convoiter
- nature
- ver
- diction
- [kɔ̃vwate] · 3 syllabes
- attesté
- 1101
- usage
- moins de 1 par million de mots
Sens et définitions
Verbe 1
-
Désirer avidement ce qu’un autre possède.
- C’est ainsi que, dans l’Antiquité, les riches vallées du Nil et de l’Euphrate (Mésopotamie) furent toujours convoitées par des hordes conquérantes. Panayiotis Jerasimof Vatikiotis, L’Islam et l’État, 1987, traduction d’Odette Guitard, 1992, p.163
Conjugaison
Indicatif
Présent
- je convoite
- tu convoites
- il convoite
- nous convoitons
- vous convoitez
- ils convoitent
Imparfait
- je convoitais
- tu convoitais
- il convoitait
- nous convoitions
- vous convoitiez
- ils convoitaient
Passé simple
- je convoitai
- tu convoitas
- il convoita
- nous convoitâmes
- vous convoitâtes
- ils convoitèrent
Futur simple
- je convoiterai
- tu convoiteras
- il convoitera
- nous convoiterons
- vous convoiterez
- ils convoiteront
Passé composé
- j'ai convoité
- tu as convoité
- il a convoité
- nous avons convoité
- vous avez convoité
- ils ont convoité
Plus-que-parfait
- j'avais convoité
- tu avais convoité
- il avait convoité
- nous avions convoité
- vous aviez convoité
- ils avaient convoité
Passé antérieur
- j'eus convoité
- tu eus convoité
- il eut convoité
- nous eûmes convoité
- vous eûtes convoité
- ils eurent convoité
Futur antérieur
- j'aurai convoité
- tu auras convoité
- il aura convoité
- nous aurons convoité
- vous aurez convoité
- ils auront convoité
Subjonctif
Présent
- je convoite
- tu convoites
- il convoite
- nous convoitions
- vous convoitiez
- ils convoitent
Imparfait
- je convoitasse
- tu convoitasses
- il convoitât
- nous convoitassions
- vous convoitassiez
- ils convoitassent
Passé
- j'aie convoité
- tu aies convoité
- il ait convoité
- nous ayons convoité
- vous ayez convoité
- ils aient convoité
Plus-que-parfait
- j'eusse convoité
- tu eusses convoité
- il eût convoité
- nous eussions convoité
- vous eussiez convoité
- ils eussent convoité
Conditionnel
Présent
- je convoiterais
- tu convoiterais
- il convoiterait
- nous convoiterions
- vous convoiteriez
- ils convoiteraient
Passé
- j'aurais convoité
- tu aurais convoité
- il aurait convoité
- nous aurions convoité
- vous auriez convoité
- ils auraient convoité
Impératif
Présent
- convoite
- convoitons
- convoitez
Passé
- aie convoité
- ayons convoité
- ayez convoité
Formes impersonnelles
- Infinitif présent
- convoiter
- Participe présent
- convoitant
- Participe passé
- convoité
Citation
Voilà comment j'appris à convoiter en silence, à me cacher, à dissimuler, à mentir, à dérober enfin
Origine du mot
Fait, en ancien français coveitier, convetier, convoitier ; du latin cupio (« désirer ») devenu *cupitare en bas latin (c’est une règle assez générale dans le passage du latin au français que les locuteurs romans ont utilisé le fréquentatif des verbes latins, construit sur le supin des verbes → voir habiter, bouger et exploiter). On peut ^([1]) imaginer un passage par le substantif cupiditas « sous l’influence de termes abstraits tels que anxietas, mediatas.
Dans le dictionnaire latin : cupio
1873 — le Littré
CONVOITER v. a. (kon-voi-té)
1 Désirer avidement. Il ne faut point convoiter le bien d'autrui. encore relevé aujourd’hui
Absolument.
