Orbis Mo- 
narcham. 

Et quidem fi, quod ( tum ex natura rei, tum ex Sacra Hiftoria, Gen. 9. 1,19. Gen. ro. 
31,32.) merito exiftimemus, totus terrarum Orbis, ejufque imperium, fuerit ( proxime fub 
Noacho dum ipfe vixerit, & poft eum cum fuerit mortuus ) inter tres Noachi filios diftri- 
butum; quorum Semus fuerit unus, nedum principalis: «Non dubium eft quin Semus ( fe- 

rius 


277 


278 


« De Melchizedeco. 


rius aut co) Rex fuerit: ( five fupremus ipfe, five Fratri feniori fubordinatus, hac in 
re non intereft ) î 

Atque fi aliquando Rex fuerit ; non putandum eft quod aut Abdicaverit ipfe, aut fuerit 
à Regimine Depofitus ; quin Rex permanferit quamdiu vixeritj adeoque, in Abrahami tem- 
pore, Rex fuerit. . : l 

Cumgque fuerit Mundus, tot populis refertus, ut multi fuerint Reges; ( habemus enim 
hoc uno Capite, Gen.14. faltem Novem Reges, preter ipfum Melchizedecum, praterque plu- 
rimos alibi memoratos, in hac Orbis parte non magna ; cofque Novem eodem pralio im- 
pos :) omnino fentiendum elì, Semum hunc ex ulis Multis unum fuiffe, quamvis non ex 

‘ovem illis unum. 

Sed &, cum. ( in illa Patriarcharum xtate ) Principatus & Sacerdotium, folebant jun- 
Qim incedere ; & utrumque Patri-familias competere : merito putemus ( vel etiam non 
dubitemus ) Semum tum Regem eflè, tum Sacerdotem. 

Cumque Semus fuerit, ex tribus Noachi filiis, illeex quo Meffias oriundus effet; atque 
in cujus Familia Pofterifque, Ecclefia Dei, ejufque verus cultus confervandus erat ; ( utpote 
de quo pronunciatum erat, Denediffus fit Duo Deus Semi, feu Febovahb Deus Semi ; 
atque de Japheto pradiftum, ut. munus gratiofe indultum, quod ipfi olim aliquando per- 
Suafum foret in Shemi tentortis babitare, Be 9. 26, 27. adeoque ejufdem olim Religionis, 
Ecclefiaque Dei, participem fore : ) extra omne dubium eft, Semum ipfum fuilfè, veri Del 
Cultorem ; adeoque, fi facerdos fuerit, fuifle Alti/fmi Det Sacerdotem ; prout Melchize- 
decum fuiffè dicitur, Gen. 14.18. Ut, ha&tenus Melchizedeci charafter apprime Semo conve- 
nerit: quod fuerit ( rn) Rex, & Altiffimi Dei Sacerdos. 

Et quidem, fi Rex Alicudi, i ieonad Rex Salemi ? 

Huic forte refpondebitur, Salemum ( per Sa/erz intelligendo Ziierufalem ) in terra fuifi& 
Canaanza ; adeoque non in terris Shemo, ejufque pofteris, aflignatis ; fed Chamo fuifque 
polteris, & fpeciatim Canaani: Et propterea non putandum eflè quod Semus inibi Rex fue- 
rit. Sitque magis verifimile quod fuerit, Melchizedecus, unus aliquis ex doris regibus Ca- 
maaniticis; quales putari poflit fuifle nonnullos, cuam in illa terra jdololatrica. 

At vero, in terra Canaanitica, ullos tum fuiflè domos Reges, & quidem ex ea gente; 
omnino gratis diétum eft, omnique fundamento deftitutum.  Quippe mibil in Sacris Lite- 
ris occurrit quod co fpeîtet; nullaque fafta infinuatio, quod, qui ex ea gente tum fuerint, 
verum Dei cultum fuerint amplexi: Sed plane contrarium. Ut merito judicemus ex illa 
folenni Maledittione, in Canaanem pronunciata ; ( prout ille à Semo & Japheto contradi- 
ftinguitur ; quorum alter, ut jam amplexus; alter, ut amplexurus, veri Dei cultum, ibidem 
proponiwur ) Gen. 9.25,26,27. MalediFus Canaan, fervus fervnum futurus fratribus 
fuis. Benedittus Dominus Deus Semi, critque Canaan zen ( Servus Semo ; ) A7- 
pliabit Deus Faphbetum ( vel Suadebit Fapheto Deus, ) ut babitet in tentoriis Semi ; (in Ec- 
clelie vere confortium olim recipiendus, ) erizgue Canaan ipfi fervus. 

Adcoque, fi Melchizedecus ( quicunque fuerit ) tum temporis in terra Canaanaa vixerit, 
( ut Abrahamum vixifle novimus; ) non eft omnino verifimile quod ex gente fuerit Canaa- 
nza. Sed potius, ficut Nimrodus ( è Chamo oriundus ) cum fociis fuis Babelis conditori- 
bus, tranfitt in terram Afhuris ( è Semo oriundi, ) ibique Babelis inceperit conftru&@ionem, 
aut Regni faltem fundationem, (Gen. 10. 6, 8, 10, 11:) fic Melchizedecus alienigena 
(exalia oriundus gente, non ex Chami aut Canaanis polteris unus) co migrari poflit, ib 
que habitare, ( quod ab Abrahamo faftum novimus :) poflitque nibilominus Rex, Prin» 
ccp aut Magnas aliquis: nuncupari ; prout Abrahamus cuam, ab Hethi filiis, Hebronis in- 
colis, (. Gen. 23. 6.) Dowsine, tu inter nos eximius Princeps es, feu ( ut in Hebrao ) Priy- 
ceps Dei: ( prout Melchizedecus alibi dicitur Sacerdos fummi Dei. ) Erantque tum Abra- 
hamus tum Ifaacus etiam tales habiti, ut Abimelecus ( Rex Geraris ) non dedignatus fuerit 
cum illis ( tanquam Principibus ) folenne foedus pacifci, in Beer-fheba, Gen. 21. 22, 23, 
24. & Gen. 26, 26, 28, 31. Adeoque nihil hinc inferri poflit, quod evincat Melchizede- 
cum tuill: Canaanzum, etiamfi apud eos habitafftt. i 

Et quidem, fi fuifer ex ea gente populusaliquis, cujus Rex fuiffet Sacerdos fummi Dei ; 
( adeoque, verifimiliter, ex populo fuo multi, nedum plurimi, ejufdem cumeo Religio- 
nis ;) non videatur tam necellarium fuifflè Abrahamo, tanto cum Zelo, fervum fuum fo- 
Jenni juramento obligare ( Gen. 24 3,4, 10.) mefflio fuo Zfaaco uxorem fumeret de Canaa- 
mecorum filiabus , (fi inter cos fuerint cultores fummi Dei ; ) fed Mefopotamiam adiret ( feu 
diram-nabaratm ) ut uxorem inde- fameret Ifaaco, (Et Ilaacus, fimiliter, pro Jacobo, Gen. 
28.1,2.) Duminterim Religio non ibi fuerit tam fu conformis, cademque; quin Jaco- 
bus poftca caufam perceperit contradiftinguendi ( Gen. 31. 33) inter Naboris Deum ( feu 
Deos,) & Pavorem patris fui Ifaaci ( hoc cit, quem pavebar feu colebat Ifaacus. ) Quod 
& porro patebat, co quod ( Gen. 31. 19. ) furata e/? Rachel imagines patris fui; quas Ja- 
cobo poftea vifum eft penitus abolere, Gen. 35.2,4 Adeout, fi fuifler Melchizedecus unus 
ex Regibus Canaanzis, potwffent illi non minus inde fumpfilfè Uxores veram colentes Re- 


ligionem. 4 
Verum 


ha 


De «Melchizedeco. 


Verum ego, tantum abeft ut putem Melchizedecum fuiffe eg Canaanz®um ( è Canaane 
oriundum, ) ur ne incolam fuiflè Canaanez putem ; neque Salem, cujus ille Rex fuerat, cam 
efle qua poft ditta eft Jerufalem ; aut ipli propinguam ; nec quicquam video, preter ipfum 
nomen, quod huic favear. : . 

Quod Hierufalem videatur aliguando Salem dici, non negaverim; fi illud Pf]. 56. 3. 
( Fuit in Salem tabernaculum ejus, & habitatio ejus în Zion; ) fit de Hierofolyma intelli- 
gendum ; &non potius de Melchizedeci Salem. Num autem hec fit eadem ac Jerufalem, eft 
1d quod queritur. Et quidem videtur à Zione ( adeoqueab Hierofolyma, ubi Zion erat, ) 
manifelto contradiftingui. : 

Sed demus, vocem Sa/ezz, pro Ferufalem, hic contraéte dici, per Apherefin; ( que fi- 
gura eft Poeticis feriptoribus non infrequens :) Sed & alibi, Z#fbea dicitur pre Felgine: 
& Coniab pro Fecomiab; & (in recentioribus Pocus ) So/yma pro Hierofolyma. Demus, 
inquam, Hierufalem, per Poeticam Apherefin ( faltem femel ) dici Salem : Nil mirumeft, 
duo loca codem appellari nomine ; Nec inde fequitur, Melchizedeci Salem, candem effe cum 
Salem Hierofolymorum. 

Et minus adhue fequitur, ipfis Abrahami temporibus, Salemum fuiffe Hierofolymorum 
nomen : aut etiam pe Mofis temporibus, qui hiftoriam hane conferipfit.  Verum quidem 
eft, non multo poft Mofis tempora, reperiri nomen Hierufalem ; Jofh. 10. 1, 3, 5,23. Joth. 


279 


12. 10. Jofh. 15. 63. Jud. 1.7,8,21. At illud Proleptice dici porett, & per Anucipatio- 


nem ; nomen illud huic loco attribuendo, "= innotuit tum temporis forte quo fcripu fue- 
rint libri Johue & prc 3 ( quando, &èà quo, nefcimus; ) non, quo innotuit co tem- 
re quod refpicit hiftoria. Nam eo tempore, nec Sales diccbatur ; neque Ferw/alem ; 
cu: nec illud addam, poflè vocem illam ut Scholium interponi, ferivs quam ca primo feripra 
‘uerit hiftoria. ) Sed antiquo nomine diccbatur Febus vel Febufi, utliquet Jofh. 15. 8. 
Jofh. 18.28. Jud. 19. 10,11. 1 Chron. 11.4, s. Etquidem Jofh. 18.16. Jebuli memoratur 
ut prope convallem Hinnomi; qua nofcitur non procul elle ab Hierofolyma. 

Erar quidem, in terra Canaanza ( prout aliqui textum illum interpretantur ) locus alius 
Shalem di&tus ( Gen. 33.18.) Shechemi civitas, ubi Jacob agrum emit ab Hamore, Sce- 
chemi patre. Sed nulla eft ibidem infinuatio (neceft qui fufpicatur ) hanc fuiffe fedem 
Melchizedeci. 

Sed Salem illa, cujus Rex erat Melchizedecus, mihi manifefto videtur procul hinc ellè ; 
extra limites terre Canaan; ( ut elt omne illud trans Jordanem :) in ca regione qua erat 
Semo ejufque pofterisaflignata; quaque poflit, non incommode, ipfius Semi cenferi habitatio. 

Quod ut ego plenius oftendam; Confiderandum primum eft, Quinam fuerint Canaanza 
limites: unde totum illud quod eft ultra Jordanem excluditur. 

Quando Abraham & Lot divifim abierunt, inter fe fata feparatione, Gen. 13. 12. (Loto 
ad Orientem abeunte, ) diftumeft. Z/abitabat Abram in terra Canaan, Lot vero babitabat 
in civitatibus planitiei, tentoria fua movens Sodomam ufgue. ( Eumque mox confpicimus 
in ipià Sodoma, Gen. 14. ) Ubi Sodoma manifelto contradiftinguitur terre Canaan. Eftque 
ab interpretibus fignanter notatum ; ita è Deo provifum effe, ut hac Loti ab Abrahamo 
fecellio fieret, ante repetitam Abrahamo faftam promillionem de terra Canaan, po/fguan 
Jeparavit fe Lot abeo, ( Gen. 13. 14.) ut qui iftius terre non futurus erat paruceps. 

Item Gen. 1o. 19. terra Canaan fic limitatur; Fa@ufgue eft terminus Canaan, è Sidone 
qua venis ad Gerar, ufgue ad Gazam, indeque gua venis ad Sodomam & Gomorrbam & 
Admam & Zeboim ufgue ad Lafba. Hoc eit ; è Sidone per oram Maris Mediterranei, uf- 
que ad Gazam csi tranfeundo ad Sodomam & Gomorrham ; indeque per ripam Jorda- 
nis, Macifque quod dicitur Tiberiadis ( feptentrionem verfus ) ufque ad Lafham : ( Exclu- 
fis Zidone, Gaza, caterifque terminis memoratis, ) Adeoque Sodoma, Gomorrha, totumque 
illud ultra Jordanem ad Oricntem, exclufa videntur manifefto è terra Canaan, feu Canaa- 
nxorum. 

Sic Num. 33. s1. Cus tranfituri eftis Fordanem, in terram Canaan. Adeoque omne il- 
lud quod eft ultra Jordanem, reputatur extra terram Canaan. . Et fimiliter, Num. 35.10. 

Et quamvis Gilead, & Bafhan, reliquaque ultra Jordanem loca ( qua portio erant Ru- 
benis, Gadis, dimidiique tribus M “i pars erant pofleflionis Iraelitice, ipfis a Mofe 
date ; ( Num. 6. 32,33. Deut. 3. 12. Jofh.13.8. Jofh. 22. 4. ) non tamen erantulla pars 
terra Canaan ; utpote quam Zidere tantum concellim eft Mofi, non item #wfrare, Num. 27. 
12. Deut. 32. 49. Etquamviseo tempore poffideretur ea regio ab Amorreis (-Chami 
fteris ) Deut. 3.8. antiquitus tamen Moabitarum fuerat (à Shemo oriundorum ) è in 
Amorrei vi ceperant, Num. 21. 25,26: i 

Videantur item huc fpeftantia, Gen. go. 10, 11. Exod. 16. 32,35. cum Jofh. 5. 12. Num. 
13. 2,17, 29: Num. 32. 30, 32. Num. 33. s1. Num. 34 per totum. Num. 35. 10, 14. Deut. 
2.29. Deut. 27. 2. Deut 31.13, 21. Jofh. 1. 2, 11. Jofh.14.1,3. Jofh. 22.9, 10, 11,13, 
24, 25. Item Num. 14. 30, 38. Num. 2o. 12, 24. Num. 26, 65. Num. 27. 12, 13. Num. 
32. 11, 12. Deut. 1. 36, 37,38. Deur. 3. “al Deut. 31. 2. Deut. 32. 49, 52. Deut. 34. 
1, 4. Unde omnino liquet, ca omnia, qua funt trans Jordanem, elle extra terram Canaan. 

* Pp Proximo 


280 


Ubinam ille prio "Sparsi o 
que Get, Ubi i Gm Tg is cam Sh Sodomam verfus 
regionercenfenda elt ca pugile x erat Melchizedecns. o vl 
utlis foret, infpedtio Liri dissapie ad ni Sanita, 
cuin adjacentibus regioni! 


pigro Quorum ima quanior 
invenimus extra pen zine i 1 erantque dalia ubi ninc 
cit. Lacus Afphaltiees, feu Mare Mortuam, éii Lacus Sodoma & Gomiofrhe : utqua erant 
ni &fulphire crelitus dimillis, everfa; Epico Laciùi fecit originem. Et Bela, que 
Zoar, eft. ultra lacum illam, ad Ori recepit Lotus ab incendio ereprus 
Gen: 10.22. que poltmodum ( {n clin) da di Zar Zoar, ( urpote Exigua, } ut rd 
dotemur Gen: 19. Pad pci que. lato te pi fine 
uatuor ili qui ex adverfa parte pugnabant Reges, reliquofque vicerunt} 
ra Caiogisto precipuus lol | Elan; pda vieni pre; railrag! dl 
& Nationum ; qui omnes ad 
nicam condebant, Gen.11. 254,9: Elam cri Oriehtem, Mefopoi 
(hoc eît, Syria Bifuviali, ibn Aceti ) dotare agri 
fe porrigebat ‘( faltem temporibus pl eg ead Pertiani; ima > int Aa 
ficari putàtur nomine Elam. lafaris, um putandi funt vicini Reges; 1n- 
ter Elam & Shinar fitì ;, aut his faltem vicini 
Hi quatuor Reges (qui rel Dal 0 fam cum Spoltis & Captivis ( inter 
Lot, ) abierant prope Dama al ‘gr 14. 15. (aqui Syria locus ‘eft, ) 
quando geni 1: cum Ba pp & brina Tecuperavit; 
fa Damafeo : hoe'dÈ 


Percuffit e0s 
(casa fame) De lt Dame F. #deiicioni (patent 
fam, ( in Scriptura phra ta.) 1 r asta Aiino ientem ut 
fit Meridies à sona ws n da & Occidensà tergo. è Sicht Sam: ESA 
der Hg geeniA pon lolitudinis, 3, pro atque ad ola prep Et PEA 
(147124 parte ‘è Otent fe mote 
she nali Man e Pofterum, idem eft ac pe pai 
Vide etiam Job. 23.8; Sic Ezek. oeni Bd 
emtem verfus ; mar front denius 
mus dextro, pnt a Pal i 
reque verfus mare Pofterim, 
ET Lacus Tiberiadis; &, per mare 
{eu ( uc in facris literis pallina dicitur ) Mare Magnum Due 
Jam vero, tota "0° Elam, atque Aramifihoc eft Syri 
pars erat fedis Semo re pai inde& 
ex Gen. 10; 12. Fili @rant Elam, 9 Abu; & 
que rota Scena el = Tg De edo ip Sb da 
in certa Semztorut; ubi dcapta “n due 
Abrahamus autem, in reditu. 
ptc vincent 
po tconfidera g 
ec sui a E 
Quod pin 
fium. ( Villani 
Us, non poneretur 
graphis poni foler. ) i 


— ego li qui quinquerqui ng para ‘4.2. recenfentut; Lig Salmi, Ge 
































mita omnes; éx pes is Loti, aut 
uitur, ver. 18, 19; 20; 
( Pei ut Sacrificiam È 
fociorumque itinerantivm 
dabat Abramus decimamèx 
Hincredte infertar, Heb. 7 
miajorenà Abrabamo ; o 
nedixerit; & proculdubiò msinor 










Shinarerat in altr, db Tur noe DE 


Te sic _FTY@Ò0ee e©e©@——g ’ rep e’ pro ruga Pv, 9° 


De Melchizedeco. 


Cuinam autem hecomnia re&ius convenire poffunt quam Shemo? ut qui, tunc, in Vi. 
vis erat; Rex erat; Altiffimi Dei Sacerdos; Abrahami in direQa linea Anteceflor; 
( adeoque idoneus qui tum Paternalem benediétionem impertiret, tum Sacerdotalem ;) coque 
nomine, ipfo Abrahamo major, & melior, & cui ofticiofam reverentiam debuerit Abraha- 
mus. Qux omnia haud cuiquam convenire poffent tunc in vivis, qui non fuerit Abrahami 
( in diretta linea ) Progenitor. 

Prafertim, li porro confideremus ; quod Abrahamus ipfe fuerit quafi-Rex, feu Princeps, 
(atque jam Viétor Regum quatuor; ) itemque Altiffimi Dei Sacerdos, ( uterat ipfe Mel- 
chizedecus; ) quique Promiffiones acceperat ; &à quo Metfias 1pfe nafciturus era! to Pro- 
miffum femen; & in quo benedicenda crant univerlz terre Gentes. ( Qua de nullo dicenda 
erant qui non in cadem fuerit dire®%a linea.) Adeoque multiplici refpetu ( quantum ad 
fpiritualem eminentiam) Major ipfo Melchizedeco , quicunque fuerit, fi non Abrahami 
progenitor in diretta linea. 

Si dicatur ; In hoc faltem Abrahamo fupereminuifle Melchizedecum, quod in fuis jam 
fuerit ditionibus, ut non fuerit Abrahamus : adeoque hac faltem ex parte Abrahamo fupo- 
riorem. 

Hoc forte alicujus momenti foret, Gi non & Abrahamus hoc tempore, confiderandus fo- 
ret, non tantum ut Pri fed ut Triumphans Viétor, ( quod, hoc in cafu, magni inter 
eft,) aliifque nominibus (quantum ad fpiritualem eminentiam ) fuperior : quod quidem 
(quantum ad benedicendi munus ) fuperiorem illum exhiberet; qui itaque Melchizedeco 
‘potius benediceret. DE 

Verum cum dico, hoc alicujus forte momenti fore, ( nempe, quod in fuisfuerit ditio- 
nibus ; ) id hac fola fuppofitione diétum eft, quod fuerit Salem fic fita, ( nimirum inter 
Shemitas : ) Quippe, fi Salem fit Jerufalem (in Canaanzorum terra ; ) tum Mc 
etiam (non minus quam Abrahamus ) extra fuas ditiones erat; nullumque haBuit fuperio- 
ritatis pretextum fi non ipfius fuerit Progenitor. Nam Jerufalem procul aberat ab co loco 
ubi Abrahamo occurrerit Melchizedecus. ‘ Nec potelt quifquam imaginari ( qui locorum fi- 
tum in Charta Geographica confpexerit ) quod tanto circuitu aberrare vellet Abrahamus, 
cum tanto exercitu, è redta via, Damafco Sodomam verfus, utper Hicrofolymam incede- 
ret; nedum tanto itinere occurfum ire vellet Abrahamo Melchizedecus ( benediéturus illi 
extra ditiones fuas, ) cum poflit id quoquo tempore ( propter vicinam eorum habitationem j 
domi fux facere, aut minore itinere adire Abrahamum ; aut etiam ( hanc naîtus occalio- 
nem ) ipfum Sodoma domum redeuntem praftolare. : 

Nec video, quomodo hoc evitare poflint; nili diftum velint, Hoc totura quod Abraha- 
mo & Melchizedeco interceffit, ( verlibus 18, 19,20, memoratum, ) quamvis prius relatum, 
ferius tamen contigilie, ei quod ( verlibus 21,22, 23,24, ) interceffit Abrahamo & 
Regi Sodoma : Atque id quidem. contigifiè, non in itinere è Damafco Sodomam verfus; fed 
à Sodoma domum redeunti; quo cafu non foret Hierofolyma tanto intervallo extra dire- 
Ctam viam. 

Verum hoc nullatenus admittendum eft. Nam diferte dicitur verfù 20, dedilfl@ Abraha- 
mum Decimam ex omnibus ; quod exponitur Heb, 7.4. de Decima fpoliorum. Ateo tem- 
pore quo Abrahamus à Sodoma domum reverfus eft, fpoliorum nihil habuit unde Decimam 
daret. + 

‘ Invenimus enim eum folenni forma jurantem Regi Sodoma, Gen. 14. 22, 23. fè nequi. 
dem filum aut corrigiam talkcamenti accepturum, ne dicat Rex Sodoma, fe ditafle Abraba- 
snutti. Adeo utquicquid decimarum datum fuerit, jam ante datum fucrat, quam Abraha- 
mus inde feceflerat. i 

win & cadem fermonis formula in Juramento utitur, qua in Benedi®tione modo ufus 
eft Melchizedecus; Zevavi manum meam ad Dominum { Deum altiffimum, poffefforem 
celì &terre,] ne accepero, &c. Nempe, ut oftendat inde firmam fuam è Deo dependen» 
tiam, abfque ulla de co diffidentia, ( in cujus nomine jam modo benediétus fuerat, ) ne opus 
habeat aur Regis Sodoma ( aut alîus cajufcangie) munificentia, qua ditaretur. 

Que omnia manifefto docent ca que ipfi cum Melchizedeco intercefferunt, jam ante 
contigille quam ea qua ipfi interceflerunt cum Rege Sodoma ;faltem non ferius. Adeo- 
que non in tranfitu fuo è Sodoma ad domîum fuam ; fed, è Dimafco Sodomam verfus. Sin 
malit quifpiam, ut putetur Abrahamo Melchizedecum, Regemque Sodome, ibidem una 
conveniflè ; eodem resredit, ( nec eftcur ego multum repugnem ; ) Nam, etiam fic, Mel- 
chizedeci Salem, non erit Jero fed extra terram Canaan, in Regione Shemitarum; fe- 
des non incommoda pro ipfo. 

Eft & aliud effugium, quod quis forte comminifcatur, ad hunc fenfum. Non quidem 
diferte dicitur, quod Al us ( è Damafco ) Sodomam reverfus eft, ( i gr tamen prima 
facie putandum videtur, nec eft quod dubitemus ; ) fed faltem quod ( adeptam vifto- 
vriam ) reduxit viguem fubflantiam, © etiam Lot fratrem fuum & JubFrantiam ejus re- 
duzxit, & etiam mulieres © populum : Et exivit Rex Sodom im occurfum ejus, ( poSfgnam 
reverfus eft è cede Chedarlaomer, & ragum qui cum illo erant;) ad vallers Sbave gdr 

pa vallis 


“ne —argp 


281 


282 


De Melchizedeco. 


vallis Regis; ver. 16,1. Quod fi Abrahamum fupponamus ( cum fpoliis, captivis, totoque 

pulo, ) è Damafco progreffum, refta via ad domum fuam, per Hierofolymam; & non 
Lionia adiille: Simulque fupponamus, vallem Shaveh ( ubi fe obviam dedit Rex So- 
dom, ) jacere in re&ta via qua inceflit Abrahamus ab Hierofolyma ad domum fuam: Poteff 
hoc totum cum reliquo hiftoria fatis confiftere ; fimulque polfet Melchizedeci Salem effe 
Hierufalem in terra Canaan. , 

Et quidem verum eft, quod hoc non fit ImpolTibile ; datis duobus hifce fuppofitis.: At 

o nihil video, quod mihi perfuadeat, eorum vel alterum vel utrumque verum effe. Certe 
mhil eft quod hoc cogat; & multa funt.geecontrarium fuadeant. 

Omnino non videtur verifimile, quod Abrahamus, poftquam recuperaverat( è Chedar- 
laomet ) fpolia & captivos Sodome, Gomorihz, parttumque vicinarum, ( que omnia fta- 
tuerat reftituere, non fibi retinere ; ) voluerit ea tanto circuiti, cum tanto populo, circum» 
ducere, per totam regionem Canaanzam, ( quod hoc etfugio uu resigl, ) & non potius 
via breviflima domum conducere; qua ipfos abduxerat Chedarlaomer, 

Etquidem co potius; quia, fi velletipfe, cum tanto exercitu, militari forma procedere, 
er tor Canaanzorum regna, ( erat enim, jam tum, terra Canaan Regum plena ; ) haud 
'orte paterentur tot Reges hunc proceflùm; aut etiam proni: forent fibi captare tanta fpo- 

lia : Com altera via (& que erat breviffima ) qua Chedarlaomer ante inceficrat populando; 
non erat, tum temporis, tam frequenti populo conferta; ficut poft erat, quando Ifhmae- 
lite, Idumei, Ammonite, & Moabita, fuas ibi fedes pofuerunt ; ut in regione vacua, aut 
minus inhabitata. Etquidem, qui tune regionem illam habitabant, non inviti, imo gra- 
ti, paterentur, captivos & fpolia ( que nuper abduxerunt populatores) fibi reftitui ; nulla 
fatta oppofitione in eum qui reduxerit: Qui cum alios atque alios in fuis refpe&ive fedi. 
bus ( ut prggellit ) reliquitfer, (benediCtionem è Melchizedeco in itinere adepwus, ) tandem 
Sodomam accedens ( qua in ultimis erat) ‘Regem Sodome fibi obviam habuit, ibique ( cum 
reliquis) fratrem fuum Lot illicrepofuit; ( quem & ibidem invenimus, Sodoma commo- 
rantem; Capite 19.) Ut non dubium fit quin'hac via proceflerit Abrahamus. 5 

Proximo loco ihquiramus; ubinam fuerit (in hoc itinere ) quod ipfi obviam iverit Rex 
Sodome. Et diferte dicitur, ver.17. ZL exivit Rex Sodom in occurfanm ejus, ad valle 

Shaveh, que eft vallis Regis. 

Cujufnam autem Regis hanc fuiflè vallem putemus potius quam Regis Sodomè ? Non cette 
Regis Chedarlaomer? ( Hujus utique, fiqua vallis fuit, foret ea procul hinc, in Elam, ultra 
Damafcum, quo properaturus eratà Damafco Chedarlaomer : ) Sed nec alterius cujuipiam 
Regum eorum qui cum illo erant : Eccujusenim? ( nam nemo indicatur cujus fit.) Num 
Regis Hierofolyme ? Quid ita; magis quam Regis AEgypti? cum neutrius fiat mentio. Sim- 
plicior certe, & minime coalta interpretatio elt, ut de Rege Sodome intelligatur, utpote de 
quo fit fermo; Exivit, in occwfum ejus, Rex Sodom, ad vallem Sbaveb, que eft vallis 
Regis, feu potus ipfins Regis, ( bammelech, cum articulo demonftrativo; non ‘fimplici- 
ter melech, feu cujufpiam Regis: ) Ut manifefto videatur intelligendum de 77a/e Regis So- 
dona ;\adecque in confinio Sede ; & procul ab Hierofolyma. 

Verum quidem eft, quod 2 Sam. 18.18. mentio fatta eft de 772/e Regis; (ubi Abfalomfibi 
ftatuam erexerat, in nominis fui monumentum, quod filios non habuerit ; qui di&us eft 
Locus Abfolomi ; ) poteltgue non incommode cenferi ( prima facie ) de Z72/e Regis Ifrae- 
fis intelligendum ele, quoniam in regno Ifraelitico, cratque Abfalom filiùs Regis Ifraelis, 
Sed quid hoc ad 7’a/er Regis tempore Abrahami ? ( cum Regnunî Ifraelis nullum erat, ne- 
que per multa deinceps fecula. )  Pariter quis argueret; quoniam 2 Sam. 15. 31. ex domo 
Regis intelligendum elt de domo Regis Ifraelis; Ergo ex domo Regis Ezr. 6. 4. de codem 
Rege, cademque cjufdem domo, intelligendum elle. 

Vel etiam, fiquis cxiftimare velit, candemZaZers Regis, utrobique intelligendam effe ; 
& Abfalomum eo loci fibi ftatuam erexifle, que ( abfque ullo refpeétu ad Regem Ifaelis 
habito ) jam inde ab Abrahami temporibus difta fuerit 77a/îs Regis; res erit inde nihilo 
promotior, Quippe nos non magis indc fcimus, ubi fibi ftatuamerexit Abfalom; quam, 
ubî Abrahamo convenerit Rex Sodomee. Poflemufque non minus arguere (fi momen loci 
tam antiquum fuerit ut à temporibus Abrahe, aut etiam Mofis qui hiftoriam feripferit, ) 
Abfalomum fibi ftituam èrexific ( ultra Jordanem ) eo loci ubì Abrahamo convenerit Rex 


. Sodom; non procul abeo loco ubi olim fteterit Sodoma. 


‘cul'fuerita 


Atque hoc confirmatius eft; Quoniam, ubi de Abfalomi morte. fatta elt mentio, etiam 
Haec ftatua memoratur. Patetautem (ex 2 Sam. 17.22,24, & fequente capite 18. ) occifum ellè 
Abfalomum, ultra Jordanem (extra terram Canaan proprie diétam; ) atque in Adricomii charta 
Geographica co loci notatur (p/a Ephraîm, ubi occifur fuille Abfalomum dicitur 2 Sam. 
18.6. non procul ab eo'loco ubi Sodom fuerat, atque in via qua inde ad Damafcum itur. 

Et quidem tam abrupte ibidem infèritur mentio de hac ftatua ( poft mentionem faftam 
de Abfalomo in foffam injegto, & lapidibus obruto ; atque, ante mind ca de re Davidi 
n) ut quis miretur'cur illud infereretur, nifi quog ille lapidum cumuilus non pro- 
co loco ubi ftatuam fibi pofuerit Abfalomus. cone 


Quippe 


Tee I IRINA SENSI TA 


+ De Melchizedeco. 


. , Quippe fic fe habet contextus 2 Sam. 18.14. Zfcepit( Joab )sria fpicula in manu fua 
© infixit vain medio Abfalomi, dum adbue vivus pipa Lie pirla ( 15.) Zr pila 
verunt decem Fuvenes ( ‘Foabi arma ferentes ) &y percufferune Abfalom, &» occiderunt eun. 
(16. ) Et clanxit Foab buccina, © reverfiuseft populus A perfeguendo Ifraclem ; quia pro- 
bibuit Foab populum ; ( 17.) Et ceperunt Abfalom, & projecerunt cum in faltum, in fiveane 
grandem, © ftatuerunt fuper cum acervum lapidum, magnum valde; Et omnis Ifrael fu- 
gierunt, quifque in tentoria fua. ( 18.) Et Abfalot tulerat & flatuerat fibi, in vita fua, 
ftatuam que eStin Vi lle Regis; quia dixit, non eft myibi filius, critque hoc in monimentun 
nominis mei; © vocavit flatuam nemine fuo ; & vocatur Abfalomi locus, ufzue ad hunt 
diem. ( 19.) Et dixit Abimaas, filius Zadok, Curram nunc & nunciabo Regi, quod judica- 
vit cum Dominus, de manu inimicorun fuorum, &e. È 

Quod, quamvis nobis abrupte dici videatur, ( quia nefcimus, quam prope fuerit hac fta- 
tua, ad lapidum-acervum illum; ) cis tamen gui tum vixerint, pela utrumque nove- 
rint, ( modo noverint non elle procul dilfitos, ) fatis obvia foret ratio, hane inferendì Par- 
enthelin ( de Abfalomi ftatua ; ) ut inde pateat, quam provide è Deo ordinatum fuerit,. ut 
ipfe Abfalomus jam ante fibi ftatuerit dedecoris fui monimentum, prope locum illum 
ibi poit forerocgidendus, & ignominiofe fepeliendus, cum in Patrem fuum rebellis fuerat. 

Que omnia fatis conveniunt hypotheli neitra, quod 72/is Regis, ubi Abrahamo occur- 
rebat Rex Sodome, fuit extra terram Canaan, non proculà Sodoma, in via qua Damafeum 
itur ; inter Sodomam & Salem ( cujus Rex erat ME cola ] in regione Semitarum. 

Idem porro confirmatur, fi votam illam Expeditionem conlideremus quam hic fecifle.dici- 
tur Chedarlaomer ; Gen. 14. 5,9, 7. Zi decimo quarto anno, venit Chedarfaciner, & Reges 
qui cum co erant, © percufferune Repbaim in sbteroth-Charnaim, & Zuzim in Ham, & 
Emu in Shavek=Atrrathaim, & Chorim in monte fuo Schir, ufgue ad El-Paran, que est 
in deferto: Et redierunt & venerunt ad En-mifispat, que ch Cadefb ; È percufferunt 
omucim-regionem Amalebitarum, &> Amorrbiumi qui babitabat in Azezon-thamar. 

Tota hxcexpeditio haîtenus ( fi chartam Geographicam infpiciamus ) ct manifeito ex- 
tra terram Canaan, ad Orientem., Afhteroth; elt in regione Og, Jofh. 12.4. Jofh. 13. 12, 
31. Deut. 1.4. Hinc, meridiem verfus, venerunt ad Zuzim in Ham ; qua regio eft è Ca- 
naane ad Orientem, prope montem Sehir, fed citra illum, ( ut liquetabexpeditione Simeo- 
nitarum, 1 Chron. 4. 39, 40,42. ) Inde ad Horzos, in Monte Schir, ( qua poftea fuit ha- 
bitatio Efavi, & polterorum ejus, Gen: 36. 8, 9. Deut. 2. 5,12.) Atque interim céperunt 
Emim in Stiavch-Kiriathaim , ( que iene ca vallis efle, ad cujus Orientem erat Ham, 
1 Chron. 439,40.) qua procul elfè non poteft è Sodoma & Gomorrha; & videtur pars 
eflè regionis que poft erat Moabitarum ; (nam ibi dicuntur Emim antea habitafi&, Deut. 
2. 9,10,11.) cademque que hic dicitur 772/is Shaveb, ( ver. 17.) ubi Abrahamo oceurre- 
bar Rex Sodoma. Atque prope hunc locum Kiriathaim reperimus Ezek. 25. 9. Num. 6. 32, 
37. Adcoque haftenus intaétas preteribant Sodomam & Gomorrham. ’ 

Hinc (ab Horeis& Monte Sehir ) progrelli, pervenerunt ad En-mifhpat, que eft Kadefh, 
( in deferto, Num. 13. 26. Num.35. 36. ) & fpoliarunt regionem Amalekitarum, ( hoc cf, 
regionem quam habitarent Amalckite,. tempore que, Mofes feriplit: Quippe pondum nauis 
erat Amalek, com hac fatta cltexpeditio; ut quierat filius Eliphazi, filu Efavi, Gen. 36. 
9,10.) Et Amorrhieos in Hazezon-thamar; que non procul erat è Sodoma, ut liquer ex 
2 Chron. 20. 1,2,10. Ubi exsrcitus ex filus Moab, & Ammon,.&de Monte Sehir, qui 
venerunt contra .Jehofhaphatum, fic defcribitar, Z'ewit contra te multitudo magna, ultra 
mare; ( nempe quoddicitur mare mortuum,, ubi olim erant Sodoma & Gomortha, ) fimnsgue 
in Hazezon-thamar, quae ef Egedi. Qua itaque (fi confideremus unde venerint ili, & 
quo turi, ) non alibrefle poteltguam ultra Jordanem, non procul à Lacu Sodoma, in. re- 
gione\gu@ fuerar Sihonis,  RegisAmorchaorum. Et quidem fi Z7inea Ex gedl, Cant. 1.14. 
de hac En-gedi intelligenda fit, (. &non de altera illa in deferto Jude, Jofh. 15.62. 1 Sam. 
23.29. &24. 1.) cenferi potefblocus .fatis amoenus, fi non & deliciarum bortus pro ipfo 
Solomone ; eademque forte ( aut, non procul inde ) cum Za/e Shave, que efi Vallis, Re- 
gis.  Queloca omnia, in hacexpeditione memorata, funt extra terram Canaan, ad Oricn- 
tem, verfus Syriam & Arabiam. . 

Arque jam erant (in. reditu firo ab expeditionis fue partibus Auftralibus ) reverfi ad par- 
‘tes Sodome & Gomorrhe, Rasun finitimorum, (quosin exitu preterierant, ) cofque in 
reditu aggrelli fun; cumque illis mega Valle Siddim, qua eSt mare fallum,(hoc cit, 
qua poft everfionem Sodome, fafta elt Lacus, & Mare falfum dicebatur, quo tempore feripfic 
Mofes; fed ‘& jamvantea ‘fuit pazeis dituminofis referta ;) Gen. 14. 3,8, 10. Eltque ca 
Vallis five planities, in qua fite erant’Sodoma & Gomorrha & Adma & Zeboim, (que Ci 
-vitates Planitiei dicuntur Gen. 13. 12. ) quibus dirutis, falta eft Lacus, que exinde ditta 
ett, Mare Planitiei, & Mare falfum, Gen. 14. 3. Num. 34: 12. Deut, 3. 17. Jofh. 3. 16. 

Cumque Rex Sodome, cum fociis fuis, fucrant ibi fuperati ; fpoliaque & capuvi è Che- 
darlaomer deportati, ad Hobam ufque que eft Damafco à finiftra ; polteaque ab Abrahamo 
reduéti : occurrit Abrahamo redeunti Rex Sodoma, in Valle Shave: ver.17. Qua de 

: *Pp:3 i em 


283 


284. 


De Melchizedeco. 


dem fit ( quod omnino videtur ) cum Shave-Kiriathaim, ver. 5. neceflè eft ut fit extra terram 
Canaan } adeoque non inter Hierofolymam & planitiem Mamre( ubi habitabat Abraham ) 
prout hoc fupponit effugium. ; . 

Habetque Adricomius ( in Tabula fua Geographica ) inter Sodomam & Damafcum, ( ex- 
tra terram Canaan, ) locum So/ywa di&um fe fretus authoritate nefcio, nifi quod Hie- 
ronymum citet, ) in regione que Perez dici folet, ultra Jordanem, ex adverfo Corazin & 
Berhfaida; non proculabeo loco qui 7obi domas dicitur, nec longeà Sy/va Epbraiva, 
ubi occifus eft Abfalom, aliquanto propius ad Sodomam. Quem ego locum, Solyma di» 
&um, ( potius quam Jebuli, qua poftea difta eft Jerufalem, ) putaverim Salem illam effe cu- 
jus Rex erat Melchizedecys ; quem eundem ego cum Shemo putem. 

Interrogabitur fortafe, Quidopus erat Abrahamo, tanto circuitu fato, per Sodomam 
(è Damafco ) redire er) ; & non retto og via cin ? scita ( 

Sed & pariter ( ex adverfo ) rogari poterit, Quid opus erat reliquis, tanto circuitu { per 
totam ìa Canaan ) sn ic retta odia via » Gi 

Ar certum eft, utrofque cadem incefliffe via, (adeoque alteros circuitu fafto ; ) nam 
utrofque fimul comperimus, cum ipfis in occurfum venit Rex Sodom. 

Eademque Refponfio utrique quafito fatisfacier. Abrahamus, cum ipfos à Chedarlaomer 
liberaverat, cupiens cofdem domi fue fofpites videre, ( prefèrtim fratrem fuum Lot;) co- 
piis fubfidiariis putare vifus eft eos indigere, qua tutos domum deducerent.  ( Quod ni fue» 
rit, potuiflet ille refta domum redire qua venerat; ipfique reéta Sodomam verfus; utri» 
que via breviflima. ) Sed cum id opus eflè putaverit ; ille, quem non pigebat tanto itinere 
Damafcum ufque progredi quo cos à captivitate eriperet, non dedignatus elt circuitu lon- 
giufculo eofdem domi fux tutos collocare. Quod fi fit; non dubium eft quin velit illud 
via breviflima & maxime expedita praftare, non longis ambagibus per totam terram Cana» 
an, ipfamque Hierofoly prout hoc nc gium. . 

Porro ; preter ea que diéta funt, quo probetur Salemum ( cujus Rex erat Melchizedecus) 
non candem effe cum Jebufi, que poft aliquot fecula dicenda foret Jerufalem: nulla pro- 
babilitate poterit quis imaginari, tam prope ab'Abrahamo»vixiffe Melchizedecum Regem 
Shalemi, quam eft Jerufalem è Mamre. Quippe fitam prope vixerit ( paucis ab inde mil- 
liaribus, ) talis Rex aliquis Canaaniticus, qualis erat Melchizedecus ( Sacerdos altiffinsi Der, ) 
non dubium eft quin jam ante forent inter fe mutuo noti, arétiflima neceffitudine concilia» 
ti; ( pariterque fi Salem hac cadem fuerit cum ca Shalem, Gen. 33. 18. ) Talifque confo- 
ciatto, multo gratior foret Abrahamo, quam cum Hamore Shechemita, velcum Abimelecho 
Rege Gerar, aliove aliquo ex vicinis Regibus Canaanzis. At ne verbulum occurrit ufpiam 
vel de tali vicinia, vel confortio, vel confociatione. Quod certum mihi vifum elt indici» 
um, nil tale extitiffe, nec Melchizedeci Salem tam in propinquo effe. 

Si porro interrogetur; Si Melchizedecus hic fuerit Shemus ; quidni ita vocitetur, fed 
( alio nomine ) Melchizedecus ? ‘ 

Hic mihi videtur non magni momenti ferupulus. -Perfrequens enim erat, iftis die- 


‘ bus, eundem hominem binominem eflè; ( non minus quam, apud nos, ejufdem hominis, 


po mutata dignitate; vel conditione, ‘mutari Titulos. ) Sic Abramus, & Abrahamus; Jaco- 
us, & Ifrael ; Gideon, & Jerubbacl ; David, & Filius Jefle; Solomon, Jedidiah, & Rex 
Lemuel ; cum multis aliis, 

Sed &hacin re videtur aliquid effe peculiare, cur hoc fieret. Nam ego exiftimo, quod no- 
men Mekbizedek., ( hoc elt Rex Fuflitia feu Rex Fuflus, } non hic talvatar tam pro No- 
mine Proprio ( quod vocant) quam Appellativo; ficut elt ZfeXech-Sbalem (Rex Shalem; ) 
& potius Titulus quam nomen Proprium. Sed talis Titulit ut quo Perfona fatisdefignetur : 
( Ut cum Servator nofter fe vocat Filium Zominit; & Johannes dicitur uffa ; S Jefus 
dicitur Chriffus aut Meffias.) Atque, ut tali, alluditur Hebr. n.1, 2, Alema dic Mekchizede- 
cus Rex Salem, Sacerdos Dei altiffinni, qui occurtit Abrabe revertenti è cede Regum, & 
benedizit ci; ( cui © decimasex omnibus impertitus eft Abrabamus; ) gni primum quidem 
ex interpretattone dicitur Rex Tuffitie ; deinde vero etiam Rex Salem, quod chi Rex 
Pacis. Ubi in utroque nomine, refpicitur ad nominum fignificationem quafi Appellativo- 
rum. 

Sequitur ibidem ( Heb.7. 3. ) drrdrap, duran, dyinriyilor, Sine patre, fine matre, fine ge- 
mere; nec initium dierum, neque vite fine babens ; fed affimilatus Filio Deî, manet Sa- 
cerdos in perpetuum. Quo autem poffunt hac omnia de Shemo dici? cujus& Paren- 
tes & Profapiam novimus; vom ic & quamdiu vixit, 

Jam verum eft, fi hac verba ftritte, & fummo rigore, intelligenda forent; hane obje- 
Etionem, dicendum eft, fatis eflè validam. Manifeftum autem eft ( &ab omnibus agnitum ) 
non elle fummo rigore intelligenda.. Ecquis enim dubita quin Melchizedecus( quifquis fue- 
rit hominum) & Patrem habuerit & Matrem; genufque, fi non & profapiam ; viteque tum 
initium tum finem. Sed nihil horum ibi diferte dicitur ; faltem non ineo contextu, ubi per 
[noi Melchizedeci defignatur. Quod quidem videtur, id omne effè quod hifce verbis in- 

inuatur. : i 

Sed 


De «Melchizedeco. 


Sed, de Shemo, (dici poterit,) quamvis non fub hoc nomine Melchizedeci, aliunde 
tamen novimus, Noacho Patre natum, aliofque d quibus prognatus eft majoribus. 

Quod quidem omnino verum eft. Sed & hoc ipfum de Melchidedeco Patio non 
ex hoc loco. Nimirum, quodà Noacho, & Noachi progenitoribus prognatus fuerit, ejuf 
que pofteris cognatus. Atque hoc totum elt ( quantum ad hanc rem ) quod de She- 
su cognofcimus. Sed non magis jd, ex hoc loco, de eo cognofcimus, quam de Melchize- 

(ECO. 

At, inquam, hoc totum de Melchizedeco non minus dici potelt, fî idem cum Shemo Yfuc> 
rit. Nam, quamvis ita fit, non tamen hic diferte dicitur, quod Shemus ille fuerit. Sed ex 
conjeétura dicitur ( fed fatis probabili ; ) non id diferte dicitur ; locufque hic, ubi de Mel. 
chizedeco agitur, de his ommino filet: Atque hoc filentium, totum id eft quod hic feriptor ad 
Hebreos infinuare videtur, quam dicit eum fuifle fine patre, fine matre, &c. Non, quod 
ille patrem aut matrem non habuerit ; fed, quod de ipfius patre & matre nulla fit 1bidem 
amenuo falta, 

De hoc, inquam, non fumus indubitato certi, quod fuerit Shemus, ( utut id fit maxime 
verifimile ; ) nam plures adhuc babuit Abrahamus progenitores tune in vivis, quorum forte 
aliquis fuerit hic Melchizedecus. Nam ( preter themes Arphaxad, Scla, & Heber,erant 
adhuc fuperftites ( ut ex eorum temporum Chronologia liquet, ) quamvis intermedii pro- 
genitores, Peleg, Reu, Serug, Nahor, & Terah, tum fuerint mortui. = 

Sed, ex omnibus hifce quatuor ( qui tum viverent ) magis videtur verifimile quod She- 
mus fuerit ; quoniam erat ille omnium maxime fenior ; & magis videatur congruum, quod 
folennis ea magnaque Benedigtio , foret derivata immediate ab Illo ad Abrahamum, cum 
jam fuerit Abrahamus fignanter è Deo defignatus, ut ille in cujus femine benedicenda fo- 
rent ommesin terra Nauones. Et quidem, fi Ifaacus tum natusfuerit, (cui promillio ca 
fuerit porro limitata ; ) fueritque tune ibidem prafens ; non dubito quin ipfi itidem pariter 
benediceretur. _ 

Quamvis enim non certo conftet, quoto anno atatis Abrahami, hec parta eft vi&oria ; 
attamen, ex hiftorie ferie, ( & quia nondum fa&ta erat mutatio nominis Abrami, ad Abra- 
bami, ) id ferius faltum Îiquer quam falta eft ea promiflio in Ure Chaldzorum ( Gen. 12.5. 
AîL 7.2, + poltque ipfius in Canaanzam adventum; Lotique ab co fecellionem : fed ante 
patum lfaacffm, autetiam Ifmaclem. Adeoque, ante etatis fux annum O&ogelimum-fex- 
tum; fed non multo ante, 

At vero non omnino videtur verifimile, Abrahamum, magnum illum Ecclefie Dei pa- 
trem, patremque Promifli feminis, (quod ut magni momenti rem notat feriptor ad Hebra- 
os, Hebr. 7. 4, 6, 7. ) €o tempore quo totex éjus progenitoribus adhuc viverent; mitten- 
dum efle ad malediétam Chami profapiam, &fpeciatim Canaanis ( pre reliquis maledi&io- 
rem, ) pro folenni ea tum Parentali tum Sacerdotali Benediétione obinenda. Quarò bene» 
digtionem, tanti momenti rem fuiffè ( lococitato ) infinuatur ; ut inde arguatur Melchize- 
decam magnum fuifle virum, (Speate guantus bic fuerit, ver. 4. ) & quidem ipfo Abra- 
hamo majorem; & cui Chriftus ipfe, magnus ille nolter Summus-facerdos, aflimilatur, ut 
de ipius Ordine, (.Sacerdos perpetuus, ex ordine Melchizedeci, Pal. 110. 4. ) co quod deci- 
mas acceperit ab Abrabamo, cigue benedixerit qui Promiffiones babuit ; & fine contradiione, 
minor è majori benedicitur. Heb. 7.6,7. ai 

Qua certe non intelligenda funt de Locali tantum preeminentia, ( qualem infimus quif. 
que aut Principum aut Sacerdotum fibi vendicare poffet in ditione fua, ) fed de Dignitate 
Perfonali, qua cum perfona conjunéta fit. 5 . i 

Verum ego, tantam Prerogauvam haud conceflerim maledi@e Chami nedum Canaanis 
profapia : Quibus interminatum eft, ut Shemitis fervi forent ; non, quod Z7or54g/4 ( quod 

dicitur ) ab illis reciperent. : E | No 

Cumque Idololatria jam in lineam facram irrepferit, in Nahoris familia; ( adeoque A- 
brahamus, cum Patre Tera, & Lotagnato, inde mitterentur extra patriam fuam;) haud 

putaverim, malediétos Chami pofteros manfiffe Religione puriores ; ut ex illis aliquis fignan- 
ter dicendus fit Sacerdos Dei Altiffimi; Chriftufque, ex esus Ordine facerdos, tanquam, pre 
Aaronis ordine, nobiliore. . 

Reftatadhuc dicendum porro aliquid, de voce *Aymatyie, abfgue genere feu genealogia. 
Hoc eft, quantumeego intelligo, abfque ulla è majoribus fuis aflignata genealogia, è quibus 
fuerit prognatus; non autem, de pofteris.ab eo oriundis; gua res ad Scriptoris co loci ar- 
gumentum non omnino fpedtabat. | 3 . 

Quod ut reétius intelligamus, recurrendum videtur ad fimilem locutionem, Ezr. 2: 62. de 
quibufdam qui ad Sacerdotium pretenfiones aliquas fecerant: Zi guefierune foripturam 
genealogie fue, non invenerunt ; Gy ejeti funt de Sacerdotio, &c. donec furgeret Sacer- 
dos cum Urim & Thummim. ( nempe, qui dubium illud poffit determinare, num fuerine, 
aut non fuerini, ex pofteris Levi & Aaronis, quibus folis attinebat jus Sacerdotii. ) Unde li. 
quer,nulli competere ad Sacerdotium pretenfionem e sc Sacerdos ex Ordine Aaromico,) 
qui non pollit genealogiam fuam deducere ab Aarone. uma expreflum illud Dei Foca 

tum 


285 


286. 


De | Melchizedeco. 


datum, quod sulas alienigena , qui non effet de femine Aaronis s Sacerdotio fungerettr ; 
Exod. 28. 1, 40, 41. Num. 3. 10. Num. 16, 46. Num, 18. 7. 

Unde arguit Apoftolus ; Sacerdotium Melfi ( ut qui Sacerdos foret ex Ordine Melchi- 
zedeci, Pfal.110. 4. ) aliud omnino eflè Sacerdotium ab Aaronico ; & confequenter, rràze- 
tato.Sacerdotio (è Levitico feu Aaronico, ad illud Melchizedeci, ) meceflario > Legem vr214- 
tatam effe, Heb. 7.12. Adeoque Legem Leviticam, tempore Mellia, abolendam eflè, feu 
potius elfè abolitam. . 

Hocut probet ; arguit Melchizedecum ( ex cujus ordine futurus erat Meflias) non  po- 
wuilfe, ad Leviticum facerdotium, -pratenfionem habere ; cum fit, in Melchizedeci hiftoria, 
nulla mentio patris aut matris fue, ejufve genealogia, unde conftare poflit illum ab Aarone 
defcendiffe. Quippe, quod non habuerit Patrem aut Matrem aut genealogiam ibi memora- 
tam ; nulli illic ufuierat, nil ut argumentum negativum; non poflè inde conftare, quod 
fuerit ex pofteris Aaronis, indegue jus haberet ad Sacerdotium Aaronicum. Atque,ad hanc 
rem, tantundem erat ( quantum ad Apoftoli argumentum ) five nullos habuerit( prout nulli 
memorantur, ) five nullos qui arguant eum fic defcendiliè. 

Sed non hoc argumento negativo contentus acquiefcit, ( nempe, quod nulla poffetgenea- 
logia produci, unde conftet eum ita Sean) fed procedit porro arguendo, non modo 
quod non liquet, fed quod impoflibile fit, ut illud effet Eo quod, tum temporis, nondum 
natus effet Aaron, (adeoque pofteros habere non poflet ; ) fed neque Levi ( unde oriundus 
erat Aaron: ) Nam eziars ipfe Levi, qui decimas folet accipere, in Abrabamo decimatus eft ; 
sam îs adbuc in lumbis paîris erat, cum occuoreret Abrabamo Melchizedecus, Heb. *. 9, 10. 
Adeo ut non poffet Melchizedecus, Sacerdos efiè ex ordine Aaronis ; ( ut qui ipfo prior 
fuerit, adeo & facerdotio illo prior quod ab eo incepit, eratque in ipfo Aarone fundavum; ) 
fed fuperioris Ordinis facerdos ( quam erat Aaronicus, ) cui & Levi& Aaron ( qui in 

Abrahami lumbis tum cy ) Ng iso 

E: porro adhuc arguit ; Sicut in izedeco (quitypus erat ) nua fit mentio ipfius 
ab Airone defcenfus ; ita Domzinas noffer (quiet Anu-typus } lente ipll pride apra 
Aarone ; ver. 13,14 3 am is de quo hec dicuntur ( per modum Typi ) adaliam triburs 
pertinet, de qua nullus attendit altari : Palam enim eft, è Juda exortum effe Dominurn no- 
Sirum ; cui ‘tribui nibilide Sacerdotio locutus e/l Mofes. f 

Pari modo ; è filentio de morte & de celfatione facerdotii Melchizedeci;% qui typus 
erat ;) arguit ille perpetuitatem Sacerdotii Chrifti (cujus ille typus fuerat ) abfque ulla 
ejufdem determinauone. . Nam cum ante dixerat, ver. 3. Melchizedecum habuifle sec snizi- 
un dierum, nec nr) La ( hoc eft, non ibi memoratum ; ) concludit de C#r:/f0 ( cui a/fi- 
milatus eSt Melchizedecus, utpote typus ejus, ) quod non ex lege, cujus mandatum fit car= 
nale, fatus fit Sacerdos, fed cx vi mdiffolubilis vite : teffificatur enjm in hune modura, Tu 
facerdos es.in cternum, fecundum ordinem Melchizedeci, ver. 16, 17. : 

Liquet igitur, ( ex tota ferie argumenti Apoftolici, ) quod que de Melchizedeco dicit, 

od foce ille fine patre, fine matre, fine genere ; nec initium dierum, nec vita finem ba- 

5; non efle fummo rigore intelligenda, quafiomnino wow baduerit, ( aut illud aliunde 
non potuerit cognofti, ) fed quod id nor fuerit ibi memoratum : Arque quod ex filentio, 
feu nulla mentione fadta de his, in Typo; adumbratum erat, quod in Anti-typo, illa re- 
vera non Eflènt: cum perfedtio Anti-typi, futura eratmulto major quam Typi: Pro ana- 
Lg eorum qux alibi dicit, Heb. 9. 23. Aece/fe fuit Exempla quidem eorum que funt în 
calis, hifce rebus purificari ; ipfa vero Caleftia, pottoribus guam he funt viBimis.. Lex enim 
umbram obtinuit futurorum bonorum, non ipfam bf formam rerum, Heb. 10.1. Suf: 
ficit, fi fit;in rypo, Urzbre ejus, cujus, in re typificata, expettemus Realitatem, 

Ex eis igitut qua haftenus diximus; Quamvis non certe demonitretur, Melchizedecum 
fuifle ipfum Shemum: At faltem hoc mamifefto eft oftenfum; quod id omnino effe poflet ; 
fitque maxime verifimile quod ita fuerit : Quippe tum Rex fuit, tum Sacerdos Dei altiffimi, 
(ut & Shemus erat;) atque in Sberzitarwzz serra ; iploque Abrabama fuperior; ut erat 
Shemus, Abrahami Progenitor, & Anteceffor in dire£ta linea ; atque omnium Patriarcha» 
rum, quitune in vivis erant, maxime fenior, i 

Quin ex adverfo ; omnino videtur improbabile, & non facile creditu ; quod Abrahamus, 
Fidelium Pater, magnufque Pater Ecclefix Dei; & Promiffi Seminis Pater fignanter de- 

kelaratus (in quo benedicenda forent omnes in terra Gentes ; ) quod hic, inquam, (dum tot 
exejus Progenitoribus adhuc in vivis effent ) mitteretur ad aliquemex malediéta Chami & 
Canaanis profapia pro obtinenda benedigtione ; eique ( ut Abrahamo fuperiori ) obfequi- 
um exhiberet, qui ex cis erat quibus (&maledicendo ) denunciatum fuerit, quod fervi fer» 
voram eflent ( hoc el, abjettifimi fervi ) fratriim'fuorum ; adeoque Shemitarum. 

Ge quidem conje@ura, non alio fundamento nititur quam errori manifefto ; Quafî, 
cum fuerit Abrahamus Canaanze incola, feu inquilinus ; oportear & Melchizedecum Ca- 
naanzum effe. Cum tamen liquido conftet, quod Abrahamus ( utut inquilinus serra Canaa- 
nitice ) firit tum temporis (hac oceafione ) extra Canaanzam ; totaque fcenairerum tum 
geftarum fuerit in cerra Shemitarum. A 

Argumentis 








»«Argumentis ab authoritate petitis. abftinea K loniam cadem nobis lux fuppeti 
dicemus, que ipfîs- aliis; pro-hac.aut illa.o ° 
cui infì o, uo quaftio delirio” E 


110: 

ne portoni; 5)q 
ro Lesioni apud es feu Recentiores ; non alia 
quam a conjettura; ex ran ; qua sia sin corum inde rauociniis 


pro conjedturis fuis. 


Quod Judxi, utplurimum, eum fuiffe Seno ET ni fallor) i in confellò 


etiam dd aliter fentiune, Sed ill hoc le pro vani Judaica, 
od anti 
Pelagio. ingaggi cambio tic RIE, dr og i; 


Vi ipfi melo di iosa 
eri um putay' non 
site g int ad Long mem i.) Nam ptt du 
Ris Sapientia & eruditionis; que sa «Ethnicos feipostea, 
guurno cre gie; nedum prxcipua; .( faltem prout ca ad nòs 
corumque via ria Eorumque Myth 
i I r relationem ad ea quain 
iis tali Rionibus, quas derse N 
o nnes Owen, TI ulus Gale, Jacobus Duportus, pig. Die 
kinfonus, aliues ance hos omnés, Clemens-Alexa svga Mossa libris. Neg 
quicqpar balsa Seri item moro quod de. Artiquitate poflitcum libris Mofîs 








dis fentiunt ; Deloy po Hebraicarum Jiterarum rara 


er ipfàm st pb pei riam} EE - 
pa a Le 


tendere. Imo antiq eorum quos habemus, gfiant etiam Salomone juniores. 
“° Theologi noftri recentiores (.non pauci falt n meelebres viri =20 
Se . 


perit. Et fpe co e, s, ftrenuus fuit hujus spione ferie 
HE qui contri 1 imulane ; co preler tim quod parso sr 
n si sui 











de ill habemos. ‘5 4 
Ste eieT VRLe 
nta "i deog gig - 







ante ea recto sie aero 
‘1 3, &c. plane  Poctico.: 
È Jobi Poema ) qualibus polt. ul 
Num. Cap. 23. Panatta pie deine 
Deut. 32. Ejufque Benedi&lio, Deut. 33. ya multa © an 
Codice pallim recenfentur. 
Eratque jam tum Eruditio exculta, apud AEgyptios ; Pace AQ 7 







rt ut 





Dei Jobo. . 


289 


ARitutas effe, dicitutr, ommi fapientia AEgypriornb: Nec elt'cur na quinvin:fitzia * 


n ante &tcuitam fui! quod 
x Ut non mîrum fîr, hiltortalà fon (fibagna ex parte ie » 


Reftar, it (*dé Jobo ) quera Quisfùe! 
fingulatim c Sa fto rat Rina Sn, Gero 
ar pae 
; nton alibi occuttit in fabris fiero; 9 diam ietiogslibro ; &(q dia 


direte fel pr aria GN Derek & 18; 60; con 
cn de d 


Shemi, & apud pofteros, fuos, jam vc” Veio lr lovianistraditazat — 
e è Chaldxis ad los ‘derivata. i { e 
x so <cgra cd ge > pg = 


«  Quefaesi Gy i, Com 


Zachar, Gen. a, 13: qui nofter efle non avere zagne 
fcenderit in Afgypram metti pe tr a n use 
&1 Ciro) ae 
fitcom Jo $ qui pu ia cc ge Mea en 
> haud® toulti ni praebebit 
ent. ti Foaaache L'atto cyan: 200 È sf go Gerd, neo De TO pasa 
Pra n) "I unomes ie pr vare Dil im conica tri 
Amicis vist reumielte ex ct a Vaie 
Dèi caltos; eri co ce e hc “ nd: oe 3046 cda 

A Hall dle ( Job.r:t,3: o girt ostre Vit mitximus fuerit, -omm 
Hioram: Otiertis* Quo nf quod vixérit  verfùs, tal veloci Ito 
ad tertam colite: Via Nat ta ni folenit; caga i few Zilorum Orientist 
ut Gen. 29. I. Num. 23. 7. 333 put rsa Jud. 8. ro. r'Reg: 4 30. Ifi.2:06. 
Thi. rr. 14 Mat gr. 2. Ifai. 36. rr. A 49. 28: Ezek. 2514, ro. Mar.2.r,2,9. di 


Sed, in qua parte: Regionis'Orientalis ‘vixerit, reftat adhoc i ndum. . “Mibigge evi» 
* detur maxime verifimile, quod peri vel in- pi fin ted ppi vel Arabia parte fupe- 
riori, vel in uttiufque confinio, no lab Talenique ili tribuit fitum Adri- 
comius im fua ‘Terre  Sanéte Tab a Gesgnphia In regione qui Perza dicitur, trans 
Jordanem: Nec procul inde fuiffe exiftimo Salem-illam cujus “Repeat bi chieder: ke 
eundem & Shemurà elle, mihi viderur maxime verifimile. RI 


Et fatis conveftitcum utriafine di rea tameximii viel, (quanrvis” - 


eodem precilè tempbre }' fedes fuas ubi: fi non eafdem, faltem non’ longé 


Quod feilicer veti Dei Cultùs ( uti. videtur) circa locum illum per alrquod sempe anle i 


rit, ibique aliquandiu fuerit propagatus, dum alibi cerrarumì rarus fuerit. + "4: 
Satifque convenit hic fitus, cum incurfionibus Chaldcorum ex una parte, &Saborum 

ex altera. parte; Job/1. 15,17. ‘ititer quos fiws hic eft'intermediuse «mè > i 
Quantom ad nis homen, UZ; tres invenimus co nomine viro$} è quontat Pr 


deatut regioni ( mnoffis erat)» momen inditiumiè ng rinata «neporem + 


Shemi, Gen.*16.#3. 1 Chrom: r:f7. Jrem U2 fèu Huz; filiuim & Abrabami fratrem.; 
| Et Uz filium Difhan, fili Sehis, Morite; Genw36. 20) 21,28% r Chin, .1:38,42. » Qui 
horum Regi È nomen fecerit, incertum lt po potiuis ce ec een 
ii, fili ‘cum Aram fit ca regio quie nurie e E 
paverit > rim iv Stiemi;} gn ‘eredo | pagice cadi pira Map sUz, 
gua regio Uz diecrentr: wa. Lo ; oa x 
pr & Mons Sehir, intente, cardi caai lena; «nor fit inde proci ; 
quem Horxos, (qui nomen fumpfitle videntur ab Heri, ‘Sehéttnepotey Gèn..36. 20,23, 
o. 1 Chron.ir. 39542 pl cute hiabitata éj ero 8g. Joh. 24-4. 
piega vid&tor il Then: 4-2r rane 
‘pocalum Xnift 1llad fit Polito zione = în ie 
tia Ed pre babitas in'tertaUz. ) v m refpicà v 
ris ; quod segna Jetetalassà ci (o 
bus ad quas illum mittebat Dominus, ver. 15. 19: De terba porsgeraren pureges 
ver. 20. FtaiFitodifiaga uniturab Azoni Zar, © Modly & Arion; veri aii Exqu 
Lui siternî dita ini 147,9. fd dg fi.de tao #0rb0 mifecHantea, verà 10. 






ut 
a turba babitantinità ‘im defento ver. 24:-( quod hon eli: amprobabile ) faris hoc» 


sagra cum eo fitu terre Uz quam pos alli Nec ca quin-eidem co 
interpretes ; gin règione Trabant colate m A 

Sed & cum Jobus>fuerît terme Uz. incola;; P etiam port edera ‘polteris et fili 
Aram, fili perda eten Arami on ) eredi 

ui n ‘vidèrar probabi Aramus im Dea, grossi abi Sint 
cui nd teri mtindus imeolis reteîtus.» < c 

AMICI ,ejus quatuor; qui gfificaro & contolaum cum venertint can mile fon dune 
porre di confirmant si Ù 

i Q qi Tre 


Ù 


290 


| De, Fobò. 
Pn ng 9) quamvis À vari ga; locis, gu condisto fimul: SvenIDI, pd pn 


T. 7 dederat 
Vi e Ei 


Teputatur pars, ia deferte 
| Hune Eliphazum, non Temanis Pater erat ; petengionzi ca 
peg dip recipe cime Verona si 
è à Wideatur Lacquirere ; 


vin Ea n li n filio fuoShechem, gergS ilo Rerreimla 
t cum Hamor. , aut à civitate h 
Gen, 33. 19.. d 16. iry, Horita. dicitur,;ab..Hori, nepote firo, Gen. 36. 22; 29, 
ne a a i Deut S6 tdi gui corbom pria valere } drib | fe 


Jacobum , ) quamvi .ab'Aram delcende: 
bus, papa fa roi, nto a ti pr barn Gen.25 20,. Cio 
filius x & & Laban SprusyGen.31+20, vis ram 
Spr lava) oe ell nnt nem Padri a An È 
4 inc-. incoleretur, nomen 
e fi api cpr Lb erto Da” (RU ft dicend e dice i e dic ò Aramo fio 
ili Naberia, G Gen, Sani ai 
han) Gc 1 vic np fuo, TE he cs i 
pe pa verilimile v Cie ea li ila pace» 


Reg file Cp ip i 
PAC tatti, daftendie "vu Sho, uno ilinpam, Alcabagine 
Ko, Gen sf cegrgpise = 1 ‘ipa Li Aia pae opero, 


gerram tes: 
pre agg cenlendus vi duornm illòfum vicinus; non ul inde he 
bitans.: Eire jrapadagli vicin iper iftius loci ul ubi terram Uz pofuimus.. 
Quartus pasa Mea difcimus quam ex hoc libro Jobi. gerrusile 


Er: E; ta, avus Ell tris 
evita cHe Se Zi ristoro, 


Ex Elih Nepos Chion. 26. fiala date Da «Chron.;27. 
18. pipi pormie Ta legro saio ilivanai ro fer m 


si ie illa fia dini Paci ifonila Pea 
pd fi it n non E rp non a i 
‘am, I Ram, 
PI net sg > n pid. ero dl a 
Sed am gt 

Sign igitur lucis ere cl cli rar 


af pelvare Ezekiclis, 1. 3; cri a 
meet gi quidem, fi, ande n 


ni 


E Ram hic loci fit i Aram, 22..2I. Ruba cen cx fami 





haber 24. Sd Ubi inter e0s ad quos 
eman, 


2 : ) fiturum erat. numeran= 
cen Ti O Gan a Gen. 25. 15. wai 
cla Na patris Arami, defcendifle putemus £%- 


huclem _ii 
qui forte interea temporis (fi Reato fit Ùr 
Quamvis enim Gen. 28,2. Ifaacus jubeat Jacobum , i 
Bethuelis Patris matris fue, & cre fibi ascipre de fili 





De. Fobo. 
tris ; fieri tamen potefty ut comi Betbuelis: dicaturi de Berbuelis illa coff - rat 
Laban ) quamvis non in eadem urbe vixerit Berhvel cum procio 

Utcunque fie;-( de civitate Nahoris, ) hoc faltem conftat; piaci tant le al 
aut ejufdemì» partem ‘maxirtiam.) in Mefopotanifa fitam elle» Et quidem a ate 
damw-aram (fi non fit nomen totius Mefoj RI sed pati alia *ubi fita eft pas 
Aram nabaraim ( Syria bittuvialis, feu vialis, otpore inte fluvios Tigtim 
phratem fita,) nomen fumpferit ab Aramo, Kemuelisfilio & Nahoris: pron potiùs quam 
ab Aramo Shemi filio, underelig e Syrix nomen Arampì fù ferint; ut Syria 
mafcena, Syria Zobah, & Bech.rchob & Maacha, 2 Sam. 8*5) 6. diro 18. 3, e a PRI 
Go. I. 2 Sam. 10, 6; 8,19. 1.Chron. 19. 6, 7} 19. Ate ir etero cogh am | habuifle 
in Mefopotamia cenferi pollieiBuz; fortalle sti pih "al 

Vel, fi.non,in Mefopotamia; faltemibitud ho Syrie; quiet è 
Mefopotamia verfus Meri eci verfus 


Atque hoc in caufa prat: e Ufierca ‘accedens con- 


298 


fortio cum aa separi Resi pr 18 ict venerint; mha ponte fuerint Yuna è 


venerint.. Sed Elihu, alio } utà #4 Pel pf 
Quodfi terra /z, nomen fu “ab'Uz feu Hz aero lrn Nahor ez fn; 


um.non. tantum Jobi'torerEliha, fed putaverifttab U 
Aram flo coni regioni sflme' sl qu UE ci "ito amori i 


ion Ga Avi obi saginen e ex diverfis irpef pren titut'non 
is, ) ex;in confpicitur ; ni 
pri urti mi dl iero colo) Culorefuerine der 
tinebant Religionem : tantia; quamivis non° o i Sì ni 
flè wideatar. |» | À 
ue hinc.manifelto diquet; pr vera E verafque Dei culti ps tam ardle co- 
ercebatur in Abrahami faccie in ad aliosi rai extenderetur : dg illa Dei Reve> 
rentia, Se Educatio pia; qua in (Abrahami viguit famili non ftarim erat ‘extinéta, aut ad - 
«Ifaacum & Jacobu ue Paletti rm fot re ano rione re 
nn pil rep emi con A ] niòm pute» 
ta pi agri) Qin Deo. pri Sii aliunde con- 
ci pole cars ; 





a Beh 7 $i Qt ad a > & fere tota: 
inci Je, &( polt corum tempora) br Bcelefiam 
Dia , &que ara eni fpectann» — 


Arque hoc co magis videatue verifimile, fi Shemus ipfe ( Patriarcharum rettifica ) 
fub nomine Melchizedeci, fedem habuerit in'eorum medio ( quod’ nos exiftimamus ‘med 
ma det ucirig fuerig.  Quippe fanéta pati cal TRS e ar “i 
cenfenda elt: ommes circumeirca Vicinos; qui verumDei cu sr FEMME 
hominum «tate non foret oblivioni vadita. — ‘ VR iu 

Inter hos-Amicos. Jobi, quamvisomnes fwserint viri vere pi cietà tamen apparet di- 

ga eorum” eps ag Job P 
res illi priores, 1d age ut Jobum arguerent magni pirati bventn te 
fimulate “pietatis ; ; quo ; haud putandum fit; quod tam fevere voluerit illam <raare 
Deus. 


