consacrer

nature
ver
diction
[kɔ̃sakʁe] · 3 syllabes
attesté
1101
usage
17 par million de mots

Sens et définitions

Verbe 15

  1. figuré Dévouer, destiner ou employer quelque chose à un certain usage.
    • Aux vacances de l’année suivante, j’appris que cette belle à peine entrevue était consacrée par sa famille à la vie religieuse. Gérard de Nerval, « Sylvie », in Les Filles du feu, 1854
  2. Employer son temps à une action.
    • Vous vous consacrez à votre famille. journal 20 minutes, édition Paris-IDF, 19 septembre 2022, page 13
  3. Sanctionner ; rendre durable.
    • [Ce principe] est consacré par l’article L.311-5 du code des relations entre le public et l’administration, aux termes duquel les avis du Conseil d’État ne sont pas des documents administratifs communicables. Secrétariat général du gouvernement et Conseil d’État, Guide de légistique, 3ᵉ version, La Documentation française, 2017, ISBN 978-2-11-145578-8
  4. Adopter, rendre constant par l’usage en parlant des mots, des locutions.
    • Que la fête commence ! Dans toute féerie qui se respecte, il y a un ballet, et c'est toujours en ces termes consacrés qu'on l'annonce. Fortuné du Boisgobey, Double-Blanc, Paris : chez Plon & Nourrit, 1889, p. 149
  5. Prononcer les paroles sacramentelles en vertu desquelles le pain et le vin sont changés en corps et sang de Jésus-Christ, en parlant du prêtre.
  6. Dédier, dévouer à la divinité.
  7. Convertir le pain et le vin en la propre substance et corps de Jésus-Christ par la vertu des paroles sacramentelles que le prêtre dit au milieu de la messe.
  8. Rendre sacré, respectable, honorable. Le sang des martyrs a consacré ce lieu.
  9. En général, destiner, dévouer. Consacrer sa vie à l'étude.
  10. Sanctionner. L'usage a consacré cette locution.
  11. Se consacrer, Se consacrer à Dieu. Il se consacra à la vie religieuse. Se consacrer tout entier à l'étude des sciences.
4 emplois spécialisés
  1. Religion Dédier à Dieu, à une divinité, à un saint, avec certaines cérémonies.
    • L’église est consacrée, son nom le dit assez, à saint Nicolas, évêque de Myre, patron des enfants et patron de la Lorraine. Gustave Fraipont, Les Vosges, 1923
  2. Religion Donner, dévouer à Dieu, sans observer aucune cérémonie particulière.
    • Après soixante heures de traversée, nous jetons l'ancre devant Thorshavn, capitale des Féroë. […]. Les Féroésiens l’ont consacrée à Thor : de tous les dieux de l'ancienne mythologie scandinave, Thor est celui qui a la vie la plus dure. Jules Leclercq, La Terre de glace, Féroë, Islande, les geysers, le mont Hékla, Paris : E. Plon & Cie, 1883, page 31
  3. Religion Rendre sacré, saint, vénérable.
    • Ce lieu fut consacré par le sang des martyrs.
  4. Théologie Déterminer le sens d’un mot, de manière qu’il ne puisse être pris dans une autre signification.
    • L’église a consacré ce mot.

Conjugaison

Indicatif

Présent

  1. je consacre
  2. tu consacres
  3. il consacre
  4. nous consacrons
  5. vous consacrez
  6. ils consacrent

Imparfait

  1. je consacrais
  2. tu consacrais
  3. il consacrait
  4. nous consacrions
  5. vous consacriez
  6. ils consacraient

Passé simple

  1. je consacrai
  2. tu consacras
  3. il consacra
  4. nous consacrâmes
  5. vous consacrâtes
  6. ils consacrèrent

Futur simple

  1. je consacrerai
  2. tu consacreras
  3. il consacrera
  4. nous consacrerons
  5. vous consacrerez
  6. ils consacreront

