cadène
- nature
- nom féminin
- diction
- [kadɛn]
Sens et définitions
Nom 7
- Ces mêmes forçats enchainés.
- Petite planchette de bois sur laquelle les pêcheurs enroulent leurs lignes.
- Chaîne de fer à laquelle on attachait les forçats.
4 emplois spécialisés
-
Marine
Pièce généralement métallique solidaire du pont du navire ou de la coque, sur laquelle sont frappés les câbles tenant le mât.
- Les points d’ancrage des barres de flèche ou la fixation des cadènes ont pu parfois être faibles sur certains bateaux. Gilles Barbanson, Jean Besson, Bien naviguer et mieux connaître son voilier, 2004
-
Histoire
Chaîne des forçats.
- Ceci étant fait, on apporta uns chaîne luisante en acier nickelé, que l’on fit passer dans les anneaux de toutes les menottes avant de la cadenasser à chaque extrémité de notre double file. Nous constituions désormais une cadène. Jack London, « Le Trimard », traduction de Marc Chénetier, in Romans, récits et nouvelles, Gallimard, « Bibliothèque de la Pléiade », volume II, 2016, page 77
- Armement et gréement Barre de fer ronde ou plate rivetée aux carreaux du pont supérieur par le travers des mâts et sur laquelle sont attachés les haubans et les galhaubans.
- Pêche commerciale Cadre utilisé pour enrouler les lignes de pêche, anciennement une pièce de liège quadrangulaire.
Origine du mot
Emprunt à l’italien catena (« chaîne ») — lui-même issu du latin catena (« chaîne ») — qui donna cat(h)ène au XIVᵉ siècle puis cadène en 1540, ou peut-être un emprunt à l’occitan cadena (« chaîne »), bien que cette hypothèse semble moins probable.
Dans le dictionnaire latin : catena
Formes apparentées 50 langues · 191 pays
Racine commune : cadena (oc), catena (it)
Les langues
Les langues où la racine a laissé une forme, et cette forme. Le sens, lui, a pu changer en route.
- Huave galen
- Karao kadina
- Sambali kadina
- Tetelcingo Nahuatl cariena
- Tzotzil karina
- Zoogocho Zapotec gden
- albanais kajnacë
- allemand Kette
- anglais chain, Catena, catena
- arménien classique ցանց
- aroumain cadenã, cãtinã, cãtinar
- asturien cadena, encadenar
- basque kate
- catalan cadena, cadenat, encadenar
- cebuano kadena
- chibcha cadena
- cimbre khéttinga
- dalmate cataina
- danois kæde
- espagnol cadena, candado, cadenita
- espéranto ĉeno, kateno
- estonien kett
- finnois ketju, katenaari
- frioulan cjadene
- galicien cadea, cadillo, concatenar
- gallois cadwyn
- grec καδένα
- indonésien katena
- islandais keðja
- italien catena, catenare, catenato
- latin casa, cassis, catena
- luxembourgeois Ketten
- maltais katina
- marshallais jeen
- moyen anglais cheyne
- moyen français chaisne
- moyen irlandais ceithern
- normand chaîne, choïne
- néerlandais keten, ketenen
- occitan cadena
- portugais cadeia, catena, cadeado
- romagnol cadéna
- roumain catenă, cătină
- serbo-croate katanac, катанац
- suédois kedja
- tagalog kadena
- vénitien caéna, cadéna
- westrobothnien hadd
- yiddish קייט
- étrusque 𐌂𐌀𐌏𐌍𐌀
Les pays où l'une de ces langues se parle
Un pays figure ici dès qu'une de ces langues s'y parle, même en minorité — la liste est donc large par nature.
