gramme
- nature
- nom masculin
- diction
- [ɡʁam] · 1 syllabe
- attesté
- 1793
- usage
- 3 par million de mots
Sens et définitions
Nom 6
-
Unité de mesure de masse du Système international (SI), valant 10⁻³ kilogrammes, et dont le symbole est g. À l’origine le gramme représentait la masse d’un centimètre cube d’eau au maximum de sa densité.
- Gramme, le poids absolu d'un volume d'eau pure égal au cube de la centième partie du mètre, et à la température de la glace fondante. Loi du 18 germinal an III, 7 avril 1795
-
figuré Désigne une petite quantité de quelque chose.
- Il n’a pas un gramme d’intelligence.
-
familier Taux d’alcool dans le sang, en parlant d'une alcoolémie (qui s'exprime généralement en grammes par litre).
- Un soir, à deux grammes au moins, il était monté dans sa voiture et avait « enquillé » le périph' : des tours et des tours de boucle à 150 km/h, à frôler les glissières, à coller au cul des bagnoles et de leurs conducteurs affolés. Danielle Thiery, L'ombre des morts, Versilio, 2012
- Nom donné, dans le nouveau système des poids et mesures, au poids d'un centimètre cube d'eau qu'on a distillée et qui est à son maximum de densité ; il sert d'unité conventionnelle pour la formation des autres poids qui n'en sont que des multiples ou des sous-multiples.
2 emplois spécialisés
- Physique Unité de mesure de masse du Système international (SI), valant 10 kilogrammes, et dont le symbole est g. À l’origine le gramme représentait la masse d’un centimètre cube d’eau au maximum de sa densité.
- Unités de mesure et métrologie Unité de masse (symbole : g) du système CGS centimètre-gramme-seconde, valant un millième de kilogramme.
Formes fléchies 5
- Première personne du singulier du présent de l’indicatif de grammer.
- Troisième personne du singulier du présent de l’indicatif de grammer.
- Première personne du singulier du présent du subjonctif de grammer.
- Troisième personne du singulier du présent du subjonctif de grammer.
- Deuxième personne du singulier de l’impératif de grammer.
Origine du mot
Du grec ancien γράμμα, grámma (« lettre, poids d'un scrupule ») dont le sens est dû à un calque erroné du latin scrupulum (« scrupule ») considéré à tort comme un dérivé de scribere (« écrire ») et l’équivalent de γράμμα (« lettre, écrit »).
Formes apparentées 31 langues · 202 pays
Racine commune : scrūpŭlum (la), γράμμα (grc)
Les langues
Les langues où la racine a laissé une forme, et cette forme. Le sens, lui, a pu changer en route.
- albanais germë, gramë, gërmë
- allemand Engramm, Anagramm
- anglais gram, -gram, engram
- catalan anagrama
- cebuano gramar
- danois gram, grammatik, grammatiker
- espagnol gramo, anagrama, epigrama
- espéranto anagramo, gramofono
- finnois gramma
- gaélique écossais gram
- grec γράμμα, ολόγραμμα, ακοόγραμμα
- grec ancien γράμμα, ψάμμος, διάγραμμα
- hongrois gramm, anagramma
- indonésien gram, gramatika
- irlandais gram, anagram, cileagram
- islandais forrit
- italien grammatico
- kazakh грамматика
- macédonien грам
- multilingue Trichogramma, chalcogrammus, Trichogrammatidae
- norvégien bokmål gram, -gram
- norvégien nynorsk gram, -gram
- néerlandais gram, grammatica, grammofoon
- polonais gram
- portugais grama, -grama, anagrama
- romagnol grâm
- russe орфограмма
- serbo-croate gram, грам
- ukrainien грам
- vieil anglais grammatic
- vieux norrois mál
Les pays où l'une de ces langues se parle
Un pays figure ici dès qu'une de ces langues s'y parle, même en minorité — la liste est donc large par nature.