Contra quos fe fatis «defendit Jobus, fiiamque vindicat innocentiam ; & quidem èoufque, 
at videatur nonnunquam de Deo durius log; quali ipfam mimis fevere trafaveris. » 

Sed Elihu contra ( Cap. 32. & fedg. ) cui neutrius partis argumentatio nimis Le mme- 
dia infiftit via. Jobipartibus, adverfus amicos fuos, catenus favens; hindi 
cenfendus fit vir ampiusquia talia paflus fuerit; adeoque cenfores nimis feveros' 
cos fuos : Contra vero, quamvis viram integrum ‘perg Jobum, nonei 
querendum eflè arguit ut nimis fevero. —. 0 vinspr fia de: gr -p ISSN 


Quod arguit, è confideratione, tam immenfa inter Des & hom lamima 
Dei majeltate,; potentia, & abfoluto dominio ; hominifquedefpicabili re & it 
cam Deo comparetur; rca ar confimilibus; ) Qui poffit itaque; ) 
hominem etiam innocenullimum fic traétare, nec erat propterea queeftioni dordita 
fecerit: adeoque decere hostinem, Divino arbitrio fe permittere, a, 

para A IL Reg arbitet ti 

Elihu profequitur argumenta ; posa iam arguit, fenihil iniquum contra Fobum fe- 
ciflé, nec obnoxium elle querelis Jobi : Sed amicos ejus infimulat culpee,; quod nimis fevere 
de ipfo aene arare ii ut injulte cenfurz veniam è Jobo peterent, fintque ipfi 
fi Deum precibus & facrificio agere pro illorum indemnitate. 
3: my corum gratia fattam, prite. pi Deus: Ipfeque Jobo ( uttante Pati- 
cade) col) dupinm eorum, qua ab eo fuerane ablata, ex iminio reftituic.: 


porro ut: Inquiramusy se tempore hic loci convenerint ill GERE boa de 
Jobo narrantur. z 
*Q93 Si 


Spa alte tatto 


ra; Non | Tecenfetàr "00 sd 
roc Ur rite putetus eum 


Ade per, (int 
gd i Efavus i ei REST EE 
da soia cor 


phazum, Efavi primo; 
adiit Padan-Aram 


inta; ut liqueri 4 Gen. ne quali Nona 

— Jacobus span o dead REeE obi antorai C 
Gen. 9: Eliphazum ‘otto aut décem R 

propia Teman ( El ii i mi 

dus-elt cum Reubenis natu 

fi nonadhuc ex polteris ren ribu 

fumin pre VAt pura 


matttras, aut pi 
qui tamen ipfe fuit “a foci Maturus , 
hac multo Ceri fuerint, ME 
gr spal Li ai SIE od (a pa” 
ter qu ran (o) 
contigerint ) jam fndum et, quò TL, x n» 
has que Crue su iariodia 
Si jam tum condita fuillet Ecclefia fulica ejufque'culets 
appia Gr fd pt) Sta St 


fe 3 At ; e 
putaver po Ceremo eriò 
bus gr im "insentibhe Ds pla de cofi 
ftere'huic di ent ‘licite Deo ad 
tempora exiftentiv Rx cum Voluntas Divina clarios de 
facta fuerit ; e inbile , voluiflè Jobum ( hane occationem na@fum)*fead 
Vel (fi.non ut rag ) faltem ut Amicum, qui cum ilti icatioriem colei 
Jethro nita, Exod. 18. ) de quo nullum exftar ve hiftoria” Rie Arena 

Adeoque reliquias tilas Pietatis,. verique cultuws Divini, id U: ,"Tema-” 
nitas, Shuhitas, & Naamathitas, Pere comperimus Jobi tempotibus, Y Patriatthis: anferio» 
ribus ad ipfos derivatas; putemus, magna ex parte, fi non preefig estiaes fuiftt, « ca cals 
qua ex AEgypto redierint Ifraelive, erantque potiti Camaanza. 

Quod tamen multo fèrius fatum elle, guai age qua hic narranttt) ‘dertuiti eV 
poftea fuit aliquandiy» fuperftes; a riv pitt nu 
draginta, ut Jiquet Job. 42. 13; 16 pi ina po Li 
. funo, mpihk Marrantur., | Lì La 204 -Mf peri 

ten ca ipfa regio quam ge Job na aut ipfi ft ft, ib Opo (Ba 

‘poft occupata ( in Penza trans J ) videtur ("Ogò pn Ifraclità 
ba Fd devenifle, priufguam rid reo] pb Carabn: 0 tp 

ge quam in Pinter br: feti, dn i 

inéc pu Lederer (n cor e éx t i 
deferto manferint. magnatia illa.in ni gp e î 
thizum ( feuJ pertogi ‘prommigatio Legis' in piacere 
tuimier pr finta ge orimgi 


obi; ) 
(Ato Tnacti 


tium ; fie ne 


eg is : Cum tamen tilde 
Cenina Jobum inter & amicos sos i fuerint 
Nam perpelliones Ifraclitàrumin ZEgypto; De 
raflè, fecundum promiflionem Abrahamo fattam ; 
elle, cum Deus leali inde deduxerit elata mani” i 
illi; promulgatio Legis in monte Sinai; variaque miracula in deferto de 
fent argumenta, tum diflerentibus ; pro illuftrandis fanétorum hominum 








AE 1 @ sb è 





ex 


‘& 


PI) 
LA 
da Lidia SE 


DI 


Mera IE TI 


so 


x 
iii SEE 


“a 





BEE fenicia Ze 
forati fune Ifaglin poll delcenfim Ja-, 
Ex 








Ni Difertazia Yuiii 18. 1685. f Che 3 


paso Liber; non raro folet dr igniri nomino Pak Davidis. Nan gii 
. I David coràm fingulorum Scriptoî : Sed quod corum plurimi tuerint ab po foripti : 
ritque ipfe; pra ceterisy infigrus Scriptor. 


Éorum ‘aliquos longo re quam ipfè vixerit, feriptos elle res ipfa docet. . 

" Plalè139. 5 pr fm Babylnis sua & flevimus, cum recorderemur Sion,, ver. r. 
Super falices in csi pendimus citbaras noffras, ver. 2.‘ Qua nos captrvos duxorant, 
dixerunt nobis, Giutate safigrni Canticis Sion; ver. 3. Quomodo cantebimus canticum Do- 
mini în aliena terra? vet. 4. Memor efto, Doine, filiorum Edo in die Ferufalem, dicene 
tium, Exinanite, Exinanite, afghe ad ejus, ver. 9. Fila Batyhn miferits va- 
flata, Beatus qui retribuet tibi retri i quam retribuiffi nobis, verd. Que m 
dlenorant Captivitatem Babylotiicani;, erantque multo ferius. ferigita quam, tempori 
Ego, potius Jeremia putaverim hunc Plalimum aferibendum, ( cujus nomen prata s em. 
ginta Interpretès»& Vulgatus Latius, ) qui quamvis: non fuerit in Baby! criar 
iple, pe tamen deportati perfonam induere. Quod in Threns fit. 

Piaf. -9. quamvis Afaphi nomenin fronte gerat, multo tamen ferius fcriptus eft qui 
Davidis aut Afaphi tempore. O Deus, venerunt gentes in bareditatem suani ;, po 
Templar ruum lina; pofuerane Ferafalen in acervos, versa. Coin » cadsoga pervenne 
tuorura efcam volatilibus cal, carneti fantiorum tuorum beftiis 


grinem éarune tauguam azuam in civcuitu Ferufalem, pipa mon erat qu ra ira tti 
Sromus opprebri in ici oftris, fi Less derifio cis qui tanto anecivcuitu noftr per Veng 
‘Comederunt Facob, ca lochm & efolaverunt, w. ". aliag "Qua: gerte. Fig 
non fuerunt tempore Da multo poft. Quippe T ndum erat condi, ‘ 


miltoque minus defolatum, & Jerufalem in ‘acervosteda 
Et quamvis Zerpli mîomen, videatur aliquando ( more ) de Taterdacilo vel 
Sanétuario dici; ur Pfal. 517. Pfal. 11. 4. Pfal. 29. g. Pial Ta eo Pfal.132.2-(qui 


dicuntar Pialmi Davidis, ) & fortalie 2 Sàm. 22. ct si pu cis de Geelo 
pouus fit intelligendom, ut Pl 33. 13,1 + ELE di 
«tra ‘Poefin, 1 Sam. 1. 9. 1 Sam. 3. 3. (utelt D = 38. dad -Jud. 19. 


18. 1Sum. 1.24.) 
At faltem illud Genres venerunt vin hertdi 
aliague hifce gemina necelle elt ut de. | 
nil tale contigit ed ‘erat. PIA: Et tg 


quando Templum pàriter (ile ‘e 
Atque illud /%-7//apb in “Tala ‘expon ; cdi, i, E A ut fi ® 


pr oa gi DS 


usy elongaSti te in finem? Cso pa Shoe ILE 


galioner tuame pe tni pda sil 
tem Zion quo babi, ver. 2. Tuos ione. perpe, 
ligne Fasi nimalfa in Sanfuario, vet. 3, È figirosi a in pi tag; È 
rione fina Sua, Signa, vet. 4. Dorne, 
Seruni seni Sc 97 7 
que fr Pa 
Ri itidem /&-4fapb; m$ Tano. 
veni@ Comedere facit 
pura menfura ? ver. 5. Poftifti nos 
Sannant inter fe, ver. 6. Pitem ex 7 ; 
ver. 9. Cio dirupifti maceriem ejus, &dec camsomne Ss branfe 
Confumpfit cam aper de fytva, © fera agreffis depafta eStreama, ver.13. 
Liccifa e$t, &c. ver. 16, Que majorem denotant calamitatemeglam que. con 
FATA aut Afaphi 

































De Pfalmorum Titulis. 295 


Nec! improbabile eft, hos i i à eo Stiluf dfiapierana 
























Abludit ab_ejus ftilo in Threni funt wtrobique non 
Pfal. 79.6, cum Jet. 10%2g. SO um occurrune verba. 

Paritet Plal. 83. qui ct fi pb; ml “Axio: Nerfileas, ne facies, $ Deus, 
&c. ver. I. ame ecce” Tminzici Lui tussialle È ste extulerunt caput, 
ver. 2. Di 3 Ve pdc e e nomen I/rael'non ultra memo- 
retut, Pizia 
dom, Imaehite, 
cum babitatoribys ip see 
ver. 8. ida la co MI ;o ver. quam mon ita 

ne Pro fi pia tia) Da - " mihoratitàr iù i os mis arite ditis, 

machinationes & mieftedtivam Excco- 
tionem ; ) pa hiftaitia temporis Davi- 
dici. Èt MES "ttagiant, Ciro ii Sx illa 
Fee I SIRIA pinta con- 


st) di 
si RE ec ion ep D Dave 
quen 
faltem Lo 9 pa ninfe; RADI 


Pial. O. Quai 
Plal 88. è da pe 
“Pal. 89° WMafchi see Shi 
Ecnon video ei ha cd er 
Néfcio autem dnmon Si 10 Zarbita, fea zo Invenimos 
enim x Clirofi. 2. 6° Yiiar C.Lithan, & Heman, & Caleol, & 


Dar Darda.;) 9 rum con, Ah li de. guaio aliquibus i Reg 4. 31. 
Dea riali Solomòh gini p qua Ea ai val 


fee, Dar. ur al 
Tr gt nt 
flo es Niger 
in 


viros magnoî, fi 


confungutine 
materia Ao non {axis è 


IR 


st pe ona? 
fe ut Le-David Pf 


È Are fegnùm pati 























Afapbi, vl Afapho, nlArie. 
aliquos} noù omnes, putave- 


Quamvis cin 160 Ci nihil fuaderet in contrarium ) vide- 
ui 5 - retur 


De. Pfalmorum Fitulis. 
bra acting nf ped ciale frpiro; pende sc. fin) Pim è - 


Davide piatplin. o de 

Num mera gione ina En ai eli 
Davidi vpi I Beet) 
Quod modo dittam Pitt 

% Ra sur i ct gig ot 
innuere, quam quod 

tem rite.caniendis Agno 

Arque, Aaphi nomine, in 
situ A i, aut etiam 
20.14. 2Chron.29, 13, Ezr. 2. 4I. 

iuod qui meligis ntellig; 
mo Obed-Edom, tratftuli. ad: fe: 

tate Davidis (2 Sam. 6. 7, 10,10 
da I + 





RIDE dante en 6.31. Hoc € 
verat David Zion, fs inci 
Templum ibidem conftrienditm 
reciperetur, fi fia À è 
ic utique Ura erat Paget gr Doni de 
cin despcilli Viacni tpore, primitus 1m Zyenzo Ma e 
ni; nunc in.Gifgah nunc în È 
Baale Fudab, nunc in domo Obed-. hg È 
dot. 7.6, Jofh. 9. 6. Jofh. 10. cong Jo 
8. 3t..Jud.20.7,2% 1Sanì 4.3.1 6 11} papa. dm 
sr 2 Sam. 6. 2, 10, 11. 1 Chron.®%3. nau do 
21. 1,6. 1 Reg. 3. 4,5 2 Chron. 3. 3, 4, 


Loe chi È 
pio rio Rees Gao ins hac occafione 


naculo, So i ct Divi, pe de gie 
1.3) na 
Tnplvo H i i cu 
Sfaa man, pr fn 
serata PE n 
telligendum, peri ne Ceno 16. 453 4 380 
lorum sog Cant Treserant 


eran: Zeman, E re x Chron. 6, 33,3 % 


fuis. contati deb, So 
‘418, NEL. 39, 44 e. 
ut, E 6. 16. ; 47.) Vi 


crt Adige” Cito. aa 


Pura 


hron. LE rst 
Eft itaque omnino 
Sacris Literis non i 


contenta, videantur: ipfius retate pi oa auE cca 


s De Palmari Til 










gie nomine pen Variato ) SAR SRI Siae, comi 
Di e i rad pose & . 
Fip 1 Cialim I Se Feugfalem ;) Con RES f, tem in Ram & 
Hi res. ( Davide e n ic 
e Ven Sedai: nr coni 
muito ie: 9 
Hera, fili dali A ig : VII IARA De 












0a va ne È 1Ò. Ta 

it, Neheta” at 1% pi 
r inter cos 

pe Martaniah &x 
ver 4A 


DE sbigimicichelirog vàrii Pim 
a) ut'aliàs curarent rite be orsdyr o 

16: Agra È 

cem D AL008 4 priva; buie P) 
in manu Ali tr fuorumi. Sn ; Pialimivim 
ad ver. 37. ir ga qui re verbatim elt'oum PRI. 
al: 96.. (ii) È bl 106, VEL. .1,4%48 
ifimvant quod hic "lit pramas. Pfulmas quensiific 
pn  primitan tradebatur, ( &non prùus; sc determinitire. 
fim a cura A/aphind filorum Agia exiltimo mùltossextillis 
efle qui pda gerunt &-4/aph, vel Afapbo ; ) cos rtim qui, ex materia infibi 
Aron Captvitate Babylomica. 

Nam coatto continuata fuit, fa it modovoltenfùm, éit ex Ezr 


e 






















pi pio toa ra A 


tari Afaph. 


i it cl qu lune pri fà cai Apo fue con. 


Boa 
enegr Aa gere; 
ich 


ae eo RI magie 





i ed ; hac: ui ina i, quamvis PrefeAus Ordinis, forte 

i fui Filios, aut tam numerofam progeniem, ut potuerint toti muneri exe- 
3 adeoque opus habucrint, ful um affumere ( qui fuppleant hunc de- 
*Rra feétum ) 





n 


297 


:, Primores duo Davi Far pre fe.fe 
conîntiendati; 






De Plalmorum Titulin. =. 
Gan) a peo a ip gini 


e e a Page (fab ren ini 
9 5 ” TA 
MS Ala (due, fac occurrit ) leack fis 


ita; pr er fenfum. 


Autetiam, fpediatim de 


fide cujufvis Ordinis ; nune segue 


‘15. 22,27. ) dici cenfetur, canendo Prince 
fe& Pri 


Hutc 


- eos'tume ufitata, funt nobis nun dierum tam P 


fingulis fignificetur. ue ci 


premi seg sr. Seui 
In Neginotb fuper 
Lamnaifeach fi pom Plal. 5 


Super Girtitb. Pial. e Bata +84 d ads 
Super Muth-labben | 
LÌ Sbeminitb. Pil. 12. fe ome 
i, i tini e 
7 dA pit, È 


|» ur: € tape Da 

Sir Si eduthi Pial.80. pr È 

per Alamoth. Pia). 46. Trem 1 Chron. 1520. DE 

se Mabaleth. Pfal. 53. ngpl in 

Super Mahalath-leannoth. Pal. 88. fa a 

Super Fonath-elem-rechokim. Pial. 56. 

Item Super Sigionotb. Habak. 3. Lr 

Nonnun uam Babetur nomen inniens, quia Gt Masovia - 
pe ge Oris, Sete gi comment) ur pra guirà: - 
4 5.6 Bi 9. I20I 19.120. 21. 22, 23. 2429, 31. 3 c 
63:64 73: 77.79. 50. 8 82. 84. 85. 98. 100. 10I: 109. ITO. 139: 140. 

Nonnunquam nb Treia fuppletur. Ut Pal rr. 14. 
36. 37. 52. 53. 54. 55.61.69. 70. 72.81. 103. 138.144. 147: 

Miznor fbir, aut Shir mizmor. (Pfalmus, EL 

76. 83. 87.88.92. 108, nego” 

‘Sbîr Hammabaloth; ( Pfalmus graduum. ) PAL: rotaia SIRRE 
128. Tiplda 131. 132. 133: 134. 

( oratio. ) Pia 90:10 RR 
nin. PULA 7 IR 

br; ram. Plal. 16. 60. ci 

 Abtafchith. Pial. 71... iu ni: 

Al tafchith Michtam. PIL 57.58. so 


PA IL sur ; 


In dedicatione dom@s Datidis. Plal: di 

Quando mutavit vultum fuun coram ie: «qui dimifit oa 
Quando venit ad cum Nathan Propheta, initraverat ad' 

Quum veniffent Ziphei, dixerintgue Si re David abftondit Tea 
Quum tenuerunt cum PhiliStii m Gatb. Pial. 

Quum fugeret è facie Saulis in fpelunca. PAL 

Quando mifit Saul, &p cuStodierunt domum, pri occiderent. Pal. 59. 





De PJalmerum Titulis. 
7 Lione in'valle Salis, duodecim mi O Go. pi % già pe 
erat iti deferto, les: BIRD:@3: Piras as pg 
Apiti ; quem anxius fuerit effuderit coram Domino precem fuam. PÎal. 103. + + 
sat vin Jpelunca, 142. v ; 


299. 


Qui pre fe ferune nomen Davidis ; videncur iplietibuendi ommes, ut Anthori. Ùr font © 


Pial. 3. 45:67. 8.9. 11.12. 13:14. 15-16: 17. 18.19. 20.21. 22. 23. s 25.26:27- 38. 

29. 30,31. 32. 34 35- 30. 37. 38. 39. 40: I. iosa: $3F4 F5+50. 57: 58. s9u60: Si. 6a. 

63. 64.65.68. 69: 70,86. 101. 103:108. 109. 110: 122. 124.131.133/138. 139.140 141. 
fa NE 3A , 18 














7 d.. 

ide ntùr (fx Tinùlo.) aliis 
i quan arate Davidis. 

di qui nulla jpfius in 

diro: Lee te 






wi 





$ ese va) Cia LÀ + Pod 
) cenfendus. Vicetur ( qui prozime antecedit ) Pfal-71. 
#9 vide fripiai Ade 25. Et i 
de € ( de Jebufixis") Arcis Zionis, 2 Sîm, s. 
ante tempus illud, venerat in il Afraclitarum. 
materiam inibi contentam, five ob ibilum ipfum, five 
illiu: si pet Di "8% buoi pa” 








x a 
: . 
; | . 
‘ 4 . 
. 
si x 
# 
5 È 
' ‘ - 
LI * Ù ‘ 
È ’ 
A . : - 
o È 
. . ” . 
DS ' ì . . 
‘ sea 
è! A 
A ‘, 
A ’ - 
A : 





DE i 
SACRA TRINITATE, 
ConcionEs TRES; i 
Anno 1691. Anglice primum edite; 
Nunc veddita Latine. 


-- x - n -——— _—Àw»saWEx  — ‘I._——————_—__—__,_ 





A D 
|Ledorem Monitio. 


H ARUM Concia Prima, bic hdbenr, prout Anglice habita erat. Oxo- 


nia, in Conventu Acade 1664, illi tum loco tum accom- 
modata; fed que jam ti vos plus minus please rei 
ieod Daft) fino bali habita Quod moneo, ut , cam 


Sg gi pun sei i lova fuerit & Cav Sar 
SETTORI 










quam ego 
faltem pr ge 
Pofteriores, tum 


Occafione 







siga Sai Geco °falfarortarma n 
DI mon panitebit, 





| Sira > 
SACRA TRINITATE, 
CONCIO PRIMA; 


Oxonie habita, ad Aceadetaia Oxonienfem. 
Decemb. 27. 1664. 








. Fohan. XVII. 3. 
Aim d Gn i lun Co, ina ywwontoai de, TOv puovoy cAndiwdv 
©sù, nol), dv artsanas, ‘Inotv Xeustr. i 


Hec ef autem Aiterna Vita, ut Te cognofcant, illum folum ve- 
rum Deum, <&, quememifi$ti, Feflum Christum. 


O N multis opus erit ut oftendam, quem cepi Textum explicandum, fat tem- 

peftivum efle : Cum Chrifti Afifionerm hac tempeltate celebramus ; &, Scripto- 

ris mémoriam, hodierno die. Quin & hujufce rei tra&tatio, Chuiftianis Audi- 

toribus nunquam intempeftiva cenferi debet ; eis prefettim qui ex profello dant 
operam Cognitioni acquirenda ; quibus nulla potior habenda eft, quam Cognizro Dei; Chri- 
Vffigue fui, que eft omnium maxime defideranda. 

Vec objiciendum crit, hanc novam non eflè, fed dodum cognitam do&rinam: Tumquia 
multi funt qui pra fe ferunt, ca fe feire, que aut vere nefciune, aut faftis negant: Tum 
quia multa funi, que probe fcimus, de quibus tamen opus eft ut fapius moneamur. Quid 

uod & multos videmus, quibus non difplicet ca fapius audire memorata qua aut Ufui 
fibi aut Laudi eflè putaac; non magis quam Ingeniofo Viro, Laudari ; aut, belle Foemine, 
Venultam pradicari; quamvis ( qui se folet ) id ipfum, plus fatis noverint. Cumigitur, 
Deum Chriftumque fcire, nobis tum Utilitati tum Laudi fit ; vobis non grave futurum 
fpero, quod hac dere verba faciam ; tum ut qui nondum fciunt, tandemdifcani; tum ut 
qui probe fciunt, inde deledtentur. 

ec eft ut veniam deprecer, quod ftilo plano fimplicique, hac in re ufurus fim; cum 
& mei moris fit, & profellionis, Derson/trare, refque planas &perfpicuas reddere ; «nomor- 
natu nimio perplexas & intricatas ; Quod Auditores attonitos forte reddat, & quandoque 
placeat aut titillet ; raro autem’ vel Doceat vel Perfuadear : ut fucus adventitiusy qui nati- 

* vam vitiat pulchritudinem ; vel nimius ornatus, qui veftem fubtus probam abfebndit. 

Que legi verba, fune ipfius Chrifti Servatoris noftri, ad Patrem funum coeleftem jrola 
in favorem Difcipulorum fuoram. Suntque pars Precationis fu, qua claudit Hortati 
nem illam, feu Sermonem Valediétorium Difcipulis fuis faftum, èa.:vefpera qua diem pra- 
ceffit quo perpeflurus erat. Quem Sermonem habemus fufe reperiti; pricedentibus Capiti- 
bus decimo quarto, decimo quinto, & decimofexto ; quem, capite‘ decimo feptimo,hac Preca-- 
tione concludit. #4 

Precationem hanc'orditurà Petitione de Zita ferma} quam ( pro poteltate fibi è Patre 
concella ) dazuras erat cis omnibus quos ipfi dederit Pater, hoc eft, cis ommibus qui in eum 
forent credituri: Qui Periionati claudit hoc Epiphonemate, Z4ec autem ef Vita Ar 

% ut coguoftant Te, unicum illum veram Dent, ©, quem mini Fefie Chrifluns. 


uidem verba confiderare licet, methodo (ut loquuntur Schola ) vel.Synebezica, 
vel'Agalytica; Quarum Priorem fequi folent in Stientiis Speculativis,’ Pofteriorem in Pra- 
"Sf Si 

« . 


304 


RIT IECE ren 





De fre rt cme. 
Str exhibent pa Nr aid ì 







i ‘confiderentur ; Proponune, primo, Finem gloriofum, Zitam s 
eo Medien uc Fini accommodatum, arma ei 3 SR 
Priori fenfà confiderata, hoc Sesia Precellens 
Dei » &lorioftan a de sn'è 


ptt feniu, hoc docent ; quod yin metbodufve Stime Alernam Pte; li, 


et e rc rà tn ut Sa Pr Fios 





+ Finem 












Ego Pofteriorem confiderationenî potius pria ( fd Prioris ndn exdufivam: :) uo- 
niam anfa data eft huic Epiphonemati, ab Aerme Ziza anteriori verfu ‘memorata ; ( non 
ab ante memorata Cognizione Dei Chriffive ; Ji ut videatur potius Dire&fo, quomodo ac- 
Tieoi 0, fd Aa. Vita; quam Zudicatio, quis fit EffeRus illins Cogmizzoms. Sed, Uno 

it terum. 


Incipiam, uod in ordine verborum primum'otcurrit ; nempe, À Fine pro- | 
pofito, rn feu Ta hujus Cognitionis ; feu Fe4citare qua hanc sog: Ge 
que, propter Excellentiam fuam dicitur 77/4, &, propter Durationem, Aterna : Haec chi 
<< Piae apnea ile im al Fi tmp, prove Ameri fi Fei 
1. Vite nomen hic int Ù rat rout innuit 

tatem ; ficut, ex adverfo, Mors, prafertun © hip lr) pato Miferiam. «—#> 

allim memorata, falco? Vita uipxa & romplex Pa 
toralis, Spiritualis, &fterna; Son Li 


Lv Sire prg nica pi por ai 


bi ab Anima Corporifque unione oritur, five in Homine, five in on Aia, (ut 


lantis re ) cei Privatio few defeftus 
Hud utique fecundum in communi fron) dici quis 
Atque hac Zia, Tpedaci folet ut Bonoram Ni p 


Malorum Naturalium maximum. Quoniam Vita eft Funda 
genium, quo fit. ut quae bona funt fimus capace: 
omnia. Hinc efl quod'dicitur Job a 4 
homo pro Vita fua ; Aludque Solomonis, Pre, 7 
kala 9-4. Quippe quem Vita receflit, fuccedit in icdpi 
Bono. - 






































Vita pria bonorum naturalium 
Hinc fit ut illa ( per Synechdochen peri 
tum Profanis ) pro ono indefinite, prefe 
Malo indetinite, faltem Summo Malo 
Atque tum o ( nechdochen 
ven Milano: tm 3) 
no aut Malo, prout fert 9 i 
cati ; it ite Coelelti Glor in C 
Mofes ad pe Deut. 30. 19. 


rr = 
La 
"o E 








tam intelligimus taterta, 
lepfin, feu Tropum pito) i c 
Sand (nat cadeti ea i hacl tas) 
in Inferno pauuntur ag cca 

Verum quidem eft, habituros efle Sanitos, ij ca fl 
pram ; propter Anima Corporifque futuram unionem polt e 


è 







De Sera JaivimpalPeco, Prima. 


Vite ( faltem pracipuarum ) Free A Non. tamen hanc cxiltimo genvinam, ell.iltius 


vocis notionem hoc in loco. Quamvis enim habituri [înt, in corlo Sancti, veram 
Animaque Unionem, "fed & iftius onionis fenfum n suppone, Itatufque in 10, tune 
erùne conftituti, ( quod & 77/23 infinuare 1905 So Van SA Rationalem : ta 


men non minus verum, damnatos i afino, vitam hoc. fenlù habituros, ( nam, & horum 

etiam corpora cum animabus fuis futura fune unita, E alli miferia fue col a; 

Non tamen hec corum conditio,-dici.folér wierna Zi/4 ( quamvis fenfu naturali. fic 

pollit, firque eorum infelicitas quad ita fit ; ) fed Mors ezerna è quoniam cit eterne Me 

rix vita, non Felicitatis : Nam Vivida Mi (eria, et( fenfu noliro ) verillima Mors. 
Secunido ; Ut propter Excellentiam 77/4 dicicur ;. ic, propter Durationem essi i 
In Allegoriis, Ri igurative elt.in Sacra, ra tr ns, Epitheton, aliguod 


fubjungere, i LL HA ab nauvo uatur.. Cumque, ad- 
aeree co Lovglicargo gioie 
folet pil u) tam 

R:-=) Sic Cirfts, 1. I e! 10; 4 Rupes PENE Pale 6.15. Panis Zivensi 
. png. pad mira defcendit. diltinguantur voces he fi 2 Ah ca 
Rupe, coqu quit fatta dij in eorum pet sum. itineratione. Sic 
Ecclefiam Chrilti alb acli it desein; SL si in, Domum Spirit: saflurgen- 
tes; Sandumqgue Sacerdotium, ad Deo olfereada, 1 Pi 1,Pet.205., Tum.ut 


his Epithetis contradiftinguantur è Ta ue mzaerialibus, Leviticogue Sacer- 
dotio, & 2e/fiarum Oblanonibus ; eta eorum pl Sea & emunentia, infinue» 


tur. Sic Coelum Ncuam, Terra Nova, Ni ierofolyma, + 21,,1,2, Eaque 
di fuperne Jernfaler Gal. 4,26. Non (rinquie quit Chill) de Vuis bibiturus fur, 
- donec Novum vobifcum SERI in Regno Pherts mei, Mat. 26,29, Non quod fuerit Chriltag 


Ta Tale Vi inum denuo bibiturus in Regno Patris {ui ; fed 74m» Newwn:; aliud quidemab co 
quod hic Vinum dicitur ; Gaudia pene Pri: uibus magis obleétarentur Anime 
Spe quam hocce Vino Co CL era Visy rega meus Agri 
15..1. £g0 Bonus illé % Jato 10. 1; Masa quod Chriltus. magis 
Pere Îuerit Vitis, co to RATA Vitis. LT an pra quas 
vulgo dicimus curet; Sed, io alîus Pat" Eminentius, quam 
fe Alt videmus dot pre m ar gisone major in 
us, majorque Sollicitudo, s. generis, uos fuum appel- 
pugni de f{uis Ovibus. ATA A Haec Fe ing A Fia cda 
pini innuens Naturalem, (qu ualcm nos yulgo ulgo Viti cum us sl alîus sean 
= Beatitudinem, Felicitatem ; dica longe P tius. quam quod ri asta di 
cere; quodque hac admodum amperfette reprafentat, cALeRa VA 
Aique hc quidem Agernitas, ut Vitam hic indicatam, à, diéta Vita diftigguit,, ut 
faltem fit Aliud q@id :. Sic At ge | fimul Lione Fe, E ntius. 


um, dEfernam pose se 
ds habucrit, Liegi habitura ii Arque hinc 


na Vita, Vita Via dennitono & ge: fipi Das funt Balufpodi i, pi a 
bus talem fubit Compellationem 
Arie que nec FRLUOA e vi Cascine tra pt: E; tra 


tam; Regnum: Coucati non 
indu trita ga: "74 Ti at Is. pani cina, Gen de deg ar Ari 
2 Cor. 4.17. 1 Cor. 1$».53. una 


Arque hac quidem AEterwi/as,, Vita fonera (Déterna Dorazio na] = 





facit ut.hac terma Zita fit Perfetta uNdiquague» Com, 

Gradus, quam innuit Zita, non Ara ag «completionem, quam par): 
nuationis, quam ad aL vox deter na, TI Siate, È 

Im non aliam patitur 
Ti P vivida 






30f 


me nz durati I 
peer i im deteri FRA a 





sane Fear Logica iu Fine le confe di 
an 


Lg us È 
lg duorum ad in 1 vi alp See 
(di RA mn Loc Co 
rna Vi oa A ER RRA 
= 


Lago - 
ge i in E gp feu one quae Hutt mxi 


Pe nappi, dente DE er Fg 








306 


De' Sacra Trimitate; Conciò Prima. 
Et 1 Cot 13.010,12. Et parte Cogvio[cimsiî, & exparte Prophetamus ; poStgiam ‘adve- 
nerit quod Perfetum eft, Ag quod éx parte 4 pira nimus da e Spe" 
cillum &; per AEnigmia”, tnt autem cotath cormentius: Nuni Cognofco ex parte; fumt ‘vero 
Cogrlofcanm Cognitas fu. Et 2.Cor. 3.18. Nos omnes retelfa facie glriam Domini 
uf th fpeculo Intuentes, in candem imaginem transformamur, ex gloria in gloriam. Item 
que'r Joh. 3.2. Chari/fisi nun fili Der fumus, fed mondum patefaltuim eft quod erimus : 
quando autem Is patefaltas fuerit s tu) guando 1d parefalfum fuerit,) erimius ei fimiles, 
soniam Videbimias eum ficuti eSt. Alifque Sacra Scripture locis, tantundem innuenti- 
us. Er quidem ‘minime dubitandum eft, quin ca Perfelta Cognitio, feu Intuitio, faltem 
Pars erit, neque minima, Beatitidinis illius quam in Coelo futuram ex{peltamus ; prout ex 
locis illis, alifque fimilibus, rette colligitur. Adeoque non improprie dicatur, quod & 
zerna Fita, faltem in parte, in tali Cogmtione Confiffit. ù ng 
Neque hic objiciendune erir. Sp oe per folam Cognitionem, prout ef aftàs ImeF 
leftus, Deo fruimur; ‘quo noffrà co t'Beatitudo ; fed per attum Voluntatis, quo ipfum 
Amamus, Amplettimur; tbque Deleftamut. MILA |a 
Quamvis enim id verum fit, non tamen hoc officit ante di@is. ‘ Nam neque hic agittr 
de Cognitione mere Speca/iriva& Notionali, qua folus verfecur Intelleftus : Scd de Cogni- 
tione A&iva feu PraBica ; qua Voluntatem, Affe@tus, ceterafque Facultates débite ‘Goni- 
formes prafter. Atquein tali quidenr ( in Intelleétu ) Cognitione Dei, cum debita Volufi- 
tatis & AffeGuum conformitate, non eit negandum quin confiffaz noftra Felicitas , etiam 
taqua eft Arerna Vita. ’ Mafie eli 
Sed ego ( non exclufo hoc fenfu ) Caz/alem potius hic’ putàverim Predicationem. "Ut 
indicetur Via feu Zfediuin obtinendi Aternam Vitam. Zlec eff Zita /Eterna; hoc ett, 
Via qua terditur ad AEternam Vitam; Nempe, Vf Te cognofcant, Unicum. illum verum 
Deum; &, quem mififti, Fefum Chriflum. Quippe Dei Chriftique cognitio, eft diretta . 
Via qua Vitam Aternam confequamur. © Huic confonum eft itlid Chrifti, Joh. 12. so. 
Mandatum ejus, eSt, AEterna Vita. Suntque frequentilfime hujufmodi Meronymie Effe- 
&tus pro Caufa. Sic illud Chrifti, Joh. 11.25. Zgo /um Refurrettio & Vita ;'hoc ell; ca- 
rum Author Effegtorque. Sic Luc. 12. 15. Von confiffit bumana vita, in abandantia retuni 
uàs poffidet ; hoc dl, mon ita hinc dependet, ut inde fit fecuta: Sfvey ut alibi Chriftus, 
©. 4.4. ( quod ex Deut. 8. 3. citatur, ) Von folo pane vivit boro. Mofés item, de fedula 
imandatorum Dei obfervantia verba factens, Deut. 32. 47. Mec inquit ef Zira veftra, & 
hac re prolongabitis dies veftros; ( ubiclaufula pofterior, eft prioris Exegetica : ) in eadem 
verborum forma qua hic habewur, Z#iec ef? Zita AEterna ; hoc eft, Medium quo confequa- 
imur Aternam Vitam, RI, ita bito 
Cumque hac fit plana & fimpliciffima verborum Interpretatio : proximp difpiciendum di 
Quid illud eft quod hie air Chriftus, ZEretnam effe Vitam; feu, Viam qua conducit 
Aixernam Vitam.  W72 Te cognofcant, illum unicum verum Deum, &, quer snififti, Fefuns 


Chriftum. 

Good quidem fummatim continet Dafrinam Evangelicam, {cu Religionem ‘Chriffianam; 
in duo membra Diftinétam, Cognitionem Dei, & Cognitionem Fefu Chrifti: Quorum utrum- 
que neceffarium eft quo confequamur Aternam Vitam. RR 

I. De Priori, primum, verba fum fafturus; nempe Cognizione Dei, hoc eft, Dei Crearoris, 
Dominique omhium È proùt cortra-diftinguitur Cogwitioni Chrifli, Redemptoris. “Iva yinaser. 
gio‘ iv pubrar dandrràr © Ut cognofcant Te, illum unicum verum Deum. i 

Per Pronomen 7e, feu Perfonam quam hic alloquitur Chriftus, intelligendus eft Dews, 
Pater Dortiini noftri Jefu Chrifti. ( Manifeftam enim eft, quod ad hunc dirigit Chriftus 
Precationenì fuam: ) Sed non tam ratione Perforalitatis, quam E/fentie fu. Non enimà 
Perfonalitate, fed Effentia Dei Paxris, determinatur, quod fit i/le Unicus verns Deus. è 

Habemus igitur, in hujus Cognitionis Objetto, faltem hac Tria nobis indicata ; 1° Quod 

Deus: 2° Quod fit Ynicus Deus verus: 3° Quod Deus, Parer Domini Fefu Chriffi, ett 

le Unicus verus Deus. - i ads 

1. Horum primum, Atbecs tangit; qui negant effe Deum : five id apertis verbis fiat, five 
"itente aut faftis.  Quodque' necefle fit ut £/e Deurs cognofcamus, liquerex Hebr. 17.6. 
Qui ad Deum accedit, neceffe ef ut credat effe Deum, quodque fit corum remunerator, qui 
phon exquirunt. Tliséliau Ba in i. Credere oportet, quod'Deuse/?.' Neque hoc tantum, 

ed &(aliquatenis ) Qualis cit ; faltemè quod fit eorum gii ipfam equine remnanera 
for : Adeoque rerum humanarum ‘curam habeat, premiaque & poenas difpenfaturus; Non 
otiofus in ccelis fedeat, harum negligens ; quali denfe nubes fint ipfî operculton, ne videat, 
& calvam ambitus fe contineat, quod fommialfe videntur îr de quibus agitur fob. 22. 14. 
Non utique, fub Der nomine, fingere nobis par eft, id quod non fit Deus ; talefve, 
conceptus ‘imaginari, qui cum Divina natura funt deri, ( ut Piàl. go. ar 
provfus efte fimilem tui:)  Quippe qui tales de Deo falfos: donte; 






it, fed falfom fui ‘ipfius cercbri Figmeritum. È 


De Sacra Trinitate,. Concio Prima, 307 
è. Sctuiido + uttcognofcere oporter Dear L/&, cognofecre-item..oportet Unicum ellè 


le 
Deum. Unieum, inquam, Zers Deum. Stat quidena ( utait A lus.1 Cor. 8. 4,5; 6. 
Dii multi, & Domini multi ; ( hoc elt, qui. piro dii, prout presa fe exponit H4 sa) 
autem ct Decas Unicus.  Scimus enim (1mquit) nullumelfe, Dev alium, fi Unum, Arg 
que hoc quidem ex. illo Priori dependet. - Quippe qui, fecunduniveram Dei notionem, 
Deumiellecognofeit,: necellè elt ut fimul cognofcat.cum elit Ywscam,. Gum enim vera Dei 
fiotio, incledat: Intinitum, Abfolutum, Perfeétum, &e ; necelle, elt ut pariter. includat Uni- * 
cum. Fieri enim non poteft ut fint Plura talia. Adeoque Polythéifmus; etiam includit Arhe- 
ifmum.- Quique Multos eflè credit Deos; reapfe Nullum elle credit; hoc elt, nullum Ens 
tale, qualia impollibile ef elle. Plura. 

‘3. Sciendum, tertio, quod /#îe Des, quen Chriftus innuit, eft ille Unicus Deus verus. 
Hic inquam Deus, qui in Sacris Luteris eft pluribus Charaéteribus defignatus, Dews qui fe- 
cit Colum @& Terrim; Deus Vivus; Deus Ifraclis; Deus cui nomen efl Fehova ; atque 
( uc hic & alibi faepius in Novo Teltamento ). ‘Pater Domini noffri Jefu Chrifti. Quibus 
charadteribus , & horum fimilibus, è diis'falfis, aut fallo pratenfis, diferiminatur. Zane 
Deum, oporter:ut:cognofeamus,: elle, Unicum allum Verum Deum. sincera 

. Sed cumrdico; Patrem Domnit Fefu Chrifti, elle Unicum illum verutm Deum ; Addo, hoc 
ei competere non tam ratiohe Perfomalitatis fue, quam ratione £/rntre. Quamvis.enini 
‘Tres ilke in° Sacra Trinitate Perlone; fint ratione Perfonalitatis iaier fe dillingta, ( Pater 
non eft. Filius; Filius non'eft Pater, &c. ) in eadem.tamen Afenzia communicant omnes; 
qua tumParerg tum Ziies, tum item Sprritus Sanétus,- cit iile Vuicus Verus Deus. 
quidem Per fond Patris, Verus Deus; non tam racione ‘Perfomalitatis, quam ratione ne 
sie. Eilque Perfona Fil, Deus item, & Verus Deus; non tamen Deus. Aus, fed idem 
ipfe verus Deus. Et.Spiritas SanPas finliter,  Secungum illud Joh. 10. 30. so & Paler 
meus Ununs famus : Hoc elt Unus Deus, quamvis non una eademque Perfona. Et ‘1 Joh. 

. >. Thes. funt qui teftificantur in Calo, Pater, Sermo, & Spmitus San&us; & hi tres, 
Unum funt. Tra Tres (unt, ut tamen fine Vas. Tres Perfona, fed Unus Deus. Sunt 
alli omnes, Unus hic unicuique Deus; preter quem unum, non cit Dus alius., 

Sunt ( icio ) nonaulli, qui; sex hoc loco, anfam fibi captare fatagunt, ad derogationem 
Deitatis Filii, Spirituique Sanéti:. Quali hic diceretur Side Patremsellè Zerum Den ; 
adeoyùe non Azanm, aut Spiriturm Sanfum. dor è 

«Sed merum eft Sophifma, & Solutio facili, Non. enim dicitur So/um Parremi ( per # 
Fleriga, aut os bre ) clic Verum Deum ; Sed quod Pater, fit, spfe folus ( feu Unicùs ) Deus 
Verus.  Nempe, aefer ( Domini noftri Jetu Chrilti )cft verus ile Dews, pieser quem 
Deum, now e/? alius Deus Verus. Quod reftadicatur, quamvis 7i/4s item fit ( ut revera 
eft ) adera Verus Deus; & Spiritus Sant?Bs x fimiliter. Si diceremus Zilum elle Zerum 
Deum, & Deum Aliem ; non dicendus foret. Pater, Wrzicas Veros Deus, cum fuerit A/i4s 
verus Deus prateripfui ; ( Idemque de Spiritu Sandlo : ) Sed cum-Filium' dicimus. Zun- 
dem verum Deum, fatis hoc confilti. Quamviscnim 4/4 Perfona ( quam Pater ) fit Ve- 

Yus Deus ; cum tamen non fit 4425 Dess, hic idem Deus cit Unicus gie Verus Deus. Elt- 

que hocex ordine Verborum  fatis manififtum. "be yirseoni zi + siro dandnò ©iér. Ubi 
articulus ri, voci zérew prepolitus ( non eidem polipolitus ) fatis determinat. vocem wie 
reftriétivam efle Pradicati, rion Subjedti Non emm dicitur ci giro, + duanòr ib fed 

cÌ, rr gbror dandirar @br. ( aliud enim ell i given + aliud ci, ir òrer. ) Pariter arque in 
Verfione noftra: Ubi non dicitur Tee onely ( autonely Thee ) ehe True God; fed Thee, . 
dhe Onely True God.. Ubiarticulus Ze, voci Quely prepofitus, facit ut hac fit reftriéliva 
Predicati; non Subjelti ; ut, textu Greco, arucolus è. Nempe, ut 7e cognofcant elle 
Unicim illum verum Deum, preter quem Deum, now fit Alius Deus Verus, quamvis alius 
item è Te; fiv idem ille Unicus Deus Verus: Hoc ell Deus /aeza, quamvis Alia Perfona. 
Excludit folummodo Pluralitatem Deorum, nom Pluralitatem Perfonarum in cadem Dei 
tate. 

Verum quidem eft, hanc Divinitatem non-hic-diferte Affirmari, five de Filio, five de 
Spiritu Sanéto . Sed nec Negatur.. Adeoque aliunde determinandum, ab cis alibi locis ubi 
i Clarius indicatua ; ‘ x 

Atque ha&enus de priori debite Cognitionis membro, nempe Cognitione Dei. W7 cogno- 
fcant Te, ipfume snicums Verunm Deum. Lu 


Sequitur aliud ejufdem Cognitionis membrum, quod eft itidem neceffarium ad obtineri- 
dam Aternam Vitam; nempe Cogwilio Chrifti. Sic utique fequitur, Lt, quem mifijli, Fe 
fer seafgan eli pod, fi fifemus. ft H c 
+ + Verum quidem ì in co anfiffemus. ftata, quo primitus Hominem Crea- 
vwit Deus ; per fuiflet Borer: Bray pelare Goguitionis membrum,,, Nam fî nullum 
fuiflet Peccazzon , non forer opus Redemptore: -adeoque nec. Cognitione Jefu Chrlti. 
*Cognitio Dei; hoc eft, Unius, Unicique, Veri Dei ;.una cum perfetta Vaclienzia huic cogni- 
tioni conforòi; fatfecilet, Nobis Beatis faciendis»- Sd cum Homo, .lapfu fuo, fibi con 
progredito LI *$Î3 ì i 'traxerat 


308. De Sacra Trinitate, Concio Prima: ai 
ferie ftatum + jam nulla reftabat ad amiflam Feli membre i 
Di Soiebpriolane pr reo fuppetit i Radempio quam per Jun ( tum ; cd 
oritur hujufce Cogaitionis ‘1 neceflitas. Nam, ut Wricus e/? Dess, ita & Umicws 
+Dei & bominum, bono Fefus,r Tim ass. pi gie ride u 
hommibus, Sag rd nos Lele pe regi he « peri sud 
‘acifix 9, lens fafcitaverat è mortuis, Net eht rt quoguani, 
ia nigi need (quo: “pn fumus ftato, È n snag 


fcamus. 
quid fir, quod'de illo cognoftendum elbision: PA ut earfpeétemus pi 
indicatum re abfque commentario aliunde adhibito, ex aliis E 
his fuppeditent. At heecce de faltem a tra cere 
tas, Iplius Zucarnatio, Ipfiu 
1. Ipfius Deifas; an cn N pri Tom him spit reno 
oportere ut cognofcamis Unicum Deum Verum. Sin ita folummodo 
Dei Filius, ‘quo fenfu dicitur Adamus, Filius Dei, Luc, 3:38. autut 
nullis dici putantur, Job. r. 6. genna per Creationem; Autetiam, ut 
Rom. 8. & alibi, ) nempe, non hinc inferi polter 
it vere Deus. So cu di lar qudlem cit) Det Filius, per ternam Gener: 
indicat, Demo Natwe cowmunicationem è Prout arguit Apoftolus Heb; 1. / 
Pig carie san Filius meus es Tu, ego hodie Te Genui.? Hic igitur 
Patris, necellè eltut fit ejufalere nature cum Patre ; adeoque vere Deus ut eo cer = vin 
Atque hoc quidem Argumentum ( utwt nunc dierum forte fint qui velint 
bitum eftab inimicis fuss, Judzîs, vere Conclufivum. Cum enim notaverint eum 
Deum, Pazrem fuum ; aut pre fe ferne, fe-efle Dei filtum; faltem, Chriftum Der 
illum fic locutum intelligebant, quo fentu fic de fepfis folebant dicere, (ut Joh. 
fernicatione non fumus geniti; unum Patrem babemus,nempe Deum:) ed riviste ) 
Biafphemum judicarunt ( quod & foret quidem, fi non tuillét verum, ) gui props 
Sudebant cus trucidare, quod Deum dixiffet Patrem fuun; aequalem fe faciens Deo. 
Princeps img ( Mat. 26. 65. ) ve kg fia laceravit, dicens, Bla] 
amplius egemus teSfîbus ? ecce nunc au Bla/phemiam ejus ; quum 
eo profellus elt, fe elle Chriffam, Dei (es Aaniftum staque ci tum. cum 
tum efle, tum eos eum fic È prg Fu diatione, que. 
que Deo Peng : ('imti 
2. Ejufd:m Plemessiias, feu "Aggrania, innuitur his seeshi,s 
ipa a Patre «Miffio, ejufque in Munduns i Aaventus; i È Tae 
eu Zycarnationem, qua falFus eft Flomo. Ur Gil 4. 4 7 
Muliere. Ex Joh. x. 14: Sermo, 170, fallus el Carò; cem ci ie 
3. Officium ejus Mediatorium innuit tum ipia Chrifti mute (Il 
tum iplius è Patre Ai/fio. TFefum Chriffum, feu 
indicat Perfonam ; Titulufque C8riffas, feu Meffias, (‘hoc catcuadosp 
Hebraice, quod illud Grace, & utrumque quodI gia (hr vie 
Munus indicat, ad quod è Patre defignatus erat, atque in mundum Mittùs. Nome 
mufit Pater nullo Fine; fed ad Munus illud  exequendam; iure Dei 
nni Le nos cum Deo Reconciliaret ; Ut fin pro mobis 1 1 
nobis spet eterni pas 
i paglia tam ; Ut pro riobis Zitterce/fionem 3 
‘ pe phon accedi ad Deum. + Tim a 5. Col. 1. 20,1 
for 1.29. Heb. 9. 12, 15. ig AI o did ivo,” 
pariter innuuntur ) /ta Deus di les n fi 
quis credit in cum, non percat, 


Et nunc quidem, cumtotam Textum pertran 
retrofpicie denuo perluftrare s"indlogue veseti vien cage 
* cumenta. Quippe Cini ca ei nie nobis pro, 
Vitam, me rue quo illam con 
pure speculativa "€ qialia iste De Dania 
» Fides ‘Praética, Bonorum apra free 
quam funt perdodture SETT pi 
Milfis igitur Difputarionibus,, fabeiliori 
bus eo pri 0 de hoc certe elt i 
Bonis ue fociata, rios nunquam erit 
ad Jufliticaionem Infuentia, eorum filoni Prafentii 
debica, non cenfebimur, apud Devim; aut Stream Gradiea: i repro 
Soultantes obaudiendo, inter eos reputantur' qui nomt*wrorant Denstà ;' 2" 
qui, dum Deum profitentur fe fèire, faltis negant, Tit 16. Qui; ptt. b 





















































PI; 



















= ‘è 


























De Sacra. Lrnsate, £ Gancio Secunda. | 309 
itionem, «terna visa confequantur, ut fiammante ad 
Siam z1 allis E rn renna bri Lirico) Lula Den 
(A zl Li 7y859 
Speriatitt Si Deh apo eat a oscena Desm ; nobis incumbir, let 4 ® 
mare, Tumerez, cique Obaudire: , Neque enim, Cognitio. pito Chet ut.Mediatoris, quidguam re- 
mutit de debita in illum Obedieuzia. Quamvis:enan.venerit ille.adredimenduni nos ab Exe- 
Cratione legis, dum pro nobis full'as e/t Execratio, Gal, 3. 13. non;tamen ab Obligazione Le- 
is. Non veni ad diffolvendam kegem; quo minus.fic obligatoria; fed ad spiga 1, 
illud addo; Qui.de reputare voluncà Legis 04 Meat cspRpi, metvendum elb 
ejus. Zxecnasione rencantut, 
Item, Si coguefcimus Chriftum quem mifit Paters Noltra interefì vi cum Cone 
(Nam /o4s in eun Credentibis, davacus, cit:Chriftus ra vitam.. J FI pg ia ). Ag 
Ita quidem in.eum + Credamus,. ut etiam Obandiarans. Nara nom > 


Suos' ultionem infli n Cl pra cem ii ci 
2 uès St de Chri/lo fperamus atam Qu nam hop D0r SIAE: Gandini 
Gatindioan "padre 0 ionibus,. aliifve Intem 


pos: ( qua Abulus [Msn eli tig tn na Commemorationis,, Chrift, 
carnat ;) Sed pie recordatione de .commemoratione Salutis quam ille pro nobisacquifivit; $ 
quae Honor fity-non Opprobrio, ci qui venitredempiius nos è vana converfatione; ut abnegata 
Impictate & mundanis cupiditatibus; vivamus-fabrie, juSte; © pie, im prafenti feculo; 
Eafpeérantes beata illam-fpemz. Gpiillufirem adventum magni ilaus. Dei. © Servatoris no 
Sera: Jef "om ii Qua Jemetipfum A sagre vg ab: ovini iniquitate ; fi- 

ue ‘aver pppulum peculigrena; oper Sudiofum. Tit.2,1 

ge Sgproni noltro, una cum Patre & Spiritu Sanéto fit Las Gioca; In ter 
num. 





DE SACRA TRINITATE 
CONCIO SECUNDA; 
Ad Academiam Oxozierfem habita, Apr. 26. 1691. 





. 


© Joh.17. 3a 


2 Am RTAS iv pivor dAnSivib ©cdr, % èv eiricedas, inziy | 
xe 


Hec cft autem Aterna Vita, at Te cognofcant, illa flama verum Des, é, Re 
Fefum ‘Chriftum. 


A M ante multos annos, hoc in loco (fi non ad eofdem Auditores | de Verbis hifce 
J Sermonem habui. Eorum qua cum difta funt, pauca repetam ; alia tum diétis addi- 

& turos. 

Servator nofter Jefus Chriftus, Capitibus tribus pracedentibus ( Capp. 14, 15,16. Evange- 
liì fecupdum Johannem, bey um habuerat ad Difcipulos fuos Sermonem ( polt Sacra Cona, 
ptc } pridie 1 ci quo perpefturus erat: Quem ( hoc Capite 17°.) concludit, 
Precatione ad Patrem fuum nta illorum gratia. 

Qua quidem Precatione, cum mentionem feciflt Aterne Zite ( verfù fecundo) quam 
erat 1ple dalurus eis omnibus guos magnao ff î dederit Pater ; hoceft, eis omnibus qui éfficaci Fide 
in ipfum Crederent ; hoc fubjungit Épiphonema, Hec autem eft terna Vita, ut cognofcant 
Te, illum Unicum verum Deum, Gi, quem mififti,Fefum Chriffum. 

Quibus verbis, habemus. hac Duo ; Chriftiani hominis Ze/icitatem; & Medium illam 
obunendi. 

I. Hac Chriftiana Fe/citas feu Beatitudo, vocatur ( pro Excellentia ) Zita; &, free pro 
Duratione ) era. _ Qua cum in Regno( quoddicitur ) Grazie fit inchoata ; Complenda 
eft & Perpetuanda in Regno Glrze. 

Il. Afedium quo Vian hane confeguamur; elt Cogmitio Dei, & ipfius Chriffi, 

-  PerCoguirionem, non hic intelligo, Cogaitionem mere Nbtionalenz feu See; 
( quam habere 2emonas, putandum cit, non minus amplam quam nos habemus, ta 
men 775478 dEternam non funt confecuturi : ) Sed Cognitionem Afivam feu Pr ico 
Talem volo Cogrizionem, quam Fides & Praxis congrua comitetur. Sic Ifai. 53. Ct. Cogni- 

fione 


‘4 







alibi. tar. dA RR 
1 Rie Drive inde;liquet,qilod: I 


Non quidem per Oreazionera ;-utMAdami igue'dicantu 
rem, vt Fufti qui in Chriftumò vere Credunt:? Sed 
Unigentitas; oh. 1.14. jufdem. e cum Patre. 
“a: ZHumanitas &jus innui I 

vt muliere fattus ; lic fiat Caro: Gal + 





gd pop 0 tp” : i hu i 
ora 
Sed &tncitem notavimus, ex or 
tur;) quod vox illa wire ( Solwma, ) fit È 
cati, Zerum Deum. Quade re ( cum opeDivina, 
fum. d-Y Lor delie E Lu, 
Ù : Objettio Prima.‘ 
Prima, i ieex hoc loco, Socinzamorsmi Objettio, contra Destatem Chrifti, & de 
Sacra Tiiatirace dot inam, hac ei. Si fo/enamodo Pater, lit Deus Vers; -vum FÀ Spi- 
ritufve Sanéus, non puro, fono non Zerus Deus ; fed folus Pater. 
‘ui quidem Objeétioni Tia repono. “za © rg Lg 
li Hoc prete, sca elt Sophifma merum, feu ( utdici folet) FaZaciag quain miobis Ta- 
tagunt imponere, perverla Ordizis verborum immutatione. . Non enim dicitur £ quod ipfi 
volunt Yo Te fulum elle Zero Deum, ( quali excluderentor Spritafgue Sanétus, ne 
lint Zerns Deus ; fed folus Pater : ) Sed, ut cognofcant Te ( nt e folurm, aut clin Fe) 
elli: folum illum ( Scu Unicum ) Verum Deum.  Neque hoc folummodo.in Verfione noftra 
Liriglicana, fcd è in Originali Greco; ira adorati Za, rà piroo, intyàr, er, Non dici 

















piro, rin» fed ci, ir pubror, daduriv Or. Ubi Articulus +, vociai 
voci pérer, determinat reftriétivam particulam wérey, non applicand 
Pond dandiròr Qubr. Regni ca dagyerligne noftra Anglican 
Thee & Onely interpofitus, connetlitre en) argicu 
que fArs4 Tee led ad ld quod ftquitut; A 
the Onely true God. Hoc cit, ut ‘Te cant elle De 
Deum, non eft alins ullus Deus vers. Qu de 
IModque Socimiaro 4 Sophifma; in hac ‘orma‘ 
ult ipfe Umicus verus Deus ; Ergo non Deas Î) 
ci, citiden ile Deus Verus,.cum Deo Abrabami ; 
Deys Tmalitor. 2 #2 Ae FE 
hoc unum Refponfum, abunde iii 
Addamtamen aba duo; que quà 
sibi nti ei > et lio (auod canelber e 
2, Si di&um tuiffer Zé four ( quod nonelt; 
gg Adeagu pc Lili, ne 
ui. _Ui Joh. 16.30: 
In hanc rem, e pria sò. ‘ 
dies venturi funi, digit Fehova, qubus.mon am A 
litas è terva Rgypti : Sed, Vitt Fabona qui evexit Ivaehtai è terra Aguibnis. Ja 
diftum legimus ab ipfo Deo, Exod. 20.2, 3. Ego fuma Jebova Deus tuus, ghi eduri 
Terra serpio —Non crit tibi Deus alius prater Me, {cu coram de. “Nùnyhinc arguen- 
dum erit, Deus ille qgi'ediavie Zfraclem è terra Mezyti, et Unicus vérus Dens; nec ha 
bere licet Deum ali freter ipfum; Adeoque non Zum gu: cedurit Ifraelem è terra 
ia E Aguilonis? 















De Sacra Trinitate, ConciosSeciitdi, 


san Tuo, inquam, Z7usc item. Nam Deus gui eduxit Ifraelem è terra Aguilonis, 

eft idem ipfe Deus, cum co qui eofdem eduxit ex { non alias «b ipfo Pers, etiamti 
alto Charaffere defienatus; ) adeoque Z7unc babendo;. non habemis Lewis alume. | Pàtiter 
& hic; fi di@umfufler (quod non et) 7e fo cognofcast Deum vers: not alivd 
hoc innueret, quan, Non uu guifit, è Te, Deus alius. Ut cognac e folti non 
ullum qui non fit “Tecum Dezs idene, ). verums effe Deum. ‘Quod i non exclù 
Filium au Spiritun SanBum, qui funt, cum Patre, ide Deus. . Atqui hoere fon 
opus eft hic loci ; quia non hicdicitur Lena, aut fohen Te. “ L'ERA 

3. Dico porro; Si diftum fuifier ( quod non eft ) 7e /adst: (quod intelletum vellent 
Sociniani ; ) dicerem hanc effe Pradicationem | i i non Perfonalem. Hoc cit, 

od Predicatum illud, Zerus Deus, de ipfo dicetenm, ratione E/fenzie, potius quam Per- 
fonalitatis. Ut quod ipfi competat ratione Z/@nsie ( qua elt Communis Trium Perfona- 
‘ rum, ) non fit Perfone Patris peculiare. + Ut fi diceretur David Rex Z/raelis, aut David 
Pater Solomonis, «It Animal Ratiomale, aut elt Ratione preditas : Hoc iplum, Ratione pre- 
ditum effe, non ipli competit ut Regi Zfraeks, aut ut Parri Solomonis ; fed prout elt Z76- 
730 ( utut & his Relationibus deneminetia ; ) So huic eguipollegyi Hic Z7ors0 ( qui Solomo- 
nis Pater eft, aut Rex 1fraclis )eft Parione proditus. item, fi. diceretur, David Rex fra 
elis, atque bic folus, cit Pater Sofomonis  Morthoc innueret, quod ita foret.guatengs. Rex 
Ijrachs, (nedum dac fola rationièz) (24 potiviss. quod ita fit, quarenus Z7îr e qui où; 
uamvis hic alto charaétere defignetur. Pariter hic, Des omnium Oreazor, eft Quicas 
Dear Ferus: & Deus Redempror, timiliveri: Ego Auxiliator tuus , dicit Febova R E- 
DEMPTOR tuus, ipfe-SonFusdfraelis ;' Sic ait Pehova Rex Ifrachs, REDE MP- 
TOR ejus, Dominas Exercitinanz Fgo fum Primus, ego Ultins, & preter ME 
«mullas eft Deus; Mai. 41.-14. 144.6. QueChefto attribuuntur, Apoc, 1. 8, 17. & Apot 
21.13, 16. Numigitur inde arguendum crit,«Deus Redebupror, eitUnicas ille Verus Dent; 
&, preter Ipfum, NuliuseSt Deus; Krgo non Deus Geasor ? Non, inguam, fic arguen- 
dym eft Non enim vel quarenus Redemptor, vel guatenzs Creator, eIt ille Unicus j pò 
Deus; fed guatenus Deus. ( Ett utigne Preedicatio illa, xe3' eri, fed non xas' ins pin. ) 
Erat enim WVuicds ille Perus Dens jam ab Aterno; fed in Tempore, tum Creauit. mundum, 
tum eft Rederzptor humani generis. 

Atque hoc necelle eft ut fateantur tum Ariani, tum Socinzami, in loco quemjam trafta- 
imus. Nam cum ait Chriftus, Ut cognoftani 7e ( Pater ) snscure illum effe Ferum Deum : 
Non poteft hoc ( pereorum placita ) de eo dici, quatenus elt Pater Donini noftri Fefu 
C/nifft, fed quatenus eft Deas.  Sive enim Chriftus fit Tizulo tantum Deus, five, Deus 
Creatus, (quod ipfi volunt ;) T fuiffet, feu Momentum, quo mor fuit, ( #r 70% în) 
adcoque, quo Deus non fuerit e/45 Pater : (Fuit autem ab Aterno, Umicus ille verus Dens:) 
Adeoque non’ita dicendus, quatenus Pater Domini noftri Fefis Chrifti, fed quatenus Deus. 
Non fecundum Perfonalitatem fuam, fed fecundum £fentiam: quam Communem elle di- 
cimus 7ribas Perfonis, quamvis Perfonalitate fua diftinétis ; Deo tamen Unico. 

Hxc autem Duo Refponfa pofteriora, ( quamvis Vera fint, & folida ratione nixa, ) non 
funthic loci neceflària : Quoniam non hic di@umelt Ze /olem. Ea tamen, ex abundanti, 
fuggero ; quia ufui forfan eflè poterant aliis folvendis Objeftionibus, quas aliunde forre fug- 
gerant nonnulli. È 

Summa didtoram huc redit ; Quod Parer ile Domini noffri Jef Chrifti, et Deus ille, 
preter quem Deum, nullus eft aliis Verus Deus. Seu, NolluseSì alius Verus Deus, pra- 
ter Deum illum, qui eft Pater Domini noftri Fefu Chriffi. Atque hoc ipfum nos aflerimus 
&profitemur ; cum dicimus /7/une & Spiritum San&um, non elle Deum Aliuna, fed eum- 
dem ipfum Deum cum Pazre. 


0 


* ObjeGio Secunda. 