Passé composé

  1. j'ai consacré
  2. tu as consacré
  3. il a consacré
  4. nous avons consacré
  5. vous avez consacré
  6. ils ont consacré

Plus-que-parfait

  1. j'avais consacré
  2. tu avais consacré
  3. il avait consacré
  4. nous avions consacré
  5. vous aviez consacré
  6. ils avaient consacré

Passé antérieur

  1. j'eus consacré
  2. tu eus consacré
  3. il eut consacré
  4. nous eûmes consacré
  5. vous eûtes consacré
  6. ils eurent consacré

Futur antérieur

  1. j'aurai consacré
  2. tu auras consacré
  3. il aura consacré
  4. nous aurons consacré
  5. vous aurez consacré
  6. ils auront consacré

Subjonctif

Présent

  1. je consacre
  2. tu consacres
  3. il consacre
  4. nous consacrions
  5. vous consacriez
  6. ils consacrent

Imparfait

  1. je consacrasse
  2. tu consacrasses
  3. il consacrât
  4. nous consacrassions
  5. vous consacrassiez
  6. ils consacrassent

Passé

  1. j'aie consacré
  2. tu aies consacré
  3. il ait consacré
  4. nous ayons consacré
  5. vous ayez consacré
  6. ils aient consacré

Plus-que-parfait

  1. j'eusse consacré
  2. tu eusses consacré
  3. il eût consacré
  4. nous eussions consacré
  5. vous eussiez consacré
  6. ils eussent consacré

Conditionnel

Présent

  1. je consacrerais
  2. tu consacrerais
  3. il consacrerait
  4. nous consacrerions
  5. vous consacreriez
  6. ils consacreraient

Passé

  1. j'aurais consacré
  2. tu aurais consacré
  3. il aurait consacré
  4. nous aurions consacré
  5. vous auriez consacré
  6. ils auraient consacré

Impératif

Présent

  1. consacre
  2. consacrons
  3. consacrez

Passé

  1. aie consacré
  2. ayons consacré
  3. ayez consacré

Formes impersonnelles

Infinitif présent
consacrer
Participe présent
consacrant
Participe passé
consacré

Citation

De leurs champs dans leurs mains portant les nouveaux fruits Au Dieu de l'univers [ils] consacraient ces prémices
Jean Racine, ib. I, 1

Origine du mot

Du latin consecrare (« rendre sacré en dédiant à Dieu ; reconnaître comme ayant un caractère sacré ») qui donne cunsecrer, « dédier à Dieu » (1121), consacrer (1155) : réfection d’après sacrer.

Formes apparentées 12 langues · 181 pays

Racine commune : consecrare (la), consecro (la)

Les langues

Les langues où la racine a laissé une forme, et cette forme. Le sens, lui, a pu changer en route.

  • anglais consecrate
  • catalan consagrar
  • cebuano konsagrado
  • espagnol consagrar
  • gaélique écossais coisrig
  • irlandais coisric
  • italien consacrare
  • latin consecrans, consecratio, consecrator
  • mannois casherick
  • norvégien bokmål konsekrere
  • portugais consagrar
  • roumain consacra

Les pays où l'une de ces langues se parle

Un pays figure ici dès qu'une de ces langues s'y parle, même en minorité — la liste est donc large par nature.