- Voilà comment j'appris à convoiter en silence, à me cacher, à dissimuler, à mentir, à dérober enfin — J. J. ROUSS., Confess. I
2 En particulier, désirer une femme. encore relevé aujourd’hui
- Vous épousez ma fille, et convoitez ma femme — MOL., Tart. IV, 7
Absolument.
- La chair convoite contre l'esprit — BOSSUET, Dang. 1
- Certes je ne sais pas quelle chaleur vous monte ; Mais à convoiter, moi, je ne suis pas si prompte — MOL., Tart. III, 2
Historique
XIIe s.
- Mais li vilains dit plainement : Que qui tot coveite tot pert — BENOÎT, t. I, p. 414, V. 9597
- Naboth de Jezrael out une vigne veisine e mult près del paleis lu rei Achab ; e li reis la cuveitad — Rois, 329
XIIIe s.
- Car fors à estre as chans [champs] mout durement [elle] convoite — Berte, XXIX
- Cascuns estoit convoitans et desirans de conquerre ses anemis — H. DE VALENC., VI
8 autres citations
- Qui tout convoite tout piert — Chr. de Rains, 238
- Quant li quens Ferrans l'oï ensi parler, si le creut come fols que il fu, et convoita la terre, et quida trop grant cose de soi — ib. 144
- Voir dist li livres et savoir : Qui tot covoite trestot pert — Ren. 14391
- Sachiés que nul à droit n'i va, Ne n'a pas entencion droite, Qui sans plus delit y convoite — la Rose, 4440
- Car c'est la riens [chose] qu'il plus convoite — ib. 3310
- Et si disons noz de celles desqueles la compaignie est convoitie por lor joneche ou por lor biaté — BEAUMANOIR, 41
- Il covoita à oïr lor canchons et à veir quix gens c'estoient — ID., LXIX, 21
- Ne convoite pas sus ton peuple, ne charge pas de toute [maltôte] ne de taille — JOINV., 300
XIVe s.
- Affin que, par la resgarder, l'en ne fust tempté de la [Hélène] convoiter, car elle estoit très belle — ORESME, Eth. 55
- Comme il se fait mauvais meller de larrechin, Ne convoitier aussi la femme à son voisin — Baud. de Seb. VII, 742
1 autre citation
- Quand ung bon esprevier a chacié une aloe bas et hault, et il l'a laissie si hault comme on puet regarder, et ung autre esprevier la convoitte et on le laisse aler.... — Modus, f° CI
XVe s.
- Et le roi leur envoyoit grand et grand argent pour payer leurs frais et despartir à ces seigneurs d'Allemagne qui ne convoitoient autre chose — FROISS., I, I, 66
- Tel convoite qui a assez — LEROUX DE LINCY, Prov. t. II, p. 420
XVIe s.
- À qui suffit ce que Dieu donne, Plus a que tel porte couronne ; Fol est qui convoite autrui terre Pour tousjours demeurer en guerre — LEROUX DE LINCY, Prov. t. II, p. 230
- Qui plus a plus convoite — ID., ib. p. 402
Étymologie
Wallon, cowèter ; provenç. cobeitar, cubitar ; catal. eopdiciar ; espagn. codiciar ; portug. cubicar ; ital. cubitare ; mot formé du bas-latin cupiditia (voy. CONVOITISE).
Émile Littré, Dictionnaire de la langue française, 1873 — texte original du domaine public, balisage de François Gannaz (xmlittre, CC BY-SA 3.0). Tome 1 de l’édition papier
Formes apparentées 6 langues · 160 pays
Racine commune : coveitier (fro), cupio (la)
Les langues
Les langues où la racine a laissé une forme, et cette forme. Le sens, lui, a pu changer en route.
- anglais concupiscent
- grec ancien καπνός
- latin Cupra, cupido, cuppes
- portugais Cupido
- sanskrit कुप्
- vieil irlandais cobar, adcobra
Les pays où l'une de ces langues se parle
Un pays figure ici dès qu'une de ces langues s'y parle, même en minorité — la liste est donc large par nature.