Oggeri forte potefî, fecurido in loco, Quod, quamvis non hic Negetur, Fiam Spire 


tumque Sanflum efte Verum ‘Deum, (nempe, cundem cur Deo Patre, non alium # illo 
Deum; ) nontamen hic A/4mar4r, aut hunc diferte Probari poierit Saere Frinitatis Do- 
Ctrina. 


alia @ loca ) probatum ivi Doctrinam Sacre 7rimsatis.  ( Et quidem unrum ellet 
fiquis hinc probatum 1d eat, ubi non nifi Do memorantur. ) Nec in cum finem è nobis 
adducitur hic lècus. Nos id agimas, ut ObjeZiombus hinc ab aliis allatis contra do&trinam 
de Sacra Trimiute, Re/pondeatar. Epufdem Probationem, ab aliis aliunde locis ( cum hoc 
ggeoniuottis ) petendam relinquimus. aio 
Dixerim aliquando; fi ita intelligantur hac verba, WU? cognofiani Te efle, anicum ipfion 
verum Dem; & quera mififliFefum Chriftum, (fubaudiendo, feu dè rara reperenda, eux- 
dem effe imicumm verum Deum) Vel fic, Ut cognofcane Te, &y (quem mififti) FeJum Chrifum, 
effe, Unicum ipfum verso Deum : Etiam ita sa conftarent verba, nulla ipfis vi se ita. 
i *T% leque 


ZII 


Refpondeo ; Hoc quidem omnino verumeft ; Nempe, non ex hoc loco folo ( fi non & . 
Svocentir Va 


312 Dè Satta Trmivat, Chio Secundd. 


Neque eft hiec Nec) à me SL ta, Sed &id i 
clutaa fi perni Ubi Pi À 
SIDE alt n Aa 


pi in Chi urna; a 
“o Pr aptzi: ta stentia ; Te& quem faurra, Chri 
Ne isa ua tor pt mom > ft. 
fo pu Patri; Te unum verum Deunsspropterca; suor. fit L 
DIE dog È; Tg se iL raro * Ubishune pedi ufce. 
fom, Ut cognofcant Te, & quem mi, fune Chriftum, tonicum i 
hoc ic afgiiinento; uioniam fs; e: nomine excladeremus Filium, ne j 
Deus ; pariter exeluderemus Patrem, ne fit Dorrsizsas, quia diftum ell, 1 Cor..$, 6. 
Dominus; Fefus Chriftus 0 A 
WA 8 hoc. quamvis id deFalo probaé poll, tion tdinen de Spirit Sad die idem 
concluderut: Sed ex aliis alibi. locis $ advcato id manifelte probabitur. Quod-ego de utro» 
que fum oftenfurus. 
De Filo, id diferte affirmatur, ab todei abiti cujis hac. fant ita (i 
verborum fenfum.o) oa intellexerit, ) 1Joh. 5.20. Nos un co fumus pn 
in Filio ejus Fefa bic eftiple Verus Deus, Gr eterna vita. (A 
Pater. ) [demqué fai ‘Jam ante dixerat, ex a Chrifti verbis, Joh: 10. Du 
Vr, Sele spo d D 
i 'eque intelli le mine Te è 
eft, in hoc comesta, Td eftimonti Se) £ priest aio Lupa & porri 
Judxorum hinc ZVazione, verfibus.31, 32,33: fn pei quisi 
pides ut ipfum lapidarent, ob ( quod e n) sie rari } Ad; quia 
cumì homo fis, facis teipfum. Deum. * Gupis quidem is, mulla fpecies 
‘foret, fi, per Yum, non intellexerint Vans Desns. 
Patiter & Sunmmus Sacerdos, Mati 36. 63,64, 65. Adjuro te, ingquitz. pen: Z 
tem, ut dicas nobis, an tu fis Chriftus ille, filtus Dei. Cui cum 
dixifti ( feu, dicis quod resefb, ) cune Ponti Maximus deri veftinteni 
fs phemarit ; ques amphus egemus teffibus? ecce nune phemsiani èj9 
re elle sio xeusor, Chriftuam illuso, Filium Dei; fev.( ut "Mace td: di. 
lm Fi Fidi Bench tantundem ipfis vilum eft, atque dicere, Lo Desa 
pi nn Venim È, 
nodque de fe Chriftus att, 10,130; Ego Pater. 
spo Johaone dicitor, 1 Joh. 5. n Pala, Serro 
Tres Unum funt. 7 

















Objedtio Tertia, “DM d 









{li hic objicituî ; hufic quem proximè recitayimus veti 1 Mm n qui 

as Vert #4) & ail fino pre iae! 1, » Lan 

Efto, inquam, Sed & integre song. inqui defîint VI 

tumque rali quot Perioche non contem Atnon de bra 

atque ex Bibliis noftris tefecanda y ; 

le 'S. Johannis sen & Te Teri; 

tiglio Vi tf ni 33 hic "4 e dra 
rum. Verfione Got spo ol 

Marcun deefle dicitur in quibufdam e 

nis Dominica. Ne plura nominem. pre FE ce i 

Genuina, atque éx Bibliis noftris Valter ted 1 gi 


bus fuiffe omiffa. 










(debile 


Voce aliqua, 
prehendantur ( gie contingunt 
gie d hujufmodi it Excel oi ù 

uando autem huju lì occurrit ari va t - 
dam que in alteris pre ) Contingat hoc Oportet, vel i È 7 











De..Saòra Trinitatey @oncio Secunda, 
fignata fmndei Vel mala.Fide allorum,quidaradpera fuis: inferyire rebus fa Quod 
iP Lai E aisi edi de Lao x enza ur. 
«Et ;in veri © & Gt ‘agitur-» Si E. riva vec rata 
Omi; sagace ppi pri fueri h: all 
ttat Seri in cofuerit, i ande fin me Ge 
fertim com se. : mag toe ma RETE e fav vi 
ut /uzerponat in fuo noninillo altero, habeator:Exem Gate ho hoc conti 
magis verifimile putan cl quod'Plenius'Exemplar fia fit; villudque n cin a 
quo contigerit* hac omiflio.: Quod quidem cum contigerit ( ut'trédendam. eft) ‘jam ante 
annotum aliquot centurias, inunoaliguò Exemplari ;-id facile propagetur (inoblervatur) 
inalia «querinde exferiberentur, q ampue hirfe.in a Dediitenio) Sed Zyfer- 
dio, ( eorum que in priori Exemplaci non peeca lit; n efturVoluntaria ke ( & data 
operà, ) non mero cafù. Miciai gt 
i Contra. vero;; Si fuerit hac varietàs Exemplacit à Palfiftlivaa Paleataria, & fraridu 
Îenta : sit Roe P omiti nat, fusa nen fieri, ‘uv'hoc in aliquot eorum*Ce- 
to. fuerit rc ‘mobier et 
n Orthodoxorum Za /erzionè nà Hoduleo Li ge ae go 
‘Nam hajufinodi /n7 "i ape Nova fuerit & non atte nudi; necell E sid ab 
Arianis foretftarim detetta, cumiprimum ‘eòntra illos: produceretor è Qui ftatim clamita- 
rent, riore] & in nullisante Codicibusirepetiri. 5» utup è 
Quid.quod'&hoc, Orfbadoxis, nulli foretiemolumento ; cum \Chrifi Deitas:(\quer res 
tunc agebanir ) non minus liquido pottet argui ieviillo Evangelit E & Pater Unum 
finnus "quam ex hoc. ejufdem' Johannis! E loco, 24 77 Tres funt Unum. le 
non-elt’ ullarenis ge ma. ut. saga udui rn Falfificàtionem inducerent 


doxi, unde nultoîm papi n pi ia tum: “Nec feio, quod alli clin» Afrdano: 
rim hane pg loxis objecerint “Frliata quamvis hinc'Atbana/fus aliique dicannir 
contra illos ubi ih cetto certius fa&turi forent, fiquid tale  contigiffer. im. in 
Rigate ‘qu fd, A sa 173 tg feno; id fuppletur diga, 
ut.men a la Utica URRA 
us; quia Sacra Trinitatis Secunda ( qua dicitur) Per/ona; hic 
(Jero: fs verbum ;) que eltS. Fobannis lotutio, wmmin hac:éjas MInEE ì 
gelio,' Joh. I. Eftque ipfi( ni falloî?) peculiaris; necab aliis Novi Ti e 
ufurpata.. ui 

on ‘ego, quin ipfe forfan vocetur Zerbam Dei, Hebr. 11.'3. cLtEr 
confirultumfuife mundum Verbo Dei. pia A 3; pace a extitiffe per Det: 
Sermonem, & Terram ex aqua higp ava dia ca enter, arti ‘terram 
dote ir Et Apoc:.19.13. Zé jus, Sermo Det. ‘voce D 

abfque alice) ell ato Sid ) 0 ATA 


prati ci at lncpol, (C DIRE al aplis prssirgi 





gres Unum fut, sei Ev eliacsimntà Pater, tai 'uDaLà 


apre 
ant o etiam, quod spero ini, siga TORCE tam al pepe \ùt. merito pref: 
tur Genua: ae Eee Pater, n 6 Si 1 di 
intera Sp (oa 


DT ina dal TO finti ti 
Tres ibi piene fat: sto gd ‘naturaliss fed 
O dei m dani 
iantgi ur pini voip Clo; Prete pila pracedentis. iwegreee 


di vucus fic le&tum ter ex: 03 qui doch RA 
‘o ejus De eroi Fac Ri noli sulla Ò Vga] na 
eri Artana controverfia. a 


i loco ( pro Unitate Ecclefix ne Ra 
One: SE 





oiiza ves Palcane ( de uo guic agitur ) ipfe iterum citat, in la ‘ad 
so Ubi; contra  Baprifmun e fic arguit. Si dui 


CON Flecreticos 


313 


314 


DeSacta Ten; Coicio Seti, 
Hereticos potuit ; ifamn:Peccar ; 1 
Sari confecutus eft ; 
Si Creatoris 3 ton 





Sed 6a ante 

amy cap. 25. rei vio; © Fila aprir frei 
rum ex altero. seefro Trad nd; "(mor corni Ricgg = era 
Unun ftnus; ad Subftantia Unitatem, ‘non ad itaterta 
Gum SA cere e aperimient irta sor a ; vert ii fino © "E 

on eftiguur hoc, seri lato Lan È) à Coriano &i 
( duobus ex.ant Ddiniaate am 7 gen 
fujtque abialiis po <> contra ira A 


virare 
i Sonata in hancrem, Figgentias, Facundus, Vitta Vien 74 7 
qui teftantur id antiquitus fuifleledtom, Nec ullum a ( quod ae 
ita fuiftè Jeftum reputemus ; nigra da ves Tg non” 


Arianos muy paint I fi argenti ice 
Verum hoc (preterquam quod 
dom) mio palle pofletcontngere;fi torte in eo 
enim putandum eft, tor. rum temporis extitifle facrorum 
dierum Noftris verfantur.manibus : fed Unum aliquod Bott E rina Pa 
trum-potuerit. fufficere. ‘ Quin & ‘hoc ideo poffet contingere ,: quoniam îllud } 
Evangelio; £go &* Pater Unum piro; eorum ufibus non minus erat 
magis, ).quam.hoc,in Epiftola, /#77es, ng dr Nam qua tunc agebatur 
> non tam magici de Son 7 rinitate; qua tim, de Corr/li Divinitate... 
redeamus igitùrad locum quem fini us : Manifeftum ef, ex jam 
S. Johannem, Pazer hic dicatur Wricus i//e verus Deus ; momid. eq 
uc excluderetur Zi/ws ne fitidem Deus cum Panei Lager idem. 


duo 
ipfum Verum Deum, 1 Joh. poni 
Deo Redemptore ‘diftora ell, ai 

































ri» 





























‘gl fon magis, inquam, quam quod 
vum'efle. cenfeatur Dei Creatoris, feu- Dei, Patris.. “Sic ‘ait Febova 
tuus, Dominus Exercituum ; Ego fum Primus & ego PoStremus, di 
ulluss Deus. «Quod Chriffo Ypeciatim attribuitur, Api 3530. 
fivam Pazris; quoniam Deus Creator ( feu Deus Pater ju ei 
rr pt adcoque non alius Deusabipfo. 
illa fub utraque confideratione ) indiferimnatim dicitur( 
indefinite Deus, item Dominus Exercituum, & Sanns ille 

Neque illud quod de Chrifto dicitur, 1 Tim.6. 1415; 16 Dani cale 
Slus;—qui folus habet immottalitatem, &c. [rina ae eltexclufivum 
non fucrit Parer, pariter fannat aut'etiam pa Se Siem de Cl 
lle &. folus Princeps, Rex Ri gra, SE 

uod Dominus nofter Fefus.Ci pina ile Dias qui Deus 
ops. Rex ipfe Regun, & Domenorum; 4 
Arque (ut prius ex 4g#/firo. notatum cib) mon 
quod dicatur, 1 Cor. 8:6. Unus Deus Pater, © 
4530. Unus Dominus, una Fides, unum 
Pater & Filius, funt Ldem Deus; frei re î 7 
Sie fera CONE L Parco mpnnttio cs. SEL 1 
pa p) Gr nullas puetercaa 2 Pl um ivem ef, Sue vox Pater, in 

Mi omnium, alio fenfu intelligenda elt, quam dicitur Parer | 
eta Pat illicre cn 

















Quod fi uidem prora pì 
Too fint de Ldermaque Deus 3 hand facile mcg acum. xl ingulis - 
tendam. É b sad 
De Creatore Deo, diétum elt Gen..1. 1. Zx Cressir Dona Caine Forol Et 
pallim alibi ad cundem fenfum, Nec quenquam PR DC Tren i 
Verus 


De SatrasTvisicon; Gita Sound 415 
PIOLE prora grz ade rm a Ter pr ori pen 


n; nidi — djobi ia aos Ni Redenpirem S natio aeteetità 
Deo tore, 19.2 ta i 

Jobs: Pe ali "apc bus. "ii copre cima 
Deum ; Deum, qui tum Zivere/, qui tum Zxiflereti: pese tm n 
dum eatiturus foret; nifî:gg/f bismille «0005, iti plurcs- E If. gg GoeStc sit 


al Quai dedi 1 diet 15 cum Des tree, Dai a. 


SADE Det fn doge Dall bl piega mo. Fior 
Dè Deo. si. gior ‘a me 
mundus pt gi ut pre Nive albefcam : Cor mundum Crea în me Deus; Spîri- 
dum veftumin me renova Qua certe funt. Saniceii operm i Defoe ques ific. oravit 
«Dawid, .crar Deus vivens, Deus, quis pi po : Deùs ] promittity: Jer. 
24- 7. Indamillis Cor ad cognofcendum me; (© ad ‘me revertentir toto corde fuò. Ex 
(32-39y40. Zindam illis Corsu. Gp viari unam; ut ye revereantir: omnibus diebus : pa 
dimorem. mei indam animo ipfaruatt, med me mon vecedane. EvEzck. rr. 19.36. 26. Dabo 
vobis cor novum, © fpiritum novum "toy ri nd veftri; & adimens-cor scor 
Parent SIE Lion elia gt: Zi legem means menti corum, &y cordi corn 
infcribam cam. Et.Deut.30» 6. Gircumeidet Fehova Deus tuus Cor tuum, &y cor feminis tui, 
ad diligendumJebovam Deum suum, ex toto cordestuo, &y exstota anima. tua; ut Vivas. 
pi Dese chic stifonro ginde di sotto ie , 
cams. Tdemque Creator, & Redemptor.» » Jas 
Jam vero,. Demaici Giardina Re $ & Deus Sentifcdsor:i une ui aigaodi 
cuntur DeusPater,, Deus Zilms, & Deus Spiritas Samus.Sic utique fe; exponit' Zeclke/ix 
moftrayin Cateci fuo. Quippe, cum Queritur, Quid précipue ic e exhis Articalis Fide? 
(Nempe, ex Symbolo A, tum recitato ; ) Reipondetur, Primo difco,Gredere in Dem 
Poncho, qui Fecit me, “ago Secundo, eran qui Redemit me, 
Deum Penta Deum Filitim, | sem Spirito n effé Dem ; ” 
tur, Deum Creatorem, Deum Redemptorena, & Deum ce 
. bg cm, pront ad.Nos Relavionem habent, vocantur, i Deus Redempror, 
Deus 'ficatori. Sed; protditerta iper di Grtomcnnia Unus-vocatur Parcty: ut qui Ge- 
ce gui Alter vocatur Pei ut Qi suc n vi rg — 
inter 
din sd os o Mione deri de o SI e 
Pi n , Tenporina fai di que por ci stat 


Lau sx rg mt; pescata — 


è ua di Mer si ‘Olebbio. Quarta. “ ruba Li 









cus Spiritus 
f res Per) ; Se] ‘res Dei, 
Tres pregi 3-Sic 





Ù, c À: rjon L ; E putuatil dI 
18 -uidénb Circumlocatione faa, diceremus Han a and Woman ; neque hoc totam 
Specie includere. Quippe non Zirum © Femninam dicimus, ufque dum ad aetatem ali- 


“ 103 quarenus 


\ « 


de De 
DesSatra:Tribitate) Coco Secundi. 






1° "PRI 
L eSar epiutit fed antea:Prieros dicitmasdut Puellas ; ‘ut, fi -totam fpeci 
2 ele cat ia cl, Meno 00 i 
quidem, uiquand IOC gONUS uo amplietur 
Fica aa hoc non ufirpatut ni fa dilita Gre, Colelie lupo; non: de 
1 


finguks Fominibus, n fon enim dicitur,, Unum vel duo. &Mantinds 
( humana genera, ) ut dici Homines. DA » itkE ju 

Gogimur.itaque pro. defettu vocis Anglice, Perfonams dicege ( fenfu mutuatitio ) pro 
Hi 3a st a Ta ri ste anat 3 , 

At vero Pafres: Antigui, qui prumi Pei fon vocem Sacre Trimitati adhibuerint ; non 
Anglico Sermone ufi funt. Adeoque non poffumus, ex prafenti ufu vocis Perfone. apud 
nos, fatis concludere, quo fenfu hanc. vocem ipfì ufurpaveririt, cum cam attribuerint Perfo- 
nisi6agre Trinitatis. . i : ; Brio fo, i 

3. Scholaftici ( qui dicuntur ) aliumadhuefenfum voci Perfone attribueruni, fibi pe- 
culiarem. Eamtum. Angelis tom Ziominibus accommodantes. (Pro defeftu vocis que fit 
Hominibus & Angelis communis. ) Utidem fignificet, apud cos, ac Suppofitum Rationale, 
feu ( ut nosloquimur ) Razionalis Creatara. (ili hos imitantes, pariter. loquuntur. ) 
Sed hic eft Novas fenfus, Anzigue Vocis, polt corum Pafxum tempora qui primi vocem 
hanc Sacre Trinitati attribuerunt.  ( Neque ipfi Scholaftici, abfque Mea ora, Sacra Tri- 
nitati vocem hanc adaptant. ) Non igitur hinc fatis conftat, quo fenfu Patres.illi; fic de 
Pertonis illis locuti funt. Certe Pazrem @ Filiwm, in Divinis, non eodein - prorfus fenfu 
intelle&tos vellent, quo de Hominibus ufurpantur : nectalem eflè Aternam Filii Gewera- 
Zionem, qualis eftea que apud Homines. ; ar, ref 

4 Utigitur genuinum fenfum hujufce vocis Perfone, prout ea Sacre Trinitàti accom- 
modatur, Tette intelligamus: non tam confiderandum eft, quo fenfa vox hzc apud Anghs 
nunc ufurpetur ; fed neque quo fenfu Scho/affici ( poft Patrum tempora ) ufi fint, ( qui 
non omnes codem plane fenfu funt locuti : ) Sed, quis fuerit vocis Perfone fignificatus, 
ante ca ra, apud probatos Latine Lingux Scriptores, Qui plane alius eft, quam quo 
nosaliquando utimur. e sn 

Quod nos sui nonnunquam dicimus 7res Perforas ( indiferiminatim hoc dicentes de 
Viris, Foeminis, ini 034) Latini non dicerent 7 res Perfonas, fed Tres Flomines. Quam- 
= fi Tres illi confiderentur inter fe Relazi ; ut Pater, Mater, & Filius; fic quidem 

ici -poflent Tres Perfone. eat, 3 

Negue etiam fcio, quod, apud probatos Latina lingua Scriptores, ufurpetur vox Per/o- - 
xa, quofentù locuti funt Scholaftici ; ut vel Angels, veletiam Genzis, aut Diis Etbmicis, 
( abfolute vige TE P i hi Spifca, 

si Sed.ita folet occurrere vox Perfona apud Scriptores Latinos, ut figni Statura, 
Qualitatem, aut Conditionem cujufpiam, prout ad alios Relationem fuftinet. ( Arque fic vox 
Perfona, 10 Dilfronartis noltris, Sagl reddi folet.) Puta, ut Rex, Subditus, Pater, Fi- 
lius, Vicinus, Perfona Publica aut Privata, Honorabilis Perfona ; & fimilia. Arque fic, 


ale 9a 


© prout Conditio variatur, variatur Perfona, quamvis idem Adro maneat. Sic, cum pledeias 


homo, ad ordinem Zzueffrem promovetur, aut Afagnaribus accenfetur ; Perfona, Statufg 
mutatur, fed elt idem //oms0 qui ante fuit. Quique hoc anno Prazor elt aut Con/i/, Psa 
gii futurus eft tantum Civis. 
inc Latina Phrafes qua palfim occurrunt, Perfonanz imponere, cum quis ad Munus - 
aut.Dignitatem promovetur; Per/orara induere, cam Munus illud fufcipit ; Sw/fimere Per- 
* fonam,:cum Magiftratum gerit; Deponere Perfonam, cum exuit fe Munere vel Magiftratu; 
fic Perfonam, qui Mimice imitatur; Aliaque fimilia. 146 
7° dose nil Abfurdi, aut Zncongrui, nihil Contradi&Forium aut Znconfiftens, ut 
idem Zfomo fuftineat plures Perfonas, (five fimul, five fuccefive; ) vel ut Pleres Per 
fine; da codem Flomine conveniant; fecundum Genuinam Propriamque Perfone fignitica- 
Pea Poteftutique idem Zoo, tum Regis, tum Pazris Perfonam, una fubire; Regia 
fimul.& Parerna Authoritate fretus; (ipfiegue Authoritates, altera alteri fubordinari; } 
ue muncut Rex, nunc ut Parer. Ipfeque Cicero ( qui probe novit Latini Sermonis 
ufum. neo (inquit ) Ures, Tres Perfonas ; Mea, rfarii, Fudicis.  Pariterque 
id, firul & femel erat Films Jeff, Pater Solomonis, & Rex Ifrackis. Vir cosi ca 
ique hot penitus tollit Fundamentum hujus Objeftionis ; qua hoc nitatur errore, quafi 
Tres erforse (fenfu proprio ) neceflario innuat 7fes Homines. sip lo 
6. Com*itague 7res Perfone (fecundum proprium Perfone fignificatum ) poffunt elle 
idem Form. Quid'impedit, quin Divine Tres Perfona ( fenfa Metaphorico fi Tranfla- 
titio ) finvi/zen Deus? Quid impedit, quin Deus, ut Aluwdi Conditor & Gubernator, fit 
Deus Creazor, fev Deus Pater ; idemque Deus, proùt peculiarem habet Generis Humaniî 
curam, eftque ago vino noftre Author, fit Deus Redemptor, feu Deits Fils ; idemque 
Deus, Leona Elettorum Cordibus efficaciter Operatur, tit Deus Sar@ificans, feu Sprri- 
rus Santas 
Imo, quid impedit, quin Deus ut Prism Zus, omnifque £/&ndi fcu Eriffendìi prio- 


Cipium, 


t 


De Sacra Trinitatez:Concio Secunda. 317 
cipium, fic Deus Pazer ; idemque ut Prisium Sciens, omnifque Cognitionis feu fendi 
principium, fit è x6,@w ( fermo, ratio, fapientia ) feu Deus Filus,( nam aliud eft £/%; aliud 
Scire ; multa Str, que non-Sciznt ; & Coguofcere, fupponit Z//e ; ) idemque ut Prism 
deens, principiumque Aerdi feu Operandi, fit Sprritis Santtus, (few Siraus itisu, Poteftas 
Atifimu,) ab utrogue Procedens ; (nam altud eft Scie, aliud Agere; multa Scimas, que 
non Agimus; ipfumque Operari, tupponit tum £/è tam lei. È 

Non quod Ego audaélter dixerim, has elle Trium Perfonarum i inter fe Diffe- 
. rentias; (neque enim id di&u opus efè: ) Sed, quod mihil im uin Unus idemque 

Deus, aliter aque aliter confideratus, efle dicatur, aut fuftinere, Trés Perfonas ; aut, Tres 
' Perfonas, pro varia inter fe Oeconomia ( utut nobis non perfeéte cognisa ) diftinétas, uni: 

cum cundemque Deum elle. Vel ( fi difplicet vox Perfona ) faltem, quod Z#i Tres ; Pater, 

Filius & Spiritus San&us, ( quacunque compellatione fint vocandi, ) /unz ita inter fe di- 
ftinéfi, ut tamen fint Unas Deus. 4 ped È 

Dicat forte quifpiam ; Inter tres hafce Perfonas, plus eflè pofle Diverfitatis eu Differen- 
tie, quam hujufmodi Redazionum quafi Pohticarum. Nec tres Perfonas, elle, trés tantum 
Modos, feu Relaziones. 

Et redte quidem ; a Tres Perfone, non funt tres Relaziones, fed Tria Relata. Six 
cut, apud nos, Pater aut Zi4s, non funt Re/etiones, fed Relata. ( Quippe Relaswn, in 
Concreto, connotat, Subje?um una cum Relazione : Quod norunt vel Tirones in ica. 
Et plane Capuofum eft hec non diftinguere. ) Sed Parermitas & Filiatio, (in Abftraéto,) | 
funt Modi feu Re/aziones, qubee inter fe differant Re/ata, Pater& Filius. Sic, in Divi- 
niîs, Perfonarun: queque, elt ipfe Deus, fic Relatus; fed Perfortalitates, funt (ut locuti 
funt Patres ) resru imagfior, Relariones quedam, feu «Modi Exiffendi, quibus differunt ha 
Perfona. : 

Sed & ha Relaziones, non funt mera Nomzina, feu Phantafie noffre Figmenta; fed que 
habent ( ut loquuntur ) Ziodamenturz in Re ; Nempe, Aternam cam Gemerationem (quic- 
quid fitquod ca vox fignificet) qua ZiZus generatur abeo Parre ; & Proce/frohem illam ; 
qua Sprrutus SanBus, ab utroque Aistitur feu Pracedit. Sed quid fit ZEternum illud, quod 
Genevationis, & Proceffionis, vocibus( quibus utitor.Scriptura Sacra) fignificarur ; nos non 

erfette aflequirfur aut comprehendimus ; ut neque perfefte comprehendimus ipfiità 4/76 


i j 
Quodque Plus effe poffit ( hoc Fundamentum ) quam Page elt Fundamentum Re/azionis 
Politica ; Ego non inficias co. Plus eflè poteft, forte & Ett, ( cum fit potius Relazionis > 
Pbyfice fandamentum; fed Quid illud Ps fit, nos nefcimus, ( faltem Ego nefcio. ) . 
‘ "Mihi faltem di&u fufficit ; ia Unus idemque Deus, in tres (quas dicimus ) Perfonas 
diftin&us; quatenus Gewerare dicendus eft, elt Deus Parer ; Quatenus Gener®i, feu Geni 
zum effe, cS Deus Filins; Quatenus ab utroque Procedere dicitur fen A/1/fum effe, lt Spiritus 
San&us. Cavera poflimus Modefte Zgnorare. Sed hac fufficiunt,ut 7res fint Perfone, fed Deus 
Unicus. . . 

Atque hxc quidem ( prout mihi faltem videtur ) eft Plena Perfpicuaquè Solutio iftius Ob- 
je&tionis, in voce Perfone ( perperam intelleéta ) male fundata. 


Objeio Quinta. 


Objicietur forte porro ; Quid opus eft ut de voce Perfima contendamus, (ut appellen- | 
tur 7res Perfone ;) fi faltem Tres guidam (innominati ) aut Zria guedam fit diétu fuf. 
ficiens ? 

Refpondeo 1. Nobis non eflè plane neceffariam'Perfone vocem; quinea carere poffimus. * 
Sufficeret nobis Vox Z#ypoffafis. Et quidem fi putent Gracorum Hrpofiafin, non bene 
reddi per Latimorum Per/oramz; utantur per me licet Graca voce Hypottafi. ( Nos utrovis 
vocabulo idem intendimus.)  Atque tum forte fe privatos fentient ea Cavillationis anfa, 
quam captant, è communi apud nos ufù, quo 7res Perfone nonnunquam dicantur pro 7ri- 
bus Hominibas. A 

Verum ‘2°. fi catenus confenfum fit, ut 7resguidar, ( feu Tria guedam, fic confide- 
rata ) poffint elle Unus Deas; non video cur de Nomine Perfone debeant contendere. 
Quippe heceft anyquagia mera, de Momine contendere, fide Re feu Nozione confenfum fit; 
Quod £ i Tres, inter de diftintti, fint Unus Deus. & 

. Si admiflum foret ( quod, cur fit, non video, -) quod vox Perfoma, aut non Perfeéte, 
aut minus Apte, /ozionem: illam exprimat quam fntclleetam volumus; nom gravius quid 
hinc inferri potter, quam, Quod Nomenc/aturam haud fatis Commodam afliguavimus ; non, 
«quod ea Nitto non fit Vera. Quo nomine fi cui Cavillari libet, perinde ett ac fi quis con- 
tenderet, nunquam exutiffe Virum illum qui dicebamr Pigs Quintes ; co quod, qui. fic di- 
cebatur, non fuerit vere Pizs. ( Sutticit, fi co nomine fatis intelligator, Quem Virum, vo- 
lumus. ) Per Zres Perforas in Divinis ) nos intelligimus 7705 Tres; Patrem, Filium, & 
Spiritum Sanffum: Quos dicimus, ita inter fe diftinétoseffe, ui tamen fint Vnns Deus. 

4 At 


De Sira Tini, Cio Sonde 
Avvinterimi; a Cn fit agrre 4 n qued fciam, 
da nba Scapa pae a seta &# i quidem Fi- 


uit Sacra; ) CONE SERE LE gn 


rativ pri ‘elle fatis con- 
ta pica enim pistoni *hùne fe (em Sa n, UE a ille ( prima 


"Pai E Fio proprio ae fine quae ine ( fenfù pro- 
pù Vox 7 os) Futa * È Pe, 
n ( Anaogiam “Pater & Filius, NE, Figonivo; 
, ‘eode igufativo. Et quo fen dicuntur'Pater & Filtus, co- 


apr di ‘unt Perfone:; fecundum veram propriamque Latina vocis Perfone fignifica- 





sons Nam, Perfonas. Effe Patrem& Effe i, cit £/fe 
(Am + È 0 (ae lt Fr aa —® 

fi Pater & ce fic dici poflit 

us Sanus, ab ipfis Deceiai ( Pica, Lo tai dei 26. ille, qui eft 
ivitus SanéFus, quem nuttit Paserin n i Joh 15.20. 
autem ventèrit Paracletus ille, quem pe da Can ile veritatis 

è Patre emanat, ille teffabitor de Me. Unde manifeltum ’ater & Filius 


Vo, funt Perfond ; codem & Pardoletas ille, fen Sira ton, o reputandus 


d di fallo alla Natisncni od Hi Tr 
a Adone if nr) ite Di * Deus pur a da Pare 


fona.. 
Objettio Sexta. 


Unam altre Objeflionem nunc memòrabo, cui cum  fatisfecero; defiftam; cetera, Yue 
Sie Se pr "ell; qua ii Ti (url hi Objetto- 
lo Sexta ( caque debi qu rimitarii ( atloquuntur hi 
res) non cases inte confentiunt, fed i inter fe prat aliter atque lit fe expedientes, 

© hanc de 7rinitate Notionem explicando. 

Efto hoc. Annon autem & Anti #rinifarii, etiam magis adhuc inter.fe. differunt, dum 
hanc oppugnant? Annon Ariani & Socmmiani, tantundem inter fe differunt quantum è no- 
bis Utrivis? Si ipfum profitentur ipfi ? Annon item & dani inter fe,& inter fe 
Sociniani,. t, quaminter fe 7rizizarii ? Omnino. 

“Non qu quin alii atque alii Viri, aliisatque aliis tem) bps) ‘aliter atque 
ara hanc ipfam Notionem, de Perfonarumanter fe difterentiis, explicando, 

Sed id ipfum obvenire folet, in explicandis rebus in Mundo verfatillimis. . Puta, Terz- 

2) on Spatio, Motu, &fimilibus. Nemo eltqui fe “pi peri fatis intelligere, quid 

ifce Vocibus fignificetur, dum id nondum fit interrogatus.+ Sin de horum aliquo, interro- 
getur, Num A/guid fit aut Nibil, num Res, aut Non-Res, aut Aliquid Rei, & Quid fit hoc 
Aliquid? Omnino non {perandum efl, aut exfpetandum, ut fe expediant omnes, codem 
plane modo rem ipfam explicando. Et “quidem, tam clare perfpicsegne, n i velit ( quod 
aiunt) nodum in by diga non poflit anfam captare cavillandi. Idem dixerim de 
Pe e) Frigwe; de Fifa, & Cole ibus 3 de ci & Saper, Mapei) variis 


Nunquamne de hoc confenfum iri dicemus, Quad pa of; «irog È Cos farmii me; 
* nifi prius intelligamus Qua figura fine Igrica particalee, (quis carum 4otus & guo se {rpul) 
que fubeunt Ligni Poros, €; SE N dirimunt : has in Fumum, illas in F 
stafque in Cineres converte in horum fingula; &, guomodo id Dato 

Quante igitur erit dementi, Hasta i rebus id exigere, ( utomnes codem plane 
modo savagi do fuos explicent; ) cum id non exfpeîtandum fit in rebus Ma, que pallim 
occurrunt, funtque omnibus, femper & ubique, obvia ! 

Et quidem; quo cafuy pro explicandis conceptibus noltris non alia fappetute ‘vocabula 
quam Figura; non mirum ct, fi alii aliis utantur Mesaphorzs, pro pini, oi DE que 


* Verum ha&enus, credo, inter Orthodoxos confenfum elle omnes: Quel inber 2 È 
ls, qui in Sacris Literis vocantur, Pater, Fiius, & Spiritus Santfus ; Îeu Pater, 4 
@ Spivitus ; fit quadam Diverfitas feu DiftimPio,qua Tres fint; ( & quidem Major 
que eft inter ea qua dici folent Divina Aftribata ; ) non vero talis qua finte 7res 
pi fint Deus Unus. Atque hanc Diverfitatem feu DiftinEionem, vifum elt his vi 
feos & Perfone denotare. : 
nfenfum item eft, quod harum Perfonarwm una, ( qua Filius, & i ay@r feu Sermo, di- 
citur, ) eft Caro fatta cu Zucarnata; allumpra in fe Z/umzana Natura, 
Sed, de Modo quo, vel ha Nature due ( sir fellicer & ZZumana, ) inter fe Guess 








De Sacra Trinitate, Concio Tertia. 


319 


vel res ille Perfone inter fe Diffinguanturi, contenti fumus wsodefie nefcire ; non perfette 


& adequate comprebendere, fed eatenus faltem quatenus Deo vifum id nobis Revelure, feu 
Patefacere. 

Scimus quidem nos, Amina Zmmortalem, Flumano Corpori conjun&tam effe, ut fiat 
Unus Flomo ; ( ita tamen ut nec illa definat efle Spiritus; neque hoc, Corpus cite i) fed 
. difticile diétu elt, Quomodo fiat. 

Pariter dicimus, quod ZZorso 7e/&s ( ita ut maneat Zeno, ) & Deus în Carne Patefaltas 


( ita ut non definateftè Deus, ) funtUnas Chriflus : Sed qualis ft hac Uno, quam som . 


pine dicimus, nos non perfette intelligimus, nec profitemur nos adeguate compre 
ere. 

Scimus quidem quod Pater dicitur Generare; & Filius, eflè Genitus ; & Spiritus SanB'us, 
Procedere : fed, que fithorum verborum (in Divinis) plemaria /iguificatio, nos non per- 


SetFe Intelligimus, ( nec necelfàriumeft ut perfedte intelligamus; cum neque perfe@te in- . * 


telligimus ipfum £X& Dei, nedum ipfius Gigmere. ) 
Sed, prout jam pb diétum eft, inter Orthodoxos convenit. 


Ipfique Deo Patri, Dèo Filio, Deoque Spiritui Sanéto; ‘Tribus Perfonis, fed Uni Deo ; fit 
Laus, Honor, & Gloria; & nunc & in fecula feculorum. Amen. 





DE SACRA TRINITATE, 
CONCIO TERTIA; 
Cum duabus precedentibus Anglice edita ; Anno 1691. 





Joh. 17. 3. 
Aim di is di ajii® Cesis na parcioncoi ce, riv pubvor dAndirèv Otùr, È è dmredas, Inci 

Xessin 
Hiec eft autem LEeterna Vitayat Te cognofcant, slum folum verum Deum, &, quem mififti, 

Fefsm,Chriftumi. - 

w 
"ID X hoe Verficulo, de Sacra Trinitate, jam ante verba fecimus. Non, quod ea hic tra- 
datur; fed, occafione hinc defumprà. 

Oftendi, Vocem .So/4, non peter to eflè Subjefti Ze, fed Pradicati Zerum Deum. 
Aflirmando, Patrem elle Unicum verum Detn ; non autem Solum Patrem. Non excludendo 
Filium, qui & ipfe eil Z'erus Deus ; atque fic, ab codem Scriptore, diferte dicitur, 1 Joh. 
5. 20. ubi ( de Fefa Chriffo verba faciens, ) ic, inquit, ef? ipfe Verus Deus, fo Aterna 
Fita: quali cum refpettu habitoad hac ipfa verba ( qua jam traétamus ) 1d diceretur. 

Et quidem, quod Chriffs fepe vocetur Deus, nec negant Ariani nec Sociniani. Quod 
toties fi, & tam manifelte, ut id negari non polfit, aut diffimulari.  Neque id folum fit in 
Textu proxime citato ; fed & alibi pgfiim. A4 Filium, dicitur, Thromus tuus, è Deus, eft 
în pren feculi, Heb. 1.8. Sermo (0x9) erat apud Deum ; eratque Sermo ille Dens, 
Joh, 1. 1. 7domas dixit ei, Domine mi, & Deus mi, Joh. 20..28. Chriftas, gui eft fupra 
omnes Deus, laudandus in fecula, Amen. (Vel, Ens fupremum, Deus in aternum Bene- 


dill'us,) ixesir, Gav Gi mdrrur, Orùs days cis rs aibras, Au. Rom. 9. s. Et fimiliter alibi. 


ObjeGio Septima. 


Sed objicitur : Quamvis aliquando vocetur Des, non tamen per Dear intelloStum volunt 
Supremun illum Deum ; Sed vel Deum mere Zisulo senus, quod volunt Sociziani, ( quali 
fit ex illis, qui perhibentur amsuwo Os, 1 Cor. 8. s. qui deus dicerezur, non /it; fed me- 
rus Zoo, utcunque Dei ‘titulo decoratus : ) Vel, ( ut volunt: Arzar ) Deus quidem, at non 
Summaus Deus, non idem cum Patre Deus, fed inferioris ordinis Deus ; Dews fall4s, Deus 
Creatus ; qui quidem fuit ante maendum conditum, fed non ab eterno. îverrini Fuille vo- 
lunt, Tempus, Momentum, aus Quando aliquod, cum non fuerit ; cum nondum ZExtiterit. 

Quibus ut femel fintulque Refpongeam utrifque ( Socinianis, inguam, & Arianis; ) Often- 
furus fum ( ex CharaPeribas maxime Infignibus, quibus in Sacris Literis defignatur Sure 
mus Deus, Unicus ille Verus Deus; aliifque omnibus contra-diftinguitur Dirs faffsyaut pra 

*Uu senfis 


320 


De Sacra Trimtate, Concio Tertia. 
senfis Diîs i) Quei Chrifius ipfe fit Deus Zerus, Deus Suprems, idetm cum Patre Deus ; 
non ab co Deas Altas. 


Charalfer Primus. 


Primum de Zero Deo charaSterem habemus. Gen. 1. 1. Zn Principio Creavit Deas Coeli 
Terram. Quod de Deo Vero, Deo Summo, diétum-effè, neminem credo negaturum. > 
Atque hoc Titulo, Mundi Domininm & Stprematumfibi vindicat. Febove, eft. Terra 
éjufgne Plenitudo, Pial. 24.1. Feheva, Dominus totius Tare, Joh. 3. 11,13. Febova, Deus 
Cali, Deufque Terre, Gen. 24. 8. Sic aît Febeva, Celum ipfiem, Solium meum ef, & Terra 
Scabellum pedum meorum, Ias. 66. 1. En Fee, Dei mi, funt Celi, o Cali Calrum, 
Tervaque, &y quicquideft m ca, Deut. 10. 14: 2 ci 
Idemque Charatter, Deo multoties attribuitur; Ut Ifai. 42. 5, 8. Stc ail ipfe Deus Fe 
dova, Creator Celarum, & qui extendit eos ; qui expandit Terram & ves ex ca prognatasz 
qui indit amara populo Fas ft in ca, & Sprritum ambulantibus in ea; Ego fum Jebova, 
illud mibi nomen eft, gloriamque meam alteri mon dabo. Ex Mai. 48. 13. Manus mea Fine 
davit Terram, dextregue me palmus expandit Celum. Sic Piàl. 8. 3. Cum afpicio 'Caios, 
opera Digitorum tuorum, Lunamgne & Stellas qrias flatniSti. ExPlal 146.6. Qui fecit 
Calos & Terram, Mare, © quicquid in eis eff. Multifque aliis in locis ; nec Veteris tantum 
Teftamenti, fed &Novi. UtAét 14.15. Ut à vanis bifce rebus convertatis vos, ad Deum 
illum Vivum, qui fecit Celum, & Terram, & Mare, & omnia que in eis fune. Et Att. 
1). 20. Deus ile, qui fecit Mundum & omnia que in co funt; qui eft Cali & Tera Do- 
minus. Sic Apoc. 4. 11. Zu creafli omnia, & per voluntatem tuam funt, © creata fune. 
Et Cap. 19.7. dorate cum gui fecit Calum, & Terram, & Mare, © Fontes azuarum. 
Eftque hic Chara@terifmus ipfe quo feipfum diftinguit ab aliis omnibus pratenfis Deis. * 
Jer. ro. Quippe cum diftam fit ver. 10. Fa Deus Verusy Deus Vivens, Rex fempi- 
ternus, à cujus fervore fubmovetur Terra, negue sine polfunt Gentes indiznationem ejus : 
Subjungitur verfu 11. ( quafi in contemptum aliorum pro Diis perperam habitorum ) Di- 
citote ilks ; Dit ifti qui Colum & Terram non fecerunt, periturt funt ipfi è Terra, È fub 
Calo ipfo. $ tai 
ria hic ipfe Charaterifmus Veri Dei ; etiam Chrifto attribuitur. Non folummodò 
mn locis illis ubi de Deo indefinite dicitur; fed de Chrifto intelligendis ( quales funt loco» 
rum horum aliqui:) fed ubi fpeciatim attribuitur Chriffo. tp 5 ie 
Incipiam ab illo celebri loco, in Principio Evangelii fecundum S. Fobamzers; ubi hae 
de re fufivs difleritur.  Dicitur Joh. 1.1, 2. Zw principio erat è My@r, ( Verbum few Sermo, ) 
& Sermo ille erat dpud Deum, eratque ille Sermo Deus. Ubi, quod è a5)@, ( Sermo ) fit 
de Chrifto intelligendus; liquido patet è Verfibus infequenubus, ubi fulius deferibitur; 
Nempe ille, de quo seSicaturas venit Fobannes Baptifta;:dixitque fe non efie Lucem il 
lam, fed de Luceteftificaturum, ut omnes per cum crederentiveri7, 8. Qui in mundo fuit, 
fed mundas ipfum non novit, ver. 10. Quiad fia venit; fed'fui nin ipfum exceperunt; quot 
quot auiera cum CxCEperunt, dedit eis boc jus, vit Fili Dei el sempe cis qui credunt 
in nomen ejus, ver. 11,12. Qui falfus eft caro, È tormmoratas eft'inter nos: fpeftavinilif: 
que glorians ejus, gloriam ut Unigeriiti è Patre, ver: 14. "Alle de gno teftatus eS} anali 
Clamavit' dicens ; Lic eft de quo dicebam, Is qui pone me venti, eft mibi, gita 
Prior me erat, ver. 15. ( quodde ipfius AZumzana Natsanon'intelligendum erit ; fic enim 
Sla fuit ipfo Senior, fex mettfibas. Luc. 1.36.) Et cijus'plettitadine ( dicit Evangé. 
lifta ) accepimns gratiam pro gratia: Nom Lek pet Blofoi data éft, fed Gratia & Veritas 
per Fefiam Chriftum, ver. 15,16. Ut dubium non fi Corana ipfum elle, qui hic dicitur 
6 by Sermo. a ria, ts i I 
Jam vero, de hoc Serzzone feui Zerbo dicitur,quod'Zffefuerit im Privicibio ; quod 
hunc omitia fatta funt ; ©abfque eo faftum cft nibil'quod $ éft, ver. 2, 3. quod Zpfe 
erat in Mando, & Mundus per eum fafus eft, ver. to. Cui confonar ilud, Hebr: rx. 3: 
ConftruZum fuife Maundum Verbo Dei. Et 2 Pet. 3. s. Ceelos jam olim extitifte per ‘Dei 
Sermonera, & Terram ex agua & in aqua confiftehtem; Et, eodem Sermone, Celos & Ter- 
ram que nunc funt, confervari, ver. 7. * nia 


Eodem fpettat quodihiabetuit Colt: 16,T9. Par cam (Dei Filiom ) condita fiaoit* vremita 
i; Tera: Pifsolié 


qua im'Calis fiint & m Terra: Vi & Invifibilia ; effgue ipfè ante omnia, & 
omnia ca con/inisar. Be'Blebr: 1.27 Po quem ètiam prata Indi: "a 
In Pfalmo 102. Sonffti* Habetnis «Oragionena ( Summo Deo proculdubio, faQatt}* 

Titulus, Orazio pro panpere cum obruitur, @ffituditgue coram Febova planum fuum. Qua 
fic inchoatur, dedeleve orationem meant, & vociferatio mea ad Te perveniat ; & pari 
tenore procedit, ad eundem Deum direfta : Et ver. 24,25, 26,27. O Deus mi, per genes 
rationem aternam funt ams tui; Tu olim fundafti Terram, Celigne funt opus manuure tua- 
ram; (Qui itaque ide» Deus elt de quo dixerat Mofes, Gen. 1. 1. Zi <pripigipio inve zie 
Deus Colum & Terram;) TRaperitura fant ( procedit Pfalmifta) Tx 

Ifla 





CRE oca; aly 
Ù ammo Ded Aè loco 13 729316, 39 ic; Ds0' re 
ra » barile A go a à 
Seri A gior 
a 
'. % 
.% 





3 Apoe 8 Ubi Chrifto attribuitur non modo Ti- 
Uu a 


tulus 


y Google 


RR bos FIVERSO 


[21 





FINAL 42.10, Las .26- bi 
RI dg 9, lay 
"Boa nola.) Gui 
d uributus “€ &@ 
culi ip Mg eg 
RN lai adatte: 
cele cala (nel 


ting. 


tm 


non ellè rei i 


fed aa N 
: fed minusfrequenterquam Nomen 
Febovab 





tu 


12.40. dicitàr Z7fios 7ffa 
retro compurandos ab eo tem 
pote rioù fuerint Zili Z/raelis, 














De Geraint Concin Tertig. 
fa , ro 
Pop an ig pl 
Pade drrto der Lone Lo quod nine Jhon 
mett celebre Zeri Dei; Dngiaroli n stu fuerit no- 






ChriSto Serv hoe 
hane< se ia culia 
vocatir Fehovab' Tfidkens, fmi e des 





excitabo Davidi age uftum > qui ri 
cieco «ar © juftittam in Ditasilizo di Pdab, | 
partner Gillian de dié L VE paveni:) Atque. hoc nio 


du Hi do “vovabitur, Pe Jchova “Tier 
fenfum Jer:33 #15, 16. 
del Pialmo, rente pre ao ( cea sro ei red 


incipit; 

Prin Acli n Alle autcnad. quem hac orati 
dr (lr si dra sce paco. ra dh, 
Tu antem fa md fo net Tor Cl pi ac velut ai 7 gd nerd 
cos © mutabunitur 3 T1 iialore 797 dr : omnia! € Ora- 


Sorta 

Galante n ct slm argo pa ge 
dii ilud “pr 

Reset Tino: tr nre fc Fio 









beretur Gutcis or ga tque ob. cam 

caufam (1 din MOI arteria. Pure "saio. non habeatut ì Jocentrit in de Te- 

{tamento ( ri fr ql mos ne To iù Verfone & inca Laterpre- 

tum s a «non ib 

pu rrit nomi Ù ; i 
amet quibus habetetur 1 nomen 

(quod pro Febova pat sana cose igunsa Loterprexes, tum Novi 


res, ) tam frequenter attritunsi erd in'Novo Teltamento, ct quali perpetns pl i 
LLLE 


ig Mea n ero re POST LE e 
pr papa e i È pa pa agi 
pira ‘pe bi tali n pl an 


ente $ dn giokctne af 


 siatigne fe ; Act se fenfom primer gt, 
ì 2:23; :24; 25. Afelio vata zar: pic ten Fefus. non credebat 


Di eis 





© Renes, fi 

Detts Ifraelis ; quielt Zns fun 
ans *folus Princeps, R { 

t Immortalitatem ; cui Hona © in eterni 
omnia competunt Magna ; c« i 
ef#:) non Deus fas, Dew: 
fint Zeri Dei Charadl 

Scio quidem. 


qa 


coatta; uti, 





3 hi t 

Ultima quam jam memorabo Objettio, heceft. Quod hac de Sacra Trinitate Dottrina, 
ignota fuerit veteri Ecclefia Judaice, Patribufque qui ante Chriftum vixerunt. 

Refpondeo 1°. Si hoc non fuerit ipfis Revelatum; non erat id ipfis cognitu neceffarivim, 
Quippe qua funt pure Revelationis negotia, non,funt ante cognitu necelfaria quam Reve- 
lentur, ( fed, neque ultra quam Revelantur. ) At nobis, poftquam jam fuerint Revelata, 

‘ poffunt effè cognitu necelfaria. . 

Torta illa, de Redemptione per Chriftum, Dottrina; fuit, certo certius, Adamo nondum 
lapfo incognita: Ecquidem, fi non lapfus aliquando tuiliet ; non foret ipfi culpabile, Ne; 
falle. roi cet ate pa 

Et quidem ( poftquam fuerit lapfus ) quam primum innotuerit, in illa. primaria Promif 
fione, (de Semune Mulieris contrituro Caput Serpentis, Gen. 3.15. ) tamerat adhuc obfcu- 
rum promiffum illud; ut omnino parum fit, eorum ong innotefcunt, quod potuerit 
ille diftinéte & particulatim cognofcere. Sed prout Deus. parsiculazima ( rausòs ) variis 
temporibus variifgue modis; id gradatim expofuerit, Abrabamo, Davidi, & Prophetis ; ita de- 
buerunt illi plus continue & icire & credere hac dere. Cumque ille tandem diebus poftre- 
mis, rem totam per Filium fuum patefecerit, Hebr. 1. 1, 2. Nobis jam incumbit multo pluè 
ra fcire & credere, que potuerint illi-tuto nefcire. Paritergue icendum eft de. 
Tvinitate, fi hac non fuerig ipfis patefada. . . Lu. dn e Si 
Sed 2°. Multa funt, qua quamvis non ita clare fuerint i, ut 
gerentur ; ita tamen erant ( utut «infinuata, ut nonnullisguadantenus innotueri 
qua & plenius intelligenda forent, cum Z elamen i/lud de facie Mofis demeretur, 2 


13, 153 16. ‘ PE gps 

Er fpeciatim, ipfa Mors & Referr oi, ne fis quidem Difcipo si 
donec ipfe fuerit è Mortuis Ref Non tamen dicendum eft,, hac non fuifle in Sa. 
cris Literis infinuata ( fed tee.s). Nam poftquam «persi fuerint carum intelleFus ut pe 
ligerent Scripturas, & quod fuerat Scripsumin Lege Mofis, & Prophetis, &' P/almis ; pere 


ceperuntilli quod 7/0 fuer? fcriprum; quodque oporzaerit Chriftum, tum Pati, tum dé- 


Mortuis Re, ‘e die tertio. Verum hoc omne tam teéte in Scripturis co) N 
videantur illud haud de eo plus intellexiffe, quam de Sura 7rinitate. Wa 
Et quidem S. Padus, in Epiftola ad Hebrxos, oftendit multa fuilfe fab Rifbas 
moniis Fudaicis tetta, qua plerifque Judrorum non erant intelleta ; fed eorum nonnullis 
quadantenus innotuerunt, poftea plenius clucidanda. vu F9AI 








De Sacra Trinitate, Concio Tertia. 


Idem dicendum foret de; RefurteSione. Martuaraia; que non nitrefte patelittasfuetat 
ufque dum Ziumorsalitas prodiétaveftin lacem per Bvangeliuin, Tim. 1-10, Nod tatelà 
dicendum eft, hoc Acck/se Fadaiee fuiflè) penstus dncogattatà;-(quippe non dabium et 
quin corum multi crediderint Refanee@2rs efle Mortuas: ) Nequesramen erat tam Aperte 
indicatum & univerfim recepuno, quin lacvderte-inter Phers/eos (& Suddacers ontroveri 
fumtucrit, Act. 23. 6,7, 8. Eftquestam, parumèhacsde..re aperte ttadisumin: Veteri Telta- 
mento, utii, quibus elet. contradicendi animusypowerint pretéttus non» minus fpeciolos 
communifci zen cavillandi, quam noftrivesre. adverfarii comminifeunitor@e Sacra_7 rinitate. 

3. Dico 3°. Ut funt, de Reftare@ione Hortuorum, Infinuavioneî Varie, que nie (in 
clariori luce ) melius intelligumiur, quanicunifucrine mrellediae.s Sio &ide Sacra Tiivurare. 
Quarum aliquot attingam. 

1. Quod fuerint, in Quitate Deitatis, Plovalitàs quortidami(quas mine Perforas dici- 
mus, ) infinuatum videtur 4n ipio Lara Elodiv: Gen. 1. 1. Zx principit Creavit Deus, ( fic 
nos reddimus ; ) ubi £/o4#2 ( Deus ) Nomimativus Pluralis, jungitur Verbo Sihgulari Bara. 
Quod, nuli quid lateret Myfterii, haud fatis congrue diétum videretur; quali dici videatur 
Lhi Creavit, vel ipfi Deus creavit. Neque hic tantum, fed & alibi patlim, dicitur Deus 
Elobim, 1n forma Plurativa; ( & quidem multo ficpius quam £/246 1n numero fingulari ; ) 
fcd cum Verbo Singulari conftruitur.  Quafi, quamvis Febova fit Vnicws, fint tamen plures 
Elobim. Non qu Tres Dii, fed Tres quidam qui fint Unns Deus. Quamvis enim 
Elobim fit in Numero Plurauvo, eft tamen bara in numero fingulari. Ita fune 7res, ut 
fint tamen Wuas. Sed neque dicitur Z/obajins ( in numero Duali,) ut de Bis; fed £/o- 
dim (in Plurali ) utde P/eidas quam Duobus, adeoque faltem 7izbus. 

Dici forte poteft, Hune eflc Crisici/mam; ( atque eft quidem. )  Nolnm tamen autumari, 


hoc mero Cafu evenifle, & non conlulto pofium. Sepe enim minuie quadam Cream. - 


Srantie, & Locutiones inobfervate ( prout prima fronte vidcantur ) pollunt ( Divma fic 
ordmante Providenva ) fic preme ut ret alicui faus notabili inferviant. Sic illud, 
Non os in illo confringatur, Ex0d. 12. 46. Num. 9. 12. Pial 34 20. Atque illud, foderunt 
MIANUS 10085 pedes  meos, Plal. 22. 16. Illudque , Rejprcient in me quem trans 
fixerunt, Zech. 10.12. Et illud, Parzianiur veflimenta mea inter So & pro indumento meo 
projiciunt forte, Pial. 22.18. Illudque demum, Dans pro alimento meo, fel; & in fiti mea 
bibendum dant acetum, Plal. 69. 21. Quorum pleraque videnur Pocuce piane cicta ; & 
quantum ad fenfum literalem, cafu potius quam confulto polita : fed ( Divina fic ordinante 
Providentia ) ad Literam poft complenda ; ut liquer Joh. 19. 23, 24, 28,29, 35,37. locif- 
que apud reliquos Evangeliltas parallelis. 

Potitm & plura notare, qua quamvis videantar Cafu prolata, fuerint è Divina Providen- 
tia prius ord:nata. Unum falcem addam; nempe illud S. Pal ( quod videri forte pole 
merus Criticifinus, non mnus quam quod ego modo memoravi ) Gal. 3 16. Abrabamo vero 
fata funt Promiffiones & Semuni fuso. Non dicit, Et feminibus, ut de multis; fed, ut de 
Uno, Et Jemini tuo, qui eSt Chriflus. Jam Promiffiones Abrabamno taste, quas refpicit Apo- 
ftolus, funi rile Gen. 22, 16, 17, 18. ( qui, credo, unicus locus eit, ubi, in promilionibus 
Abrahamo faétis, fit mentio Semunis fu. ) Per meipfum juro, dicit jebova, quandoguider 
Fecifti vem banc; & non fubtraxifti fim tuum, unicum tuum venedicendo benedicam tibi, 
di multiplicando multiplcabo Semen tuum, ut Junt Stella Cali, &p Arena que in hutore 
maris ; }3 polfidebit Semen tuun portam inimmicorum ejus; Lt in Serine tuo bcnediétionem 
“confequentur omnes în terra gentes ; eo quod aufcultafti voci mea. î 

Per Alvabami femen hic manifefto ‘intelliguntur 4deri ejas, quos sultiplicaturum fe 

© promittit Deus: Et plane perinde elle videatur, an dixenit Serzen suum, an diberos iu0s, 
aut filros tuos. Sed tam Criticus erat S. Paglus, ut hinc capict anfam, quod dixerit (in 
Singuiari ) Sezzen, non ( in Pluralt ) Semzzna vel /iberos; quo tignanier denotet ( ut pr 
cipuc intcnium, & eminenter, ) Unicum illud Serzen, nempe Chrsffura. Nec tamen Refi- 
qui de fuo femine funt prorfus excludendi, (ne quidem in poltrema illa claufuia ; & #2 Se- 
mine tuo benedilionem confequentur Paper e Gentes,) ut liquer A&. Li 2, oggi ie 
( Zjraclita ) eftis filti Propbetarum, ‘i pepigit Deus erga Patres noftros, dicens 
rn Etin 50 Pieno Jaiprse omnes familia terre. Uude pa 
set, quod Crizicifimi ( ut videantur ) vix obfervandi, fuum nonnunquam pondus habeane, 
fintque è Divina Providentia fic.ordinati. Atque talem hunc effe credo, de Bra Elobim. 
Quod è Scriptoribus tum Fudeis tum Chri/fianis notatum tuit. ; 

Hac item Pluralitas, in codem iterum Capite videtur dirette faus infinvari, Gen. 1. 26. 
Faciamus ( magna fch ) bomuinentin imagine Noftra, ( bedalmenu ) fecundum fimilituzinem 
Nofiram. Dum tamen hac Pleraletas nonalia fit, quam. que, alia contideratione, cum Ui- 
tate conliftet ; nam fic fequitur ver. 27. Ef-cresvit asiibiera ) deus bominem in imagine 
Sua ( bettalmo. ) Hi plures qui (74 3 : 

«Eltque puerile plane eftugium, fi dixerint, hoc Stilo Regio di&tum elle ; ut cum dicere fole- 
ai Nos, Noftrum; pro 4igo, Me, Meum.Quamvis enim nune fic dici folcat, ( & forte 
per aliquot retro fecula; ) fed non tic & ol. na indeà temporibus 4/5, nedum ab 

" x ipia 


327. 


328 


De Sùcra Trinitate; Cincio Tertia. 
ipfa Creatione. Reges Phiaraoh & «dicere: folebant ‘Me, 
foba Frsvtnsi Sic e ETNO, fuperbia te e 
30. Anno heceft noor magy edi adificavi, ut effet vnamentune sagra 
n Mea; Lang ee. lab hd ;, Pre cre Nos; Noftree. toga 
| ca tate; n uidem fi lociamus Nos in imagine 4, 
Melillo veline Faciaio Zge o gini euam ne fic fans ei Verba 


+ 


Zmperaziva carere folent prima perfona i; cum fion folta quifpiam Dying 
Videtur potius 1lludinfinnari, :quod fit qui ‘livalitas quotundam, qui fint Dews; 
non Pheralitas Deorsek: si Ma 


Sie:Gen:3,22, Zcce bio éuafit o ficut. Pas % Nobis. Nertu:fidciitem didivar volent Stilo 
Regio, pro, ficut Unus mei, few Unmas è me ? ; ; 


Item Gen. 1106, 7, Eodixit Febova=Verite, defcendamas: d& confini linguine 


2. Ut loca jamdiéta, Pheralifaterm innuunt : Nefcio annon & illud Gen. 18. intinat. Pie 
ralitatem hanc, elle Trimitatem. Quod ila 7rium Flominwn apparitio Abrabamo confpe- 
éta, fuerit Divina Apparitio ( quamvis id non ftatim notaverit Abrahamus ) fatis patet. Nam 
Mofes diferte dicit, ver. 1, 2. Apparnit.ei Febovab in Plano Barre ; d&y, cum fublatis oculis 
afpexit,Ecce ftabant Tres Viri ante eum. Haec igitur Apparitio Trium Yivorumerar irio 
Domini Febowe. Et quamvis Abrabamus in tota illa traftatiorie non utatur nomine ebet 
( fed femper Adonai; ) Mofes tamen ( dum in fua perfona loquitur ) ubique air 7e4ova, quanie 
vis( ubi Abrahami verba recita) habeatur Adonai. Sed Adonai eit vox Pluralis( ficut Z4- 
- ) hoc elit Domini Ii, cujus Singularis eft Adoni, Domine Mi; fed raro de Deo dicitur 

0NI. ; ii 
Sive igitur fuerit, quod Nomen edovab non fuerit 452540 notum, ( fecundum illud 
Exod. 6. 3. ) five, quod Abrabamws non ftarim animadverterit, primo afpetu, Deum elle 
quocum colloquebatur; five ob quam aliam caufam, non ufus fit Abrabamas Nomine Fe- 
beva ; non hic difquiram anxius, At certum eft, 4/ofén hie diferte dicere, Hanc appariuo» 
nem 77/47 ( ut primum videbantur ) Zirorwrs, apparitionem fuiffe ipfius Febove. 

Non dubitandum igitur eft, quin hic apparuerit Dens, in apparitione hac 77441 Zirorum. 
Que potliteflè aliqualis Infinuatio 7rimitatis Perfonarum in uno Dec. 

Verum quidem eft, quod, fi nihil aliud nobis conftaret de Sacra Trinifate, quam hac 
Infinuatio; foret Cavilla locus, contra banc de Trinitate Dottrinam. Sed & pariter foret 
de co quod de 7owa dicitur, quod.fuerit ille zres dies & ires noPes in ventre Ceti : Cum 
afferretir pro Argumento quod 7ri4tw0 manfurus foret Chriffus in Sepefero. Dicittamen S. 
Panlus, 1 Cor. 15: 3,4. quod Chriftus elt muorzuus fecundum Scripturas, quodque refuftita= 
tus eSt tertio die, fecundum Scripturas. (Et Chritus fimiliter Luc. 24. 46. ) Atinterim 
ego nihil video sx Scripturis ( Veteris Teltamenti ) quodifertius hoc indicatur ( de Chrifti 
Refurreltione die Terzio ) quam vel hoc de Fora, perzriduum detento in ventre Ceti ( cui 
alludit Chriftus Mat, 12. 40. ) vel illud Hof. 6.2. ite re/lituet nos poi biduu:n ; die ter- 
tio excitabit nos, & vivemus corams co. Quod non magis diferte dicit, Refurre@turum 
Chriftum die erzio, quam illud de Fora. Sed tales funt, in Veteri Teftamento, Infinuatio» 
nes multe , rerum in Novo Teftamento clarius patefaciendarum : Qua quidem Infinuatio- 
nes feu Allufiones, quamvis non clare doceantrem ipfam ad quam Ailuditurj condacune 
tamen ad contirmandam rem ipfam, & tidem faciendam, poftquam ipfa res evenerit. Quod 
& de Prophetiis fere omnibus dici folet, quod melius intelligantur cum fuerint perimpleta.” 
Adeoque putaverim tum cam de Re/inrelZione Mortuorum, tum hanc de 7vinitate, aliafque 
multas, non tam eflé Do?rzmas Asvas, quam Veteres ( operte prius infinuatas ) nunc elu- 
cidatas. 

Et quidem hxc de Sacra 7rinitate do&rina, videtur, non fuiflè veteribus Judeorum 
Dottoribus, prorfus ignota: Ex eo quod citat Aiz/worrbas nofter, in fuis ad Geneftos Ca- 
put primum Annotationibus ; ut diftum A. Simzeonis Ben Fochai, 1 Libro Zoar, (quem eflè 
dicunt magna vetuftatis librum ; ) Aredura, videte Myfterium vocis Elobim : Sunt guident 
Tres Gradus, & Graduum quifgue per fe Diflinétus ; funt nibilominus ili omnes Unum ; 
Sienique in Unune finsul pas © non è fe invicer Divifi. Quod plane idem videtur quod 
nos de Trinitate dicimus ; nifi quod ille Gradas dicat, quod nos Perforas. Ut hoc Judzis 
Anuquioribus non fuerit ignotum, quicquid de co fentiane Judi moderni. Nec tamen 
cenfendi funt Judeorum Doétores, rebus Chriftianis nimis favere, fi non fuerit, hxe Do- 
€trina, antiquitus admiffa. 

3. Quinam autem vel Quales fuerint hi Tres,( Pater, Serszo, & Spiritus, ) videtur etiam 
fubmfinuari, in ipfa -Creationis hiftoria, Gen, 1. ubi videntur linguli diftinéte infinvati 

Zn Principio Deus ( Elohim ) creavis Calum & Terrana, ver. 1. Ubi nemo dubitat quin 
anfinuetur Des Pater, quamvis forte mon folus ‘Pater. 

Et ver.2. Zi Spiritus Dei incubait ( icu movebat Je) fuper facicin azuargon. Ubi notat 
«dinfiwortbus, ex veteribus Rabbinis quos ipfe citat, quod hune appellaverino, Spiritum mai- 
Serationum è facie Domini ; Spiritum Sapientte, Spritum Vrventis Dei, dilym; & Spi- 

riLUsn 


De Sacra Trinitate, Concio Tertida. 


rititm” Melfi. De quo etiam Spirita fit alibi mentio. Dixit Febova, won css 9 
zus meus cun bomine in feculem, Gen. 6. 3. Spiritum tum Santum ne auferas d-mez PÎal. 
so. 12. Spiritus Domini Jebova eft fuper me, Ifar. 61. 1. Dolore affecerant Spiritum San- 
Gum fiumi, Mai. 63.10. & pallimi alibi. Sin dicatur, Spiritum: Dei, rantundem ellè ac 
Deum ipfim > nos 1d ipfum dicimus, nempe Spiritum Sanefum etlè ipfum Deum. 

De Zerbo icu Sermone (A xby0 ) infinuatum 1tem eft ver. 3. £2 Dixit Dens («feu Verbo 
Jocutus eft ) Efo Lux, © fuit Lux. Sic ver. 6,9, 11, 14, 20. Et Dixit Deus, Effo Ex- 
panfuni, &c. Sic Plal. 33. 6,9. Verbo Dei falti funt Celi, & Spirità oris ejus totus exerci- 
tus corwn. Ipfe Dixit, & fattum eSt; Ipfe Pracepit, & ftabilitum eft. Et Pla]. 148. 5. 
Ipfe Precepit & creata funt. Cui confonat illud Hcbr. 11. 3. Per fidera intellizimus con- 
Slruttum effe Mundum Verbo Dei. Eva Pet 3.5,797. Calos jam olim extitiffe per Dei Ser- 
monem ;'Terramque sd tù Qi iz, —&» per cundem Sermonem confervantur. Quibus in 
locis, per Dei Zerbums feu Serwionem, véues Emphatice memoratum, innui videtur è xMy@ 
iple è SFohanne memoratus, Joh. 1. 1, 3, 10: Zu principio erat è ya ('Sermo feu Verbum ; ) 
omnia per Eum fata funt ; per Eum faftus ef Mundus; omnino ut Heb. 11. 3. Conffra- 
Gem effe Mundum { Wudi OR ) Zerbo Dei. . 

Neque erat hec Noto, de Zerbo Dei ( Perfonaliter fumpto, ) Judeis Doétoribus ignota. 
Nam ubi dicitur Plul. 110. 1. Dixit Febova Domino meo, Sede ad“dextram rncam ; habet 
Chaldaus Paraphraftes, ppi Bemimrch ) in Zerbo fuo ; per Zerbum fuum rntelli- 
gendo /f:/fiam ; proutipfe Chriftus id ipfumexponit, Mat. 22.42; 43, 44 45. . 

Et frequens eft, apud Chaldeum Paraphraftem, Zerbum feu Sérimonem, de Meffia dicere ; 
ut, apud S. Fobanzera, rr noyor. Joh. 1. 1. Zu principio eràt è My@. 

