patriarche

nature
nom masculin
diction
[patʁijaʁʃ] · 3 syllabes
usage
5 par million de mots

Sens et définitions

Nom 9

  1. Vieillard qui vit au milieu d’une famille nombreuse.
    • Dès le lendemain de la mise en terre, tous ont laissé éclater leurs rancœurs, se disputant l’immense fortune du patriarche et renforçant l’image d’enfants cupides et oisifs. Anna Sylvestre-Treiner, Côte d’Ivoire : les Houphouët, une histoire de famille, jeuneafrique.com, 29 janvier 2018
  2. Nom donné par les auteurs sacrés aux premiers chefs de famille qui ont vécu soit avant, soit après le déluge, qui ont précédé Moïse, et dont la vie fut fort longue.
  3. Titre qui se donnait autrefois aux évêques des premiers siéges épiscopaux.
  4. Chef de l'Église grecque et de quelques autres communions séparées de l'Église romaine.
  5. Nom donné aux premiers fondateurs des ordres religieux, tels que saint Basile, saint Benoît, etc.
4 emplois spécialisés
  1. Bible Nom donné à plusieurs personnages de l’Ancien Testament, ayant vécu fort longtemps et ayant connu une longue postérité.
    • Pour parler comme le patriarche aimé de Ruth, ce fut un « matin triomphant » ; […]. Pierre Louÿs, Trois filles de leur mère, René Bonnel, Paris, 1926, chapitre VIII
  2. Religion Titre de dignité donné à certains évêques métropolitains.
    • Le patriarche grec de Constantinople occupe un rang supérieur à celui des patriarches de Jérusalem, d’Alexandrie et d’Antioche, qui lui sont soumis à certains égards. Anonyme, Pays musulmans. - Les Rayas, Revue des Deux Mondes, 1829, tome 1
  3. Religion Celui qui a institué certains ordres religieux, comme saint Basile, saint Benoît, etc.
  4. Politique Homme qui détient sur son domaine ou sa famille un pouvoir absolu, qu’il exerce selon les principes du paternalisme.
    • Olivia révère le patriarche drapé dans les lambeaux de sa gloire. Elle caresse son rêve enfui avec une désolation navrée, presque attendrie face au caprice de cet homme, comme s’il ne représentait qu’une bizarrerie de plus à supporter pour continuer à bénéficier de son ombre tutélaire. Julia Deck, Ann d’Angleterre, chapitre 4, Le Seuil, Paris, 2024, page 34

Citation

M. de la Rochefoucault ne sait encore rien : il sera sensiblement touché ; car il est patriarche, et connaît quasi aussi bien que moi la tendresse maternelle
Madame de Sévigné, 145

Origine du mot

Du latin patriarcha (sens identique).

Formes apparentées 10 langues · 179 pays

Racine commune : pătrĭarcha (la)

Les langues

Les langues où la racine a laissé une forme, et cette forme. Le sens, lui, a pu changer en route.

  • anglais patriarch
  • catalan patriarca
  • espagnol patriarca
  • espéranto patriarko
  • finnois patriarkka
  • indonésien patriark
  • italien patriarca
  • latin patriarchalis, patriarchatus
  • portugais patriarca
  • suédois patriark

Les pays où l'une de ces langues se parle

Un pays figure ici dès qu'une de ces langues s'y parle, même en minorité — la liste est donc large par nature.