- Afrique du Sud concupiscent (en)
- Algérie concupiscent (en)
- Allemagne concupiscent (en)
- Angola Cupido (pt)
- Anguilla concupiscent (en)
- Antigua-et-Barbuda concupiscent (en), Cupido (pt)
- Argentine concupiscent (en)
- Aruba concupiscent (en)
- Australie concupiscent (en)
- Autriche concupiscent (en)
- Bahamas concupiscent (en)
- Bangladesh concupiscent (en)
- Barbade concupiscent (en)
- Belgique concupiscent (en)
- Belize concupiscent (en)
- Bermudes concupiscent (en)
- Bhoutan concupiscent (en)
- Bosnie-Herzégovine concupiscent (en)
- Botswana concupiscent (en)
- Brunei concupiscent (en)
- Brésil concupiscent (en), Cupido (pt)
- Bulgarie concupiscent (en)
- Burundi concupiscent (en)
- Cameroun concupiscent (en)
- Canada concupiscent (en), Cupido (pt)
- Cap-Vert Cupido (pt)
- Chili concupiscent (en)
- Chine concupiscent (en)
- Chypre concupiscent (en)
- Croatie concupiscent (en)
- Danemark concupiscent (en)
- Diego Garcia concupiscent (en)
- Dominique concupiscent (en)
- Espagne concupiscent (en)
- Estonie concupiscent (en)
- Eswatini concupiscent (en)
- Fidji concupiscent (en)
- Finlande concupiscent (en)
- France concupiscent (en), Cupido (pt)
- Gambie concupiscent (en)
- Ghana concupiscent (en)
- Gibraltar concupiscent (en)
- Grenade concupiscent (en)
- Grèce καπνός (grc), concupiscent (en)
- Guam concupiscent (en)
- Guatemala concupiscent (en)
- Guernesey concupiscent (en)
- Guinée équatoriale Cupido (pt)
- Guinée-Bissau Cupido (pt)
- Guyana concupiscent (en)
- Géorgie du Sud-et-les Îles Sandwich du Sud concupiscent (en)
- Honduras concupiscent (en)
- Hongrie concupiscent (en)
- Inde concupiscent (en), कुप् (sa)
- Irak concupiscent (en)
- Irlande concupiscent (en)
- Israël concupiscent (en)
- Italie concupiscent (en)
- Jamaïque concupiscent (en)
- Jersey concupiscent (en)
- Jordanie concupiscent (en)
- Kazakhstan concupiscent (en)
- Kenya concupiscent (en)
- Kiribati concupiscent (en)
- Lesotho concupiscent (en)
- Lettonie concupiscent (en)
- Liban concupiscent (en)
- Liberia concupiscent (en)
- Lituanie concupiscent (en)
- Luxembourg concupiscent (en), Cupido (pt)
- Madagascar concupiscent (en)
- Malaisie concupiscent (en)
- Malawi concupiscent (en)
- Maldives concupiscent (en)
- Malte concupiscent (en)
- Maroc concupiscent (en)
- Maurice concupiscent (en)
- Mexique concupiscent (en)
- Micronésie concupiscent (en)
- Montserrat concupiscent (en)
- Mozambique Cupido (pt)
- Namibie concupiscent (en)
- Nauru concupiscent (en)
- Nigeria concupiscent (en)
- Niue concupiscent (en)
- Nouvelle-Zélande concupiscent (en)
- Népal concupiscent (en)
- Ouganda concupiscent (en)
- Pakistan concupiscent (en)
- Palaos concupiscent (en)
- Panama concupiscent (en)
- Papouasie-Nouvelle-Guinée concupiscent (en)
- Pays-Bas concupiscent (en)
- Philippines concupiscent (en)
- Pologne concupiscent (en)
- Porto Rico concupiscent (en)
- Portugal concupiscent (en), Cupido (pt)
- R.A.S. chinoise de Hong Kong concupiscent (en)
- R.A.S. chinoise de Macao concupiscent (en), Cupido (pt)
