substance

nature
nom féminin
diction
[sypstɑ̃s] · 2 syllabes
usage
19 par million de mots

Sens et définitions

Nom 11

  1. Ce qu’il y a de meilleur, de plus succulent, de plus nourrissant en quelque chose.
    • Le bouillon a pris toute la substance de cette viande.
  2. figuré Ce qu’il y a d’essentiel dans un discours, dans un écrit, dans une affaire, etc.
    • Certains « on dit » circulent, s’amplifient, se font écho à eux-mêmes indéfiniment, sans avoir cependant de substance réelle. Ludovic Naudeau, La France se regarde : Le Problème de la natalité, Librairie Hachette, Paris, 1931
  3. Ce qui subsiste par soi-même, à la différence de l'accident qui ne subsiste que dans un sujet.
  4. Matière dont un corps est formé, et en vertu de laquelle il a des propriétés particulières. Substance liquide, pierreuse, métallique. Substance compacte. Les substances employées en médecine.
  5. Ce qu'il y a de nourrissant, de succulent en quelque chose. Les plantes attirent la substance de la terre. Aliments qui ont peu de substance. La substance de la viande bouillie passe dans le bouillon.
  6. Ce qui nourrit l'esprit comme la substance nourrit le corps. Il y a beaucoup de paroles et peu de substance dans ce discours.
  7. Ce qu'il y a d'essentiel, d'important dans un écrit, un acte, une affaire, etc.
  8. Ce qui est absolument nécessaire pour la subsistance.
  9. En substance, En gros, sommairement. Voici en substance de quoi il s'agit.
2 emplois spécialisés
  1. Philosophie Ce qui subsiste par soi-même, indépendamment de tout accident.
    • Je lui apprendrai, dit le docteur, les huit parties d’oraison, la dialectique, l’astrologie, la démonomanie, ce que c’est que la substance et l’accident, l’abstrait et le concret, les monades et l’harmonie préétablie. Voltaire, Zadig ou la Destinée, VI. Le ministre, 1748
  2. Sciences Toute sorte de matière.
    • Sous ses yeux, M. Lemoins soumis une substance connue de lui seul à l’ardeur du four électrique et retira du creuset un petit diamant. « La fabrication du diamant », dans Le Courrier des Ardennes, 79ᵉ année, des dimanche 12 & lundi 13 janvier 1908, p. 1

Citation

Je soutiens que le temps n'est rien, parce qu'il n'a ni forme, ni substance ; que tout son être n'est que de couler, c'est-à-dire que tout son être n'est que de périr
Bossuet, Yolande de Monterby

Origine du mot

Du latin substantia (« être réel, réalité, existence, matière d’une chose »).

Formes apparentées 20 langues · 186 pays

Racine commune : substantĭa (la)

Les langues

Les langues où la racine a laissé une forme, et cette forme. Le sens, lui, a pu changer en route.

  • ancien français substance
  • anglais substance, consubstantial, substantia nigra
  • asturien sustancia
  • catalan substància
  • dalmate sostuanza
  • danois substans
  • espagnol sustancia, sustantivo
  • finnois substanssi
  • galicien substancia
  • gaélique écossais susbaint, susbainteach
  • hongrois állag, szubsztancia
  • irlandais substaint, substainteach
  • italien sostanza
  • latin substantialis, transubstantio
  • norvégien bokmål substans
  • norvégien nynorsk substans
  • néerlandais substantie
  • portugais substantivo
  • roumain substanță
  • yiddish סובסטאַנטיוו

Les pays où l'une de ces langues se parle

Un pays figure ici dès qu'une de ces langues s'y parle, même en minorité — la liste est donc large par nature.