  • Afrique du Sud patriarch (en)
  • Algérie patriarch (en)
  • Allemagne patriarch (en), patriarca (it), patriarca (es)
  • Andorre patriarca (ca), patriarca (es)
  • Angola patriarca (pt)
  • Anguilla patriarch (en)
  • Antigua-et-Barbuda patriarch (en), patriarca (pt)
  • Argentine patriarch (en), patriarca (es)
  • Aruba patriarch (en)
  • Australie patriarch (en), patriarca (it)
  • Autriche patriarch (en), patriarca (it)
  • Bahamas patriarch (en)
  • Bangladesh patriarch (en)
  • Barbade patriarch (en)
  • Belgique patriarch (en)
  • Belize patriarch (en), patriarca (es)
  • Bermudes patriarch (en)
  • Bhoutan patriarch (en)
  • Bolivie patriarca (es)
  • Bosnie-Herzégovine patriarch (en)
  • Botswana patriarch (en)
  • Brunei patriarch (en)
  • Brésil patriarch (en), patriarca (it), patriarca (pt)
  • Bulgarie patriarch (en)
  • Burundi patriarch (en)
  • Cameroun patriarch (en)
  • Canada patriarch (en), patriarca (it), patriarca (pt)
  • Cap-Vert patriarca (pt)
  • Ceuta et Melilla patriarca (es)
  • Chili patriarch (en), patriarca (es)
  • Chine patriarch (en)
  • Chypre patriarch (en)
  • Colombie patriarca (es)
  • Costa Rica patriarca (es)
  • Croatie patriarch (en), patriarca (it)
  • Cuba patriarca (es)
  • Curaçao patriarca (es)
  • Danemark patriarch (en), patriark (sv)
  • Diego Garcia patriarch (en)
  • Dominique patriarch (en)
  • Espagne patriarca (ca), patriarch (en), patriarca (es)
  • Estonie patriarch (en), patriarkka (fi)
  • Eswatini patriarch (en)
  • Fidji patriarch (en)
  • Finlande patriarch (en), patriarkka (fi), patriark (sv)
  • France patriarca (ca), patriarch (en), patriarca (it)
  • Gambie patriarch (en)
  • Ghana patriarch (en)
  • Gibraltar patriarch (en), patriarca (es)
  • Grenade patriarch (en)
  • Grèce patriarch (en)
  • Guam patriarch (en)
  • Guatemala patriarch (en), patriarca (es)
  • Guernesey patriarch (en)
  • Guinée équatoriale patriarca (pt), patriarca (es)
  • Guinée-Bissau patriarca (pt)
  • Guyana patriarch (en)
  • Géorgie du Sud-et-les Îles Sandwich du Sud patriarch (en)
  • Honduras patriarch (en), patriarca (es)
  • Hongrie patriarch (en)
  • Inde patriarch (en)
  • Indonésie patriark (id)
  • Irak patriarch (en)
  • Irlande patriarch (en)
  • Israël patriarch (en)
  • Italie patriarca (ca), patriarch (en), patriarca (it)
  • Jamaïque patriarch (en)
  • Jersey patriarch (en)
  • Jordanie patriarch (en)
  • Kazakhstan patriarch (en)
  • Kenya patriarch (en)
  • Kiribati patriarch (en)
  • Lesotho patriarch (en)
  • Lettonie patriarch (en)
  • Liban patriarch (en)
  • Liberia patriarch (en)
  • Lituanie patriarch (en)
  • Luxembourg patriarch (en), patriarca (pt)
  • Madagascar patriarch (en)
  • Malaisie patriarch (en)
  • Malawi patriarch (en)
  • Maldives patriarch (en)
  • Malte patriarch (en), patriarca (it)
  • Maroc patriarch (en), patriarca (es)
  • Maurice patriarch (en)
  • Mexique patriarch (en), patriarca (es)
  • Micronésie patriarch (en)
  • Montserrat patriarch (en)
  • Mozambique patriarca (pt)
  • Namibie patriarch (en)
  • Nauru patriarch (en)
  • Nicaragua patriarca (es)
  • Nigeria patriarch (en)
  • Niue patriarch (en)
  • Nouvelle-Zélande patriarch (en)
  • Népal patriarch (en)
  • Ouganda patriarch (en)
  • Pakistan patriarch (en)
  • Palaos patriarch (en)
  • Panama patriarch (en), patriarca (es)
  • Papouasie-Nouvelle-Guinée patriarch (en)
  • Paraguay patriarca (es)