- Roumanie concupiscent (en)
- Royaume-Uni concupiscent (en), Cupido (pt)
- Rwanda concupiscent (en)
- République dominicaine concupiscent (en)
- Saint-Christophe-et-Niévès concupiscent (en)
- Saint-Martin (partie néerlandaise) concupiscent (en)
- Saint-Pierre-et-Miquelon concupiscent (en)
- Saint-Vincent-et-les Grenadines concupiscent (en)
- Sainte-Hélène concupiscent (en)
- Sainte-Lucie concupiscent (en)
- Samoa concupiscent (en)
- Samoa américaines concupiscent (en)
- Sao Tomé-et-Principe Cupido (pt)
- Sercq concupiscent (en)
- Seychelles concupiscent (en)
- Sierra Leone concupiscent (en)
- Singapour concupiscent (en)
- Slovaquie concupiscent (en)
- Slovénie concupiscent (en)
- Soudan concupiscent (en)
- Soudan du Sud concupiscent (en)
- Sri Lanka concupiscent (en)
- Suisse concupiscent (en), Cupido (pt)
- Suède concupiscent (en)
- Tanzanie concupiscent (en)
- Tchéquie concupiscent (en)
- Territoire britannique de l’océan Indien concupiscent (en)
- Thaïlande concupiscent (en)
- Timor oriental Cupido (pt)
- Tokelau concupiscent (en)
- Tonga concupiscent (en)
- Trinité-et-Tobago concupiscent (en)
- Tristan da Cunha concupiscent (en)
- Turquie concupiscent (en)
- Tuvalu concupiscent (en)
- Vanuatu concupiscent (en)
- Yémen concupiscent (en)
- Zambie concupiscent (en)
- Zimbabwe concupiscent (en)
- Égypte concupiscent (en)
- Émirats arabes unis concupiscent (en)
- Érythrée concupiscent (en)
- État de la Cité du Vatican Cupra (la)
- États-Unis concupiscent (en)
- Éthiopie concupiscent (en)
- Île Christmas concupiscent (en)
- Île Norfolk concupiscent (en)
- Île de Man concupiscent (en)
- Île de l’Ascension concupiscent (en)
- Îles Caïmans concupiscent (en)
- Îles Cocos concupiscent (en)
- Îles Cook concupiscent (en)
- Îles Malouines concupiscent (en)
- Îles Mariannes du Nord concupiscent (en)
- Îles Marshall concupiscent (en)
- Îles Pitcairn concupiscent (en)
- Îles Salomon concupiscent (en)
- Îles Turques-et-Caïques concupiscent (en)
- Îles Vierges britanniques concupiscent (en)
- Îles Vierges des États-Unis concupiscent (en)
- Îles mineures éloignées des États-Unis concupiscent (en)
Langues sans territoire aujourd'hui
Langues anciennes ou sans État à qui rattacher un pays — latin, gotique, étrusque. Certaines se parlent encore.
vieil irlandais cobar
Liens de sens
Synonymes
convoitiser désirer
Dérivés
convoiteur convoiteuse convoiteux reconvoiter
Famille morphologique
Prononciation
Sources
- Wiktionnaire Licence Creative Commons partage identique
- Littré (1873), balisage XML de François Gannaz Licence Creative Commons partage identique
- wiktionnaire (cibles)
- Lexique 3.83 — Boris New et Christophe Pallier Licence Creative Commons partage identique
- Morphalou 3.1 — ATILF (CNRS / Université de Lorraine) LGPL-LR
Les définitions et étymologies proviennent du Wiktionnaire et sont diffusées sous CC BY-SA 4.0. Elles ont été normalisées et restructurées par sens, sans réécriture du texte. Consulter l'entrée « convoiter » du Wiktionnaire.