- Afghanistan грамматика (kk)
- Afrique du Sud gram (en)
- Albanie germë (sq), γράμμα (el), грам (mk)
- Algérie gram (en)
- Allemagne gram (da), gram (nl), gram (en)
- Andorre anagrama (ca), gramo (es)
- Angola grama (pt)
- Anguilla gram (en)
- Antigua-et-Barbuda gram (en), grama (pt)
- Argentine gram (en), gramo (es)
- Arménie орфограмма (ru)
- Aruba gram (nl), gram (en)
- Australie gram (en), grammatico (it)
- Autriche gram (en), Engramm (de), gramm (hu)
- Bahamas gram (en)
- Bangladesh gram (en)
- Barbade gram (en)
- Belgique gram (nl), gram (en), Engramm (de)
- Belize gram (en), gramo (es)
- Bermudes gram (en)
- Bhoutan gram (en)
- Biélorussie орфограмма (ru)
- Bolivie gramo (es)
- Bosnie-Herzégovine gram (en)
- Botswana gram (en)
- Brunei gram (en)
- Brésil gram (en), Engramm (de), grammatico (it)
- Bulgarie gram (en), Engramm (de), орфограмма (ru)
- Burundi gram (en)
- Cameroun gram (en)
- Canada gram (nl), gram (en), Engramm (de)
- Cap-Vert grama (pt)
- Ceuta et Melilla gramo (es)
- Chili gram (en), gramo (es)
- Chine gram (en), грамматика (kk), орфограмма (ru)
- Chypre gram (en), γράμμα (el)
- Colombie gramo (es)
- Costa Rica gramo (es)
- Croatie gram (en), grammatico (it)
- Cuba gramo (es)
- Curaçao gram (nl), gramo (es)
- Danemark gram (da), gram (en), Engramm (de)
- Diego Garcia gram (en)
- Dominique gram (en)
- Espagne anagrama (ca), gram (en), gramo (es)
- Estonie gram (en), gramma (fi), орфограмма (ru)
- Eswatini gram (en)
- Fidji gram (en)
- Finlande gram (en), gramma (fi), Engramm (de)
- France anagrama (ca), gram (nl), gram (en)
- Gambie gram (en)
- Ghana gram (en)
- Gibraltar gram (en), gramo (es)
- Grenade gram (en)
- Groenland gram (da)
- Grèce germë (sq), γράμμα (grc), gram (en)
- Guam gram (en)
- Guatemala gram (en), gramo (es)
- Guernesey gram (en)
- Guinée équatoriale grama (pt), gramo (es)
- Guinée-Bissau grama (pt)
- Guyana gram (en)
- Géorgie орфограмма (ru)
- Géorgie du Sud-et-les Îles Sandwich du Sud gram (en)
- Honduras gram (en), gramo (es)
- Hongrie gram (en), Engramm (de), gramm (hu)
- Inde gram (en)
- Indonésie gram (id)
- Irak gram (en)
- Iran грамматика (kk)
- Irlande gram (en), gram (ga)
- Islande gram (da), forrit (is)
- Israël gram (en), gramm (hu), gram (pl)
- Italie anagrama (ca), gram (en), Engramm (de)
- Jamaïque gram (en)
- Jersey gram (en)
- Jordanie gram (en)
- Kazakhstan gram (en), Engramm (de), грамматика (kk)
- Kenya gram (en)
- Kirghizstan орфограмма (ru)
- Kiribati gram (en)
- Kosovo germë (sq)
- Lesotho gram (en)
- Lettonie gram (en), орфограмма (ru)
- Liban gram (en)
- Liberia gram (en)
- Liechtenstein Engramm (de)
- Lituanie gram (en), Engramm (de), орфограмма (ru)
- Luxembourg gram (en), Engramm (de), grama (pt)
- Macédoine du Nord germë (sq), грам (mk)
- Madagascar gram (en)
- Malaisie gram (en)
- Malawi gram (en)
- Maldives gram (en)
- Malte gram (en), grammatico (it)
- Maroc gram (en), gramo (es)
- Maurice gram (en)
- Mexique gram (en), gramo (es)
- Micronésie gram (en)
- Moldavie орфограмма (ru), грам (uk)
- Mongolie грамматика (kk), орфограмма (ru)
- Montserrat gram (en)
- Monténégro germë (sq)
- Mozambique grama (pt)
- Namibie gram (en), Engramm (de)
- Nauru gram (en)
- Nicaragua gramo (es)
- Nigeria gram (en)
- Niue gram (en)
- Norvège gram (nb), gram (nn)
- Nouvelle-Zélande gram (en)
- Népal gram (en)
- Ouganda gram (en)
- Ouzbékistan орфограмма (ru)
- Pakistan gram (en)
- Palaos gram (en)
- Panama gram (en), gramo (es)
- Papouasie-Nouvelle-Guinée gram (en)
- Paraguay Engramm (de), gramo (es)
- Pays-Bas gram (nl), gram (en), Engramm (de)
- Pays-Bas caribéens gram (nl)
- Philippines gramar (ceb), gram (en), gramo (es)
- Pologne gram (en), Engramm (de), gram (pl)