. Sic Ifal. 41. 10. Ne timeas, quia Ego tecum fumi; & ver. 13. Ne timeas, Ego ‘te ad- 


ivo; &ver. 14. N@tinieas; Fgb auxilatus fum tibi dicit Febovab, & Redemptor tuus, 


Santtus Ifrachs, & ver. 16. Zentus (feu Spiritus, Rwacb ) rollet cos, & turbo difperget 
cos. Ap:d Chaldeum Paraphraften ( Latine redditum ) habetur, Ne simeas, quia sn adju- 
Zorium tuunt erst Verbum meum. Ne timeas, quia Verbum mewm erit in agjutorium tuume. 
Ne timeatis; —Perbummenni eSt-in auxilium veftrum, dicit Dominus (]chova ) È Re- 
dempror vefter, Santtas Ifrael.  Ventus (feu Sprritus) abripiet eos, & Verbum ejus di- 
JSperget cos, quafî turbo Stipulas. (Ubi habentur, Yebova, Zerbum, Sprritus. ) 

Sic Mat. 48. 11. Proprer me, propter me faciam. Ex ver. 12. Audi me. Et ver. 13. Aanut 
mea fundavit Terram, & dextra mea menfa eft Celos. Etver. 15. Ego, a locutus fin, 
Ezo vocavi cum. Et ver. 16,vppropinguate ad me, Audite boc. Suntapud Chaldeum Pa: 
raphraften, Proprer Nomen meum, propter Verbum faciam. Obedite Verbo meo. In Verbo 
mico fundavi Tervam, & in Potentia mea appendi Calos. ( Ubi iterum habentur Deus, Ver- 
bum, & Potentia, feu Spiritus. ) Zx Verbo meo pepigi pae cum Abrabam Patre vejiro, & 
vocavi eum. Accedite ad Verbum meum, Audite . Et, pari tenore, plurimis in locis , 
apud Chaldieum Paraphraften. Sic Gen. 28. 21. Zrit mibi Verbum Fehova in Deum. Exod, 
2.2i. Ft diwit(Feheva )in Verbo fuo ut liberaret cos. Exod. 16. 8. Non contra nos miur- 
mura veftra fed: contra Verbum ‘ebonie. Exod. 19. 1). Et eduxit Mofes pera: de Ca- 
Frris, im occwfam Verbi Febove. Levit 26.46. Flec funt pafta ci judicia & leges, que de- 
dit Febovainter Verbum ejus & inter filios Ifraelis, per manum Mofis. Num. 11. 20. «Za 

Faftidium fuit vobis Verbum Febove, cujus Majeftas habitat inter vos. Deut. 1. 30. Zerbum 
Fetova Dei veffri pugnabit pro vobis Deut. 2. 7. Zflis quadraginta annis Verbum Fehova 
Dei tui fun in atutorium ruum. Deut. 1. 32. Non credidiltis in Verbo Febove Der vtfiri. 
Deot. 4. 24 Febova Deus tuus, Verbum ejus eSt confumens ignis. Deut. 5-5. Ego SFabam 


329. 


inter Verbum Febo & vos, in illo tempore. Deut.31.6,8. ZerbumFehova Dei tui dux erit co- 


ram te. Febova ipfedux erit coram te; Verbum ejus erit in auxilium tuum. Et pallim alibi. 


Atque huic quidem ego preflius infifto ; quoniam, uthinc Gen. 1. 2,3. fic rKer- 
bum&’Bptritus, memorantur, ut in Creazionis negotio occupati. Pfal. 33. 6. erbe va 


fatti funt Cab & Spiritw ( Beruach ) oris ejus ommis exercitus corum. ( Ubi ELI, 
Febovab, Werbur, Sprritus:) Job. 26. 12,13. Zu Potentia ejus fcidit Mare ; & ii Intelli- 
gentia fia per + ini Spiritu fuo ornavit Celos ; &banaz ejus formavit fe 
po pig Ubi haberitur Porenzia Dei, /ureligentia, Sprritiusy&<Manus Dei. ) Job. 
33. 4 *Spivitus Deimefecit; © SpiraculumOraniporentis vivificariit me: Et Plal. 104-24, 
30. Qrtam magnifica ( feu multiphcia )funt opera sua Vchovab® 1n‘Sapientia fecifli ea omnia. 
IN tuus & creabuntur, & renovabis faciem Tetra.» Ubi iterum occusrunt 
Dei Saprentia, iritus. ; ; } 
Négie Me petali eft.riotare, È cd ue figtificat tim Razionerm, tum Orazionem; 
fic Cliriftus ("è 20,6) vocatur tum Zerbamz Dei, tum Sapientia Der. Atque ut Joh. 1. 1, 2, 
tdi de Zerbo fell'Sermaane dicitur, quod in Principio fuit Verbum, feu Sermo; eratque ille 
Deniît: omnia po pren Fiant; mundujgue per ipfum fafus; & Heb. 11. 3. 
Bigi Danaus Perbo Dei : Idem de Sapientia dicitur, Prov. 3.19. Febova, Sapi- 
pt fundavit Terram, © Prudentia fua abile Celos. EtProv.8.22, &c. Febova 
#hè ( Sapientiam ) in principio viarum fuarum; ante opera fua jam olim: Ab eterno 
si: rà *Xx 2 ordinata 


2370 


* ordinata fin, & ab antiguo, anteguam terra fieret. —Quando paravit Celos, ‘aderatti, 


De Sacra Trinitate, Concio Tertia. 


— Quandò «ethera firmabat fuperne,: 5 ftabilivit voraginem aby[fi, & con$tituit fundamenta 
Terre ; apud eum aderam, &c. 

Pariterque Spirifus Sanéfus, vocatur Potentia Dei; Luc. 1.35. Spiritas SanFus fuper- 
veniet tibi, © ‘Potentia Altiffimi ( Siraus idice ) inumbrabit te. Et x Pet. 1. 5. Potentia 
Dei i Sd Oi ) cuflodimur, perfidem, ad falutem; Quodcerte eftopus Spiritus San- 
&1, tidem in nobis operantis & confervantis. . . ni 

Eftque huic confonum, quod Dei Porenzia. & Sapientia, toties occurrant conjunébim. £/7 
Sapiens corde, & Fortis * piribus, Job..9. 4. Ommipotens eft, quers non affeguimar ; magnus 
Potentia & Fudicio, Job! 37.22. Magnus eft Dominas nofter, & miagnus Viribus, cjufque 
Intelligentia eft ‘infinita, Plal. 147. 5. ? ; 

Sed ( ut non prellius inliftamus horum fingulis, ) fubeflè videtur fundamentum non ob- 
fcurum, cur confideremus Zerbunz Dei, & Spiritum Dei, evidenter diftingui, in magno 
Creationis negotio: quod & Scriptores Sacri, ctiam in Veteri Teltamento, videntur obler- 
valle; quin & Scriptoribus Judaicis pariter & Chriftianis id fut anumadverfum. Non quod 
hoc tune fuerit diftinéte percepeam vt poft futurum erat; fed ut funt alia multa typis 
obumbrata, (ipfaque de RefsurreGione «Mortuorum dottrina; ) & Velamine tetta, qua poft 
forent plenius intelligenda. 

Non negem tamen, quin, quibus is animus eft, poffint effugia captare, quibus hxc Vete- 
ris Teftamenti loca eludere poflint vel declinare, ne fè 1llis conftriétos fentiant : Ut Sad» 
duci olim, contra illa Vtteris Teftamenti loca, quibus infinuaretur Refurreétio Mortuo- 


> rum. 


Neque illi tantum, fed ex noftris aliqui, qui docere fatagunt, Veteribus ante Chriftum Pa- 
tribus non alias fuiflc faétas Promilfiones quam de rebus Zerréffribus & Temporaneis ( non 
item de Cel/libus & Aternis :) Cum tamen S. Pandus( cum tuerit de Spe & Refurre- 
ione Mortuorum în jus vocatus, ) aperte doceat, fe fic fervire Deo Patrio, ut qui ca credat 
omnia que in Lege & Propbetis fcripta funt, Jpemgue babeat im Deo ( quan de È eafpe- 
Gant) Refurreéftonem fore mortuorum, tum Fufforum tum Injuftorum; Quodque fuerit 
Promiffio a Deo fa?a Patribus fuis, ad quam Duodecin eorum Tribus, ( imftanter fervi- 

«entes Deo molte dieque, ) pervenire fperaverint; Negque hoc efle aliud gui ) quam 
que Mofes & A gg end pradixerant, A&%23.6. Aît.24. 14, 15. A&.,26. 2,36, 7,8, 
22. (ut certum fit, Refurreftionemà Mortuis, fuifle Patribus ante Chriftum non incogni- 
tam. ) Et Hebr. 11. 13; 14, 16. Z#i ommes în fide mortui funt, nondum adepti promuffa, 
( hoc eft, per fidem fperantes meliora Sac que hadtenus acceperant ; ) Jed emmas cacon 
Jpicati, degue ipfîs perfiafi, eaque amplexi ; Confitentes fe Alienos bic efle, & Peregrinos 
m Terra; Quique bec dicunt, palam oftendunt fe Patriam quaerere ; (aliam fcilicet ab ea 
quam hic habuerint, ) szeliorerz patriam, hoc eft Celeflem. Et Chriftus iple, ( Mat. 22. 32. ) 
contra Saddueos difputans, Refurreftionem arguit ex loco Veteris Teftamenti; tali Ar- 
gumento, quale fi à nobis fuiffet primitus proci contempuii forte-habituri forent qui 
contra fentunt: Nempe quod //o/î dixerit Deus, spo fiom Deus “Abrabami, Deus Aasci, 
© Deus Facobi ; Atqui Deus nequagnam eSt Deus Mortnorum fed Fiventium. Quod ipfum 
argumentum profequitur Apoftolus, loco citato ; Peregrivati Jam in terna Promai/fionts ut 
aliena terra, commorantes in Tabernaculis, ( de loco in locum mobilibus, non fixis fedibi 
exfpetlantes Civitatem que babeat Fundamenta (non mobilem uterant ea Tabernacula 
cuftas artifex © conditor ef Deus : Palam offendentesy fe Patriam quaerere; Non gualîs 
erat unde exierant, fed meliorem, hoc eft Calefiem: Yuare È Deus uon, dedignatar dici, . 
Exum Deus ; mam paraverat ipfis Civitatem  Hebr, 17.9) X0}14; 17; 161 direear 
guitur, Promiffum illud, fe e/fe Eorum Deum; Promiflionem elle CaleSis Patriez non re 
ruoì tantom Terreltrum. ’ LO ; 

Nec dubium eft quin Prophete, aliique Dei miniftri, Judgs docverant fenfumiSpazi 

Jem carum que videbantur 7emsporalinm Promifliones * (‘Quamyis huie non co 
Sadducai, fed fubterfugia quefiverint : ) Idque catenus;- ttt non modo Pbarzfei& D 
res legis, fed & «Mulietes hanc amplex® fint doétrinam ; (‘ètiainance Chiti | c 
nem.) Sci, in: i Martha | «ioni: SH Lazaro, ) RefimelZ arti efeyin A 

Suivebtione tti illo die ultimo, Joh: rr. 2. orumque Senfituni: Spirs p. 
habetor in Epiltola ad #765r.0084 & pali alibi. 07 DATE *, 4 PAS 

Atque, ut prompte amplexi funt, ablque ulla@Renitentia; do&rinam def? 

cum ea fuerit ab Apoltolis clarius explicata, da rem ipfis non plane s), 
videmus Reluétanuiam, in ta de 7rinutase, ( de qua, probabileielt; cos-fuili 
anté inftitutos ; ) quin prompteadmiferint eam Baprr/m2? formulam,. 24 
mina ) Patris è, Fil &> Spiritus “Santi; Mat 28:19,9& 
formulam, 2 Cor. 13114. Grazia Donini FefuwChriffi;Gbaritas Dei, d9. 
ritus Sandi fit vobifcum omnibus, Amen. * Ubi hibeavar\Pres Periò: 
rate. Ut&uin celebri illo loco 1 Joh.s: 7: Pater, Sert, ©"iSpiritus > 

funt Unum. Arque ut ante faerant abipfo Chrifto junétim- reeenfiti, Joh. 










. 


De Sacra Trinitate, Concio.Tertia. 
veti ille, id.eSt Spiritus SamBus, quens Pater mittet in nomine Meo, ille vos decebit 
omnia ; Et Joh. rs. 26. Cu aduenerit Paracletus. ille, quem Ego miztam vobis è Patre; 
Spiritus ille veritatis qui è Patre procedit, Zile teffabitur He Me; Ex ( ne plura loca nomi- 
nem ) Mat. 3. 16,17. £t Fefus, cam Baptizatus fuit,afcenditex agua ; d ecce aperti funt 
celi & vidit ( Bapulta.). Spiritum Dei defiendentemi, velut columbam, &' vertente fiper 
dpfum ( Jelum; ) it ecce vox de-celo dicens, Fic eft Fihus Mens, dileétug ille, in quo ac efco. 

4. Alta adhuc fuppetit confiduratto gue confirmer hanc fentintiam de dodrina Ti Uta 
tis, non plane'incognitam Ecclelix Judaice ante adventum Chrft ;. Nempe à Veftigus illis 
que adhue extant apud Ethmcos feriprores. e li 

Bene notum eft (cis qui in hujufimodi ftudijs verfantur) multum Eruditionis Ethnice 
( puta, Philofophie, Theologie, & Mythologix) è Judxis defimptum eflè ; quamvis de- 
formaum; & rifui forte altquando expofitum. Qua quidem res, quamvis Fabulis immifta, 
& habitu Romantico.expofite ; funt tamen non contemnenda indicia /eriatis Zyiorica, 
que Zabulis hifce dederini occafionem. Ma aa 

Non dubium eft quin Quidii de Chao Fabula (unde Taéta fucrintomnia } ortum habagrit 
à MofisHiltoria de Creazione: Eaque de Dencalionis Diluvio, ab illo Noachi: Eaque' de 
Gigantomachia, Titanum adverfàs Deos, è Conditoribus 7urris Brbilonice : Eaque de Bi. 
Fronte Fano, è Noache utrumque mundum (ante & poft Diluvium ) fpeftante. Altaque ejuf! 
modi multa;+qua habent Aazals Comes, Bochartus, altique. Quorum amplam habet col- 
leétionem Tbeophilus Gale, in fua Curia Gentilium ; & Duportus in fua Guomologia Flune- 
rica; ubi multa collegit Diffa omerica, que ad totidem in Sacris Literis refpicere videan- 
tur; indeque videntur mutuata. Cum tamen Homerus fuerit unus ex antiquiffimis & cele- 
berrimis feriptorum Ethnicorum. va 

Pilato item, fue Philofophix, Hiftorie, & Theologi®, è Judaorum Eruditione, multa 
mutnatus videtur ; unde diétus Manis "ATiniCers quali Mofes Graca forina tradutfus. Cum 
autem 7u4orum nomen odio habitum eft, potius quam celebratum, eos citatlè videtur fub 
nomine quorundam Zerbarorunz Syrorwn, Phenicum, aut ALgypriorr. 

Iile quidem à Dei Nomine Z8je8 (Su) Exod. 3.14. feuò è», ( vel nominibus 725, aut 
ve , pariter innuentibus Abfolutum £// Dei, ) mutuatus videtur fuum i è e7ò è 
dilus i quibus denotet, quali jp/um Ens ( feu id quod ‘£/,) ip/iffimum Eus, vere Ens; 
iplius hinc inmuens £/@ /impliciter, feu csmesiar. Item, pro Zimmertalitate Anne Huma- 
n, pracipuum ipfi Argumentum elt ( 0é9 Mer ) Divina pece Revelatio, quam Trà- 
diuone acceperat è quibufdam Zezeribus, qui vixerant (ut ilic lc 
( quali & hoc mutnatus fuerit ex co quod habetur Deut. 4%. Dicenz dee i, cum audiveritt, 
— Que Geys tam magna efl, cui Dii ( Elohim ) sam funt Propingui (kerobim ) ficut Febo: 
vah Deus noffer? ) Aliaque fimilia. È 

Et quidem tantum abeft ut putemego ( quod volunt Seciziani ) quod S. Johannes Pla- 
tonzet, fine illius + aty@r à Plasomis Trinitate defumptus; quod putaverim potius P/ato- 
ner; èJudaorum do&rina fuam fuiffè mutuatum Trinitatem, fed è fe quadantenus a 
ma Arque indicium eflè non contemnendum, quod ipfisnon incognita fuerit doArina 

rimitatis. mi + 9 £ 

Ariftoteles, in poltremo Capite Libri De und; quod cit de Dei Nominibas ; dicit, 
quod Deas, Quamvis Unicus fit, multa habet Nomina. Arqué( inter camulta ) Unam, 
inquit, elt 7res Parce ( 1565 ucipan, ) Atropos, Clotbo & Lachefis. Quas ille applicat ad tres 
Durattonis diverfitates; Preserite ( qua revocari non poteft; ) Prafentis frga i- 
tur; ) Zizure ( que adhuc eft incerta ;.) quafi hoc idem refpicetti, quod è dr 4 è Lit 
201. Vulique has Zreselle, Vn4m horum Nominum. due quamvis fint numero 77es, 
iunt tamen Deus Unss. | Telra Ni riila Sti ix dadb ri mali è Oil ( Platonena citans huic con- 
fentientem, ) radure as) è yardioy Madray goci. Ut tum P/ztonem tum e Lei confenti- 
entes habeamus, quod Tres È polline efle Ynas Deus. Et verifimile clb id ipfum 
haufiffe ambos pi rota rina. 3 . / 

His addamus licet, quod habent de 7ribus Fadicibus in altero mundo; qui nominantur 
Minos, park gg) ri Quod, quamvis Fabulofum fit; hoc faltem hinc innui- 
tur, * Quod etiam /wnc habuerint Notionem non tantum de Immortalitate Anima ; fed & 
de Frinitate “Perfonarum, que , in illo altero mungo, rationem exigerent: Humanarum 
A&ionum in'hoc mundo. Nec dubium videtur, quin utramque Notionem è Judzis accepe- 
rint, unde*reliquas habuerunt notiones maxime fublimes. ‘© 

Nec contemnendum dt quod de 7i:;formi Chimera finzerint Poete, qua fit Fresss dar, 
iride Sedan puiasa Si giuda, ut apud ZZomeram extat, Poetarum corum antiquilfimum. Quod- 
que, de Tricipite Cerbero, quafi alterius mundi Janitore. Qua quidem Poctarum figmenta 
quamvis pigmitus forte excogitata fuerint, ut rem ridendam exponerent; at hoc faltem fatis 
innuunt, quod jar 122 Notitiam habuerint, de Quibufdam Tribus qua tamen fint Vrarn. 
Nan fi o riae habuifitnt hujufimodi Notionem, non potuiflent illam rifui exponere. 

Applaudent fibi, forte, Adverfarii ; quod Chrrera & Cerberus inducuntur ad Probandam 
Trimitatem. l 0 

A * Xx 3 Sed 


loquitur ) pre: ad Deos, - 


‘332 De SacvaTvinitate, Concio Tertia. 


Sed fruftra font. Not énîm' id jam agitur, ut Prodemas Trinitatem :+( id enim jam fa» 
&um ef, melioriFundamine : ) fed jam queritur, Num Ae Doétrina fuerit sumo, cognita, 

Et quidem, ut regte: polîit arghi, Chri/fiamam Religionem fuifle Luciani xtate cogniam, 
( atque 7p/Fcognitam, ) quod camwille ludibrio habeat; (quod non feciflet fi plane nefciifler:) 
Sic argumento eft, Zrimitatis dotkrinam jam #19 fuiffe cognitam, cum illuderetur. vr 

Sed '& hocinde porro arguitur, Jam zum fuiliè polle Profenes Zrrifores, prout same fang 


Sinniones qui fatagune. Samam: Trinitaten, ut aliquod Zriceps monfiruna 
quin & illud fuum ent fit) Sarcafticum ingenium, non fuum eflè; pei ab argutio» 
ribus Ethnicis furreptum. ; i 

! Sedifivehoc fuerit; five non fuertit, Ecclefie Judaice notum, jam ante adventum.Chri- 
{ti, (quod tum de 7rinitate tum de Refurrelione Mortuorum prafumendum videtur: ). fatis»» 
eft, ad rem prafentem, quod Nos jam illud doceamur. | Etfiquis adhuc velit tam.obfti 

elle animo, uc vel RefurreGfionemz, vel Sacram Trinitatem nolit credere; fub 

quod horum neutrum Ecclefie Judaice innotuerit, (faltem non.tam dilucide,. quin. polline 
cavilla quedam comminifei contra Veteris Teltamenti loca, qua hec probatum afferuntur; 
nos cos Sapienti Jultoque Dci judigio permittimus, donec eos ipfe velit eflicacius edocere.. > 


Jasoque Deo Pai, Deo ili, Deogue Spiri Sand; Tribu Perfni, fd Uni Ater 
& in aternum Benedi&to Deo; t Laus, Honor, &Gloria; Nunc & in fecula fesa” 
rum. Amen. b ° . 


. 


LU: (DEFEN.. 


di 


DEFENSIO 
SABBATI CHRISTIANI; 
DIE è; 


DOMINICO 


Celebtati. 


Contra Sabbatarios pro Die Saturni difputantes. 





Anis 1692, 1693, (duabus partibus) Anglice Edita; 
Nunc Latine reddita ; €, alto ordine. | 


334. 


Index Capitum. 


Cap.L (N Ufcepti occafio. Traftatus T. B. pro Sabbato Fudaico diei Septimi. Non tanti 
res eSt ut propterea turbare debeat Pacem &y receptam Praxin Ecclefic Chri- 
ftiane. Non poteft nune fciri, pui eSt dies continue Septimus è prima Crea- 

zione. Nec ( nifî continua Traditione ) è ‘te Chrifti. Sabbatum rite celebrari, majoris 
momenti res eft, quam Quo die. Adverfarii inique de me fufpicioni refpondettr. Cocum- 
Stantie cedere debent Subfantia culths. Td multis exemplis oftenditur. Circumcifione. 
Pafchatis Circumftantiis. Rechabitarum obfervantia. Temporis incertitudine maxima pro 
obfervandis Feftis Noviluniorum. Et pro Fefto Pafchatis Fudaici. Et Chriftiani parizer. 

Septimus dies Quarti Precepti, ef, qui feguitur Sex dies laboris ordinari. 

I din ego diem cligendum puto; & quomodo terminatum. Quam ego velim Ecclefiam 
non turbandam. . si 

III. Starusrei inter nos conttroverfee. Quemam ego ipfî concedo ; E in quibus difentio. Non 
conftat, ullam Gentem, exceptis Fudacis, ante Chriftianifmi tempora ; mec Fudaos ipfos, ante 
exitum ex Leeypto; tempora fua per Hebdomadas dijiribuif&. Clemens Alexandrinus& 
Macrobius, ul tale memorant, alive veteres Scriptores Sacri aut Prophani. 

IV. Quefto difcutienda, ef Bimembris; De Die Dominico, De Sabbato Fudaico. Pe Die 
Dominico obfervando, nullum videtur fufe dubsum, tempore Apoffolrum. De Sabbato 
Fudaico, ea moderatio adbibenda que de Circuancifione & Ritibus Mofaicis.  Diverfa ra- 
zio Jada'oruth do Gentium hac în re. 

V. De Die Dominico celebrando, juffa nobis fuppetit Autboritas. Exprefium Mandatune, 
Sacris literis mertioratuni, non eSt Necefiarimn. Nullumm tale de Primo Sabbato Gen. 2. 
Nec «tate prima de Sacrificiis : Ant de rebus Oleo confecrandis : Igneve ad fuffitum ab 
Altari fumendo : Aut de animalibus mundis & immundis : De faminis ad Sacram ce- 
nam admittendis : Et Infantibus baptizandis : Nec mandata Chrifti ApoStolis falfa de 
inftituenda Ecclefia Chrifttana. 

VI. Aliunde fuppetit fufficiens aulforamentum. Refiarettio Chriffi memoratu digna. Chri- 
fli Praxis, È Apgftolorum, &y Ecclefie Primitive. Exemplum Prinum, ipfo Refurre» 
ronis die. Objelfis refponderto. -—« <.. ; 

VII. £xemplur fecundum, Poft Oto dies. Umifto quod interveniehat Sabbato Fadaico. Ob- 
gettis refpondetur. Odfiduum, intelligendum pi sr «Mos fic numerandi perpetuus ir 
Sacris hiteris, Pluvimis exemplis oflenditur. Atque fic apud plerafque gentes, exceptis 
Anglis. Confiderantur Mat. 26.2. © Apoc. 11. 11. Tertia comparitto ad mare T iberiadisy 
ari fherit de Dominito, incertam. 

VIII. Exemsplum Tertium, in die Pentecoffes. Objeffis refpondetur. Hunc fuiffe diem Do 
minicum evinoiitttà.. où ex Rormaneriftum traditione, fed ew Levit. 23. Nomen Pente- 
coftes, babetur, non à Romanenfibus, fed ex Sacris literis. FeSta'Primitiarum & Pente- 
coftes ( pofridie Sabbati Fudaici ) quafî Prodroma Dici Dominici. Unde numerandi fint 
ili dies Quingnazinta. Nona die Pafchatis nec Fejli Azymorum ; fed à Craftino Hebdo- 
madalis Sabbati ; | qui Prodromus erat dici Dominici. ) De hoc > de menfe Nifan, Lapfus 
Adverfarii. Et, de Afcenfionis die. De itinere Sabbatico. Et die Fudicit. 

IX. Exe, Quartu ; Pauli Troade. ObjeEts refpondetur. Exemplum ginum, fed quo 
dos confuetus inttuitur. Brotyil, quomodo reddendunn. Paulus baud rete infimulatur pin 
conformitatis. Praxis ejus, Dottrine congrua. Fudeorum & Gentium, diverfa ratio. 
Zuaeis indulta, non erant Gentibus imponenda. 

X. #iad#io Panis, de Euckariftia bic intelligenda. ObjeGis refpondetur. ,- 

XI. Mia calCdrav, hic intelligenda de Hebdomadis dic Primo. Obje6tis vejpondetur. E/? E} 
liptica locutio, pro pia iuipa diri odore. Zattere > ( in Plurali ) vibbara, promifeue dicune 
tur de Uno die. 

XII. Ze/pera dici Primi, non intelligenda de Solis Occafu diei feptimi. Objeltis reffondetur. 
De dici Principio, differtatio. Non, ab Occafu Solis, fed'à Media Nole: Vefpera repu- 
ct ll dici pracedentis, non fubfegnentis. Id evincitur, ex bifloria RefurreBionis 

i. Ex bifioria Crucîfizionis. Ex AC 23.32. Ex Macrobio, de Romanorum Com 

+ puto. Quod adnittit bic Scriptor, & de Computo Nefiro. Lapfus corum qui putaverint 
Fudaorum dies inchoandos ab Occafu Solis. Id'oflendirur ex biftoria Pafchatis Fudaici. 
Inter duas Vefperas, quid fit. A vefpera ad vefperara, eft, è fine Unius vefpere, ad fi- 
nem alterius. Pariter ex Nebemia. - 

XIII. Expenditur Gen. 1. 5. Fuit Vefpera & Mane dies primus. Now inde Gagea 
Primus inceperit ( guod vale bic Scriptor ) ab Occafu Solis. Nedum dies ILLIA 
Erant Tenebre Luce pricves. Sed, quot boris, non dicitur. Non binc conftat, Quota 

bora 


I, 


\ INDEX CAPITUM 

bora inceperit Sabbatun ; aut, quota hora Deus fanttificavit diem. Septimum, vive bene- 

sdixit. Adverfarii Schemîa confideratur.. Ofenditur, ipfi adverfart,. sab Ordine Verbo» 

runs, informa veuna:, Lpfigue contrarium.oni emi i n toa 
XIV. 'csomplar fn 1/Cor. 16. De la - die» Pri lenda... Objeftis 

reJpondesur. Primi Dies folita obfèrvatio, prefuraittre Non 7 9%; Hebdomada- 

lis Colleétto, . Nird piar csledroryedi rva locutio. ColleFa pro vindigentibus, mon incon- 

rua diet Sundto, Recapiti Quingue Prà 00 ed a 
xî Exemplum Sextum, Dici intciy, APOG: 44 10. Qui 3 Noftro Die De- 

Dieò Dommicas; non erat Si ‘un 


minico. ObjeBRtsoi tura». 'udarcum, quod valt 
bic Script ‘ufe arguitur,>Ld te Greci Patreszi. iguioreSuie ; 











XVI. Continua Traditio, jam ab Apoffolorum temparii miaue ti o- 
ria. Non reficienda. De mae feptinzo è pri certi conftat. 


de Hebdomadumantiguo ufi> de. dierum nominib 
. pora cum antiguis temporibus conneltamusi Lo Recordis mofti 
sur dies Sabbati; tum dies' Sq i Dies init 
XVII. Qua confideratione dicendus eft, 





Er. que ut Deus nana ; viti n Nom ui ang Re 

demptor nofter. 1 ‘ore amcaute diéla notantur. p 'ogati 

itur * Divine Chrifti. a ati i 1, e "O Rare NT 
ino Fefa 19, ©rReliginis Chri- 


Sto fenfa 

affim dicitur fj se im de Domii iù ut ve na 

sen pins on 2. dg tali tributi Surva. erat, £ . f 
Domini, Mebfa: Go paritergue buiza vieta, Dies Dea Ei Nom fiè, Sabbatnen 

+ Fuducum. _ è dia ; i sub seed; 

XVIII. Confideransdi Vidobifari Colleanta, 18° derogationem Dici Dominici. Tpfi adver- 
Santu. Nibil inibi comparet, quin, ubicungue Sabbatum ullum celebrarunt Ciriflieni, 
diem Dominicum obfervabant. Controverfia de celebrando Pafibate, Die Dominico, an 
Decima-quarta Luna, in ipfa prima Centuria: Dies Dominicus tum cenfebatur, Hebdo- 
mnadis Primus, non Septimus. Habebantur conventus publici, ahis item dicbus ( prout nunc 
fit, ) fed non im prajudicium Dici Dominici.  Sabbato jejunabant &> laborabant ; non die 
Dominico Dicebatur Sabbatum Chriftianum. Leges in Anglia, de, obfervando die Dominico, 
multo antigniores quam ille perbibet. Non Dies Sabbati(in Recordis si iigi sa Domini- 
cus, erat Hebdomadalis Requietis dies. Parlamenta, ad diem Dominicum iquando ine 
ditta. Negotia civilta diftulevunt in craftinum. Fabiffini, prater diem Dominicum, ob- 
Servant etiam Sabbatum Fudaicum. Sed & Circumeifionem, -Sabbatarii quidam Rome 
1555; quid dicuerint non liguet. Îtem Auno603, qui Sabbatum judaicum obfervatum 
vellent, una cum die Dominico. Socrates Scholafticus citatur, de Euchariftia alibi cele- 
brata, alibi non celebrata, die Sabbati. ni prefumit, Scotos non admififfe diem 
Dominici, ante Annum 1203. Non è Komanenfibus introdufa Diei Domunici obfer- 


vatio. 

XIX. Recapitulatio Probazionim pro Larino Die Dominico. Pfal. 118, 22, 23,24 cam 
AS. 4. tr. confiderantur. Ftem Hebr. capp:3. © 4. 

XX. Quod Dies Domimicus jure dicatur Sabbatum. Sic videtur dici Mat. 24. 20. Ne fuga 


335 


veltra fit hyeme vel Sabato. ZY A& 13.42. 7è peratd cicale. Sabbata, in Plurali, no- *. 


men unius dici; ium in Novo Teffamento, tum Septuaginta Interpretes paffine. 
Ztemin Quarto Precepro. Mutatio diei, facit pat gua sin pun at non 
mutato. Ignovantia diei continue feptimi a Prima Creatione, nobis non officit. 

XXI. Que/lionis pars pofterior, De Sabbato Fudaico. Non cantemptim dicitur Sabbatum Fu- 
daicum. Diftinguendum inter 1d quod tune erat Indultum, & quod Nobis nunc incumbit 
officium Non probibemur aliis diebus (quam Sabbato Quarti pracepti) Divino Cultui vacare. 

XXI rta Juice, non cenfenda, tota Dei Ecclefia vifibilis. Circumeifio & Sabbatum 

ludaicuma, afferes diftinZivi, nom totius Ecclefiae Vifibilis, fed Ecclefie Fudaica, 


ut ab altis Gentibus contradiffinite. Per generationes veltras, funt verba menuentia. Pa-- 


rum candide de reliquis Chriftianis cenfet bic Scriptor. 
XXIII. Fudeorum Privilegia, nunc funt Gentium Communia. Cefant figna difcriminativa. 
Sabbatum Fudaicum, foret Gentibus res nova. . Non ex corum numero que erant, ut ne- 
«fio utibus imponenda, A& 15. © Act 21. De die Domuinico, alifve Inftitutis 
Chriftianis, non illic agitur. Sed de eis que erant, ex Lege Mofis, inducenda. Non hec 
diffa funt contra Sabbatum Quarti Preecepti ; fed Sabbatum Fudaicum, è defcenfu-Man- 
ud. Quod non tam Aboleri cenfendum eft quam Expiraffe. Floc ApoSioli non tam Im- 
perant, quam Arguunt. ; DAR ' 
XXIV. Aguitur ex Rom. 14. De Fudaico Sabbato /peciatim antelligendum. Alia FeSta 
( non extra Terram SantFam celebranda ) non forent Rome controverfa. Non intelligen- 
dum de Solis cultu die Solis. Sabbati Fudaici is obfervatio poft Chrifti mortem. 


XXV. it ex Gal. 4. Egena Elementa. Sabbatum Pudascum potiffimunma intenditur. 
DAL Eirnse mundi Etbnici. Nedum dies Dominicus. i 
; d : XXVI. Argui- 


- \ z 


336 Tn p-E:x. CA PIT. M.- - 
XXVI. Aguitar ex Goka. Ro pen 
telligi. led i Ù 
telligitur, fed. î 


È fue Wim u Gii i ° 


alibi acviter contendithie Scriptor:: Alta f 
extra terram. Sanfam obfervandar Sit n 
cdbbbrar frigo 


calcia (in P È 


Fr e pelle SR 


lentur ut cjufdem:conditionis. >» 
+ Arguitur ex ahis penny - 
XXVIII. A4egatis refpondeturi r 
-tatey Lnftrtutione, Celebraione (ab Homi 
imue è prima cai î 
Fudaicum, 1700 di 
XXIX De inchoando Sabbio ab Occafu Solis: C 
fiznificat Cellavit, man Sabbatizavino +» » ib 
XXX. /ucertitudo de die Septîmo contitite obfe 
XXXI. Celebritas numeri Septenarir. Incerti n 
Luitium: Anni mutatut;. ad: a i 
XXXII Zebdimadum obfervatio( pretérgnantd Fed: 
Romani, per Ogdoades dividebant tempora. Saxonium ti du 7 
num Chrijti 449. ad A Py FE ; 
XXXII, Nomina atene serre agg jora» Non è diîs Eth» 
Jumpra; fed, è Septerm Planetis. Cur hoc ordine. ‘Ab boris Planerariîs è Alt Confonantia 
Dia-tefiaron. Nomina Propria, pro arbitrio impofita. Non incommode retinentur. Non 
reputanda Idoblatrica, Idolorum nomina non memoranda. ‘ aa à 
XXXIV. Nimza ferupulofitas cavenda. Irreligiohs gratificatur. Vefles gigre. Plures conveu- 
tus coder die. Fora qua Sabbatum incheandum. Caremoniarum multitaao. Circumffan- 













È; ja; 








tia cultus. Oratio Dominica. È 
XXXV. Expedimenta duo, Inchoetur Hebdomas è die Lune. Nuvigatio (Occidentem verfaus) 
circa mundum. DefeEus unius drei. Quomodo & Ubi reétificandus. Computus Scriptoris 
itinerantibus Occidentem verfus. Meridianas promus, ipfi Staruitur Hicerofolyme.  Com- 
us itinerantibus Orientem verfus. Expedimentum tertum. Iudifferenter ipfi dicendus 
eft dies Saturni aut dies Solis, prout ab Flierofolyma computatur Occidentem ant Oriente 
“verfiss. , 9 
XXXVI. Prudentià judicanda funt in Flypotbefî, que Divina Lege Ftatuuntur in Thefi. Va- 
riîs Exemplis oftenditur. Hoc prafenti cafui accommodatur. ‘Primus Meridianus, pro ar= 
bitrio ftatuendus. Dierum i menigpinle ubi Seles) Revum commodis hac im re pro-- 
Jpiciendum. America confideratur potius tanguam ad Occiaentem ab Europa, quam. ad 
Oricntema ab Afia. Quamobrem if 20 si 
us. so 


XXXVII. £pilg 


pa è bu 


= 


apre zge — 







“9 LO è, * piper a ha 
DO Mm L Na 0g) eten. 
- UA Li att gr 





EOVINTTI A 





edili 2. ° Miphpa tia 
EU Sr arr ora a pa 


E, gle 


Manga Fu 4 SAI ina amò ali fg) è s ugo. ct 


sani ati ca ISTIANI 





t.) 6 ear fai ide 


Br Ut La sa‘ «prat cr 
nale x ‘DIES. ici pre 











la da Nei D ib SP Ani aria a de, DI 
lodi GE Pa de Ta ku 4 L Ed + hi: dt 
2 vba ra pà 





va 16981007 Apglice edita. 


E Ad TR n 


C+ pit | Via te » to ta e. se x 
AR NS UÀ.; Vine: der pp PA è 
‘ È * 





ara RUTAT pale No citi vespe ur 





O R$ 
raid PA È suieat 





Ln 


: îx, quod PesanfAii e A ve 
9; quod area RE P BRE, ca 


spa stand 


Tr ‘aditionem, 





fran Quis Primus fic-aut quis 
en cio Ti Tr five evam è Chrifti tem 
ofé, nem Traditiomem. 


È A PTT, Satis 









ST rr 
TETTE ca i n cr 















POR regie fam, RIEN video ubi € 

ror. fi n Nevada 

lia me vivere ani ra fllum ibr'obférvavarus ti pesci Sion 
[a elle poflit, num idem dies piena 


cut) nòs& iPos imercedat, ‘pira fe cao a 
vcelim, e Si il A Poe n 
Hec ego cum in limine dixeram, ( aliaque que huc To: fubdubitare vult 
Scriptor, an potius infinvare, ( pube Li ge) ) me juxta cum co fentire; nempey Des 
ba noe (glo leto Dontinico ) Saw ir ( quali, nefcips quem: ego aliena 
elelrtus forera, modi rather sn ria PO i peo ip, nmcone 
tra fenfà mea ( mila fide) difputare. } i L 
Has ego iniguas fufpiciones, fe ep (Find de. & Difernfag 
mei, p. 1,2, 10, 11, 12,13; 14 Lv ti che; 
cem & receptam praxin turbare, preetextu tali 5. ue; ride 
& Quam velim Zrclefiane 
























Quod, fub pratext, diei Septimi fonesione Gale rape Orbe pepe 
ita vurbare : dixerartz ‘Tum, quodifeitu jan rapolil, quo fi le de 
Subftantialia ( qua gie cultos rai i 
sialia: Arque haecaltisg prout rés.tulerit, cederedebere, sia 

i... facile crediderim ( inre qua tanti momenti ficati dia n) tantom 


mendum effe tali ( temporis ) Circumftantiae, dequa nec certi die pollumus, & pre 
gal fimus ( modelte*) ignorare. 
Putaverim potius, quod de Loco dicit Ghrifins; Yoh..4 21, 23: Temps 7 
peer hoc monte, neque Eierofolymis adovabitis Patrem; fed quumn* veri a 
n, Parona, Spiritu © Keritate; cuam, magna-ex parte;adbiTerpore «pai 
dum efle. Qua jun&m memorata legimus, Levit 19. 32 tn alibi ;,91 
reponenda s Sabba mea obfervatote, & SanéZuarinm 7 
Et, prour non tantî momenti foret loco, 
quo die, quam ut rice celebretar altari, - 
«Cultus Dei»publicus:( 10 ica udaica:) erat, magi 
Hierofo]ymitanum.;, Non. wbrei: LEnSer 19 LA IN. 













non minus quam Hierofalynis, rite celebrabitue 

cemur, paras attollentes er 1 s) h, 8. ) N 

locis ad cultum Lara 7À cn 

adftriéti fimus, ar da 
Mulcafguéjbî lui 

erat. à 
Celebratidà ut: sex If 

die; fed Atats die ORayg; adeoqueto 

fi} cat aliguo, atit'etiam red ton Sasa de 

polt die quoris, 


mos narts [pri site 13: pa 
Sora en lt fr ely 
ut non tum continet Quoto Hel 



















fverenti Pera fa giù 
RO de rumeeft quin ti 
dieraim, q 





si ved: "od 
sr a Matre Fade sie 


ut 


Vinumbiberent, nec 
Nabui bidet rt 
meta copiaram o, n 
her ut Inobedientes; (um i ob o put 
dantur. ; " 






ad collocandim:ibi nomen, pn fm Bs 0 Li CA v ie siccapigl 0 . 


Caper. Defènfiò. SabbatteChriftinvi. 

SV Feffem Pifchatis:celebtandum rav (GcxinftivatoYP Primo. Std Flezechias, Tra] 
id non poffèt comode fieriauenfeprimo, ) Sécnado mene ledlebravit { Pt renge ) 
tempore ‘fiifitt inuetimifFita:), - Quod Laudi=(-naniMizuperio ). ipfà datum. elt periti di 
ferte notatum fit, 1dfactum elle, fecus quasi preeferiptam erat; 2° Chron. 30:23 3:13, 
18. Ubi temporis Circameftantia cedio Subltantia; ( fiibititutoiecundo uîenfe pro.primo, ) 
ca fatrumque non:pofler Cumode adiuberi. Quod. Salias «Sepe fatum cl 

iris. ** »; ve lu è dna 

"Porro shabuernit Jodwi fa Nbvilunorum fefta. Sed magna crat incertitado, quo diecen- 
Pretur Novilunitm. ‘Quippe non habebane »( prouvinunc moris eft } Ephemerides. fen Ca- 
Tendaria, quibus antemofiertittur quo die. force Novilunium, (‘camSolis Lunegue morus 
nondum erant ita perfpeéti ntnunc fune; ) Sed { fifudxis feriptoribushac-in re. fidendum 
fit‘) Quo tempore Novilimium expoGabante, {} mittebangur aliqui ad Montis ca- 
icurmen aliquod, locumve aliquem'ex ennnentionibus, unde Nova Lun pri pia obfer- 
Vari pofler. paci piimi tig tesi novata Lanam,.id lnataboe: qui 
( fa'defe fatis conftaret) Tuba Clangerent, ‘quo ‘indici figni tune effe.Noviluni- 
um. essi (cb Coelum nubilum, aliave de caufa ) ne tertio quidem die (ex quo pri- 


‘mim ine cur }quifquam appro» Lunam, aut Sacerdotibns «id non. cò { quo- 
riti ju sci det herria erat, ) inxerunt tuba<fetiam non conipetta Luna ) nah 
citius. (Qua de re videatur SeAdeni Tra&tatus, De Amo Civili Fcterum FYudeorum. ) 
‘Adéoque, per bidutitn tridiamve,. in'ambiguo res cray, quo die:celebranda erant: Novilu- 
"ina fesa enar erac cultus, Noviluniis debitus,. fub pretextu incersitudinis 
de Die "fed praftandus erîît, fi non ipfo die, faltem die Putatizio, qui,pro die Novilonii 
reputtbatur. Nec ftio, quod ultus inde ferupulus ‘exortus fit, aut. exoriri debeat ; ur 
tblus divitàs inde vitiatus; quodnonfiv veras Novilumi dies, quific.cenfebatur. 

Non ten tamen quin pofteriores Judzi, faltempolt Clanzii Piolemei tempora, fuas ha 
buerint Tabulas Aftronomicas, indeque derivata Calendaria ; unde Novilunia Calculo com- 
purabani; {tiv'aliègumes; ). aniequam contingerent.. Quales apud Rabbinos fuos-confpici- 
antur, è Prolemaicis mutuate. Sed jam agitur destemporibus.Mofaicis, indeque ad Chrifli 
hi #7 cin d:talit fia bbuerint Calendania, «iiverftiory ptc eredo. .; ostie 


to, pro Anno Solar ratumy Mon 5 
lo, de Aftater&Hyeine; de Semeite:& Melle Raliaanenta eorum Pella, nonitam-à 
dol, quam ab<A4fino Lunari regebantuiv;qui:mimeBuodecinzenune Tredecim i 
continebat; quorum initia incerta erant; & ex obfervata se diximus ) nova Lune 
‘dependébani, & Sacerdottm de hac judicio. Et quidem, fi tardior fuerit {pes Mellis, dolere 
dicuntur Sacerdotes, protelare Pafcha in menfem. fequentem. da A ‘ 
* ‘Arque «Hic de die Novilunii incertitudo;-pariter afficicbat diem Pafchatis. Ma®andus 
"Eat ( ex'inftitito) Agnus Pafchalis, decimo quarto die Menfis primi, & poftridie infecutu- 
rum “Pafchàus feftim. Chm vero in ambiguo eftdiesprimus, pariter in ambiguo erit.dies 
decimus quartus. Et quidem alibi-citius; alibi ferius, obfervandus, ( uno aut altero dicy) 
prott hic aut illic obfervata fucrat’Lune prima phafis.. Chriftumque novimus cum difci- 
Spulis fais; DItimuf fav pa uno diè citius celebrafle, quam Judxos; (ut unius alteri 
ufve diei differentia, now tanti habita tune fuerit, ut cultum vitiaret.) Non polfer autem, 
‘yterque dies, elle revera decimus‘quartuss fed uterque fic reputatus; alter à Chrifto, alter è 
VT ine Sileno re n 
a Und fi Gra firdifferentit (‘quit alii aliter conciliare fatagunt ) non libet. Hic difqui- 
ere; five quod Chriftiis tino die citius confpexerar novilunium ; fivequod illeab ipio 

iu Lune, illi è priva phafi, numeraverint diem irene vera five alia quavis de 
Li 


Max Vide- 


fa id faltum fit Sed, undecunque fuerit, fatis liquet )-non cundem diem 
2U utrifque celebrattim: nentros taftieri eo nomi » Chriftum ( credo.) ne 
dixérit hic Scriptor culpandum éflè:- Er quidem ui 
filam Divina Providenta tem fie ordinatam video; 













fus Agnus Pafchalis) cruòifi, ur, ) -derini 
Fota Ego tr tod cond Miiusdiei cotiatt 
Bitamy ut cultum vitiare cenfererutant® it tune ld : 
ra E&hxe de die ificertituito, fic'évenire pollit; ist:eriam de Menfe finta 
fi Plenilunium contigerit prope ad quinottium ( quodipfumt forte nonserati 
cognituni quin uno aut alterò «die erraverint;) ex Sacerdotuin arbirrio multum$y 
an Tanfic Mecioni rettii precedentis'anni, an priusi fegdentisy baberetur ilud- Plenaria 
*» Nec mirum eft, ( ctiamfi habuerint. Calendatia & Tabulas Aftronomicas, )-quof uno aut 
iltero die, ( five de pioniana five de rr Vero, ; nni pen ; cam prg in 
ris cemporibus, (eum Solî Linaque-tuotis finnt magis tomperti, } errari. certum elt. 
noi di "p, 1A fto; ‘eaden gta de Pafchate Judzorum. Quippe 
ì i tà, hrc es Ziomiinicas, qui proxime: fegnitar Quarta 
Donr:tni0HSPafebalis-* Vetam cum res ad praxin redigenda efì ; 
Quis fit Menfis primus, ejufque dies decimusquartus ; 
*Yy 


3 tum, 





339 


È) 








(Quis fitdies Plenilunil:x Be Zaduler 
tà re rr 


ì » Sabbi 1} Chiifti, A 4 de 
- aos re dfigere 


gir, 


He a 
eve ros ‘Menfe noneraro 
ane 1a grace ai 
nobis dica (9 cercum.ett 
ve -- dit, fed.tofo: mente ale ( quod'exenriia ) ervénti.) 





















a 
oe cre 


putemus:s 
udita vié JrPontiftx,xjarm.ante rintfr x 1 
Tui netttigne Multi tamen, eiam.ex 2Jend 
conteati Dica Punta ( (cong Canon IENE ec, 
tes celebravor Refrgentis» Chrifki ii ranger I 
culi > 
Pariterida Natalitiorumydie idoeiidae paia print È 
btis coftri ; alii, Vigefimo quntoDecembris fuiy hoc:eft; Decembris c 
Cum interim non convenit inter Chronologes; queromenfis.» Die; 
tuis fit Chriltusi Sed neque vderAnno convenitg-cum alztjmno 
quinque annis prius efle.naunmi fenitiune quani nos, reputamus.sÉ 
iumus; vi apnum (verbi gratini)x6ozà nità Cinovteciliate 
nad fed annum 1692 è Concepuone,. ifichoamgs:à fegvcazin apri dea 
vali tribus mentibus citiussnafteretàn quam ner conc: AE 
Chef i memoria; part ui sr acli de die, vero. c oqui 
Et quidem, fi in minori periodoxi g 
annis2b Orbe condito non. uma pen; diem in ch \ 
aut se illam nunquam fuilie Dai pifi Pea dh 
Quodli unquam-contigerit; quocun Upi intero pram 
pet + diem primi pair Rane Por 
vel: nuliam in pofterum.foret celebrandum (co q 
(‘quod ego porus faciendum prede fidgano Prec 
cipio ovdiendyn: 


“Ad que 01 ( alia que ssjnftnod desnius diei a 
qua omnia saloni sf 


























ud nihil, in Rephcazione fua; 
Sed ‘&în aliis Infticarionibus ria merito jud 
finv Narrationis pars, non utem&Inftitueioniswp: n ell î 
rione Cone Dominica ; quodicelebrata. fieri pri 
è folis maribus, efque non magriomumeroz:i 
Quin & qua (in prima iriftitàtione:)aCin 
nalia, ( pro temporis locique confiderationeni 
cum temporis locique circumftantia fuerint: 
qui, ingruente hofte, tentoria fua  relaqueritntgà 
non putandum erat, 7enadabun pavrem fim 
Et; in na Pc quod Slazzes dragoni 
anti, 'imanterzi vvin 
22. Que gb videmusià S Evate tone 
"Que omuia-nof eo» animi ion 
ctiamsin* minntis;violandisi(yn: 
vviacalu Vac, tangenti 









Partim ut tollam, ca 
in continua ferie he octaduni | 
interrupuone aliqua fuiffà NE ib Orbe. 


Cap.2:. Defenfio Sabbati Chriftiani. 
muni, acque inde ad Ifrachuarum abEeypso exituin, indeque ad Chrijli tetmpora & Apo- 
ftolorum., Quod ego non putaverim cuiguam efle cognitum, autcognote: polle. 

Partim ut eis obviam cam qua ex Quarto Precepto objicit. Regmzes requiritur, die fepti- 
mo post fex dies laboris; ted de feptimo; in conunna ferie è piuma Creatione, jam obier- 
vando, mbhil dicitur. l 

Acque hac fune que in limine difputabam. Acque ob has caufas, aliafgue confimiles, 
dici ditterentiam, non tanti momenti rem mihi videri dixeram, ut propterea turbatum irem, 
pacem & praxin corus Ecclelia ; etiamfi receptus dies nom ille foret quem ego elegillem. 





CAP. II 
i Ruem ego diem eligendum puto ; & quormodo terminatum. Quam ego velim Ecclefiam now 


1urbandam. 


B hac mea, quam indicaveram moderatione, anfam fubfumit hic Scriptor dubitandi, 
A Quem ego diem elefturus forem, fecundum fenfa mea; dicitque, /perare fe, & cre 
dere, & sudicare, ( poft optimum quod de foripto meo judicium ferre poffit,) me juxta cum 
co fentre, de fuo die fepumio. Repl. p. 2. Et aperte fatis infinuat, pag. 62. & alibi ; fufte- 
pile me defendendam caufam ( contra mea fenta propria ) 06 bereficium aliguod mibi- 
met acquirendum, aut vetinendum ; anfamque cavillandi prebendere, tum contra ipfim, tum 
contra exprefiam dei voluntatem, Verbumque fuum ; Ingentumque micum ( liquod elt ) bue 
intendere, contra meos ipfius in contrarium fcrupulos dubiague, ( que tervide magis, quam 
candide diéta funt. ) Ego contra, quamvis eum errare non te non dubito tamen 
quin ille bona fide agat, & ex animo difputet è nolimque finiftrum tale quicquam infinuare. 
Nee fcio, cur ille de me tale quid infinuaret ( de quo folitus eft alias, alter fentire, ) 
quam propter Mat Quod valde volumus, facile credimaus. 

‘ up finiftre fufpicioni, reponebam ( ablque Ae/itanzia, ferupulo, dubiove:) mea fenfa 
hac elle; i 

Elettarum me ( fi res optioni mea permiflà foret ) eum diem, quem.eredo A poftolos ob- 
fervaliè, & Chriftianam Eccleliam, ipforum tempore, atqle deinde hucufque ; quem (in 
contradiftinétione è Sabbato Juduico) appellare foliti funt Diem Domunicum,& primum diem 
FHebaomadis, aut primum diem post ( Judaorum ) Sabbarum. Mediamque partem hujus 
dici, negotiis & rebus agendis potillimum deftinacam, ( puta, è Solis ortu ad occafum, ) 
mediam ego Sabbati partem exiftimem ; affumendo, tantundem retro è media nofte proxi- 
me preterita, & cantundem prorfum verfus mediam no&em proxime fsquentem; quantum 
accenferi foler negotuis feu rebus agendis, ( quem dixerim Diem Praficum ; ) totamque 
id tempus è preterita media noîte, ad noétem mediam fequentem, quatenus negotiis im- 
pendendum fit, prua ( eo die) wegoziis. Religrofis ar quezioni effe, ( prout aliis 
diebus impendi folet rebus Cruzlibes ; ) quodque proxime poft preteritam mediam nodtem, 
& proxime ante fequentem noctem mediam, Somno & Aeguieti naturali deitinari conve- 
niat, fimili Redaxationi è negotiis Religrofis concedendum; & interim RefelZroni Corporis 
confulendum eflè ut in alus diebus. Hic eft quemego ( pro Sabbato ) diem elegerini, & 
fic'terminatum.-» 3 , (CA : 

Verum, fi fotem ego in Nova-Anglia, ubi dicuntur Sabbatum funm inchoare ab Occafu 
Solis, dici precedentis; indeque ad dici Dominici vefperam continuare + vellem ego me, tune 
ibidem, iliorum praxi accommodare, potius quam Otfenfam illis aut Turbauonem exhibe- 
rem.’ Non enim id exiftimo Precepu Quarti negotium eflè, ad hujoftmodi minuuas defcen- 
dere; fed potius, ut dies Sabbato deftinatus, fic reputerur, & fic limitetor, utalu dies. 

Dum querit autem, Razza velim ego Zccle/iam ( cujus pacenì hac in re turbatum 1ri no- 
lim ) cum uc eate plwes effe dicit Ecclefias diverfa fentientes : Non eft ut fperet me ad 
ca liugia diverti velle que rem prafentem non fpeétant; nedum ut velim omnes diverfa 
fenuentium fentenuas duceptare. Ego illam Zccle/tarz hic intelligo, quam complent Chri- 

@itian: homines plerique omnes ; qui, quafcunque inter fe alias habent controvertias; in hoc 
contentiunt, ( paucis admodum excepus ; non tot, fpero, ut ipfa Ecclefia dici mercantir ;). 
Diem Dominicum celebrare ; non, Fudaorun Sabbatum:' Sed & plum pariter interrogare 

(fem, Qua/nam velit ile veras Chrifli Ecclefias, quarum@*veram pacem fe dicit molle tur- 

ha Spero eum non abjudicaturum omnes qua Diem Dominicum celebrare fatagunt. 


CAP. 





® vl dom e ®. Ta 









Status rei inter mos 





 CAUUm ex 
ca Gi 


dum Divinam SA LN) ar 
ui. feci: Calum & Terram ; qui ar 

gue Tres Perfonas elle, Pitrem 

cimus Peyfonam Secundam, Filtum 

Sonas, elle Unum Dean. Neque cum ya L 
Nempe Deum illum qui Creauit Celum way: 

hami, IJaaci & Facobi ; | Dominias Deus Lfiaeli gira pn 

è terra Agypii, & © Domo fersitatis, dani quem noi 















ille qui ppt; dedit in Monte Stnai. 
fia item, Quod Pea tag Jo cfu Chriftusy. ell hic ipfe:: 
Unicas Dens Perus ; Qu fic.fuerit anse Zucarmationem fuamn... 


rum AGionum fin, Bu, da huic ‘illive Perfona Trinitaus saro ) 
fimus admodum folicai Quod enim, in Novo Teftame Lione Perlon 
ciatum afferibicur ; id; in Veteri Teltamento; affcribi folet fole: Dee in incipit, sb U 


cificatione ; (cuni doltrina Zrimizatis non De tum.temporis. tam 


























nune elt. ) 

Sed non concedo Chrifurs 9kriswror .( deum & bomunemyprout Pajri. 
contradiftinguitur ) fecille hac omnia ;.quippe qui 40 non Ret Homo. * 

Aflentior item, od, qui, in Sex diebus Mundun condidit, idem de, 
Deus, Gen. PA 3. Exod..20. 1 e, ue vr albi È rt q cali 

uodque in te Stima: ) voluerit,u ie ) DI 

de LI ut pe Roi diem. oblervaret ; ll; È (A de 
fucceflive. , pere 

Verum ego malim fic potius loqui, Quod Damon si r 








Divitiàm mi, ) Deus ille: qua dici fe 
benedixit Sabbato, eh Dominus Fefus 
alibi; quale vimhuic pini, sonoro 
Chrifius (%dîgor@; ) neque.ut èd 
Pai & Spiritu Sanébo, cup ut ipfis.con nera 
Aflentior .item, Zagews de Sabbatoze 
Monte Sinai traditis, EXOd. 20. uu 
Verum ego lubens crediderim, candem, 
traderetor. Tumquia Sabbatum. videmus 









Quamvis, in brevicula © 
hujus cblerrasle At vero fufpicor, id aut n 
Quippe cum corrsperat commis caro viam fuam, 










a 
CS 
CL 
- 
‘ 
. 
è, 





ii È 


Pale") 


. 


ISIS SI AVOR 














abemus Scriptoribi 
tot; ur qui vixiffe putatur cir- 

ex #gypto exitum. ; 
mentionem facit, non ullam hu]us 
"iz ortam 





34 


Piedi Soia sini ergo 
» (quod quar 
hu inte sg 7 


recepto die jam mutando. 
ut ipliffimus dies feprimus è prim 
cognitu impollibilem exiftimo ;) fed ponti: egnd 




















| Defenfia Sabbati Chriftiani. Cap.s: 


o è hi * 


rv n ® 


è go 





Sims pre bas gie 
. îa . GAP. N. 
a PA R _ ? pa re 
De Die Domenico celebrando , juyfta nobis fuppetiù Autboritas. Exprefium Mandati 
Sacris literis memoratum, di Necefiarium. _ Nullums tale de Trilao Sabbato, Pda 
Nec, atate prima, de Sacvificiis : Aut de rebus Qléo confecrandis : Igneve ad in «b 
Hitari fumendo : Aut de animalibus mundis & immundis > De fiemimis ad Sacram e- 
nam admistendis : JE Infantibis bapsizandis.. *“Nectmandata' Ch iftt--HpaSbohs fiaé 
inftituenda Ecclefia Chrifftana: Ò “dè 5 1 # 200 e pei pt 
. i . »'. ù 4 La 


+ i . > i è @ 
E duobus hifce Quefitis feparatim di@turus fum...Et primo quidemrsi Quod' 
nobis fuppetit fundamentum, pro Die Domimco celebrando. L 
Quod.in contrarium fuggerit hic@Scriptor potflimum, hoc eft ; agi non i 
preffun aliguod Mandatum, mm Sacris Sqripturis Hifi de Die” i va 
Cui ego hac duo repono. 1. Quod non eft n rium, uthiabeaturi Zltpre//ia dA 
iuni fic conjcriprum + Sulticit fr alias innotefcat, id Deum voltiifig. *®. Quod alias fi 
compercus cage Divina gira hac in re" «Bi se apo A 
De Priori ; Objicitur,, Quod wow, in Scripturis, diferte dicitur, Apofolos trà 
batmm, de die Septimho Im diem Prima : tec be + in-Sefipturis; £xpre/fada 
hac de re. : » Ù . a 
Sed.ad non elt de quo jam agitur. —, Quippe hoc Corfpleazia elle Quafitudijam 
cujus nos membra feparatim inquirimif. . Qui s/rugue dilm putanturi 
vallè ;*mon putandi funt exifimatie,:( falttm nòn aciater contendifiè, ) 
Sabbatum “de die in.diemi fed faltem; ob/ervandum effe diem “Primums 
Seprimo ; quod eft Quefiti membrum alterum. di 
Quod non, in Scripewis, diferte ditita, Apoffolos tranftuliffe Sa 
in diem Primunm, (ut aitille:) ommino \verom efb Sed réc difatte 
rîs, ) diem Dommmicum non effe Diem Sepriruni. 8. * me faieo 
ftrum diem Domizicwn, alium etle ‘diem è Judeoru i ebbata i i 
quoniam exlltimo diem velà Chrifto, vel ab, A poftolis fuis, (iplo'moricnte,): tti 
{ quod fi fecerint, non dubitandum eft:quin authoritatesjufta ‘id fecerint;. nobiit 
ficiendum erit. ) _Quodfi non e cgoque erraverini [&exiftimando ; 
ratumieifè putaveriîm. Nam, poft Apoftolorum tempora; . priifagiis av tatu 
non exiltimo, Nos( quantum fcimus) Sabba 


eunder diem pro'Sabbito,celebigh 
braverint.illi: Sive fit ille dies Primus five Spia deoguci DI 
tum, quod obfervaverint Apoftoli, rotaquéT eorum 
9 di ar 
> pla tt, 
1inez, maltaque fuifse faîta, evam in rebus 
.  Exod. 76. (Quod non nifipolt 


non mutaverint, nos utcunque in ruto' fumus, dumm o ci ren vin 
; + priss 
nué-«<cleb 
comuni traditione nititùr ttrumques * NE 
meno f0ife fatta: multaque Lonati file è. D 
Aùchor ( & acriter concendit )'ut pritemus;Si 


742 3 SO 





a 


Sufficiens 






































} quia 
































mus. Nec potelt quifiuam certo diceresinum 
muni.traditune cenfetur, Ecélefiam” a 
- TOTI 
Quin & multa potfùni, ex SacrisSeri , relé condi 
| cari novexttet. Ut exprefioa m 
Pi Ni dfas e “in>Saòris Z 
* fervamom ,2.2.) alind ì 
; ba dle 














tut Z/orno, vel vel fantiificalfi 

ur Deus, illo die Septimo ab-opere. Go *quiie 
Quietem, magis quam repetiifse Sex perà. 
mum ut facrom celebraverit ; non tamenZdicitur.il) 
recurrentem, obfervafse ; nedum obfetvandom:eumeefse ‘ei 
cum ipfum diem: ( im continua hebdomaduna circulatiohe ) wo7 «fu 
inchoandus fit ille dies (in perpetuum) eo ipfo labentis diei t&mpore, 4 
opus inchoafse(quod contendit lic Seriptor,)aut co momento quo in Patàd:To 


Google 





guide 
n 


pe 


r omnia a ciro 


std Bebdoniadie. 


ferito pur 
CA 








St riga si 
inicuiîì, ) <0 quod 
ape merito judicemus, 





mus magis elle venignile: quod fattmti'fuerit, quatti 


3 


quod 





PS 


RENI rit 


&: 





ci non item ra 
or, Concionatorem, Preditatidi v 
fuit hic Chrifti Labor (fi Labor fuerit ) Pr 
dendo, five Ambulando, pradicaverit ; perinde 








Ca na 3%; 
xd, Spesr pig 





I bomin ; 


is afloquitur, eft “Salutatio; hoe elt, Sa/utis 


comprecatio è 





ft, 

quidem hl ton 
rum iwitque ipfis, Pasvobis, 
que cum, 7/7 (pol 








'. ‘vel Quadragefimd; quippe omnes hi funt po/f diet oo. ; vr i 
Difputandum igitur eft, cum hoc ad io, defingulis apicibus5 cuî ftac animus, (-nifi 
coafto, ) mhil quicquam admittére, (‘utcunque verifinnle, ) quod nobis cigno 


Cap:7. Defènfio Sabbati Chriftiahi. 
O&iduum non convenerint.  Saltem, ‘quod Chriftus'ihrerim cum cis non convenent Gr: 
tum eft. » Ut videatur ipforum. /fazos convenzus, haberi folitos dicbul: Dominici Hoe le 
condo conventu, fatisfacit Chriltus 7%oze, prius dubitahti : miffis fcilicet ‘7 dae digitis 
in Manuum Chfifti vulnera; Manuque ejusin Chrifti latus. Quo fatto, fic 7 bonne fatis- 
faftum elt, ut exclamaverit, Dominis metis, & Deus méus. Binis itaque Dominicis; /conti- 
nue fequentibus,  ( cifque à Refurreftione Primoribus, ) Chriftumicum fuis ftato convento 
conveniliè vidimus.Quot DEA Dominicis {ic convenerint, non conflat.. Quod pluries cuîm 
fuis convenerit Chriftus, durante fua paperino dies mora in terris, à Refurrettione ad 
Aftentionem fuam in ccelos, minime dubitandum eft : idque aliquoties contigiflè diebus Do- 
minicis, non elt improbabile ;, fed neque certum et. TA 

Quod autem intra illud Ottiduam non cum illis convenerit, fatis pater : Adeoglie ‘non 
in interveniente Judxorum Sabato diei feptimi, Dicitur enim 706. 21. 1.Pofea, wrd taire, 
(hoc elt, poft binas casapparitiones, precedente capite memoratas, ). fe rurfas exbibuit Fe- 
fis difcipulis fuis, ad mare Tiberiadis. | Atquediferte notatur, ver. 14. Fam fertia vice Da 
exbibuit Fefus difcipulis' fuis poi quare Jefritagao fuerat ex-mortuis.  Etgo non nifi bis an- 
rea. Nempe, piuma vice, in ipfo. Refitrredtionis die ; &, fecunda vice, poft oéto dies. 
Adeoque non in Judxorum Sabbato interveniente. ( Nec, quantum nobis videtur, ullo: de- 
inceps Sabbato Judzrorum. ) Sed, eo intermifiò, fequente die Dominico. Quod oppido no- 
tandum puto. Quippe fi voluifset Chriftus Sabbatum Judaicum die: Septimi de caterò con- 
tinvandum ; iolibile eft quod velleteo die cuni Difcipulis fuis convenifse, diem ‘illum’ ce- 
lebiaturus ut-olim : Quod cum non og fed a pretermifso ) diem Prism felege 
rit; omnino putemus id confùlto fa&tum efse, ut Exemplo fuo ( fi non & Mandato ) Sab- 
bati de catero ) celebrationem transferret in alium diem; quem deinceps fiepius celebra- 
tum legimus. è 

Hac autem fecunda vice, habitum fuifse, Chrifti cum fuis, ReXigiofun conventan; non 
negat hic Scriptor, Sed non spin per oo dies, intelligendum efse de die ofPavo in- 
clufive fumpto.._Pose/f, inquit,, ef die Nanosvel Decimo. Redte quidem ve/ Zicefinito, 


igitor quod ‘agendum ett. ; di 
Dico igitur, 1°. Manifeftum eft, Evangeliftam hic loci velle certuin aliquemdefignare diem. 
Quorfum enim alias dieruz: 00 mentionem ? b 
2°, Quis ille dies fit quem vultinfinuare, judicandum. erit èx forma alibi ufitata in diè- 
bus numerandis, iui. in facris rag ” si 
3°. Perpetuus numerandi mos ubique elt( uidem afsequi pofsum ) inclufive 
Facaasifizo dex quin sa, fieno Neg rage Dur n ino 
copla gidam ex scr Live end ce i der su pl part” 
Math. 8p 6% PoStero autem die;. ’arafceven, cadi fant 
tes.& Pharifei pi 1% rd dicentes, Meminimias Hlum dixi n° vive- 
rat, uvrà ves Suicas, poft. tres dies fufcitabor.: Fube igitur muniri af di 
iuepas, ufgue i diem tertium ; nequando veritant Diftipuli ejus notte © fuenti emy 
cantque lg Sufcitatus cft ex martuis ; Eritgue altimas error pejor priore. Ubi certi 
elt , quod 07) res. dies imtelligendum elt de .serzio di palline fumpto: Qgorfuta 
enim miniretar saggi dai rertium, fi non nifi poff tres integros dies’ me- 
tenda verat impoltura ? Dix1[sent potus ( fecundum hujus wi N° pu fici 
Repl. p.23. per poft tresdie: 
ed” cri OR 






faiteps: Atque hoc quideta loco fatetur (ci ) hioce Scriptor, 
indi else fgue dum der tit +p0y Sao Pagg pi 
quod fc eumintellexcrit inimità fut. AA \ 
‘8. 31. dicit de fe Chri artere filoni borninis multa pati, 
766; iudpas, © poff tres dies fufcitari: Hoc elt, tertio n fi 
.19: Deftruite tenipheri hoc (1 clon 8 I 









$ cis dilis, dice ) rerzio poft 


0cìs iilis, pi R fres 
ESNQUIANt & Ric, per po edo dies intelligendum it lav pot di 
Ayan 





10 fegn liimane : Adcogue, poi tres 
West diem Jeprimitim, & partem dici primi.) 
9 Mildigen don fit Cio fu ha 


At 


(500 zle 


352 Defenfio Sabbati Chriftiani. Cap. 7° 
At inquit, Alu/zuam Explcattr boc [ PoSt céfo dies ) efle, [ avo die.) Quid fubtili- 
tatis fitin ifto fun éxplicataur, non aflequor. ‘An vero dicet ille, fic nufquam fignifi- 
care? Confulat ille Luc. 2. ax. dre drnidazay Rubpel durò, cum complerentw dies elfo, pro cir- 
cumcidendo puero, vocatum ef nomen ejus Sefus. Hocett, ipfo ofado die ( inclufive 
fumpto, ) Computato feilicet, die Nativitatis, pro die Primo; & die Circumcifionis, pro 
oéto dierum Ultimo; qui, cum fex interje@tis diebus integris, funt Ofto dies. Tantundem 
autem eft, cum: comsplerentur dies odo, atque peffguam oéfo dies advenerant, feu poft co dies. 
Quippe fenfus idem eft, cum eo quod dicitur de Foanze Bapgiffa, Luc. 1. 59. O#avo die 
venerunt ad circumcidendum puerulum. Sì vero intelligendum foret, ut veller intelletum 
hic Scriptor, (puta,poftquam completi dies ofto intervenerant,) circumeifus forer die Decio. 