- Afrique du Sud chain (en)
- Albanie kajnacë (sq), καδένα (el)
- Algérie chain (en)
- Allemagne kæde (da), keten (nl), chain (en)
- Andorre cadena (ca), cadena (es)
- Angola cadeia (pt)
- Anguilla chain (en)
- Antigua-et-Barbuda chain (en), cadeia (pt)
- Argentine chain (en), cadena (es), cadwyn (cy)
- Aruba keten (nl), chain (en)
- Australie chain (en), catena (it)
- Autriche chain (en), Kette (de), catena (it)
- Bahamas chain (en)
- Bangladesh chain (en)
- Barbade chain (en)
- Belgique keten (nl), chain (en), Kette (de)
- Belize chain (en), cadena (es)
- Bermudes chain (en)
- Bhoutan chain (en)
- Bolivie cadena (es)
- Bosnie-Herzégovine chain (en)
- Botswana chain (en)
- Brunei chain (en)
- Brésil chain (en), Kette (de), catena (it)
- Bulgarie chain (en), Kette (de)
- Burundi chain (en)
- Cameroun chain (en)
- Canada keten (nl), chain (en), Kette (de)
- Cap-Vert cadeia (pt)
- Ceuta et Melilla cadena (es)
- Chili chain (en), cadena (es)
- Chine chain (en)
- Chypre chain (en), καδένα (el)
- Colombie cadena (es)
- Costa Rica cadena (es)
- Croatie chain (en), catena (it), caéna (vec)
- Cuba cadena (es)
- Curaçao keten (nl), cadena (es)
- Danemark kæde (da), chain (en), Kette (de)
- Diego Garcia chain (en)
- Dominique chain (en)
- Espagne cadena (ast), kate (eu), cadena (ca)
- Estonie chain (en), kett (et), ketju (fi)
- Eswatini chain (en)
- Fidji chain (en)
- Finlande chain (en), kett (et), ketju (fi)
- France kate (eu), cadena (ca), keten (nl)
- Gambie chain (en)
- Ghana chain (en)
- Gibraltar chain (en), cadena (es)
- Grenade chain (en)
- Groenland kæde (da)
- Grèce kajnacë (sq), chain (en), Kette (de)
- Guam chain (en)
- Guatemala chain (en), cadena (es)
- Guernesey chain (en)
- Guinée équatoriale cadeia (pt), cadena (es)
- Guinée-Bissau cadeia (pt)
- Guyana chain (en)
- Géorgie du Sud-et-les Îles Sandwich du Sud chain (en)
- Honduras chain (en), cadena (es)
- Hongrie chain (en), Kette (de), catenă (ro)
- Inde chain (en)
- Indonésie katena (id)
- Irak chain (en)
- Irlande chain (en)
- Islande kæde (da), keðja (is)
- Israël chain (en), catenă (ro), קייט (yi)
- Italie cadena (ca), chain (en), cjadene (fur)
- Jamaïque chain (en)
- Jersey chain (en)
- Jordanie chain (en)
- Kazakhstan chain (en), Kette (de)
- Kenya chain (en)
- Kiribati chain (en)
- Kosovo kajnacë (sq)
- Lesotho chain (en)
- Lettonie chain (en)
- Liban chain (en)
- Liberia chain (en)
- Liechtenstein Kette (de)
- Lituanie chain (en), Kette (de)
- Luxembourg chain (en), Kette (de), Ketten (lb)
- Macédoine du Nord kajnacë (sq)
- Madagascar chain (en)
- Malaisie chain (en)
- Malawi chain (en)
- Maldives chain (en)
- Malte chain (en), catena (it), katina (mt)
- Maroc chain (en), cadena (es)
- Maurice chain (en)
- Mexique chain (en), cadena (es), caéna (vec)
- Micronésie chain (en)
- Moldavie catenă (ro)
- Montserrat chain (en)
- Monténégro kajnacë (sq)
- Mozambique cadeia (pt)
- Namibie chain (en), Kette (de)
- Nauru chain (en)
- Nicaragua cadena (es)
- Nigeria chain (en)
- Niue chain (en)
- Nouvelle-Zélande chain (en)
- Népal chain (en)
- Ouganda chain (en)
- Pakistan chain (en)
- Palaos chain (en)
- Panama chain (en), cadena (es)
- Papouasie-Nouvelle-Guinée chain (en)
- Paraguay Kette (de), cadena (es)
- Pays-Bas keten (nl), chain (en), Kette (de)
- Pays-Bas caribéens keten (nl)
- Philippines kadena (ceb), chain (en), cadena (es)