  • Pays-Bas patriarch (en), patriark (id)
  • Philippines patriarch (en), patriarca (es)
  • Pologne patriarch (en)
  • Porto Rico patriarch (en), patriarca (es)
  • Portugal patriarch (en), patriarca (pt), patriarca (es)
  • Pérou patriarca (es)
  • R.A.S. chinoise de Hong Kong patriarch (en)
  • R.A.S. chinoise de Macao patriarch (en), patriarca (pt)
  • Roumanie patriarch (en), patriarca (es)
  • Royaume-Uni patriarch (en), patriarca (it), patriarca (pt)
  • Russie patriarkka (fi)
  • Rwanda patriarch (en)
  • République dominicaine patriarch (en), patriarca (es)
  • Saint-Christophe-et-Niévès patriarch (en)
  • Saint-Marin patriarko (eo), patriarca (it)
  • Saint-Martin (partie néerlandaise) patriarch (en), patriarca (es)
  • Saint-Pierre-et-Miquelon patriarch (en)
  • Saint-Vincent-et-les Grenadines patriarch (en)
  • Sainte-Hélène patriarch (en)
  • Sainte-Lucie patriarch (en)
  • Salvador patriarca (es)
  • Samoa patriarch (en)
  • Samoa américaines patriarch (en)
  • Sao Tomé-et-Principe patriarca (pt)
  • Sercq patriarch (en)
  • Seychelles patriarch (en)
  • Sierra Leone patriarch (en)
  • Singapour patriarch (en)
  • Slovaquie patriarch (en)
  • Slovénie patriarch (en), patriarca (it)
  • Soudan patriarch (en)
  • Soudan du Sud patriarch (en)
  • Sri Lanka patriarch (en)
  • Suisse patriarch (en), patriarca (it), patriarca (pt)
  • Suède patriarch (en), patriarkka (fi), patriark (sv)
  • Tanzanie patriarch (en)
  • Tchéquie patriarch (en)
  • Territoire britannique de l’océan Indien patriarch (en)
  • Thaïlande patriarch (en)
  • Timor oriental patriarca (pt)
  • Tokelau patriarch (en)
  • Tonga patriarch (en)
  • Trinité-et-Tobago patriarch (en), patriarca (es)
  • Tristan da Cunha patriarch (en)
  • Turquie patriarch (en)
  • Tuvalu patriarch (en)
  • Uruguay patriarca (es)
  • Vanuatu patriarch (en)
  • Venezuela patriarca (es)
  • Yémen patriarch (en)
  • Zambie patriarch (en)
  • Zimbabwe patriarch (en)
  • Égypte patriarch (en)
  • Émirats arabes unis patriarch (en)
  • Équateur patriarca (es)
  • Érythrée patriarch (en)
  • État de la Cité du Vatican patriarca (it), patriarchalis (la)
  • États-Unis patriarch (en), patriarca (it), patriarca (es)
  • Éthiopie patriarch (en)
  • Île Christmas patriarch (en)
  • Île Norfolk patriarch (en)
  • Île de Man patriarch (en)
  • Île de l’Ascension patriarch (en)
  • Îles Canaries patriarca (es)
  • Îles Caïmans patriarch (en)
  • Îles Cocos patriarch (en)
  • Îles Cook patriarch (en)
  • Îles Malouines patriarch (en)
  • Îles Mariannes du Nord patriarch (en)
  • Îles Marshall patriarch (en)
  • Îles Pitcairn patriarch (en)
  • Îles Salomon patriarch (en)
  • Îles Turques-et-Caïques patriarch (en)
  • Îles Vierges britanniques patriarch (en)
  • Îles Vierges des États-Unis patriarch (en)
  • Îles mineures éloignées des États-Unis patriarch (en)
  • Îles Åland patriark (sv)

Liens de sens

Synonymes

père

Terme générique

homme titre vieillard

Terme spécifique

baba

Dérivés

patrie

Associés

matriarcat matriarche patriarcal patriarcat patriarchesse

Domaine

politique religion

Famille morphologique

patriarchie

Prononciation

Sources

Les définitions et étymologies proviennent du Wiktionnaire et sont diffusées sous CC BY-SA 4.0. Elles ont été normalisées et restructurées par sens, sans réécriture du texte. Consulter l'entrée « patriarche » du Wiktionnaire.

Retour au dictionnaire