  • Afrique du Sud substance (en)
  • Algérie substance (en)
  • Allemagne substans (da), substantie (nl), substance (en)
  • Andorre substància (ca), sustancia (es)
  • Angola substantivo (pt)
  • Anguilla substance (en)
  • Antigua-et-Barbuda substance (en), substantivo (pt)
  • Argentine substance (en), sustancia (es)
  • Aruba substantie (nl), substance (en)
  • Australie substance (en), sostanza (it)
  • Autriche substance (en), állag (hu), sostanza (it)
  • Bahamas substance (en)
  • Bangladesh substance (en)
  • Barbade substance (en)
  • Belgique substantie (nl), substance (en)
  • Belize substance (en), sustancia (es)
  • Bermudes substance (en)
  • Bhoutan substance (en)
  • Bolivie sustancia (es)
  • Bosnie-Herzégovine substance (en)
  • Botswana substance (en)
  • Brunei substance (en)
  • Brésil substance (en), sostanza (it), substantivo (pt)
  • Bulgarie substance (en)
  • Burundi substance (en)
  • Cameroun substance (en)
  • Canada substantie (nl), substance (en), állag (hu)
  • Cap-Vert substantivo (pt)
  • Ceuta et Melilla sustancia (es)
  • Chili substance (en), sustancia (es)
  • Chine substance (en)
  • Chypre substance (en)
  • Colombie sustancia (es)
  • Costa Rica sustancia (es)
  • Croatie substance (en), sostanza (it)
  • Cuba sustancia (es)
  • Curaçao substantie (nl), sustancia (es)
  • Danemark substans (da), substance (en)
  • Diego Garcia substance (en)
  • Dominique substance (en)
  • Espagne sustancia (ast), substància (ca), substance (en)
  • Estonie substance (en), substanssi (fi)
  • Eswatini substance (en)
  • Fidji substance (en)
  • Finlande substance (en), substanssi (fi)
  • France substància (ca), substantie (nl), substance (en)
  • Gambie substance (en)
  • Ghana substance (en)
  • Gibraltar substance (en), sustancia (es)
  • Grenade substance (en)
  • Groenland substans (da)
  • Grèce substance (en)
  • Guam substance (en)
  • Guatemala substance (en), sustancia (es)
  • Guernesey substance (en)
  • Guinée équatoriale substantivo (pt), sustancia (es)
  • Guinée-Bissau substantivo (pt)
  • Guyana substance (en)
  • Géorgie du Sud-et-les Îles Sandwich du Sud substance (en)
  • Honduras substance (en), sustancia (es)
  • Hongrie substance (en), állag (hu), substanță (ro)
  • Inde substance (en)
  • Irak substance (en)
  • Irlande substance (en), substaint (ga)
  • Islande substans (da)
  • Israël substance (en), állag (hu), substanță (ro)
  • Italie substància (ca), substance (en), sostanza (it)
  • Jamaïque substance (en)
  • Jersey substance (en)
  • Jordanie substance (en)
  • Kazakhstan substance (en)
  • Kenya substance (en)
  • Kiribati substance (en)
  • Lesotho substance (en)
  • Lettonie substance (en)
  • Liban substance (en)
  • Liberia substance (en)
  • Lituanie substance (en)
  • Luxembourg substance (en), substantivo (pt)
  • Madagascar substance (en)
  • Malaisie substance (en)
  • Malawi substance (en)
  • Maldives substance (en)
  • Malte substance (en), sostanza (it)
  • Maroc substance (en), sustancia (es)
  • Maurice substance (en)
  • Mexique substance (en), sustancia (es)
  • Micronésie substance (en)
  • Moldavie substanță (ro)
  • Montserrat substance (en)
  • Mozambique substantivo (pt)
  • Namibie substance (en)
  • Nauru substance (en)
  • Nicaragua sustancia (es)
  • Nigeria substance (en)
  • Niue substance (en)
  • Norvège substans (nb), substans (nn)
  • Nouvelle-Zélande substance (en)
  • Népal substance (en)
  • Ouganda substance (en)
  • Pakistan substance (en)
  • Palaos substance (en)
  • Panama substance (en), sustancia (es)
  • Papouasie-Nouvelle-Guinée substance (en)
  • Paraguay sustancia (es)
  • Pays-Bas substantie (nl), substance (en)
  • Pays-Bas caribéens substantie (nl)
  • Philippines substance (en), sustancia (es)
  • Pologne substance (en)
  • Porto Rico substance (en), sustancia (es)