- Pologne chain (en), Kette (de)
- Porto Rico chain (en), cadena (es)
- Portugal chain (en), cadea (gl), cadeia (pt)
- Pérou cadena (es)
- R.A.S. chinoise de Hong Kong chain (en)
- R.A.S. chinoise de Macao chain (en), cadeia (pt)
- Roumanie chain (en), Kette (de), καδένα (el)
- Royaume-Uni chain (en), Kette (de), catena (it)
- Russie ketju (fi)
- Rwanda chain (en)
- République dominicaine chain (en), cadena (es)
- Saint-Christophe-et-Niévès chain (en)
- Saint-Marin ĉeno (eo), catena (it)
- Saint-Martin (partie néerlandaise) keten (nl), chain (en), cadena (es)
- Saint-Pierre-et-Miquelon chain (en)
- Saint-Vincent-et-les Grenadines chain (en)
- Sainte-Hélène chain (en)
- Sainte-Lucie chain (en)
- Salvador cadena (es)
- Samoa chain (en)
- Samoa américaines chain (en)
- Sao Tomé-et-Principe cadeia (pt)
- Serbie kajnacë (sq), catenă (ro)
- Sercq chain (en)
- Seychelles chain (en)
- Sierra Leone chain (en)
- Singapour chain (en)
- Slovaquie chain (en), Kette (de)
- Slovénie chain (en), Kette (de), catena (it)
- Soudan chain (en)
- Soudan du Sud chain (en)
- Sri Lanka chain (en)
- Suisse chain (en), Kette (de), catena (it)
- Suriname keten (nl)
- Suède chain (en), ketju (fi), kedja (sv)
- Tanzanie chain (en)
- Tchéquie chain (en), Kette (de)
- Territoire britannique de l’océan Indien chain (en)
- Thaïlande chain (en)
- Timor oriental cadeia (pt)
- Tokelau chain (en)
- Tonga chain (en)
- Trinité-et-Tobago chain (en), cadena (es)
- Tristan da Cunha chain (en)
- Turquie kajnacë (sq), chain (en), καδένα (el)
- Tuvalu chain (en)
- Ukraine καδένα (el), catenă (ro), קייט (yi)
- Uruguay cadena (es)
- Vanuatu chain (en)
- Venezuela cadena (es)
- Yémen chain (en)
- Zambie chain (en)
- Zimbabwe chain (en)
- Égypte chain (en), καδένα (el)
- Émirats arabes unis chain (en)
- Équateur cadena (es)
- Érythrée chain (en)
- État de la Cité du Vatican catena (it), casa (la)
- États-Unis chain (en), Kette (de), catena (it)
- Éthiopie chain (en)
- Île Christmas chain (en)
- Île Norfolk chain (en)
- Île de Man chain (en)
- Île de l’Ascension chain (en)
- Îles Canaries cadena (es)
- Îles Caïmans chain (en)
- Îles Cocos chain (en)
- Îles Cook chain (en)
- Îles Malouines chain (en)
- Îles Mariannes du Nord chain (en)
- Îles Marshall chain (en), jeen (mh)
- Îles Pitcairn chain (en)
- Îles Salomon chain (en)
- Îles Turques-et-Caïques chain (en)
- Îles Vierges britanniques chain (en)
- Îles Vierges des États-Unis chain (en)
- Îles mineures éloignées des États-Unis chain (en)
- Îles Åland kedja (sv)
Langues sans territoire aujourd'hui
Langues anciennes ou sans État à qui rattacher un pays — latin, gotique, étrusque. Certaines se parlent encore.
Huave galen · Karao kadina · Sambali kadina · Tetelcingo Nahuatl cariena · Tzotzil karina · Zoogocho Zapotec gden · arménien classique ցանց · aroumain cadenã · chibcha cadena · cimbre khéttinga · dalmate cataina · moyen anglais cheyne · moyen français chaisne · moyen irlandais ceithern · normand chaîne · serbo-croate katanac · tagalog kadena · westrobothnien hadd · étrusque 𐌂𐌀𐌏𐌍𐌀
Sources
- Wiktionnaire Licence Creative Commons partage identique
- Littré 1873 (CC BY-SA)
- TERMIUM Plus (OGL-C)
Les définitions et étymologies proviennent du Wiktionnaire et sont diffusées sous CC BY-SA 4.0. Elles ont été normalisées et restructurées par sens, sans réécriture du texte. Consulter l'entrée « cadène » du Wiktionnaire.