Atque hic itidem fatetur ille, Repl. p. 24. fic intelligendum ef. 

Jam vero, fi po/? tres dies, hoc tantum fignificet poffguam advenerit dies tertius ; Et, cum 
complerentur oéfodies, idem fit atque cum advenerit dies offavus (inclufive fumprus : ) Quid- 
ni & hic ( nifi quod litigare malit quam difputare ) 9! ceo dies, idem fit atque 06favo poft 
die ; redeunte fcilicet eodem die fequentis feptimana ? Certum eft, non fuiflè in fequente 
Sabbato Fudeorum ; id utique non erat nifi poSt Septewa dies, few die fequente Septimo. Ut 
certum fit Servatorem noftrum alium elegifle diem, è Sabbato Judaico, ad opera hac Sab- 
batica perficienda; & quidem, quatenus nos judicemus, ipfum diem Dominicum, hac ipfa 
occafione fic diétum. : 

Eodem fenfù dicitur Luc. 2.22. dr: irakdrray ci iuipu TI relaeioii, cum complerentur dies 
purificationis, fecundum legem Mofis ; hac eft, currente die quadragefimo (inclufive fumpto) 
a partus die. Et fic paflim. i Li 

Sic 4.2, 1. Cum compleretur dies Pentecoftes ; hoc elt, cum advenifiet, non cum fuerit 
preteritus : Nam, qua ibi fequuntur, faéta erant eo ipfo die. ILA ; 

Libetaliud, de hujufmodi computo, exemplum exhibere; quamvis aliquanto perplexior 
fit computatio. A. 24. 1. pirà ml: iucizas, Poft guinque dies, defcendit Princeps Sacerdo- 
tum Anantas, cum Senioribus, & Tertullo quodam Oratore, gui comparuerunt cora Prafide 
contra Panlum. Poft quingue dies, hoc ell, ipfo die quinto { ex quo prehenfus erat Paules.) 
Dicat forte, Quomodo hoe-conftat ; cum w2/guar explicatum fit, quod pofl quingue dies 
hic fignificet spira dica quintum? Hac, inquam, computatione conftabit. Atce/fit Paulus 
Hicrofolymam, A&. 21. 17. ( Hic eft dies unus. ) Die prowime feguente, ti Sim intravit 
Panlus nobifeum (dicitur ) ad Facobum, & prafentes crant Seniores omnes, ver. 18. qui fic 
confulunt, Ste wobis, inquiunt, viri guatuor voto obffritti; his fumptis, purificare cum ib 
lis&c. ver. 23, 24. (Hic elt dies fecundus. ) Tum Paulus, viris.his alfumptis, 73 txauti 
iukzz die feguente, ( Hic elt dies tertius, ) cun illis purificatus, tagre(fus if in templun, de- 
muncians expletionem dierum purificationis, ( quod comperimus 6. 13,, elle fpatium 

feptem dierum, numerandorum inclufive ab illo ferzio die; qui itague complendi forent 
die Nono. ) Cum autem fepteni illi dies effent explendi, deGunmor ci ia)è Sugar suvrinitua, 
hoc ef, cu jan inftaret tempus quo complerentur illi feptem dies ; hoc eft, cum initarer 
eorum dies feptimus ( qui cum adeflet, complerentur illi fepreni dies, prout modo oftenfum 
elt ex Luc. 2. 21,22.) Non quidem, cum dies feptimus erat prope finitus, ( quippe non tot 
fuppetunt dies ; ) fed, cum inftaret dies feptimus, nempe ipfo die fexto; qui eft, à Pauli 
adventu Hierofolymam, dies c@Zavus. Hoc offavo die, manus în ipfum injecerunt Fudei, 
ver. 27. Cumque ipfum cccifuri erant ; accedens Chiliarchus cripuit. illum, juffitgue in ca- 
fira duci, vet. 31,32) 33,34. Poffridie 7% inci» ( qui eft'dies Nonus.) deduttas ef in 
Confilium, Cap. 22. 30. Ubi defenfionem fuamcornavit, Cap.33. 1. indeque redufas e/t in 
cafira, ver. 10. Ea no?e, adjlitit ei Dominus, dicens, Confide Paule ; ut enim teffificatus es 
£lierofolymis de me, fic te oportet ‘etiam Rome teffari, ver. 11. Orto autem die (qui eft 
dies Decimus ) Zi plues quam quadraginta, coitione falta; anathemate fe devoverunt, 
dicentes, fe nec efimos nec bibituros ufgue quo trucidaffènt Paulum, ver, 12,13. Nempe, 
impegrato, quod precaturi erant Sacerdotes, ut poftridie deduceretat in Corleto, parave- 
vant, infidus pofitis, venientem trucidare , ver. 14, 15. Quod, cum Coenatas Pauli Ché 
diarcho midicaverat, ver. 16, 20, 2% curavit. Chiliarchus zi mit Pai 
(cum prefidio militum, equitum peditumque,) fub.bora tersia ipfius nobtis. 
cimi ; ) ver. 23,24. denuncians accufatoribus, ut que haberent'adverfu: P. 
licem dicerent, ver; 30. sabilicfpue, uterat Imperarum, Nat rile. ca x. 
Prali. Antiparrida, oftero autera die 3.71 treerors qui elt Und 
alius dies, nempe;craftini «pracedentis is tertià;;Mrcettum fi 
decimum non incepille oocafu. dente; fed. potius.à media 
pedites ad caftra, relé equatibus, qui ipfum { Cafarcam dedaBum ) 
lice; ver. 32, 33, (-nempe ipfo die Undedimo; ) Rei pf cnflodie 
rint accufatores, ver. 35. Quos Poltridie veniffe (.hoc Spano 
Hierofolymam ) patet ex fequentibus. . Nam serà if: iglee py/? grigi 
adventu ad Cafaream; fed ex quo prehenfus erat Hierofolymis in temp 
vus ab ejus' accellù ad Hicrofolymam ; ) deftendit Pontife® maximus, 20 
1 



















uci. 


dit, 


n n ia quo 
d Mu vertdgfivo. | 
une Jie fe intelligenda ggicit ; fed, gu 


Aaa 2 î 





dii lire artt do apri 


amari Past 


int Hligendur dr dia So 
7 tit) + 


Lotaque “qu 
memorata, non'ali 

"Sin icaturs®ve 
tem cxeuntis Sabbie Jadî alici 
lexerint, Sabbati Juidaici minorem 





di TR tre 
dba: 41 a 
Pere sf 
I 
predice 
cr 
une, + 3 a si Aly 
Fiati è ViltesL 20) e PRE 


dis, tie illa, iaia 


vii ai 


+ Lorna a Et exfeptem 
; ‘1600; 10. Cumque à Po- 


e)aquinguaginta dies ; bat: 
el 








A 









dii u i tic 
pone apnee o 
gard , 


Subbatis Sca haze: fper 
pus nondum conugit* 
Simili errore labitur; 


snium fit primum poSt cABquinolt 





x 


Cap.8. —Defeivfio Sabbati Chriftiani. 


post Azuinoffium Vernum. Nam Menfis Nifan feu Abib, ille erat cujus Plenilunzionge (hon 


Noviluniun ) erat primum poft vernum Aquinodtium, (faltem, quod fic è Sacerdotibus repu: . 
+ tatum erat; ) quamvis MNoveuniona fit ante Equinoltiam ; pra co prius elle per dies 


quatuordecim. Decima quarta Luna pollet'elte ante Eguinofttun,modo Decima quinta Lune, 
(quod cit Plerzlunium, & primus dies Feflt,) fit vel in 7 quinottio, veleo Pofte- 
rior; vel faltem à Sacerdote fic reputaretur. Quod autem uggerit tt dubium, p. 122. an- 
non wecima quarta Lune numeranda fuerit ab ipfo AEquinoti die; funt mere nuge. Quo: 
modo enim potuerit Lune Decima quarta, elle, decima quarta ab AEquino#Fio, nifi pute- 
crisi: regina femper incidifle in Noize? Sed hc ad prefentem controverfiam ni- 
étant. 

Pari confidentia cum hac (de probando Pentecoften incidiflè in ipfum dierg Sabbatix 
non pgffridie Sabbati,) contendit ( Zuguif. p. 43. iterumque ng P-35, 36.) Afcenfionem Chri- 

1 fili die Sabbati, ( & fic futurum, ejufdem Adventumad Fudicium. ) Cum tamen eoè 
dem Capite ( unde fic difputat ) diferte dicitur ( A. 1. 3.) moramejusin terris, poft Re: 
furrettionem, fuifse dierum guadraginta : Quorum Primus fait i fe Refarreftioni: dies, Ul- 
timufque dies Afcenfionis.Quodli primus illorum quadraginta fuerit.( ut in confefso eft ) 
Primus dies Hebdomadis; impoflibile eft ut eorum Ultimus fuerit hebdomadis dies Septi- 


mus. 

Sed quoniam id iterum contendit Rep/. p. 35, 36. videamus quid id fit, quo nititur.  Du- 
plici argumento contendit Afcenfionis diem fiillè diem Sabbati. Primum eft, quia dicitur 
Mons Oliveti ( unde afcenderit ) ab Zlierofolyma diftare itinere Sabbati; adeoque cenfen- 
dum eft die Sabati contigille. Alterum, quod Chri/fus cum difcipulis fuis congregati erant, 
ipfegue illis Pradicavit. . 

dia A%.1.12. Tuncreverfi funt Fierofolyram è Monte qui dicitur Oliveti, qui eSt 
prope Hierofolymam, diftans itinere Sabbati. Efto. Quid inde ? Non poteft, inquit, ille vi- 
dere, ta exprefe diceretu, diftare ab Fiierofolyma itinere Sabati, nifi quod tum fuerit 
dies att sua 

Forte ego ipli alteram oftendero rationem ron minus probabilem. Si vox 76: rune, non 
hic fignificet coder: die ( fed tantum laxe, pos? afcenfionera, ) nihil eft quod huc fpelten 
Sed, dato quod fignificet eodenz die; connexio hac elt, Po/f Refiwrrebtionem, reverfi funt 
Hierofolymam, eodem die, quoniam erat dyyès ‘Itpowdxdus prope Fierofolymam, inde diffans 
itinere Sabbati. Qu mihi videtur apta connexio ; nempe quia non procul aberat Hierufa- 
lem. Prefertim cum aliunde fcramus, #07 fuiflè 1n die Sabbati. ‘ | 

Porro ; fi illud, de szizere Sabbazi, infinuafle cenfeatur, Sabbato contigiffe ; cur Sabbato 
Fudaico ( diei Septimi ) potius quam Sebbato Chriftiano ( dici Primi, ) li dies Primzus ( ut 
nos cenfemus ) jam fuerit Sabbazum. Scd nulla, inquit, razione inferre poteSt ille, Afcenfio- 
nis diem fuifie Primum diem Septimana. Refte quidem. ( Nec poffùm ego. ) Sed argu- 
mentum ab i0ere Sabbazi, pariter utrumvis fpeftar. Nam Sabbazum Cirino non ma- 
gis decent /onga stinera, quam Sebbatum Fudaicum. Nihilo igitur promotior eft ad Sabba: 
tum dici Seprimi, quam dici Primi. Utrivis vuque pariter fublervit leo Argunentum. Sed; 
revera, Neutri. _ gini: . : ; 

Sed quid hoc ad diem Fadicii ? Nempe, quia dicitur, ver. 11, Z7ic Fefius qui fiwrfum re- 
ceptus eft è vobis in Calumz, ita veniet, tv remo, quemadmodu:n confpexiftis cum proficifcen= 
ren in Celum. Et, quia dicitur, è reprar, coder modo, coneludit hic Author, etiam coder 


* die; hoceft ( utille putare videatur ) Sabbaro dici feptimi. 


Piget quidem talibus recitandis detineri.. Sed; cum hoc velit, videamus quid porto ha- 
bet, Redhp. 35» 36. de Itinere Sabbati. Zi, inquit, Subbari oli reputatum erat, duorum 
miîlliarium ; ( quam olim, no dicig, ) Annon hoe eft Argumentum è 7radizione, quamille 
toties repudiar ? Nufquam enim, quod fciam, in facris hteris determinatur longitudo itine- 
ris Sabbatici,  Gowvenzt, inquit, w44p/i videtur inter Geographos, Morte Oliveti ab Fie- 
rofolyma diftare quafî duobus Milliaribus. Efto, Quid mde? Crvitates, inquit; Levitaruni 
ewtendenda erant ab exteriore Paglo; civitatis quaqua verfum bis mille cubifos, Num. 35. $: 
Verumhicyni fallor, erratum eft. Nam dicitur, veri 4. Suburbia Maru civitattagy que da 
suri eftis Levitis, funto è mumo civitatis extrinfectus mille cubitorum( noù, tif clicum: 
quague: Adeo ut ab extertore parte civitatiss five d.civitate extrufum; non era nti zare 
Lil Cubitorum, quaquaverfum ; fed; è medio civitas, bis mille; uvver. s. MHetimini ab 
extrem civitatis ( hoc eft, ab extremis limitibus ad'civitatismedinm; ficenim fe habent 
verba, wzichuts lagnir; abextra ad civitàtem ; ) è parze Orientali, bis mille cubitos ; è parse 
AuStralizbis mille cubitos ;, è parte Occidentali, bis mille cubitos ; © parte» Aquilonari,.bis 
mille cubitos3 eritgue civitas im medio; bec' efto illis Juburbia ervitatis: hoc elt, extremus, 
ambitus fuburbiorum,. in quorut medio fît civitas. Sed'in ver. 4. Civitas ipfa non menfu 
ratur, fed fubnrbia extra murun civitatis: Sic-enim fe habent verba ( meXtir bagnir va- 


chutfa ) è puro civitatis ad'extra. ( Qureft'ipforum verfuum apta conciliauo. ) Adeo ut, 
‘ab a i i 


eXtremis fuburbiorum limitibus, ad murum civitatis, fint m7//e cabisi; indeque ad medium 
civitatis, alind mille ; titque longitudo feu lautudo civitatis ( è muro ad murum ) dis azz 
Cubiti, 


357 


358 


Defenfio Sabbati Chriftiani. Uap. 8. 

iti, ( non, bismiMle paffus, feu duo milliaria ; ) atque, ab extremis fuburbiorum fimiti- 

Da enni fado pia mille Cabiti. Arque, fi ille fic intelle&tum velit, ego non re- 
pugno. Sed, quid hoc ad i/er Sabbat: ? 


Dicit porro ; Quando Arca faderis ferenda erat SO danem, ( Jolh. 3. 3,4. ) fecute- 


pus erat populus, ita tamen ut intereffet fpatinm quafi bis mille cubitorum ; non evant ille 
sro vl facrnai Elto & hoc. Num autem hic, aut alibi in Scripturis, dicitur, quod Lis 
mille Cubiti fint iter Sabbati? pane | i ti 
Sed pergit ; Qualgre extendant hi Cubiti, mobis optime dixerint Fudei. ( Melivs forte 
quam vel hic, vel'ego. Sed quid inde? ), Qg parans, inquit, e/fe quali duo mikiariz. Quodti 


fit, ecquid hoc aliud eft quam Fudaica Tradizio ? non fic Scriprum-legitur in Sacro Codice; + 


quod ille toties objicit contra Traditiones ommesalias. © i . Bai 

Sed quis, quefo, Rabbinorum omnium ipfi dixerit dis m75/ cubitos ele duo milltaria ? 
Ainfwortbus nofter, in Annotationibus furs ad Zxod. 16.29. ( unde horum pleragte muù- 
tuatum credo hune Scriptorem, ) cui melius innotuerint Judi Scriptores, & Menfura Ju- 
daice ; effe putat non plus W7r0 milliari: «MiZiare, inquit, Zralicum feu Anglicanum ; ( eft- 
que icvera co minus. ) Quorfum igitur velit hic eflè duo milliaria ? Unum Wilhare eft Melle 
paffus; & duo Millaria, bis mille paffus. Num putat ille, 2727//e cubitos tantundem elle ac 
mille pafius? Imo vero, ne quidem dinzidium tanti. Eft quidem Cubitus , quali Se/gui-pes, 
feu_ pedis uncie oFodecim ; fed Paftus elt Pedes guingue. Non congruunt igitur iplius vel 
Menfira vel Numeri. Lai : . nol sie 

Aptius dixiffer, & minori circuitu, ( fi ipfi animus fuerit indicandi, quantum elle putave- 
rit iter Sabbati, ) Convenit inter Geographos, Montem Oliveti, ab Hierofolyma diftare, quafî 
duobus milliaribus ; quod hic efte dicitur, Iter Sabbati ; eft igitue Lter Sabbati, quali duorum 
uMilliarium. Quod divi foret & facile. Neque fe vel nos turbaret ( ut iple loqui folet ) 
obfcuris conjeEfuris da incertis quibufdaw: ( non Romanenfium, fed Judxorum ) 77aditiona- 
bus ; quas conciliare non poteft. Rabbinorum illi qui putant Zier Sabbati fuifle bis mrille cu- 
bitos, nou puani KR ab militaria; & fiqui putant efiè duo s75/liaria, putant plus multo elle 
quam dis m0lle Cubitos.  Quippe hc inter fe confiftere non poffunt. Nec novi ego quem. 
quam ( illo priorem ) qui Cubz/urz putaverit elle guingue pedes. 

Sed quantumcunque fuerit ( plus minufve ) Zfer ab ati, 1d nihil refert ad rem prafen- 
tem. Dicit Textus, 7 wnc #0 ( Fas Afcenfionem Domini ) rever/i funt ( Difcipuli ) Zierofo- 
iymam, è mionte qui dicitur Olivetî, è Sw èyyùs Lgerendu, qui eft prope Pirelli pine { adco> 
que non longo itinere diftans : ) fed quam prope? ceStére txor Sè diffans itinere Sabbati. 
Sin Zter Sabbati tum fuerit apud Judzos nota menfura ; annon tantundem eflét die guinzo 
(qui 7evis dicitur ) & die feptimo ( qui dicitur Sarurni ? ) Dicit quidem prope efle, & quan 
prope ; fed guoto die fuerit, nondicit. Sed nec diétu opus erat. Quippe cum ante dixerit, 
Quadragefimum elle è die Refurreftionis ( qui Dominicus erat, feu hebdomadis primus, ) 
fatis conftet (etiam ron monitis ) quadragefimum illum diem, eflè, bebdomadis Quinzzizz, 
non Sepzimum. Sed, quoniam hc diffantia per longitudinem Ziineris Sabbatici ( recepte 
apud Judxos menfura ) defignatur; fufpicatur hic Scriptor, contigifle die Sabbazi ; cum ta- 
men certo conftet, non die Seprio, fed hebdomadis Quinto contigitie. 

Mihi quidem potius id diétum videtur, ut Pofferis fatisfiat ; qui inquifituri forent, Quan 
do contigerit res tam notabilis, qualis erat Dominica in Coelum Afcenfio ; & Ubinam 
locorum. Dicit igitur id contigifle, dic Quadrage/imo è Refurreétionis die ( qui fuerat 
hebdomadis Primus; ) & in Monte Oliveri diéto, quieft prope Zierofolymam, ( locum ce- 
lebrem & fatis notum;) non longius inde diftans quam quod die Sabbazico ambulari foleat. 
Atque de Itinere Sabbati ha&tenus. a $ 

Aci aliud quo cenferi vellet hunc effe Sobbati diem, eft, quod Chriffes cum Di= 
fcipulis fuis tum conveniffet, Chriftufgre ipfis frena Inquif. p. 43. 4 

Verum, fiquid huic argumento virium mett, id nobis potius favet, qui dienz Domrimiciàn 
cenfemus efle Sabbarur. Certum enim eft, ipfo Refurredtionis die (hebdomadis Prizzzo) Chris 
fium cum Difcipulis fiuis convenife, Emaunte prius, & poft Zierofolymis, ipfifque predi- 
caffè vsrobique, aliaque peregifse qua Sabbato convenirent vel maxime, (quod interveni» 
ente Sabbia Judaico non fecerat. } Iterumque poff 0670 dies, hebdomadis item Primo. # 

At uni nftat eum iplis Predica/fe, Afcenlionis die? Eft quidem fatis probabile, Giio- 
cunque die contigerit, valediétoriàm ipfis Sermonem habuifie; fed non id hic ita dira. 
pri pi più Capperi ln diebus quetazinne, iene ab eis confpe&uséit; 
mandata dedlife A; ps fruis, qui off paffus fuit exbibuit fe vivuns multis cert 
mifque fignis ; dicens ea que ) sil, Dai ftt ipfifzue ( ubi cam illis conveniref ) 
denunciafiet, ne Hierofolymis abftederent; fed' ut ex[pelarent promiffionem Patris, de mit- 
tendo Spiritu Sano, quam ipfisfecerat,( A&. 1. 2,3, 4,5.) quam ego Predicationem efse 

* fd 






non dittiteor. Sed quoto eorum quadraginta die fic pradicaverat, non hic [Gt 

tantum, id faîtum else duranzibus dis dichbus quadraginta. ) Sed Luc. 24. der quen- 
tibus, ( locifque apud reliquos Evangeliftas parallelis, ) docemur, gu0 dîè une ; 
nempe ipfo Refurregtionis die. Adeoque, fi haec P;edicatro, iplis fic congregatit Prober fuille 


Sabbatum ; 


hoc putaret evidgntem ellè probationem, quod: tune foledar 


Cp Daft Cif 


Sabbatum:; probat hebdomadis diem Prime fuifie Sabbatum. Di he anne, 


na 
% pops fpo de Dalle hang ‘Afp, ye “fe, moffe tempore 
spore: 


Sen opparsumitates Pater in fua i ‘ate. poftît; &c.: Atque, ob hane: tam t 
cha mcani refponlionem, faftum Jlicatione fi de L 
Fog age ip girioni ge apra avegineagi ii) ping 
devinuerim his duobus Argumentis refpondendo ( de Ghrifti Afcenfu die:Sabbati;) “que tam 


um.id meruerini, aut indigerent. . Quibus non @bltantibus, cermm ft h 
Dire ladomale die Penoo d va Me 7 vt 


* x ha ° » cao 31) 








4 CAP. IX: . E 

‘Esempio Quarime; Punli, Troede. ObjaBis refpondetur. Exemplem- ana, fed quo 

+ Mes vede one Awrbyîb, quomado reddendum. Paulus baud rette ParconrElof{ nd 
conformitatis. Pragis ejas, rina congrma, Judeorum: & Gentium, diverfa ratio. 
Fadeis indulta, non erant Gentibus imponenda. 0 La 


Uartum qued urgeo Exemplum, eft, 48. 20.9. Quod .quamvis tie Exemplum fingii 
O lare,fatis tamen innuit Commument Praxin, fcu valso fic fu Imitatio» 
nem conventuum Chrifti & difcipulorum fuorum, fupra memoraterum. Primo die Hebdo: 
madis, cam convenerant Difei ad frangendum panem, Paulus Predicavit cis, difcefia- 


rus poftridie; & continuavit sfuura vfgue ad mediam nofl'ena. 


. tar die ino uno die a die fabbatorum, > ui MI calldran ) coalfis 
difcipulis { few atis ip, foipulis, cuumybian ef! ualberin, ) ai cendum panem ( 7% 
in) Panlog { Puntclosire difierebat eis (feu, cora fron Poftridie; 

& protrazit fermonem ( aesiran + avg pixe: pusoruiliv) fue ad mediam nottem. w 
uod po opto segg rav aa, elt, per cà qua peradta funt exercitia; 
u e fuerit iamus Conventus, nempe ‘ipulorum conyentus; e ad ent 
gent hoc eft, ad celebrandam Caenam Domsinicam, (‘qui Cieifiimaoe pino elb, 
non Judenum ;) eratque freguens conventus, feu mumerofus, ut èx circumitantiis liquer 5 
erat uuque 7p/orum Difcipulorum, W uadertas ( non 7nSv idam cx illis; ) quales efle 
folent fari conventus folennes,  Congregatis omnibus, vel plerifque omnibus, quatenus id 
commode potelì ; tanto quidem numero, ut.ad.certiam conzignationem afcenderint; ver. 9. 
unde cum ceciderit Zutycdas, de vita fere defperabatur ; quibus Pradicavit Paulus; feu 
Corncionemhabvit dere longam *; Continuato fermone ad: meaianà noéfem; atque hoc ri pi 
sil ebbro, pofiridie fabbatorun, ( medici folet ) prizo die bebdomadis.. Qui quidem fi non 
habendus fit fufticiens* charaZerComventus facri, pro cultu divino, Sabbato convefftentis, 

feu dici facra regnietis, & hebdomadis prirso die habitiz: aqui Le&toris efto judicium. è 

Sed multa ded in:contrarium, (sur numero fappleatur quod deelt ponideris. ) 
Suggerit /uguaf. È ss. doc Exemplun not nifi Unum efte, & fatum fingulare, Semel 
Fabtnin. Arque hoc Vuum,& Semebxepetitam Habemus, nontfemet, bis aut ser, fed faltem de- 
cies, minori fpatio: quam duarum paginartm Pg 3 3, 56. Sed wmicane tale Exemplum, de 
‘ato Sabbato Septimi diei, ( ficubi oecurrifie s} polt Dei Ceffationem ab opere Crea- 
tionis, Gex. 2.2, 3: ante illud Zxod.16: quumdefoen Manna 5, foret ipfi, fummo fiv, 
ad probandum hoc Sabbatum fig:c tuifle obfervatuimi Eft autem; hoc: Vu Exemplum, 
ina defcripumy urevidenter infinuer, vid exiazore confiero faitum.  Pigrmogdie Hebdomadis, 
quam convencrant Dafcipuli MiSesinree peeche; Paulus predicavit, &c. fatis infinuaret, 
scandido Leétori, qued Zac conmyeneranit adifrangendum panem, e0 guod fuerit primus dies 
} Di ue folitum eracad »hunc finem convenire. Propofueram ipfi pl p. 
diga een 
venifitt ipfe; 10 libro Fobi feripruarz: A adis die Septi s eji 
pr ceppi ipa parigi clone Seti, icon villa ta “annon: aple 
a 4 {ic convenire die Septimo? 
Sabbatum dici Septtmi rune cemporis fuille obfervatum ? Id rurfas propono,ferio . 
un et dla P è 
“Difplicet deinde quod Braty «hiò reddatur Presche4, ( hoc elt,. Predicavit Meu Concio- 
nem babîut;} com alibi reddatot Raziorinazas ff, vel Diffleruit, Elto quidem, quod fic 
alibi reddatur.. Nolin.egordè ro contendere: St Vox alia magis placear,, dicattir (per me 
(cer) raficcimatusefi, diferulty trallavit, propofuits ex bibuit,locwtus c/t, aliave voce confimili, 
prottanity few confinmavit, ranSyor, fermonem teu orationem fham, ufque ad mediam no- 
Quotunque enim nomine vocetut hac Pauli fermiocinazio; erat certe Religionis Ex 
eroîtitn, Chrifiano Conventui congruumy&, hebdomadis primo die. 

Verun.ego non videoy: (fi, pofito fervore, rem tandem liceat fedate agere, ) cur difpli- 
p * Bbb cea, 


/ ” d ’ 


x 


. Defenfio Sabbati Qbriftiani. —1Cap.o; 






ceat,.vocisk:rs,»redditioi per voctm Predicaur,, fè al potle 
vocem ridi, ttt iaia lo 55 99 ERUPI. p3 jd, velter 
voctumiliarià 20/7 1".02. & 247 18,40 Cura plaseàtdns in @mdam clié, . 
noîè amet A 2059. non stride citi igna sc corsi d ( cum, 

: otes noftri alitet rotaia, eine A FWeLponoS.quad'illic de Seb 
Pes pria (ubi vocem.eelebrariorent ndam secdloit3lubauten, de die 
Primo; (06: praelitandi vocera cxiftimetnimisfubi: mem? Ye: Cumifeto moxiti 1 po 


fir terowis vocabitto, prasdiravifariviiziocina tgntett;, ( Cipe aa fippo cigno com 
tendente, ) prout fuaferint locorum circumitantia : mihi videtaky ‘etes no! fum 
mo cum judicio, utrobique reddidifle vocem illam. Nam illa Panlî diflertatio Theffalomice, 
AGL 17. 2. & Aguile ila Corintbi , ACk. 18.4. mon fuilie videtur conziuua Orazio ( quale 


nos Pr edicaticim vulgo dicimus ;) fed'inserrapra collocutio ( varios inter collocutores Y per + 


modum Die/ggi ; Difputando convincens Fudeas & Gracos, puta Arguendo, Refpondendo, 
& Replicando, ( ut in Dialegis & Difputattonibus herifolet. ) Cumque ita fuerimi Siaiyarlss 
apnus dicuntur Razsorimari, Aiguere vel Difputare, (.ut-dlf. 17 17. d#:18.19. 44.19, 9. 
quam 7) edicare; Adenque, his in locis, Interpretes noliri reéte dixerint Rassoemari.. $ 
hic Jocy, A 20. 9. videtur fuile orazio conziuua, vel Sermo contimusts, ( qualisietie folet 
Concio ad Populun babita, ) non eg crv Dralogus, ur cit Di/prtantium. Adcoque di- 
citur resiteri + abyon non Sidia Et Soriano adrus differuit ulis, non awò alrois ven illis. 
Ideoque apuus redditur hie loci. per Predicari, illic apnusiper Razsocizari. Sed five fer 
mone consmuo, dive interrupro, dilleruerit Paulus, perinde eit'ad rem noltram.; nam & Ca 
techizario cit Difaurfus Retigiofas ( Sabbato congruts ) pariter ac Cencio feu Prardicatio. 
Sed graviter exeandefent hic Author, Aep/. p.31. quod, fi hic loc: diipliccar vox Piedi 
cavit, dixerim, per me licere, ut ejus loco dicatur.Ratiocinarus eft, d'ficiwt) tvaffavity vel 


exbibrat. Quippecum, apud (quos vocant) Non-confermi/tas nofiros, jaur aliguandiu re- * 


cepra fuerar:( & nimis Atfettata ) vox Zx/:0/20; quafi mollior vox quam ‘Pedicazio:; 
adeogue cum durum putaverint dicere Zatres ( quos vocant ) doris inflredios ( fed nullo 
Eccleliaftico munere donatos ) Predicare debere, feu habere Conciones ; mollius dicendum 
putarunt /x/e6ere. Hoc ut Opprobrium è me objectum putat Non-Conformiftis «(quorum 
erat vox Exbriere; pe qua jam Logzé pouus dicunt; ) & debere me faltem abitinete, 14 
opprobrium nterendo in Paulum, ge fee #12 temporis ( ut loquitur ) MNon-canfirznijta Pra 
dicato. ©. , 0 Ù j . 6 
Verum ego non Pazlum dixeram Exbibere, fed Predicare ; Sin hac vovei difplicuerit, 
permittcbam /p/î fuis uu vocibus, alive quarum ego aliquot enumeravi...Neque ego Pa 
dum dixerim gise Non-Conformiftam, fed 1pie elt qui hoc dicit: & (quanim ego: quidem 


video ) immerito. 


* Dixttset potnis fuifse Conformiftam ; ut qui nec Judzorim Conventibus abltinvis, necseo» . 


rum Kitus averlatus eft, fed illis fe Conformenz exhibwie, ut rebus /iciz/5, quamvis non necefe 
Sariis® Dicit hic author, Ad eorum Synagegas acceffife Paulum; ibigue pradicaffe finguirs 
Ra qua comprebendi © includi putat dic Author religuam id omne quod aci Sabbatna 
andum requo ito ; fecus enim, id ipfi objett ur fuifse legeremustzi qual nor legiòilias, 
Repl. p. 33. Addo; "Capa? eyes totondit Cenchree, giuaHoto vbtrifius:erat, Ai 38, 18, 
7imothewm curavit circumeidendum, quia -siatus erat matre? a Aci 1601: 
omnimodo Feftunì Celebrare Hierofolymis, Aksr8:21-+( hociettbutulle nonuitt 
Inguif.p.122. Feftum Pafohatis ae) atque, in eum fine, Wade 
ire, quamvis mox rediturus. + Pariterque #/ftam Penzecoftes, fe. foret 
Er.A47&r.30;27,23, 24, 20.1 Rizibns Purificationen: fc iavat 
Voto obftritfi. Ago: co anîiho; ur fe vindicatet. ab ‘opprobrio: 
gere. fatagebant adverfàrit ( arquerAuritos-hic:) quaficfueri 
Fualikecos omnes gui funt iter Gemtes deren ieri dirlo 
iPfacum filios circumeidere, nec fecundameritus ambulare, 1a 
amovereg & Conformem fe cltenderet,i( nni abitante, exal 
verantradverfàtii, ) accommodavit fè peo - > ritieni pa morini, ] 
rai ne RA crd panza conformi, ari prlegio > ss o 
Pm, Ver. snempe; Judadrùm legem'Geremonia de qua diétegalerat ver 
Wentes Fadivas, effe z<laccenfos. Et co ferat;.i 


dit fuam, Cap. 24. 13, 12;13, 17; 18, 19;20& Cap® 

gen Frodo ca. tonica remplura 

gue poffent-illi caprobiîte quorum cum + gecufi i 

Foflum} &Regem Agrippam; (co at v: $ 

fenuentes, quod ni8/ fecehateant bs pro ca i 

Cap. 2518; 19. Cap.26.3r:"]uxta' quod de fe-pi piè; 4 

Judaum ; erarque, quantum ad corunà, legettà, ter. mCor. I, Gite 

que hoc quidem, quamvis { etiam hoerAuthorè portai gg a avoda slle, poft 

ChriSti mortem, ullatenns obligaras, ‘ad Pafcha celebri 3 beifinsamorte, tan 
- ab 





























Caprio. Deftifio Subbati Cifiani» 


nb Bc, quam ab altis Ceremoniis omnibus diberatus ; ut erant eruci Chrifti affine. Com- 
que il ordh tan horam pfmac dd rin obftriQus mn; non video 
cur debeat' illa hic'Author*ue Vor conformene Predivatorem vespa sarta Par 

Veritm quidem eft, Predicaffe Paulam ue; Jodxis ad Chriftianif 
mum nondum converfis, : grata: ritto ut n Sepa lt ‘habea 
tur, dummodo in Pitt eis omnibus que poftulat Lex Mofaica. 
Nim, &'apud nos funtfòrte alti lie arme fesundum Davis imbicchfia 


licana DE i tamen nollentpropterea pro Non-conformi/fis ha 
fur te Med vd five Zaudi, id efl@ Paul velit, quod fuerit a, 


Predicant > ita tamen ille {e purgare fatagit hac accufatione, caufaturque Fudaos 

hoc probare ( nec\potelt hié pais ) quin decenzer incefferit, a pig 

quantum cartina quie gi pepnpeictà 4 non debut hic Mao hanc ci notam 
anorere fr L è . ale 

Nec tamen #4 Conformem feccia Rea; uafi vi commiasadiiziozioe e 

( five refte: eos reperit e 
Pulci ( pon nello ItUr, $9;60 ) Sed, ni ian Mi farm 
eft omnium fervus, Fudeci. s qui fub 




























PRE n fai a omnia at ommino aliguos fervaret, 1 Cor 9. 20,21 
hi ci in'van, li Landa aliis obtemperare,- in’ rebus licitis, utut pago, 
Yaris; rag i in ipfius celebrazione da quam: 
Vis ad” Kira non fine im cy: po papi der 

in corum Mein (quanta ‘afione 1n Capitis 
i pudore, in fervanda tota 





prese, hi i 9A e PA 
n tamen hinc infiuvalandus efti( ob lutnc Gjaerpienicare "tea 
(quod fubintinuare videwr hic Author, Zr9u/. 
3 ut fe fubjicerent jugo Geremionialis 


{cio ) quod, Fuders 
fim 
nn rit 
fat, Gal: s. se Phil 4.1,eSed.. 


; i 4 
feu declinare, fi fic: pertuafi+fuerint, "iuftagat Fr guo occafio, quamvis figo ; 
Gentiles jam ‘effene inde liberati. vEt, chuic Dorine fu, Prazis erat conformis, dum cir- 
cumeiderit 7imorbeum: (‘ut qui matre Fudea natus fuerat; ) fed non 7iterz, qui fuerat è 
Gentilibus ad fidem: converfus. © Atque hoc huic Auth ori fuiffe fraudi puto, quod non fatis 
animadverterit difcriminationem hanc Gentili, È Jaden Gentes ; quorum erat 
longe diverfà ratio; Quod fî «fatis raf vidifica Pauli Presto, Dein. fuz, 
plane « pen ione efse. Sed Pauli Apollogia haten 















" Dir 







Jubet quidem e vira 













si CAP. Xx. . 
Fraftio Panis, de Eacbarifia hc intellgenda. Objebtis refpreditor: 


Atei urgetur fetupulus, eft, de Frallione Panis; num fcilicet intelligenda fit de 
‘a, an de communi manducafione. Sed nec hinc posi dancin 
cc itur caufa fua : Nige, asna ceo i Va ominicar 
tem Conventus Religiofus, agnoftit iple, Repl. 33 
boortay Sed si doni 56, 57. great tO) pro 
dem-efie celebratio Cene Dominica ; ( & minime dubium eft quia, ceti) a tà 
quit, e/fe communis mandiscatio cane arie; convenientibus amicit, cum poftri 
furus eft verbi Minifter aliquis, (few fpecialis amicus «ieri csi 
nolfe. a SASA i, gog no, e Vai again: 

di ine, di&ufum-credo, hunc Au pier i G 
ei ipfe putet, quorfum eft hac iivale sol vare ii 7 
adr, ( totius gregis ut in aliis ftatis romeni) n apo quorundar 
e mea agi cirie pre La gelsagor, evelli fuerint : Habitague 

eft Concio bene ‘langa. Numquis: hoc somme ad comamunera camam fuilse putet? At inguit, 
| Difcefiaras erat Paulus: ip Eito. Sed non dicitur panna: ut Paulo vale- 

dicerent; fed 7% vado pane. Dilceflus Pauli efse tuit (& credo 
uit) caufa spread di perso fuerit «mutanti Done cur arcani erat; 
‘ad’ rendam Et occafio cur-iwm convenerint, q it ‘5 Septimane:; 
‘quo; persi gr rod, ficeonvenire.» Arque, fi vel (epr pd non urna quin 
n fic videatur. Z'emit Paulus Cradi Sarego dela Et manfit ibi Septem dies. Primo 































auteni 








ir DI +0°: * ù 

362 DefenfioSabbate Chriftioni. —Caprrtò 
antertì ‘bebdomadis> die, cum convenirent  Dife ad è duna Pane, Paulus ipfîs. 
Priedicavit. Annon hec verborum connexio vadeatur hoc. innuere, ped dum CON, 
venerint adifrangendara panem, pote tum exiftente die primo hebdimadis î. Quorfuna alias. 
fit mentio quoto die Septimame hoc:contigerat è Al tior hec videretur tranfi» 
cio; WManfis'ibi feprem dies; diegue SeptimeX fese.fep no) comvenerunt Dicipalia 
Patilo ‘valediltàri; &y cum ipfo comaturi, qui erat poft vabiturus. Si vero fic diétum, 
- fifser, nimirum: die. feprimo, (“imnuendo :seltimsenz illerun feptem ;) non dubium elt quin. 
di hic Author ftrenue arguifset, Seprimsi dici Sabbatum,.à-Paulo fuifse celebratum; idque in 
Conventi C8ri/tianorumi ; mori ad frangendam panem. «Quippe tum non dubium ipfi foret, 

quin Zraffio Panis hic (‘utalibi }-innueret Sacrane Canas. Sed quoniam diftum elt, pri 
mo die bebdomadis ; nunc habebitur pro Cena Communi; tantufque Casas convenifse pu- 
tandus erit, ut Paulo poftridie abituro valedicerent, & cuneo Ceenarent, quod quandoque 
fit (‘abituriente amico quodam fpeciali ) convenientibus amicorum aliquot. .At vero, fi 
hoc'id tottimiefse putet quod hic Infinuatur, cum dicitur, Convenif&e - Difcipulos, primo die 
Septimane; ad frangendum panem; excufatum me habeat fi ipli non ero. A 
Quod pifralini alibi fit intelligenda de Cene Dominica, non negat ; nec videtur 
diibitare. Etquidni cenfeatur hic idem fignificare ? Ego quidem non fcio quod ufpiam id 
aliter fighificet 1n toto orta È ESTA bi ice chili . 
At dicit ille, vocem » ufirrpatam 14-19. ui tue | us 7 quin 
que panes-& duos pifces in miraculofo paftu Virorum quinquiesmillium; & figa. (i 
Mat. 15. 36. ‘ubi dicitur fregifle panes feprem.& pifciculos aliquot in' paftu Virorum qua- 
ter millium; quod itidem repetitur Af2r. 8.6, 19. Nec dubium eft quin vox ea de aliis /ra- 
Bionibus pallim habeatur,: Sed quid hoc ad phrafin illam de /reffione Panis fimpliciter 
diéta? quam Interpretes unanimi confenfu de Sacra Cena folent intelligere : atque hic 
Author n0n megal, fed tantum duditatan fic intelligenda fit. 
‘ Dicit iteto quod’. 2:35. de Pessodicitur, cam acc 











































epifet pane, gratias  egit Deoin 
confpelta omnium, ©; cm fregifer, capitedere: Quod de communi aadvcsione intelle- 
€tum vule hic Author® Ego autem non video, cui hoc de Sqor4 Cars non intelligatur, Sune 
fere ipfiffima i qua de nio gen in sò E pe Mat. 26,26. Fefus cum ac- 
cepiftet panem, &» benedìxi, ‘egit deditque difcipulis, & cit, Accipite, Comedite ; Sirvili- 
i cn Marc. 14.722, Cam accepiflet Fefas Panem, Gy benedizifet, fregit, deditgue cis, 
it, Accipite, Edite. Et Luc, 23, 19. Accepro pane, cum grasias.egifet, fregit, & dedit eis. 
Dicitque Paslus 1 Cor. 11.23, 24. Dorsimum Fefum, camolfe qua predita: est, accepife 
panem, & gratis Abis, raf dd sdtcipite, Edite. Et eur hc omnia non pariter 
intelligantar de Sacra cena dici, ego mil video. Non quidem exiltimo, quod, qui cura 
Panlo in navigio erant, fuerint omnes Chriftiani: fed'hoc non mpedir, quin,. qui fuerint 
Chriftianiycelebraverinit cum Paulo Conam Dominicam. Non enim puduit gs sed fe pro 
i Chriftianum, etiam in eo coetu. Pif ; 
&, pro communi mariducatione, intelligen t, q lem Capite A. 20. 
habetur, ver. 11. Mihi vero contrarium videtur, cande! E fralfionem panis intelli- 
* gendam else ver. 7. & ver. 11. Nempe comvenerant ad frangendum panem ver. n. & ante 
quam difcederent fregerunt panem ver.ti. non obftante, qua intervenerat, interruptione, 
à Cafu Zwyebi. Hoceft, convenerunt ad Celebrandam Canam Dominicam ver. 7. car 
celebrarunt ver. 11. Quippe fic fe habet contextus, Die primo bebdomadis, cum pitcer 
Difcipuli Lai nane panem, Priedicavit cis Paulus, &c.——quamgue fregifiet pament, 
n È; sà LU: * 


Aque tandem, ‘poft velitationem hanc, video etiam hunc Authorem haud mul ‘refia» 
- @®. gar; #20: 3233; 34. quin hècc fralro panis fuerit Cana Domini. ; 











CAP. XL 


Mic eetlbrur, hic intelligenda de. Hebdomadis die Primo. Objettis velpondetur. E EL 
È propri ogo E pdl canini sdlcare &( in Plurali ) cibGara, promifcue dicus- 
tor , è Ù ° ‘ 


‘ED, hocadmifso; porro querittir, an wie c6b4rat; divprimus dies hebdomadis tum. hic 
loci A. 20.7 tum r'Cer. 16,2) Recordanaara el inquit, Znguif.«p. 597. quedi Gracia 
ida ‘fionificat Unton, dx Ss pia îrodn'noftra verfione. Novi Feffamenti, centies. re 
{ One) Unmm, ( non, Primum.) Et f:58. pstaltbre» ab.iplo redditur (ome of.the, 
Umim Sabbatorum. Atquead eundem fenfina, Rep) pi 34 iva 
Eftque omnino verum, ( & quis nefèit? ) ica pia fignificat- Wiseneteu Wars ; 
pieve forte toties fic reddi, five in rioftra; five in.alia quavis verfione Nova Teflament. 
i autem fucrit ille tam Critice do&tus, ur Verfionem (hicloci) meruerit emendare ;. fcire 
s debuerat, 





ptam. ) Et ubidicitur Alard. 28. x. cue lucefceret cisrt war oktérary non intelli 

eft de una guadam indefinite,:. fed de determinata certaque. die, i 
.» ISicim loco hoc de.quo.agimr.àr di 7 pia, sn sp/a pig casbdren, 

fepe.  Ubi*Articulus demonftrativus (7% sè) non eft otiofus, 

Marc. 16:ubi quod dicìitur ver. 2. pi 
odisdrur.. Sed.& ex hiftorie circumftantiis.( tum hujus,..tum religuorum 

rum, ) fat innotefcit; ut:nec ignorare necdubitare -pofî ha ies fit 

dicitur Sis edita: Cumquie non ignorare poffit. quis dies fit, qui tum in Sacris, Lateri 

tum apud alios: ores omnes, dicitut è pie ell 

fignificat Una + ‘de voce 


étione, pia  aubtérer uam» aliter fignificat: quam «diem. n 

que enim hicdifqui dicatur Grace. pix salCdrer, aut qua, fit ratio: hujus 
conftruétionis, (ide ; n} fed; quis fit. perpetuus fenfus horum verborum..... 
* Atquisin illo Geni ico, ( ille ‘toties repetit,cique prellius. infiftit)) 1,5 
Fuitque-vefperà Creqato iosaecind ) Prime dies: vox echad 1 Hebrao texut, è pian 


Sepruaginta Interpretum verfione Graca, ‘fignificat Vive ; hic tamen Author sum polt- 


ì ne e, quid 
ice una 
radi rime bro non intelligeret de dora prima j.& siicadua elle: fiquis ( ferì Llrvo 
rev id forte denti: 1at Lrrqiadeiia SPESA n 


pile de de 
5 quia,certum 





Pian qu pe im conianiigpicna lupa 


bredhe Lava. ghe cd tg liga ; i Ardea D1 
fut pe) pra dee i $cdyà fubintellea Prepolitione ari, 
live finti Oreto lade-diboali. aria dics Rats Cilendas.:1.i quidem 
| rr. ( Subintelledha voce Siib(tantiva suipein Adjch 4 cione «è ante Geniti- 


tar )«Hocelt raldles: (feu dies prosima ) poSt 

alterati merito Dil botto dia ie Visor namouitdla ( forma plwali ) 

| unius /trgwleris dieci; ucfunt Mino, Aisne, fo, a Uc fulius dicetur nie 
4 B 3 ; 


. 





por rara Caletdarum ; i ALI pro # "daria de 
una '( dies pofl} Sabbatum eu diem Sabbatorum. kt 7 7 
tribus hoîîs, è meridie ; pro mo nd rta ber pl mid e dres., 
dies à Sabbato, funt prima, Jecunda, tertia. da peli fan prpne, Jeo i 
dies Septimanae: Et pia eekodrare prison] pr ti - 
noflris ( ut ab aliis ) tas. Week (prima dies. hel 
tiv 4leralis vedditio llaram ed hic 
nòullima & maxime foina 
14. pà'inile, ( abfit ) è noftris non male 
hac fit liveralis redditio, ( quafi sà. 
nos abbortentis formula, cui ref; Grazcorum 
spine. rà mer i ui i » ° 

JaiUItI vo fenfu Greci dicunt Vo spor date Md Pte patita 0g 

Tetda agnofeit hic Author Repk p. 34 quod veto AR puiatpofe Gate. 
higi ap 0 fr fpeimene, (di pouus, quod pute/,. fc anelligendumne/feyscere 

con fic inte um fusgerin quos 

prernim idem; fed i da; Cna PAL peri um. Eta 
post Sabbatum, non idem valet quante Jprmane; ro pt 
die, non idemeft ac n eos diet. eri Sì posse SER 

Et quidem cum tandem prin pai $ 
niter smeelligitar de primo die pati Segui. in,locis fic cerzo intel Migirur; & 
polfit Sic intelligi hoc in loco; go parato fic Aavelligendua fit; (addidiffe etiam, nec uf 
quam alibi aliter apart nec ullam ipfe pretendit caufam quo minus hie ] loci fic intelliga- 
tur;) non fuccenfere nobis deber, uod Paslum putemus die pritso hebdomadis iaguei 
caffe, & canam dominicam cel clletesiia, i in ego hoc Cosventu, Troade; sure hane e 
tionem mbhili PA quod wix fignificet ama 






Midi 


+%.7 PI 





CARRI, 


4 tai 
Velpera dici Primi, non sncelizonida de Solis Occafa dei faprimi, ObieGis sai 
De dici P Principio, diftertatio. 91 ab Occafu Sol. fedi Sedia Mede Va 
tatur pars diei ssa dad Alea lequentis. Td evincitur, ex bift 
Chrifti. Ex AR 23. 32. Zy 


> 


uto. Quod a otite. Serata © de Coni ‘a La; cor. i 
pun Se dies inchoandos ab 0 Occala Solis. Fioffen itur ex biftoria Pi i 
Inter duas Vefperas, quid fit. er ad vefperam, a è fine Unius.vefpera, 

nem alterius: Pariter ex Nebemia. si di mutu 


E D alia reltat Impetitio qua locum hane fa! eludere, Inquif.. p. 5. dal 
S 33:34 Contentos.erit ut Truffe pia caledrar a Las da iui pino oa 
diem primum sere à folis occafu diei pont :C sen bfervire Sig pr 


utfit dies primus ; fi fecus, non erin ) Sidi ari dice. Li lifaue, uil 
i bunc locum urgent, ( fed cav pal Pte nam fecus DIFAIATI Ù dati 3 

( primo die hebdomadis,, ad mediam noétem continuata, ) ms, 
mum, ( bag pa diceremus velperam diei 
hoc eft, die Solis, mane. ’Nempe, poft dici 
inde A pnt tune difceffa; quod vie mic 
Ipfique difplicet ( £: sa 33. ) quod ego hoc putaverim 
putat 1p//smum effe fafum. + fsi; 

Sed, quicquid :p/i videatur, nolim porro putti id. ic vide videri urgentii 
pe ile prima cl (& credo /o/us,) qui putet eos, qui hunc locum urgentpra 
Dominici, fic intelligere locum hunc, quali Paslus cum peliaroni in yefper: 
difoellerit het mane dici Dominici. 






Praedicavit Panbyss 


. m9guquaz up fuetitanitium dici psini x 











i labili ii nad fd » Ù 
DSi DAL gori. (fazio uculenter ut 
Nowo,-tum im Veri, Ha Teltamentoz veputaretur Ze/peray ad 


7 irum quo Refurrexit è 
Solis; a tenebre ; & nondum 


) ettore, 
A e 13055 s6,.SpeZarunt. Monu- 
dale sr ‘veno pdfaverunt aromata © unguen- 
: nt fecunduni mag 
È prnà, «Primo autem die-hei lis, profundo. diluculo, 
prvginee gp se brinonmulla cum ipfis. Mat 
risi “in pei *atem bebaomadis, vente Maria 
SepulorumeMarcx6.:1,2. Exado mierveni- 
ti eo È 3 ARL i emcrant aromata, Ut 


Csa emi Shop notati bidormadis-venerunt ad monumentuni, 
caio (2% es 'imulieres codetm momento .venerant, fed 
pui ci È al int ni 

È ):Fohbo20: mi Primozidie n MatiaHagdalena venitimane, cum adbuc tene- 


ibalre > re parigine Bn a o ne a refurrexitie Jelum, Corpulque 


























erati m2u/t0 mane, ante 
& erune tenebra» Multo mane 
FREE praecdente; ) Et (quotocunque rem- 
) manifeltum eft, hoc tempore, centébant 

è ad pruncipium vefpere* fed ( utcen- 


Vefpera Septimi: diei, potuiflenc Mulie- 
«non'expetlaco,iMane poltero» Quippe cum. Sol occi- 


pareri 1 er ) hi fexi toe 
lux )«circiter hotam fextam po 

ridianam, pria tempus" ( so rie ) der vadbibendis unguentis &y aroma- 

tibus ca notte, (*prefertim cum cum fuerit or 34 fi-fimitam efler Sabbatum.  Nibul 

a; fuer dpi. ayet fecundam 

S  vénerune vilto. mane, 

eta «precedente fi Éatcote fuiflet Sabbatum 














iftusdurrexi ra ( quippe. tum fu- 
“Mo mane, » e edo, quod non ficiflè 
CEE 


SITU Lapo è. Media noéte ; non antonia 
"n dii Prirui, de adhucerane tene- 


turi Pad cita Scott 
ia. Magdalene & 







n n Dio A ): fepulerum 
Ì a ra tficannin 
entniry: id der inchoaverant:: 


sr computat 


xairun Maria Magdalena videtur advenifle omnium _ 


am Furono tc ufque ad Mane ‘ 


prima Septimane tum in- 


Google 





ret 
Maofit ii 
ione 










Poftea ce, icinere Wi 
ie, clin Difeie ta Horo aa dare: 
_ Atque finerazizo posano, Sena 2 mapei on cpr bg 
vice, iter milliarium feprem cum, È He nocten identeSolé quati «hc 


fexta, ) quippe cum adve/perafceret fata ; nam aC ; 
Attamen, poft haec omnia, comparuit ipfrs ) 

dulitatem fuam, fidem ci us manzo laterifgue valneribus, contretì 

dis , efuque vid#as;) enarravit( Propbetis. falinis;) quaspfiusMorsenré t Re- 

fiwveGFionem {peStarent ( utillis ante” proficiftenti nanna; ) ondata dadi, & pe 


seftatem fecit, Pradicandi Evangelium; &P 










pda > wi | 2 i 
di rn ta 


- Spiritum SanZum ; alidque peregit quaibittareantor. >». var arma en. — re | 


Quibus peradtis omnibus, etiamnum erat idem dies vefperi, bebdimadis dies Priniisy , 
Yoh. 20. 19. quo ex mortuis Refurrexerat. Sed ) arts nodte, conc/ufis foribus, ut fiera 
fere fe infin 


folet decubituris. Non gni Chriftus ‘ uaverit, aut fores Ein 
verit ( quod volunt Pontifici ut earum 7rawf@b/fanziazioni faveator, ) magis quamilli Dro 






. qui Zirzaunze venerunt. Nam non ita claufe erant foresiquin ut occafione jufta recladi 


. ram /Zerode ; Quid item coram Pilato fecunda' vice. Sed inde ordiamur. Po? yesrzami bo 


flent; ut jam modo «pro intromittendis Duobus illis, & alibi pro intromitrendo Pero; 

si soa) AZ, 12.16. ( » pei: y ie dai G Ò 

Adeoque è yrir20 sane, (cum jam erant / ‘,) ad is) ( prope node rte- 
diam, 3a unus idemque dies, Hebdomadis Primus. Mihique vide Ame dici Joh. 
20. 19. hoccontigifiè eagerz ipfo die bebdomadis primo, uscerto ( gnicunque fuerit 
dierum computus apud veteres Judzos ) Chriftranum faltem dierum computum, efle, d-media 
nogte ad mediam noctem, atque fic reputandum efle diem Domirticum teu diem ‘Primum 
ei quod, circa Chriti Fade, vera 

Mani igitur e; circa Chrifti tempora , tum i, tam quatuor Zva 
lift, (fecundum computationem Novi;Teltamenu, ) dies cenfebant limi net. ab date 
vefpera ad ineuntem vefperam ; fed, à media nogle ad mediamnostem.. Quod ni fecerint, 
non dicendus effet Chrltus ( Zar. 12. 40. ) fuifle tres dies © sres nolfes (hoc elt; tria . 
vvySiuaza ) im corde terra, hoc eft, in fepulcro. Namadvenerat Zefpera diei fexti priut- 
quam fepultus fuerit ; ut oftenfuri fumus. +, 13 . x «1 





A ni . è 4 & LAI 
Quodque jam oftendimus à die RefireZionityoftentfunts: item fut è die-Chneifirionis. 


va gelta fuerant in principio 1tus diei, non'opusvett urirepetamo + Puita; * 
or in Aula Quaphe, & coram Snc egii uamiii Pilo prua vici è Gaara: 


Ta 


ram (hoc elt, polt meridiem) tradidit cam Pi 
rant eum, Joh. 19. 14,16. Poftea paranda Gut 
varie (qui quafi tantundem ab Z#rerofi 


dia i 
Mens Oliver: ; quod effe putat hic Author, Repl. p: 35; 30. 7 P 
tandum eft admodum citato gradu inceflifle, cum EPS e fuam; fari 
fcenie) Sizzon Cyrenaus. Cum eoperveneratità Aripenda Crw erat Î. 

i l c nona. Pofi 


Atque jam advenifle putemus 4orar 7er2ian8 "poltuteridianat; 

boram nouam (hoc cit, poft seriam 7 ) 

ni; atque adftantes luditicabant eum quafi pae El 

alter, convitiatus elteum, Tune abieranty a/azam 

atque fe/ & acetum ci bibendum porresterume. 

Clamavit Iterum voce magna, Gg eniifit 

( poft horam nonam') hic prgn ge di 

vis non diferte dicatur ) vel adele; 

ut non tantum eodem die, fed & cadem 

Ctandus erat 7yjpus ; "hoc ell, 44 occ; 

veverunt miltes, ut frangerentcrara dara Ì 

tempus fuerit sollendi cos de crutè, ( hocellyatibnuit 

26,27. ad occafum Solis, juxta iftud Fb. 8.39. & 3} Éjus autem < 

fregerunt, fed /a4s penewrarunt, gia jar: mortuus erat, Pod. 19. 31, 3%; È 

quidem ( ut obiter hi moneam) fi Latro ille adhuc viveret, SIR hr 
. illud 




















Cap: 12, Defenfio_Sabbati Chrifiani. 367 
dai Chrifti, for. die mecum eris in Paradifo, nifi' extenderit Sie dies, ultra vocafiim 

ds: : ; * 

* Sed poft hxc omnia; multo adhucderius erat,. quum 7/6) Arimatbeenfis petit à Pi 

lato corpus Fefu ; nam diferte dicitur, blias ywodfne, cuneferum dici effet; venit hortto dives 
drimatbeenfis, Fofepbus, ey petiit corpus ejus; hoc eft, poft occafum Solis, ( nam pluribus 
contendit hic Author, p.30. gi Velpera, vel Serum diet} incipit aboccafù Solis : 
Quod non ftatim. conceffum eft; Quia.dubitavit Pilatws, an jamijar mortuus fuerit ; Ù 
rem diftulu donec id refciverit; quod efle.non potuit; donec aliquis, qui à. monte Calvarie 
venerat ( quafi per duo milliaria ) poftquam fuerit ille mortuus, Pi/atum de hoc certiorem 
facere Et poltquam conceflum erat, aliquid temporis impendetidum erat, redeusdo ad 
Moutem Calvaria, tollendo de cruce Corpus, emendo puram Syndonem, e involverido 
corpus, illud fepelienao in novo monumento fuo. Mat. 29. 51,58,39,60. Marc.15. 42,43) 
44 4546. Lac.23, gI, 52, 33. 

Sed quamvis ferumt dici jamdudum effet, :nondum tamen aderat Sabbatum. Nam, 
hac omnia duferte dicitur,. erat autem dies Parafceves, & Sabbatum inftabat, tato. Lac: 
23. 54 a ' ‘ . 

Verum adhuc plura- fuperfunt gefta, priufquam inceperit Sabbatum. Quippe Afalieres 
( Maria Magdalena aliaque-) fpeltarunt monumentum, È quomodo pofitum erat corpus ejus 
( fam fepultm)-reverfa fonte cosina aromata © unguenta ;-arque tum tandem Sab 
baco queverunt fecundum datum, ver. g5, 56. Utnecelle fit, jam feram noffem adve- 
nuffe, antequam hxec omnia peragerentur ; necdum inceperat Sabbarum. 
; Sed inquit, peserant bec omnia peragi ante occafum Solis. Atquomodo? cum #rciprat 
Vejpera ab Occafu Solis, Repl. p.30. tueritque jam faf#a Vefpera ( bias yorordim ) quando 
Fofepbus a Pilato petitt Corpus eps; Mat. 27. Mar. 15. Luc.23. fuerintque poftea tot pers 
atta ? Mirum potius videatur, quod potuerint hac omnia peragi ( eundo & redeundo) ante 
mediam .noétem. Non igitur incepit Sabbatum ab Occafu Solis diei Sexti. 

Sed nec finitmm erat Sabbatum Occafu Solis diéi Sepumi.. Nam, fiidellet, Maleres, 
qua jam ante paraverant Aromata &Unguenta, erant eadem adhibere, ea ipfa Vefpera, > 
polt'occafiuma folis, (hoc cit, polt'horam fextam poftmettidianam, quia proxime poft AEquinogti: 
une Vernum| ) fplendente stens Luria (.quippe»-vixdum preterierat, fi preterierat, dies Pleni: 
lunii ; ) mec ampedirent nothurne /ewebre, (nam poltero mane venicbant, dum adbue ef: 
fent tenebra ;) id folum obitabat, quod zondum peralfum erat Sabbatum,& requieftenduni 
erat Sabbato fecundum mandatum. Adeoqueexpeftarunt, donec èmigru smgruebat mane diei 
Primi. Atque.(mifì hocelltt)-potuiller Chriftus ea Velpera furrexilit, cum jam inceperit 
dies tertius. Sed & necdum fuiliet 2ribas diebus, in corde terra, ( hoc eft, in fepulcro, } 
nili Zefpera diei Sexti fuerit pars iftius diei, cum, mifi poS? occafism folis, nontuerit fepul- 
tus; urjam ante ma 


-Idem paterex A#. 23.32. Cum Paul nepos ( fotoris. filius ) indicaverat Chiliarcho coi 
tionem faftam Paz/urs ex infidiss interimendi, ver. 10, 20, 21. Precepit Chiliarchus duobus 
Centurionibus, ut pararent ducentos milites, equites feptuaginta, &y flipatores ducentos, bora 
tertia noftis (que-certe eft,. poitoccalum Solis, ) gu Paulum, jumentis impofitum, fatvum 
perducerent ad:-Felicem Prefidem, ver:23,24. Milites, ficut ipfis preceptum erat, ( adco- 
que horanoiéts tertia, ) afiumprum Paulum duxerunt, noffe, Antipatrida, ( Sià & vnràs, ca 
mnolte,) ver. 31. Poftero vero die ( 75 ‘erasesr ) reverfi funt-ad caftra , relitis equitibus, qui 
cum co proficifcerentur. UbiVfeguens mane, non cit, idem dies, fed poftridte fcu dies 
Sferus, poll boramegertiam noézis precedentis. Non igitarincepit ille dies, ab occatù 
lis dici pracedentis, ( quippe tum fuillevidem dies ; ) fed faltem poS? borans sertiam molfis. 


Romanos dic reputalià diesfuos ( da media noe ad mediam noffem ) ofltendit fufe ( ex Zar 
rome) Macrobins, Saturnaliorum lì 1. cap, 3> per towm.»( Quod non repeto quia longum 
eft. ) Quin & agnofcit hic Scriptor Romanos fic-locutos,< Aepl: p. 29.+( Ét nos item in An- 
glia fic dies agnofcit reputare ;»quod & notillimum eft.) | Quodli S. Lucas feenndum Ro- 
manoruny morem logutus fir 44.23. quidni cam codem more locutum putemus 44 20, 
(adeoque Ze/peramediei primi, non cat elle qua incepit ab occafa folis dici feptimi ?) Sed & 
fic tum iple, tum Evangelifte reliqui, locutt funt, in hiftoria. Mortis &. Refurredtionis 
Chrifti ; ut oftenfam elt modo. # 


Non ignora nonnulli { nefcio quo dudti prejudicio ) putaverint Judeos { faltem 
fab A nai repurafle dies - ab peer pan ad occafim Solis, i vule hic 
Scriptor. +Quod fi fuerit; id noftra-minus refert, qui jam agimus de tempore polt Refur- 
regtionem-Chrifti 3 & quis.tuerîttoquendi modis, ( rumapud Sctiptores Sacros Novi Telta- 
menzi, tune alios, ) tumemporis: » » >» è» i . : 

Verum erratum ele non dubito, ctiam in A/9/is tempore dies fic fuifle computatos, Quem 
quidem-Errorem cum aliqui, levi torfan de cauta, ee admiferint; alii deinceps ( fr 

- cc tai 


368 Defenfio Sabbati Chrifliani. - Cap: 12. 
Viri Doéti,) re non fatis examinata, imbiberunt; feu( ut'alicubi degree Scriptor ) de- 
glutiverunt fine maSticatione ; Quin, pace tantorum virorum,: hoc rclto. 3 

pai autem, etiam in Vetere Teftamento,.compitanint dies (mon ab occalù Solis ad 
Um Solis, fed) è media nofte potius ad mediam noétem, mihi videtur manife- 
ftu . DN n x 


im x Ù na Vu) 
Ma@&andus erat Agnus Pafchalis, Menfe primo, die dg ‘ta, Vefpere: Exod. 12. 6, 
18. Levis. 23. 5. fra 28. 16. Deus. 16. Tuna entiunt omnes intelligendum 
efle de vefpera ad finem diei decimi quarti. Numquis puter illa, cam hic Zefperam intelli 
gendam, inchoata eft ab occafu Solis diei Decimi tertii ; quafi ca fit re da 
i? Negpazenia fed cam qua incepit exeunte die decima quarta. dendus erat 
Fotus, ca mole ; ntibil ejus reliquum foret ufgque mane, Exod. 12. 8, 10. Hoc eft, non polt 
mediam ; nam quum rit media nox, fitmane: Numquid nil relinquendum 
ad miane diei decimi quarti? fic certe intelligendnm eit ; fed, non ad maane dici deci- 
mi quinti. Nam tranfiturus fum, inquit Deus, dac nolfe (notte bujus dici ; non, notte 
sla: quali fequens vefpera, foret alterius diei nox,) «» percrfiurus fur omne primo- 
genitum in terra /Egypii, ver.12. Falfumque ef ut media molte caderet Fehova omne pri- 
meogcnitum in terra AEgypii, ver. 29. ( ut prediîtum erat Cap. IT. 4, s. ) Adeoque ufque 
ad mediam noftem, futt, Pe dici decimi quarti, non gecimi quinti. — * i 
cy Do Mei te iorum srolioni Ex0d. dl epr em inter 
o ope 3 ic ) Queretur forte, quanam'fint vefpere inter quas 
Dicum quideniei vide se Vefperam intelligi folet, finis dici. Jam dupl 
id mihi videtur inre. Per ‘am intelligi folet, fiis diei.. Jam duplici 
fenfu peo vox Dies; aliguando pro die Rlaurab quatenus contradiftingutur Noi ; 
( de quo Chriltus, fit duodecim bore în die.) Aliquando pro die Civili, feu rx Wpipy, hora- 
rum viginti quatuor, ( quem etiam diems Naturalem vocant aliqui, illum noéti contradiliin- 
um vocantes «Arzificialem ; nam aliialiter his vocibus utuntur. ) Adeoque, inter duas ve- 
‘#5, intelligendum putaverim, inter dici maswralis &.artificialis fines; quorum alter elt 
occidente fole, alter media molle. Atque intra hos terminos, ( poft occafum Solis & ante 
mediam noétem, ) id eft quod dicere nos folemus Ze/peram. Atque, intra hoc tempus, 
erat Pafcha, Mabtanduan, T' orrendum, & Comedendusn, ( nibil foret religuum nfque ad ma- 
ne; hoc eli, non poft mediam noîem, ): Atque, intra hoc tempus, amovendumerat /er- 
mentum omne; hoc eft, ante mediam nodtem diei decimi quarti. 