  • Afrique du Sud consecrate (en)
  • Algérie consecrate (en)
  • Allemagne consecrate (en), consacrare (it), consagrar (es)
  • Andorre consagrar (ca), consagrar (es)
  • Angola consagrar (pt)
  • Anguilla consecrate (en)
  • Antigua-et-Barbuda consecrate (en), consagrar (pt)
  • Argentine consecrate (en), consagrar (es)
  • Aruba consecrate (en)
  • Australie consecrate (en), consacrare (it)
  • Autriche consecrate (en), consacrare (it)
  • Bahamas consecrate (en)
  • Bangladesh consecrate (en)
  • Barbade consecrate (en)
  • Belgique consecrate (en)
  • Belize consecrate (en), consagrar (es)
  • Bermudes consecrate (en)
  • Bhoutan consecrate (en)
  • Bolivie consagrar (es)
  • Bosnie-Herzégovine consecrate (en)
  • Botswana consecrate (en)
  • Brunei consecrate (en)
  • Brésil consecrate (en), consacrare (it), consagrar (pt)
  • Bulgarie consecrate (en)
  • Burundi consecrate (en)
  • Cameroun consecrate (en)
  • Canada consecrate (en), consacrare (it), consagrar (pt)
  • Cap-Vert consagrar (pt)
  • Ceuta et Melilla consagrar (es)
  • Chili consecrate (en), consagrar (es)
  • Chine consecrate (en)
  • Chypre consecrate (en)
  • Colombie consagrar (es)
  • Costa Rica consagrar (es)
  • Croatie consecrate (en), consacrare (it)
  • Cuba consagrar (es)
  • Curaçao consagrar (es)
  • Danemark consecrate (en)
  • Diego Garcia consecrate (en)
  • Dominique consecrate (en)
  • Espagne consagrar (ca), consecrate (en), consagrar (es)
  • Estonie consecrate (en)
  • Eswatini consecrate (en)
  • Fidji consecrate (en)
  • Finlande consecrate (en)
  • France consagrar (ca), consecrate (en), consacrare (it)
  • Gambie consecrate (en)
  • Ghana consecrate (en)
  • Gibraltar consecrate (en), consagrar (es)
  • Grenade consecrate (en)
  • Grèce consecrate (en)
  • Guam consecrate (en)
  • Guatemala consecrate (en), consagrar (es)
  • Guernesey consecrate (en)
  • Guinée équatoriale consagrar (pt), consagrar (es)
  • Guinée-Bissau consagrar (pt)
  • Guyana consecrate (en)
  • Géorgie du Sud-et-les Îles Sandwich du Sud consecrate (en)
  • Honduras consecrate (en), consagrar (es)
  • Hongrie consecrate (en), consacra (ro)
  • Inde consecrate (en)
  • Irak consecrate (en)
  • Irlande consecrate (en), coisric (ga)
  • Israël consecrate (en), consacra (ro)
  • Italie consagrar (ca), consecrate (en), consacrare (it)
  • Jamaïque consecrate (en)
  • Jersey consecrate (en)
  • Jordanie consecrate (en)
  • Kazakhstan consecrate (en)
  • Kenya consecrate (en)
  • Kiribati consecrate (en)
  • Lesotho consecrate (en)
  • Lettonie consecrate (en)
  • Liban consecrate (en)
  • Liberia consecrate (en)
  • Lituanie consecrate (en)
  • Luxembourg consecrate (en), consagrar (pt)
  • Madagascar consecrate (en)
  • Malaisie consecrate (en)
  • Malawi consecrate (en)
  • Maldives consecrate (en)
  • Malte consecrate (en), consacrare (it)
  • Maroc consecrate (en), consagrar (es)
  • Maurice consecrate (en)
  • Mexique consecrate (en), consagrar (es)
  • Micronésie consecrate (en)
  • Moldavie consacra (ro)
  • Montserrat consecrate (en)
  • Mozambique consagrar (pt)
  • Namibie consecrate (en)
  • Nauru consecrate (en)
  • Nicaragua consagrar (es)
  • Nigeria consecrate (en)
  • Niue consecrate (en)
  • Norvège konsekrere (nb)
  • Nouvelle-Zélande consecrate (en)
  • Népal consecrate (en)
  • Ouganda consecrate (en)
  • Pakistan consecrate (en)
  • Palaos consecrate (en)
  • Panama consecrate (en), consagrar (es)