  • Portugal substance (en), substancia (gl), substantivo (pt)
  • Pérou sustancia (es)
  • R.A.S. chinoise de Hong Kong substance (en)
  • R.A.S. chinoise de Macao substance (en), substantivo (pt)
  • Roumanie substance (en), állag (hu), substanță (ro)
  • Royaume-Uni substance (en), substaint (ga), sostanza (it)
  • Russie substanssi (fi)
  • Rwanda substance (en)
  • République dominicaine substance (en), sustancia (es)
  • Saint-Christophe-et-Niévès substance (en)
  • Saint-Marin sostanza (it)
  • Saint-Martin (partie néerlandaise) substantie (nl), substance (en), sustancia (es)
  • Saint-Pierre-et-Miquelon substance (en)
  • Saint-Vincent-et-les Grenadines substance (en)
  • Sainte-Hélène substance (en)
  • Sainte-Lucie substance (en)
  • Salvador sustancia (es)
  • Samoa substance (en)
  • Samoa américaines substance (en)
  • Sao Tomé-et-Principe substantivo (pt)
  • Serbie állag (hu), substanță (ro)
  • Sercq substance (en)
  • Seychelles substance (en)
  • Sierra Leone substance (en)
  • Singapour substance (en)
  • Slovaquie substance (en), állag (hu)
  • Slovénie substance (en), állag (hu), sostanza (it)
  • Soudan substance (en)
  • Soudan du Sud substance (en)
  • Sri Lanka substance (en)
  • Suisse substance (en), sostanza (it), substantivo (pt)
  • Suriname substantie (nl)
  • Suède substance (en), substanssi (fi), סובסטאַנטיוו (yi)
  • Svalbard et Jan Mayen substans (nb)
  • Tanzanie substance (en)
  • Tchéquie substance (en)
  • Territoire britannique de l’océan Indien substance (en)
  • Thaïlande substance (en)
  • Timor oriental substantivo (pt)
  • Tokelau substance (en)
  • Tonga substance (en)
  • Trinité-et-Tobago substance (en), sustancia (es)
  • Tristan da Cunha substance (en)
  • Turquie substance (en)
  • Tuvalu substance (en)
  • Ukraine állag (hu), substanță (ro), סובסטאַנטיוו (yi)
  • Uruguay sustancia (es)
  • Vanuatu substance (en)
  • Venezuela sustancia (es)
  • Yémen substance (en)
  • Zambie substance (en)
  • Zimbabwe substance (en)
  • Égypte substance (en)
  • Émirats arabes unis substance (en)
  • Équateur sustancia (es)
  • Érythrée substance (en)
  • État de la Cité du Vatican sostanza (it), substantialis (la)
  • États-Unis substance (en), sostanza (it), sustancia (es)
  • Éthiopie substance (en)
  • Île Christmas substance (en)
  • Île Norfolk substance (en)
  • Île de Man substance (en)
  • Île de l’Ascension substance (en)
  • Îles Canaries sustancia (es)
  • Îles Caïmans substance (en)
  • Îles Cocos substance (en)
  • Îles Cook substance (en)
  • Îles Malouines substance (en)
  • Îles Mariannes du Nord substance (en)
  • Îles Marshall substance (en)
  • Îles Pitcairn substance (en)
  • Îles Salomon substance (en)
  • Îles Turques-et-Caïques substance (en)
  • Îles Vierges britanniques substance (en)
  • Îles Vierges des États-Unis substance (en)
  • Îles mineures éloignées des États-Unis substance (en)

Langues sans territoire aujourd'hui

Langues anciennes ou sans État à qui rattacher un pays — latin, gotique, étrusque. Certaines se parlent encore.

ancien français substance · dalmate sostuanza

Liens de sens

Dérivés

abus de substances consubstantialisme consubstantialiste consubstantialité consubstantiateur consubstantiation consubstantiel consubstantiellement en substance substance blanche substance grise substance noire substancier substantialiser substantialisme substantialiste substantialité substantiation substantiel substantielle substantiellement substantier substantif teneur en substances volatiles

Domaine

philosophie sciences

Famille morphologique

substantiel

Prononciation

Sources

Les définitions et étymologies proviennent du Wiktionnaire et sont diffusées sous CC BY-SA 4.0. Elles ont été normalisées et restructurées par sens, sans réécriture du texte. Consulter l'entrée « substance » du Wiktionnaire.

Retour au dictionnaire