- Porto Rico gram (en), gramo (es)
- Portugal gram (en), grama (pt), gramo (es)
- Pérou gramo (es)
- R.A.S. chinoise de Hong Kong gram (en)
- R.A.S. chinoise de Macao gram (en), grama (pt)
- Roumanie gram (en), Engramm (de), γράμμα (el)
- Royaume-Uni gram (en), Engramm (de), gram (ga)
- Russie gramma (fi), орфограмма (ru)
- Rwanda gram (en)
- République dominicaine gram (en), gramo (es)
- Saint-Christophe-et-Niévès gram (en)
- Saint-Marin anagramo (eo), grammatico (it)
- Saint-Martin (partie néerlandaise) gram (nl), gram (en), gramo (es)
- Saint-Pierre-et-Miquelon gram (en)
- Saint-Vincent-et-les Grenadines gram (en)
- Sainte-Hélène gram (en)
- Sainte-Lucie gram (en)
- Salvador gramo (es)
- Samoa gram (en)
- Samoa américaines gram (en)
- Sao Tomé-et-Principe grama (pt)
- Serbie germë (sq), gramm (hu), грам (uk)
- Sercq gram (en)
- Seychelles gram (en)
- Sierra Leone gram (en)
- Singapour gram (en)
- Slovaquie gram (en), Engramm (de), gramm (hu)
- Slovénie gram (en), Engramm (de), gramm (hu)
- Soudan gram (en)
- Soudan du Sud gram (en)
- Sri Lanka gram (en)
- Suisse gram (en), Engramm (de), grammatico (it)
- Suriname gram (nl)
- Suède gram (en), gramma (fi)
- Svalbard et Jan Mayen gram (nb), орфограмма (ru)
- Tadjikistan орфограмма (ru)
- Tanzanie gram (en)
- Tchéquie gram (en), Engramm (de), gram (pl)
- Territoire britannique de l’océan Indien gram (en)
- Thaïlande gram (en)
- Timor oriental grama (pt)
- Tokelau gram (en)
- Tonga gram (en)
- Trinité-et-Tobago gram (en), gramo (es)
- Tristan da Cunha gram (en)
- Turkménistan орфограмма (ru)
- Turquie germë (sq), gram (en), γράμμα (el)
- Tuvalu gram (en)
- Ukraine γράμμα (el), gramm (hu), gram (pl)
- Uruguay gramo (es)
- Vanuatu gram (en)
- Venezuela gramo (es)
- Yémen gram (en)
- Zambie gram (en)
- Zimbabwe gram (en)
- Égypte gram (en), γράμμα (el)
- Émirats arabes unis gram (en)
- Équateur gramo (es)
- Érythrée gram (en)
- État de la Cité du Vatican grammatico (it)
- États-Unis gram (en), Engramm (de), grammatico (it)
- Éthiopie gram (en)
- Île Christmas gram (en)
- Île Norfolk gram (en)
- Île de Man gram (en)
- Île de l’Ascension gram (en)
- Îles Canaries gramo (es)
- Îles Caïmans gram (en)
- Îles Cocos gram (en)
- Îles Cook gram (en)
- Îles Malouines gram (en)
- Îles Mariannes du Nord gram (en)
- Îles Marshall gram (en)
- Îles Pitcairn gram (en)
- Îles Salomon gram (en)
- Îles Turques-et-Caïques gram (en)
- Îles Vierges britanniques gram (en)
- Îles Vierges des États-Unis gram (en)
- Îles mineures éloignées des États-Unis gram (en)
Langues sans territoire aujourd'hui
Langues anciennes ou sans État à qui rattacher un pays — latin, gotique, étrusque. Certaines se parlent encore.
multilingue Trichogramma · serbo-croate gram · vieil anglais grammatic · vieux norrois mál
Liens de sens
Dérivés
attogramme centigramme décagramme décigramme exagramme femtogramme gigagramme grammage gramme par centimètre cube gramme par kilogramme hectogramme kilogramme mégagramme microgramme milligramme nanogramme pétagramme picogramme route à quatre grammes téragramme yoctogramme yottagramme zeptogramme zettagramme
Domaine
métrologie
Prononciation
Homophones
Sources
- Wiktionnaire Licence Creative Commons partage identique
- Wiktionnaire (dump du 6 juillet 2026) Licence Creative Commons partage identique
- Littré 1873 (CC BY-SA)
- TERMIUM Plus (OGL-C)
- Lexique 3.83 — Boris New et Christophe Pallier Licence Creative Commons partage identique
Les définitions et étymologies proviennent du Wiktionnaire et sont diffusées sous CC BY-SA 4.0. Elles ont été normalisées et restructurées par sens, sans réécriture du texte. Consulter l'entrée « gramme » du Wiktionnaire.