intriguer
- nature
- ver
- diction
- [ɛ̃tʁiɡe] · 3 syllabes
- usage
- 2 par million de mots
Sens et définitions
Verbe 4
-
Embarrasser, en donnant à penser.
- L'épouvantail semblait recouvert de goudron, comme celui qu'on utilise pour rendre les canots étanches. Celui qui avait fait ça voulait vraiment effrayer les oiseaux. Mais il n'était parvenu qu'à intriguer deux corbeaux aux ailes d'un noir lustré, perchés sur les épaules du mannequin. Xavier Mauméjean, Lilliputia, Calmann-Lévy, 2008
-
Faire une intrigue, des intrigues.
- Soutenu par des savants, il intrigua auprès du Ministre de la Marine pour obtenir un navire et un équipage qui lui permettraient de satisfaire son ambition. Jean-Baptiste Charcot, Dans la mer du Groenland, 1928
-
S’embarrasser. Manœuvrer pour parvenir à ses fins.
- Vous vous intriguerez pour avoir entrée au parloir de quelque couvent ; le bavardage de ces recluses ne nous sera pas inutile. Denis Diderot, Jacques le Fataliste, 1796
- vieilli Au carnaval ou lors d'un bal masqué, jouer la séduction ou prendre une fausse qualité.
Conjugaison
Indicatif
Présent
- j'intrigue
- tu intrigues
- il intrigue
- nous intriguons
- vous intriguez
- ils intriguent
Imparfait
- j'intriguais
- tu intriguais
- il intriguait
- nous intriguions
- vous intriguiez
- ils intriguaient
Passé simple
- j'intriguai
- tu intriguas
- il intrigua
- nous intriguâmes
- vous intriguâtes
- ils intriguèrent
Futur simple
- j'intriguerai
- tu intrigueras
- il intriguera
- nous intriguerons
- vous intriguerez
- ils intrigueront
Passé composé
- j'ai intrigué
- tu as intrigué
- il a intrigué
- nous avons intrigué
- vous avez intrigué
- ils ont intrigué
Plus-que-parfait
- j'avais intrigué
- tu avais intrigué
- il avait intrigué
- nous avions intrigué
- vous aviez intrigué
- ils avaient intrigué
Passé antérieur
- j'eus intrigué
- tu eus intrigué
- il eut intrigué
- nous eûmes intrigué
- vous eûtes intrigué
- ils eurent intrigué
Futur antérieur
- j'aurai intrigué
- tu auras intrigué
- il aura intrigué
- nous aurons intrigué
- vous aurez intrigué
- ils auront intrigué
Subjonctif
Présent
- j'intrigue
- tu intrigues
- il intrigue
- nous intriguions
- vous intriguiez
- ils intriguent
Imparfait
- j'intriguasse
- tu intriguasses
- il intriguât
- nous intriguassions
- vous intriguassiez
- ils intriguassent
Passé
- j'aie intrigué
- tu aies intrigué
- il ait intrigué
- nous ayons intrigué
- vous ayez intrigué
- ils aient intrigué
Plus-que-parfait
- j'eusse intrigué
- tu eusses intrigué
- il eût intrigué
- nous eussions intrigué
- vous eussiez intrigué
- ils eussent intrigué
Conditionnel
Présent
- j'intriguerais
- tu intriguerais
- il intriguerait
- nous intriguerions
- vous intrigueriez
- ils intrigueraient
Passé
- j'aurais intrigué
- tu aurais intrigué
- il aurait intrigué
- nous aurions intrigué
- vous auriez intrigué
- ils auraient intrigué
Impératif
Présent
- intrigue
- intriguons
- intriguez
Passé
- aie intrigué
- ayons intrigué
- ayez intrigué
Formes impersonnelles
- Infinitif présent
- intriguer
- Participe présent
- intriguant
- Participe passé
- intrigué
Citation
Pour qu'il ne prenne aucun ombrage, et vous croie plus pressé de dormir que d'intriguer chez lui
Origine du mot
Du latin intricare (« embarrasser »).