  • Papouasie-Nouvelle-Guinée consecrate (en)
  • Paraguay consagrar (es)
  • Pays-Bas consecrate (en)
  • Philippines konsagrado (ceb), consecrate (en), consagrar (es)
  • Pologne consecrate (en)
  • Porto Rico consecrate (en), consagrar (es)
  • Portugal consecrate (en), consagrar (pt), consagrar (es)
  • Pérou consagrar (es)
  • R.A.S. chinoise de Hong Kong consecrate (en)
  • R.A.S. chinoise de Macao consecrate (en), consagrar (pt)
  • Roumanie consecrate (en), consacra (ro), consagrar (es)
  • Royaume-Uni consecrate (en), coisric (ga), consacrare (it)
  • Rwanda consecrate (en)
  • République dominicaine consecrate (en), consagrar (es)
  • Saint-Christophe-et-Niévès consecrate (en)
  • Saint-Marin consacrare (it)
  • Saint-Martin (partie néerlandaise) consecrate (en), consagrar (es)
  • Saint-Pierre-et-Miquelon consecrate (en)
  • Saint-Vincent-et-les Grenadines consecrate (en)
  • Sainte-Hélène consecrate (en)
  • Sainte-Lucie consecrate (en)
  • Salvador consagrar (es)
  • Samoa consecrate (en)
  • Samoa américaines consecrate (en)
  • Sao Tomé-et-Principe consagrar (pt)
  • Serbie consacra (ro)
  • Sercq consecrate (en)
  • Seychelles consecrate (en)
  • Sierra Leone consecrate (en)
  • Singapour consecrate (en)
  • Slovaquie consecrate (en)
  • Slovénie consecrate (en), consacrare (it)
  • Soudan consecrate (en)
  • Soudan du Sud consecrate (en)
  • Sri Lanka consecrate (en)
  • Suisse consecrate (en), consacrare (it), consagrar (pt)
  • Suède consecrate (en)
  • Svalbard et Jan Mayen konsekrere (nb)
  • Tanzanie consecrate (en)
  • Tchéquie consecrate (en)
  • Territoire britannique de l’océan Indien consecrate (en)
  • Thaïlande consecrate (en)
  • Timor oriental consagrar (pt)
  • Tokelau consecrate (en)
  • Tonga consecrate (en)
  • Trinité-et-Tobago consecrate (en), consagrar (es)
  • Tristan da Cunha consecrate (en)
  • Turquie consecrate (en)
  • Tuvalu consecrate (en)
  • Ukraine consacra (ro)
  • Uruguay consagrar (es)
  • Vanuatu consecrate (en)
  • Venezuela consagrar (es)
  • Yémen consecrate (en)
  • Zambie consecrate (en)
  • Zimbabwe consecrate (en)
  • Égypte consecrate (en)
  • Émirats arabes unis consecrate (en)
  • Équateur consagrar (es)
  • Érythrée consecrate (en)
  • État de la Cité du Vatican consacrare (it), consecrans (la)
  • États-Unis consecrate (en), consacrare (it), consagrar (es)
  • Éthiopie consecrate (en)
  • Île Christmas consecrate (en)
  • Île Norfolk consecrate (en)
  • Île de Man consecrate (en), casherick (gv)
  • Île de l’Ascension consecrate (en)
  • Îles Canaries consagrar (es)
  • Îles Caïmans consecrate (en)
  • Îles Cocos consecrate (en)
  • Îles Cook consecrate (en)
  • Îles Malouines consecrate (en)
  • Îles Mariannes du Nord consecrate (en)
  • Îles Marshall consecrate (en)
  • Îles Pitcairn consecrate (en)
  • Îles Salomon consecrate (en)
  • Îles Turques-et-Caïques consecrate (en)
  • Îles Vierges britanniques consecrate (en)
  • Îles Vierges des États-Unis consecrate (en)
  • Îles mineures éloignées des États-Unis consecrate (en)

Liens de sens

Contraires

déconsacrer

Dérivés

consacrable

Associés

consécration

Domaine

religion théologie

Prononciation

Homophones

consacré

Sources

Les définitions et étymologies proviennent du Wiktionnaire et sont diffusées sous CC BY-SA 4.0. Elles ont été normalisées et restructurées par sens, sans réécriture du texte. Consulter l'entrée « consacrer » du Wiktionnaire.

Retour au dictionnaire