Verum hoc ei non placet; fed Vefperarum priorem vult efle vel borams rerziam pofime- 
ridianam; veleriam flagim 4 meridie, quia jam inde declinat Sol. e dicit, ad oce- 
Son Solis, fusppetit tempas, id comme peragendi, ut non fit opus, ad mediam nofem, provo- 

- gue CU 
Atqui videtur jam oblitus iftius quod multis contendit . p. 29, 30. Quod incipit 
vefpera ab occaf Solis ; Quando ade vefpera, elt, inquit, ai Sol mini Et cad 
taverim ego, , principium. vefpera, elle, potius. vefperam primam, (peram ulti- 
mam. At lisina 16, Lapp la pil Ai um che Pafch, ad horam 
sertiam. poStineridianami, nedum. Statimpoft meridiermz: fed-vefpere cum voccidit Sol, tem- 
pore quo veniftis ex AEgypto.. Quodli.Paicha maftandumdit occadenze Sole undenam fuppe= 
tet tempus, occiaendi, praparandi, tavendi, & comedendi enon protratto tempore ultra oc 
cafton Solis è ‘Num, ad mediam noétem,.non cl neccise me hic dicatur; nam. fi sasti/lune 
temporis protrahatyr w/ra Solis occafum, vranfibitue ( fecundumeillum:). in. diem decimzione 
quintum; cum amen hac omnia peragenda.dfunt-iplo lie dicinso quarto; eltane dies de- 
cimus, quintus , Poffridie pot Pafcha...Et.gueufgue protrahi poftit. polt -occafum Solis, 
proxima. verba docent, nempe quo sempore ventftis casieopio; quod erat. circiter mediare 
noétem. Adeoque resmibi late manifelta,. quod duzer duas vefperas fit poft occafum So- 
lis © ante mediano noétem.: Quippe. ven pa VG erat ante occafum folis, totumque 
erat comedendum anse mediam modfera, ut mibilezus reliquana:foret ufgue mame. Ut non 
Regge sa ig ge rd nali poi egizio pe e CERA 

uid quod snser auas vefperas, pollit eflè. purus Hebrai{muss pro ipfa Ze/peraz: qua dies 
CIR EP {irque = ld pc media; ficue Giri Crepufculinn qua- 
fi lux crepera feu dubia; & diluculum, mon lux duplaz, fc dubia povus.inter ducent &. te- 


n mi icipans.i., N° »duabus pocibus  dicitur. i 


cali eg nn 
que yoces; qua quamvis fint in forma Boe fucina 1 meo 
lap ii otitderio, aliique 44 ‘am, negleéta forma duali. cu eg 
Sed,..quicquid fit. de.yoce lla, ndus crat_ agnus die decimo, quarto ve/pere, 
12.6. cjulque caro comedenda, casipfa notfez (fed.;ante, mediam noGtem, )30e,:8. | 
Vefpera, quam Nox etiam ( faltem ad mediam.noctem.).. erat pars, dici: decimi. quarti, 
dies decimus quintus. Eratque, vefpera diei decimi quarti, comedenda caro e) 
bus azymisomneque fermentum jam inde amovendum a domibuse 
fermentum reperiendum, durante feto, azymorum ver. 8, 18; 19520; Num. puremus igitus 
E 


Li 


4 








A n ; h 
frodi hit ri Pel si bene a, (quivi 

a i di de si sti pid Lierar 
Stai “pin \gprdinid tear rgran terminos;: (tam ener cl 
“aan oftac-Aczone dit ili ie. 


“Qltippeito iiliirae de st quarto; ("fed poft hu fedi die.Vi 
ja Ca fis ft Dominic Serripol cen e , 
enna 


e Hoc el SE e ocomacrte 


ric II TEZIAN bet A dba se ns (de Sabato pociti 2 ) 
agere > te pini Lame I hs dii utiaro: 

privi 5 Onda cla 

a "3 Gea ifi':sò sol $ fe na feb. 13019? Cum obum 

") ef von ey) 

plain ip gi] spe pat its; = 


* Ceca 





370 


* evant dies primus. ld tantum moneo, in Hebreo hoc tantum dici, fuit 


icarem,.( adeoque mihil hinc conflare, quota rue Fac cei 
CO perte rrrentrta prnsn cà nifî. quod pt dlicit PRDENI 
frivolis hujufmodi argutus abflinere foleo ( ì 
non dubito, quin ed multa fini, qua mor dife 
qufta. ratione. corum gue Scripta 
facit alle, fed nobisnon concedit; levibus conjeSturis plurima 

&trina fu: Fundamenta-facit. ira e 

Arqui Ainfawerthus nol (Virpius & end is. 
apud hunc Scriptorem, certis de caufis, I 
nibus ad Quinque libros Mofis, diferte notandum monet; 





Le va 


ioni al eo 
ga dgr ia ; 


e pan 
Ja 2006 Gi e gin Tare Ed 
so ning n ideati Ar 


be apra 


% al n a ni sit Teil Pie Sd P 

Da greta USE 4 ST Roche Ggera oe and ta 

Exp ur Gen. 1. s. Fuit Ve & Mane dies primus, Non snde cong pa: 
Catia ‘Solis. Nedum quid 


» Erant Tenebre Luce priores. horis, mon dicitur. Non hinc conflat, 7 
- - der incepert Sabato; aut, Gr dn * fanti Santtificavit diem Septimum, Lie 
dixit. Adverfarii Schema confideratur. Oflenditur, ipfî adverfari. Ab Ordine Verbo- 


crm cn Argumentum: Ipfique contrarium. 


Cui hoc uno cardine. verfetur, omne illud, quod vel hic vel alii proferunt de 
dna dea pompe, pe, quod epr 5 Mene e pr de Gen 
Perpendamus aliquantifper locum h 

Fila ei litem movere, quod ab illo came perpetuo, dies primus. Etiam poftquam ei 

ottenderim, quod tum Zbad'in textu Hebrzo, cum pia im Greca verfione, fit 4r4 ( non 

prima )dies.. Proutille toties.urget, de più cafCdrer. Quamvis enim Uru ( dum /olume 
De atque utfic.confideratur ) non Sugo Sme ta Ultimum, (nam Primum lt 
vox Relativa; non poteft autem e) eflè ubi non elt Corelatura : ) Si tamen quod 
guno erat Unum, Die usata bai & poft faz, non 
male Primzzon dicatur. 

Neclitem moverem, fi pro Priamo dixiflet Unum di out tom in Hebraio uni iù 
Grieco dicitur ; ) modo per amuni intelligat dune sms x non indefinite diem 
aliguem, ( quali pro pia diceretur 7 proutille aliguoties per io intelligendum ,yult..) 
Nempe dune unum, qui foret ( cumalius advenerit ) Primus. Perinde enim mi five 
dicatur dies Unws, ut tuncerat ; five dies Primus, ut mox foret. Sed cerzur dica defignari 
certumeft ; illum nempe quo fieret Lux. 

Neque etiam litem moveo, quod reddiderit, (.ut.moftri item reddunt, ) I gpera mine 


afro dio 
Mane, die primo, vel dies primus, autetiam dies umnsy deu no die: 
Sicautem jam arguerem, ( pa hie folet;) Quamwis dicawar, fuit vefpera & Va 
die Primo ; sr ni Ta > fuit mane die Sexto : non tamen dicitur fix, ved 
fuit mane die om dic degimzus, Genio Siria Mid Re 
Sin ille regerat, rod nobis non permittt) smerito fupponamas feu cum: razione 
pariter lic cn (quo Septimo utan aliis diebus ; egoque. replicarem (utile 4 Praga ; 
hoc tantum eSk Suppofitio ;, mon cft in Verbo, quod Verbum spend rd 
Ratio; aut ( ut Repl. pi 36. ) pci pa de hoc video, nec. 
Romanenfium Tradittonera ;( atque fic vibioria ) Daga felegeniaa sw so E 
jure 






Septimi, è religuis Sex, ( val 00 argundon id de 
SM GA 2. "i fn a, ut diet deleBtationis. © O is} 
dies nom defiribitur per Ve, °/peram È Hone, ut verde Lnl 0 Lui 


Caporzi —DeferfioaSabbatiChriftiani 


— benpisend die ci pri (vota PIOPPI. gato 
‘com auchoritas e 
fina oo qua TTT: vlt ll 


kdà. us, unde ingruiediarna Zu. 4 


rerkordacti renano ut 
n Deus Aqua fie dici batizali: 





hic: 
ip e pen. Sl 1 î 
rogo st 
ein fatis à nobis dalla San pu pollet; quod; Sao, e hi quid cos: 


11 fio Benedixiu & diem iva 
a Bei > eni adnlioni in 


soin diete Quarti fecerit Adeoque adhuc incerti rpg (.fecundum Sila pone | 


incepevit, fi.i 
tag dieiparte pre < 


prg ui quei le) pri bi Sim) van quod vel dig 


Pe ng mc neque Secondi nequc Tetto 0 ped Slice) 





cia mo Sar i F eng talia gi gr 
Le ‘ | 
Pn Di sn putat de Meridie ? N  hune ig 
permanfi ufque ad Occafum i. 





i dec 4 
gua Dei, 0 Da Rg fi al Reg 
fem Di E pe 


si fea 
Ta PARSO aaa gu. prerididapi 
quo dicitià, mne deinteps pe fr 
difo.” Re&e quidem. Nes fcio go: 
Solis. ARuracion Si ve Dei Lara 7 
ita “Sì verò non fi id’ 1gitur di 
Spree e ique. | 
dicitar. 
Diciequi ai 


pa ‘non, fi 


duabus horis ferius quam Hicrofabpase | 
©; "hi Nova-Ariglia, horis OBos” 
7 Vinfulam ) occidet’S 1 


varie AA Psp è TEL: Poeti earn 
egli pe | ren in va 


ne ii e ig eg force È 
age trat: oi der 


fic navigan, habiturus eft $ 
sc Septimus'ettta fic'tedierit 


* Cure ille metnit, Rel p. 66. qui Chit 





Cap..13. Defenhò Sabbati Chriftiani. 
da Feneris : po quia J a mg, cn gione } eistqui Orichtetti \ver- 
us navigant ad. 7a, aut LZ) continuata navigatione ) redeumtt 
per sir lai RNA diri na 3 i deva die? Gu 
giesexcuntibus erat dies. Sazurmiy erit redeuntibus dies #eueris..Cumque ille i 
Adami & Noachi pofteris, cadem.lege, five Occidentem vertus; five Orientema, itinerari; id 
ent nali paper ; fuam. pa | ì o n 

Cumque hoc fieri poflit iterum »iterumque. fic sitinerant navigantibus ; fiat tan- 
dn ut fuus dies fepumus, fic.computatus, nulli non dici hebdomadis permanentium coin- 

ra : $ “pito : : 


Interea vero; Dies primas, certo certius, codem momento incepit ubique tetrarum ; (ni- 
mirum co momento quo primum cospit Deus creare. ) Quodque eodem momento ubique 
incepit, codem momento ( poft exaftas horas Me ag mi per hujus dottrinam Repl. p. 
68. ) ubique terrarum terminabitur. Et fimiliter Secundus, Tertius, Sextus. Jam vero, fi 
Sextus dies eodem momento defiverit ubique terrarum; non autem Septimus tum incepe» 
rit ( fed aliquot pofthoris, puta 10,12, 23, fecundum Schema fuum, £ep/. p. 72,773. ) tum 
( ut ille arguit p. 68. ) sot doras perdidimus, que cum nulla pars fint. dici Sexti, neque (ad 
bos ) ulla pars Septimi, non erunt Tio pars Septimana. Quomodo hoc folvat 
fuum ipfius argumentum, ego nefcio.  Videtur mihi difficile. \ 

Sì, quo hanc evitet difficultatem, dicat, (quod forte difturus fit, eftque fortaflè verum ;) 
Quod, quum Deus dixit Ztaf Lux, non protinus fuerit Lux per wnzverfium Orbe; fed potius, 
quod Corpus Lucidumcreaverit Deus, quod terrarum Orbem fuccellive circuiret (vt nunc 
Sol, ) eratque fucceflive confpiciendum diverfis in locis, una, duabus, decem, duodecim,. vi- 
pad horis, pole inceperant Tenebra: Hoc, inquam, forte verum ft; fed plane de- 
ftruit fuam hypochefin, quod dies Primus ubique inceperit horis precife duodecim ante- 

- e ibidem inceperit Lux : five ( ut ille loqui amat ) «6 Occafie Solis. Nequeenim alio 
enfu dici pollè puto, diem primum incepiffe ab occafu Solis ( cum Sol non eflet, ) nifî, 
quod tanto tempore anse fatam Lucem inceperit dies, quanto ( fi fuiflet Sol ) iflent 
noéturne Tenebra Solis ortum; hoc elt ( fub ZEquatore, aut etiam alibi in Aiquinogtio ) 
horis duodecim. NO 

Velim autem ut ferio perpendat Vir piushic & eruditus, quam fit minime tutum, Notio- 
nem captare phantafia {va conceptam, nullo fundamine firmo nixam ; eamque tum profe- 
qui ( quia fic imaginatur ipfe ) tanto fervofe, ut ommia loca alia ( utcunque contraria & 
contra-nitentia ) vi adigat fenfum coafum ferre fu phantafix congruum. 

Nihil utique quo nitatur habet hoc in loco (ex quo dependent omnia ) nifi quod primzo 
die fuevint Vefpera & Mane ; hoceft, quod fuerint eo die Tenebre & Lux; quodque 7e- 
nebre precelferint Lucem. * Unde concludit, incepiffe diem primum ab fu Solis. An- 
non hac omnia pariter forent fi cenfeatur incepille quafi è Afedia Noffe ( aut alia hora te- 
nebrofa ) non minus quam ab Occafis Solis? Vel( ut benigna interpretatione faveam diftis 
fuis, ut fenfum aliqueni commodum ferre videantur ) doris precife duadecim ( ubique terra- 
rum ) antequam (ibidem) Lux inceperit ? . A 

Putaverim ego, non minus valide conclufum iri ( ex his premillis ) ab - Meridie in- 
cepille. Quippe, quod «Mane ad Meridiem pertingat, non incommode dicatur ; Ipfeque 
concedit ( modo' libi fit ufui ) Repl p.29. dici polle Zefperam incipere ftatim è Meridie, 
potius. quam non fuppetat tempus waardo,. pre par torrendo, © comedendo Pafchati 
ante Occafum Solis. Atque tom quidem ( fic com o ) è principio Ve[pera ad Finem 
fequentis Mane, erit, è Meridie ad Meridiem. 

Addo etiam, quodeab ordine Verborum; («quod Vefpera prius hic dicatur quam Mane, 
puta Nox quam Dies, ) nil firmi concludi potelt de Dierum Initio, Nam hac, in Sacris 
Literis, promifcue ufurpantur: Nox & Dies, vel Dies & Nox. Sic P/a/. 1.1, 2. Beatus 
ille, —cujus. obleGtatio eft in lege Febovas deque ca meditata Die & Noéte.. Pariterque 
alibi pallim; & quidem, fcpius ( mego male conjicio ). Dies prepomuur.Nodhi, quam 
Dici. Atquein hoc Capite, Gen. 1? frad diem Quartum refpiciat,. Dixit Desy aSunto Li 
minaria in Expenfo Celi, addiflinguendum inter.Diem & Nottem, veti r4. Fecitque Deus 
duo magna Luminaria ; Luminare majus, ad dominium Dici ; & Luminare ‘minus, ad 
dominium. Notis, ver. 16, —ad dominandun Dici & Noli, (> diftinguendum inter Li 
cem & Tenebras, ver. 18..(, Ubi, Dies praponitur, Notti, & Lux Tenebris, ). Sic.Zxog 29. 
38,39. Qfferes in altari duos agnos quogue die ; unu agnum Mane, alterum Vefperi. Pa- 
ritergue Num. 28. 3,4. Duos aguos quogue die in bolocanStum ; unum agnum Mane, al- 
seram Velperi. (Quod die Sabbau duplicandumerat, veri,9, ro. ) Inquibus utrifque locis 
Matutimum praponitur Zefpertino: Quamyasille uttiufgue loci ( nefcio quam ob caufam) 
invertat ordinem,. /uguif. p.84. Precifa(inquit ) eorum tempora. quotidiana, Vefpertini & 
Matutini cultus, ego nefcw, fed quod fuerit Vejpertinus & Matutinus, Exod.29. 39,41, 
42,43. Num. 28. 4,8. ( ubi voces Fipggn & Matutinus diverfo charaftere pingun- 
tur, ut precipne notande. ) Et p. 83. Cultas Zefpertinus & Matutinus, — qui cultus Ve- 
Spertinus & Matntinusymon intermittendus erat die Sabbati ; de quo vide, Num. 28. 348,9. 

Ubi 


i sE 


ue jam 






vi Digreflionem (de. È 
iumve diem, ) spedire dagino Scriptor, {perans.inde Pratdicat 
à,Vefpera dici Dominici ad Vefperam pica epr “Manet, ; 
fio dei ig PEPE ia e cele 
Quine fiquis apud nos diceret, casca. boreza po Star salpa cem im 
rio, ad canandum, convenerant Studiofi,) talè quid falum.eftz demo 
abreptus ) dubitaret,, quin-hic faus ras tao 
boram fextam : & ficubi reperite. pofset. «libro, È 
Septimo (è prima creatione continue numetando ) quando Fobwsè caz anzi 
rant,. ad folennem Dei cultum juneFim exbibendunz Bildad locsotus eSt, pag: ul ft, 
eg hoc, ut palmarium Argumentomareputarét, de Sabbato dii Sepsimni. tum obfetvara /o- 
,. Foret vuque multo.fortius quam caomnia Gunad bagni pendici Qu 
però imp d. » 
i +... cia 



































CAPIOMI VI, 
Esremplum Quintum, 1 Cor. 16. De Colle?a quigue die Primo fatica 
0 re Primi Dici Solita obfervatio nente, Non Hi ; 


dis Colledtio, ari pie catCarar diftribuativa focuti 10. Colletta 
grua dici Sano, Recapitulatio Quingue “rg dl fra 


di Di 8. 
I ns pier iz — on 


PT Neue dice role spla.Si 
Py pie » Locumque buie fomilemef&ditiz 

um Similitido. n3 
Falem illic infinvatam confidi. u 
efse liquet; De Colella in Sanctos 
facite ; Primo queque die hebdormadis,; 
benignitate hicuerit 3 ne, cum venero; enne, 
Strega nile dudasias # dari 703) ipeis 


polini, > Cr 

( quali id ab a 

lena gi amarti) 7 
rit ab anno fuperiori.. Sed hine n nc) 
prompt efse nerina "(jam'ab anno fupeti 









fic fin! 
politione, fed ) de 
us, ger. 2. me, casi ipfe venerit, 
tune 





quo, non 

tum «Mt Spirîtixs > 
illim conventum (Jader pi &G 
nad cite Iria vece Le 
ts Tronde, ad 


lebrantis cai fee: 
rintbios, î rientis few p i i 
îrimo die Hebdomadis conveniri ‘omentis;) i hi 
Eq bebdoradis, guess Hiepenr în fublididm 
4 \ - 


ill 


0 ico ui picca ab Spe l Sii o 


dolrs A Aero IAT 





Digitized by Google 


CA dt ES sand 


Cap.15. Defenfto Sabbati Chriffiain. 





CAP. XV. 


Exemplum Sextum , Diei Dominici, Apoc. 1. 10. Qui idem eft cum NoStro Die Do 
minico. Objelfis refpondetur. Dies Dominicus, non erat Sabbatum Fudaicum, quod vult 
bic Scripta. La fufe arguitur. Td tefantor Graci Patres; Latinis antiguiores. 


Extum fupereft Exemplum; de S.7ohanne, cum ei fata eft Apocalypfis, Apoc. 1. 10. 

Fui , inquit, i Spiritu( vel fpiritu correptus ) spfo die Dorminico ; igsrtun è averudli 
èrth xoewsi iui, Ubi, fub alio nomine, rem candem habemus.  Quippe dies Derzinicus 
idem elt atque Primus dies Hebdomadis ; atque fic femper reputatus. 

Artque hoc fatetur ille Exemplum effe bone note ; fi modo Dies Dominicus fin Septimane 
primus.. Quo concellò, rem totam mihi conceflàm puto ; cum nemo fit ( faltem pauciffi» 
mi) qui dubitet eundem eflè diem Dominicum, atque primum diem foptimane ; & per 
omnia huc ufque fecula fic habitum. 

Sunt, inquit, qui putant diews dormsinicum hic memoratum, fuille anniverfarium Alativitatis 
Chri$ti ; Alu, diem Pafchatis; Ali, diem Fudicii. Que quidem objicit, non quodaille puret ho- 
rum aliquod; (nam contra hos omnes difputat ipfle;) fed ut, quocunque modo,turbage pollit ar- 
gumentum, five vera fint, five non vera, que objiciuntur. Quinam illi fint qui ita fentiunt, 
ego neicio ; neque fum folicitus. Ego minime dubito, quin Dies Dorizicss ibi memoratus, 
idem ipfe fit quem Dies Dominicum jam dicimus ; Hebdomadis dies primum, 

. At inquit, hoc non aliunde conftat quam ex Rorzanenfinm Traditione, corumque autho- 
ritate w/uwpata; Quin, fi Tradizioni fidem aabibeamus, ubi tandem confifkmus ? 

Ego quidem non fum admodum pronus ut eisomnibus adhibeam fidem que Tradizionis 
pretextu nobis obtruduntur. Judicio opus eft ut ‘Traditorum Certa ab Incertis diftungua- 
mus; dubifque dubiam adhibeamus fidem. 

At inquam ego, Quomodo ipfi conftabit ( aliter quam per continuare Traditionem ) no- 
ftrum Szi4raî diem eundem elle cum die Septimo continue recurrente , ab orbe primum 
condito ? aut etiam ( fi id fit quafitu deliolola ) cundem elle cum Sabbato Fuda:co con- 
tinue recurrente? Certe: nemo mortalium, nunc in vivis, poterit hoc atteftari. Nec uf 
quam dicitur, in Sacris literis, prafentis feculi diem Saturni, ipfiflimum elle Zezerana Fa- 
decorum Sabbatum : nedum continue recurrentem, ab Orbe primum condito, diem Scpti- 
mum. : 

Hoc, inquit, liquet ex Judeeis ipfis, qui ad hunc ufque diem, Sabbatum funm celebrant 
Saturni die , qui elt noftra Septimana feptimus ; atque hoc continua ferie ( ut iplì putant ) 
à majoribus fuis obfervarunt, . 

At inquam, Ecquid hoc aliud eft quam Zradizio Fudaica ? Cui non eft'cur nos majorem 
fidem adhibeamus quam Zradizioni Chriffiane ; qua docemur, noftrum diem Dominicum 
eundem elfè ( è majoribus noftris continue oblervatum ) cum Die Dominico in Sacris Lite- 
ris memorato, Cui tidem faciunt omnium jam inde feculorum hucufque Huiftorix Ecclefi- 
aftice 


Quod fi nofter Dies Dorzinicus idem fit qui Apoftolorum tempore fuit obfervatus ; fat 
tuti fumus; five fitille dies primzus, five dies feptimaus, hebdomadis Judaice; & quotuf: 
quifque fit hebdomadis ab Orbe primum condito continue recurrentis. Ego quidem hune 
elle exiftimo, hebdomadis veterum Judxorum die primum, quoniam fichuffe puto esranz 
diem Dominicum ; & continue Traditioni eatenus fidem habeo; ( fin fecus fit, non video 
unde pollimus eflè certiores fatti : ) Quotus autem dies fit hebdomadis ab Orbe primum 
condito continue recurrentis ; ego me nefcire fateor ; neé fur folicitus. 

Ego ipli facile conceflero (quod &contenditipfe ) Diem Dominicum, (dS. Fobanne me- 
moratum ) nec eflè Anniverfarium Nazivitazis Chrifti ; nec elle diem Pafehatis Chriftiani ; 
nec diem Pensecoffes ; neque diem fupremi Fadicé ; ( nec fcio numquis fobrius ferio con- 
tenderit, horum ullum fuiffè ; ) fed alium ab his omnibus, alio notum nomine ; & quidem 
quem jar dicimus diem Dominicum; hebdomadis Judaice diem Primzam. | 

At fieri polle, contendit ille, (& quidem primus omnium, quantum fio, ) up intelliga- 
tur de ipfo Sabbato Judaico, diei Seprimi ; fed fatetur interim, mibile/fe ex circumftaritiis 
loci, quod ad bunc diem determinet ; ut fua tantum conjettura nitendum fit. Sed neque often- 
dere pratendit, Sabbatum fudaicum, appellatun unguam fuiffe, Diem Dominicum ; Sed, 
quod /ic ‘appellari potuifet. Nam Domunus, inquit, benedixit & fanBificavit diem fepti- 
mum,adeoque porsifiet dici non incommode dies Domini : Rete quidem, atque fic dici poflit 
Sabbatum Chriftianum, non minus quam Fadascsem. Dicitur, inquit, Filius. Zlominis eft 
Dominus Diet Sabbati. Omnino quidem; & chjufque alterius Dici; & quidem Sabbazi Cori- 
JStiani ( cum hoc fuerit Sabbatum ) non minus quam adaici. At vero non erat ille ( quan- 
do benedixit Sabbato ) Zi/is bominis : Neque ” ( quum illic dicitur Zi/tura dani 

: * Ddd: efle, 


377 


378 Defenfio Sabbati Chriftiani. Cap.as. 
elle, Dominum Sabati, ) id dicitut in Corfirmationem Judaici Sabbati ; fed in 
regationem; nempe, quod penes cum eller /az: i, Miutare, aut eviam 
tum Judaicum ; quod & paulo poft fecuturum erat. At dicitur (i ni Exod, 

Deut. 5. Dic Sptimar (n poft Sex dies ordînarii laboris } e/? 

sui; (quin Sabbat Dies Dominifcu Dies Dominicus.) Quod, in 

Chrifttano non minor convenit, quiéft dies polt Sex dies laboris. 
uit, Z/ar. 58:13 vocaveris jas, 'amque Jebovat honorattm 

Sbilicene fit Jedove dies Sanefus, elt falterm Tebovie dies, hoc eft, dies Dorsinicus. 

itaque ( /u9u) qu. p: 69.) nomen Dici Dominici, fiareptum effe Wim 

fentit hic Author) Primogae a actributum. 

Verum fi demus, Sabbasum laicuni neo bingo 300} 
mine A tivo) Domini dierb, feu Diem Dominicum,(quod de quov:s die di 
Deo confecratus, aut infigni aliquo pr dirne notabilis; ) Sic autem’ af} 

fuife Sabbatum Judaicum, non chele multo minus, quod Quod Dei Dom 
nuatus Apoc. 1. 10. fuerit Fudarcuns Sabbatum. Ù 

Ego facile conceflèrim, Sabbatum Domini (quocunque die 
polle SanZum Dei diem ; aut etiam alium quemvis diem cultiti ca 
Dei diem efe. Verbi gratia, dicitur Zxrod. 12.16. Felti 
Sa ‘eptimo, cale vobis fané?a convocatio, ( nullum opus fèrvile fiatin pin de 

dies fuerit eorum uterque, ( quocunque die ite contigerint ) Sin 
omnes memorati Zevif. 23/2, 4, 7,8, 21, 24,277, 28, 30, 32, 37, 36,39: Ttem 28. 
18, 25, 26. & Num.29. 1,7, 12; 35. Domini dies fanti fuerant omnes. Non tameri ho- 
rum ullum fuiflè puto 70 wewzir iu92 aut co unquam nomine innotuifiè: Sed neque ‘Sab. 
batum Judaicum, etiamfi fic dici potniffe contendat hic Author ( ut nomine Communi; ) 
non tamen ficun&uam 4447 fusffe oAtendit, cove ( ut nomine Proprio ) innotuilte. i 

Velim itaque ut hic Author, aut fiquis alius juxta cum eo fentiat, ( modo polliti: 
tifper pria feponere, ) ferio perpendat. 

1°. Quod Dies Dominicas erat alicujus diei women Proprimm, quo tum potuertt balli 
diebus diftingui, ( quod & fatetur ipfe, Rep/ p. 39.) fecus enim, Quorfu dio 
Spiritu corveprns ti mess bubz, ipfo die imico; fi nullus eo nomine'dies ‘inn 
Sed, Sabbau Judaici, Nomen proprium, (-hujufjue folins, cane hic trio, DEE 
64. ) atque omnibus notiifimum, erat Sabbatmm, feu dies Sabbati : 
vel probabilis ratio, cur ( fi de Sabbato forer intelligendani ) non fe tion e fi 
( aut Spiritu correpwis ) nd cal6dre, ant ipfo die Sabbati. ‘Quod cum nont* 

putandum eft, id alio die contigifiè, qui nomine diei tum in hai 
sp) Perpendat velim, quod 7edov4, feu Dominus, in'Veteri Te ell Dii nomen, 
indifèriminatim fum big refpettu particalari: habito ad 

Perfonis, Patre ,, Filio iritu Santo; Nomenque illud 

non. magis hoc Li i Pe pai sca quam Prize dei uz? ite RE non 

negaverim, Zorz00r Chrij &efle) & Mic ml , 

( funt utique, omnes ille eretta us; ) Non'tamen hoc i 

de folo Chef, ut reliquis Perfonis CT dicitur, 

tuus; non evit tibi Deus alius preter me: Non fici 

Secunda Pr sd fum al rito Deus tuus, aa 

= fed de de Deo able mpeg * fampro ; pros st Sane rina Pe 

3°) Quod tota sig velibingatidi no Teftamento. "trib 

mucio serrati &. Servatoris munus 






































( Sabbatum Judaicums &Sabb 
prum) jam è tongo 
ergo ( Diftin&tionis cai 3 sable 

fenfu Quarti pracepti,) dicebatr Dies D 


Cap.15. Defenfio Sabbati Chrifftani. 379 
Chrifto peculiariter appropriatus, arque.ab-ipfoinftitutus ; ut eft. Cams Dominica, ca quam 
inftituic Dominus Chriftus;. & Orazio Domzinica,. ca quam Chriftus. docuit, 

Ubi autem ille toties foggeri fuife Mundum conditum è Domino noftro Fefu Chrifto ; Le- 
gemque in monte Sinai datam è Domino mofirofefu Chriflo.; aliaque ejufmodi, 1n quibus 
alle multuseft: Erraffe puto, faltem minus caute Joquutum..... Nam. Dominus nofler Fefus 
Chriftus, «St Theantbropus, ( Deus fimul & Homo; ) non autem.erat 7 beanzAropas quum 
Mundus conderetur, & Lea Lg in monte Syrai; fed Deus tantum. Verum 
quidem eft, quod Chr;/tus, ut Dews, (ratione Divinitatis tua, ) lt idem ipfe Deus, qui Mun- 
dum condidit, dedirque Legem in monte Sia (Deus enim, Unicus.eft ; ) fed non ut(Z6e- 
antbropus ) Deus & Flomo: quippe tum.non.Zzozzio fuit ; fed, sm plenitudine Temporis, fa- 
us eft Homo. SabbatumFebove Dei noftri, (in Quarto pracepto xg@ refpiciens ‘Tres 
Perfonas,) nonidem valet ac Sabbatum Dosune ef Chrifti + ( Ovalpmid) Sed. déiarioy avea 
xv Cna Dominica, ( in Novo Teltamento,).elt Cena Donini Jefu Chrifti, ( O1cr8ptra, ) ut 
pote ab iplo inftituta ; & fimiliver sue sei Dies Donsimicus, cit Dies ab ipfo dic infti- 
tutus. È 

4°. Perpendat velim quod Dominica, feu Dies Domimicus, per omnia contimva Eccle- 
fix Chriftiana: fecula, habitum eft ut Nomen Propriurs ifhusidici,-qui alias. dicivur- Sadbu- 
zum Chriftiavum, ( ut Sabbato Judaico contradiftinétum ; ) non alius cujufpiam dici memer 
Proprium.  Adeoque, ufque dum aliquid in contrarium compareat, go putavero  cundem 
cum effe, qui in Sacra ae dicitur Dies Donsinicas. 4 

Eft quidem in Novo Teftamento memoratus locus, qui Reràa dicitur : eftque nunc dierum 
locusin Zialia,qui itidem dicitur Roma; quique per omnia continue fecula fic diétus fuit; ne- 
que alius eft quem fcio locus infignis eo nomine notus. Et propterea,donec aliquid in contra- 
rium comparcat, putaverim 07247 hodiernam, eundem clic locum cum co qui in Novo 
Teltamento dicitur Rezza. 

Item in Novo Teftamento memoratur Infula Maris Mediterranei, que Zfe/ta fen Malta 
dicitur ( ubi naufragium pallus eft S. Paz/us, ) aliaque non procul li ua dicitur Crea: 
Eltque nunc dierum, in eodem Mari Mediterraneo, Infula diéta A/4/4, aliaque non procal 
inde qua dicitur Creza feu Candia ; Nec fcimus alias ullas infulas fic appellatas, aut eo tem- 
pore, aut inde huc ufque. Tuto igitur prafumendum erit ( donec in contrarium appareat 
quidpiam) Infulas nunc dierum fic diQas, cafdem elle cum fic diétis in Novo Teftamento. 

Pariter putemus, Diem illum, qui per omnia retro fecula Ecclelix Chriftiane diétus fuit 

ut nomine fuo proprio ) Dies Domzinicus, (atque hic folus, ) cundem elle diem qui è S. 
obanne ( ut nomine fuo proprio ) fic diétus ell “ 1.10. quum fuam ille fcriplit. Apo- 
calypfin : ufque dum oftendi Cn quod alium ille diem hoc nomine fignificaverit. 

fdgoc co magis prafumendum erit, quia, jam ftatim poft S.7obarnis tempora, hoc no- 
men fic ab aliis ufurpatum videmus; & quidem ab cis quos merito putemus S. Fobanris fen- 
fum rite intellexifle, modumque loquendi. 

Primus quem nominaturus fum, elt, S. Zgwazies ; qui fuit non tantum contemporaneus, 
fed S. Fobannis Deep ab ipfo educatus atque edoîtus ; adeoque fenfum ejus intellexifle 
prefumendus: ,Scripfit ille, fi nòn ante, fal ulo poft quam feripferit: S.7obamnes Apo- 
calyplin. Scriplit utique S.7obannes Apocalyplin fuam, in Infula Pa, (quo, relegatus 
erat è Domutiano, ) Anno Chrifti ( ut tradunt Chronologi ) 96, circiter : fori tque Evan- 

elium fuum, poftquam è Pazzo redicrat Epbefira : mortunique ‘elt( fub 7r4/4v0 ) Anno 
hifi 98 aut 99 circiter. Mortuufque eft Zeuatius ( fubeodem 7rajano ) Martyrium paf- 
fus, Anno 107. ( Ut non multum temporis interceflerit ; & quidem fi uno aut altero anno 
erremus, non magni intereft. ) Quot annisante Martyrium fuum feripferit Zgnatins ad 
Magnefios Epiftolam , non certo fcimus ; nec magni refert. Jamque in ca ad /Magnefros 
Epiltola (etiam fecundum genvinam illam Editionem quamex Veteri Manuferipto Co- 
dice edidit U//erius Archiepifcopus Armachanus, non eam quam interpolatam fuiffe me- 
rito fufpicemur, ) fedulo monet eos,-non 7udaizare, fed vivere ut decet Chriffianos; Si 
enim ufgue nunc, inquit, fecundum Fudaifimum vivimus ; confitemur Gratiam non recepiffe. 
Et fpeciatim, de Sabbato, Now Sabbatizantes, fed fecundunm Dominicam viventes, 
(Jeu vitam agentes, ) in qua & Vita noSira orta ef. Unde' manifeftumeft, quod faltem 
intra 8 vel 10 annos, autetiam pauciores, Dominica feu Dorsinicus dies, non fignificavit 
Sabbarum, fed hebdomadis diem Pri quo Refurrexit Vita noftra Chriffus; 

quodque jam tum fuerit celebratus, ur Judeorum Sabbato contradiftinétus. 

In ejafdem /gnatii ad Trallianos Epiftola habemus iterum xvesazie dici Primo attribo- 
tam, quo Refurrexit Chriltus; Sed hoc non urgeo, quoniam habetur in Editione quam in- ) 
rerpolatam efle fufpicemur; velimque indubium da adhibere. Nec tamen con- 
temnendum eft hoc teltimonium ; nam Interpolationes ille (è quocunque fuerint ) funt 
| etiam Antigla. t 

Poffem pnt Polycarpi teltimonium addere ; qui Zguatii collegit Epiftolas, eafque fic 
colle®as , edidit : Qui & ipfe fuerat S. Fobennis difcipulus ; & merito prafumendus intel- 
Jexiffe fatis, quem diem 7odarmes dixerit nic DA ti 

3 uic 


380 


Defiio Sabbati Criflioni 


Huic proximum fubjùngo na ario 
Difcipaltm quia E, 7 dieta Religione 
circitet 129, (‘annis qui 30 poft S. Yobannismortem. ) Sgt ‘tam È 

















ii 


gore ses Apologia ‘fan (q subi; 
mail did mid Pocsgntag n alrù 
ripetere ni effi sasa 


sim 
CERTO 
Pet apo Emi 1 CERTA 
xi isuiporo dirà, 1) Ta più è resrluò, iris. 
dali mazza, Solis die, communiter ommes conventum ( 
eSt quo Deus, tenebris & materia votes: mundu =% Fg ca Chr 
pitor sterili > i pri cf son 
e } is eft dies; cipalis' furs 
eh &e: ( Hd "Ie intelligo, docuit hunc diem fic ell LA cr um 
fuerit, ca atate, Zubente Chrifto1d fieri. )  Unde de obfervato Sabbaro ; 
fatis liquet. AI 
Quod autem Sabbatom Judaicum non tune obfervaverint vi] (è Ju e 
ftinéti ) ex ejufdem Juftini cum Triphone dialogo, abunde pater: Quippe 
cit Zrsphon Judens, ( tum Circumcilionis, tum ) Fudaici va agda 
non negat, ded juftis argumentis defendit : prout locum confulenti 
Non quidem hic diferte dicitur. Dies Domzinicus, fed Dies Solis, ( quia {e 
Imperatorem Ethnicum bee. Apologia : ) Sed tantundem eft: oltendit'emm 
norum Conventus religiofos haberi folitos Die Solis ( poftridie diei cite 
Judxorum Sabbatum, ) & non in Judgorum Sabbato ; Quod itaque: ai * 
ne cenferi potelt Dies Dominicus. È 
Eundemque Diem Dominicum fic femper habla elle ab asini S 
Chiftianis, /gnazio, Clemente, Treno, Origine, Tertulliano, &c. Conciliis item, & 
cis Ecclefiafticis; tam notum elt & ab aliis indicatum, (eftque o 
qui velint eofuîn {cripta confulere, ) ut omnino dubitari. non pol gui 
sic cundem intellexerint diem, uni criamnum dicinius Paesiberta 
noftre Primum. y 
Atque hic ipfe Scriptor, in s- ila quam nin 
nadragin per diem Domii 
Fi no, gusti rea 
Cum igitur, paucis poft annis ( finon eo pri 
bannes, e Pajco Difei (ata Vione Diem 
mum; item: (-ejufdem 
ftolas”; wtaq sgian hucufque Co: 
ftet hoc aadied inditum tino fui 


fue i p. 69. gg da Te gene DI 


Stia dai fio i 
5 a Ferri fufpicio fit, ( 
: PITT, LASRZI a 
dii Be È 1406. 






patel 






















CAP. XVI 


Continua Traditio, jam inde ab Apoftolirum temporibus. O temporum bifto- 
S Non vejicienda. De die continue feptimo è prima Creatione, N*1 il certi conftat. 6; 
de Hebdomàdum antiguo ufu: Nedum de dierum nominibus. Aut, quomodo noftra tem- 
pora cum antiquis temporibus connefamus. In Recordis noftris, tum dies Saturni dici- 
sur dies Sabbati ; tum dies Solis, Dies Dominicus. 


Choi omnem hanc (in queftione de Fao ) evidentiam ; quam ego fic expofueram ; 
eni unicum reponit, ( £ep/. p. 39,40.) hoc elt : Zlec ommia Traditionem effe : at- 
à Romanenfium Corruptelis & Ufurpationibus orta: è Traditionibus autem nil certi 

ze. aut effe poteft. (Quali, fub Zradizionis nomine, rejicienda fit, Ziftoria omnis. ) 
Atcerte Ignatius, Pdlycarpus, Fuffinus spilli, pa Ireneus, aliique; Romanenfes 
non erant ( five, utille loquitur, Rep/ p. 59. er Romanenfium; è quibus hec pri- 
mitus introduta (uggerit, Inguif. p. 5. } fed Greci Patres ; corumque aliquot, antiquiores 
quam 


dini, pi aid dep 
‘9, DOSCHE COTEBIIDUS' Ip/odi 


ife annis 
fidthadlas no- 
rativ, quam nuda 
Traditio, 





pi um dubius. o È i; 
Fly cei ps api TE “e 
Ablativo; Par Tann Dominic È 

(intuico I 


persi e rca 1 Demonio a tur; dies 


Favcans, fed ;Adverfentur. 


lc Dominica cit ea Cona quam SITR 


; sE APIÉVIT 
da eo 


pere) ue Mediato 
nofter in Veteri Tell 


‘ovo Teltament : 3.0 
( fecundum Fino Nerone SNRAOE D 





Lal »ogle 


Capiuzì —DefenfoSabbati Chrilliani, —. 383 
pa Deus i e 5 Isili cm tl 


fic.di nni cur te . 















fecerim.; non Potoe 
incaute adi imputet; qui toto c]us 
Tera cORE ( ge ca Reduplicatione, ) 





& Da rarer ©) dlle 
‘neque putàverim ca 

Sed. pci a Biogini 
mox fecuturùm : Dicunear ènim ‘non fam 
diei. Item, Profata fast, i : 
miulpationenm Legisy è Chri. 
Saia calva. ps 
pp Vf ‘ 
pi" gi primi occ 


Creaute, 
ra FERITI 
cum mp i puto 
ue lé qui hec fecerit: 

Rag gi ER ac toa ia 
rit ut Filo Fina , le 8 Oristas gi 4 

Sic, Chriffus 8 Sabbatum, pi67: 
qu ujevit chifaa pif Chéattonem, p. 93: 

4 Quarti precepli) pi Mata À 
bicdeniam cru Lio e Yi ip mex 
Atts, p.6I 

‘fimo mandavit, quarerat ipfe animo ie Bo Z 
fa iaia ? ip. 86. gta I 
inftitatum omittere quem ipfe ibi inftituît? 
p. 01. Poet Chriffus vindicare Jua ip/ius. mandata, 433 Pata cià er dl 
no moftro Fefa Chrifto , ° Bg 136. /pfe ef: Dominus Febova, 7 
diem Septimum, in co evit, tp/umi Sand'ificavrt stprni 
Sinai data crant tindata di è Chriflo Redemptore, Fudicis & Gi 

Jam vero, cum inhifce, locis omnibiis (altifgue m faptius hac d 
delinite) de Deo, gian Dai mf JeOIo ey ) cinsuei 
di, Ii fpranidin- 3) n inte Snai, astribuan sum 

'elu ‘arto ; faltem , i e atx pirit i 

ft Gr sa 1 poi Sie 


ar, a ni hi; 
‘a 
ora 


LAT 


store Sc Led 





ized by. Ga 


È 
ii 


» 


° 
i 
I 
Da E 
di 


ed Shot 


fuccedere 


Decz 





ha perl E: 7, 


So 
ci 

Servant etiam Salon 
I 5 Si quid docuerint von) 

vellentj umacim die DI 
brata, alibi non celebrata, de “ Sabbiità 
Domimicumn, ante Ea 1293. Nos è 
vario. pito, 


Tque hîe confifterem & cp. 
Api È So DE 


ad hi lla ‘pis adi 
ca fa ce so ) 
de li Sfiieia Adindt dela 


temiporibus, "vrdis'im locis 


us di 


? Videamys 
sone: for obfervatio dieb $ 
t 


nc li zan it tum d ita ervai n Si r i i i 
ex ante traditig, reg {ue i Le 1 Pi. +1) 
ina anni die 
co nomine Dt Ft 


que na sio aut al 
Dicit hic Author 7 cf. 96. 
Palehatein Die Denial hj Et quamfis 





+009 
L00gle 


AU 


eweroitiis 
, dicere- 
p.818. quafi non 


tà 





ca fateatarapfe(:ps 95°) diem 
fieri pui in quee faccina 
Sabbata: dieé Dormiuioo; fcdimon tanti 


Digit, dia î18, Mo dA i 
pia Gen A 


to dubitae Le 
a url 97 da È ) x = 
pu lo, e 


ee grego co 





LS ,00gle 


dg non magis hi 
Sedtae MB e ye qoll 
Verum, ut ipfi aliquatenvs {ublerviam dio 


Ma apid dle 08, VRACgui 
Diet Loop “o he: Archaionomitamà ; aut 
Filia i en) aut pra nfforiam Fig “Baer Tal è 
probibendis ale Nempe RexZn4, Pra 
Petrini fao Fpif oporum, -Magnatum, Pridentum 

nnò Chrilti (circiter:) se 
DE Et i Iffanus, Anno lrpal 6 


fact (GE tra queri tribuiendumifit, non difputo, » 
piane pi 119. (ex-Prinno noftro & 
“i gag tp.119. ( o. leo) 


pro Limido. Tr gu 
Edwardi IIT; qui quid Baia da Succ he Flenvico TTI, atque 
fiones hafce rire recenfet( qua tamen omnes:recentiores 

inde non concludendum: erit, Diem Dominicum \ea ani, non else celebrato, co, 
hoc die quandoque convenerint Parliamenta. 


Si e sia 
méridiem (vette, an fecus, non di a) Teca 
ad Conventum zllum fpectabant ; oca nt 3api i 


tempore convenire, Prg quo proillis mf rain o dele sP 
rium tamen nempe magna nie i cat, Spagna cum: 


ue frequenti 
Po; can te Ritbardo TI. (gi Sa 
debt i ge 3 fed i 
Cogne Primo) male Parliamenta 
quidem fateor, ed cune ero 


Sx i 
a 3 qua 4 pori e Sl am Zena 





VAR Se ognila 
PI LIRE A 





; 

at.folinr ie RA 

apsatraze sp 
Don 





athiedralibus& Collegian: 
ippe.non.folis. Domni- 





Patet 





a 


; PIRA TO wp 
Addis n nel 
ARTI Le 


gica a 0. ccinthea Cn 
Glide ILL ms fine in) sa 


CUM Bindi Dane 


Pea, dita dor > Ad, 
de nt 


da i lle delia 

Quintum, icftillud Patiliad 

. in nomine Domini noftri Fefa A 
8 





seeltallnd 7 E balia 
si lipccie datoriali dest, SL 
Scappa. wi ene lire na x 
cr Fri viag Ge, ai nda 2) ppt 
4 PILATO i O PIU MA Yi al 
1 igloo ii td E Pinne Ae to ME gn 
ee fm "ni dec dè Peo Arr 
Perna, A attimo sce 
AS ii rund 3 sad 
I darai ir ana confliu + Topi 


e A Vr ar sialà NA ed pd a A a erp i 
sh Pre tà dh, iù de Ze 
. Minato 
ha arm +, x 


«tr ord nie 


cda de Gli 
n 
sit intellig@iidum 





mermoraturPr.edicatio î 


obfermationem : Pariter cen 


gag, I i poli 


i enne 


mi 





- 49 x 





ta 


poteft, u 
oblivioni datus 5 ulqu 





1 #2 9A Pr 


i I 
ta + oro Log va ‘on 


Go to nf ir logo 


L'ira 
Lacan 
4 ge + 
era 





AE AS 
ig aereo O. 
è mi sr Sia © È 


&ftenr dubitet )-dicere 
dum ati PI 
Dicit quidem i 
que, p. 131. ( ut de Ti 





MVS > di d e 
Alf fra ra ui lt CAL } pag: i 
Y R sa >: 41 tan È LI 74 £ 
* di 12, am; lix ro 
Dorno (toi prrgate pete pn - rpg dry 





me 


cone 
te nd dpi fe S; 
T dt mristefada Te di wa $ ST " Lai 


iena rie A Li per NE SDA i 


«adito pe Sv longer 
27 Paso e Gafgre Sa o 
ribalta basiftizieta. | PI 
Tebe ae AI eta me die i» 
tunais, «e jn/gue 
ri = 
ent o din lay nt gg 13% 
= et von 
ay gr i 3 dt 
li modo 
sint i 
niet rg 
: quamvié Fuel 





aio - 


video qui 
Sin dg, quamvis 
ribus Amicis ( qui fuitte 


*G gg è videntur 





que (antequam ‘ex pope 50 eft Chriftianus pena 
a gr Pen 3) Non tamen ve arie der comm 
ad quem putabattr non rime 0. 
a - e Eschfa non erat Jota Dei 
cit Petrus were ad 
e di Ple au Timeat' 


A, RR 


ali del Teti 


siga sei 


uve n n'cenfenda: 


pera nere 
Judiess® rea Deusdè Cir: 
ut Ste feu Federe inte 





Cap. 22. Defenfio Sabbati Chriftiani. 401 
ba Toti Ecclefie ; fed, ut Dei populo Peculiari, ut aliis Gontibus contradiftinSto. Et quidet 


pariter. 
“ RE ifione fic alloquitur Deus Abrabamum, Gen, rr. n Stabilî fadus mne- 
um inter Me, & inter te © femen tuum poft te, per Metates Suas, in fadus perpetuum ; 
me effe tibi in Deum &: femnini tuo poft te, (non, quod ille vult, Rep/. p. 52. cum omini. 
bus vere fidelibus, omnrum gentiumi, per omnes atates, è principio mundi adfinem ejus, quo 
prg Genti ki DI) ) Et( ver. 10, 11.) doc ef? fiedus meum inter e, 
inter vos © fermen tuum poft te, fate] ( num hoc intelligendum eft de Gen- 
tibus omnibus, ad finem ufgue ) nempe, w2 Circumcidatur vobis omnis mas : Cir- 
cumcidite îgitur carne praputti pera » we fit in fignum federis inter Me & inter vos, (oc 
eft, vos femen Abrabami ; quippe nulli alti erant circumeidendi, nifi cumallis incorporati. ) 
Et ver. 13. fic erit fiedus mese i in carne veffra în fadus I oraria : Non, quod Circum- 
cifio forer i in perpetuum continuanda ; fed, per etates veftras ; hoc eft, pro rebus fic {tan- 
i manente fcilicet hoc fa randa mter Judxos & reliquas gentes. i 
Et ‘pariter de Sabbaro Judaico, Exod. 31.13. ip ia tore; nam fignum eSt in- 
ter me © inter vos ( hoceft, vos filtos Iraclis, quos hic alloquitur, } per Generationes ve- 
ftras. Et ver. 16. Objervanto igitur fili Ifraelis Sabbatum ipfum, celebrando Sabbaturn, © 
\per Generationes fuas, fiedere perpetuo. Et ver. 1. Signum eft, inter Me ® Filios Ifrae- 
dis in perpetuum. - Ubi diferte dicitur, quinam fint ill‘ 7/05 quos alloquitur. 
Item £zeb. 20. 3, 5,9, Sag 11, 13,16, 18, 19; 20. Fil bominis, luni fu Zfrae- 
lis, —Quo die elegi {/raelem, Sublata manu mea domui (eminis Faacobi, n ue feci me ipfis 
in terra ti, — me dedufiuram illos è terra vpti; — Eduxi pragialto Eeypti, 
© © abduxi ipfos in defertum; ubi (in deferto) dedi pKa Patuta Rc. jura mea nota 
feci ipfis, —ac etiam Sabbata mea dedi Ip, 'p/is, ut efkent Signo int ipfos; ( quinam 
funt sf Zpft, nifi quos eduxit ex AEgypto? ) Sed redellarunt nas veti Lfraelis im 
ipfo deferto. (Numhi funt ommes vere fideles ab inmtio mundi ad mundi finem?) — & 
Sabbata mea a ressa i ri (tas illovuna 1, im enti —In as meis «mne 


Ù jura mea @ 00: sh 
nam poflunt hietlè corri qui meg anti t dis conci” 
Cum tamen ille nobis hinc dixerat, ( Zegzif' p. SE) & fpeciatim Exod. "A, pasa 
15, 16,17. quod vocatur Signum perpetuum inter Deum & © popalun fi ua 
pid, perda pt ab aliis ; male bali fare ( Repl. pd tn ) qu za fe 
p. 60. ) de populo Ifraelis difta. Cum tamen to) quem ipfe pitt ye pis 
ferie dicatur, Signs e/t inter Me Fio rato. 0 igitur 
dubito quin intelligeàda fint_ ( prout dicity Ifraelis:: oa ilo riposti 
Ut cognofcatis, quantum difcrimen ponat pile pia & Ifrachtas. Led 
Atque hicloci Bair judico; ‘clabiulam per eetafes veffras, 
patina tras; PH lege urna de ‘nto ee de SabbatoJudaico, 
ficut de cibus M si 
Ri ‘one dicitur frog Pira Me, prora 
fadas , 


(8A e ) lemina tro 
nemi Pi malo lmelani et vabi. 
> ‘tuume poft te «tates fuas. ) Etw 10, 12. 700 
Sco, 18 fon omnis mas ; —Omnis, sus cotone ci matus odo dit 







«etates veStras.) Ubi per. &tates veflras fan vata minventia. Eft quidem , 

ind. fed cum quibus ? nun lonf a pon cum toro Mund 

Per etates weStvasyrel Generationes veftras ; mdiu vos 

a reliquo LoL grep 4 lit 
riete intergerino. Quip 

È it Me Mlgre god: (64 





EI pure i 
baro poft fuccefaro in illius locua, 
drag a 


6,1 
23:24; CITA 3,8. &alibi 


10. 9. do Der I: 7 
Lift Tico Medio ic dl ila tal sdeev. 7, 34 30. Lev. 10,15. Lev. * 
26. 29) 31,3% Der gle 
fit; autem dicit ille 2 quo, cosi; NE IE Sofi (dici Saturni ) e(@ di- 
Pc Populi Dei At 0 spe n, quod Sabbatum hoc erat, & eft, 
perpetua 


402 


Defenfio Sabbati Chriftiani. Cap: 23. 
perpernun ©fadus, clima ominibus veris Ifrachtis ; boc'eft,ommibas fidelibusommium 
Genti ium fecaloram, è principio mundi ad mandi finem, quo diffinzuantetr ab In- 
obedientibus Legi Dei: Velim pe t quam feverus eft,& parum xquas, tniverfo mun- 
doChriftianorum, ( feiplo tantum aliifque pauctilis exceptis, } quos omnes { quia mon ipfius 
obfervant Sabbatum ) excladit è DA pap, veris Tfraelitis, vere fidelibas 5 eolque annu- 
merat Ziiobedientibuis legi Deiy hoc elt (ut fe alibi etpofitt) Aromi, 7mp?is, fimnilique 
elogio dignis.' Quod'parum dapit illius Candoris, quem polliceri'videnit(Zv94/ p. 3,4) 

‘atîs dici Primi ; wbi de Fervoribus & Excandefcentiis querivor, vt qua fidi graxime 
difplicent; co quod fibi perfuafum habeat, multos, utriufgue fententia, ( quecunque duarur 
fit ervonea, ) bona cum confcientia errare... Speraverità potius, tanta in mos Charitate fufle, 
ut noftrum faltem a/iguòs puter ad Dei po accenfendos; tantajue miodeffiaztut fufpi- 
cetur fieri polfe unt ex fa forte parte erratum fitj porius quam ex parte totius mdadi Chri- 
Flianoram ( pauciffimis exceptis ) qui per tot'fecula Diem Dominicum Religiofe celebrave- 
rint. Sedhec obiter. $ osnivitore ,: «ME 


[acal << 





CAP. XXIII. 

Fudeorum Previlegia, nunc funt Gentium Communia. Celfant figna difcriminativa. Sabba- 
sum Fudaicum, foret Gentibus resmova. Non ex corum numero que erant, ut necefSa 
ria, Gentibus imponenda, Ad. 15. & AQ 21. De die Dominico, aliifve InStitutis Chri- 
Slianis, non illic agitur ; fed de eis que erant , ex Lege Mofis, inducenda. Non bec 
dilta funt contra Sabbatum Quarti Precepti ; fed Sabbatum Fudaicum; è defcenfu Man- 
na. Quod non tam Aboleri cenfendum est, quam Expirafie. Hoc ApoStoli non tam Im- 
perant, quam Arguunt. 

Quei autem fenferint aut pretenderint illi, five fudxi, five Judaizantes Chriftiani, 

quafi falus ita fuerit reftriéta ad Ecclefiam Judaicam (ut Totam & Unicam Dei Ec- 
clefiam ) ut extra cam fperanda non fit falus ; adeoque oportuerit Gentiles ( fi falutem 
confequi defiderarent ) in hanc per Circurmci/ionem incorporari, ( coque zeri Alofaice Legi 
obnoxios teneri, Gal 5. 3.) Contraria plane erat Apoftolorum dottrina; Nempe, dirutum 
jam elle feprum, & parietem intergerinum ; quaque erant antea Judxis peculiaria Privilegia, 
ut fibi folis circumfepta, jam fiunt Gentium communia, etiam non infertis Ecclefia pf 

daice. Eofque hortatur Paulus, 4% Viberzate gua nos Chrifus liberavit perfiStere, & ne im- 

plicentur fervitutis jugo ( Ecclefix Judaica, ) Gal 5. 1. Quippequod ante fuerat Sigur 

feu Nota Difcretiva Judeorum è Gentibus, jam defierat; faltem qguoad Gentes, utcunque 

Judeis indulgeri poffit ( fi nondum ipfis de libertate fua fatis conftiterit ) veterem praxin 

fuam aliquandiu retinere ; ita tamen ut Gentibus non indutum eant, quibus ne ante qui- 

dem Lex fuerat. Eademque erat fententia Sywodi Zicrofolymitana, At. 15. Er Facobi cum 
fratribus fuis, AC 21.17. ; 
Quod autem jam ante Gentiles obfervaverint Sabbatum Judaicum, ne quidem dixerit hic 


» 


Scriptor; ( quibus itaque jam foret res nova :) Quippe contendit iple ( Rep/. p. 74. ) quod . 


Nationes omnes Solem adorabant die Solis; adcoque dies Culws ( qualis qualis fuerit, ) erat 

ipfis dies alius. È ciali , 
Et quamvis ipfi non affenferim, quod Solem magis adoraverint Gentiles Die Soks, quam 
alio quovisdie ; aut quod nomen ZDiei Solis (aut reliquorum dierum hebdomadis ) rune 
obtinuerit: Omnino tamen fentio, quod Sabba/um Fudaicum non oblervaverint. Erat 
*utique hoc Signum & Fedus perpetuum, inter Deum & ‘Filios Zfraelis, Exod. 31. 16, 17. 
( ut peculiari modo Deum ://orw2, in contradiftinétione ab aliis Gentibus: ) Ut erat Cir- 
cumcifio, Signum & Nota federis inter Deum & Semen Abrabami, Gen. 17.9,11. Et 
quamvis nollet hic intelleétam efle, de Deo © filiis Zfraelis, (licet difertis verbis 1d dica- 
tur, inter Me & Fihos Ifraelis, ) fed inter Deum ejufgue Populum, comnem, è principio 
«Mundi ad finem: Attamen, cum‘contendat hic, dune populum elle totam vifibilem Eccle- 
Siam ; fi diîtinétivum fuepit ( ut ipfe vult) inter Dewns, & Populum fas ; necelle cit ut 
concedat, Genziles ( qui tune non erant Populus, 1 Pet 2. 10. folte non Eyxs populus, Rom. 
9. 25,26. ) won obfervaffe SabbatumFudeorum. Quippe fi obfervaverint, non pofigt hoc 
efle Signum, & Nota difcriminis, ( toederis inter Dein Populunague fuum,) ab aliis Genti- 
bus. Adcoque Sabbatum Fudaicum foret iplis res nova. Quod & diterte profitetur ipfe, Rep. 

p.s1. Quod fuerit Gentibus tune Novum, concedo; funt ipfa fui verba ssi 
Jam vero, quantum ad Res rovas, jam ingucendas Genubus, ex Ecclefia Judaica ; con. 
clufum legimus, poft maturam deliberationem, in SynodoHierofolymitana, A2. 15. nes 
imponendum jugum cervici difcipulorum, qui funt ex Gentibus ad Dewn converfi, ver.10, 
19. Zifum eft, inquiunt, Spiritui Sanlfo ac nobis, ne amplius imponeremns vobis onus, 
prater neceffaria ifta ; Ut abSfineatis ab iis que funt immolata fimulacris, & fanguine, & 
Suffocato, &* fcortatione; è quibus fî vobis caveritis, béne agetis, ver. 28,29. Sed 
de obfervando Zudeorum Sabbato, (inter hac neceflariag) De 75 quidem. —Atque ad eundem 
fenfum Facobus cum Senioribus, Fdievofolyme congregatis, A 21.18. Quippe Paulo nar- 
1 rant, 





’ 


Cap.23. . Defenfio Sabbati Chriftiani. 403 
rant, Quodfint afizuot mellia Yudicorum qui crediderant, funtqgue omnes accenti 2élo Legis; 
qui de ipfo sare gi aliorum fermonibus, quod pri mi è Aofe pre pen ge 
inter Gentes fint Yudeos ; diceretque cos non deberecircunicidere filios, negue fecunduni con 
Suetudines ambulare ( ex quibus Confuetudinibus Sabbatum Judaicum; unamefle, fatis liquet;) 
ver. 20,21. Eumque monent (quo prajudicium GIlud ‘amoliretur, feque ab ea Calummia 
vindicaret ) ut fe parificaret, una cum quattor viràs: altîs qui erant voto obmoxit: quo ne 
rint omnes, nibilefe corum que de cò fama acceperant, fed guod ipfe (Judieus cum fit ) 
ita incederet ut obfervet Legem, ver. 23,24. Detis auteme qui crediderunt ‘ex Gentibus, nos 
( inquiunt) fcrip/imus, © decrevimus, nequid bujufimodi obfervent ; nifi ut-caveant ab iis 
qua immolata pi rfimulacris, © è fanguine, &» è rebus fuffocatis; & da fcortatione, ver: 25+ 
Cur hc particulaum recenfentur ut /Veceflaria tum temporis, non liber hic fufius'inqui- 
rere:; quia nollem novam difputandi materiam ( inter me & hunec feriptorem ) fuggerere. 
( Quod tamen fatis infinuatum videtur 44: 15. 20,21. fi cum Gen. 9. 5. comparetur; quod 
erat praeceptum antiquius, quam Circumegfio, & lex Mofaica ; & Gentes pariter ac Judwos 
fpeétare videatur.) Sed nulla hic mentio fafta eft (utrovistoco } de Subbaro Fudaice, tan 
quam Gensibus neceffario. Quod certe foret, fi Gentibus ellet obfervan necettàrium ; cum 
id fuerit ipfis res move, atque ex Lege Adofis defitmpta; fueritque Signun , feu Nora 
diferiminis Judzis pes nec ab aliis ullisfuerit obfervatum. Eratque non minoris 
momenti res ( imo longe majoris )'quami abfZinenzia è fanguine & rebus fuffocatis; quam 
forte nunc clie nobis neceflariam non putaverit hic Scripror. 
Dicetur forte, Neque mentionem hic faftam efle de Die Dorzinico. Rette quidenì : né 
que etiam de Zaptifmo, aut Cana Dominica, aut Presbyteris in guaque Ecclefia ordinandis. 
* Quoniam hac erant /u/fituta Chriffiana, & nulla pars eorum que tunc difceprabantur. 
Non enim dubitatum erat, An /rffrtuza Chriffrana tuerint Chriftianis Gentilibus obfervan- 
da: fed, An (fimulcum hifce ) tenerentur ad obfervandam Legem «Mofaicam. Hoc utique 
id eftde quo tum querebatur : ut liquet A#. 15. 1,5,6,24. Éxorti funt quidam ( è feîta 
Pharifeecorum ) qui credebant, dicentes, Oportere ipfos circumcidere, & denunciare ut obfer- 
vent legem «Mofis: Convenerunt igitar Apoftoli o Presbyteri ut dijpicerent de Hoc Negorio, 
{ non de Inftitutis Chriftianis. ) Ubi, per leges 2/îs, intelligendum elt, non tantum ea 
que de novo fueruntà 2Mofe inftituta, exitum ex AEgypro ; fed retrofpiciendum etle 
°° ad ipfam Circurscifionem, ( qua erat Mofe antiquior ;) atque ad legem Noacko datam, de ab- 
ftinendo è Sunguine ; fed & ( ni fallor )ad legem de Sacrificzis otterendis ( qua erat utra- 
vis antiquior. ) Nam hac omnia, quatenus erant Genzilibus Nova, ad cos devenerunt tan» 
quam è b7) e; hoc ell, ab Zcclefia Fudaica è Mofe conftituta, que igitur dicitur Lex Affis. 
Sed ex hisomnibus qua ex Zege Ao/îs fuerant Genzibus imponenda, Sabbatum Fudaicum 
nulla pars eft. 

rsa hinc, mihi videtyr, fic folide arguendum. Non pretendit ille ( quantum.video ) 
quod Gens ulla preter Judzos ( eorumque Profelytos ) Sabbatum Judaicum obfervaverint: 

uod admittir effe Lon federis, fi non inter Deum &» Ifrachtas, Salem inter Deum & 
Popalame fuum ; quibus non accenfet, credo, nondum-converfos Ethnicos ; è quibus ita- 

ue non obfervatum i peg Sabbatum Judaicum. Erat quidem tum Circwzici/io, tum Sab» 
Sai Fudaicum, Ethnicis cognita, & pariter contemptui habita, ( recutitague Sabbata pal- 
lent,) fed non ab illis obfervata. Adeoque fi horum vel alterum, vel utrumque jam 
fuerit de novo Gentibus inducendum, mirum eft quod non, inter hac obfervaza neceffaria, 
. Nnumeretur, (pariter ac illud de abfizendo è fanguine © fuffocatis ;) Quod cum non fit ; me- 
rito concludamus, nec Circumcifionem nec Sabbatum Judaicum illisimponendum iri: &, 
quamvis tum Hoc, tum Illud, fuerit Judxis aliquandiu perzi/@a, neutrum tamen è Genti 
libus exigendum ; Qui, loco Circumeifionis habuerunt Zap:/w24 ; &, loco Sabbati Judaici 
Diem Dominicum ; ficut Cenam Dominican habuerunt loco Palchatis Judaici; & Excel 
lentius Minifferium loco Levitici Sacerdotii. : 

Interim non abolitum contendo Subbarum fimpliciter, fcu Quarti Pracepti Sabbatum, 
(quod retinetur in Die Dominico, ) fed Sabbatum Fudaicwn, è Delcenfu Manna compu- 
tandum. Quod quidem erat iplis (per gemeraziones fuas ) perpetuo obfervandum, quo 
fenfu Cocmmcifio elt Fedus Perpetuum, Exod. 17. 13. & quo fenfu Pafeda Judaicum erat 
ipfis & filiis,fuis obfervandum, pro ffatuto în pepe, Exod. 12..24. Jam vero ea omnia, 
que erant Signa diffinlZiva populi Judaici ab aliis Gentibus, ( ut erant Circurmcifio, Fudeo- 
rum Pafcha, & Sabbatum ‘Fudaicumi,) expirafle credo & defitura, quam Chriffus ( pax 
noftra ) fanguine fuo, ex Fudxis & Gentibus Unum fecerat, foluto intergerini lipasi, 
abolitis per carnem Suam inimicitiis, ( pev legem mandatorum rituumve ortis 3) falfoque, 
ex utrifgue, uno novo bomine ; Eph.2. 14, 15. di ‘ 

Ubi vero toties oggerit hic Sana quod Nullamextatin N. T. Exprefum Mandatum, 
de Abrogando Sabbato Fudaico : fiderandum et, uod ad hoc non opus eflt nova lege; 
quippe non tam Abrogassr quam Expirat Lex ea de Fudaico Sabbato{ dici Septimi Hebdo» 
madis Judaice, è defcenfu Manne fupputande. ) 

Nam, qua ab initio pracipiuntur in ordine ad ie: pecaliarem , atque ad certum 

* Ggg3 Tempus 


‘404 





tunc.minorennem,, Pe 


rum ba cccragin vali agio na 
‘ant natura, qua 
ca ut pei fai Majorennés.) a phi cpr pp 


ras & Coloffenfes» 
pf ian methodum bene” ‘attendamus; pi sa si È 
entes quam diurne; ( abolitionem Circumeifionis.&ceteroram Resa) me tam pro | (> 
Imperio es ( quali Poteftate ipfis, à Chrifto fata Legem DivinamAbf CE di" 
fed Arguentes (.ex natura SR hage evanefcere, quum advenerit.Copas; & A 
Soriminativa, quin faîta fit Coalitio : caque Elementa Predagogica, qua. fi fune Ma 
rennes ; &Sacerdotium Leviticum, quam advenetit. m8ag15 b:; % 
Col:2 Arque ad hunc fenfum arguit Apoftolus 766: B.uex Fer. 3x. Fece pose i = Si . 


Re: >. 
SL dc DI 
Apofiobus i pi 

n; p 


cit Domintsy quum. pangem cum domo Ar aclis. cy cum. deino Judi fedus odiati ni 
cundum fadus fees Patribus in ga die prebéndi manum ipfo i À 
cerem eos ex to, Nam hoc c/t fadus ara pater —lofandaro lg mess i 3 
eorum, @ cordi conum inforibam, &c. Unde.arguit Apoftolus Ansiguatane cit spi 
raffe legem fmi mira Novum dicit, Antiquavit prius.; enti R)| Time 
Cat, prope eft.ut Evanefcat. pi ts e GI 
2 ate, his, principiis it ‘Apoftolas. contra Circunci/foner, ° cori i 
Sabbatum Fudaicum, ver. 16, Non legem Abrogans Regi np pa Quod di © 
cui minus valert.videantur ejus. Agumenza; non pro Authoritat Te Ta lo. 
(Judzis) ) horum obfervantiam ( fed.ut rerum nunc. inutili i) donec pri Ri; 
‘um foret.  Quippe ( quod notat hic fcriptor /ugw/: p sie: Pat 4 
temporibus, si e ge) adbic porn Pit Lex C4 als, © Evangelium Epangeline fava i 7 
di er erit, ere, 
Siren a ( lat Aeg Sa P igitàr seta a | 


CI non.ommia( ùna vice.) yi La, pie monti RA 








dulgen uod non'erat Genzibus 

e — fatis conftare putò, Prseueniga J nt lle ca torum 2 
crane Gentibus smpcosn È roxiME DMI dad Wa Fiale 

ife, videtur.declaratum ;, feu 


hic memoranti, 

;, Alterum, dedifferentia 2 
fi: qui nondum perfùafi sr 

entia de edendis rebus pn 


i le RA 





triennio. nerd: 1. La 
SALOTTI 











n @ 
x 
‘ Quippe È 


li Ieuit co 
lam di m_neglugeret com 
Tprout fe forche: occafio. 