Dans le dictionnaire latin : intricare
1873 — le Littré
INTRIGUER (in-tri-ghé)
, j'intriguais, nous intriguions, vous intriguiez ; que j'intrigue, que nous intriguions, que vous intriguiez.
1 V. n. Faire une intrigue, des intrigues. repris par le Wiktionnaire
- Intrigue en ton sénat, soulève les états — VOLT., Don Pèdre, II, 4
- Pour qu'il ne prenne aucun ombrage, et vous croie plus pressé de dormir que d'intriguer chez lui — BEAUMARCH., Barb. de Sév. I, 4
1 autre citation
- Allez vous divertir, je vais intriguer pour vous — PICARD, Alcade de Molor. V, 3
2 V. a. Donner à penser, mettre en souci. encore relevé aujourd’hui
- Et que le plus petit de la race mortelle, à chaque pas qu'il fait, à chaque bagatelle, Doive intriguer l'Olympe et tous ses citoyens — LA FONT., Fabl. VIII, 5
- Quel plaisir d'intriguer trois hommes à la fois ! — BARTHE, Fausses infidél. sc. 4
Intriguer quelqu'un, exciter vivement, sans se faire connaître, la curiosité de quelqu'un. Un masque l'intrigua toute la nuit au bal de l'Opéra.
3 Intriguer une pièce, y mettre une intrigue bien nouée. encore relevé aujourd’hui
- Corneille a voulu intriguer ce qu'il fallait laisser dans sa simplicité majestueuse — VOLT., Comm. Corn. Rem. Œdipe, IV, 1
4 S'intriguer, v. réfl. Combiner divers moyens pour faire réussir quelque chose. encore relevé aujourd’hui
- M. de Coëtlogon, gouverneur, s'est intrigué dans toute cette affaire — SÉV., 581
- L'âge viril, plus mûr, inspire un air plus sage, Se pousse auprès des grands, s'intrigue, se ménage — BOILEAU, Art p. III
2 autres citations
- Un courtier d'usure, comme vous, ne doit s'intriguer que d'affaires de contre-bande — REGNARD, Sérénade, 1
- Il s'intriguait pour vous, sans s'intéresser à vos affaires — MARIVAUX, Paysan parv. 4e part.
S'intriguer partout, se fourrer partout, chercher à se donner de l'accès partout où l'on peut.
Se mettre en souci.
- Quand les filles ont quelque vivacité, elles s'intriguent, elles veulent parler de tout — FÉN., t. XVII, p. 88
Remarque
On a dit intriquer au commencement du XVIIe siècle :
- Vous ne vous intriquerez point, — MALH., Ép. de Sénèque, XXXVII
Historique
XIVe s.
- Si la sajete est en partie reposte entriquée que tu ne le puisses veoir — LANFRANC, f° 27, verso.
XVIe s.
- Et par ladite response luy avoient les commis et deputez d'icelle ligue signifié que, pour estre son affaire fort intrinqué, tellement qu'il estoit presque impossible de le decider.... — M. DU BELLAY, 207
- Il s'intrigue d'un mestier que tu ne sçais pas, mais il ne mangera de sa vie de mon pain — D'AUB., Vie, XXXIV
Étymologie
Provenç. entricar, intricar ; du latin intricare, embarrasser, qui vient de tricæ, embarras, billevesées.
Émile Littré, Dictionnaire de la langue française, 1873 — texte original du domaine public, balisage de François Gannaz (xmlittre, CC BY-SA 3.0). Tome 3 de l’édition papier
Formes apparentées 11 langues · 180 pays
Racine commune : intricare (la), intrico (la)
Les langues
Les langues où la racine a laissé une forme, et cette forme. Le sens, lui, a pu changer en route.
- anglais intrico, intrichi, intrigue
- cebuano intriga
- espagnol intrincar
- espéranto intrigi
- galicien intricar
- hongrois intrikál
- italien intricare, intrigare
- latin intricans, intricatus, intricandus
- néerlandais intrige
- polonais intryga
- portugais intricar, intrincar
Les pays où l'une de ces langues se parle
Un pays figure ici dès qu'une de ces langues s'y parle, même en minorité — la liste est donc large par nature.