Quumque 


;- EtCap. $. 
gem Mbofaicam 
mittere (quantum ad fèipfos )-rit*rec 
Judxorum Rome ;) cum vero, norifiho 





a 
* 4 


sd: dd i 


Lie 


le 
Me 


Pel 
I 
* | 
i c Y - SII 
rp has 4 È "pre più j 
derfarrage è» id DT) . 
SALA oo pilot pi gino 1 
deg “reo pd De EMA pn 
(2 rina lira arde Cani Fate cn 
ti { c 


Li Leticia rms + È od der 





CRE E er) i da Ze 


- ” i Esa at co! 
eroi prete FRE a 


Spe up Date FT _ 
Y adhue.èaufa quo imiviss(Gnihisvad Romanos & ad Galatas monius ) fit 
Pr * Hhh Dierum 





È 


x 


mer 


ma 


finiti. 









i Ar rit INCA pesta 


Bata d3- rio. a a 







" Witeralit vedditio. Male ur; 


ria MAIA A 
promo tata fto pt Pagina 






vr PA n'ai ML 


Erties hanc in rem folitus pins rel; Haro 


ai TA TAR Pa C 
fierint Gen! di GUT, 3 ofienfibu: var n 
elt Apollo, Ci 


LEI Fio: peri Philfo 
Bigli Ju Fe gg ff 


sig eng i de. tifnis vet. x2. Price 
Slot f” ria ce a pila M 





iibjeStus, fed: per "Chi 


Etne cui mirum videatur quote 


. 


Cap.26; —Defenfio Sabbati.Chriftianis 
pei Sile € nomen Lig nn io rin price pei 
dive guretiam gentium ;variaruto, 
Ron Pai aos Zenonis;sPlatonis; «driftoteliss Pra ed 
pen cita FadcotunAcu ddobissorusi. » Atqpe» fio. dear mne (in 
libris).diftinguit.Pbilofopbiam Gracorung) sabica quama anegegia SH fafldeai, por 
phiam Baxbarorumy,acmpea feu dA pe ci quippe Grati;: prefer” {cipfos; 
alios omnes yocabant Zardarasgs) TERI Gccram Eradtimen ja Bho 
. dofophians ( autcriame? beologiam, qualis queliagràs 1) ext Z7ebracorum P. imagna éx , 
parte, mutuatam. elle, s( utcurique, ab» illis- deformatam,;:), hoceft,. c& «Pf Erudi- 
tione feu Sapientia Hei um, derivatam fuifle illam Gracorut; * sob Judwotrim 
del feu eg” hic. dita e Aerial so pars 
14 lora Yoce 
ud quod spa ‘ace calbdzai aloni DESOR re i 


sig ld Cn Voce, ‘gin elle, lata 
nullumque, alt ts Sami spirmaunssdliera, rime î sed 
La ctagurtì dui Veteris tune Novi Le, Ghana, Inuit P-460) ie, 


SDA d'la fic reni vii fit Sabbatumy..non negem, ubi 
hadeat. Quamvis enum Dies Dorzinicus fi vere hs ine ee quasi 
pai cum, cimci,»an commbni loquela ,. vox» Sabati, foleret.vulgo intelligi de. 
Fudaico, opus erat novo nomine O dhe Sabbata Chwifttano.: Ut nomdubitandam by quin 


batumpehic:intelliganur de Sabbato:Judaico, praut Chriftiano .contradiftiaguituà ct. 
Ar veroalle, aes alibi Fa fica ingelligendum lic; non wult uthie a in 
telligatur de,Judaico .Sabbato:-hebdomadaliz: fed.de alirs»(: nefcio. quibus. ). Sabbatis para 


nialibus.: a Zfebucnwnt (isiqrit sa 48») Zudei, preter LR e dici Sc 
irta Befla feu Sabbata 5, FeFlm ra » 23-45 Se Z/lure Bi 1559 

ita diebus a Pafcha; ; (none pott ra chag fedi poli Agirationem Manipulì; preme 
16. («Sed hac Fetta, nom ibi dicuntur Sabbatas ) © Sabbatum Apnoria; LA. 25:49, 
1Ò. Sedico omnia ( five Sabbata, five non-Sabbata). non erant Gbfarvanda extra. Terram 
Ss vi DeRLIL6. S3 6511, 153 165 Lodias. ee 

erant.d»Perra su nulla foret de ee ile quo. Nee.memuni, Tai hic 

inNoyo: Teftagiento, diguntur Sabbata. > Sed & Subbateluc memorantut: utillis 


1409 


Aeslegiio contadini; Tana rg bardi intelligi sn nam: a, | 


illudielle di quam Hebdomidale Sab 
Fejtiz. aut =t ant. Sabbarorum. tamen. non TA tall ullam 
ia recipe anioni È fed. quod SO Sia Flac) gn 
cellaverit. > 
sel ille Zrgsi r., (.parum voce chatta Sabba numero 
o} n dar au cb) cm Sabbato:;, dà Ca 
Verum. un ui unllisconmino non faver. Nam fi i debedt, cu 
tempora deineeps.non. per propio diftribuan dico erivde Sabbato. fuoj" 
hebdomadis: die Sepritno 2 porre | Vai pla ou 
unum,edieendum, ( numero i); ryan 
pe panca n e Vo gli og, Cincabrl pasccene PARE 
ommino fallitur in Ùoa. incautis 
li ) bebdomadem aliquando co Spar to È 
At ; sab ene or Ola 


(eptimana ; 
pende feapone, hi 
i de cf 
"soin 








autem e dela iero Plurali ) pariterac cè A de die Sab- 
baii DIStgen, dai he a (contra quamiille fenferit ) certiflimum eat ic Sic 
iberlibiron Ma} 28.1: intyndem ell i và vabedre, Marc. 16. x: finito sa 












mero 
batis,, per VINI ee, fpicas > tamen demo die intelligeno 
sn arr etto 

mera 12. 2f. 3.24 3a #07 
prep! + tassa) fenfu.;..pro quo tacalicni Latini pali n: ha 


i & SEt-Lc.4-46.A?. 13, 14 Tisinchea Sh oolidreti, i di 
vr igieor di E imeli ca nom arida quam edttero (in itigulari) 
Sabato dici. Quod i 


i ero fatewr, Lp dd elena metiat 
fuggerit.aeodrar pro hebdomade, & sumera P) att empire îgendi 
velttgue. atet4rer hic reddawe dun; fed mibil terr 
edcdra» reddi foleat primis. dies, bebdomadis:: (de qu ‘ 
primus dies etiopi ibi" da i e 1 ri. 
* Verum hic porro norandum eft, quod non modo. femel.& iterum (fin Nove 
to) Caprai ail greto e SA cesti : fi ii 
adbue fepius in Sepiuagiuta Interpretum e Greca, \ ‘eftamenti; I( prato 
in Pena socho p) aonsn ghia Moi Nenn un Novu È 
Sciendum utighe e4t, in variis linguis, multa ellè Norbina (qroad formam ) Plaralia; qu 
funt quoad figuificationem Singularia. Sic: A/uprie {informa plurali }: pro uno matrim 
nio: Nandina, pro uno Mercatu ; Arbere, pro una Urbe : fic Calende, cit anus dies. Ca- 
lendarum: None, unusdies Nonarum; & /44s, unus dies Iduum: & Terzio Calendas deu 
Cilendarum, et tertius dies ante Calendas feu diem Calendarum. Atque hic e&Cara, dunr 
unum Sabbatum, feu unus dies Sabbatorum, dies requietum. » è è * 
+ Etquidem in ipfo Quarto Pracepto, Zrad.20.8, posò è Helper SW! calldrar,. Memento diei 
Sabbatorum (feu requietum) us fanefifices illum;& ver. 10. Suise 7 &Scp odllara wp 
«ie feptimo funt Sabbata domino Deo tuo. Ex Deut. 5.12. (ubi repetito habetur decalogus) 
qirafas iuipar SW celtdror obferva diem Sabbatorum ut fanEFifices ipfum.-Et ver. 14. 78 8è 
Apisa Th (CSlunodilara wep, die feptimo, Sabbatadomino Deo tuo. Item Exod. 16:23. (de 
Sabbato fpeciatim Judaico, è primo defcenfù Manna numerando ) odilara@idraras ayi nt 
ngip alcun Sabbata, fanéfa requies Donnino, cras. Et ver.26. 75 di iuiex ty i0Ihuy odlieta 
die feptimo Sabbata. Itero Exod. 31. 13. ri ad6Cari pe purdzeta, opiitr Bn Sabbata mea ob- 
Servate, fignum eSt inter me do vos. Ét ver. 14. paadiròs ri sdilila, Bri Tyiar 7674 Ra wiplo cir 
obfervate Sabbata, quoniam hoc vobis eSt fanttum Domino: In quibus verfibus duobus, 
in plurali, congruit cum vocibus equi & 7t7e in fingulari, (ut ante cum voce drd- 
@a4515, ) quia, quamvis in forma plurali, innuit diem Unum. Iterunique ver. 15. 75 sube. 
Th iS py cdllera, dvdrravris &yia rd meio, feprimo die Sabbata, fanétareguies Domino. Et ver. 
16,1. Fili Lfiaelis obfervabunt rà vdScara Sabbata; eft Biasi alunior fadus perpetuum ; 
FA ompéior figmum inter me @ filios Ifraelis m perpetuum.. Ubi in continus quinque ver- 
ibus, Sadbara in Plurali, toties conjungitur voci Singulari. Qux quidem citata loca, funt 
loca ipua quibus injungitur Saba Judzis obiervandum. ‘ 
p sa & igipa raw cabcdrar, dies Sabbatorum ; .& hubra ti ictus adlCara, feptinio die Sabbata ; 
& trasies or caltdram craflino Sabbatorura, (fimiliaque, ) pallim occurrunt ; ubi notorium 
elt cdéBera dici de-uno die fingulari. Sic Zrod. 35.3. Lew. 16. 31: Lev: 23. 3,15,38. dev. © 
24. 8. Num. 15. 32. Num. 28.9. Deut. 5. 15. Et fpeciatim Subs ri cuBfirar, dies Sab 
batorum, habetur £x0d. 20. 8. Exod. 35.3.Levit. 24. 8. Num. 15. 32. Num.28. 9. Dent. 
s. 12. Deut. 5.15. Fer.17. 21. Fer. 17. 24. Fer. 17. 37. Ezck, col 1. Ezck.46. 5. Ezek 
46.12. &(inN.T.) Luc. 4.16.48. 13.14. ( Et, quoties alibi, nonjam memini, ) ubi 
i ell, diem Sabbatorum od&k4r:n, de uno die Singulari dici. Qua quidem loca fi 
fufficiani, plura puto produci poffe. Et quidem, in toto. «Hefis Pentateucho, vix 
iam occurrit aé6farw numero Singulari, fed caffara numero Plurali : ubitamen in He- 
«bro utplurimum habetur Sabbaf ( Sabbaturd ) in fingulari. arse È 
©, Non nego quin in aliis Veteris, Teftamen ir A e ria aliquoties 7444re»» numero 
Singulari; ( quippe non puto, omnes libros illos nterprete,, dani cs fuifie. 
ab a psn converfos ;) in libris Regum, & Chronicorum, & sci Fersd 
tur aliquoties sd6depumero fingulari ; & raro alibi. Sed, ex locis Jam citatis; abunde 
conftat, 2464 in plurali, adhiberi ut nomen proprium unius diei fingularis, > W 
- Sed five fit odéCerer feu s4664la in Verfione Graca, refpondet utplurimum Hebrzo Sabbut 
in fingulari; &raro admodum plurali Sabberdor5, ubi de pluribus diebus Sabbatorum 
tur. Atque utàpod, & spero indifferenter de Ce/o dicuntur: fic odllaror & odélame pur È 
renter dicuntur de die Sabbati. Et fimiliter in Novo Teltamento, ( quod plerumque fequi- 
tur phralin Septuaginta Interpretum, ) quamvis aliquando dicatur cd6Geror, fepe tamen ca0- 
Cara Sc iuipa F ev pro uno die fingulari Sabbgra diîto. Arque fic intelligendum puto 
° an 


in Joe loco» C6/12. 16. «Alema vot: judicet parati; ob in ate ini 
doprae li riopomiati vaBfdrar, aut vefpeltu fefli aut niovilamir ant (‘Sabbati vel 
choc elt; di Piults 7 vaBlbrar Na ie a Leni Ma e diei A detcenfa 

uch 


diftum .intelligo. Prstsecr manifeltam abolitionetaihic 
Et quidem, uv hic, fic alibi, gione ESA Goti Schbergta, SOI 
dem ar A ‘cadem Pool conii) Si gin 29: Gene ome es ‘ad comp bodie, ch 
vegue Sabbatunt? vitis: sd ut fitit 
tendentes filius Azrozis in'offerendisiholocauftis, Fal Si a, © ini 
pre pritie apra eri prize nigra, holoctuftis 
nu ga a osi atempora: 2/Chron. 31: 3. paria 
is: rail 3 CZ Sabbatoranty > 
pisa; ad dii + Î3; 16 ri fiioes nl bride ferre; — novi: 
die gi tas ferias veftri RL Siepe gg na 
19, Ezek. 46.3: mbvincurvent fe —Sabbatis & novilimis gin dA 
cblvinai 16 Solennes maine e Gabbata 46. 1.e2orta” atrio di 
bus profeftis, ta vero Sabbati aperitor, #5 0 gue novilunti i rn fa. ir dea 
galudiumz éjts, feStivitater ejus, tunorefris. Amos; 8. 5: dicentes, 
quando .tratifiverit. boo novilunttm, Ni Ron © Sabbatini, ut'e%ponamas 
ivitioniz ? Cum.inaque in dis loc amb ubi: Subbaza cum bevilmiis & feflis con 
guntur, intelligendum fit deSabbard Fudaico dici Septimi.; quidni fic antelli fit Col. 
2.16. autre/pedtu fefti aut'novilunii aut Subbati; deu Sabbatorum è Addo pra 
*ipfovei tanquim presta Evangelica fpeRantem; quem. fieicitat, /aguifivpi 37 
pag ud rap hu veniat, sure ne ad apnonine corame mez art: Fee 
bova; Mai. 66.23;24. tim hoc ;inqu ta elicas- Pr danesi 
concludit. Ubi 3 cp De plirnzizà novilunium, & de Sebbato Ses 
miet'‘ommis.caro, Sc. Ubienibilmagis de Sabdazo dicitur quam de Nodilunio. Et qui 
cur haewerba.aut 7% cera moggi non idem cia 
RAI grep. 1 dea CR ‘00.31 to 
2.11. (alifque locis citatis ) non Re nei 
FA a vt illic;, quidni Sabbazdm ne vii sean 


dicta fi in detegnttonem_Hebdomadali Sabbarà, Quart 
began. Pra i. Dominico; qui non minus elt Ze Varallo Sabba, iam, ci cr 


lud rs 
il = fi Sabbatum Mio (una cum Feltis.& Noyiluniis ) prafumitor antigliatum, 
re fond ilavole 49: ) Sabbatum dici Primi Cile © ceva i eteblià 
ia (Zog pa) co quod, mn eteri Te 
11,14. dies Agicazionis Manipuli, RA 
SG pg, pr paci a ir 
Sri Aire i pi tara n è dita fille Seb 
bata, non aflerit aut prole qua hi ride e 
tiquata vel antiquanda; Vox celldrar redundat; & isgric fufficerer. Sive enita Sabbata 
fuerime=( ut °° perda gn crant faltem Fe/fa ira; atque a dee 
tund Zefa Febove ) Levit:23 piva LES DEIR 3 
‘contradiftintta; salò 7 edllarar Ò 
ct Sabbatwum: ere Lgzt 253 erat.tamen quid' plus quam il Hel Sa 


hoc-in loco ( Col. à Ne 
ere 


‘ 


i, 





"+ Hhh3 i CAP. 


4ur 


412 


Defenfio Sabbati Chriftiani. | Cap.27;28. 





CAP. XXVII. 
Arguitur ex aliis licis, que fublatum indicant difirimen Fudeorum ‘& Gentiton. 


» 

Orro; preter hxc loca quibus diferte memorantur Dies, fe/fa; Sabbata- &c: » candem 

ab his Exemptionem includi puto, in locis illis aliis, ubi communis eademnque conditio 
indicatur 7adeorum & Gentium ; fublato quod erat inter eos diferimine. Ax Fadeoum 
folummodo Deuseft ? Annon & Gentium? Imo Gentium etiam, Rom. 3.29. Nor cft diftim» 
Gio vel Fudeei vel Greci: Nam idem eft Dominus omnium, divesin quojvis a quibus ivo 
catur, Rom. 10. 12. Nun: nos( Judxi ) pracellimus? Nullo modo, Rom. g. 9. Venite hec 
beatitas in Circumcifionem folum ? an & in Preepatinm? Imo in hos etiam : Var fides impri- 
tata cft Abrahamo.in jufittiam, mon quem fuit in Circumeifione, fed in Praputro ; ut 7, et 
Pater comninm credentium, etiam in Praputio, Rom. 4. o,10,11. Circhmeifio nibil ef, & 
Preputium nihil eft, 1 Cor. n. 19. Sic Gal. 3. 28, Gal. 5. 6. Gal. 6. 1g. Atque'ad éundem 
fentum alibi. Quibus in locis, aliifque fimilibus, quamvis Circumeifionis fit diferta men- 
tio, ut diftinétiva charaéteris ; intelligitur tamen ut vox comprehenfiva totits Legis Mo» 
faice, quatenus erat ea Judixis peculiaris. Quod liquet AF. 15.1. Ai Circumeidarini 
ritu Mofis. Ex ver. s. dicentes, Oportere ipfos cireumeidere, > denunciare ut obfervent Le- 
gem Mofis. Ex Gal. 5.3. Qui cocumeiditur, tenetur ad implendam univerfam legem. Ex Gal.* 
6.13. innuit-Apoftolus ur rem incongruam, urgere Circumeifionem, nec tamen tenéri ad 
totam legem; Ar ne ip/î, inquit, gui circumetduntur, obfervant lgem : Innvendo, pari 
lem eflè ad utramque obligationem , & parilem ab utrague +immunitatem : Adeoque hor- 
tatur Galatas,ut du ca pe/iffant libertate qua Chriftus n95 liberavitdy (cum ita fint liberati) 
mon vegredientes permittant fe jugo fervitutis implicari, Gal. 5. 1. Pariterque qui în Sy- 
nodo Hierofolymis congregati, Cum Deus, inquiunt, n/bil diferiminis pofwit inter nos & 
illos, concludunt inde, won imponendum effe sugum cervicibus diftipulorum ; prater res 
illas neceffarias, (quarum Sabbatum Judaicum nulla ell; ) 44. 15. 9, 10, 19, 20,28, 20. 
Trerumque A. 21. 20, 21, 24,25. Quod igitur ante fuerat Judeis peculiare, jam declara- 
tur Gentibus non obligatorium. Inter que reputo Subbatum Fudaicum ( Septimi diei è 
primo defcenfu Manna. ) Et confequenter, Non obligari nos ( preter diem Dominicum ) 
Sabbatum fudaicum obfervare : ut quod tum fuerit Antiquatoni. 


è 





CAP. XXVIII 


. 

Allegatis vefpondetm.. Alulta prafumit gratis.  Probationes infufficientes de Prioritate, 
Inftitutione, Celebratione ( ab Fomine, ) Repetitione, © Contimuatione, Seprimi diei con- 
timue è prima Creatione. Hafhebigni mov femper fignificat Scptimun è prima creazione. 
Sabbatunm Fudaicum, è primo > strage pera 

Lo rape 3 N I O bdo: 

ATE jam abfolvi ( &, prout mihi videtur, fatis evidenter) utramique partemi falde 

pu mei; Tum, quod teneamur ad obfervandum Die Dominici; tum, quod ad 

Sabbatum Fudaicum non teneamur. Superelt ut ipli fatisfaciam (fi fieri poffit ) refpon- 

dendo ad ca que urget ipfe pro Continuando Sabbato Judaico : Sive cum Die Dominico ; 

five ut huic contradiftinéto, eique oppofito. 

Quod contendit ille, hoc eft, quod * A Principio mundi, quamantigua eSt ipfa Crete 
tio, ( Repl.p. 8.) ? ante admiffum peccatum, &y lapfism bominis, ( Inqui£ p. 23,55. Repl. 
p. so.) ? Dominus nofter Fefus Chriftus, Mediator & Redemptor noffer, (Inquif p. 13, 
"64, "15, 77, 85, 86,136, 137) celebrabat, inftituebat, * benedicebat, & * fanéificabat diera 
ipfum Septimun, ( Inquif. p. 23,64. ) 5 Quo inclufam vault feprimum diem cujufgue Septi. 
mana deinceps in continua fucceffione few circulatione dierum dp hebdomadum ( foquif. p. 
27,30,35. Repl.p..6,7.) ? nuZumque alinm bebdomadalem diem ( Inquif. p. 23. ) tune aut 
pollea confecratum, vel obfervandum efie ut facrum, fed illum folummodo diem Septimum 
( Repl. p. -, 8.) © Non quidem Aliquem diem (eptimam, fed Ilurn ipfum diere feprimum 
{ ini continua ferie è prima Creatione ) nullumque alium bebdomadis diem ( Inquil. p.3,46, 
75. ) quamdiu duraturus fit mandus (Anquifi»p. 23. Repl. p. 5,7. Y Gentilibus. pariterac 
Fudeis ( Inquif. p. 23, 24,25.) ? Zxirigne femper & nbigue inchoandum ab Occafiw Solis 
( Inquif p. 83. Repl p. 63. ) pai ro exinde continue obfervatum fuife, & obfervandun 
(Inquif p.23,24,28. ) ezzanz ad bume ipfium diem ( Inquil. p. 39, 73.) ° A7uprfguè me- 
moriam (ne forethujus oblivio aut incertitado ) conzimze tranfmiffam , de Patre în fi- 

I ltum 


Red E. 


‘ Cap. 28. | Defenfio Sabbati Chriffiami. . 
lium ( Repl. p.10. ) camque traditionem nunguarh interruptama aut oblivioni datam(Inquif 
p. 39.) five ante five poft adventum Chrifti.. Inquil. p. 39,8, 93. Repl. p. 2,3, 53. b 

At certe ex luce. multum cli, de quo( ut.illeloqui foles ) nibil ahi habemus, nullem 
(ibi meemzoratum) Exprefium Mandatum, Sed meris Conjedfuris fuis, & obfcuris Hlazioni- 
bus, nixum; ( dum tamen à nobis rigide exigii, exprefla mandutumi , in Verbo memora- 


tum, Taquil. p. 4, 33:43 44, 48, 50.) Quod in particularium plurmnis jam oflendi,; quo. © 


rum non nulla porro repetenda erunt; & hic accommodanda. 

x. Dum Sabbatur dei féptimi,. dicit, tam Antiguanm. efie quam eft ipfa, Creatio' ( Repl, 
pi 8. ) Exceptos, credo, vult :prizios Sea dies ; quippe nulla pretenlio clt Sabbati; ante 
diem Septimum. [...d ; i 


È ant . ic l SIR CMLIE 
Nec negabit, credo, 7n/fituti Matrimoni? precedentiami Quamvis:ettim, in ordine Hi-_ 
ftoriz, Creatio Ewe, cjuique Adamo ta@a conceflio in Uxorem, (Gen,.2. ) polt.memorata 


fit quam Dei Regmes die Septimio; erat tamen, in ordine Temporis, Prior, Certum enim 
eft, die Sexto Deum creafie hominem, Alaren@ Feminvn, ad imaginemfuam, Gen. r. 277. 
cifque Benedixife, dicendo, Crefcite & Multiplicamini, ver. 28. x 

2» Pariterque Ipforum e/us de fruélu verito, Gen. 3. quamvis ferius memoretur, potuerit 
elle ( quantum nos fcimus ) prior. Adcogue quam ait (/r7w/. p. 23, 75. Aepl p.s0.) ayfe 
introituin peccati © lupfumn bomimis tuitlè Sabbatum ; id graus diétum cit ( quod n de 
nec ego feimus.) Nihil /erdi de hoc extat ; non lic Stripiun eff. ‘Pollitgne, quoad literam, 
verum eliè, quod habetur 7/a/ 49. orzo my bonore mon commoratus eft; few ( ut etb in He- 
breo ) Agam in bonore nou peruodfavit, ( feunon una nocte permanfit ; ) fed fause)t fi 
milis jumentis pereuntibus ; utpote jam faftus Afortalis. Nec improbabile elit, quod die 
Sexto { quo Creati erant) peccaverint Parentes primi. Quippe cum. Adgmus & Eva creati 
fuerint, non utin pueritia; fed adalia eetate ; habuerimique benedittionem illam Crefcite 
&Daltiplicamini 5 probabile eft, fi vel ere safe permantillene imnocentes, quod Cazas 
{fi fucrit omnium primogenitus, quod nefeimus,) tuittet sy irzocenzia conceprus. Quod 
"to minus putaverim, tum alias ob caufas, tum quia nonnifi poft. corum è Paradifo expul- 
fionem dicitur, 44423 cognovit Evam uxwrem jd quae concepit Gy peperit Carnurs, Èen. 
4.1. Et quidem, fi( quod fupponit ille ) Sabbatum primum in Innocentia celebraverint; 
non video quin rite comederini ex frulfu Arboris Vita, immortales permanfuri, Gen. 2.9. 
& Gen. 3.22. Nempe, fi tuerit alla ( quod multi putani ) Secramienzani confirmations 
eorum in Innocentia, dc mamzzizatis è Morte, cui ( per clum Arboris vetite ) fafli erant 
obnoxii, Ger. 2, 1. & Ger. 3. 11,19. Verum, cum hoc non diferte fpelter prafeus nego- 
tum, huic non infifto. ; 

3. Cum vero attribuit Domino soffro Fefu Chrifto, Redempiori & Servatori noStro; ( & 

uidem fub ea Reduplicarione,) tum Creazionere Mundi, cum Celebrationem & Znftitutionent 
Sobbatiy caieraque ; ) potius quam Deo Pari, aut etiam fimpliciter Deo: quara gratis illud 
diftum fit, & ablque omni fundamento 3 Jam ante oltendimus. : 

4. Quod Senedixerit ( Deus ) dii Seprimo; diferte vicitar. -Sed, quod ca Lrnediio, 
fuerit /uffiturio Sabbati jam inde celebrandi ( eo ipfo cite continue recurrente, nulloque 
alio,) per omnia fecula ; nondum oftendit hic Scriptor. 


Sco utique graves Theologos, ( fi ca cliet difputandi ratio cum hoc. Scriptore, ut citatis 


Authoritatbus arguérem, } qui legante id ( Ge. 2.2.) cie Seprimo Daus Perfect. («porius 


quam Perfecerat ) opus fuum quod fecerat ; teu perfellum redeidit | quod Vajickal ‘figniti- 
ca.)  Quodintelligunt de Promilfo, hoc die faéto, de mittendo Chriito ( femine Mulie- 
ris) caput Serpentis contrituro. Quippe ante hanc promiffiorer: faîtam , hominis condi< 
tionem exiftimant ( jam lapfi imper/ilia fuifle. Atque Interpretamtar Divinam: hujus 
diei Benediftionem, de hac benedifta Promiffione tun fata. Ediditque aute annos: plus 
Sexaginta Traftatom ad hunc ienfuu D. #"a/terts, Concionator une Lordi » celebris. 
Habeoque apud me Traftatum Manufcriptum (in eandem femtentiam ). D.Facchi Agi 

« *(Gravis Theologi & Profetloris Groningani ) #/4/keri traétatum fuma bantis. 
noli novam Ìtem movere, de eo quod rem prafentem non actingie» «Interim. videar.ille, 
quam parvi facit ( Rep/ p. 11.) Chrilti Benediionem Dilcipulorum fuorum, corumque 
conventis, ( prima & fecunda vice, ) Fod.. 20. roy2zt. iplo die Refmrelfionis fue ; dum 

hanc Lemediéfiomem ( diei fepumi ) ut Zuffsraticnem pradicat: « ns i 
© .$. Vocem.alteram, & Sanificavit eum ;-non neceffario fignificat Zaffituttonem, ‘fed 
taltem Celebrationerm, ut diem Santtum. Vox eadem, in.Hebreo, dicitur de Z4onzimis fan- 
dtificatione dieci Sabbati, 10 Quarto Praccpto, rod 20.8. & Deut. 5.12. ( «Memento 
dici Sabbati, ut Sanifices tllum,) quod habetur de Der fanétificavione, Gen. 2.3. ( & San- 
É $i enm.) Fademque wox Zxod. 20. de Flomine habetur ver. 8. & de Deo ver. 11. 
M{ benedixit dici Septimo, > Sanéificavit illum. ) At certe non intellettum velit,, Memento 
*ditei Sabbati ut Zr/fizmas illum. Sic Ab. 13.2. Levite jubentur, Saneificare diem Sab- 
Wati, ParitergueFers 192; dia nimjus eflem fi fingula loca recenfere vellem, ubi 
jnbemur San&tficare Sabbatum® hoc eft, ut fanttum Celebrare, non gi erly Et quidem 
lì Senedicere & Celebrare, fit Zuflituere ; Quidni id putgmus quum Chriftus Reed & 
Ù elebravit 


413 


f 
è 


Sopra aliguis, fed, Te ] 
dali berbiso rina ig" 
n 16. iple apra 
Septimus' ing schianto” Eftque 
pit prmus ipfe‘illi in Continua ferie 
Fruftra elt î putet, ubicunquie. dicitum 
gendum effe dè Septimzon continuo è < 
Septimo dié mortuus e/t infans. Nume 
rié )\à privia Creatione èi autà primo 
Non: Sed cezazis die feptumo, aut 
Septimus /è/fi, è Samfone celebrati: 
circumetridi muros Ferichuntis. pia c 
fa facitote Num dine 
us dies begi gd LS ere, ose ie 
fe, cjufdem Capitis Lev: 23. ‘uef24, 27, 307 par 
eli, Septimis I punte dA so 


locis-omnibus diferte: 
ps dicitur, dg o pete pater ngi Spia 


lenti die int one bi. 
i Fà gra dci 


n'vero, ‘qionam. Criterio dignofcamis diem 
mo defcenfa Dianne, falle Sepsimum in "con ‘ 
diet pamum #zatis Ynfantis, aut at di 
dicor “pb gerani » fic faiflle ; cum.i 
ni ) ipfe ‘epeimus |es cita “gui 
Sia ; Bali ippic sodi pam'i 


det 
hoc munus erat bs & E; he pia 


am ante Zixod. 16. poftexituima 
Luna, ut Dies, | lenfes & Amina» 





cBeliri 


Cap.29? Pa rt 415 
(vesti golt) e e Bre 
AA dre, que, ' 





; 21 
liqua conclufcrit denedifa: be pe Pregio e Semaine ds i sbae 
5 pelli Quomodo  darc.co Si hoc nol ro ellè, quod. ‘aisi DI 
quali fi pro Zxemplo, Num prout eft vadis, an Menfiss an Anni, dies Septi- 
us? : Sa | 


Non dicitur. quod 77070 benedixit, fanétificavit, aut celebravit hunc dierî; aut, quod 
ipfi Imperatuih fir ut'hoc faceret; aut quod ullum celcbraverit Sabbatum ante illud Exod 
16. pot defcenfum Manna. Etquidem fi utcunque dicendus fir Zoro ( quatenus id 
ipfum fpeétet) Celebrafe ( non #0/ficuiffe ) hunc unum diem : ut 4/9/es & Zfraclite Exod. 
35. celebraverint 7raz/itei fuum per Afare Rubrum, quocunque die contigerat ; aut Alea 
chus fuum Egreffum ex Arca, Gen. 8. 21, 22; ( quando faîtaelt ei Promz/fio, de non 
iterumi deltruendo Mundum diluvio ; deditque Deus Zrider in Signum hujus Feederis fui 
cum /p/is, omnique Animante ex omni carne , Gen. 9. 9, 10, 11,12, 13, 14,15, 16,17;) 
Aui Debora & ‘ak Jud. s. fuam, è Sifera, liberationem : Non binc feguitur, quod re- 
pernda fit bebaoadarim bic celebratio ad fines ufgue Afundi. Erat “lu in Pafchate, 
Comarmorato Anzzualis corum ex 4Zigypto liberauonis, non /ebaomadalis ; fed nec ea, 
adfnem ufgue Mundi. 
‘Dicetur iorte, hanc Dei Reguietem nobis ut Exemplum proponi, in Quarto Pracepto, 
non Anas, fed Hebdumadalis Sabba. Reéte quidem. Sd id x non dine liquer ( ex Gen. 
2. ) fedex rag n ( poft illud Zxa4. 16.) Adcoque concedimus, exiudg, celebrandum 
efle SuioMum Aebdomadale ; Nevipe, ut Dess ( poit Sex dies operum Creationis ) è Cre- 
ando requicvit die Septimo; fic Nosde futmo, ( polt Sex dies Laboris ordinari!,) deberemus 
die Seprio celebrare Sabbatnn ab his laboribus quie/cendo, virtute Quarti Praecepu. ( Erant- 
que, puto, hi Septewz dies, tune numerandi è prima Defcenfu Manna. ) Adeoque non 
«negaverim quin ex Gen. è & Zrod. 20. jundfim, reéte inferatar, exinde celebrandum elle 
Hebdemadale Sabbatum, fed non ex fol Gen. 2. Adcoque, qualifcunque hic effe pollît 4y- 
Jinuatio; nulium tamen hic cxvat Zxpreflum Aandatum, facris literis confignatum,. quale 
à nebis ille poftulat pro Die Donzizico. Non hic Expre/fe dicitur, quod omne genus br- 
mann, exsnde in perpetuum, obfervare debeat, ue diem Sepimum, cujufgue Septi- 
mana, conigjue numeranduni è prima Creatione ; quod ille contendit. Que cum ego di- 
ferie diver, Di/c. p. 4. hoc ille tantum Replicat ( Repl. p.6) quod Septimas dies è Deo 
bencaitius& fautisficatus Gen. 32,3. includit, diem feptimum cujufgue deinceps Septimane 
futura, in continua fucceffione few circulatione dierum & bebdomadum. Nempe, fi 
huic lic diétanu fit aflenuendum. 


A “LE » pi 
Ch PAOLI LL i 
1] 





De inchoando Sabbato ab Occafu Solis.* Contemplatio cpertum Dei, die feto. 
Shabath /nsicar Cellavie, non Sabbauzavit 1 


ED porro ;..Cur mncboandus eft bic dies feptimus, femper & ubigne ab ipfo pracife Solis 
S Occalu? (de. qbo tam o Edra Taro vali Ni Derbi ett dagli: Paga 
Nulla mentio Ze/pere & Zane, nulla Zenebrarun © Lucis,-die Seprimio: Non dubito 
quin fucrine die Sepimo (‘ut reliquis diebus ) Lux & Tenebra, Manc& Vefpera; fed..non 
diferte dicitur, nedum Emphatice. dA " 
Ac inquit, Zuchoandus érat dies hic, ut primeus ceterigue omnes ;-hoce/ty sa ab 
cafu'Solîs.* Ubinam vero feripruna legitur, Tuccpiffe dienò primi ab Occafu Solis? Ince- 
pit dies primus, codem' mometito, quantum ad umyerfum'orbem; @fgo ( 1pfo arguente ) 
dies Scptumus : At non erat, e0dem momento, Occafus Solis vbique terrarum. . Verum ait, 
+ Repl. p.63. Nefeve fe locume in, Merbo. ulluny ubi dicasur inebeandem ePe Sabbatum amine 
Jecuturum, co semporis momento quo inceperit,Sabbatuni primunssin Paradifo) ReStetqui- 
dem; necego fcio. Sed neque fcio w//ur3 i Zerbo Jocum; ubi diltum eft,2udoandam c/fe 
tu pofferum omne Sabbazum ab Occafu Solis. Ait tam Qua’ parte dici Quarti creatus erdi 
66; rion certo vevelatum eft, in quantum ipfé naverit.> Nec noviego. Addo, nec in-quo Me- 
vidiano ; num îh iplo Paradili, an alio aliquo.. Sed Sepe fcimus, Quo fempore diei primi 
dixerat Deus Effo Lux; wavinde*tiamus., quanidiù ‘fuerante Tenebra» antequam coeperit 
Mine. | $:dineque feimus, Wie parze dici Sepriini Deus illi. Benedizit, eumque Sanélifi 
Cavit. . ; | % 
‘Si dicat, Sanéhficaflz Deum, exemiplo filo, totum diem : tum refolvitur hac Sandlificatio 
in Excriplum Dei, non Mandatum. Si vero putet, Afandato aliquo pofitivo Sanélificatum 
"Ii (cu 


n 


416 


su se 


5 COGNE FE) c us 
inte di 
us. Ae re TI 
hic foerit primus dies 
ipo feu è creando ì 
mus ) altimura toa dia 
Spal bo a tccnie 7 Pe dl ‘in 
nuo, pali lee: ‘efcite. tana 
funt pini creando o fed'ante Finem Sexti.dici. “dici. Fino Ì 
créurido primumcellavig, nefcimus*itt non teneatmir, 3. i 
batum an ordiri ; "fed. potius dà alicujus 
vid&tur contigiffà in ipfo Solis Occatiz=(noéte 1 
Luce, cumserat Agendi tempus., Sed de his; jam fupra ro, si te*- (8 
Et quantum adiHominis Cele2razionera* FEO ALARE & 
finita Dei Excellenziam, cj ‘a magnifica ERO. 
Nam (ante fattam Eoam ) hi e Adamum Dens, cnnei RE cap I° “0 È 
latilize Cel, ut cis ( pro Cujufque RSA ari imponeret sndidit i 
dara spe Cat id nomen egu. Gu i) to; aa si Rate ito Ga 
teniplitioda ne er 0A cù ar 0, ipo la pe; N 
Bitte” Na /se put pia lo 5 nonmifi TI, È ti 
‘17, 18,,19. Adeoque, quantum 2 Re ca cre loco prede eri : 
vic lama tum pn. rado Mcipit, Lor E Apt 
Set Repl. p. 6-Abbac Sabbatizàtione, e dl'as eSt Sal batte Ma 


















Lrpa PcRERI 
pes, 














Dixcrum cgo' potins, W49. bat Des Regale: erre Esodi20, na i 

ssi enefeos Dig, fog plus 25dò id idrata. Nam ‘non ar 3% 
Bg Ca ir 23. atquestum ver. n» “ È SALA ki o 
elt ‘fhnbbat tum ue articulo, non Fa/Pab am 23) 
si fed utede re tuoî darà: fed tandem vert 20. ( poltquam "e 
3 Rao Tebe del vibo (halbabbn ) fc abba ‘A 

legimbs quad'arite dederat-eis die fexto ci È 







da atleta nec quod ante dederaz eisì Sabbatum:? 
e panni pi Sabbatum Exod.20. 9. argue 


porti pra ebrea Radice Shabat, pid, ct 
24 ) Exod. 20. > 9 pariterque loco 


hi sh bio 104 vocatut, " 
five fit bat 20, qui epr 


quievit, vel “I ks qui fo fe È 20.AT: 
oblérvandum x 


£ 


ene 












22 10. Eficé derio 
Dixerunt indi 7 : 
terficiamus cos, & Ceffare facia più 
obrem Ceffaret hoc opus? Blof. 1. gi idbi 







computar (A 














vm, 


Google 


Cap.31; Deferifio Sabbati Chriftiani: 





A CAP. XXXI 

e , 

Celebritas uumeri Septenarii. Incertitudo porro arguitur.: Nova Epocha Exod. 16. 
, Tnitiun Anni mutatur, Èxod. 12. 


Nfinuaveram ego ( Difc.p. 34 ) aliud-quid, “quod huc faciat ( quippe ego non tam ad- 

verfus fum Antiquitati Hebdomadalis Sabbati; ut à principio inftituti, quin lubens vide- 
rem id folide probatum; ) Nempe, à celebritate meriieri Seprenarii jam olim; Puta, de Seprenz 
Pharaomis Zaccis Pingwibus, votidemque Maeris ; Item, de Seprem Spicis plenis, totidem- 
que senuibus , Gen. 41. quibus defignabatur /#epras ( unu atque altera ; ) fed Anmorura 
heptas, non Dierum.® Item, de Septenis pacco generts ) Aimalibus puris, è Deo 
in Arcam Noachi miflis, Gen. 7. 2,3. Gen. 86 20. quibus iterum infignitur numerus Sepie- 
narius. 3 © 

Sed, quod potiffimum huc fpedat (& quod non debuit ille omififle, ) eftillud ( quod 

monui ) de tribus Sépriduis, fpeciatim notatis ( intra unius Anni fpatium ;) Nempe Gen. 
74, 10,13. Al dies adbuc fepient, ego phuviam dermifttvus fam fuper terram, agiata 
dies & quadraginta notes : ce moniuonem fi fupponamus ( quod non eft improba- 
bile) ipfo Sabbato, ( dum intenderet Abacbrs cultui divino, ) Sabbaro ‘fequente, ( ingiu- 
ente puri ver.1o. ) ingreffus eft 1pfe, cum familia fua, in Arcam, co spfo die, ver. 13. in- 
tercedentibus {ex diebus profeftisf quibus potlit ea que neceffaria foren: in Arcam inferre. 
Quod eft unum 'Sepuduudì imemoratu digmim. *Habentur alta duo Ger. 8. Nempe emifit 
Columbam Noacbas prima vice, ver.8. & poll alios dies fiptem, emifit Columbam fecuada 
vice, ver. 10. & po/l alios feptem dies, emilit Columbam tertia vice, ver. 12. ubi manifeite in? 
dicantur duo Sgpridua continua; & mil impedit quin putemus,has tres Emilliones Columbg, 
totidem Sabbatis ©neigiflà Salteni hactmihr vidétor poviorsblinuatio, (-de Sepriduis rune 
obfervatis ) quam ommes quas ille profeti Evidentias.  Sed'héc LR rejieit 
( Lepl.p.,35%) pra fuis Ewidentiis. - Er<quidem tonge abeft è jufta piobatione; quod foro 
allo i-mipore, annorum plus 2500, perpetua fuertt heba (unirà cbfervatto; (Contintta ferie;) 
Sabvatizne die quoque Septimo, ( ©rquidem\eo ipfo dié ghem ille vale, ) abfque ulla ungquan 
intervbpiione, aut oblivione dici. È, de; hr? è N ; 5 
Contra vero; fi tam conftans fuerit, hoc totò tempore, Sabibati. Obfervatid ( prote ipfe 
vult ) & quidem co 1p/ò die, son alio; mirum merito videatur, quod nullum de hoc Prg- 
cepium habetur Gen. >. nec ulla mentio quod 49770 - tum celebravie Sabbatum; nec ulla 
Sabvati obfervati infinuazio, aut ipfum Sabbati nomen ufpiam menioratum, in tota alla (an- 
norum plus 2500) hiftoria ; nemoque tane fcimus ) de neg/effo Sabbato reprehenfus;aur 
infimalatus culpa ; ( giiod fxpiflime faftum deprehendimus: tempore fequenti +) Quodque 
in libro 7obî, {ubi res fafius narrantur quam in fiiccinéta, 2/0/#s:corum tempora tuffo. 
ria,) in prolixis illis Colloquiis qua 7oso cum amicis fuis interceffetani, nulla.prorfus mene 
vio facta elt aue Obfervari aut Negletti. Sabbati; atque, inter omnia villa; fivè:Culpas five 
Crimina, quoruin ipfi 7eb472 nfimulant rum, nemo omniurh ii: ufpiam objecerir Sabbati 
negleétom, aut minus diligentem oblervationem ;.{ que tam abvia forer. Qbjettro;«& non 
Improbabilis, fi tum viguerit Hebdomadalis Sabbati obfervatio : ) cumque spie ctam 
folicitus fuefit.de filiis îuis Epulantibus, ut fingulis diebus offerrerfacrificia, eorum gra- 
ria, ne forte petcaverint n la! Deogue apud'animitm fatemi maledixerint ;. mallam interim 
rationem videtur habuifit, defiltis fuis Per feptem (ut: videtur} continuos di nu- 
pes apfgoe ullo Sabbat intervento ; nequertamen erant illapiSgcra convivia; leale Ipu 
Re vit de allis cam erat {ufpicax nt peccarent. Et quidem, cum ineiderit suini e pe 
ricruntdbinnes, nulla tamen'infiavario faftà cit; quafi ob Sabbatum®:(eifitribzllad.Sepuduum: ) 
violitum cenferetur hè incidifle calamitas; nvllague abamicis interjétta Aéfpicio que co 
* fpetter  Cumquehac ita fint, non poffum nondubitare, quin aut non fuerit>atuquitus 
obfervatum Hebdomadale Sabbatum, aut jam diu ante ca tempora defueverit. 

Sed po/? Zjraclitarum exitum ex «/Egypro, certum eft quod Deus ipfis Sabbatum dederit, 
five tam priumitus, fivesum renovatum, non libet difputare. ) Quod dies nine indicatus, 
fuerit, Sepsingus d primo defcenfu Manne, & fic continua deinceps ferie, non ambigendum 

credo. An autent hic idem fit cum die continue feptitho è prima Creatione ; nec ego nec 
ipfe novit, nec quifquam alius. Conjicere forte. poflumus ; fcire non poffumus; nec eft 
necelle ut fciamus, ; A deh 
. Num DeusSabbatum ab initio itiftituerit@oe. 2 quamvis egò id non diferte negaverim 
{ propter retrofpeitum illum qui, habetur Zx94 20,11.) non polfum pro certo atfirmare. 
Nobis fufficiat, quod Quarto Praecepto riobis indicatur, dies Seprimus poft fex laboris dies. 
Et quis jam fit obfervandus, fatis mihi'conftare puto ex Chrifti & Apoftolorum Celebra- 
tione Dici Primi Hebdomadis Judaice; quos imitata ‘eft Ecclelia Chriftiana per omnia 
i . ; Chriftianifmi 


è 


421 


423 


Defaifio Sabati Chrifitini. Cap.gs: 


Chriftianifini fecula huc ufque. De quo jam fupra di@um eft fufi Huic 5itedizi ri- 
ftus, hunc fanSzficavir, faltem celedravit; (&, poft eum, Ecclefia Chriftiana haltenus : } 
& mhil grandis dici potelt de Die Seprimo Gen. 2.2, 3. Vox ibi San@ificavit non ne: 
celfario i vi vocis ) fignificat /effizuît, fed faltem Celebravit. Eademque vox Afddefb ( & 
in cadem Conjugatione ) promifcue dicitur ( in quarto Pracepto, Exod. 20.) de //onzà 
ver. 8, & de Deo ver. 11: ubi retrofpicitur ad hanc ipfam vocem Gen. 2. dum {ami 
minem Inftituere Sabbatum, nemo dixerit ; fed faltem Celebrare. Quod Deus graffofo alf- 
gus au infigniverit diem. illum Seprimum ( quo è Creando ceflavit ) non eft quod dubi: 
temus.. Nec magis-dubitandum eft quin Chriffas, diem RefioreGionis fue, gratiofo atfu in. 


fignivit ; Quo declaratus eft Filius Dei potenter, per ReftrelZionem è mortuis, Rom. 1, 4i 


Fumque cum fuis Celebravit, non una tantum vice, fed piases (pretermilo quod inter- 
ceflit Sabbato Judaico ; }) quam tamen non admitut hic Scriptor fuitlè Za/fiziuzanenzà,. . 
Quuîm ait'ille, Aibr) Zerbi extare, quod mutatio fatta fuerit dici in £xod 16. Audit 3! 
fallacia. pluritm peerianna Quod dies hîc indicatus, fit, è primzo agfeenfia Manné 
computandus; certum elt, nec poteft id ipfe yel Negare vel Dubitare : Quod autem hic 
idem dies fuerit ante obfervatus; fuum eft probare ; netmpe, quod 2/5 aliguis dies fuerit 
a vetro obfervatus; quodque fuerit bic spfe dies. : Eee 
Quod ego putem, hanc ellè novem Epocbarm ( feu novum computandi initium ) 2 frà 
mo defcenfu «Manna ; caufa eli, quia dies continue Segna: è prima Creatione, videtur, vel 
non fuifle ab initio obfervatus; vel ( fi aliquando obfervatus ) tum dudum in defuetudi» 
nem veniflè & oblivioni traditum, ut jam opus tuerit ( fî poftmodum obfervandus ) nova 
Epocha. * } wi 
Feed & hane fiperaddidi rationem. Sidies ille Seprimeas, puta qui jam des Satiimi die 


citur, tunc fuerit Sabbatara, ut ex amigo more, um qui proxime prece/fit dies Sani 


(ut vale ipfe ) erat item Sabbatum; nempe prigie iftius dici deo primum defcendit Manna, 
Quod autem ifte dies non fuerit Sabbazerz ; videtur ex ipfo loco manifeltum.  Quip 
precedente die Saturni, non prohibentur codigere Corurnices, Exod. 16. 8, 13.{ nempe;. 

die iftius diei quo defcenfurum erat Manna poltero mane. ) Sed fequente die Saturni ( qui 
erat Sepuimusì deftenfu Manna ) probibentur CoMigere 4anna, co quod jam Sabbatum elit, 
ver.5;22,23,25,29. Quo manifeftum powmr diferamen inter hos duos Saturni dies. Quorum 
alter Sabbarom erat, alter non erat. Quodque de faéto collegerini Coturnices, diferte dici- 
tur Agna, 11. 31,32. Zentus profeftus è Vesna abvepras Coturnices è Mari difiovit în 
caftra ; exurgenfgne popubus, toto tilo die ( hoe eft, toto refiduo illius diei,) © /ora no?e 
illa, &» toto die poftero, colligerunt cotavnices.  Ubimanifefte diffinguitur dies Ze © nov 
illa, è pofiero die, quo primum defcendit Manna. Etquidem diftrie dicitur Zxod. 16. 12, 
î3. Eo vefpere afcenderunt Coturnices, Mane vero firatus eft Ros circa Caffra. Nempe po- 
ftridie iftius diei quo afcenderunt coturnices; eafque colligebat populus, 

Et quidem fi Sabbatwn dici feprimi è Creatione, tuerit primitus inftitutum ; non mirum 
tamen eft ut poflit intra fpatium annorum plus 2500, negligi & oblivioni dari. Cum Fe- 
itum #u/ebatis neglettum videamus è diebus So/omonis ad Zezetiam ufque; & Feftam 
Tabernaculerum, è diebus Fefbue ufque ad Nebemiam, Quod fi feptimns a Creatione quo- 
cunque cafu fuerit oblivioni datus; non potuit ( abique miraculo ) reftitui, ( ut potuerunt 
illa alia Fefta, ex Solis Lunaque motibus ; ) ut, de cxtero, vel nullum deinceps celebran- 
dum fore: Sabbatum, vel à nova Epocha inchoandum. 

Nec magis rhirum videatur, ut novum Z7eb4ormnadis ftatvatar initium, quam novum initi: 
um Ana: ; quod'tamen fattum elle legimus Zrad. 12.2. Hic menfis vobis effo por incipium 


* snenfium ; primus efto vobis inter menfes cujufgue Anni, Quoto Menfe prius inchoave- 


rifitentiam, haud certi fumus: fed deinceps a Menfe Nifan inchoandus erat Nec fci- 
its; quoto die prius inchoabant Hebdomadem ( fi hebdomadas ante habuerunt, ) fed, de 
etero, inchoanda erat hebdomasà primo defcentu Manna ; feprimofque inde dies faturas 
èrat Sabbatun. Probandum igitur ipfi reftat, (his non obitanubus in contrarium objettio- 
nibus, ) cum fuifie Sabbazzra ante inStitutum, vam fuille continue obfervatura, tum guero die, 
tum inchoandum femper elle ab accafa Solis 


x i CAP 


Cap. 32. Defenfo Sabbati Chriftiani 





CAP. XXXIL 


Hebdomgdum obfervatio ( pretergnam è Fudeis) poft Chriffianifmum introdutta. Romani. ; 
Oglio: dividebant tempora.Saxonum in pic adventuàgion ante Annum Chrifti 104 


DE porro contendit, Fudaicam feptimi diei fabbatum fuille in Paradifo inftitutum, 
ante ingrefium peccati, totique durano generi datum; & quidem è Chri/fo ut Media 
tore & Redemptore noltro ; nondum ab co probatum eft; ut fupra oftendimus. 

Et quidem quod non fuerit ab wriverfo genere bumano oblervatum; nec quidem ab ulla 
pente, exceptis Solis 7ude:s, corum atate; habemus eum ( ni fallor ) confitentem ; ut quod 

abeat ille pro Di/fin@rvo Charaffere populi Dei; &, fuifle Gentibus rem novam diferte 
profitetur: Er quidem 2Di/finéfivus Charaler elle non potuit, fi fuitletitem ab aliis obfer- 
vatum ; ab aliis, inguam,quam raw Fade:s, corumque Profelytis(five Fudeeis fadtis quorum 
erat eadem ratio. i 

Nec ufquam invenio, quod ( preter Jndxos) Gens ulla ullum obfervaverint Sabbatum; 
aut etiam Tempora fua per Zfebdonadas diltribuebane, ante Chriftianifmi tempora. Sed 
tum primuin, quum Zier Domsinici obfervatio introduxit diftributionem per Piidatadee, 
bi admiflus erat Chriffiamifmns. 

Hoc cum ego monuerim Di/c..p. s. Ille nihil reponit aliud ( Rep/. p.16.) quam quod D. 
Chafy fic fenferit. Sed nihil atfere ( vel ex co, vel de fio; ) quo hoc probèr. Et quidem fi 
fic fenferit D. Chafy ( quod Hebdomades fuerint ab aliis antiquitus obfervate ) cgo illum 
itidem erraffe puto. Interim ego hoc ipli largitus eram ; fi pollit ille vel Unum producere Au- 
thorem (five Sacrum five Profanum) temporibus Chriftianifmi antiquiorem, qui Gentem 
ullam indicet ( exceptis Jud&is ) qui ( ante Chrifi tempora ) per dierum Hebdomadas 
ar Septidua ) fua diftinguebant tempora ; ego rem eatenus probatam concéfiero. Verum 

le nil tale reponit. Fieri quidem poteft ut talis forte reperiatur, ( adeoque non pertinaci- 
ter nego, ) fed nullum badtenus reperi ; nec ante me Afacrobius ( ut fupra memini ) qui di- 
ligenter impendit operam hujufmodi rebus imquirendis, Sarurzaltoram fuorum /bro. 

.Addideram etiam, quod faltem fub Qvidii & Argufti tempora, non per Zebdomadas, fed 
dierum Ogdoadas ( vel Ofidua) fua dividebant tempora. Quod D. Aeveragius notat, ex 
authoritate antiqui Lapraîs eftolli, Remzanum Calendarium exbibentis. Et, ante illum, R0- 


423 


finus, &alii. ( ‘obius, prout nunc editus, intermiffos ellè dicit dies Off0; fed mendum - 


1d efle jam notarunt alii, cum dicendum effet Seprers. ) 5 

Quod & Ovidius ipfe diferte reltatur, Fafformm 4b. 1. verfa 54. ubi ( inter alios dies 
oppido notandos ) Nl4inarum dies continuo ordine recurrentes notat, 

© EI quogue qui Nono femper ab Orbe redit ; \ 

Nundinarum dies innuens ; que Nandina dicebantur quafi Novendine ; quod notat Ge- 
rardus Voffius ( in Etymolegico fuo } aliique Critici ; eo quod die emo (inclufive fumpto) 
recurrebant illi Mercaruum publicorum dies. Quodfi per Z/ebdomadas diftribuiflent tem- 
pora, non dubium eft quin ftato aliquo Hebdomadis die ( potius.quam Qggbadis ) recur- 
riffent AMercatus illi. 

Qui hac de re plura cupit ; confulat Volumen amplum Comsmentator um in Qvidi opera, 
Francofurti editum Anno 1601; corumque Notas in hunc Qvidit verfum. Ubi videat 
Romsanum Calendarinm particulatim deferiprum ; ibique Ogdoadis hujus dies Otto, totidem 


Literis infignitos ABC DEFGH; ntdefignantur Hebdomadis noftra dies Septem, literis - 
Calenda- 


ABC DE FG: idque è Calendarit Priucipio ad Finem ufque continne. Quod 

rium ibidem ex Pam Manatio deferibitur ; apud quem ( ni pg, occurrit pluries quam 
femel, atque apud alios itidem. ‘Quod & Scriptores ommes de Zezeri Romanorum Calen- 
dario, & de Nundinis Romanorten, unanimi confenfu comprobant. 

Manifeftum igitur eft, quod, tam fero faltem ut Agesg/ii capta Romani non menfù- 
rabant tempora fua per Ffebdbrradas ( ut nunc fit ) fed per Ogdaadas potius ; nec fcio ego, 
o vel Ipti vel ulla Gens alia ( exccpus folis Judzis ) tempora fua per /#ebdomadas di- 

ribuerunt. ì 

Narrat quidem hic Scriptor, Zugri/. p. 90, tanquam ex 7erfegano noftro, Auliguit. fol. 
68. quod Ayseceffores noftri Saxones, in ‘Anglia, anteguam ate) crd lux Evange- 
hi, Hebdomadis diem Primuin Idolo cuidam Solis dedicabant, Diem Solis inde ditum ; 
Idolum illud in Lone quodam conftituentes, cigue offerentes Sacrificia: Diem Secun- 
dum, Idoh Luna ; ‘Pariterque pro fingulis Seprimane diebus fua conftituerunt Tdola, eo- 
runigne nomina diebus illis imponebant, que adbuc retinentur. : . 

Eito quod hze dicat /erffeganus. Sed queto, Quo Authore hrc dicit? Quippe Recen- 
tior ille lt (qui feripfit Anno 1605 ) quam ut tale quippiam authoritate fua ftabiliar. 
Suamque hanc narrationem ego bene ornatam fabulam potius exiftimo, quam juftam hifto- 


riam; faltem ex conjeRuris interpolatam. ECTS Quod 


424 


Defenfio Sabbati Chrifttani. Cap. 33. 
uod autem hec contigerint #7 Anglia ( quod vult hic Scriptor) arfeguam duc accefie- 
È; lux Evangeli ; melito ae eft ; ( neccredo Verfteganum fic Ficile ) Podi 
cnim eft Anziguos Britannos fuifte Chriffianos, per plura prius fecula quam huc advenerint 
Saxones ; quam Religionem etiam poftadventum Saxonum retinueruni, nec pria depo- 
fuerunt:: Mille mala pafli potius quam vellent Chriftianifimum abdicare. Afferitque hic 
Scriptor lop p.117. Zvangelium im Anglia fuifie predicatumin prima Centuria; © de- 
inceps gencraliter admifium per multas annorum Centurias, antequam veceperint. mutatio 
nem Pafchatis in diem Dominicum. Non prius autem appulerint Saxones quan anno 449. 
Quod Pagani fuerint Saxones cum huc appulerint, ( poft fafti Chriftiani, ) non nego : 
nec mirum eft fi ( dum Pagani fuerint ) Idola coluerint, (an, & obrulerint Sacrificia, ne- 
fcio ; & contrarium puto.) Et quidem plura quam idola Septer recenfet Zerffeganus ; faltera 
Decem: quibus fi fingulis fuos aflignaverint dies, necefle elt ut ultra Seprimanam exten- 
dant ; faltem ad Decadem, feu Decimanam. Et quidem fi verum fuerit ( quod ex Zerffe- 
gano probatum it hic Scriptor ) quod, ab illis Seprem, diebus Septem fecerint nomina ; fi, 
à tribus reliquis, totidem diebus aliis fecerint item nomina; perit ejus Argumentum pro die» 
rum Z/ebdomade, & probat potius dierum Decadem. Nec dicit Verfteganus, His folis feprem 
dicatos fuitle dies, folifgue Septem diebus fic impofita Nomina, fed /a/tem feptem diebus 
hac tuilte nomina Impofita ; diefque faltem feptem fic dicatos. : 

Sed quicquid hoc fit; ad'rem prefentem non fpeétat. Quippe jam queritur de Hebdo- 
madibus ante Chriftianifmi tempora ufitatis, abaliis quam Judzis. Non dubium eft quin, 
pot receptum pallim Chriftiariifmum ( adeoque diem Dominicum ) Hebdomadum invaluit 
ufus. Velimut vel Unum ( fi poffit) proferat Authorem, Chriftianifmi temporibus anti- 

uiorem, qui memorat Hebdomadas ab aliis = Judzis ufurpatas, aut dierum Hebdoma- 
daliam ufitata Nomina. Non autem "a mag appulerant Saxones, ante Annum Chrifti 

9, ( ducibus Z7engi/fo & Zforfa, ) & qui à Britannisadvocati, ut copia Ariliares 
adverfus Scotorum & Pi&orum incorfiones ; fed, poft aliquot annos, Dominium affetta. 
bant, & affecuti fun. Ut hinc nihil conftare potelt de Hebdomadibus ante Chri/lianifmni 
tempora obfervatis. : ep i 

Hc autem Z/ebdomadum confideratio, aliam inducit de Dierum Hebdomadalium A5- 
minibus diflertationem ; de quibus proxime diflèrendum. i 





CAP. .XXXIIL % 


Nonina dierum Hebdomadalium. Chriftianifimo recentiora. Non è dis Etbnicis de- 
fiunpta ; fed, è Septem Planetis. Curhoc ordine. Ab boris Plametarits : Aut Confomantia 
Dia-teffaron. Nomina Propria, pro arbitrio impofita. Non incammode retinentur. Non 
reputanda Idololatrica- Idolorum nomina son memoranda. 


‘Criptori huic infedit opinio, ( qua & plemis videtur, ) quod Dierum Hebdomadaliunr 
Nomina, jam ab omni Antiguîtate, ab Ethnicis fuerint indita, d Diis fuis defumpta, 
quos fuis refpettive diebus colebant: ( puta Solem die Sos, Lunam die Zune, & fic de 
ceteris. ) Adeoque nos Idololatrie infimulat, camque nobis ( plus quadragies ) exprobrat, 
quali Solem colentibus die Selis. Non quod magis ft Idololatricum, Solem colere die Solis, 
quam Lunam die Zune, aut Saturnum die Sa/zrzi, ( de quibus parcius loguitur; ) fed; 
quod die Sclis magis fit infenfos.  Cuiquidem phantalia fue tam impenfe’ favet, ut velit 
Memoriam die? Septimi (è prima Créatione continue numerandi ) confervatam ellè per 
hune Solis cultum in die Solis. Quippe cum, ipfo contitente, ‘nulla gens mortalium, ex- 
sp folis Judzis, Sabbatum obfervaverint; nec quidem ipfi Judxi ( quantum fcimus ) 
nifi poft eorum exitum ex Agypto ; fitque dilu difficile, quomodo vel nos vel illi ceru 
fitus de die continue Septimo è prima Creatione: huic quo fatistiat difficultati, imaginatur 
hebdomadum continnam feriem memoria confervatam efle, ex Ethnicorum contintto culta 
Solis indie Solis. e amitteretur cognitio. Septîmi dici (continue ab Orbe prisma boa 
dito ) cerzus(inquit) iZe dies Seprmus confervabatur ab Omnibus Nationibas, colentib:te 
Solem in dîè Solis. Repl. p. 74. Mirum eft, quam fibi plaudat quifpiam ob mera Phantafma- 
ta, modo fua fine! n x piso 
Nartar hic STI Inguif. p.44, 83. Repl. p. 74 & pallim alibi ) quod Gentes Omines 
Etbnica beneralifer, dedicabant Primium diem bebdormadis culti Solisy diem Solis inde di- 
um; quo nomine cliamnum innotefcit ; diegue Solis jam ab antiguo, din ante natu Chri» 
Sum, obtulerunt Soli Sacrificia , eumgne ut -deum adorarunt. Cui comprobando inducir* 
illud7obs 31. 26, 27, 28. ( quafi Jam inde è Fodi temporibus hac obtimuerini nomina ; gua 
funt ipfo Chriftianifmo recentiora ; ) /î Solem afpexcrim cum fplenderet, ast Lunam cha, 
ritudine fua incedentem, &» pellefus fuerit in occulto animus meus, aut os ment ofiula-* 
tum fuertt manum : foret hc iniguitas è Jadicibus animadvertenda; nans'abnigafierà 


Saperne. Sed 


Cap. 33 Defenfio Sabbati Chrifteani. 

Sed quid bc ommia ad diem Solis ? Fieri quidem poteft ut hic rewsuezet Jobusp caltui 
Solis & Lune ; fed de die Solis, aut bebdomadis Przu0 ( pra reliquis ), Soli dicàto, nihil 
quicquam. Si dixilfet 7obas,, St Soler coluerim die. Sohsy aut Lunama die , © non Doo 
minum die Saturni:: foret hoc ad rem fuam saccommodum. Sed niltale; vel ‘hic vel. alibi 
ufpiam comparet. : Non dubito quin Sole ©" Zuram religuumque Celi exercitamadora» 
verint Gentes.Idololatricx ; fed, quo die, pra ceteris, Solem'ant. Lunam adoraverint; non 
dicitur ; neque ulla mentio Z7eb ab ipfis obfervatarum ; nedum de «hot aut illo 
Hoiracenzito 01 oli rem l bie cip ix Dion Sidi Slide rca 

olimnterim, ut nimis feverus fit hic Scriptor in. Diem Seb; i sa 
mus, Dies Soliserat dies Septimas, ( ut fupra oftenfum ceft: ) fede. Py Sci gg) rd 
non Sepfimana ; nam de Septimanis ( apud Ethnicos feriptores ca etate ) altum filentiumi 

Quo tempore primum inoleverint dierum Hebdomadalium Nomina; ( Saturns Sobs; Lio 
ne, dc.) aut qua primum ocgafione;, nolim ego certe determinare. Sed corumuulla ha- 
étenus veftigia reperere. pollum,.Chrifbianifmo antiguiora. > 4 i as 
« Scriprorum Erhnicorum (quem reperio ) antquillimus qui horum meminit, cit Dia Caf- 
fius; quiswixitcirca Annum230. Ille de Everlione Z/ierofolyme, Tetmphgue Flierofolyt- 
tani, verba faciens; dicit, Judxis tantam fuiflè Reverentiam die: Sattrni, utnolucrint co 
dic Laborare, ne quidem in fui defenfionem: Quod cum Romanis innotuerit, hac ili oc- 
cafione capta, in Templum fuum Sabbatumque pariter infaltum fecerunt. Quod tamen 
non'itaincelli dh quafi hune diem tune dixerint Jude: diem Sarwrizded Sabbatum 
fuun; ( nce fcio an ma ec hune diem tune dixerit dies Saturni ; ) fed ey io 
nuit Dio Caffius diem, qui fuo tempore dicebatur dies Saturni ; ‘ded,cà Judeei 
Sabbat mA ò p sica IN 


Metti | sò nei » | v è 
Sed hane dierum Appellationem, notatDio,. ut res novam; & quam ait_ antiguis.Gr. 
fue plane. incognita. > (It certum fit, non magnet antiquitaris rem elle. ) Quam Pn 
purat alle Romanos, ab gypris accepille; non.quidemAntiguis illis Agyptiis fub Mo 
is tempora ;: fed è nuperis. fub tempora Prokmei ; Non.quidem Prokmai Regis , fed 
Ciaudii Pio 4 celebris Aftronomi; ( aue forte paulo citius: ) quippe apud pros 
prius floruit Aftronomia quam apud Romanos.» spiace > ara “LL 
feriptores Chri/fiamos, paulo cu nero ifgcnio hos Hebdomadis 
apud Digsem! Caffium. 5 aMartyr in A pologi: (quam foripfie circa» Annum 
Chrilli 60.) memorat rv sale iuiper ( diem. SolsY ut folennem: Ciibiftianorum. diem, quo 
folebans. facros comventas . celebrare. Et'7erulliamus; in Apo! fuà, memorar diena Sé 
turni & diem Solis. ( Nefcio an, apud ipres Scriptores, borum dierum ulla fiar men- 
jet i imi i deorum Sebbasunz ; fed..diei Solis-aut 





è sv 

ecad choram Oéta; 
continue, Decima-quanta,.&c- Vigelima- 
i di; & que proxune fequitur 
hic dies; Dies Solis ( utpote cujus 
tm Sani. Pariter, cum hajus pa 
‘ora 


3 


429 





426 


» 


, an . . . P A * 
Defenfio Sabbati Chriffiani. ’ Capizzi. 
hora Ottava, Decima-quinta, & Vigefima fecunda, finthore:Solis ; erit Vigelinia-tettia, 
Fenerishora; Vigefima-quarta, Mercurii ; Primaque fequentis diei, hora Lame $qui' 
dies Lane dicebatur, ordine proximus poft diem Solis. Similique procellù, cum hora pi 
fequentis diei contigerit effè Martis hora, dicebatur ille dies Martis ; Proximus' ( pari “ra- 
tione:) dies Mercuri ; tum, dies Fovis ; deinde, Veneris} proximus , Saturni; & fic dein- 
ut prius. Que mihi videtur vera ratio cur his nominibus & hoc ordine dicerentur 
leiienadie dins; Satterni, Solis, Luna, Martis, Mercurti, & Veneris. PERL 
Cumque omnino arbitrarium fuerit, è quo die vellent hunc_ Computurs Planerariuta 0 
diri, ( quippe mibil eftin Nara quo determinetur, unde ordiendum ; ) ipfis vifum elt (pro 
arbitrio fuo ) rem fic ordinare, ut Planetarum Pracipuus ( .So/ ) diei Domziwico obtingeret. 
Indeque fa&tum eft, quod dies Deminicus, di@us fuerit, dies Solis; reliquique dics (ut 
contigerit ) fua finguli forurenter nomina. Nasi 2 "rà 
Sed Anteceflorum noftrorum Saxonum ( ut putatur ) aliqui, 7 wifcongs, Wodeni, Thoris, 
Fee, & Seatrî, ( celebrium aliquot apud fuos hominum ) inferuernne nomina loco Maer- 
tis, Mercuriî, Jovis, Veneris & Saturni ; unde.apud nos dicuntur 7 aefday, Wednefday, 
Thurfday, Friday, Saturday: UtàFulio & Augufto.( apud Romanos ) Menfibus impone» 
bantur nomina, qui prius dicerentur Qujnsilis & Sextilis. i possa 
Atque hanc rationem affignat Dio ( ab Horis Planetariis defampram ) cor his nomibilais 
& hoc ordine defignarentur dies. ; pe tx É 
Aliam tamen allignatetiam rationem ( cur fic dicerentur dies ) éx Z/arsonitorina ‘ Prin 
cipiis petitam. Nempe, cum Die-se/faron cenfeatur, apud Muficos, Prima Confonantia : 
Initio faGo ( utprius ) à «Satwrmo ( Planetarum fupremo, ) omiflisduobus( ove & Marte) 
quartum fumpferunt Solera ; tum duobus omiflis ( Zenere & Mercurio ) Planetam è Sole 
quartum fumpferunt Leman; indeque omiflis duobus ( Sazurno & 7ove ) fumpferunt Mar 
tem ; atque omiflis inde duobus( Sole & Venere ) adhibuerunt Mercuri ; & duobus inde 
omiflis ( Luna & Satarno ) proximum adhibuerunt 7overs ; omilifque duobus feguentibus 
( Marte & Sole ) adhibuerunt-Z'enerem ; & poft alios duos ( Mercariam &Lunam )rediit 
( ut prius ) Saczrmas.: & fic continue. Sed magis coafta mihi videtur hac ratio, & prior 
illa magis genuina; quam itaque ut potiorem amplettor. La vivi 
Sed, utrovis modo, cum ab ciò Planetarym dependeat ordo* Nomittum ;° certun» elt, 
non antiquiorem efle hane nomi impolitionem, quam receptus fuerit hic Platetaram 
ordo, ‘Adeoque non N tempore quo Mercurius & Zenus ( vel eorum alter) putabantur 
Sole fuperiotes.. ( Hoc urique totum ordinem turbaret. ) Et multo minus { quod fentit hic 
Scriptor) temporibus obi. | 1° voli È ji CRD tp 
Quod Planetas hofce, fuis refpettive' ut totidem deos adorabant quitixe impo. 
fuere Nominay non direrim ; nec ita fentio” Neque fentio Planetas hofce fuis refpettive 
five Horis five Diebus magis praeffle quam aliis, aut fortiorem in illis influentiam iortiri. 
Sed tum hac, tum alia pletbgue fado ( qua dicitur ) logi principia, plane preca» 


. ria elle & gratis fumpta; quo ipeciofam ornent fabulam, que credula imponant. ‘0. 