- Afrique du Sud intrico (en)
- Algérie intrico (en)
- Allemagne intrige (nl), intrico (en), intricare (it)
- Andorre intrincar (es)
- Angola intricar (pt)
- Anguilla intrico (en)
- Antigua-et-Barbuda intrico (en), intricar (pt)
- Argentine intrico (en), intrincar (es)
- Aruba intrige (nl), intrico (en)
- Australie intrico (en), intricare (it)
- Autriche intrico (en), intrikál (hu), intricare (it)
- Bahamas intrico (en)
- Bangladesh intrico (en)
- Barbade intrico (en)
- Belgique intrige (nl), intrico (en)
- Belize intrico (en), intrincar (es)
- Bermudes intrico (en)
- Bhoutan intrico (en)
- Bolivie intrincar (es)
- Bosnie-Herzégovine intrico (en)
- Botswana intrico (en)
- Brunei intrico (en)
- Brésil intrico (en), intricare (it), intricar (pt)
- Bulgarie intrico (en)
- Burundi intrico (en)
- Cameroun intrico (en)
- Canada intrige (nl), intrico (en), intrikál (hu)
- Cap-Vert intricar (pt)
- Ceuta et Melilla intrincar (es)
- Chili intrico (en), intrincar (es)
- Chine intrico (en)
- Chypre intrico (en)
- Colombie intrincar (es)
- Costa Rica intrincar (es)
- Croatie intrico (en), intricare (it)
- Cuba intrincar (es)
- Curaçao intrige (nl), intrincar (es)
- Danemark intrico (en)
- Diego Garcia intrico (en)
- Dominique intrico (en)
- Espagne intrico (en), intricar (gl), intrincar (es)
- Estonie intrico (en)
- Eswatini intrico (en)
- Fidji intrico (en)
- Finlande intrico (en)
- France intrige (nl), intrico (en), intricare (it)
- Gambie intrico (en)
- Ghana intrico (en)
- Gibraltar intrico (en), intrincar (es)
- Grenade intrico (en)
- Grèce intrico (en)
- Guam intrico (en)
- Guatemala intrico (en), intrincar (es)
- Guernesey intrico (en)
- Guinée équatoriale intricar (pt), intrincar (es)
- Guinée-Bissau intricar (pt)
- Guyana intrico (en)
- Géorgie du Sud-et-les Îles Sandwich du Sud intrico (en)
- Honduras intrico (en), intrincar (es)
- Hongrie intrico (en), intrikál (hu)
- Inde intrico (en)
- Irak intrico (en)
- Irlande intrico (en)
- Israël intrico (en), intrikál (hu), intryga (pl)
- Italie intrico (en), intricare (it)
- Jamaïque intrico (en)
- Jersey intrico (en)
- Jordanie intrico (en)
- Kazakhstan intrico (en)
- Kenya intrico (en)
- Kiribati intrico (en)
- Lesotho intrico (en)
- Lettonie intrico (en)
- Liban intrico (en)
- Liberia intrico (en)
- Lituanie intrico (en)
- Luxembourg intrico (en), intricar (pt)
- Madagascar intrico (en)
- Malaisie intrico (en)
- Malawi intrico (en)
- Maldives intrico (en)
- Malte intrico (en), intricare (it)
- Maroc intrico (en), intrincar (es)
- Maurice intrico (en)
- Mexique intrico (en), intrincar (es)
- Micronésie intrico (en)
- Montserrat intrico (en)
- Mozambique intricar (pt)
- Namibie intrico (en)
- Nauru intrico (en)
- Nicaragua intrincar (es)
- Nigeria intrico (en)
- Niue intrico (en)
- Nouvelle-Zélande intrico (en)
- Népal intrico (en)
- Ouganda intrico (en)
- Pakistan intrico (en)
- Palaos intrico (en)
- Panama intrico (en), intrincar (es)
- Papouasie-Nouvelle-Guinée intrico (en)
- Paraguay intrincar (es)
- Pays-Bas intrige (nl), intrico (en)
- Pays-Bas caribéens intrige (nl)
- Philippines intriga (ceb), intrico (en), intrincar (es)
- Pologne intrico (en), intryga (pl)