Sed quacunque occafione, aut quandocunque , primitus“impofita ferimt hac nominà; 
nunc:nil aliud apud nos figmficant, quam-horum dierum Propria wostina, ‘ad placitum ins 
dita. Neque eft cur his utendis abftinere debeamus, magis quam ubi de Papa Pro, Clemente, 
Bonefacio, Innocente, verba facimus ; quamvis forte non fentiamus viros his nominibus inì 
dicatos, èis qualitatibus imbutos qua his nominibus infinuentur. Quemadmodum habemus 
( prope Oxoniam ) Fonterò quendam, vocatum:. Zorsem. Ariffotelis ; non quod puremus 
Ariftotelem hic olim fuill& aut etiam fuifle fundi dominum, nedum hiccultam furfle; fed 
quod hoc ut morszne PropriXad placitum impofito)lecus hic jam innoteftat.Sic dierum-bebdo- 
niadalium nomina,quacunque fuerint ratione primitus impofita,jitrn nobis nil aliud figa 
quam horut interde diftinAiva nomina, gratis impofita? quibus cur non utamar; ssh 

A& 17.19, 22. fi mentio.de Pawb in Ar ( feu Martis pago ) confiftente ; 0% 
hoe nomine notus fuerit ille locus : nullo faéto ferupulo, qua occafione fic di@us LI 
illelicus; puta, quod fas olim hic coleretar , ant ‘alia quavis caufa. 42. 28.13: fit 
mentio Navis;*cujus infigneerat Srintien, feuwCaffor & È ‘intery È 
qua. ratiotie.Ca/tar.& Pollax, difti fuerint Svbmapa, deu Zovis lit 
1 Cb:8. permituv: ( abfque Snepelo) ri sucgpa uerant- Faolis i 

ca ti 


‘riu; autimerito ta, ‘( niff cum fufpicio foret seos: Stuff 


prafumpferint, 

naso ad.ldola fic facere, Yiprour fufe. arguit Apoftolus 1 Car. 8 i Îîo. Non 
dubium effè-potett quin ligite polfimus ca Nomina Propria fitr pare, è î 
poribitsi, n Le fuerifbeindita , & communi ufu seccpta} abfque' feropulofa ranquifie 
tione; ‘qua fuerinttationeprimitus tmpofita 
( Prc autem hc. ego it die nas aut 

eu Novitate potius:) horum nominum, (q c fine Chriftrana us Originis quam 
Ethnice ; ipfoque Chriftianifimo xecentiora ; ): ficcontra me ( neftio qua fi ci 
infurgit hic Scriptor, Repl. pi 57: ‘Origo bor Nominun, dierant 
Sit ab Tdolis Ethnicis, confentit hic 3 &p. 78. Nomina diernore 

I 


iL Si a, 
ucrami Dife: p.63, 64; 65, 66, 6%). deOrigine & Aniquitare 3 





prat 
rebu 
hoc 1 
gene, 


Gan, 
fine. 


No Si 


cha 


= RE que. sla Die pine pine 


nie ic Dod hiec Dicrum nomina. 
er E ex n Til penna die Poster ica iva Le 
sai pri) bi i Di im Ùa logan Sgr hoc toties 
Seo fee ixeram ve dipl tra 
Eat ne fami, Naturali Bit iophia find fundanena f dona "no pl 
taverit ca Nomina, qua funt pro Arbitrio i e fn us effe Idololatrica ? Qui 
aa ue, prize anpol us impoluerune,, Nomina, cri dial i fecerunt, «(»potuiflent 
ne E posstse #0 ped rif 
t inqui u i 
Sile gui” Ethnicorum: Ldola funt Ar pren 






( aut ex viliori forfà ria : SALO, ne Seller fure è funt bone Dei 

tea, Lù op a Divin, nea ominum ufum & eoclicia vm È conditi. A Ao nb cche 

Solem & nominare co eos olim. coluerine Etbnjciè Certe pd 

fb aaa (gui nente tam ul svn grin dle 

apart, Idi Pr A IT e gu golosi Lone i Pr 

100 pedine da pprpetianzali vive / gini pere "er Ate 

fignia Solis, CR SEO Steam ad adium tor sotto (rindeque Domibus 
Officini nomina, dixerim. Neg video quidni. Dieî, 

omen fem tread 





rivali, ode forfao 


o a fui 
yes EINB,R05 SA GO. 
L Gi; i 9) 





MEDION i AIN asa, AI 
Nimia Jerapabofitas detenier. Ivveligiofis gratificatur.- Veftes ni, Pics ciminiere 
pars Fora qua Si gen gu. Vea ire Pl CircumStantia 
“vcnlius: Oratiò Dominica © > -D ’ ò 
e aa L'Arte po urvit Fis sE Rep di i rp e Co 
7 Erumego obmixe ante moù io, alii i fibi 
fio cone meri via ve, qu 
dantferid, Cujus ipfi opus jam fatagunt. delia eri Regi sato 
pretendere qui Di fue uncino fiat; non minus quam 
Feb cis que matura fa sil habust Saubisari, ed fate soedie “maitre. ji Ai 
pottolus, dum frivolas 


Leo lola i nil RSA rs 
genealogias ; galiza di ian Galina ris “uo res ritutiles CE 
v& ietatem ; i alri. 
le 64,3 Flea) by: TRIO 2A INT pb 
ferrea ini iii consi 
cl sc espediente; ae i Dica Dominic poffint etiam 
bi excurere, 


427 


Defenf Sabbati Chriftiani. Cap.34. 


ecuare, t corum agitare qui Gina be Pay da Dv pa parium fo-' 


a fatis abvertedi (qui nodum i in fcirpo querune, Studentque de minutiis & dubiis 
difputarionibus movere lites, cifque animos infirmorum irretife, atque occupatos rerierè ; ) 
non advettunt; inquadi; quantori de feria ni 3 gii & Joliaa Religione, hac litigia 
de rebus nihili, quae fummam 

Tot titique tantaque. funt vera ts Officia nec steel, & indubie Veritates, ut non 
fit opus: incautorum auinos Vite difputationibus utretire, quo à majoris momenti rebus 
divertantur. 

-. Novi Teftamenti. vidbtar: hic podi ut è minutis rerum Circotaftinti;s retrabatur 
oa 77 igionis fpeCant. IL: si 
ge fn «Animus, nobis ut carmina dicunt, -«-“@€— © > 
‘ecipue fit Pura Menté colendus ; da 
00 male cècinit ui neinit utigie cum Chrifli diftis, Dos eft Si ter id Rea 
adorant cam, opirter ut Spiritu È Vitae adorent  ‘adeoqùe non tim él 
tin bot «Monte att Hierofolpmis colatur Deus, quam ut E lore & Feritate i 

Dicit hic Scriprot, /nguif:p.49. Libertatem nofiram Gal: sx. in boc eminenter conf. FFere, 
dion tantum ae exempri fimus ab antigua lege Cieremoniali, fed me îrretiamur wovo jugo bi 
dmariarsoni inventionam. Tales autem mihi videntur, Not: mece fari Sorupulofitates ; qua 
plura ‘ faciant ( eg! pretendunt ) pes, musi qua prohibuit eg ne Religio 

lam Necelfitatend, & Fnftitutioninm pondus, pratendunt ers'rebus, quae funt ‘ntia ne- 
pedi ra Sirtonilia aio livel varianda. Ut illi 1 tm 3, 4 Probibentes - 
contrabere matrimonism, feu Jubentes abftinere è Matrimonio, & abftinere” LA cibis gua; 
creavit Deus md participandum cumgratiarum affione, Nam quacquid creavit ont 
eft, nec quicquam rejiciendum fi cum gratiarum alhione fa ‘mate, Lui gini 
quae mon funt; pariter Saperffizrofumrelt,ac ea Jubere vi dr 

Mihi quidem e ètt five dicantur Dies Sazarni; Solis, 
Gamma, &c ; fed cis utor nominibus que ufu recepta video, ad lex impo 


Nec fum anxius de veltim colore Nigro (tanquamde te vd ©ceffari 
Adiapboram puto,) de quo videtur ille admodum folicitus* 774. p. 89. = / 




































damnat ille ut We/fes pia vr Derpe iniril prefu 

nigras ) guos depofwut Foftas = 23 exfcinderè minatat 

toa diego pasta paricer ac Furiftis, uti velte nigra, ) co FEE 
Pic ejsifve Apoftolos uffa arie Veblc'iabioas. 

Pariter, Cum dubitet alle (1745. p. 83, 84. rinapzs9 p.6r te num bisi È 
Sint Sabbato conventus priblici, ante meridiem, ari feel: tant 
Imimeritfe legifesia Vereri aut Novo T. rr code bbiato dif 
cos, ante & poft meridie: Age Di fonti Sabberi ; (fra 

Ta © mon mtermitteni ato, ) Je 5 dd 
gi Mibi perende elt an femeh Ho te, SÒ soin 
È ars conducat, pie temporifque circomiftantiis, rog edif 

Divinam,) quippe haec aliaque tile tie Chrifti 
porifque re Prienzii tt aut fecus saloni de 
uodfi, in Pruden s, putemus lo resnon pal Poni 
cdi tuitz ferenda.potius funt' aliorum Imprudentiz, 
te, quam ut majora inducamus inco! 


Po picirzgne( de quo videtur ille tum: folicitàs ) mon ci rem elle pato, ur dec 
damus acriter, an Sabbamum inchoemus ab hora S Decima, 
I Quippe majoris molto momenti ell: inainta 
Ergo CENIERIPRICA 


A font Wii 


Qui a autem ille i Reit Grid. o im per pr salite celebrari 
ria gu 20 (te, Pl, Gr 












tin m 7 

















fero I 









putàrea, ne pro) 
quidem quibulc 
(ut poft dicetur) quis rs pre 
cafu, ca feGFanda funt quae nana C° È, 









. Cap. 34. Defenfto Sabbati Chriftiani. 

Subtilia difputationum in longum producere, & in minuta fila protrahere, (ut funt Ara- 
nearam ex viferiios fuis,) et, Simplicitatem Evangelti Chrifti pervertere ; caque facere 
Abftrufa & Difficilia, qua vellet Sacra Sriptura Plaza elle & Fachia ; tam in Speculativis 
quam in Prafficis. Ad ca potiflimum intentos elfè oportet, que Subffanziam fpeltant Spr- 
vitualis cultus ; & de Circumfiantialibus minus effe folicitos, nifi quatenus fubferviunt Sub 
Stantialibus.  Rejice profanas & aniles fabulas ( monet Timotheum Paulus ) teque potius 
in Pietate exerceto, 1 Tim. 4. 7,8. Taliaque funt ca, Ne Tangite, ne Guffate, ne Traéfate, 
Col. 2. 20, 21. ( aliaque horum fimilia ) que ip/o ufa pereunt ; qua ipfo ufù nihil emolu- 
menti pariunt; feu & d31 dere is pBlpar Fi drogpion, gue funt ipfo uf dammofa. 

Et quidem fi probe confideremus, quam grande malum non raro patitur Ecclefia Chri- 
ftiana ob Scrupulos male fundatos de rebus minutulis, & quam grande materiam exignus 
accendit ignis ; omnino cautos eflè oportebit, ne flamma fomitem apportemus , aut atfun- 
damus oleum. 

De Pontificiis querimur ( nec immerito ) quod Cultiim fuum gravant tanta Caremonia- 
rum Multitudine, Geftuumque mimicorum; ut oneri foret ipfe Alemeras, etiam fi fingu- 
latim ferri poflent. Quibus occupatus animus, nimis divertitur è Spirituali cultu, cui de- 
Beat maxime intentus elle. Sed eftcur illi hoc faciant.  Quippe cum cultus corum pars 
magna veltam fubmiffe proferenda fit ur non audiatur, vel ea lingua que non intelligatur: 
opus eft ut adfit aliquid quod Oculo gratificetur, cum non xdificetur Auris. 

Idemque fere malum contingit, quum iva diftinentur hominum animi vanis fubtilibufque 
Speculattonibus, dubit/gue difpatationibus, ut à feriis Pictatis ofticiis divertantar. 

Quod non ita diftum volo, quafì Corporei cultus nulla fit habenda ratio, aut Circum- 
ftanuarum ad hunc fpeétantium. Nam pedi pariter ac Anìmo ferviendum Deo; ha- 
bentque A&us Religioli, ut aQus alii, fuas Loci, Temporis, Geftuumque Circumitantias 

rugenter accommodandas ; fic ut Animi cultui promovendo maxime conducant, poffintque 
Bee & Commode adminiftrari. Non ita tamen fingulis Circumftantiis fic infiftendum 
puto, quali in his verfetur Religionis fumma, aut non poffent illa (prout fert occafio) va- 
riari. 

Exempli gratia, Quum 47.20. 36. dicitur de Paulo, quod pofitis genibus oravit cum eis 
ommibus ; num inde concludendum erit, quod nop liceat nobis , alio fitu corporis quam 
flexis -genibus orare ? Aut, quia dicit Chriftus Maz. 6. 6. Tu quam precaris introito în con- 
clave tuum, & claufo offio precare ; num concludendumerit, non alibi licere nobis habere 

reces quam in Conclavi? non in Ccenaculo, Sacello, aliove loco commodo ? Quumque 
ibidem foquitur, ver. 9. vos igitur ita precemini, Pater mofler, &c. Num inde conclude- 
mus ( quod infinuatum ithic Scriptor, /agwif: p. 32.) non debere nos, in publicis conven- 
tibus, orationem dominicam adhibere, fed folis precibus privatis ? Aut, quia Chriftus pro- 
nie hanc formulam, non nobis liceat aliis item verbis uti, prout fertoccafio ? Aut etiam, 
Quia Chriftus celebravit Sacram Coenam, Ve/peri, in fuperiori camera, cum folis viris, eifque 
duodecità, &quidem nf tibus fe difiumbentibus ; num inde concludemus, nonlicere no- 
bis Mare aut Aeridie celebrare? aut non in /oco humuli? nec cum feminis? aliove na 
mero? aliove corporis geflu ? Non certe fic concludendumerit. Quamvis enim ha quas enu» 
meravimus Circumflantie fint Licite, & quandoque forfan Elgende, quum commodum 
- fuerit: Religiofam tamen «his inducere MNece/fitatem , quali ex Znffituto Divino ; foret 
{ quantamego judico ) mera Super/fitio, novumque jagum imponere difcipulis im rebus non 


necefiarits. 

pn ad rem prafentem fpeftat, ( de obfervando Die Domzizico & non Judrorum. Sa4- 
* bato, ) tot taliaque me dixille puto, qua merito poflint etiam huic Scriptori( bene penfi- 
tanti ) fatisfacere ; ne debeat ille ( ob male fundatam opinionem fuam ) turbare totam Ec- 
clefiam Chriftianam. + Den dor: 

Scio tamen id ufu venire; quod, quum quis peculiarem fibi notionem defponfaverit, cui 
impenfe favet; eique ramdiu segno ei fux quali ferruminaverit ; omnem captans 
umbram qua 1.6 Devere videatur, 0! ue negli ens aut criam contemptim habens qua 
adverfantur, ( quod folet hic Scriptor ;) haud facile è concepta fententia dimovebitur. 
‘Quippe vix potelt quicquam'tam perfpicue tradi, ur nullus fit cavillandi locus aut objici- 
endi, fiquis id fatagat. Adeoque quem habitura fit efteftam hec differtatio apud hune 
Scriptorem; aliofve ( fiqui funt ) pariter fentientes ; non poffitm mihi fpondere : fed Deo 
permittendumi eft, qui fic docet n? memo alius, 


CAP. 


429 


430 


' 


‘ Defenfio Sabbati Chriftiani. -—Cap.35. 





CAP. XXXV. 


Expedimentà doo. Inchoetur Flebdomas è die Lune. Navigatio ( Occidentem verfus ) 
circa mundu. Defeftus unius dici. Quomodo & Ubi rell'ificandus. Compatus Scriptoris 
itinerantibus Occidentems verfus. Aeridianus primus, ipfî Fatuituw Hierofolyme. Com 
putus itinerantibus Orientema verfus. pepe tertium. Indifferenter ipfî dicendus 
eft dies Saturni aut dies Solis, prout ab Flicrofolypna computatur Occidentem aut Orien- 
tem verfus. 3 


NV Erùm cum Nomen Die? Septimi ipli tam impenfe placeat; ego (ab initio) duo propofue- 


ram Expedimenta, quorum utrozavis (ni fit ipfe nimis difficilis) ipfi fubvenire polfèt; ut 
lis ei nobifcum non fit. Diff. p. 9,& p. 79. &e. : 

Primum erat ut Septimanam fuam inchoare velit à die, qui Lame dicitur. Quippe tnm 
Dies Dominicus ( quem Solis vocat) erit dies Septimus.. Num Septimus in continua ferie 
ab Orbe primum condito, non dixerim, (nec potelt ille dicere, an fit aut non fit ) Ar faltem 
erit, fux Sepumanz, dies Septimus. i 

Alteram ( fi primum illud non fatisfaciat ) hoc erat, Inftituat ille Navigationem cir- 
cumcirca Terrarum Orbem; ut antehac ( è noftris ) Franciftus Dracus, ( neicio an omni- 
um primus: ) Ex Mari Atlantico, Occidentem verfus, tranfiens per Fretum Magellani- 
cum, ad Orientalem Indiam : Indeque rediens ( ufitata via ) per lira (quod dicivir) 
Bone Spei. Sumarque fecum ( comites itineris ) quos velit, ex eis qui de.Sabbato' juxta cum 
co fentiunr. Atque obfervent illi cum hine exeuot, Sabbatum fuum ( diei Sepumi ) quem 
Saturni vocant; atque fic continue ( per totum iter ) quemque diem fepumum conunue 
recurrentem. 

Cur illi, diem fuum fepumem fè fatis obfervafle non putaverint, ego non video: ( néc 
dicit ille. ) Sed, itincre fic perafto, invenient illi (cum ad nos redierint) corum diem 
Septimum, coincidere cum noltro Primo ; atque fic deinceps in perpetuum : ut eundem 
utrique diem celebraturi fimus; ( amicabili coincidentia ; ) cum hoc folo diferimine ; quod, 
quem illi vocent diem Septimum, nos vocemus Primum. 

Si querat, Quomodo poffit hoc contingere ? Clare oftenfum eft, quod cum ita erit, tum 
necelle eft fic fore. 2 

Nam, dato quod Terra fitrotunda; quodque Sol ab Ortu procedat ad Occafum : Ne. 
cefle elt ut ad partes Orientales prius perveniat, quam ad cas qua funt magis Occidentales. 
tip in Belgio meridies erit, quam in Anglia; & in Angha, priusquamin Ziibernia ; & 
ic porro. : 

Si queratur, Quanto prius? Dicimus, Gradus quindecim Longitudinis, Occidehtem ver- 
fis, unam Horam exhibere. Puta, fiquis Dabri, aut 2armistda, ( aliove portu Orientali 
in Aaglîa,) naviget ad Occidentalem oram Z#bernie, autpaulo ultra ; ferius ibi continget 
Meridres, qui una Hora: Eritque ibi Meridies, «cum exafta fit Hora prima poft meridiem, 
coloei unde difcellerat. Et, eadem analogia, pro Singulis quindecenis Gradibus compu- 
tanda erit Una hora. Adeogue, cum circueundo peregerit totum Circulum, graduum 360, 
( hoc eît, vigefies & quater, gradus quindecim, ) ferius futurus eft Meridies, Horis vigint 
quatwor.  Hoceft, erit ipli reduci ( circuitu hoc fafto ) adhuc Dies Saturni ( feu dies Se- 
primus,) cum fit illis qui remanferine, Dies Solis ( feu inicus. ) Atque fic deinceps in 
perpetuum, ipfius dies Septimus, erit nofter Primus.  Etquidem, fi hoc circuitu fatto. fic 
compusandum erit; quidni fic jam computet, non video ; potius quam ut turbet ordinem ab 
altis recepuwm per univerfum Orbem. + ‘ : 

Atque hoc quidem patto ( quantum ego video ) ipfi plene.fatisfa&tum iri debeat.  Dicit 
enim /ugai/p.39. diverfa tempora Ortus & Ovcafus Solis, in variis Climatibas, rem neu- 
tiqusartà difisnbantz: quippe dies, five longior five brevior, ef? adbuc dies, d& tantum dies. 

»Certbimque elt, quod, qui fic circumnavigaverit mundum, habitorus eft dies uno paucio- 
res'qualit qui hic manferit. Sic accidit Draco noftro fociifque fuis; atque fic accidit cis omm- 

biis qui ficy peft cum, circumnavigarunt ; ( neque enim rarus eft ille cafus ; ) atque fic fu- 
toruî erit eis omnibus, qui impofterum fio circumnavigabunt. 
- Quid ille faciendum fyadeat, poft talem circumnavigationena, aut quid rum putet fuiflè 
faciendum, è Draco fuifque, qui fic circumnavigarunt; ego nefcio; nec dicit ile 

Si putet, debuiflè illos continuando pergere, fic computando,ut in itinere faum erat; 
hoc ipfi deber plene fatisfacere : quippe tum ipfius dies feptimus cum noftro primo coin- 


cidet. 

Si reftificandum velit computum cum redierint, diefque fic poftea nuneupandos non 
prout cos in itinere nuncupaverint, fed prout ab cis numerati fuerint qui hic manferint : 
quid faRum erit de die qui eft fic deperditus? quis feptinrane dies erit ille putandus? 

I 


” Et 


ria 


vali Liri llreflificand pia i ia 
Et quidem i computos eft ‘retti lis, ubinam id faciend it? ° 
sh lm sii a ci dre? Mei Rep 
Si dicarcum tedicrine» Ar inquam, cadem res crit fi in. Galiam, Hifpani 7 
defcenderent, preufquam in Anghami a lerint; imo in ipfa Orientali ide prc 
& in toto deinceps itinere, forene tino die tardiores quam harum regionum incolx. » 
Si alicubìin'iumere rettiticandumdicar : Quiero, Quando, 8 "Ubi, & per Quam Regu- 
lam? Nam ubicunque id tia; jam mune: dicendus enit Zies Solis, qui proximo momento di- | 
SRL Pacino pratipegiage jad 
* Sitdicit tit perm um que fadicio ( ut loquuntur ) Diferetionis ; Ubi 
resize toe pe 
ani, ix res ell ( mon terminatum, ) utro duorant di 
tè quibusdubicewr ) î n pg tan rat. Sabbatum. spec ‘spa 
*’’Arque rum récursit ejuts ftulatio (Zugraf: p..48;86, 87.) Zeguis do- 
6, merita Sinn, (e Divine pren oribg Pi dd . 
bibita ) nudebit ( fiub bone intentronis pratexta) jus fibi arvogare, Statuendi (pro alri 
fio ) pro banc lo o ( più pio Frcto Magelanico) Ru 5 babendus erit profano 
De; abb Sui al gum ommnus Fefus Chratus, qui-efi Dommus in porefta- 
tem baibet' thftucwendi dim è St qua Foclefia, ut pars Ecclefiey fibi tale jus n° 
ada > que Repagula fatis obfirmabunt ofiuum, ne quialiber introducane. in Eeckfias 


ci ig ihò 
fai huicfervòri refpondere»ion fum folicitus.: «Sed; cum hic.depofitus fuerit ;..rem.. fic 

propono? Sî'ad otam(-verbigratia); ieri AageManici ( quem locum.puto .non. imhabitari, 

aut non è Chiiftianis ) Colbmia forte"locanda eifer partim ex homimibushunc ducendis, par- 
tim èx aliis edOriemali Zudiaà contraria parte ventientibus.  Diesqui ab. eis; qui hinc na- 

‘Viganit, dicendusefitt ( fetundum eoram computum ) verbi gratia Dres Sarri ;.ab cis, qui 

& contratia parte adveniunt, Udicendus effet ( f ‘um corum:computum ) Dies Solis. His 

celebrandiis'videbitur dies Dominicus hodie ; ‘illis;, poltridie; Vel} fecundum bujusScriptoris 

hypothelin, illis hodie celebranidum.Sabbatum Judaicum ; his, pridie. Nuliumne habitura 

"eft' Sabbatinim hac mixta Colonia , quia-de nomine diei non convenit? ( Hoc certe, Pre- 

cepro quarto eg) An communi utriufque partis confenfu determinandum erit, utro 

duorum die bitur ? ( Hoc ego putaverim, {1 per eumliceat. ) An alri hoc, alii illo die 
celebrarent, fecundum fuum refpedtive computum ? Haric ego confufionem[( fi vitari poffit ) 
nullarenus fuaderem. Certum enim eft, non poflè utryumque. glie feptimum in continua 
erie ab orbe printum condito ; (forte neutrum : )&, uter fit, nemo hominum dicere valebit. 
Multumque ad communem adificationem conducet, publicique cultus divini folennitatem, 
ut ab utrifque celebretur codem die: Aftoque communi confilio ftatuenduga de dierum 
alterutro ; nec multum intereft ( quantum ego.judico ) de utro ftataatur ; crteris circum- 
ftantiis pariter fe habentibus. : 
Et quidem Scriptorem hunc, fi rem fedate penfitaverit, pariter judicaturum exiftimo ; 
fatius de fic fabbatum celebrandum eflè, quam non omnino ; & pofthabendam eflè tempo- 
tis circumftantiam fubftantia cultus. 
Atque hec ego primo monueram Di/é. p. 79,80, 81. Aliaque poft addenda cenfui Zind. 
P so. ‘polt infpettum Sebematis fui quod adornat Rep/. AYA pro diebus computandis. 
“Initium Compati, fea (ut loquitur ) Exitum facit ille ab Flierofolypma. (Cur autem ab 
Plierofolyma? nifi quod, pro arbitrio fuo, fic placeat. Alius forte putaverit è primo Me- 
ridiaîo, potius inchoandum ; feu ab alio aliquo qui fibi magis placuerit loco. (Sed efto, quia 
fic hwic placet; ab Z7ierofolyna. ) Ab FHyerofolyima compusum orditur, Die Satwni Martit 
tr, 1692. ({tilo noftro, hoc eft Mer. 21. 1693, (tilo nowo. ) Zwmque profeguitur. circum- 
Circa Terram, donec ( circuitufa@0) ad Hierofolymam rwifus perventat. Flinc, inquit, per- 

. Bis Occidentem verfus gradibus 15, crit adbuc Dies Satuni, fed una hora feraus quam 
Hierofolyme ; &, peraGis aliis gradibus 15, duabus boris ferius continget, fediidem adbuc 
dies. Atque fic porro, pro fingulis 15 gradibus, una adbuc bora contimue ferius continget 
idem dies. ‘Rome (1pio competante ) er adhuc dies Saturni, fed dualius boris fe- 

- #ius quanti pre ai Londini, eri adbuc dies Saturni, fed boris 3 & minutis 12, feri- : 
us quam Flierofolyre. Dublinii, horis 3, min. 32. ferius quam Hierofolpme. cd he 
porro ad Nivam-Angham procedendo ( quamvis interim hic tranfeamus Primum-Meridia- * 
num, ) adbuc erit dies Satnrni, fed ferius incipiet: boris OR0, quam y Num > 
he fint Méridianorum horum vere diftantiz, non difputabimus ; nec eft it de. eo fo- 
liciti. "Sed admittemus fic eflè ut iple computat. ) Zrde ad Fapanam procedendo, erit adbuc 
dies Saturni, ( fen dies "Seprimas) Marti 11, fed ferins quam-fierofolyme boris 17. 
Adeogue ( Sclem profe ob Hierofolyma Fapanar ufgue ) dicendum erit Solis occafunn 
Fapane contingere boris 1° ferits quam FHicrofolrme ; atque tunc senta Japene, diem’ 

“ Seprimum, Martit 11. 1692. Atque è ( sranfeundo religuos idiamos, religuam- 

que terram Afie, ) ad Hierofo ; adbuc Jeptem. Adeoque, ab Flierofolyma, prout 

Sol Terrami circuit ad Fiierofo iterum pae A, babi * 

ata ST * AR 


da 


Defeifio Sabati Chriftitmi: -=—Capegsi 
Rs "Plierofolyine Mar 692; ‘ad Ottafum ‘Silis Plietofolime Mar. 12801692: fu 
24. Nempe ad Fapanam bora 1%, indegue 5) ad'Flierofolpimam > quippe rr: 
Erît igitur ( perhanc Compurtationem immette fi] Babibne, Syria, 






+ huc Saturni Mar: 11. feti vprius feriufque donec ad Hierofòlymam pervenitur; atque’ tum > 
cenci (ego rete intelligo; ipfe enim non dicît, quod ine edo li i 


‘. itinerantibus Orientem v 


ille. ) Dicendus ell 4765 SolisAar. 12. Atque hanc quidem veram eflè Schematis 

Larisa ui inenitem fam, ( utut verbis pavcioribus ) non: niegabit ipfe* 
Jam vero, fecundum tte erit, in Monte (Sir ba coat pote ) 

Monte O/frveri, ( quippe nondum ad Feréf Pins vicum 0 

ad Orientem A ea ZH ) dicendus eft Mar.1r.atd horis sfere 24 i ns quam 

. Erfpeciài lontem ‘Stra? ( quemrdicit: lymardiftaro; O 

verfi dibus 6; adeoque tempore priùs, horeminotis 24. le adhwic dies Stara? 2 

IT, its quam Hierfolyma, 4oris e pri Oliveti; Mar. tr. fed ho 

fere 24, priusiquam Z7ierà dempto ‘minus quam uno Minuto Adeoqu 

ftus erît Paftha die ( qui dicitut ) Yaviv( decimo tertio die Menfis 

adîerit' Monzem Oliveti; foret ibi dies i Cufali diodecimas 

‘ ui 


tia 








foret'iterum dies Yovis, (menfise]ufdem decimusisertiuszi 
n motitem Olfveti eadem noé "Gita Bea0o dita Ara; en è 
que fic toties' figg.» om et Suriga.- — 0 e 






Dum vero 
nec eo'îterum- venerit; hoc'interim aivfe*facere mon sic ffarnendo 
num. Tueelligi \Meriditmun Primuin: ( nam alias haber quifqtte 
ridia n ind facîs intelligere, quid fit Preis Aferidianus. ‘Qui] 
ton Meridiani, Mlum'intelligimus &' quo numerare incipimus 1,2; 3 
donde codem iterumcircumevndo pervenimus.  Atque dumville fic com 






È o . sane day da 43 

È; imiflè autem It; quod Repl p. 67, 68, 69. Gliuni nòbis fe. 
computandi. "eta fera ( ur de ) Sol itmeratur rreciemii re va 
Adami pofleros, & Noachi pariter, itmeratos efe, ( non tantum Occidentem. verfus, ted) 
verfis Orientem, Otcidentem, Septentrionem & Auftrum,replendo Terram; & È seg and 
venerint (‘five Occidenzem five Orientem vertus ) pf Sex dies itineris aliufve laboris, cum 
Sol ibi occiderit, încé; e Sabbattum fuum. (Nolo 1lli moleftusetiè querendo, quid tatur 
forentin Greenlandia ? ubi, fi expeétandus fit Solis Occafus, nullum ro ent Sabba- 
tum per aliglfot Menfes. ). rato () A quia a - i 

Jam vero ( hoc pre ) itinerantibus ab _Z#ierofolyma Orientem, verfus, gradibus 15, in- 
choandum erit Sabbatum wa bora citius quam /7ierofolyma ; &, cadem-proportione, pro 
fingulis 15 pe allignanda eft ùna tg a) Fr * » i a * 

Atque ipfe fic computat'p. 71. Sita ef? ( inquit erofolyma, fi bas'longitu- 
dui i Ol cidenione à Mosto Sinai ; adeogue Occafus Solis prserni gs #87. teneg pri 
minutis borarîis ferius quam in Monte Sinai ; atue aliguot mmutis ferins quam prope Forda- 
nem; ( hoceft, tanto crtius ad Montem Stima? & Jordanem, quam Frerofoljme. ) Que, ta- 
men differentia riullam fecit alterationem Sabbati, fed idem erat Sabbatum in Monte Sinaî, 
(© prope Fordanem, ) vin Monte Zion ; cum hac fola differentia, quod începerit ipfe. dies 
Seprimus Flierofolyme, quafî 24 minutis borariis fertus “quam in Monte (4 
quot minutis ferîus quam prope Fordanem, ) erat tamen idem dies Scptimas i 

Iricipiamus jam ( fecundum huno computum ) ubi ille’definit ; hoc'eft, die Solis à 
1692. ierofolyme. * Erat,ad Montem Sîza;, idem dies Solis ; fed minutis 24 priusquam 
Hierofolyme, ( ipfo diétante p. 51. ) Sed ( codem computante p. 73.) eratradhuc dies Sa 
turni, horis 23:& “min: 36. ferius quam Zfierofolyme. Utra vero rum com) ì 
fequenda erit ? get ng idem dies Sclis, horis " crtius quam Fonte 
in Nova Anglia, idem dies Solis, horis 16 crzius quam Z#ierofolyma. Et Rome, 23 
citius quam Zierofolyme. *Exfic continue, donec ad Z#terofolymams pervenitur. À 
demum ( non prius ) pro die Solis Martii ‘die 12, bor. 24°citias quam Hierofolyi icendis. 
erit dies*Saturni, Martii 11, A7ferofolyie. Qua ett vera compuratio;fecundum 
erlus; vel ita computanubus, acfi*fic iter fecerine. | > + 


— Adedque ( pro'duplici ipfius compu modo ) omnino ‘indilterens eft, five (‘in dà 
infula ) dicatur dies ille; 4#es Satarnî Marti 11; borîs 17 ferins quam Fiero, ;, (pro 
ut p. 73. ) five dies Solis Marc12}horis citims quam Flierofolyme, ( prot p. 71) ltem; 
in Nova-Aglia tt omnino inditterens$five dicatur dies Sarurni, boris8 ferius quam FHiero- 
Solpme ; five dies Solîs, boris 16 citius quam Hierofolpnte. ‘Quippe idem ipfe dies utrovis 
modo: indicatur. : Pea né =, I - La 
. Verum, hac non obltante indifterentia, ego; quantum ad Novani- Angham;* conferi 
ipfius Schemati pag.$3. diceremque diema Sazurni boris By/erinsy( quamvis 
I 





amus 


Unita 


dana ao Dia 


A . l:0* . Ls 

Cap.36. Defenfio Sabbati Chriffiani, 433 
anus, quem vocant, Aeriaiazum Primurn ; ) quia fic iù Aova-Angla dies fuos computare 
folent. Sed, Guantum ad 7apaza, non ei confentem, ut dicatur des Sarurni boris 17 
Serius i; fed pouus dies Salis, 7 boris citius quam Fhierofolyma ; quomam in Fapana fic dies 
computant fuos. Non negem ( quod habet ille Rep/. p. 2. ) quod Verbum Dei eft Regula 
Caltus; icd loci passi 
navit. » ar ; 

Acque hinc 7ertiwmz fuppetit Expedimentum, ( prater ca duo que ante fuggelltram ; ) Pu- 
ta, FA n adiret.  Quippe, quem ille vocat die Setarai | feu diem Seprimun ) ho- 
ris 177 ferius quam Hierofolyma ; eft ille ipfe dies, qui ibidem dicitur dies Solis ( feu dies 
Primus ) horis 7 citius quam Hierofolyme, Adeoque iplius dies Seprimus coincide cum 
corumuie Primo. Vel cuam, fi nimis procul cenfeator Jepane; idem fici li Chur adeat, 
aut /udiam, Perfiam, Bubilonem, auteviam Syriama, vultumve locum alium, qui fit ultfà 
Hierofolymama Orientem verfus, Nam eorum d/es Primus, coincidet ( ipfo Computante ) 
cum /uo Septimo. ’ ; Pra ° su? v-4 Pn 

Monendum item illud eft, quam caute feligle ille ipfum Aquinogtii diem ( 2/ar. 11.) 
pro inftituendo fuo calculo. Nam di quovis alio dic ( quam Aiquinoftiorum altro) com- 
putum adornallet, /7or:zonsum Obliguitates ( cujus ipfe videtur confcius Rep/. p.70. ) rem 
towun. vurballent. Quamvis enim omnibus fub codem Meridiano pofitis, Mcridies codem 


momenio conungit, ( & pariter Nox media; ) Solis tamen Ortus » altis atque 


ic multum valet, quoniam Verbuni Der: hac in re nibil determi- di 







alus momenus. contingunt alibi locorum fubcodem Meridiano. Sic da bi gratta, quod 
Meridies Ladin: Lit horis 3. min. 12. ferius quam /7enofoyima, (x lic 3 ) Solis tamen 
Occafus, cit aliquando plus horis 4, aliquando non horis 2, ferius qua ner ofgav nia 
Sed quiequid id fit; hine manifelto patet, quod fccundum Schema fuum (#libi quam. 
Hicrofolyma ) poteli dem dies inditicrenter dici Ss aut Satarzi, ( primus aut fepumus, ) 
prout ab" 7107 o/olyma computemus Orienzers verius avi Occidentens. Eademque sibi, que 
Pr Ata fentenua; noò turbandam elle Ecclefie picem & recepram praxin, ob ejus (male 
*fuodaum ) opinionem, de dici Circumflanua, qua vullatenus alici ( ut loquitur ille, Za- + 

guij. p_ 27.) vrvidam © igneam( Matutini & Velpertini cuitus ) admini$ti ationem Verbi 
© Oi «tronum.  Potelt vugue quis ci non munys Wrzggidus © fervajs expers, {uo Saturni 
Sabbuo, quam die Dorsnico. È ‘ ia 


iS 








© 
“PO «GAL: VAXVI 


. % ° 
Prudentià judicanda funt in Fiypothefi, que Divina Lege Statumiur în Thefi. Variis 
Exempls oftenditw. Ho prajenti cafui accommogati. Primus Aeridiannsy pro at= _ 
bitrio fiatucnaus.. Die um Nata ubi ineboanda. Rerum commodis bac im re pro- 
picierdum. «Imerica comfideratta i rg tanguam ad Occidentens ab Europa quam ad 
rienieim ab Afia. Quamobrem id fiat. 


Moino. molta, fanty.qua inZ/erdo Dei feu, Divina Lege determinantur in Z defi, qua 
in Alypotbefi net e Praxin redigunuit*) interventioncpoltulabunt e è 
tie bumana, avi Legam Fumanaram. Riba #6 P_w 
Ceichraudum erat Pafcha (lege Divina ), decomoguarto, die Priàdenfis : Ad judicio 
opus eltarconfiet, quis osofendus fit Primus Alex (14, & quis quidem dics.d < SL 
Pelopp® ft Qctavo «Paxcepto, Ne firemiut;ahoc, cli, me id vicino. noltro i A 
auferamittiquod fuum ell. Ata quid fir meum & quid vicinà. mer, cx, huganis legibus 
gua ex parte pendebit +Ltety; «Quid tenfebituî Tianfgrelligun teramo Fuam ; autz Quo cafu 
pottic ille (quod aiunt.). Forisiacete quod. funm.elt; aut uze fuo excIdettO è fpe rina 
Prolubet Lraccpima Septimuna, Ae fiar adulte. Sed magna ex parte, abhumaais le- ; 
gibus pendebit,, Quid habendum serit validum.M Tot Mgigfioe: e gr ; 
À Peglubeî Pugcoprum Sex dlegeci dg : <a lag Sp pr 
. bit, Quid reputandum erit jufta- fin 0; Qud, juftam E n; È; Quo calu quis 
judicandas.ditcus capitis, eu morte plefbeaglS..up, ci: ey sell ga pelo ; 
Potbalat Pr Quintum, ut. Aarenzes bonoreziats ceterague qua. biuc ident. 
Sed éx humanis legibus. nonnunquam bit, Quis nfcbitue. verus Pater, Puta, 
«fi Midua ex priore marito relitta. gravida, alierimuplerie Lava dit ) arte «puer. 
periun ; queri porelt, Utri maruo heres,cenfediwue.qui nafcetur filius? Num priori.marito, 
qui gentitie pra:fomarts) an polteriorizit.cujus-conjugio nafcisurè an ptigie? Quod humapis 
«d@.bus determinandum cri Leo, li pater.à megam adulto in:qua poltulet,, pus, 
ut hareditate mea cedam, ) dybitari 5 Quatenns ci obtempersndum fi ; aut, an licite 
poflim.cum go, jurè contendere ; aut.euam,«an pollim ( juftade caula ) vim vi repellere. 
.Jdemque,de aliis duperioricondizioneconttituys, i +. = 4, l 
< Etquidem leges’. iplie quae Abc (ne Nom occides ; Servi obedite, .in omui- 
r 2 


bus, 


nr 


434 





Defenfio-Sabbati Chriftiani. Cap. 36. 
bits; Heris veffris, Col. 3-21. fimilefue, ). habent fuas fubintelleftas Limitazione. Nemo 
enim dubitet quin, quibufdam in cafibus, Occidere liceat, ( ut în jufta fui Difenfione, in 
jùlto Belo, în Capitalibas fuppliciis, fimitibufque: ) Et, nòn obltante Mandato, ZZodora Pa- 
fre do Matrem > & Filii obedite Parentibus'vèftris im omnibus, Col. 3.20; non dubi- 
um eft quin multi contingant cafusy quibts non teneamur imperata facere. | + n 
Quibus cafibus, interponenda Prudenzie locus era Non quidem ut Legem Divinami 
Abrogemusy'aboleamus, aut caflam faciamus ; fed ut judicemus, quarnam fit vera Legis 7w- 
tenzio hîs in cafibus. * bee ir ° 
Ttem'in illa de Sabbato Lege, Nu/ums opus ini eo facies: Quo non obltante; dicit Domi- 
nus; Sacerdotes în Templo propbanant Sabbatum; fumique Culpa immunes. Et contra Pha- 
rifgos ( mn rigidos) arguit, non.tantum ex Awhoritate fua, (| Fis Zombie /P 
Subbati Diminus:) fed evam ex Rauone Legis, FaZum è/î° Sabbatum pro Home, nome 
Homo pro Sabato ; &y donfequenter, fic'exponendumid etle ut fit i Borame lomemis dpiri- 
tuale & temporale ) non în Darinum ejus. Atque agnofeit hic Scriptor, quad Ca/ibrs 
ibus Necelfitatis &> Mifericardie, operari liceat. Puta, in 2dium'Cobflagranone ; 
neimini dubium elle poteft, quin labotare liceat ad extinguendum ignein. di 
In quibus cafibus fingulis, Lradenzie tocus et; Ufende quidem, non Abaterde. ‘Noù 
uafi Prudentia noftraspermifiùm'fir, an velimus Divina Legi obedire ; fed, ut. prudenter 
judicemus, quidgagiendum velît, hitce cafibus, Lex Divina. Nequealiis opus erit ( quod 
queritur hic Y Seris ER atis ad cohibendam Prudentiam polti his in're- 
bus, quam in mibus ‘Preadenzi 'Cavendum uuque ne Libderzaze noftra abiltamar 
ad Licentiam aut Libidlimtem Arque Mod Ariftotelis sd è gedriuzs velzer, ‘lotutn habet 
etiam in Sacris. a PZANEI È Viani 
Et fpeciatim, cum poltulat Pr im Quartum, ut’ 5256 Sanérificet r 
men, multis in cafibus, Prudefitia' opus efle, & humanalege, quo-judicentr, 
pro Sabbato reputandus. Etquamwis ftatuit hic Scriptor, Oportere diem etfè Septi 
continua ferie ab Orbe «condi ihîlo tamen cèrtiores hinc “@ficimur:*Quamvis etti 
ipfe îoties, atque tam atriter, contra Zradisionera, esclamat; ur tuî hòlla fit 
fides: necell@ tamenserit, ut s774/t1002 Fraditionis admittar ipl@, priufquam nobi 
pollit, Quis fit ille dies Septimus ab Orbe pumum condito continue n AL 
Et quidem ego plane fentiop quod; fi Seriptor hic ferio penfitiverit, quid ipfe fenferit 
faciendum Draco noltro lana ve qui, poft illum, fic Circuiverint.tertarum Or- 
bem, ) cum fic circueundo perdiderint. diem: horum duorum. alterum. jadicatorus foret, 
Nempe; Vel, cum in_4/ugliam i > sg prgn selle computum quem; inificinere 
obfervaflent; diemque Si i cis elle quem ille computus indicafet ; (atque 
tunc ipfius Sabbalurs diei ‘eoincideret cum noftro  Subbato. diei mich) Nel, 
alicubî reétificandum elleccomputum, "fitte in Itinere, five quum. domim ibique 
incipiendum cflè, diema Solis a ppellar& quem jam erant dit » 
Jam vero, cum mihil im Aazara renwmziit, quo determinetur, Ubi 
nem feu Correétionem fieri ; “nibilque in Divina Lages quod a % 
ercedat, ) Nt ibì 
do hi 






























USI 







dee qui 
rie arbitraritm eft,, & mete 
connexio, vel in Natura rerum vel in Wetb js Adeoque;* hî 
menti ell, rerum Commodo, quan’ Calcoli Condizione: 


Cap; 36. Defeio Sabbati Chriffiani. 435 
mus utnuipgue conciliare, minoris cit negotti, Calculum ong, Pico. Nomen, ; 
ture accommodare, quam hanc illi, ut mox dicetur. 

“Quod autem de Nov-Anglia dicium, totam, Anerice Continentem xque fp 
que Decifio pariter refpicier Arpericati totam,.( cum, qui jam cenferi fole rimus Me 
ridianus, eft nobis illifque inte - * pui) cane que rgs ea ( de Dierum computo ) jam fit 
communi omnium confenfu, ftabi ulù recepta; nullo modo {uaderem spgpra 
cam follicitemus. 

Eft enim Meridiani Primi sg resmere Arbitraria. Quique Fils tn iii Vf cura 
Americam ; potuillet 2/74 American allignari, fi fic hominibus placuille 
rica temporibus Prokmei nota. ( Courage gradus Longitudinom pin ad ad - 
tem numerari, fi id hominibus placuiflet, prout nunc numerari 

Poteftque nune (fi pipe {ic cenferi Primus Meridian 
quafi 10 aut 15 gradibu: d Occidedtena, quam cenfebat neus. Imo quifque Ta 
bularum Geographicarum defcriptor, pro arbitrio stia, fuum fig Meridianum Primum, 
indeque computat Longitudinum gradus.. .&rabeas, ab Uraniburgo, fuo , ultra citraque 
computat; Alu à Zondino ; Aluà Roma vel Parifits ; atque Dic Sangue lar fupra diximus) 
ab /fierofolyma, . 
Eitque pure Arbitrarium, an velitus Dierum Nomenclàt agipare ab illo Meridiano, 
an aliunde. Adeoque mere Arbitrarium cit, ( & roghi prudentia, & rerum còom- 
modis determinandum, ) an dies ille fic, in America, icefidus Dics Solis, ies Lune. Ni- 
hul utique eft in Quarzo Pr erepro, pa: pnt Literis, quod ho Piet 
tota copia conugerit, ut In ica edito ( Che lligo ) ab 


rn v tes ( nulla confideratione habita Pci ani Primi 
Lada > prout ipfis hinc ed Na- 
et a asti pci India, aut Infula Fapana, cranfi- 


Mid Qriéntem, vegfus ) DI qui jam dicitur (è noltris ) dies Solis 
dicer anto Da Ì a) fa si pi sedi aio Preceprum Quartum paricer 


obfer 
srationem, ui nunc o «India, China, & Fapama Chriftiani, cum 
e Et opa. perven t navigando,, fic dies illic appellant prout ipfis videbantor 
dicendi imNavigatione fua. 
Verum quidem eft, v pate abi illius s dici, quem nos Dominicum dicimus, (fed exi- 
gua pus, communis is cum CONIARE ‘euidemque pars aliqua ( fed .non eadem 
£R È de exigua ejufdem diei Communis erit 
hora. undecima vefpertina in loco- 
a in alter6; utvix hora und aut ì 
Gographics antiquiores j — 
ur tamen idem ies Solis in fingo 
ipuum Gprs & rerum” 
quam A/îanis. A ue confi- 
is cad Oria Afia- 



































nd 
ptimum, quem nos 

Bano vs o, quin 

nque temporum Hiftoria ci 







436 


Defenfio Sabbati Chriftiani. Càp.37. 
ce olii ec aliud fap ftimendi medi E fanie (pol vin GR 


©Hune dientnos ‘polleflione tenemus, ( 2 moltas Annorum Centutias reti 

& ( quod dici  folet)) Puffi pot ara Siquis .nos velit Pofleftione deuirbar 

meliorem @portet «titulum proferre, ‘quam quo nos prata Maro, 9 ‘Mu 

tia, Utalcum eft. ) Si velitjuio Scriptor nobis inducere neceflitatem, (-ut ab i 

obiervandi diem Judaicum continue Septimum è primo delosafi Mappe faltent fi 

dies Sabbati Tudaici sempore Chrifti:;) oftendat oportet, quis fit i dies, ‘mi du 

merito (fi pollit.): qham‘Communi Traditione; &} quò jurè nos ad‘edimi diem «abligan 
vifuerat Character fèu Signum Diftinétivum i Fuddaici, (quer alle centi 







lefialà Dei viftbilenz » alîis ommbus Nationibus', ut erat Circrorzi/io 
Abraba®ui pi er Diftinetivus fî alte celfaverit; quumi perdenti 
nus fit moft@Chrditi“dirtipths; parilifi îonis nota nominidli erunt, qui hu; »ob° 
tenderint ned '& qui @rcamciftonis:* Qua aliquandia Judas indalgenda dem 
fuerunt Apoftoliy*fed non Gegribus inducendam. +W , Mr 1 
uf» È \ i , ì ii 
a edo 


























Ward ri rdcrir et 


À "pilag è 5 LI ji; ? r SE 
Bfolvij Me , quantum nil viderdt, fatis) at + rifl Mi 
olvt jan qu ur, Totasfi & Re 


hanc rem fpeîtantia , qua in Seriptoris ‘hujus 
bant, ( omillis nonnullis, que erant alto fpedtatiria; vel'ad homineny 
propter mylta que obiter occurrebant diftutiérida. In'quorum.ifon 
( quod non iîificior ) è Viris quibufdampretuditis ( qui this de rebus” 
fenture; hanc venzars dabimus perimufgue viciffim. Etquidem fiviplì 
penfitailent) que jam diximus, fieri poreftut ipli nobifcum' juxtafenferii 
qued fpedtat ; juxta mecum fentrre puto plerofque mn) pauciflimissexdì 
Liccat fummaum recenfere eorum pracipua; que mihi cum hoc Scriptoti 
Quod CirzSfrs, ut Des ( in'unione cum Patre: & Spiritu Santo») dà 
ego ipfì lubens confenito. Sed non /o4farzzzs,( utà Patre & Spiritu Sintò@ontr 
neque ut<Hediaror & Redemptor nolter,.( Deus fimul &-7702°) Quippe 
dumtuit: at Afediazor inter Deum D bomginess lt Flowiò ; 
opus Mediatore, aut Reaemprore, antehominis Lapfumz: qui 
dum conditum,. > Palle a 
Fanientia cia quòd Des Mandumcreavit Sex Diebies. péyque 
Sex dierum, aliquid Creavit Deus, prout it.Cap. 1. Genefeos mariaturi "Se 
que dici hoc aut lid fecerity*nos Lore Pago feimus fotunà, di; 
derit, Nam Creati Zve;{quod Widerurtualtimi i iS, 
abfolutà, quam /ine diet Seke Eravienim illa 
Uxoremz & Matrintaniuni attivotun& BenedittioÈ 
phcamini, ) codem..dieSexto nondum finito.“ 
Confenuo-iten,; le primo, 


dare quit 
um inceperit 6% 7 
Statu Innocenti iplius Adatti 


tum fata: Pri fate 





* 











Cap. 37. 


cap diferte dicîtur; quod Azamas © 








pa là, diem quemqi 


inde; ve ars gl 
COTE 
Detto @nté illud Ered » = uit 


+ See 


olim. pra lei = A qety = 
dana 


aosta oi dtt è Nempe ; 

Mannîie. Sed, an dies ille Seprimus, fuerit itet continue f 

liquet,. Sed neque certam eft, quod fuerit hie idem continue’ obfe 
empora; & non. ( durante itate Babilonica, aut alias 

Nebemia reftitutus ; nempe,ve bipio die;li rum songsa it; 1 

(negletti) inelroeiiesat oblivio Spi alian 


Defenfio Sabati Ori. 


Fd diem ill va 
DO li vanta pese = nu 


: <Grltaain teri» i 















438 de Pap (8, Lg e è v. 
MRO ge 


ni e a gii a > tf it pa 


ra DO BAR 


uni: sarai ar 















tehac ita tractaruni, & conua 
batàriis fatti potiuséint amimi in eotim periti ina 
Cumque în ea verba pregi n —tantag 
ex 1ua te etratunt effe; Rn y } | 

Silio lib Diem Domini pi pen) <p) 0 1 î 
Sii Infantes non o aggrnd é/e; TaGiovae Lul éontra fe tam d f 
fn Pedo baptifarum, & rim. Corpique | i 9 k, 
rigiro £ Grtn tz paucilfimis © , Ri 
qui( èx Confcientia fua ) Piedi iui im» . 
(ee “Cortona Tua } Ri putem , Pàdo-ba, 

fint ex Sacris Li ‘findami ver nd i 


egg Reverthde Vir Tradlatos è. su 

Gue ‘placuît, ‘ut avi gra fre) . 
mirari ‘amplam illim "apr Re soli È 
pertite Vga Dis ar : ®: 40 










Poterisstu, credo, ‘mf ceftiorem 
tes, quod M celebrés taleban 
magis verifimile videretur, quod Bapti 





4 LA 














pt RE e 5 
Paplizaveri! Stephane Fami- 
tiara ; 


Oro, dt dignetis, paticis Line 
Paulino; ubi ego èas; polt | 
tre. 


1 2. Wallili £ 
Corpi, 


Fittitium, haud certus f@io: ‘Figtitità 
. Nomen ante audivitle. 
Atque ut Da 
SatisfaCtam ir ; 


contrarium infinuant 
mileque fperandum bencficium 
( utur olim non tuerine Caurcunitii 


Domine, 
DIRI 25 & fignatam C.@ : 


0; quia notti 









1 > Cc 





De Pado-baptifinò. 


memini id diferte diftum) edebant dé A Ca Sprea diftum fit Zxdd 12.48. 
Domuni 


Nemo noetircumicifias iter,judicemus,. voces illas* 
og parata i Ain; fue quali pio i reputanda fit Fa 


ubi ci fint omnes; Piaxis ( quod 
pon non lr el 2 lic cn, Fieminas Lar pari nd gt tn 


Circuiti fupplenda ùmuntar ( ex rat 
tanta St Fa 


se senno îi ragione 
SCESE VO Pao LG 
r& Cor 


OS 
Pt habent ad Colette ai jus Adnuffionis.& Dedicationis. È, 
Confiderandum porro, pre Ki e Liberi, patiter: jus ‘habent ut: reputentar 
membra Ecclefia ame ; 20 Juideorum Iiberi, Ecclefiz Judaicx» Et, confequenter, ut 
o nni in.eam recipiantur:; hoc eft ( ùtrobique ) in Vifibilem Dei Ecclefiam. Et 
ie tene al Promod acerra 6 
mn tra am ‘omiflum ny Si Re i 
narice php Ri artigli 





44 


ac Judeorum .aut Chriftianorum. Qu fe n Privilezine om lm i di hic diipatrei PR 


fed quantacunque tum:fuerit Preferentia @a muinc eft Chriftianorum communis. 
Quodini elite; adventos:Chritbi:;reddidiflet: Infantm conditionem, deteriorem' quam 
ante.fuerio Eu Tpecianim, Pro qui tiinc in Eoclefia Judaica crant Membra Vifi- 
Ber * Eccleli: Deiyedelinerentficietle quom meda Succellerit Ecelefia Chiiitiana: 
Contra 5 cl i eg infinuare videtur Cale Quali Sinîte ad'me venite, & ne pro- 
tc a a pat, cen Paryulos"capaces cfle 
i Gli vin terso; (prega fi, 
per age Calore, si Bn ae DT 
tem allo Aliogui impuri ent pp nunc aa lunt Santi. Quod mani- 
' feltovinnuit Sanéhicatem quandam Liu, ad faltem: Unitis Parenttum fit 
Fidelisyique non forev-fî Iaia ft ver ue Quod mihi widetur tam evidens Indi 






cium ‘eujufdam Relauiva Sinéhuatis teu mm Vifibili Ecclefia, & cojufdam Dedica. 

e Pesto CRA da bb llimieft; i ( 
uc temuis quali int ut (quam 
tum miba videtur ) fit vulline Feng og x regga uterque fit In- 

fidcliss,non vamenHroles inde-tforer Was BOS 
Clic: ) ‘quanitum ad 
i fidelis ica -qui cenfeantur 
r05” N ud d Ecc 
i co, ( quali fam & n npo dae 


Baptifozi; Y qua (-quantui n “ ac Alema: Piredizio Foce: 
fiam ‘Admit di Female (ct Jus habcns Tofantes cai 


dA 


ros fuos; Jus nau 
Et quidem nefcimus nos; Quam deroite 
habeat; ‘in Liberos, EffeCtus. Samz/onert, 
rewn. Era Samuel, à Macre. o susa br vc 
Infans, aftu Deditas few Prafenitatus ; fervitio Dei pecùi 
tris utero Sandi ificatus.: Bo Panlusigeniz pieati Bapri, 
thess, à Pueros 
Nec eft cur. dubitemus, quin fano sarde valde 
bere pollint,, Habitus divine Gratie, ipfis /afufos; q 
amfi moriantur nondum adepti 2242078 {i vocabit ) ; 
Potle Deum, gratia fua, *ficanimam ifpomere, 
turale praviate ) dietmuri Habitualiter propenfi 10'Malum, G 
randi sapertinni Ù ri » é Orsi Pierani ARA 
Nam, ut Habitualis rrupro quam:dicimus 
fic pollunt Habituales Gratix, per Infufionem, animo "arene cl, 
defeétu ufus Rationis) utrumvis pollint Exerere : ficut & eo vd 
quam fint capaces pn oe recisi, Ghasi 
Atque eltcur inducamur ut 
signed Dei in CorderInfantis, èx moltra tam matura 
Peculiaris autem Z0rr7%/ -( ab ipfo Chrilto pirlo 
‘ rendi Deoelt, Baprizatio in Nomenarque Setvizium 
Nolum ego lubens.im 0 ff Ti gicinia ) 
mus,. Parentumec non-baptizatos; 
dum deco di me ona reni gi i poflerex 
mum ) Otferendi ue 
sale ‘cito exerentem Vione fic: polli: 
re 
è era 5 urnon fi res. mere 


Cid ut i qui Por e at li Ds gl 


fumi cis ell 





De Pedo-baptifmo: 


cite gentes omnes, Baptizantes cos, &c. Adeogue faciendos prius eflè Difeipalos ( per Fidem 
& £efipifcentiam ) quam Bapuzentur. 

Atque ego quidem facile admifero, vocem paSreveare non male reddi polle Difcipulate feu 
Difcipulos facite, (& torte aptius quam Docere ; ) fed eorum hine Illatio elt plane erronea. 

Nam, /te vos & Difcipulos facite per fidem & penitentiam , haud commodum fenium 
ferer: Nam Fides & Refipifcentia funt opera corum qui Baptizantur, non Baprizanuum, fen 
corum qui Bapfifmum adminiftrant. » — 

Atque omnino incongruum elt exiftimare Fidem & Re/ipifcentiam intendi in voce Mat 
edo. Nam Chriftus hic alloquitur 4p9fo/os fuos; indicans, Quid debeant /pfi facere, in 

‘ Conftituendo & Propagando Ecclefiam Chriftianam. Non, Quid debear Chriftianorum 
quilgoe facere, in Eccletia. Confituta. Quipe hoc fecuturum erat inter ea qua erant Do- 
cenda. 

Quippe hoc ordine Occurrunt verba ; Profe?#i, Difcipulos facite-Gentes omnes, ( hoc eft, 
Difcipulos Colligite ex ommibus Nationibus, vel inditierenter ex quavis natione ; five Ju- 
dzxorum five Gentium, per univerfum Mundum ; ) Laprizanzes cos ( sn nomine vel ) in no- 
men Patris, & Fili & Spirits Santi ; Docentes e0s fervare omnia que mandavi vobis. 

Vel fic etiam, (quippe, quihie vocantur 2i/ezpubi, poit diéli funt ChrifZrani, Ad. 11.26. 
Difcipuli, Antiochia, 1 deci dilfi funt Chriffiani ; ) Chriftianos facite apud omnes Gentes, 
Baprizantes eos Docentes eos. Ut (li vim aliguam urgere velimus ex ordine verbo 
rum ) Bapuzandi prius forent quam Docendi. 

Vox padrressdl ( facite Difcipulos ) cit vox Smperativa feu Prieceptiva ; Garlitorris. è) di 

quomodo id quod Preceprum clt exequi debeant. 

In timili quali forma cum hacce, ( fiqus Grammaticalis Schole Fundator Londilzi, fic 
Preceptorem alloqueretur, ) Zazini/fas facito ex quague parochia $ eos ut Difcipulos in 
Scholam admittendo, eofque docendo Linguam Latrmam. Vel euam, flo Academico ( fi- 
quis Academia Prafeltos alloqueretur ) Facize P'bilofophos, few viros dolles, ex quovis An- 
glia Comitatu , cosiîn Academiam feu Collegio um aliguod admittentes , cofque docentes 
qua ibi funi difcenda : Vel evam, in filo Civico, ( fiquis Prafeétos rer Mercatoria fic al- 
loqueretur, ) /u/fizuite vos Mercatores, de quacungue Gente, cos ut Difcipulos, feu ( utlo- 
quuntur ) Apprenticios admittentes, cofque decentes artem E fend tarr. Nam vox padrrds 
( difcipulus ) tingulis his calibus fatis convenit, ubi Docend® quis elt qua Difcere opor- 
rear. 

Numquis jam exiftimet, oportere Puerum, prius Doceri Linguam Latinam (nedug hu- 
jus peritum efle ) puufjuam in Ludum Laterarium recipiatar? vel Philofophix peritum 
( rerumque Academicarum ) Juvenem, priufquam in Academiam admittatur? vel, opor- 
tere arus Mercatoria peritum elle, antequam admittatur ut Apprenticius ? Nullo modo : fed 
plane contrarium. Pariter hic; admittendus eft Difcipulus in Scholam Chniti, ut ibi Do- 
ceatur ( pro gradu capacitatis fue ) qua Virum Chriftianum decent. 

Sed ; five quis feipfum tradar ut hujus Difcipline Difcipulum fic inftituendum (fi adul- 
tus fit & fui juris ; ) five ficà Parenubus tradatur teu Curatoribus ( fi puer fit & in corum 
poteltate ; ) perinde eft quantum ad illam Artem acquirendam. Et perinde eft, five illius 
Arus aliquid ante fciverit, quam fic inftituendus traditur difcipulus ; five ejus plane rudis 
fit. 

Arque hic pariter ; perinde eft, five fit ea tate ( puta, fi Chriftiani proles non fit, aut 
fuerit haftenus d baptifimo impeditus, ) ut Chriftianifmi aliquid jam didicerit; five jam In- 
fans fit, ejufdem mibil edodtus. Item, five ( ut catu illo priore ) fcipfum Bapufmo otfe- 
rat; five( ut cafu pofteriore ) a Parentibus ( quos penes elt ) otferatur : Utrovis cafu, tum 
Baptizandus cft, tum Inftituendus, prourt ca fert condiuo qua jam eft. 

Sed, cur negligatur aut differatur Bapufmius, ubi ciuus obuneri poflit; nullamego ratio- 
nem video ; prefertim, fi concedamus rem elle defiderabilem, & cum aliquo beneficio feu 
privilegio conjunétam. i da 

Quod autem Apoftolorum wtatem fpeftat; res ut plurimum fic fe habebat, quando il 
five Judzos five Genules ad Fidem converterent. Non expedtandum erat ut Viri Adulti, 
quique fui Juris erant, fuerintque in alia ca Educati, vellent fe Chribianifmo addi. 
cere, feque ut Chriftianos exhibere Baptizandos, antequam -hujus aliquid didicerant. (Adeo- 
que nollem ego ordini verborum cam vim concedere, quali non liceat adultum ( nondum 
. baptizatum ) ante docere, modo fit difcendi capax. ) DES: 

Sed quamprimum fuerint ipfi eatenus perfuali, ut Baptifmate Chriftianifmum amplette- 
rentur ; illos itidem { una cum feiplis ) induxerunt, qui in eorum erunt poteltate. Sic 
Lydia, cum familia fua; Commentarienfis, cum fua; item Famulia Stephane ; & Cornelius 
cumdiuis; nec dubito quin idem aliis contigerie. 

Arque ad hunc fenfum ego intelligo illud A#. 2. Re/ipiftite & Baptizemini, veftruma 
quifque; five Jude: fius, five Gentiles; ( erat enim hic mixtus Conventusex pluribus Na- 
tuonibus; ) sm remsiffioner peccatarum, — Nam ad vos fpelat promiffio, & liberos vefiros, 

*Mmm 3 { non 


disusis ( baprizantes © dicentes ) funt Participia ; quali voces Exegevica feu Declarauiva, 


443 


hic Parvi ; 
gi pra put 1 IG: > | 


Too” SR 

Scio quidem monnunquam ie cioe fr 

de pesa Adultis: i par . 
ue femper de Fide salvifica 2 ineligendom IR fc, on Fid fed 

Profa, d3 Fidei.;-Nempe, qued 0g 
fiteri Chriftranos.” SE, pr 0, dd, sia 1 

Dicitur enim ( de .Strzone for le Credidity 
néquaquam ici eft de L ppi 
mox dicitur,.quodecor: efusmon rl fuatt cpc 


nis fi & nexu pipe P Ta; + Bapeiie fe pal 
tque ego non vidéo qu quifquam It qui 
bapttizari. pi» na ppi vocat Progeniem Wiperarum, Mat 3° *7- 
quidem, ut de Catero frul?us ederent: Baprifmmo dignos$ fed non video quod 
repulerit valerio DI rizari. PA code de Ù cile 
Cumque cor Mille homines fuerint prizati.; not pu 
omnes Seal Examinati yourt-pofline «(vfalteni falteni probabile) reltimonium ‘e 
Gratiofo mentis habitu:: Sed, cum {ponte fua Vellent Bapuzani, id indicio. 
nos cenfri velle, feu Chifttani (mi ‘Profelfores. 
Cumque toga Fierof r/r totà VR reo agi one 
hominum Multitudosex Paftibus, ) i ggen ch gi i 
ipfo Baptizari. “tà fua confitentes : Non putandum 
Gola ilaria ape Sie vera fua Fide& centia; ) 
latinì confiterentir petcata : Sed, quod qmiiltorum difetta Va 
rum Confentù, omniumque Aélo confencanea, eyidens cerifebatur 


ipfam Confenferint omnes. A 
Et quidemvix Lac pio 0 byte quin-eorum ai ci 
los: Are enim quoda Opinio, etiam Parvuli 


Ren 
co quod, Pars iffum duxerine ( tales ut Yeti 
mianus dmponeret, cifgue. bemediceret ; papa Peo topi All 


Cooscpagiaaro Harum bart omnium (è 3 Sira 


pigli ulatim, Demonftra 
rt, ni ala) 
que (ine prole qu qu î 








}S 


Be 


Digitized by Google 
O ‘ 


cda ni 
ai n 900. 








LÙ 


\ 














\ 


at 
ai