- Porto Rico intrico (en), intrincar (es)
- Portugal intrico (en), intricar (gl), intricar (pt)
- Pérou intrincar (es)
- R.A.S. chinoise de Hong Kong intrico (en)
- R.A.S. chinoise de Macao intrico (en), intricar (pt)
- Roumanie intrico (en), intrikál (hu), intryga (pl)
- Royaume-Uni intrico (en), intricare (it), intryga (pl)
- Rwanda intrico (en)
- République dominicaine intrico (en), intrincar (es)
- Saint-Christophe-et-Niévès intrico (en)
- Saint-Marin intrigi (eo), intricare (it)
- Saint-Martin (partie néerlandaise) intrige (nl), intrico (en), intrincar (es)
- Saint-Pierre-et-Miquelon intrico (en)
- Saint-Vincent-et-les Grenadines intrico (en)
- Sainte-Hélène intrico (en)
- Sainte-Lucie intrico (en)
- Salvador intrincar (es)
- Samoa intrico (en)
- Samoa américaines intrico (en)
- Sao Tomé-et-Principe intricar (pt)
- Serbie intrikál (hu)
- Sercq intrico (en)
- Seychelles intrico (en)
- Sierra Leone intrico (en)
- Singapour intrico (en)
- Slovaquie intrico (en), intrikál (hu), intryga (pl)
- Slovénie intrico (en), intrikál (hu), intricare (it)
- Soudan intrico (en)
- Soudan du Sud intrico (en)
- Sri Lanka intrico (en)
- Suisse intrico (en), intricare (it), intricar (pt)
- Suriname intrige (nl)
- Suède intrico (en)
- Tanzanie intrico (en)
- Tchéquie intrico (en), intryga (pl)
- Territoire britannique de l’océan Indien intrico (en)
- Thaïlande intrico (en)
- Timor oriental intricar (pt)
- Tokelau intrico (en)
- Tonga intrico (en)
- Trinité-et-Tobago intrico (en), intrincar (es)
- Tristan da Cunha intrico (en)
- Turquie intrico (en)
- Tuvalu intrico (en)
- Ukraine intrikál (hu), intryga (pl)
- Uruguay intrincar (es)
- Vanuatu intrico (en)
- Venezuela intrincar (es)
- Yémen intrico (en)
- Zambie intrico (en)
- Zimbabwe intrico (en)
- Égypte intrico (en)
- Émirats arabes unis intrico (en)
- Équateur intrincar (es)
- Érythrée intrico (en)
- État de la Cité du Vatican intricare (it), intricans (la)
- États-Unis intrico (en), intricare (it), intrincar (es)
- Éthiopie intrico (en)
- Île Christmas intrico (en)
- Île Norfolk intrico (en)
- Île de Man intrico (en)
- Île de l’Ascension intrico (en)
- Îles Canaries intrincar (es)
- Îles Caïmans intrico (en)
- Îles Cocos intrico (en)
- Îles Cook intrico (en)
- Îles Malouines intrico (en)
- Îles Mariannes du Nord intrico (en)
- Îles Marshall intrico (en)
- Îles Pitcairn intrico (en)
- Îles Salomon intrico (en)
- Îles Turques-et-Caïques intrico (en)
- Îles Vierges britanniques intrico (en)
- Îles Vierges des États-Unis intrico (en)
- Îles mineures éloignées des États-Unis intrico (en)
Liens de sens
Dérivés
intriguant réintriguer
Famille morphologique
Prononciation
Sources
- Wiktionnaire Licence Creative Commons partage identique
- Littré (1873), balisage XML de François Gannaz Licence Creative Commons partage identique
- Lexique 3.83 — Boris New et Christophe Pallier Licence Creative Commons partage identique
- Morphalou 3.1 — ATILF (CNRS / Université de Lorraine) LGPL-LR
Les définitions et étymologies proviennent du Wiktionnaire et sont diffusées sous CC BY-SA 4.0. Elles ont été normalisées et restructurées par sens, sans réécriture du texte. Consulter l'entrée « intriguer » du Wiktionnaire.